Skip to main content

Full text of "Patrologiæ cursus completus [Series Græca] : ... omnium ss. patrum, doctorum, scriptorumque ecclasiasticorum sive Latinorum sive Græcorum ..."

See other formats 




Google 





This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 


It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 


Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 


Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 


We also ask that you: 


- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 


- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 


athttp://books.google.com/ 








AVIS IMPORTANT. 


D'aprés uné deslo!s providéntielles qui régissent 16 monde, rarement les ceuvres au-dessus de l'ordinaire se font 
sans contradictions plus ou. moins fortes et. nombreuses. Les Ateliers Catlioliques ne pouvaient guére échapper ἃ ce 
cachet divin de leur utilité, Tantót on a nié leur existence ou leur importance ; tantot on a dit qu'ils étaient ferinés 
ou qu'ils allaient l'étre.. Cependant ils poursuivent leur carriére depuis 21 ans, et les productions qui en. sortent 
deviennent de plus en phis graves et soignées : aussi parait-il certain qu'à moins d'événements qu'aucune prudence 
humaine ne saurait prévoir ni empécher, ces Ateliers ue se fermeront que quand la. Bibliothéque du. Clergé sera 
.erminée en ses 2,600 volumes in-i^ Le passé parait un sür gar.nt de l'avenir, pour ce qu'il y ἃ ἃ espérerou à 
Taindre. Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont. trouvés en butte, il en est deux qni ont été conti- 
iuellement répétées, parce qu'étant plus capitales, leur effet. eutrainait plus de conséquences. le petits et ijnares 
roneurrents se sont done acharnés, par leur correspondance ou leurs voyageurs, à répéter partout -(ue nos Editions 
Aaient mal corriz*es et mal imprimeées. Ne pouvant attaquer le fond des Ouvrages, qui, pour la piupart, ne sont 
gue les chefs-d'auvre du Catho.ieisme reconnus pour tels dans. tous les temps et dans tous les pays, ἢ] fallait το 
«e rejeter sur la lormg dans ce qu'elle a de plus serieux, la correction et l'imuression; en eflet, Jes cliels-d'iuvre - 
méme n'auraient qu'une demi-valeur, si le texte en était inexact ou. illisibie. 

Il est trés-vrai que, dans 1» principe, un succés inoui. dans les fastes de 1a Typographie ayant foreé. l'Editeur do 
recourir aux mécaniques, atin de miarcher plus rapidement et de donner les ouvrages à moindre prix, quatre volumes 
Ju double Cours d'Ecriture sainte et de Théologie lureut tirés avec la. correction insuffisante donnée dans les impri- 
meries à presque tout ee qui s'édite; il est »rai aussi qu'un certam nombre d'autres volumes , appartenant à diverses 
l'ublications, furent. imprimés ou. trop noir ou trop blanc. Mais, depnis ces. temps éloignés, les mécaniques ont 
cede le travai! aux presses à bras, et l'impression qui en sort, saus étre du luxe, attendu que. le luxe. jurerait dans 
des ouvrages d'une telle nature, est parfaitement convenable sous tous les rapports. Quant à 1. correction, il. est 
de fait qu'elle n'a jamais été portée si lom dans aucun? édition aneienne ou contemporaine. Et comment eu serait-il 
autrement, apres toutes les peines et toutes les dépenses que nous subissous pour arriver à purger nos épreuves de 
toules fautes? L'habitude, en typographie, méme dans les tneilleures maisons, est de ne corriger que deux épreuves 
et d'es conf^rer unie trocsieme avec Ja seconde, sans avoir préparé en rien le mianuserit de l'auteur. 

Daus ies Ateliers Catholiqie s ia. dill?cenee est presque ineommensurable. Au moyen de correeteurs blanchis sous 
le tarnais et dont le coup d'oal typograpliique est sanus pitié pour les fautes, on comience par préparer [ἃ copie d'un 
bout à l'autre. sans en evcepler uii seul mot. Qu lit ensuite en premiére épreuve avec Ia copie ainsi préparée. On hit 
en seconde de la méme maniere, mais en coliationnant avec la premicie. On fail la incme close. en tierce, en colla- 
lionuant avec 1a seconde. On ajit de méme en quarte, en. collationnaut avec la tierce. Ori renouvelle l4 méme opé- 
ration en quinte, en collationnant avce la quarte. Ces collatiennements ent pour. lit de voir si aucune des. fautes 
signalées a). bureau par. MM. les. eorreeteurs, sur la marge. des épreuves, n'a éclippie a MM. les corrigeurs sur le 
marbre et le métal. Aprés ccs cing lectures entiéres eonteólées. i'une par. l'autre, e: en dehors de [ἃ préparatic n 
Ci-dessis mentionnée, vient une révision, et seuvent il eu vient deux ou trois; puis l'on cliche. 1 e cliehage opéré, pac 
conséqueut ia purelé du texte se trouvant immobilisée, on fait, avec la copie, unie tiouvelle lecture. d'un bout de }᾽ ὡ- 
preuve à l'autre, ou se livre à une nouvelle rzvision, et le tirage n'arrive qu'aprés ces iunombrables précautions. 

Aussiy a t il à Montrouge des correcteurs de toutes les nations et. en. plus grand nombre que dans vingt-cinq 
imprimeries de Paris réunies ! Aussi eucore, la correctiou y coüte-1-elle autant que :a composition, tandis qu'ai jeurs 
elle ne cote que ]e dixieme ! Aussi eutin, bien que l'assertion puisse. paraitre téméraire, l'evactitude obtenue. par 
tatit de frais et de soins, fait-elle que la plupart des Editions des Ateliers Catholiques laissent bien join derriere elies 
ceiles πιο des célebres Béncdictins Mabillon et Meut'aucon et des cciéebres Jésuites Petaa et Sirmond. Que l'on 
compare, en effet, n'importe quelles feuilles de leurs éditions avce celles dcs nótres qui ieur correspondent, en erc 
comme en taUn, ou se coanvalnera que l'iuvraiseniblable est. une réalité. 

D'ailieurs, ces savants éminents, plus préoccupés du sens des texte* que de la. partie tvpographique. et u'étant 
point. correcteurs. de profession, lisaient, non ee. que portaient les. éprees, mais ee qui devait s'v. trouver, leur 
liaute iuteltigenee suppliant aux fautes de l'édition. De plus les Bénédierius, eomine les Jéssiites, opéraient presque 
toujours sur des manuscrits, cause perpetuelle de la. mnultiplieité des Lites, pendant. que Jes Ateliers Cutholiques, 
dout le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n'opérent le plus souvent que sur dis. imprimés. 

Le HR. P. De Duch, Jésuite Boliandiste de Bruxelles, nous éerivait, il y à quelque temps, n'avoir pu tromer en 
dix-huit mois d'étude, une seule [aute dans notre Patrologie latine. M. Denziiger, p rotessur de. Théotogie a VlUni- 
versité de Wurzbourg, et M. lieissmaun, Vieaire Général de Ja méme ville, nous uandaient, ἃ la date du 19 juillet, 
n'avoir pu également surprendre tne seule faute, soit dns le latin soit dans le ;ree de notre double Patrologie. Vntin, 
le savant P. Pitra, B^nàédietin de Solesie, et M. Bonetty, directeur des Annales de. plit.escephie chrétieune, imis au 
déli de nous convaincre d'une seule erreur ty pograplique, ont. été. foreecs. d'aveuer que nous n'aviuns pas trep 
présumé de notre parfaite correction. Dans le Cierge se trouvent de bons latiuistes et d* bons he lénistes, et, ce qui 
esl plus rare, des homines tres-positifs et trés-pratiques, eh. bien ! nous leur promettons une prime de 25 centities 
par chaque faute qu'iis decouvriront dans n'importe lequel de τος volumes, surtout dans les grecs. 

Malgré ce. qui précéde, l'Editeur des Cours complets, sentant de p'us en plus l'importance et méme la. nécessità 
d'une correcti.n parfaite pour qu'un ouvrage soit veritab:ement utile et esumab!e, se livre depuis. plus d'un an, et 
est résoiu de se. [rer jusqu'à la lin à une opération. longue, pénible et. ecotüteuse, savoir, la. révision. enticre et 
universelle de ses innombrables elichis. Ainsi ehaeun de ses volumes, au fur et à mesure qu'il les remet sous presse, 
est corrigé mot pour mot d'un bout à l'autre. Quarante hommes y sont ou. y seront. occupés pendant 10 ans, et une 
summe qui ne saurait. étre ujoindre d'un deini inillign de. franes. est consaeree à eet important. contróle. De cette 
muere, les Publications des Ateliers Cuthioliiacs, qui déjà se dislitiguaient entre toutes par la supériorité de leur 
correction, n'auront de rivales, sous ee rapport, dans aucun temps mp dans aucun. pays; car que] est. l'efiteur. qui 
pourrait, et voudrait. se iivrer APRES COLD. à des. travaux. 5] gigantesques eb d'un. priv. si exorbitant ? 1} taut 
certes éire Dien pénétré d'une vocation divine à eet effet, pour ne 16cuier ni devant ia peine ni devant a d pense, 
surieut lorsque l'Europe savaute proclame que jamais vo.umes n'ort "é édités avec tant d'exactitude que ceux de 
la Bibliotéque universelle du Clerqé. 1e présent volume est du nombre de ceux r^visés, el tous eeux qui le seront 
à l'avenir porterout cette note. En conséquerce, pour juger ΟΝ productions des Ateders Catholiques sous le rapport 
d^ la correetion, il ne faudra prendre que ceux qui poerteront en αὐτὸ l'avis ier !ea05. Nous ne revopnaissons que cette 
edition et celles qui suivront. sur nos planches de niéctal aiibi. eorniées. On eroyatt autrefois que la Sténiol* pie 
minolilisait ies fautes, attendu qu'un euis de métal test point éastiqne; pasdu tout, it introduit. |a. perfection, 
rar on a trouvé le moyen de. 1e. vorrizer ja-qu'à estiuction de fautes, Εἰ σοι à ét* revu par M. Drach, le Grece 
sar. dis Grees, le Latin et le Franesis par les premiers ecrrectesrs de la capitale. en. ees langues. : 

Nous avons [1 eousotation de pouvoir tinir cet eris par les réflexions suivantes :: Fntin, notre exemple z fini par 
^branler les eranies pulllieations en BHalie, eu Alteuiazne, eu Belzique et eu Frauce, par les Canons gre s de Wort e, 
ie Gerdil de N pies, ie S int T homus de Paru , VEncyciópé πὸ religieuse de Munich, le recueil des deeluratietts dus 
*iles de Bruxelles, ies Boliandistes, le Steirez et d)e Spicitéqe de Paris, Jusqu'bir, on n'avait su réimprimer que des 
ouvrages de courte haleine. Les in- Ó*, οὐ *enzlostissent les iti-folio, faisaient peur, et en. παν y toccher, pat 
crainte de se noyer dans ees abinies sus fond (1 sans rives; mais on a find par se vr squer à neus miter, Bien pius, 
«us notre impulsiou, d'autres Editeurs se préparent au. Bullaire universel, aus Decisions de toutcs les C ongrézatieus, 
à une Biogruphie età une HiMdoire sénàóraie, ete, ete Ma heureusement, la plipart des editions déja lites ou qui se 
lont, sont sans autori D*, parce qu'etles sunt sans exactitirle ; fa correctien semble en avo éré Taie par des avengles, 
Ὁ qu'on n'en aib pas senti Ja gravité, seit qu'on ait. recu'é devant les frais; imais patience : uue reproductier 
€orrecte. surgia bientot, ne. füt-ce. qu'à la lutnieie des écoles qui se »ent Cites ou qui se teront. encore, 


TRADITIO CATHOLICA. 


SAECULUM V, ANNUS h^. 


TOY EN ATIOIX ΠΑΤΡῸΣ HMON 


KYPIAAOY 


APXIEIIIEZKOIIOY | AAEZANAPEIAZX 
TA EYPIZKOMENA IIANTA. 


S. P. N. CYRILLI 


ALEXANDRLE ARCHIEPISCOPI 


OPERA QUJE REPERIRI POTUERUNT OMNIA ; 


'CURA ET STUDIO 


JOANNIS AUBERTI 


LAUDUNMENSIS ECCLESI£ PRESBYTER! CANONICI ET IN SCHOLA PARISIENS! LAUDUNENSIS COLLEGCII MAGISTRI, 
AC INTERPRETIS REGII. 


EDITIO PARISIENSIS ALTERA DUOBUS TOMIS AUCTIOR ET EMEN DATIOR. 


ACCURANTE ET RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, 
BIBLIOTHEC/AEE CLERI UNIVERSE, 
SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICJ£ RAMOS EDITORE. 


——— — — 0002506 ea —— ———À 
TOMUS OCTAVUS. 


—— — uu Q9 90 omi — - 


VENEUNT 10 voLuMINA 100 rFRANCIS GALLICIS. 


EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 


ΙΝ NIA. DICTA. D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIJE PARISIORUM VULGO D'ENFER 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA, 


18603 


TRADITIO CATHOLICA. 
SAECULUM Y, ANNUS M. 


ELENCHUS 


AUCTORUM ET OPERUM QUJE IN HOCCH TOMO LXXV CONTINENTUR. 


Que stellula prenotantur, nunc primum inter S. Cyrilli Opera comparent. 





5. CYRILLUS ALEXANDRINUS ARCHIEPISCOPUS. 


Thesaurus de sancta et consubstantiali Trinitate. col. 
De Trinitate Dialogi vir. 

* De Trinitate liber. 

De incarnatione Unigeniti. 

Quod unus sit Christus. 

Scholia de incarnatione Unigeniti 

De incarnatione Yerbi Dei Filii Patris 

* De incarnatione Domini 


2062378 


—— MEEDi-Q-bENERN (meet 


l'arisiis. — Ex Typis J.-P/ MIGNE, 





TOY EN ATIOIZ IIATPOI. 


KYPIAAOY | 
APXIEIIIEKOIIOY AAEZANAPEIAX- 


H BIBAOZ 


TON OHXZAYPON 


ΠΕΡῚ 


HMON 


ΤῊΣ ΑΓΙΑΣ KAI OMOOYZIOY TPIAAOZ. 


L. mud 


S. P. N. CYRILLI 


ALEXANDRLE . ARCHIEPISCOPI 
THESAURUS 


DE SANCTA ET CONSUBSTANTIALI TRINITATE ἡ. 


IIPOAOTOZ ἥτοι IIPOBEQPIA. 


Οὐχ ἐπὶ μιχροὺς ἡμᾶς ἀγῶνας ἐπείγεσθαι δεῖν ὁ 
eb; ἀναπείθει λόγος, ὦ φιλοπονώτατε ἀδελφὲ Νεμε- 
εἶνε. Τί γὰρ ἂν οὕτω γένοιτο δυσέφιχτόν vs xal χα- 
λεκὸν εἰς χατάλνηψιν, χαὶ οὐ σφόδρα τρανὲς εἰς ἐξ- 
ἤγῃησιν, ὡς ἡ περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος 
ἀπλανὴς θεωρία, χαὶ ἡ τὸ ὑπό του διαλοιδορεῖσθαι 
μτδαμὄθεν ἔχουσα διάλεξις; Δεπτὴ μὲν γάρ πως, 
μᾶλλον δὲ ἀσθενεστάτη λίαν ἐστὶν ἡ ἀνθρώπου διά- 
νοία  ἀδρανὴς δὲ ἡ γλῶττα, χαὶ μόλις τὰ ἐν χερσὶν 
Ἐρμτνεύειν ἰσχύουσα * δυσεύρετον δὲ τῆς ἀληθεία- 
τὸ χάλλος" χαὶ οὐ τοῖς πολλοῖς ἐχχαλύπτεσθαι π:- 
φυχός " ἀλλὰ μόνοι; τοῖς ἐχ διανοίας ἀγαθῇς xoi 
ἀχαπηλεύτου γνώμης ἀνιχνεύουσιν αὑτὸ, καὶ ἀνορύτ- 
τουσιν ὥσπερ τινὰ θησαυρὸν οὐράνιον * ἵνα δὴ xol 
τυχόντες εἰχότως ἀχούσειαν" « Ὑμῶν δὲ μαχάριοι 


* [nterprete Bonaventura Vulcauio qui hoc opus 
Graece et Latine bibliothece Leydensi legaverat, 
uade illud Joannes Aubertus accepit. Vulcanius ad 
calcem operis bzc ascripserat : Ego Bonaventura 
Yulcanius, Brugensis, hunc Cyrilli Thesauruim, olim 
& G. Trapesunio fide non bona versum, quod multa 
passim iruncasaet , innumeris locis epitomen potius 
quam teram. interpretationem. dedisset, non. pauca 
etiem de suo adjecisset, neque pauciora perperam 
tranerulisset, de integro Latine verti ; et ordiuem 


PaTROL. Gn. ) XXV. 


A 


1 PROLOGUS sive PROTHEORIA. 


Non exigui sunt labores quos ut suscipiam hor- 
taris, studiosissime frater Nemesine. Quid enim iia , 
arduum aique difficile intellecti, aul quid ita in- 
commodum explicatu, quam certa de sancta et con- 
substantiali Trinitate observatio, οἱ qua nulla ex 
parte a quoquam vellicari possit dissertatio ? Exi- 
lis enim est, imo vehementer imbecillus humanus 
intellectus, infirma etiam liogua, quique zgre ea 
ipsa que manibus contrectamus explicare valet. 
Praterea difficilis admodum inventu est veritatis 
pulchritudo : neque multis patet, sed iis tantum qui 
integra mente animoque 9 sincero illam investi- 
gant, atque effodiunt veluti ccelestem quemdam 
thesaurum ; ut eum consecuti merito audiant : 
« Vestri autem oculi beati sunt, quia vident, et au- 


quem Cyrillus tenuit, qui totus a Trapesuntio inav- 
dila audacia permulalus erat, servavi, ila ut lectoris 
Cyrilli Thesaurum, qualis ille αὖ auctore concinna- 
lus est, sinl habituri. Dedi enim operam ne quis 
aliquid a me vel adjecium vel deiractum jure queri 
possit, utque sententiam Cyrilli quam fidelissime pos- 
sem redderem. 

Basilee, anno a nativitate Domini MDLXXVI, 
mense Januario. 

Donaventura- VnLcANIUS, 


d 
. 
je 
. 
e. 


S. CYRILLI ALEXANDIUM  ARCHIEP. 


49 


ves vestra, quia audiunt ". » Neque tamen, conatus A οἱ ὀφθαλμοὶ, ὅτι βλέπουσι, xal τὰ ὦτα ὑμῶν, ὅτι 


detreciandus nobis est ; sed in ipso Ghriplo spem 
collocantes, labores etiam viribus :hostyis" etiajores 
aggrediemur , certissima πριν decr, illum nobis 
adfüturum et Spirijus "sabcti* prazlustratione ad ve- 
ritatis jnventioneig 3lacturum. Scopus enim nostrae 
ocxdaris eut dicere quod Jesus sit Dominus. Di- 
Gegits *autem id omnino in Spiritu sancto ; Ka enim 
*"" Paulus ait : « Nemo potest dicere, quia Dominus 
Jesus, nisi in Spiritu sancto *. » Cum enim nonnulli 
non vereantur in Beelzebul dicere anathema Jexum, 
Scripturam sacram, quo ipsis libitum est, distor- 
quentes, et sua ipsorum placita Spiritus sancti ora- 
eulis anteponentes, ac Dominum qui ipsos redemit 
abnegantes, ut Scriptura loquitur * : necessarium 


plane utileque et conveniens censuimus, tuo con- D 


silio atque hortatu, mi frater, hanc dissertationem, 
qu» magnz in posterum utilitatis occasio Ecclesiae 
futura est, contexere, οἱ ad singule qus ab eis 
quzruniur et objiciuntur, summatim ac per capita 
respondere. Qua: quidem lectoribus non parv:e uti- 
litati fore existimo, Multiplex enim ac multiforimis , 
ut itla dicam, est in Arii et Eunomii dogmatibus 
error, variisque modis veritatis formam fucant at- 
que adulterant, Quemadmodum eniin. meretriculae 
rei ipsius turpitudinem arte indoatriaque occultare 
putantes, ornant sese, fucoque oblinunt, aliisque 
id genus ornamentis adhibitis, speciosum interitum 
eernentium oculis objiciunt : eadem plane ratione 
hareticorum sermones exitiosos fucatam pietatis 
formam prz se ferre judico, quam quidem veritatis 
verbis exernare conantur, cum nullo modo verita- 
tem proferant, sed exosam Deo impietatem menda- 
cii plenam in pectore gerant. Caeterum qui solerti 
rationis industria mentem communiunt, nequaquam 
illorum sermonibus capiuntur, sed vera sincerz- 
que fidei mordicus adhxrentes, de seipsis conci- 
nunt, dicentes : « Benedictus Dominus qui non de- 
cit nos in captionem dentibus eorum *. » Visum ita- 
que nobis est qux& magno studio comparavimus, 
congerere, neque vero ulla ratione sermonem con- 
fundere, sed potius distinctas in singula capita pro- 
bationes continentem exponere. 9 Ito enim fiet, ut 
eorum quas in hoc opere tractantur, cognitio magis 
perspicua manifestaque studioso auditori sit futu- 
ra. Titulus vero hujus operis est, Thesaurus, quod 
ingentem in se divinarum contemplationum thesau- 
rum complectatur : tametsi ego et doctrinam me- 
diocrem et iogenium ad contemplandum non ad- 
modum aere in me agnoscam. Gratiz vero agend;e 
suut Christo, qui omnia omnibus abunde suppedi- 
tat. Monendi autem sunt lectores, capita libri ad 
normam hujus tabulz sive indicis, qui subjicitur, 
6856 composita. Complectuntur vero singula que- 
que capita etiam ea qua: ad eumdem contemplatio- 
tiis scopuia pertinent, et per circuitus atque anfra- 
etus ad eumdem tituli, sub quo comprehensa sunt, 


* Matth. xiii, 16. 3} Cor. xit, 3. 


ἀχούουσιν. ν Οὐχ ὀκνητέον δ᾽ οὖν ὅμως πρὸς τὴ" 
ἐγχείρησιν" ἀλλ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ τὴν ἐλπίδα τιθέμενοι τῷ 
Χριστῷ, xal τῶν ὑπὲο δύναμιν ἀψόμεθα πόνων, ὅτι 
συμπαρέσται χαὶ χειραγωγήσει ταῖς τοῦ πνεύματος 
δαδουχίαις ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσι. ἀν:νδοιά- 
στως πιστεύοντες. Σχοπὸς γὰρ εἰπεῖν ὅτι Κύριος 
Ἰησοῦς. Ἔροῦμεν δὲ πάντως ὅτι ἐν ἁγίῳ Πνεύματι 
οὕτω γὰρ ὁ Παῦλός φησιν" « Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν 
ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. » 
“Ἐπειδὴ γάρ τινες ἐν Βεελζεδοὺλ οὐχ αἰσχύνονται 


λέγειν ἀνάθεμα Ἰησοῦν, τὰς μὲν θείας, πρὸς ὅπερ 


Av αὐτοῖς δόξειε, παρατρέποντες Γραφὰς, τῶν δὲ τοῦ 
Πνεύματος λογίων, τὸ ἐξ οἰχείων θελημάτων προτάτ- 
τοντες χίνημα, xaY τὸν ἀγοράσαντα αὑτοὺς Δεσπότην 
ἀρνούμενοι, καθὰ γέγραπται" ἀναγχαῖον ὁμοῦ χρύ- 
σιμόν τε xal πρέπον ἐλογισάμεθα xatà τὴν σὴν 
ὑπόμνησίν τε καὶ προτροπὴν, ἀδελφὲ, τοῖς τῆς "Ex- 
χλῃσίας τέχνοις, τῆς εἰς τὸ μέλλον ὠφελείας ὑπόθεσιν 
ἐξυφῆναι τὸν λόγον’ xal εἰς ἔχαστα τῶν παρ᾽ ἐχεί- 
νοις ζητουμένων τε χαὶ χεχινημένων χεζαλαιωδῶς 
ἐξειπεῖν, ἅπερ οἶμαι πρὸς λυσιτελείας ἔσεσθαι τοῖς 
ἐντευξομένοις οὐ μιχρᾶς. Πολυσχιδὴς μὲν γὰρ xal 
πολυπρόσωπος, ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, dj τῶν 'Apelou 
xal Εὐνομίου δογμάτων ἐστὶ πλάνη, xal ποιχίλως τὸ 
τῆς ἀληθεία; πλάττεται σχήμα. “Ὥσπερ γὰρ τὰ ἐν 
τοῖς γυναίοις ἑταιριζόμενα, τὸ Ex τοῦ πράγματης 
αἴσχος ταῖς ἐξ ἐπινοίας ἀφανίζειν οἱόμενα τέχναι:, 
ὡραΐζεταί τε xai χροισιάξεται, xal ταῖς ἄλλαις τοῦ 
χόσμου προσθήκαις εὐπρεπεστάτην τοῖς ὁρῶσιν ἐπι- 
δειχνύει τὴν ἀπώλειαν " τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον xal 
τὰς ὀλεθρίους τῶν ἑτερηδοξούντων φωνὰς τὸ τῆς εὖ- 
σεδείας σχηυκχτίζεσθαι χάλλος, καὶ τοῖς τῆς ἀλη- 
θείας πειρᾶσθαι περιανθίζεσθαι λόγοις " οὐδαμοῦ μὲν 
ὠδῖνον τὴν ἀλήθειαν, ἔδωθεν ὃὲ χεχρυμμένην ἔχον 
τὴν ἀπὸ τοῦ ψεύδους θεοστυγεστάτην ἀσέδειαν. AXA" 
οἱ νήψει τῇ xaz' ἐντρέχειαν λογικὴν τὸν οἰχεῖον ἀνα- 
τειχίζοντες νοῦν, τοῖς μὲν παρ᾽ ἐχείνων οὐχ ἁλίσχον» 
ται λόγοις, τῆς δὲ ὄντως ὑγιοῦς ἀπρὶξ ἐχόμενοι πί» 
στεως, ἔφ᾽ ἑαυτοῖς ἀναμέλπουσι λέγοντες" « Εὐλο- 
γητὸς Κύριος ὃς οὐχ ἔδωχεν ἡμᾶς εἰς θήραν «ol: 
ὁδοῦσιν αὐτῶν. » Ἔδοξε τοίνυν ἡμῖν τὰ Ex φιλομα- 
θείας συν:ενεγχεῖν εὑρήματα, xal συγχεχυμένον piv 
οὐδαμῶς: συνθεῖναι τὸν λόγον, εὐχρινεστέραν Gb μᾶλ- 
λον εἰς ἔχαστον τῶν χεφαλαίων τὴν βάσανον ἔχοντα 
διεξαγαγεῖν “ οὕτω γὰρ ἂν εὐσύνοπτός τε χαὶ εἰἷλιχρι- 
νεστέρα τοῖς φιλαχροάμοσιν ἡ τῶν ἐγχειμένων γέ- 
votxo γνῶσις. Θτσαυρὸς δὲ τῷ βιδλίῳ ὄνομα, πολλὴν 
ἔχοντι τῶν θείων θεωρημάτων τεθησαυρισμέντν ἐν 
ἑαυτῷ τὴν πληθύν᾽" εἰ xai μέτριοί τινες Ez λόγους 
ἡμεῖς, καὶ πρὸ; τὸ δύνασθαί τι νοεῖν o) σφόδρα γορ- 
γοί, ᾿Αναχείσθω δὲ χάρις τῷ πάντα πᾶσι πλουσίως 
χορηγοῦντι Χοιστῷ. Εἰδέναι δὲ χρὴ τοὺ: ἐντευξομέ- 
νους, ὅτι συντέθειται μὲν, χατὰ τὴν ὑποτεταγμένην 
προγραφὴν, τὰ ἐν τῷ βιδλίῳ χεφάλαια. Περιέχεται 
ὃξ ἑχάστῳ πολλὰ πρὸς τὸν αὐτὸν συντείνοντα τῶν 
θεωρημάτων σχοπὸν, xat διὰ κύχλου xai περιδρομῆς 


51 Petr. n, 1, * Psal. cessus, 6. 


43 THESAURUS. 14 
εἰς tbv τοῦ περιέχοντο; ἀναδαίνοντα νοῦν. Παρα πέπηγε A sensum pertingunt. Jis autem capitibus solis, qu:e 


δὲ μόνο:ς τοῖς τῶν χεφαλαίων “περιεχτιχοῖς, τῶν ἀρι- 
θμῶν ἡ τάξις" τὰ δὲ παρεπόμενα τούτοις, στοιχηδὸν 
μὲν ἐντέταχται ταῖς ὑπογραφαῖς, ἀριθμοὺς δὲ οὐχ 
ἔχει, ὡς τῇ τῶν περιεχτιχῶν διανοίᾳ χρεωστούμενα, 
χαὶ εἰς τὸν ἐχείνων τρέχοντα σχοπόν. 


alia ejusdem argumenti sub se continent, numero- 
rum ordo est adjectus. Qux vero primis illis ac 
precipuis capitibus sive titulis annexa sunt, et ex 
iis dependent, suis etiam notis ordinatim distinguun- 
tur : numeros tamen ascriptos non habent, quippe 


qua ab eorum titulorum sub quibus continentur sensu dependeant, el ad eumdem scopum pertineant. 





TAAE ENEXTIN EN TOAE TO BIBAIQ. 


ἄ ΛΟΙῸΣ Α΄. | 

περὶ dyerizov xal γενητοῦ, ἐν ᾧ, ὅτι κρεῖττόν 
ἔστι καὶ ἀξιολογώτερον Πατέρα καλεῖσθαι" τὸν 
Θεὸν, ἢ ἀγένητον. 

AUT, B'. 

Ὅτι τὸ ἀγένητον οὐκ οὐσία, ἀ.1.1} οὐσίας ση- 
«ἰανγντιχόν. 

AOT. T*. 

Ὅτι μὴ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ 
τετογόγαι τὸν Θεὸν σημαγτιχόν. ᾿ 

AOT. Δ΄. ὦ 

Πρὸς τοὺς τοιμῶγτας Aéyew, ὅτι « "Hy. ποτε, 
ὅτε obx ἦν ὁ Υἱός. ν 'ExAora] συλλογισμῶν καὶ 
νοημάτων κατασκευαὶ σὺν μαρευρίαις " τὸ δὲ 
συναγόμενον ἐχ πάντων, ὅτι ἀΐδιος ὁ τοῦ Θεοῦ 
AóéóToc. 

Εἰς τὸ αὐτὸ χατασχευὴ πιθαγὴ, ὅτι có. ῥητὸν 
τὸ Jéror- «Τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κείσεως xó- 
σμου, τοῖς ποιήμασι γοούόμενα καθορᾶται" ἦ τε 
ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης, ν τὸν Υἱὸν 
σημαίνει. 

Ἕτεραι μαρτυρίαι, ὅτι ἀΐδιος ὁ Yióc. 

᾿Ασοδείξεις διὰ μαρτυριῶν, ἔτι αἱ θεῖαι Γρα- 
gu, τὸ « ἦν, « xal τὸ « ὁ ὧν, ν καὶ τὸ « ὑπάρχων," 
καὶ τὸ « ἥμην,ν καὶ τὸ « εἰμὶ, ν καὶ τὸ « ἔστιν, » 
ἐπὶ τοῦ Λόγου τιθέασι μόνου, ἐπὶ δὲ τῶν γεγη- 
τῶν οὐκέτι, dAAà μα.1.1ον τὸ « ποτὲ,» καὶ τὸ 
« πρὶν,» xal τὸ « πρὸ τοῦ,» καὶ τὸ « γέγογδ᾽» 
καὶ ὅσα τούτοις ὅμοια. 

Ἔτι περὶ τοῦ ἀΐδιον εἶναι τὸν Υἱὸν, ὡς ἐξ ἀν» 
ειθέσεως, κατασκευή. 

"Ez: περὶ ἀϊδιότητος συλλογισμὸς, μετά ciroc 
ἑπαπορήσεως πεπιεγμένος, καὶ συνάγων εἰς 
ὁμοιλογίαν τοῦ δεῖν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, 
οὐκ ἔξωθεν ἐπιγεγογότα τὸν Υἱὸν ὑπολαμδά- 
ψεῖν" εἰ δὲ τοῦτο, δῆ.1ον ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συγ- 
αἴόοιον. 

"Eti, περὶ ἀϊδιότητος Υἱοῦ. 


INDEX EORUM 


QUAE IN HOC LIBRO CONTINENTUR. 


ASSERTIO I. 
De genito el ingenito, et quod melius s c(que 
dignius Deum Patrem vocari, quam ingenitum. 


ASSERT. 1l. 

Quod ingenitum non sit substantia, sed. substantia 
significativum. 

ASSERT. Il. 

Quod ingenitum non sit. substantia, sed lantum 
significet Deum genitum non esse. 

ASSERHT. IV. 

Adtersus eos qui dicere nom verentur, « Erat ali- 
quando, cum non eral Filius. » Afferuntur syllogismi 
et argumentorum probationes cum testimoniis Scri- 
pture : ez. quibus omnibus efficitur quod Verbum 
Dei sil eternum. 

Ejusdem rei probatio veritati consentanea, quod 
dictum illud, « Invisibilia ejus a creatione muudi 
per ea qug facta sumi intellecta , couspiciuntur , 
sempiterna quoque ejus vir(us el divinitas, » Filium 
significat. 

Alia teslimonia, quod aternus sit Filius. 

Demonstrationes per testimonia, quod sacra Scriptu- 
ra voces lias, « erat, exsislens, ens, eram, sumo et «est,i 
de Verbo-solum dicunt ; de creaturis vero non item, 
sed « olim,» sive «aliquando, pridem, aute, (uit » alia- 
que his similia. 


Amplius, quod ciernus sit. Filius ; c«m solutione 
objeclionum. 

Aliud , de «ternitate, syllogismus cum quadam 
quastione connexus, unde colligitur confitendum esse, 
Filium ex essentia Patris esse, el non. extrinsecus 
accessisse : si autem ita est, coeternum etiam Patri 
esse. 


B Aliud, de eleraitate Filii. )Q 


15 S. CYRILL! ALEXANDRINI ARCHIEP. 10 


ἐπιοττοσαιΐο Arianorum  absurditatis — plena ; cui 
alia non absimilis interrogatio opponitur, docens non 
esse aliquid stulte interrogandum. 

Adversus interrogantes, « An habuisli filium ante- 
quam gigneres ? » el dicentes, « Πα neque Deus habuit 
Filium priusquam eum gigneret. » 

ASSERT. V. 

Quod Dalter non exstitit ante Filium, tamelsi inge- 
sius. sit, sed cocternus — ipsi [uit — Filius geni- 
(us. 

ASSERT. Vl. 

Quod Pater citra divisionem et citra corruptionem 

ez seipso genuerit Filium. 
ASSERT. VII. 

Adversus eos qui objiciunt, « Pater utrum | fortuito 

genuit Filium, an voluntate?» : 
ASSERT. VIII. 

Adversus. dicentes, non Patri, sed voluntati | ejus 
similem esse. Filium. 

ASSERT. IX. 


Quod consubstantialis εἰς Filius Patri, ex dictis, 
«Quid me dicis bonum? Nemo bonus nisi unus Deus.» 
Et, « Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et 
Deum meum et Deum vesirum. » ]tem, « Pater major 
me est. » 


ASSERT. X. 


Quod consubstantialis Patri sit Filius. Defensio 
illius dicii, « Cur me dicis bonum? » et illius expo- 
s:tio. 5 

ASSERT. XI. 

Quod Filiussit Putri consubstantiulis, ex dicto, 
« l'ater meus. major me est. » 

Aliud docens, quod proposito majore et minore, im- 
perite admodum inequalitas inferatur : quod, juxia 
Aristotelis disciplinam, alterius sit generis. 


Aliud demonstrans per id quod dicitur Pater 
major, simul etiam inferri Filium. Est. autem. nou 
minor ipso. 

Quod Filius similis sit Patri, proposito dicto il- 
lo, « Anen dico tobis, non surrexit inter natos. mu- 
lierum major Joanne Daptista,» etc. 


 ASSERT. XII. 


]n illud, «Ego in Patre, et Pater in me; » et, «Ego 
ei Paler unum sumus ;-» ubi deinceps demonstratur 
Deum fuisse qui liberavit patriarcham Jacob ex om- 
nibus malis. 

Demonstratur, quod. Verbum Dei species ipsius 
sit : quod. Verbum vocetur species Dei. 


Vehemens demonstratio docens quod. qua aliqui- 
bus assimilantur, non in universum et naturaliter in- 
sunt dis quibus. assimilantur : sed qua naturaliter 
aliquibus insunt, velut imagines quedam sunt. eorum 
ad que nostra toluntas impeditur. 


ἙἘρώτησις Ἁρδιανῶν ἁτοπίας μεστή πρὸς ἣν 
ἀγτεπερώτησις ἀτοπωτέρα, ὅτι χρὴ μὴ ἀπαιδεύ- 
τως ἐρωτᾷν ἐχδιδάσχουσα. 

Πρὸς τοὺς ἐῤωτῶντας, « Εἰ εἶχες Υἱὸν πρὶν cé. 
xnc;» καὶ Aéyorcac, « Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς οὐχ cl- 
xsv Υἱὸν πρὶν γεγγήσει. » 

AOT. E'. 

Ὅτι οὐ τροῦπάρχει cov Υἱοῦ ὁ Πατὴρ, xàr 
ἀγέννητος ἢ" dAA ἦν αὐτῷ συγαΐδιος ὁ Υἱὸς 
Terv tóc. 

AOT. (ζ΄. 

"Oti ὁ Πατὴρ ἁμερίστως καὶ dpevo toc ἐγένγτη- 

σεν ἐξ αὐτοῦ τὸν Υἱόν. 
AOT. Z'. 

Ilpóc τοὺς προτείγογτας £0,« 'A60vA1toc ἣ κατὰ 

fov. ἐγέννησε τὸν Yióv ὁ Πατήρ; » 
AOT. H'. 

Πρὸς τοὺς Aéyorcac ὅτι οὐ τῷ Πατρὶ, àAAG τῇ 

βονυ.1ήσει αὑτοῦ, ὅμοιός ἐστιν ὁ Ylóc. 
ΛΟΓΙΓ. θ΄. 


"Ott ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς, παρατεθέντων 
καὶ τῶν ῥητῶν, « Τί μὲ Aépeic ἀγαθόν ; Οὐδεὶς 
ἀγαθὸς, δὲ μὴ εἷς ὁ Θεύς"» καὶ τοῦ, « Πορδύο- 
μαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ 
Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν * » καὶ ὁμοίως, « Ὁ Πα- 
τὴρ μείζων μού ἐστι».» 

ACT. l'. 

Ὅτι ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός " ἐν ᾧ ἀπο.ῖο- 
γία πιθωγὴ πρὸς τὸν ἐρωτήσαντα, « Τί με Aéyeic 
ἀγαθόν; » καὶ ἐξήγησις τοῦ ῥητοῦ. 

AOT. 14’. 

Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου 
ῥητοῦ, «'O Πατήρ μου μείζων μού ἐστιν.» 

“Α.11ο, διδάσχον ὅτι προχειμένου τοῦ μείζονος 
καὶ τοῦ ἐλάττονος, ἀπαιδεύτως τὸ ἀνόμοιον slo- 
φέρεται, ἑτερογεγὲς ὃν κατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους 
τέχνην». 

"AA4o ἀπόδειξιν ἔχον, ὅτε διὰ τοῦ λέγεσθαι 


᾿μείζονα τὸν Πατέρα, συγεισφέρεται μὲν πάντως 


ὁ Υἱός. Ἔστι δὲ cóx ἐλάττων αὑτοῦ. 

"A440, ὅτι ἶσος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, zpoxeuiérov 
ῥητοῦ, «Ἀμὴν .1γω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεν- 
γητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάνγου τοῦ Βαπτιστοῦ,ν 
καὶ τὰ ἑξῆς. 

AOT. 18’. 

*lc τὸ, « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν 
ἐμοί" » καὶ, «᾿Εγὼ xal ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν" » ἐν ᾧ 
ἀπόδειξις ἐφεξῆς, ὅτι ὁ Θεὸς ἦν ὁ ῥυόμενος éx 
πάντων xaxov τὸν πατριάρχην "axo. 

"A.L10 ἀποδειχτικὸν, ὅτι ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸ 
εἶδος αὑτοῦ ἐστιν."Α.1.10, σημαῖνον ὅτι εἶδος Θεοῦ 
καλεῖται ὁ Αὐγος. 

"AA.to μετὰ γοργῆς ἀποδείξεως διδάσχο», ὅτι τὰ 
ἐξομοιούμενώ τισι», οὐ πάντως καὶ κατὰ φύσιν 
οἷς ἔνεσσιν ἑξομοιοῦται " ἀ.11' ὥσπερ τινὲς εἰχό- 
γες τὰ φύσει προσόντα τισὶ γίνονται ror κατὰ 
αροαίρεσ!" ἡμῶν» χινημάτων. 


4) TIIESAURUS. 1$ 


"A.Llo δειχγύον, ὅτε có ἐν τῷ Θεῷ γίνεσθαί τι, 
οὗ φύσεως σημαίγει μεταδο.ϊὴν, ἀ.1.1.᾽ ὅτι 0v αὐ- 
τοῦ, ἣ παρ᾽ αὑτοῦ. 

"A.L.1o, δι οὗ μαγθάγομεν ὅπως προσήκει νοεῖν 
τὸ ῥητὸν, τουτέστιν, «" Ira ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἕν 
ἐσμεν, οὕτω καὶ αὑτοὶ ἐν ἡμῖν ἕν ὦσιν " ἐγὼ ἐν 
αὑτοῖς, xal σὺ ἐν ἐμοί" ἴγα ὦσι τετελειωμέγοι εἰς 
ἔν.» : 

"AAJo δειχνύον ἀκριδῶς, ὅτιπερ οὐ τὴν ἑαυτῶν 

doérteQ φύσιν πρὸς τὴν θείαν μεταποιούμεθα, 

ὄταν ἕν γίγνεσθαι πρὸς Θεὸν .1εγώμεθα, àAA ὅτι 

μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ τοῦτο καϊούμεθα. 
AOT. ΜΓ, 

Περὶ ἁμοιότητος τῆς Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα, 
καὶ ἔτι οὐκ ἔστι τρεπτῆς φύσεως ὁ Yióc, f) ἔξω- 
θεν ὑποστάς" à ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προε.1- 
θὼν ὡς Υἱός. 


“Α.1λλο ὅτι ovx ἐξ ἀλλοιώσεως τῆς ἀπὸ τοῦ χεί-. 


poroc ἐκὶ τὸ ἄμεινον ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πα- 
τρὶ, ἀλλὰ φυσικῶς. 

“Δ.11ο, σημαῖγοῦ ὅξε àx τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός 
ἐστι» ὁ Υἱὸς, xal οὐκ ἔξωθεν, καθώπερ οἱ Χρι- 


σεομάχοι gacír: ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὅμοιος. 


ἄρα. 

Ἀπόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ 
μετοχῆς τῆς πρὸς τὸ Θεῖον xac εἰχόγα τὴν πρὸς 
αὑτὸ μορφούμεθα. Οὗ γὰρ ἐξήρχεσε τῇ τοῦ ἂν- 
ϑρώπου κατασκευῇ πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ εἶναι 
&ixóra τοῦ πεποιηχότος, τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις 
τὸν περὶ αὐτοῦ χεῖσθαι .1όγον τοιοῦτον. 

AOT. 14’. 

"Etc, περὶ ὁμοιότητος, προχειμέγου ῥητοῦ, 
v üczep γὰρ ὁ Παεὴρ ἔχει ζωὴν ἐν. ἑαυτῷ, οὕτω 
xal τῷ Υἱῷ δέδωχδ ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ" » τὸ δὲ 
συναγόμενον ἐκ tor συ.11ογιαμῶν, ὅτι ζωὴ κατὰ 
φύσιν ἐστὶν ὁ Yióc, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. 

AOT. IE'. 

Εἰς τὸ ἐν ταῖς. Παροιμέαις, « Κύριος ἔχτισέ. ua 
ἀρχὴν ὁδῶν αὑτοῦ, εἰς ἔργα, αὐτοῦ" ». ὅτι τὸ, 
« ἔχτισεν, ? οὗ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου κεῖ- 
ται, οὐδὲ κείσμα ἣ ποίημα ὁ Υἱός. 


᾿Αξόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων Γραφικῶν, ὅτε ὡς 
Θεὸς οὐδὲν προσκυνεῖται τῶν χεισμάτων" οὔτε 
pir apocxvrovpsva ἀνέχεται προσχυγεῖσθαι ἣ 
ÓctoJoreic at. 

Artiüscic ἀπὸ τῶν 'Apsiov δογμάτων, αἰτίαν 
ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱὸν, ὡς αὐτοὶ vogl- 
ζουσιν, d nOn, καὶ Avctc ἐφεξῆς μετὰ πιθανότη- 
tcc συκ1ογισμῶν. 

"Ett εἰς τὸ, « Κύριος ἔχτισέ pua. » Ὅτι οὐ κείσμα 
ὁ Yióc. ᾿" 

"AAJdo τῶν ὀρθοδόξων «-1εγόνγτων, « Εἰ κτίσμα 
ἐσεὶν ὁ Υἱὸς, πῶς ἔχει κατὰ φύσιν τὸ εἶναι δη- 
μ“ιουργός ; Οὐ γὰρ ἴδιον τῶν κτισμάτων τοῦτό γε.» 
᾿Αγθυπήγεγχαν οἱ αἱρετιχοὶ τὰ ὑποτεταγμέγνα, ὧν 
αἱ λύσεις εἰσὶν ἐφεξῆς. 

ἙἝἙπικήρησις ὁμείως, ἐξ ἧς μαγθάγομεν ὅτι καὶ 
dryélo; xal ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι- 


Fieri aliquid in Deo, non. nature. immutatiouem 
significat, sed per ipsum, vet ab ipso. 


Quo pacto intelligendum | sut. dictum illud, « Ut 
quemadmodum ego el iu unum swmnus, ita el ipsi. ín 
nobis unum sint ; ego in. ipsis el iu in. me, ul. sint 
perfecli in. «num. » 


Aliud ostendens aceurate, quod nos propria noslra 
nalura non amissa in divinam maturam. (ransmuta- 
mur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod 
participes ipsius facti, ita vocamur. 

ASSERT. XII. 
De similitudine Filii cum Patre, et quod non est 


, nature mutabilis Filius, aut extrinsecus subsistens, 


sed ex ejus essentia procedens, ut. Filius. 


Quod mon per alterationem a deteriore statu 
in prastantiorem similis sit Patri Filius, sed. uatu- 
rater. 

Aliud declarans Filium esse ex substantia Patris, 
el non extrinsecus productum, quemadmodum hostes 
Christi contendunt ; el, quoniam. extrinsecus produ- 
ctus non est, similis illi est. 

Demonstratio ex sacra Scriptura, quod μὲν parti- 
cipationem divinitatis ad inaginem ipsius [ormemur. 
Neque enim satis fuii αὐ id wu videretur et fieret 
homo imago Creataris, solam — cogitaliouem — ex- 
primi. 


ASSERT. XIV. | 

De similitudiue Patris εἰ Filii, proposito ἢ dicto 
hoc, « Sicut enim Pater habet vilam in seipso, iia et 
Filio dedit vitam habere in seipso.» Ex quo iu[ertur 
syllogistice Filium esse. naturaliter wilqm, sicu(. et 
Pater. 

ASSEBRT. XV. 

In illud quod iu lib. Proverb. dicitur, «. Dominus 
creavit me principium viarum suarum, in opera auq.». 
Quod verbum illud, « creavit, » non de essentia Verbi 
dicatur, εἰ quod Filius non sit creatura. vel 
opus. 

Demonstratur | auctoritatibus sacre — Scriptura, 
quod nulla.creaturarum adoretur. quasi Deus, quod— 
que eaqua adorant, adorari aut. glorificari non sus- 
Lineant. 

Objectio ex dogmatibus Arii, que veram, ut ipsi 


putant, causam continet, propter quam factus — sit 


Filius, et ejusdem per solidos syllogismos refuta- 
lio. 

Aliud in illud, «Deus formavit, me, » etc. Et quod 
Filius non sit creatura. 

Aliud orthodoxorum, «Si creatura est Filius, quo- 
modo natura Creator esse. potest? Non enim hoc 
creaturarum proprium est.» Cui subjiciuntur hareti- 
corum objectiones et re(utationes. 


Observatio, ex qua discimus angelis el sanctis pro- 
phctis consuetudinem esse jussis a Deo etium | inter- 


19 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 20 


rogationes pro[erre, ignorantibus interdum id quod 
jussum est. Verbum. autem Dei non. iia facere repe- 
ritur. 

Aliud in illud, « ()uando preparabat celum, ei 
aderam.» 

ASSERT. XVI. 

De aternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- 
stantia Patris procedit. 

ASSERT. XVII. 

Quod eorum qua creature insunt. nihil Filio in- 
&it, ac proinde creaturam non esse. 

ASSERT. XVII. 

Quod non sit idem creatum et. genitum, neque in 

Deo creare ei gignere. 
| ASSERT, XIX. 

Adversus dicentes, quod Filius mon sit Verbum 
Patris, sed diversus ab ipso et & extraneus. Ex quo 
concluditur quod consubsiantialis sit Patri, et non 
exirinsecus, sed ex ipsius essentia. 


ASSERT. XX. 

]n illud, « Sustinuit crucem ignominia contempla. 
]deirco et Deus. exaltavit. ipsum, εἰ dedit ei nomen 
quod est super omne nomen, » ubi annotationes aliquot 
de incarnatione eodem pertinentes. 


In illud, « Dedit illi, » etc., et « Superexaltarit ip- 
sum, » aliaque hujusmodi que de Christo dicuntur. 


In dictum illud Pauli, « Sedet in dextera magni- 
tudinis in excelsis, tanto melior [ac(us | ange- 
lis. » 

Ezempla, quibus declaratur vocem hanc, « melior,» 


in sacra Scriptura etiam de iis que mullum inter se. 


distant, aul ratione nature, aul dignitatis, aut se- 
cundum mensuram gratie, usurpari. 

Quod illud, « Melior factus est angelis, » non ad 
differentiam substantiarum, sed. administrationum 
referendum sit. Quod aliter eiiam dictum est. 


Appendix dictorum de humanitate. Christi, ας pre- 
terea solutio. 

Quod bona sit utilissimaque ad ministrationum com- 
paratio, angelorum scilicet et Filii, vim vocis, « me- 
lior,» explanans : quo pacto enim melior angelis ait, 
et quanto, ex &s intelligemus. 


ASSERT. XXI. 

In dictum illud Apostoli, « Considerate apostolum 
et pontificem con[essionis nostre Jesum, qui fidelis 
factus est ei qui fecit ipsum. » Ex quo infertur quod 
Filius non sit opus vel creatura. 


ASSERT. XXII. 

]n illud, « De die et hora illa nemo notit, nec 
anyeli cclorum, neque — Filius, nisi Pater so- 
lus. » 

ASSERT. XXIII. 
In illud, « Pater amat Filium, εἰ omnia. dedit 


ταττομένοις παρὰ Θεοῦ, xal &pucijcetc προσάγειν 
ἀγνοοῦσιν ἔσθ᾽ ὅτε τὸ ἐπιταττόμενον. Ὃ δὲ τοῦ 
Θεοῦ Λόγος οὐχ οὕτως ἐδείχθη ποιῶν. 

"Addo εἰς τὸ, « Ἡγίχα ἡτοίμαζε τὸν οὐραγὸν, 
συμπαρήμην αὑτῷ. » 

AOT. IG'. 

Περὶ ἀϊδιότητος Υἱοῦ, xal ὅτε ἀμερίστως προ- 
θεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. 

AOT. IZ'. 

Ὅτι τῶν τῇ κτίσει zpocórcor οὐδὲν τῷ Υἱῷ 

πρόσεστι" διόπερ οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. 
AOT. IH'. 

Ὅτι μὴ ταυτὸν xc(aqua xal γέγγημα, μηδὲ τὸ 

κείζειν καὶ τὸ γενγᾷν ἐπὶ Θεοῦ. 
AOT. I8". 

Πρὸς τοὺς Aéyorcac, ὅτι ὁ Υἱὸς obx ἔστιν d.ln- 
0wóc Λόγος τοῦ Πατρὸς, AA ἕτερός τις παρ᾽ 
αὐτὸν. τῇ φύσει καὶ ξένος. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν cvv- 
aróperor, ὅτι xal ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ, καὶ οὐκ 
ἔξωθεν, dA. Ex τῆς οὐσίας ἐστὶν αὐτοῦ. 

AUT. K'. 

Elec tà,1 Ὑπέμεινε σταυρὸν, αἰσχύνης κατας;ρο- 
γήσας" διὸ xal ὁ Θεὸς αὑτὸν ὑπερύψωσε, καὶ 
ἐχαρίσατο αὑτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα" » ἐν 
ᾧ σχόλια. περὶ σαρχώσεως, τὸν αὐτὸν ἔχοντα 
γοῦν. 

Elc τὸ, ε« Ἐχαρίσατο αὐτῷ, » xal « Ὑπερύψω- 
σεν αὐτὸν", » καὶ ὅσα τοιαῦτα «1γεται περὶ Χρι- 
στοῦ. 

Elc τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν τὸ Aéror, « Ἐχάθ- 
ισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηιτοῖς. τοσ- 
oUtq χρείττων γενόμενος τῶν dyyéAor. ) 

Παράθεσις ῥητῶν σημαίγουσα, ὅτι τὸ, « κρείτ- 
των, » ἡ θεία Γρα:ὴ ἐπὶ τῶν ποιϊὺ διεστηχότων 
ἣ κατὰ τὸν τῆς φύσεως Aóyor, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν 
τίθησιν, ἣ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. 

"Α.:ι.1ο διηγηματικὸὴν, ὅτι τὸ, « Κρείττων γεν ό- 
pexoc τῶν ἀγγέλων, ν» ovx οὐσιῶν εἰσφέρει σύγ- 
κρίσιν, ἀ.λ:λὰ μᾶ.1.::ον διαχογιῶν. Εἴρηται δὲ καὶ 
ἄλλως. 

Παράθεσις ῥητῶν περὶ ἀγθρωπότητος Χριστοῦ, 
xal Avcic ἐφεξῆς. 

"A440 ἐκ τῶν αὐτῶν, ὅτε xaJ al χρησιμωτάτη 
τῶν διαχονιῶν ἡ σύγκρισις, τῆς t6 τῶν ἀγγέλων 
καὶ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ «ε κρείττονος » τὴν δύναμιν àp- 
pnrevovca* πῶς γὰρ χρείττων ἀγγέϊλων ἐστὶ, καὶ 
πόσον, ἐξ αὑτῶν γγωσόμεθα. 

AOT. KA'. 

Εἰς τὸ ῥητὸν cov 'AzoctóAov, « Καταγοήσατε 
τὸν ἀπόστοιον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν 
Ἰησοῦν, πιστὸν ὄγτα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. » Τὸ 
δὲ συγαγόμεγον, ὅτι οὐ ποίημα οὐδὲ χτείσμα ὁ 
Υἱός. 

AOT. ΚΒ... 

Elc τὸ, «Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας xal τῆς ὥρας 
ἐχείνης οὐδεὶς olüer, οὐδὲ οἱ ἄγγειϊιοι τῶν οὐρα- 
γῶν, οὐδὲ ὁ Yióc, εἰ μὴ ὁ Πατὴρ μόνος. » 

AOT. KT". 
Εἰς τὸ, «'O Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Ὑἱὸν, καὶ zárza 





S. ΟΥ̓ΆΠΠ1.1 ALEXANDRINI ARCIIEP. 





?4 





H BIBAOX TON OHXAYPON 
ΠΕΡῚ ΤΗΣ ATIAX ΚΑΙ OMOOYZXIOY TPIAAOX. 


THESAURUS 


DE SANCTA ET CONSUBSTANTIALI TRINITATE. 


up 


ASSERTIO I. 


De genito et ingenito. 

11 Si Ariani nos sggrediantur, interrogantes 
utrum unum sit ingenitum an duo, ut cum unum certe 
esse dixerimus, ad Patrem id referentes, Filium inter 
creaturas collocemus :ita respondereoportet frivolam 
εἰ ineptam interrogationem esse: varias enim signi- 
ficationes liabet ingenitum. Nam ingenitum est quod 
nondum quidem factum est, et tamen fleri potest : 
sicut e ligno scapha, et ex sre statua. Rursus in- 
genitum dicitur, quod nunquam factum est, neque 
feri. potest : ut, exempli gratia, triangulus nec fuit, 
uec erit unquam quadrangulus. Simul enim perit 
trianguli figura, alia quzdam quam erat, flt. Ad 
haec ingenitum dicitur, quod quamvis sit et subsi- 
siat, nunquam tamen ex aliquo faetum fuit. Cum 
ergo multis 19. modis ingenitum capiatur, dicant 
quid velint ingenitum in Deo significare. Ac dicent 
fortasse, quod nunquam genitum sit : confessi pri- 
wum.sese indocte interrogasse. Siatuamus itaque 
etjam unum esse ingenitum. Quod si ex hoc infe- 
rant, necesse omnino esse ut factum Filium confi- 
teamur, quoniam. unus solmmodo ingenitus est, 
nimirum Pater ; hzc contra audient : Si sapientia, 
et virtus, et verbum Patris est Filius; eratque sem- 
per in Patre Verbum, et sapientia, eL virtus : non 
igitur est posterior ortu Filius, qui lizc ipsa et est 
et vocatur : sed quemadmoduin ex Deo Deus, et de 
lumine lumen elfulsit, sic ex non facto non factus. 
Tale namque oportet esse Verbum, qualis etiam est 
qui ipsum genuit. lta enim id quod Patris substan- 
liz proprium est, vere dicetur in eo esse, qui ex 
ipso genitus est. Nihil igiturobstat quominus cum 
unus sit Pater non factus, Verbum etiam quod ex 
ipso est, non sit factum : quippe quod unum cum 
Patre et in Patre propter nature incommutabilita- 
tein esse intelligitur. Quod quidem etiam ipse de sc 
ait : « Ego et Pater unum sumus *. » Nam per, 
unum, identitatem substantim significavit ; per, 


5 Joan. x, 90. 


A 


ΛΟΙῸΣ ΠΡΩ͂ΤΟΣ. 
Περὶ γεγητοῦ καὶ ἀγεγήτονυ. 

Εἰ διερωτᾷν ἡμᾶς ἐπιχειροῖεν ᾿Αρειανοὶ, ἕν τὰ, 
ἀγένητον ἣ δύο, ἵνα δῆθεν Ev εἰπόντες αὐτὸ, xai εἰς 
τὸν Πατέρα φέροντες, ἐν τοῖς γενητοῖς χαταριθμήσω- 
μεν τὸν Υἱὸν, ἀποχρίνασθαι. χρὴ τοιῶσδε “ πρῶτον. 
μὲν οὖν ἀμαθὴς χαὶ ἀπαίδευτος ἡ ἐρώτησις " χατὰ 
πολλὰ γὰρ σημαινόμενα τὸ ἀγένητον ἐχλαμδάνεται. 
᾿Αγένητόν ἔστι τὸ μήπω μὲν γενόμενον, ἐνδεχόμε- 
voy δὲ γενέσθαι, ὡς ἀπὸ ξύλου σχάφος, ἣ ἐχ χαλχοῦ 


ἀνδριάς. Καὶ πάλιν ἀγένητον λέγεται τὸ μήτε γενό- 


μενον πώποτε, μήτε μὴν γενέσθαι δυνάμενον * φέρε 
εἰπεῖν, τὸ τρίγωνον σχῆμα οὐ γέγονέ ποτε τετράγω- 
νον, οὔτ᾽ ἂν γένοιτό mote * ἅμα γὰρ ἀφανίζεται τοῦ 
τριγώνου τὸ σχῆμα, ἕτερόν τι παρ᾽ ὅπερ ἦν γίνεται, 


Β Λέγεται πάλιν ἀγένητον, τὸ ὑπάρχον μὲν χαὶ ὑφ - 


ἐστηχὺς, μὴ μὴν γεγενημένον ὑπό τινος. Κατὰ πολλοὺς 
τοιγαροῦν νοουμένου τρόπους τοῦ ἀγενήτου, τί ἄρα 
σημαίνειν ἐπὶ Θεοῦ βούλοντλ! τὸ, ἀγένητον ; ᾿Αλλ᾽ 
ἴσως τὸ μὴ γεγενῆσθαι φήσουσιν, ὁμολογήσαντες 
πρότερον ἀπαιδεύτως πεποιῆσθαι τὴν ἑπερώτησιν. 
Λεγέσθω τοίνυν χαὶ παρ᾽ ἡμῶν ὅτι ἕν τὸ ἀγένητον. 
Ei δὲ πρὸς τοῦτο φαῖεν, Οὐχοῦν ἀνάγχη πᾶσα συν- 
ομολογεῖν γεγενῆσθαι τὸν Ylbv, ἐπειδὴ τὸ ἀγένητον 
Ev, ὅπερ ἐστὶν ὁ Πατὴρ, ἀνταχούσονται πάλιν" El 
σοφία xaX δύναμις, xat λόγος τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ 
Υἱός " ἣν δὲ ἀεὶ ἐν Πατρὶ λόγος, καὶ σοφία, xat δύ- 
vapts, οὐκ ἐπιγέγονεν οὖν ὁ Υἱὸς, ὃς ταῦτά ἐστι xal 
καλεῖται. ᾿Αλλ᾽ ὥσπερ ix Θεοῦ Θεὸς, χαὶ ix φωτὸς 
ἐξέλαμψε φῶς, οὕτω καὶ ἐξ ἀγενήτου ἀγένητο;. Δεῖ 
γὰρ εἶναι τοιοῦτον τὸν Λόγον, ὁποῖός ἔστι xal ὁ γεν- 
νήσας αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν τὸ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας 
γνήσιον ἐπαληθεύοιτο τῷ ἐξ αὐτοῦ γεννωμένῳ. Κω- 
λύει τοίνυν οὐδὲν ἑνὸς ὄντος τοῦ ἀγενήτου Πατρὸς, 
ἀγένητον εἶναι χαὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ Λόγον, ὡς ἕν τι μετὰ 
Πατρὸς xai ἐν Πατρὶ νοούμενον διὰ τὸ τῇς quate; 
ἀπαράλλαχτον" ὃ δὴ xal αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ φησιν" 
« Ἑγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν &dysv, » διὰ μὲν τοῦ, ὅν, τὴν 
ταντότητα τῆς οὐτίας σημαίνων᾽ διὰ δὲ τοῦ, ἐσμὲν, 


2] S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 38 
est, Dei appellatio sit sumenda, inde cuivis perspi- A Εἴ τις γὰρ ἐχείνην τὴν ἄφραστον xaX ἀχατάληπτον 


cuum fuerit . Si quis enim illam ineffabilem ineom- 
prehensibilemque naturam vocet Deum, abeo quod 
est recte nominat, et cum Deum dixit, illam natu- 
ram significavit. Si quis vero ab eo quod non est 
eum nominare voluerit, innocentem vel indepra- 
vatum eum appellans, eo quod nihil mali vel pravi 
inea sit, vere quidem dixerit,esed non omnino 
Deum significabit. Sunt enim etiam inter homines 
Ronnulli, mali et pravitatis expertes. Ejusmodi vero 
etiam sanctos angelos esse credimus. Verius itaque 
magisque proprie ab iis quz est, quam ab iis qua- 
monest, significabitur. 
144 ALIUD. 

Beatus David psallitetad Filium dicit: « Propter- 
ea uuxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis pra 
participibus tuis *. » Si ergo diversuim est quod parti- 
cipat ab eo qnod participatur : aliud. enim in alio 
intelligendum est : particepsautem fit creatura Fi- 
lii, diversus profecto fuerit a creatura qua sui par- 
&iceps flt, Quocirca neque creatus. Si vero non est 
diversus ab illa Filius, neque secundum uaturam 
ab ea distinctus, quis est usus. participationis? vel 
.quomodo quis particeps fiatejus quod. ipsemet est ? 


ASSERTIO II. 


Quod ingenitum non sit substantia, sed. substantie 
significativum. - 


Ingeuitum quasi principium et causa et intelli- 


φύσιν καλοίη Θεὸν, ἀφ᾽ ὧν ἔστιν ὀνομάζει χαλῶς, 
xal Θεὸν εἰπὼν, πάντως ἐχείνην ἐσήμηνεν " εἰ δέ τις 
ἀφ᾽ ὧν οὐχ ἔστιν ἐπιχειροίη σημαίνειν αὐτὴν, ἄχαχον 
χαὶ ἀπόνηρον λέγων διὰ τὸ μὴ χαχίαν ἣ πονηρίαν ἐν 
αὐτῇ εἶναι, ἀληθεύσει μὲν, ἀλλ᾽ οὐ πάντως μηνύει 
τὸν Θεόν * εἰσὶ γὰρ xaX ἐν ἀνθρώποις ἄκαχοι xal ἀπό- 
νηροι. Τοιούτους δὲ εἶναι πιστεύομεν χαὶ τοὺς ἁγίους 
ἀγγέγου:. Οὐχοῦν &o' ὧν ἔστιν, f| ἀφ᾽ ὧν οὐχ ἔστιν, 
ἀληθέστερον καὶ οἰχειότερον σημανθήσετα!'.. 


KAAO. 

'O μαχάριος Aa615 ψάλλει, xal φησι πρὸς τὸν Υἱόν .. 
«Διὰ τοῦτο ἔχριτέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σοὺ ἔλαιον 
ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. » Εἰ τοίνυν. 
ἕτερόν τί ἔστι τὸ μετέχον παρὰ τὸ μετεχόμενον" ἄλλο 
γὰρ ἕν ἄλλῳ νοεῖσθαι χρή" μετέχει δὲ ἡ χτίσις τού - 
γιοῦ, ἕτερος ἂν εἴη παρὰ τὴν μετέχουσαν αὐτοῦ χτί- 
σιν" οὐχοῦν οὐδὲ γενητός. El δὲ οὐχ ἔστιν ἕτερος 
παρ᾽ ἐχείνην ὁ Υἱὸς, xal χατὰ φύσιν αὐτῆς διῃρημέ- 
νος, τίς ἡ χρεία τῆς μετοχῆς ; f) πῶς ἄν τις μετά- 


σχοι τοῦ ὅπερ ἐστὶν αὐτός; 


ΛΟΙΓῸΣ B. 


Ὅτι τὸ ἀγένητον οὐχ οὐσία, ἀ.1.1} οὐσίας 
σημαντικόν. 


T$ ἀγένητον ὡς ἀρχὴ καὶ αἵτιον vocizal τε χαὶ- 


gitur et est. Nullum autem principium, in quantum €, ἔστιν. Οὐδεμία δὲ ἀρχὴ, καθὸ ἀρχή ἔστιν, ὅμοιόν τι. 


principium est, simile aliquid sibiipsi aut dissi- 
mile significat. At vero vox hzc, ingenitum, signi- 
ficat id quod creatum est, dissimile sibi esse ; est 
enim hoc ei oppositum. Non est igitur ingenitum 
substantia, sed substantiam. cui opponitur uon ita 
86 habere significat. 

ALIUD. 

Quod quidem ingenitum substantia non. sit, jam 
ostensum est. Sed dicet forsitan aliquis, substan- 
tiam quidem non esse, sed differentiam. Cxteruin 
etiam hoc absurde dicere ostendetur. Si enim om- 
nis differentia circa substantias fit, quxrenda est 
&ubstantia, cujus differentia sit ingenitum. Exempli 
gratia, definias animal hoe pacto : substantia ani- 
mata sensu przdita. Circa hanc substantiam diffe- 
rentia 8t. Aliud enim animal rationale est, mortale, 
intelligenti: et scientie eapax, ut homo. Aliud 
animal irrationale, ut equus. Przsupposita itaque 
substantia, differenti postea constituuntur. Si 
ergo ingenitum differentia est, querdtur etiam 
substantia, cujus erit differentia. Absurdum enin 
est differentiam substantize rationem obtinere. 

ALIUD. 

Si ingenitum substantia est, neque significativum 

quod id de quo dicitur genitum non si!, quomodo 
. Filius dissimilis erit Patri, cum ex ipso genitus 
sit? Nam si hzec nomina nullum inter se discrimen 


* ['sal. χεῖν, 9. 


ἑαυτῇ ἣ ἀνόμοιον σημαίνει. Ἦ δὲ ἀγένητος φωνὴ 
σημαίνει τὸ γενητὸν ἀνόμοιον ὑπάρχον αὐτῷ “ τοῦτο. 
γὰρ τὸ ἀντικείμενον. Οὐχ ἄρα τὸ ἀγένητον οὐσία. 
ἀλλὰ τοῦ μὴ τοιῶσδε εἶνα: τὴν οὐσίαν, xa0* ἧς ἂν 
τάςτοιτο τὸ σημαντικόν. 


Αλλο. 

Ὅτι μὲν οὐχ οὐσία τὸ ἀγένητον, ἤδη δέδειχται. 
᾽Δλλ᾽ ἐρεῖ τις τυχὸν, οὐσίαν μὲν οὐκ εἶναι, διαφορὰν. 
δέ - ἀμαθῶς bx καὶ τοῦτο λέγων ἐλεγχθήσεται. Εἰ γὰρ 
πᾶπα διαφορὰ περὶ τὰς οὐσίας γίνεται, ζητεῖν ἀνάγ- 
xv ἂν εἴη τὴν οὐσίαν, ἧς ἔσται διαφορὰ τὸ ἀγένητον. 
Οἷον φέρε εἰπεῖν, ὁρίζεται ζῶον τῷ τοιῷδε λόγῳ" Οὐ- 
σία ἔμψυχος αἰσθητική. Περὶ ταύτην τὴν οὐσίαν ij 


D διαφορὰ γίνεται. Τὸ μὲν γάρ ἔστι ζῶον λογιχὸν, θνη- 


τὸν, νοῦ xai ἐπιστήμης δεχτιχὸν, οἷον ὁ ἄνθρωπος " 
τὸ δὲ ζῶογ ἄλογον, οἷον ἵππος. Οὐχοῦν, προῦποχει- 
μέγης τῆς οὐσίας, αἱ διαφοραὶ προσεπινοοῦνται. El 
τοίνυν διαφορὰ τὸ ἀγένητον, ζητείσθω χαὶ ἡ οὐσία, 
τίνος ἔσται διασορά" ἀμήχανον γὰρ οὐσίας φορέσαι 
λόγον τὴν διαφοράν. 


AAAO. 

Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ οὐ τοῦ ph γενηθῆναι 
σημαντικόν ἔστι, χατὰ τίνα τρόπον ὁ Υἱὸς ἀνόμοιος 
ἔσται τῷ Πατρὶ, γεννητῶς ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ 
μὴ τινα διαφορεῖ τὰ ὀνόματα πρὸς ἄλληλα τὴν ἀντι- 


e) THESAURUS. 90 
διαστολὴν, μηδὲ ἀλλήλοις μάχεται κατὰ τὸ ἐξ ἀμφοῖν A habent, neque inter se pugnant, juxta utriusque 


σημαινόμενον, οὐδὲν χωλύσει xat' οὐσίαν ὅμοιον elvat 
τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν - xai τοῦ ἀγενήτου εἰς οὐσίαν 
λαμδανομένον, ὁμοίως δὲ xai τοῦ γενητοῦ, Οὐσία 
γὰρ ὡς πρὸς οὐσίαν, οὐκ ἔσται ἐναντία, χαθὸ οὐσίαι 
ἀμφότεραι. 

ΑΛΛΟ. * 

Ei πᾶν ἀγένητον παντὶ γενητῷ ἀνόμοιον, ἀληθεύ- 
art. τις λέγων, ὅτι xal πᾶν γενητὸν παντὶ γεννητῷ 
ὅμοιον. Γεννητὸς δὲ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, οὐδεμίαν ἔχει 
τὴν ὁμοιότητα πρὸς τὰ ὄντα γεννητῶς " ἔστι γὰρ ὑπὲρ 
κᾶσαν τὴν χτίσιν. Οὐχ ἄρα διὰ τὸ ἀγένητον εἶναι τὸν 
Πατέρα, ἀνόμοιος ἔσται κατὰ φύσιν αὐτῷ, γεννητῶς 


ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ Υἱός. Ὥσπερ γὰρ τὴν πρὸς τὰ 
γενητὰ γεννητὸς ὑπάρχων ἀναδέθηχεν ὁμοίωσιν " ἢ 


οὕτω τῆς πρὸς τὸ ἀγένητον ἐμφερείας οὐ χαταδήσε - 
τῶι, χἂν ὑπάρχῃ γεννητός. 
᾿Αγθυπορξορὰ ὡς éx τῶν αἱρετικῶν. 

Τὸ ἀγένητον, φασὶν, ἐπὶ Θεοῦ, οὐσίαν εἶναί φαμεν" 
xaX ἔσται τὸ ὄνομα ὀριχὸν, ὥσπερ ἂν εἴ τις óplaatco 
xai τὴν οὐσίαν τοῦ ἀνθρώπου λέγων" Ζῶον λογιχὸν, 
θνητὸν, νοῦ xal ἐπιστήμης δεχτιχόν. 


Πρὸς τοῦτο Jc. 


᾿Αμαθῶώς xal τοῦτο προτείνοντες ἐλεγχϑήσονται * 
εἰ γὰρ óptxby εἶναι βούλεσθε τὸ ἀγένητος ὄνομα, Ex 
γένους ἔστω xal διαφορᾶς, fiot διαφορῶν" χωρὶς 
γὰρ τούτων ὄρος οὐχ ἂν γένοιτό ποτε. Τὸ δὲ τοιοῦτον 


significationem nibil obstabit. quominus similis 15 

secundum substantiam Patri sit Filius. Et, si inge- 

nitum pro substantia capitur, similiter et genitum. 

Nam substantia, ut ad substantiam collata, non est 

contraria, in quantum utraque substantia est. 
ALIUD. 

Si. omne ingenitum omni genito dissimile est, 
vere quispiam dixerit, etiam omne gcnitum omni 
genito simile esse.. Cum vero Filius genitus sit, nul- 
lam tamen habet similitudinem cum creatis : est 
euim omni creatura superior. Non igitur quia in- 
genitus est Pater, dissimilis ei secundum naturam. 
erit, qui ex ipso genitus est Filius. Quemadmodum. 
euim ipse, genitus cum sit, emnem cum creatis 8i- 
militudinem excedit : ita etiam non erit expers 
similitudinis cum ingenito, tametsi genitus sit. 


Objectio tanquam ex dictis hareticorum. 


Αι ingenitum, iuquiunt, in Deo, substantiam esse 
asserimus. Et erit. nomen definitivum ; veluti si 
quis definiat eliam substantiam hominis dicens :. 
Animal rationale, mortale, intelligenti: atque scieu- 
ti: capax. 

Solulio. 


Inepte etiam hoc objicere ostendentur. Nam si 
vocem hanc, ingenitum, delinilivam esse vultis, ex 
genere erit atque differentia vel differentiis : neque 
enim sine his definitio unquam constare potest. 


ἀγένητον, εἰς οὐδὲν οὐσίας ὑπάρχον γένος, ὄρος οὐχ C Ingenitum itaque cum in nullo substantiz genere 


ἂν εἶναι δύναιτο" πρὸς δέ γε τούτῳ, τὰ γένη φιλοσό- 
φῶς δριζόμενα παρ᾽ ἐχείνων. ὁρῶμεν, οὐχ ἐν μιᾷ 
λέξει xaV μόνῃ, ἀλλ᾽ ἐν πλείοσιν" ὡς τὸ οὐσία ἔμψυ- 
xo; αἰσδητιχὴ, ἢ ζῶον λογιχὸν θνητόν. Καὶ εἰ ἑνὸς 
ὀνόματος ἀπόφασις οὐχ ἐξαρχέσει πρὸς οὐσίας δήλω- 
σιν, οὐχ ἄρα ὀριχὸν τὸ ἀγέγγητος. 


KAAO. 


El πᾶς ὄρος τὸ τί ἐστι χατὰ φύσιν τῶν σημαινομέ-. 
νων ἔχαστον εἰσφέρει, xal οὐχὶ τέ οὐχ ἔστιν * ἡ δὲ 
ἐγένγητος φωνὴ, οὗ τί ἐστιν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τί οὐχ Éatt 
δηλοῖ (ὅτι γὰρ οὐχ ἐγενήθη, διὰ τοῦτο. ἀγένητος ) * 
οὖχ ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητος ὄνομα. 

AAAO. 

Tov οὐσιῶν τοὺς ὄρους ἦ φέρε εἰπεῖν τῶν συμὄε- 
Θηχότων, οἱ περὶ ταῦτα σοφοὶ, οὐχ Ex τῶν ἀντιχειμέ- 
γῶν γίνεσθαι βούλονται, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν εἶσιν ἐμολογου -- 
μένως * οἷον ὥσπερ εἴ τις εἰπεῖν ἀπαιτούμενος τί ἐστι 
λευχὸν, ἀποχρίναιτο τὸ μὴ μέλαν. Τοῦτο γὰρ οὐ τί 
ἐστι τὸ ὁριζόμενον, ἀλλὰ τέ οὐχ ἔστι δηλοῖ, Ei τοίνυν 
ἃ ἀγένητος φωνὴ τὸ μὴ γεγενῆσθαι σημαίνει, Ex 
τῶν ἀντιχειμένων ἔχει τὴν δήλωσιν, ὑγιὴς δὲ ὄρος 

“οὐχ ἂν γένοιτο διὰ τῶν. τοιούτων. θὐχ ἄρα ὄρος τὸ 
ἀγέννητον. 
AAAD. 


Ἠ ἀγένητος φωνὴ τῶν πολλαχῶς λεγομένων 
γουῖτο χυρίως, καὶ ἐν τοῖς ὁμωνύμοις εὐλόγως ἂν 


collocari possit, definitio esse non potest. Ad hzc, 
gehera a philosophis non in una ac sola dictione, 
sed in pluribus definita videmus, ut substantia 
animata sensitiva, vel animal rationale, mortale. 
Etsi unius nominis negatio non sufficit ad sub- 
stautiz? explicationem, non erit certe ingenii no- 
men definitio. 


ALIUD. 


Si omnis definitio cujuscunque vocis quid sit, 
quod proponitur, non quid non sit, explicat, inge- 
niti autem vox non quid sit Deus, sed quid non sit 
explicat ( quia enim genitus non est, ideo ingenitus 
dicitur) : ingeniti nomen definitio esse non potest. 

ALIUD. 

Substantiarum atque adeo accidentium definitio- 
nes philesophi non a contrariis peti volunt, sed ex iis. 
e quibus revera constant : 16 veluti si quis rogatus 
quid sit album, respondeat, id quod nigrum nom 


'est. ld enim non quid est, sed quid non est id 


quod definitur ostendit. Si ergo vox ingemiti, nom 
esse genitum declarat, ex contrariis suam declara- 
tionem sumit : reeta vero definitio nunquam ex 
iis constat. Non cst ergo nomen ingeniti definitie. 


ALIUD. 


Vox ingenii ex iis cst quae variis modis intel- 
ligi possunt, meritoque inter cquivocas numerare 


$1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. $1 


debet. Si ergo substantiarum definitiones non con- A χατατάττοιτο. Εἰ τοίνυν ol τῶν οὐσιῶν ὅροι οὐκ Ex 


stant ex zquivocis, neque ex terminis varias signi- 
ficationes habentibus ( neque enim id quod definitur 
explicabitur, sí ex iis constet), ingeniti vero vov, 
ut modo diximus, zquivoca est : certe ingenitum 
definitio esse non potest. 


ALIUD. 


Si nomen sive vox ingeniti, definitio est, susci- 
piet profecto juxta rationem definitionum, couver- 
sionem. Veluti si quis hominem definiens, dicat esse 
auimal rationale, mortale, intelligentite et scien- 
tig capax; poterit hoc ipsum rursus convertere, 
dicens : Si quod animal est rationale, mortale, in- 
telligentiz et scientie capax, id omnino etiam homo 


τῶν ὁμωνύμων, οὐδ᾽ ix τῶν πολλαχῶς νοουμένων 
λαμθάνονται (οὐδὲ γὰρ ἔσται σαφὲς τὸ ὁριζόμενον, 
εἰ ix τούτων λαμόάνοιτο), ἡ δὲ ἀγένητος φωνὴ, 
καθάπερ ἤδη προείπομεν, τῶν ὁμωνύμων ἐστὶν, οὐγ 
ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητον. 

ΑΛΛΟ. 

Εἰ ὅρος ἐστὶ τὸ ἀγέγγνητος ὄνομα ἦτοι φωνὴ, δέξε- 
ται δηλονότι χατὰ τὸ τῶν ὄρων σχῆμα τὴν ἀντιστρο- 
qfjv: ὥσπερ εἴ τις τὸν ἄνθρωπον ὁρίζων, ὡς εἴη 
ζῶον λογιχὸν, θνητὸν, νοῦ χαὶ ἐπιστήμης δεχτικχὸν, 
ἀντιστρέφων πάλιν αὐτὸ λέγοι" Εἴ τις ζῶον λογιχὸν, 
θνητὸν, νοῦ χαὶ ἐπιστήμης δεχτιχὸν, τοῦτο πάντως 
xaX ἄνθρωπος. El τοίνυν τὸ ἀγένητον, χαθάπερ ἤδη 


est. Quapropter si ingeuitum ( sicut modo diximus) p προείπομεν, ὄρος ἐστὶ, μὴ παρα:τείσθω τὴν ἀντιστρο- 


definitio est, ne recuset conversionem. Si enim 
ingenitum substantia est : substantia eliam est in- 
genitum, sed non convertitur. Neque enim omnis 
substantia in universum etiam ingenita est; soli 
eniro Deo hoc peculiare est. Non est ergo nomen 


φήν" el γὰρ τὸ ἀγένητον οὐσία, xaX ἡ οὐσία ἀγέ- 
νητον" ἀλλ᾽ οὐχ ἀντιστρέφει. Οὐ γὰρ πᾶσα οὐτία 
πάντως ἐστὶ xal ἀγένητος " μόνῳ δὲ Θεῷ κατ᾽ ἐξαί- 
ρετον τοῦτό ἐστιν. Ὅρος οὖν οὐκ ἂν εἴη τὸ ἀγένττον " 
ἀλλ᾽ ὅτι μὴ γεγένηται μόνον σημαίνει. 


ingeniti definitio : sed tantum non esse genitum significat. 


ASSERTIO IIT. 


Refutatio ad verbum, quod. ingenitum non sil. sub- 
stantia, sed lantum. significel Deum genitum non 


esse. 

Si ingenitura substantia est, et substantie nihil 
est contrarium, nihil erit ingenito contrarium. Si 
vero contrarium est ingenito genitum , substan- 


Uu: autem nihil contrarium, ingenitum non erit c 


substantia. 


“ 


17 ALIUD. 


Si ingenitum est substantia, necessario etiam ge- 
nituro erit substantia : si vero utrumque est. sub- 
stantia, non erit contrarium ingenito genitum, sed 


idem. Neque enim substantia substantie contraria 
est. 


ALIUD. 


Si ingenitum substantiam Dei significat, non 
vero notat substantiam genitam. non esse, genitum 
quoque similiter substantiam  significabit, nec gc- 
nitum esse notabit. Cum autem utrumque substan- 
liam significet, unde cognoscet quis alteram qui- 
den  gignentem, alteram geuitam, cum nomina nibil 
significent nisi substantiam? 


ALIUD. 


Si ingenitum substantia est, substantia autem de 
omnibus univoce dicitur: iugenitum de omuibus 
substantiis dicetur, aut de omnibus qus sub ipsis 
sunt. Si veroingenitum de omnibus non przedicatur, 
substantia autem de omnibus , quo pacto uuum fue- 
rint substantia et ingenitum ? 


ALIUD. 


Si ingenitum substantia est, in substantia vero 
non cadit magis et minus, non erit hac ratione 
magis ingenitum, sed neque minus quid. Si autem 
ounia excedit ingenitum, nequaquam vero etiam 


AOTOZ FP. 


'AxoJorla abroAeEel, ὅτι μὴ τὸ ἀγένητον οὐσία, 
Hor δὲ τοῦ μὴ γεγογέναι τὸν Θεὸν, σημαντι- 
«x . 


Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, τῇ δὲ οὐσίᾳ οὐδὲν ἐναντίον, 
οὐδὲν ἄρα ἔσται τῷ ἀγενήτῳ ἐναντίον. Εἰ δέ ἐστιν 
ἐναντίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητὸν, τῇ δὲ οὐσία οὐδὲν 
ἐναντίον, τὸ ἀγένητον οὐχ ἔσται οὐσία. 


AAAO. 

El «b ἀγένητον οὐσία, ἐξ ἀνάγχης ἔσται xai τὸ 
γενητὸν οὐσία" εἰ δὲ οὐσία ἑκάτερα, οὐχ ἔσται ἑναν- 
τίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητὸν, ἀλλὰ ταυτόν. Οὐ γὰρ 
ἐναντίον οὐσία πρὸς οὐσίαν. 


ΑΛλΟ. 

Εἰ τὸ ἀγένητον οὐαίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ τὸ 
μὴ γονέσθαι τὴν οὐσίαν, χαὶ τὸ γενητὸν εἰχότως οὐ- 
σίαν, ἀλλ᾽ οὐ τὸ γενέσθαι. Οὐσίαν δὲ σημαινόντων 
ἑκατέρων, πόθεν γνῷ τις τὴν μὲν ποιοῦσαν, τὴν δὲ 
γινομένην, ἅπαξ τῶν ὀνομάτων οὐδὲν δηλούντων, 
ἀλλ᾽ ἣ μόνον οὐσίαν : 


ἄλλο. 


El τὸ ἀγένητον οὐσία " fj δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων συν- 
ωὠνύμω; λέγεται" τὸ ἀγένητον ἐπὶ πασῶν τῶν οὐ- 
σιῶν λεχθήσεται, ἣ ἐπὶ πάντων τῶν ὑπ᾽ αὑταῖς. Εἰ 
δὲ τὸ ἀγένητον ἐπὶ πάντων οὐ χατηγορεῖται, ἡ δὲ 
οὐσίᾳ ἐπὶ πάντων, πῶς ταυτὸν οὐσία xal ἀγένητον" 


AAAO. 


Ei τὸ ἀγένητον οὐσία, οὐσία 6b οὐσίας οὐχ ἔστι 
μᾶλλον xal ἧττον, οὐχ ἔσται χατὰ τοῦτο μᾶλλον τὸ 
ἀγένητον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἧττόν τι αὑτοῦ. El δὲ πάντων 
μὲν ὑπερέχει τὸ ἀγένητον, οὐχέτι δὲ χαὶ ἡ οὐσία" 


55 1hESAURUS. δέ 


el δὲ μὴ, πάντα πάντων ὑπερέξει " οὐχ ἄρα ἔσται τὸ A substantia: alioqui omnia prestabuni omnibus: 


τγένητον οὐσία. 
ΑΑΛΛΟ. 


Ei τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ τὸ 
μὴ Ὑενέσθαι, ὀνομάτων αὐτῷ ἑτέρων χρεία τῶν δυ- 
“πμένων δεῖξαι, τὸ μὴ ἔχ τινος αἰτίου γενέσθαι τὸν 
8:óv. “Απαξ γὰρ τὸ ἀγένητον τοῦ Θεοῦ οὐδὲν σῃμαί- 
vet, ἀλλ᾽ ἣ μόνον οὐσίαν θεοῦ, 


ἈΛΛΟ. 


Εἰ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ ἕν τί ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐ πολλὰ τῷ 
ἀριθμῷ, τὸ δὲ ἀγένητον, xal ἀδασίλευτον, xei τὰ 
δοιπὰ, πολλὰ, ἀλλ᾽ οὐχ ἕν τῷ ἀριθμῷ " οὐχ ἔσται 
ἄρα ταυτὸν fj οὐσία τῷ ἀγενήτῳ xai ἀδασιλεύτῳ, ὡς 
οὐδὲ τὸ ἕν τοῖς “οολλοῖς. 


Ἄλλο. 


ἘΠ τὸ ἀγένητον, χαὶ τὸ γενητὸν, xal τὰ λοιπὰ, οὗ- 
cía Θεοῦ, ἕτερα δέ εἰσι ταῦτα ταῖς φωναῖς, ἀνάγχη 
"ἣν οὐσίαν ἐχείνην οὕτω συγχεῖσθαι χατὰ τὰς διαφό- 
ρου; ςωνάς᾽ ἵν᾽ οἰχείως αἱ φωναὶ xav! αὐτῆς λέ- 

γωνται- ἣ μὴ συγχειμένης αὑτῆς, ἀχόλουθον εἶναι 
ταῦτα τῶν προσόντιυν τῇ οὐσίᾳ σημαντικὰ, ἀλλ᾽ οὗ 
χαθ᾽ αὐτὰ οὐσίας. 

AAAO. 


' Ei ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ ob διά τι λέγεται (ἔστι γὰρ 
δι᾿ οὐδὲν), ἡ δὲ ἀγένητος φωνὴ, διὰ τὸ πάντων αὐτὸν 
εἶναι χρείττω χαὶ ὑπερέχειν * οὐχ ἔσται ἄρα ταυτὸν 


ἢ νὴ διά τε λεγομένη τῷ δι᾽ αἰτίαν λεγομένῳ. 


AAAO. 

ἘΠ τὸ ἀγένητον πρὸ; τὴν ἀγενησίαν ἔχει viv. ἀνα- 
φοράν, ἢ 6& οὐσία τοῦ Θεοῦ πρὸς οὐδὲν ἔχει τὴν σχέ- 
σιν, πῶς ταυτὸν ἔσται τὸ πρός τί πως ἔχον τῇ πρὸς 
μηδὲν ἐχούσῃ οὐσίᾳ ; 


ἌΛΛΟ. 
ἘῚ τῇ τοῦ Θεοῦ οὐσίᾳ οὐδὲν ἀντιδιαστέλλεται, τῷ δὲ 
“ἀγενήτῳ ἀντιδιαστέλλεται τὸ γενητὸν, πῶς οἷόν τε 
εἶνα! ταυτὸν οὐσίαν χαὶ ἀγένητον ; 
ΑΛλυ. 


Εἰ «isa οὐσία ῥηθεῖσα θατέρα πρὸς θατέραν, οὐ 
ξηλοῖ τὴν ἑαυτῆς ὑπεροχὴν, μὴ συμπαραληφθέντος 
τοῦ τῆς ὑπεροχῆς ὀνόματος, ῥηθὲν δὲ τὸ ἀγένητον 
εὐθὺς ἐμφαίνει διαφορὰν, πῶς οὐχὶ οἱ λέγοντες, Ταυ- 
τὸν οὐσία χαὶ ἀγένητον, ἀφρονέστατοι ; 


AAAO. 
Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, Éozat πᾶσα οὐσία ἀγένητον, 
περ ἀσεθές. 
ΑΛλΟ. 
El τὸ ἀγένητον οὐσία, ἴδιον δὲ οὐσίας τἀναντία 
δέχεσθαι, τῶν ἐναντίων ἐπιδεχτιχὸν ἔσται τὸ ἀγένη- 


«v. ΕΠδὲ ἴδιον μὲν τοῦτο οὐσίας (τῷ γὰρ μὴ δημιουρ- 
γεῖν τὸ δημιουργεῖν ἀντίχειται, οὐχέτι δὲ χαὶ τῷ 


certe ingenitum substantia non erit. 
ALIUD. 


Si ingenitum substantiam Dei signiflcat,non autem 
quod genitus non sit, aliis nominibus opus erit 
quz habeant viin declarandi Deum ex alia causa 
sive origine genitum non esse. Ingenitum enim Dei 
nihil omnino significat, sed 4antum substantiam 
Dei. 

ALIUD. 


Si substantia Dei unum aliquid est, non autem 
multa numero ; ingenitum vero, et ἀδασίλευτον (id 
est, nullius imperio subditum), et alia ejus generis, 
sunt multa, neque unum numero : non erit utique 


B idem substantia cum ingenito et nullius imperio sub- 


dito, sicut ncc uuum cum multis. ' 
ALIUD. 


Si ingenitum et genitum, et czetera, sunt subsian- 
tia Dei, diversa vero sunt haec vocabulis ipsis, ne- 
cesse est substantiam illam ita compositam esse sc- 
cundum differentia vocabula, ut proprie de ipsa 
dici possint : aut si composita ipsa nen sit, conse- 
quens est illa non per sesubstantiam,sed qux sub- 
stantiz accidunt significare. 


18 ALIUD. 

Si substantia Dei non aliqua ex causa dieitur (ex 
nulla eniim causa est), vox autem ingeniti ea de cau- 
88 dicitur quod omuibus antecellat et praestet : non 
erit idem id quod nulla ex causa dicitur, cuim eo 
quod aliqua ex causa dicitur. 


ALIUD. 


Si ingenitum relatienem habet ad ἀγενησίαν, sub- 
stantia vero Dei nullam ad aliquid relationem  sus- 
cipit : quo pacto idem erit, id quod ad aliquid re- 
fertur cum substantia in quain. relatio ad aliquid 
non cadit? 

ALIUD. 


Si Dei substantiz nihil opponitur, ingenito autem 
opponitur genitum : quomodo idem esse possit sub- 
stantia et ingenitum ἢ 


ALIUD. 


Si omnis substantia noininata altera ad alteram, 
suam ipsius prestantiam non declarat, nisi nomen 
ipsum prastantiz adjiciatur, ingenitum vero simul 
atque nominatur differentiam declarat : quo pacto 
non dementes judicandi sunt, qui idem esse dicunt 
substantiam et ingenitum? 


ALIUD. 


Si ingenitum substantia est, erit etiam oinnis 
substantia ingenitum, quod impium est. 


ALIUD. 
δὶ ingenitum substantia es!, proprium autem sub- 
stantiz suscipere contraria, ingenitum etiam con- 
traria suscipiet. Si vero lioc quidem proprium est 
substantie (creare euim oppouitur non creare, nou 


*,$ 


ὦ S. CYRILLI ALEXANBRINI ARCIIIEY. zo 


autem ingenito, neque enim contigitei genitum cs- Α dysvfisp* οὐ γὰρ guvé6r, αὐτῷ τὸ γεγονέναι) * οὐχ 


sc), certe ingenitum non erit substantia. 
ALIUD. 


Si substantiam dicentes de Deo phitosophorum 
sententiam sequuatur, proprium erit Dco contraria 
suscipere. Si vero esse Deum significare volentes 
substantiz: vocabulo perinde atque nos utuntur, 
substantia vero et. ingenitum idem sunt : reliquum 
erit vocem ingeniti essentiam Bei signiflcare, sed 
non ipsum substantia. 

ALIUD. 


Si quidquid est sub genere et specie absque accei- 
dentibus, hoc proprie substantia est, Deus vero sub 
nullo borum est : non igitur proprie Deus substan- 
tla dicitar. Si autem ingenitum proprie de Deo di- 
eitur (neque enim gemitus est), non autem 19 sub- 
stantia, quo pacto idem fuerit id quod proprie cum 
eo quod abusive dicitur? 

ALIUD. 


Si maxime propria et prima significatione sub- 
stantia dicta est, quod omnibus accidentibus sub- 
jecta sit, nullum vero est accidens cui subjectus 
sit Deus : certe neque substantia proprie dici potest 
de Deo. Est enim omni substantia superior. Si ve- 
foingenitum proprie de eo dicitur (genitus enim 
non est), substantia autem nequaquam : non est 
idem substantia et ingenitum. 


ALIUD. 


Si ingenitum, et ἀδασίλευτον (id est, nullius impe- Ὁ 


rio subditum), et reliqua, comparative substantias 
signant atqueostendunt, 3t vero signans non est 
idem cum signato : non erit utique idem substantia 
εἰ ingenitum, quemadmodum neque siguificatum 
cum signilicante. 


ALIUD. 


Si ingenitum non ex eo quod genitum non sit, sed 
quod sit substantia Dei, dictum est : et unaquaeque 
etiam substantia erit ingenitum. Si vero malta qui- 
dem sunt substantie, ingeniti vero non. item: nof 
utique ingenitum significat substantiam, sed sob- 
stanti praestantiam. 


ALIUD. 


Si in Deo tantum ingenitum, ut aiant, substantia 
est, fuerit etiam definitio ejus, cujus solummodo 
proprium est ingenitum. Si vero nulla est definitio 
cui subjiciatur substantia Dei, ne nomen quidem 
proprium est de Deo ingenitum, ut nihil aliud vox 
ipsa repraesentet przierquam solam Dei essen- 
liom. 


ASSERTIO IV. 


Adversus eos qui dicere non verentur : Erat aliquando 
quando non erat Filius. Afferuntur eyllogismi et 
argumentorum demonstrationes, cum testimoniis 
Scripture : ex quibus omnibus efficitur quod Ver- 
bum Dei sit eternum. 


lwperite dicunt hostes. Dei de Filio, quod crat 


ἄρα ἕσται οὐσία τὸ ἀγένητον. 
ΑΛΛΟ. 


ΕἸ οὐσίαν λέγοντες ἐπὶ Θεοῦ, τῇ τῶν φιλοσόφων 
ἕπονται δόξῃ, ἴδιον ἔσται Θεοῦ, τἀναντία δέχεσθαι. 
Εἰ δὲ εἶναι τὸν Θεὸν σημᾶναι βουλόμενοι, τῷ τῆς 
οὐσίας, καθὰ χαὶ ἡμεῖς, χρῶνται ὀνόματι" ἔστι δὲ 
ταυτὸν τῇ οὐσίᾳ τὸ ἀγένητον " ὄνομα ἔσται τὸ ἀγέ- 
νῆτον τοῦ εἶναι τὸν Θεὸν σημαντυκὸν, ἀλλ᾽ οὐχ αὐνὸ 
οὐσία. 

ἈΛΛΟ. 


Ei πᾶν τὸ ὑπὸ γένος χαὶ εἶδος χωρὶς τῶν συμδε- 
ϑηχότων, τοῦτο οὐσία χυρίως, ὑπ᾽ οὐδὲν δὲ τούτων 
ἐστὶ Θεὸς, οὐχ ἄρα οὐσία χυρίως λέγεται Θεός. EX 
δὲ τὸ ἀγένητον χυρίως λέγεται ἐπ᾽ αὑτοῦ (οὐ γὰρ γέ- 
γονεν), οὐχέτι δὲ χαὶ ἢ οὐσία, πῶς ταυτὸν ἂν εἴῃ 
τῷ χαταχρτστιχῷ τὸ χύριον ; 


AAAO., 


Ei τὸ xopubtatov xol πρῶτον obcla λέλεχται, διὰ 
«b πᾶσι τοῖς συμθεθηχόσιν αὑτὸ ὑποχεῖσθαι " οὐκ 
ἔστι δὲ συμδεδηχὸς, ᾧ χαθυπόχειται Θεός" οὐδὲ 
οὐσία ἄρα χυρίως λέγεται ἐπὶ Θεοῦ. Ἔστι γὰρ ὑπερ- 
ούσιος. El δὲ τὸ ἀγένητον χυρίως λέγεται ἐπ᾽ αὖ- 
τοῦ (ἔστι γὰρ μὴ γενόμενος), οὐκέτι δὲ χαὶ ἡ οὐσία " 
οὐ ταυτὸν οὐσία χαὶ ἀγένητον. 


AAAO. 


Εἰ τὸ ἀγένητον, καὶ ἀδασίλεντον, xal τὰ λοιπὰ, ix 
παραλλήλου οὐσίας σημαίνουσιν, οὐχ εἰσὶ δὲ ταυτὰ 
τοῖς σημαίνουσι τὰ σημαινόμενα " οὐχ ἔσται ἄρα 
ταυτὸν οὐσία xai ἀγένῃτον * ὡς οὐδὲ τῷ σημαίνοντ: 
«ὃ σημαινόμενον. 


AAAO. 


El τὸ ἀγένητον οὗ διὰ τὸ μὴ γεγονέναι, ἀλλὰ διὰ 
τὸ εἶναι οὐσίαν τοῦ θεοῦ, λέλεχται, xat τῶν οὐσιῶν 
ἐχάστη ἂν εἴη ἀγένητον. Εἰ δὲ εἰσὶ μὲν οὐσίαι πολ- 
λαὶ, οὐχέτι δὲ xal ἀγένητοι - οὐχ οὐσίαν ἄρα ἐμφαίνει 
τὸ ἀγένττον, ἀλλὰ τῆς οὐσίας τὴν ὑπεροχήν. 


ΑΛλΟ. 


Εἰ ἐπὶ Θεοῦ μόνον τὸ ἀγένητον, ὥς φασιν, οὐσία 
ἐστὶν, εἴη ἂν αὐτῆς καὶ ὄρος, ἧς μόνον ἴδιον τὸ ἀγέ- 
νητον, Εἰ δὲ μηδεί; ἐστιν ὄρος ᾧ ὑποδάλλεται οὐσία 
Θεοῦ, οὐδ' ὄνομα ἄρα χύριόν ἐστιν ἐπὶ Θεοῦ τὸ ἀγέ- 
νητον, ὡς μηδὲν ἄλλο αὐτὸ ἐμφαίνειν, ἀλλ᾽ f). μόνον 
οὐσίαν Θεοῦ. 


ΛΟΓῸΣ Δ. 


Πρὸς τοὺς τοϊμῶγτας λέγειν, ὅτι "Hy. ποτε, ὅτε 
οὐχ ἦν ὁ Yióc. ExJloya! συ.11ογισμῶν, καὶ 
ψοημάτων xacaoxsval, σὺν μαρτυρίαις" τὸ δὲ 
cvrarópsvor éx πάντων, ὅτι ἀΐδιος ὁ τοῦ Θεοῦ 
Α 


᾿Ανοήτως λέγουσιν ol θεομάχοι περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι 


99 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


45 


szcu:a **, » non qui factus est. Et Isaias : « Deus A αἰώνων, οὐχ ὁ γενόμενο:" ὁ Ἡσαῖας, « θεὸς αἰώνιος. 


seternus, Deus qui fundavit extremitates terr: 31, » 
Si autem Verbum extremitates terr fundavit, di- 
citur autem de eo quod zternus est: erat. certe 
semper, et factum non est. 


. ALIUD. 


Paulus etiam de Verbo ita scribit : « Qui cum sit 
splendor glorix& et character substantie ejus **. » 
David quoque ita psallit : « Et sit splendor Domini 
Dei nostri super nos **, » Et rursus: « In lumine 
tto videbimus lumen **. » Quando igitur erat Pater 
absque suo splendore ? aut quando non exstitit in 
Deo splendor ejus ? Et rursum : Si lumen es ex 
lumine Patris Filius, quando non erat in Patre lu- 
men ejus? Quemadmodum enim illuminatio ab igne 
separari non polest, sic neque a Patre lumen quod 
ex eo gignitur. 


ALIUD. 


David canit: « Regnum tuum regnum omnium: 
ssculorum est**, » Si autem omne tempus omnibus 
&xculis circeumseribitur, Verbum vero omnibus 825- 
culis regnat : nullum utique tempus erat, quando 
non erat Filius. 


ALIUD. 


Demonstratio per testimonia quod sacrm Scripture 
voces has, erat, exsislens, ens, ersin, sum , el est, 
de Verbo solum dicunt : de creaturis vero non 
ilem; sed potius olim sive aliquando, et pridem, 
et ante, et fuit, aliaque his sinilia. 


C 


Servator :elernitatem proprix hypostaseos signi- 
flcans dicit: « Ego sum veritas; ego sum lux ; ego 
sum pastor **, » Kt rursus ad discipulos: « Vos vo- 
catis me Dominum et magistrum, et recte dicitis, 
sum etenim 37. » Et Psalmista deeo canit : « Ante- 
quam montes firinarentur et formaretur terra et or- 
bis, et a sacculo usque ad sacculum tu es 35. » At 
Ipse de seipso : « Egosum 94 via;«et,»ego sum ja- 
nua **, » Pater vero de ipso : « Tu es Filius meus 
dilectus ?*. » Rursum : « Dominus dixit ad me;Fi- 
lius meus es tu **, » In omnibus his, est, et erat, 
dicitur, nequaquam vero fuit. De creaturis autem, 
« Spiritus divinus qui fecit me **. » Moses de crea- 
tione mundi agens :« Et omne viride agri, antequam 
factum esset iu terra, et antequam omne fenum agri 
ortum esset. Neque enim pluit Deus super terram, 
neque homo erat ad colendam terram ?*. » 


Quod dictio, quando, semper tempus significet. 


In Deuteronomio, « Quaudo divisit Deus geu- 
tes ?*, » 


3.154. 31,98. 
84 Joan. xiv, 6; vint, 12; x, 41. 


** Psal. zxxit, 19. 
cxLiv, 13. 


3: flebie, 1, 3. 
*! Joan, xiu, 15. 
9 Marc. 1, 11. ?! Pzal. 1, 7. ?* Deut. xxxn, 6. 2) Gen. it, 5. 


Θεὸς ὁ χατασχευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς. » El δὲ ὁ 
Λόγος ἐστὶν ὁ χατασχευάσας τὰ ἄχρα τῆς γῆς, χεῖται 
δὲ ἐπ᾽ αὐτοῦ τὸ, αἰώνιος, ἣν ἀεὶ δηλονότι, xa οὐχ 
ἐγένετο. 


ΑΛΛΟ. 


Γράφει HaoXo; περὶ τοῦ Λόγου" « Ὃς ὧν ἀπαύ- 
Yacpa τῆς δόξης, xat χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὖ- 
τοῦ.» Ψάλλει χαὶ Δαδίδ' « Καὶ ἔστω fj λαμπρότης 
Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ᾽ ἡμῶν. » Καὶ κάλιν- « Ἐν 
τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς. » Πότε οὖν ἣν ὁ Πατὴρ 
χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπανγάσματος ; πότε δὲ οὐχ ἦν ἐν 
Θεῷ ἡ λαμπρότης αὐτοῦ ; Καὶ πάλιν" El φῶς ἐστιν 
ix φωτὸς “οὔ Πατρὸς ὁ ΥἹὸς, πότε οὐχ ἣν ἐν Πατρὶ 
τὸ φῶς αὑτοῦ; Ὥς γὰρ ἀχώριστον τοῦ πυρὸς τὸ 
φωτίζειν, οὕτω χαὶ τοῦ Πατρὸς τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώ- 
μενον φῶς. 


AAAO. 


ψάλλει Δαδίδ' « 'H βασιλεία cou βασιλεία πάν- 
των τῶν αἰώνων. » Εἰ δὲ ὁ πᾶς χρόνος ἐν τοῖς alum 
μετρεῖται, βασιλεύει δὲ ἐν αὑτοῖς ὁ Λόγος, οὐχ ἣν 
ἄρα χρόνος ὅτε οὐχ ἦν ὁ Υἱός. 


ΑΛΛΟ. 


᾿Απόδειξις διὰ μαρτυριῶν, ὅτι αἱ θεῖαι Γραφαὶ, 

τὸ ἣν, καὶ τὸ ὁ ὧν, xal τὸ ὑπάρχων, xal τὸ 

ἦμην, καὶ τὸ εἰμὶ, χαὶ τὸ ἔστιν, ἐπὶ τοῦ Λόγου 

τιθέασι μόνου, ὀπὶ δὲ τῶν γενγητῶν οὐχέτι. 
dAAà μα.1.1ο» τὸ ποτὲ, καὶ τὸ πρὶν, xal τὸ πρὸ 
τοῦ, χαὶ τὸ γέγονε, xal ὅσα τούτοις ὅμεια. 

Ὃ Σωτὴρ τὸ ἀΐδιον τῆς ἰδίας ὑποστάσεως στμα΄- 
νων ἔλεγεν" « Ἐγώ εἶμι ἡ ἀλήθεια " ἐγώ εἰμι τὸ 
φῶς ἐγώ εἶμι ὁ ποιμήν. » Καὶ πάλιν πρὸς τοὺς μα- 
θητάς᾽ « Ὑμεῖς χαλεῖτέ με, ὁ Κύριος χαὶ ὁ Διδά» 
σχαλος, xal χαλῶς λέγετε" εἰμὶ γάρ᾽ » χαὶ ὁ Ya)g- 
ῳδὸς περὶ αὐτοῦ * » Πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι, καὶ πλα- 
σθῆναι τὴν γῆν χαὶ τὴν οἰχουμένην" καὶ ἀπὸ τοῦ 
αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ el. » Αὐτὸς περὶ ἑαυ- 
τοῦ" € Ἐγώ εἶμι ἡ ὁδός" xai ἐγώ εἶμι ἡ θύρα. » Ὁ 
Πατὴρ δὲ περὶ αὐτοῦ" « Σὺ εἴ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- 
τός » χαὶ πάλιν, « Κύριος εἶπε πρός pe* Υἱός μου 
εἶ σύ. » Πανταχοῦ τὸ εἶ, καὶ τὸ ἦν, ἐν τούτοις φέρε- 
ται" οὐδαμοῦ δὲ τὸ γέγονεν. Ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν " 
« Πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν με. » ὁ Μωσῆς τὰ περὶ 
γενέσεως χόσμου διηγούμενος" ε Kal πᾶν χλωρὸν 
ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς" xal πάντα 
χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι" οὐ γὰρ ἕόδρεξεν ὁ 
Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἄνθρωπος οὐχ ἣν ἐργάζεσθαι 
τὴν γῆν. » 


Ὅτι τὸ, ὅτε, χρόνον ἀεὶ σημαίγει. 


Ἐν τῷ Δευτερονομίῳ, « Ὅτε διεμέριζεν ὁ ὝΨι- 
στος ἔθνη. » 


*3 Psal. xxxix, 17. ** Psal. xxxv, 10. 38 Psal. 
35 Psal, Lxxxix, ἃ. ?? Joan, xiv, 6; x, 9. 


** Deut. ΣΧΧΙΙ, 8. 


'43 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCITIEP. Xt 
creatum. Si autem -hoc verum est, non habebit A μένῳ τὸ χτιζόμενον. Κὶ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, οὐχ ἕξει 


locum illud, Non erat, de Filio, quod nimirum de 
solis creaturis proprie dicitur. 


ALIUD. 


Si Filius genitus est a Patre : illud vero quod ex 
Patre genitum est, Verbum ipsius est, et sapientia, 
et splendor **; qui dicunt : Erat quando non erat 
Filius, procul dubio asserunt fuisse tempus quando 
Pater absque Verbo, absque sapientia, denique 
absque proprio ,suo splendore exstiterit. Sin vero 
hoc absurdum est, certe illud, Non erat, de Filio, 
otiosum erit, Erit itaque Patri cozxternus. 

ALIUD. 
Objectio non vera, que Filii aeternitatem subvertere 
videtur. 

Si, inquiunt, divina natura divisionem non ad. 
mittit, eo quod nulla passio in eam cadit (qux enim 
passioni obnoxia sunt, iis etiam proprium est di- 
vidi) non est δ Ά, dicendus Filius ex essentia Patris 
esae, ne passio aliqua et divisio in simplici natura 
videatur. Si enim id quod ex aliquo procedit, di- 
versum plane numero est ab eo unde processit, 
divisio quzedam atque sectio in divina natura vide- 
tor, si non extrinsecus, sed revera ex ipsa pro- 
cessisse Filium statuamus. Si vero extrinsecus est, 
ergo super accessit, neque est Patri coxternus. 


Soluiio objectionis. 


Male imperíteque corporum proprietates incor- 
porez essentiz accommodant. 1n corporibus enim 
recte dici potest fleri passionem οἱ sectionem ac 
. divisionem ; at in naturam incorpoream nihil [10- 
rum cadit. Si vero Deus incorporeus est, gignit 
cira sui divisionem, general citra sectionem. Si 
quidem etiam ignis gignit ex se lumen, nullam ta- 
men divisionem patitur, tamelsi cogitatione separari 
quodaminodo ab eo videatur id quod ex eo proce- 
dit. Si quis vero corporez necessitati incorpoream 
naturam subjiciat, mentis sux» imbecillitatem in- 
cuset, quz ea intelligere nequit qu& naturz incor- 
pore: conveniunt, Et rursum : Si nonnulli in intel- 
ligenda :xterna Filii ex terno Patre generatione 
laborant, atque ideo corporeis rationibus naturam 


τόπον τὸ, Οὐκ ἦν, ἐφ᾽ Υἱοῦ, χατὰ μόνων χτισμά- 
των χυρίως τιθέμενον. 
AAAO. 

Ei ἐγεννήθη ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ ix 
τοῦ Πατρὸς γεννηθὲν 5 Λόγος ἐστὶν αὑτοῦ, xol ἡ 
σοφία, xat τὸ ἀπαύγασμα, οἱ λέγοντες" "Hir ὅτε οὐκ 
ἣν ὁ Υἱὸς, ἄντιχρυς λέγουσιν, "Hv ὅτε ἄλογος ἣν xal 
ἄσοφος, xal χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπανγάσματος ὁ Πατήρ. 
Ei δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀργήσει πάντως ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ 
τὸ, Οὐκ ἦν. Ἔσται οὖν τῶ Πατρὶ συναΐδιος. 


ΑΛΛΟ. 


Ἀγτίθεσις ovx ἀληθὴς, ἀνατρέπειν δοχοῦσα τοῦ 
Υἱοῦ τὸ ἀΐδιον. 

El τομὴν, φησὶν, ἡ θεία φύσις οὐχ ἐπιδέχεται, διὰ 
τὸ μὴ εἶναι πάθους δεχτιχὴν (οἷς γὰρ τὸ πάσχειν 
κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τούτοι; ἐστὶν οἰχεῖον xai τὸ 
τέμνεσθαι), οὐ χρὴ λέγειν Ex τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς 
εἶναι τὸν Υἱὸν, ἵνα μὴ τι πάθος xat διαίρεσις περὶ 
τὴν ἁπλῆν φαίνηται φύσιν. Εἰ γὰρ τὸ ἔχ τινος προ- 
ελθὸν, ἕτερόν τι πάντω: τῷ ἀριθμῷ παρ᾽ ἐχεῖνο, ἐξ 
οὗ γαὶ προῆλθε, μερισμός τις xal διαχοπὴ περὶ τὴν 
θείαν ὁρᾶται φύσιν, εἰ μὴ ἔξωθεν, ἀλλ᾽ ὄντως ἐξ αὖ- 
τῆς δοίημεν προελθεῖν τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ ἔξωθέν ἐστὶν, 
ἐπισυμδέδηχεν ἄρα, χαὶ οὐχ ἔστι τῷ Πατρὶ συν- ᾿ 
αἴδιος. | 

Πρὸς tovto «λύσις. 
᾿ Kaxü χαὶ ἀπαιδεύτως τὰ σωμάτων ἴδια τῇ ἀσω- 
μάτῳ τινὲς προσάπτουσιν οὐσίᾳ. Ἐπὶ σωμάτων μὲν 
γὰρ ἁρμόσει λέγειν, πάθος γίνεσθαι χαὶ τομὴν χαὶ 
διαίρεσιν" ἐπὶ δὲ τῆς ἀσωμάτου φύσεως οὐδέν ἔστι 
τῶν τοιούτων, Εἰ δὲ ἀσώματος ὁ Θεὸς, τίχτει μὴ 
μεριζόμενος, γεννᾷ μὴ τεμνόμενος. Ἐπειδὴ xai τὸ 
πὺρ ἐξ ἑαυτοῦ τίχτει τὸ φῶς. οὐδεμίαν ὑπομένον 
διαίρεσιν, x&v τῇ ἐπινηίᾳ χωρίζεσθαι δοχῇ πως αὐὖ- 
«οὔ τὸ ἐξ αὑτοῦ προελθόν. Εἰ δέ τις ταῖς σωματι- 
xal; ἀνάγκαις ὑποδάλλοι τὸ ἀσώματον, αἰτιάσθω τοῦ 
οἰχείηυ νοῦ τὴν ἀσθένειαν, οὐ δυναμένου νοεῖν τὰ τῇ 
ἀσωμάτῳ πρέποντα φύσει. Kot πάλιν" εἰ ἀσθενοῦσί. 
τινες περὶ τὸ νοῆσαι τὴν ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς ἀΐδιον τοῦ 
Υἱοῦ γέννησιν, διά τε τοῦτο ταῖς σωματιχαῖς ἀχολου- 
θέαις ὑποδάλλουσι τὸ ἀσώματον, ἐπειδὴ καὶ τί ἐστιν, 


incorpoream subjiciunt : cum neque quid sit vel p ἣ ποδαπὸς ὁ Πατὴρ κατὰ τὴν φύσιν οὐχ εὑρίσχουσιν, 


qüalis secündum naturam sit Pater non inveniant, 
oegeut etiam ipsum. Si vero ea qua supra nes 
sunt, fide apprehendyniur, et Filii generatio supra 
"08 est, nenio enim ejus generationem narra- 
bit, ut ait propheta **, etiani hoc flde suscipia- 
tur, irritumque sit illud, Non erat, ex humaui in- 
tellectus imbecillitate invectuin. 


ALIUD. De cternitate. 


Syllogismus cum quadam quaestione connexus, unde 
colligitur confitendum esse : Ex essentia. Patris 
esse, non extrinsecus accessisse Filium : si autem 
itla est, coeternum etiam Patri esse. 


89 ] Cor. 1, 24; llebr. 1, ὅ. ** 1sa. 1}}}, 8. 


ἀρνείσθωσαν xaX αὐτόν. El δὲ πίστει τὰ ὑπὲρ ἡ μᾶς 
παραλαμδάνεται, ὑπὲρ ἡμᾶς δὲ καὶ fj τοῦ Υἱοῦ γέν- 
νησις οὐδεὶς γὰρ αὐτοῦ τὴν γενεὰν διηγήσεται, χαθά 
φησιν ὁ προφήτης, πίστει δεχέσθω xal τοῦτο, xal 
ἀργείτω τὸ, Οὐχ ἦν, ἐξ ἀνθρωπίνων λογιτμῶν ἀσθε- 
γῶς εἰσφερόμενον. 


AAAOD. Περὶ ἀϊδιότητος. 


Συ.1.1ογισμὸς μετά τινος éxazoprcsoc πεπ.1ε- 
γμένος, καὶ συνάγων εἰς ὁμολογίαν τοῦ δεῖν 
'Ex τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἔξωθεν ἐπι- 
(αὐ ρει τὸν Υἱὸν óxoAap6drsiw * εἰ δὲ τοῦτο, 

n-lov. ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συγαΐδιον. 


4 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ΠῚ 
rior enim est omni tempore Deus; sed ut illum qui- A τάξιν. ἄνω γὰρ παντὸς χρόνον Θεὸς, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν 


dem ut Genitorem, quod patris est proprium ; hunc 
vero ut legitimum Filium ineffabiliter ex substantia 
Patris genitum adoretnus. Pater itaque, quia genuit, 
Filius, quia genitus : et hoc solum nominum usus 
ex similitudine nobis significat. Si igitur in Deo 
nomen, Pater, solum generantem siguificat, nulla 
ratio est qux: cogat ut Deus, qui sine tempore ge- 
nerat, primus exstitisse dicatur, quam id quod ab 
eo genitum est, Et si nullum tempus interpositum 
fuit inter generantem et genitum, non ütique est 
posterior tempore, sed cozternus est Patri Filius. 


ALIUD. 
Si Deus ex natura sua est creator, neque hac 


μὲν ὡς Γεννήσαντα, ὅπερ ἐστὶ πατρὸς ἴδιον " τὸν δὲ 
ὡς γνήσιον Υἱὸν ἄῤῥητον Ex τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὺ: 
ἐσχηχότα τὴν γέννησιν προσχυνῶμεν. Πατὴρ οὖν ὅτ: 
γεγέυνηχεν" Υἱὸς δὲ, ὅτι ἐγενήθη" χαὶ πρὸς μόνον 
τῶν ὀνομάτων fj χρεία xal τὸ διὰ τῆς πρὸς ἡμῶν 
ὁμοιώσεως σημαινόμενον. Εἰ τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ «b 
Πατὴρ ὄνομα μόνου τοῦ γεννᾷν ἐστι σημαντιχὸν, 
οὐδεὶς ἀναγχάδει λόγος προῦπάρχειν τοῦ ἰδίον γεν- 
νήματος τὸν ἀχρόνως γεννῶντα Θεόν. Καὶ εἰ χρόνος 
ἦν οὐδεὶς μεταξὺ τοῦ γέννήσαντος χαὶ γενηθέντος, 
οὔχ ἐπιγέγονεν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ τῷ Πατῥὶ συναΐδιος 6 
Υἱός. 
AAAO. 
Pbi ποιητῆς ἐστι χατὰ φύσιν ὁ Θεὸς, xal οὐχ ἐπι- 


facultas extrinsecus advenil, ut posset res creatas Β γέγονεν αὐτῷ τὸ δύνασθαι παράγειν ἐχ τοῦ μὴ ὄντος 


ex nihilo producere ad esse; omnia vero per Filium 
(acit atque operatur, quo pacto nou fuerit impium 
dicere : Erat quando non erat? Perinde enim hoc 
est ac si dicas : Erat quando non erat Deus, quod 
posterius facium sit Verbum per quod universa 
creata sunt : « Sine ipso enim factum) est nihil, » 
ut. ait Joannes 9. Si vero semper ét secundum) na- 
turam creator est Deus ac l'ater, erat utique cum 
ipso is per quem creator est, hoc est Verbum 
ipsius. Quemadmodum enim id quod naturaliter 
homini inest, separari ab eo non potest, ita nec a 
Deo quidquid in ipso et ex ipso est. Est autem in 
Patre et ex Patre Verbum : inseparabile itaque ét 
coacternum. 
ALIUD, per reductionem ad absurdum. 


Si non est Filius Patri cozternus, sed Erat 
quando non erat, ut vos opinamini, necesse erit con- 
cedere imperfectam aliquando fuisse sanctam Tri- 
nitatem. Erat eniin unitas, ut videtur, ante Filium. 
Postea autem facta. est Trinitas, 47 cum accessit 
quod deerat. Cum vero quidquid accessione aliqua 
crevit, delraciione decrescere possit, verendum 
est ne qua ratio nos cogat confiteri, sanctam Trini- 
tatem rursus ad unitatem redigi posse. Si autem 
ita sentire vel loqui oinnem impietatem superat ; 
erat omniuo semper cum sancta Trinitate ejus 

pleniiudo. 
l ALIUD /wuic simile. 


εἰς τὸ ἐΐναι τὰ ὄντα - πάντα δὲ δι' Υἱοῦ ποιεῖ xo 
χατεργάζεται, ἢ «πῶς οὐχ ἀσεδὲς τὸ λέγειν" "Hy. ὅτε 
οὐκ ἦν; (dev γάρ ἔστιν εἰπεῖν" "Hv ὅξε οὐχ ἦν ὁ 
Θεὸς, ὕστερον᾽ ἐπιγενομένου τοῦ πάντων δημιούργοῦ 
Λόγου" « Χωρὶς γὰρ αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν, » κατὰ 
τὴν Ἰωάννου φωνήν. Εἰ δὲ ἀεὶ χαὶ χατὰ φύσιν ποιη- 
τὴς ὁ Θεὸς xat Πατὴρ, ἣν ἄρα σὺν αὐτῷ δι᾽ οὗ zotr- 
τὴς ἐφαίνετο, τουτέστιν ὁ Λόγος αὐτοῦ. “Ὥσπερ γὰρ 
ἀχώριστον ἀνθρώπου πᾶν τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ" 
οὕτω xaX Θεοῦ πᾶν τὸ ἐν αὐτῷ xai ἐξ αὐτοῦ. Ἐν 
Πατρὶ δὲ xai ix Πατρὸς ὁ Λόγος ἀχώριστος ἄρα. 
£àX συναΐδιας. 


ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοσον ἀπαγωγῆς. 

Εἰ οὐχ ἔστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ἀλλ᾽ "Hy 
ὅτε οὐκ ἦν, καθ᾽ ὑμᾶς, ἀνάγχη συνο;:ολογεῖν ἀτελῇ 
ποτε ὑπάρχειν τὴν ἁγίαν Τριάδα. Ἦν γὰρ μονὰς, 
ὡς εἰχὸς, πρὸ Υἱοῦ, Γέγονε δὲ ὕστερον Τριὰς, ἐπι- 
γενομένου τοῦ λείποντος. Ἐπειδὴ δὲ πᾶν ὅπερ ἂν 
φυμδῇ, καὶ ἀποσυμδήναι δύναται, δέος μὴ xal τις 
ἡμᾶς ἀναγχάσῃ λόγος ὁμολογεῖν δύνασθαι τὴν ἁγίαν 
Τριάδα πρὸς ἔνάδα παλινδρομεῖν. Εἰ δὲ τοῦτο φρο- 
νεῖν fj λέγειν ἀπάσης ἑστὶ δυσσεδείας ἐπέχεινα, tv 
ἀεὶ μετὰ Πατρὸς τῆς ἁγίας Τριάδος τὸ πλήρωμα. 


ΑΛΛΟ, τούξῳ ὅμοισν. 


Si Filius non est proprium genimen substantie D — Ei οὐχ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἴδιον γέννημα τῆς οὐσίας τοῦ 


Patris, sed ex nihilo factus est, dissimilis sibi ipsi 
fuerit sancta Trinitas ex niliilo suam constitutionem 
trahens. Atque ita deinceps creatura Creatori annu- 
merabitur, et opus ejusdem erit cum opiflce digui- 
tatis. At si hoc impium est, una enim est Deitas 
sancte Trinitatis, una glorificatio, eademque doimni- 
natio; inique igitur in differentes essentias scindi- 
tur. Quo pacto autem non fuerit absurdum, cum 
Pater sit zeternus, audere dicere Verbum quod ipsi 
assidet unaque regnat, aliquando non fuisse; sed 
posunodo factum esse, et novum quemdam is re- 
cens factum Deum inducere ? 


** Joan. 1, 3. , 


Πατρὸς, ἀλλ᾽ ἐξ οὐχ ὄντων ἐγένετο, ἀνόμοιος ἕσται 
πρὸς ἑαυτὴν dj ἁγία Τριὰς ἐξ οὐχ ὄντων ἔχουσα τὴν 
σύστασιν. Καὶ λοιπὸν τὸ χτίσμα τῷ Κτίστη συναρι- 
θμεῖται, χαὶ τὸ ποίημα τῷ ποιητῇ συνδοξάζεται. El 
δὲ τοῦτο ἀσεδὲς, μία γὰρ θεότης τῆς ἀγίας Τριάδος, 
μία δοξολογία, κυριότης ἡ αὐτὴ, οὐχ εὐλόγως εἰς 
διαφόρους οὐσίας σχίζεται. Πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον τοῦ 
Πατρὸς ὄντος ἀϊδίου, τὸν συγκαθήμενον αὐτῷ xal 
συμδασιλεύοντα Λόγον πολμῆσαι λέγειν οὐχ εἶναι 
μὲν ποτε ἐπιγεγονέναι δὲ ὕστερον, καὶ πρόσφατον 
ἡμῖν εἰσφέρεσθαι Θεόν ; 


49. DHESAURDS. 


AAXO.; 

Πηγὴ σοφίας xai ζωῆς καλεῖται xat ἔστιν ὁ Θεός. A 
Διὰ μὲν γὰρ Ἱερεμίου φησίν" « Ἐμὲ ἐγχατέλιπον 
πηγὴν ὕδατος ζῶντος. » Καὶ πάλιν" « Θρόνος δόξης 
ὑγωμένος, ἁγίασμα ἡμῶν, ὑπομονὴ Ἰσραὴλ, Κύριος. 
ἢάντες οἱ καταλιπόντες σε χαταιαχυνθήτωφαν, ἀφ- 
εστηχότες ἐπὶ τῆς γῆς. Γραφήτωσαν ὅτι ἐγχατέλεπον. 
πηγὴν ζωῆς τὸν Κύριον,» Διὰ δὲ τοῦ Βαρούχ᾽ 
« Ἐγχατελίπετε τὴν πηγὴν τῆς σοφίας. 1 Οὕτω ταί- 
vov ὄντος «& xal χαλουμένου τοῦ Θεωῦ, ἀχόλουθόν 
ἔστι τῇ πηγῇ τῆς σοφίας συνυπάρχειν τὰ ἐξ αὐ- 

τῆς " ἐπεὶ οὐχ ἂν εἴη πηγὴ μηδὲν ἀνᾳδλύζουσα. Οὐ- 
χοὺν iv τῷ λέγειν’ "Hr ὅτε οὐχ ἦν Υἱὸς, ὁ λέ- 
γων Ἐγώ εἶμι ἡ ζωὴ, xai ἐγὼ ἡ σοφία, χατεσχή - 
νωπα βουλὴν, συνομολογεῖν ἔστι σαφῶς ξηράν ποτε 
χαὶ ἄγονον εἶναι τὴν πηγήν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεδὲς, ἀεὶ 
γὰρ χαρπογόνος ἡ θεία φύσις, καὶ οὐδὲν &v αὐτῇ τὸ 
χαιὸν, ἣν ἄρα τῷ Γεννήσαντι. συναΐδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ 
γνῆσιος Λόγος, ὥσπερ ἀπὸ τινος πηγῆς "s πατρῴας 
ἀναδλύζων οὐσίας, 

ΑΛΛΟ. Eic τὸ αὐτὸ πιθανόν... 


Ἐπαγγέλλεται ποιήσειν ὁ Θεὸς τοὺς δσυλεύοντας 
αὐτῷ, ὡς; πηγὴν ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ. Οὕτω τε διὰ 
τοῦ προφήτου φησὶν 'Haatou. « Καὶ ἀμπλησθήσῃ 
χαθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ Voti σου, xal τὰ ὀστᾷ σου πιαν- 
θήσεται" xal ἔσται ὡς χἧπος υεθύων, χαὶ ὡς πηγὴ 
ἧς μὴ ἐξέλιτεν ὕδωρ.» Ταῦτα τοῦ Θεοῦ πριήσειν ἐπ᾽ 
ἀνθρώπων ὑπισχνουμένου, πῶς 00 πάσης ἂν εἶεν 
ἀτεθείας ὑπεύθυνοι, οἱ τὴν θείαν ἐχείνην xa ἀχή- 
pi-ov πηγὴν ξηράν ποτε γεγενῆσθαι λέγοντες " ἵνα C 
γαὶ ἀνθρώπων δεύτερος φαίνηται Θεός ; Ei δὲ τοῦτο 
ἄτοπον, ἣν ἄρα ἐν τῇ πηγῇ τὸ ὕδωρ τῆς ζωῆς xal ἡ 
ἐξ αὐτῆς σοφία, τουτέστιν ὁ Υίός. - 


ἈΛΛΟ, διὰ τῆς clc ἄτοπον ἀπαγωγῆς. 

Γέγραπται" ε ET; Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, 
x2: ἡμεῖς εἰς αὐτόν καὶ εἷς Κύριος Ἰησοὺς Χριστὸς. 
eU οὗ τὰ κάντα, xai ἡμεῖς δι᾽ αὐτοῦ, » ἀλλ᾽ εἴ τις τὸν 
δι᾽ οὗ «X πάντα γέγονεν, ἕνα τῶν πάντων εἶναι λέ- 
γος, *b χωλύον οὐδὲν, xai τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα τοῖς 
αὑτοῖς ὑποδάλλειν συλλογισμοῖς. El δὲ τοῦτο ἀσεδὲς, 
οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἕν ἔσται τῶν πάντων, δι᾿ οὗ τὰ πάντα 
τέγονεν͵ ἀΐδιος οὖν. Ὃ γὰρ ὅλως τὸ εἶναι χτίσμα xal 
ποίημα διαπεφευγὼς, οὐχ ἐν τοῖς πᾶσιν ὧν, ἀλλ᾽ ὑπὲο D 
πάντα xal ἐπὶ πάντων Θεὸς νοηβήσεται. 


ΑΛΛΑ dxJaà και ἀπόιϊυτα. 


Ei φῶς ἔστιν ὁ Θεὸς xoi Πατὴρ, ἦν ἀεὶ tv αὐτῷ 
τὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ. El χαραχτήρ ἔστιν ὁ Υἱὸς τῆς 
Ὁ Πατρὸς ὑποστάσεως, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φω- 
γῆν, λεγέτωσαν οἵ ἐπ᾽ αὐτοῦ τὸ, Οὐκ ἦν, τολμῶντες 
φέρειν, πότε χαραχτῆρος χωρὶς ἦν ἡ ὑπόστασις τοῦ 
Πατρός; Ὁμοῦ γὰρ τῇ ὑποστάσει xal ὁ ταύτης χα- 
ραχτὴρ συνεισάγεται. Εἰ ἀλήθεια xal σοφία ἐστὶν ὁ 


50 
ALIUD. 


Fons sapientize et vite vocatur et est Deus. Nam 
per Jeremiam ita ait : « Reliquerunt me fontem 
aquas vivae "δ. » Et rursum : « Thronus gloriz exal- 
latus, sanctificatio nostra, exspectatio Israel, Domi- 
nus. Erubescant ommes qui reliquerunt te, rece- 
dentes a terra. Scribantur quoniam dereliquerunt 
fontem vite Dominum", » Et per Baruch : « Fon- 
tem sapientize dereliquistis *. » Cum itaque ejus- 
modi sit.et vocetur Deus, consequens est ut una 
cum fonte exsistant 415 ex eo manant, Neque enim 
fuerit fons nisi manet. Dicendo igitur : Erat ali- 
quando quando non erat Filius, qui dicit : Ego 
sum vita, et ego Sapientia habitavi in consiliis, fa- 
tendum omnino erit siccum atque infecunilum esse 
fontem. Si vero hoc impium cst, fecunda enim et 
fructifera semper est divina natura, nihilque in ea 
inane, erat utique cozelernum Patri Verbum er ipso 
genitum, e paterna essentia veluti fonte promanans. 


98 -ALAUD, ejusdem rei probatio, 


Promiuit Deus.facturum se eos qui ipsi serviunt, 
velut fontem, cujus aqua nunquam deficit. lta enim 
per 1saiz prophetz vocem ait : « Et impleberis sicut 
anima tua desiderat, et pinguescent ossa tua : et 


erunt quasi hortus irriguus, et veluti fons cujus 


aqua non deflcit **. » Il:ec cum Deus in hominibus se 
prestiturum promittat, quo pacto non extreme im- 
pli censendi sunt, qui divinum illum atque peren- 
nem fontem, siccum aliquando fuisse dicunt, ut et 
secundus quidam hominum Deus esse videatur? At 
vero si hoc absurdum est, erat utique in fonte aqua 
vite et, sapientia que inde promanat, hoc est Fi- 
lius. 
ALIUD, per reductionem ad absurdum. 

Scriptum est : « Unus Deus Pater, ex quo omnia, 
et nos in ipso : ét unus Dominus Jesus Christus, per 
quem omnia, eL nos per ipsum "ἢ; » si quis autein 
illum per quem omnia facta sunt, unum ex omnibis 
esse dicat; nihil oberit quominus eliam eum ex 
quo omnia, eodem in ordine cum omnibus colloce- 
mus. Si vero id manifeste impium est, neque Filius 
unuin erit ex omnibus, per quem omnia facta sunt, 
aternus itaque. A. quo enim in universum id alie- 
num , ut opus aut creatura sit, is non unus ex om- 
nibus, sed super omnia et in. omnibus Deus esse 
censebitur. 

ALIA simplicia et iudissolubilia. 


Si Dens et Pater lumen. est, erat semper ín ipso 
lumen ejus. Si Filius est charaeter sive forma sub- 
stantiz* Patris, juxta Pauli vocem δ᾽, dicant ii qui 
hoc, Non erat, de eo dicere audent, quando sub- 
stantia Patris absque suo charactere exstiterit? Si- 
mul enim cum substantia etiam character ejus in- 
ducitur. Si veritas et sapientia est Filius, quando non 


* Jerem. 1, 15. * Jerem. xvii, 12, 15. "* Baruch. i, 8. 5) Isa. 1vis, 1]. 591 Cor. vini, 6, 


" Hebr. 1, 5. 


bi | S. CYRILLI ALEXANDRINI ARGCHIEP. . 83 
fuit in Patre? Semper enim sapientia et verias in A Υἱὸς, πότε οὐκ ἦν àv τῷ Πατρί; "As γὰρ ἀλήθεια 


Deo et Patre fuit. 
ALIUD. 


Si in Filio videtur Pater et Filius, et est indiffe- 
rens imago essenti» Genitoris, juxta id quod de eo 
dicitur : « Qui vidit me, vidit et Patrem meum **, » 
necesse omnino est ut ei insiut naturaliter omuia 
quie Patri, $9 Ita enim erit perfectus character. 
/Elernus autem est Pater, immortalis, rex, creator, 
omnipotens, Deus, opifex : hac ipsa est et Filius. 
At quo pacto in creatura appareat zternitas? aut in 
εὖ qui aliquando non erat, perfectio, aut in opere 
opifex? Imagines enim perpetuo exeimplarium simi- 
litudiuem referunt. | 


Interrogatio hereticorum veluti ad εἰμί ας mulieres , 
hac est. 


An babuisti, inquiunt, filium, priusquam pepe- 
reris ? Quemadmodum autem non habuisti, ita ne- 
que Deus. Erat itaque tempus quando non erat Fi- 
lius, Quid igitur ad hoc dicemus? Si ad tollendam 
sternuitatem Filii humane nature proprietates 
divina accommodare nou verentur , interrogent 
etiam architeelos, an absque materia zdificare 
possint. Et si negent, fatentes id quod veruim est, 
non posse: dicantetiam Deo ad totius universi 
. creationem materia opus fuisse, perinde atque ho- 
mini : ita ut non jam censeatur Creator, qui ea quze 
in natura rerum exsistunt, e nihilo ad esse tradu- 
xerit, sed ex subjecto aliquo principio et materia, 
ul homo, et mutasse potius quam ereasse judicetur. 
Si vero lioc absurdum esse dicunt, etiam illud de- 
testentur, aut causam afferant, ob quan nihil am- 
plius in generando Deo tribuant quam honinis in 
creando autein non item qux hominis sunt, ei ascri- 
bant. Si autem creator est, quemadmodum Deo 
convenit, erit etiam generator eadem ratione. 


Interrogatio Arianorum plena absurdiiatis, cui alia 
similis interrogatio opponitur, docems, non esse 
aliquid stulle interrogaudum. 


Deus, inquiunt, exsistens, exsistentem Filium 
fecit, aut non exsistentem ? 


Solutio seu potius subjectio. 


Deus exsistens, factusne est. exsistens, aut prius- 
quam fieret exsistebat ? Et, fecitne seipsum, aut 
ex nililo factus est? An cum prius nihil exsisteret , 
ipse repente apparuit? Ad bec responderi citra 
blasphemiam non potest : iis itaque qui ejusmodi 
quistiones proponunt respondendum nou 9) est,imo 
potius pie dicendum Patrem ab seteruo exsistere. 
'" Cum itaque :ternus sit Pater, ab oierno etiam 
exsistit Filius, Quemadmodum enim nunquam lumen 
eplendore suo destitutam cernitur, ita neque Pa- 
ter Filio, per quem Pater videtur. Erat autein sem- 
per Deus Pater ; erat itaque omnino etiam is cujus 
est Pater. 


89 Joan. xiv, 9. 


xa σοφία ἐν Θεῷ zal Πατρί. 
AAAQ. 


Ei ἐν Υἱῷ θεωρεῖται ὁ Πατὴρ, xa εἰχών ἐστιν 
ἀπαράλλαχτος τῆς τοῦ Γεννήσαντος οὐσίας, χατὰ τὸ 


λεγόμενον παρ᾽ αὐτοῦ" t 'O ἐωραχὼς iub, ἑώραχε 


xat τὸν Πατέρα, » προτεῖναι πάντως αὐτῷ àvayxatov 
χατὰ φύσιν ὅσα xai τῷ Πατρί. Ἔσται γὰρ οὕτως; 
ἀχριθὴς ὁ χαρχχτήρ. 'Atbtog δὲ ὁ Πατὴρ, ἀθάνατος, 
βασιλεὺς, χτίστης, παντοχράτωρ, Θεὸς, ποιητής " 
ταῦτα xal ὁ Υἱός. Ἢ πῶς ἐν τῷ γενητῷ τὸ ἀΐδιον 
φαίνεται ; f| ἐν τῷ ποτε μὴ ὄντι τὸ τέλειον, ἢ ἐν τῷ 
ποιήματι ὁ ποιητής ; Αἱ γὰρ εἰκόνες ἀεὶ πρὸς τὰ 
ἀρχέτυπα τὴν ἐμφέρειαν ἔχουσιν. 


᾿Ερώτησιτς. αἱρετιχῶν ὡς πρὸς ἀνοήτους Tvraixac 
αὕτη. 


Εἰ εἶχες, φασὶν, υἱὸν πρὶν τέχῃς; Ὥσπερ δὲ οὐχ 
εἶχες, οὕτω χαὶ ὁ Θεός. Οὐχοῦν fjv ποτε ὅτε οὐχ ἦν ὁ 
Υἱός. Τί οὖν πρὸς τοῦτο; El ἐπ᾽ ἀναιρέσει τῆς 
ἀϊδιότητος τοῦ Υἱοῦ τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ἴδια τῇ 
θείᾳ φύσει περιτιθέντες οὐχ αἰσχύνονται, ἐρωτάτωσαν 
xaX τῶν ἀρχιτεχτόνων τινὰς, εἰ δύνανται χωρὶς ὕλης 
οἰχοδομεῖν. Εἰ δὲ ἀνανεύοιεν, ὁμολογοῦντες τὸ ἀλη- 
θὲς, ὡς οὐ δύνανται, λεγέτωσαν ὕλης δεδεῆσθα: xa: 
Θεὸν εἰς τὴν τῶν ὅλων κατασχευὴν ὡς ἄνθρωπον" 
ἵνα μηχέτι νοῆτα: Ποιητὴς Ex τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ 
elvat. τὰ ὄντα παράγων, ἀλλ᾽ ἔχ τινος ὑποχειμένης 
ἀρχῆς τε xai ὕλης, ὡς; ἄνθρωπος, μετασχευαστὴς 


C μᾶλλον ἣ ποιητὴς εὑρισχόμενος. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον 


εἶναί φασι, χἀχεῖνο φευγέτωσαν" ἣ λεγέτωσαν τὴν 
αἰτίαν, 6U ἣν ἐπὶ μὲν τοῦ γεννᾷν οὐδὲν ἀνθρώπου 
πλέον ἔχειν βούλονται τὸν Θεὸν, ἐπὶ δὲ τοῦ χτίζειν 
οὐχέτι τὰ ἀνθρώπου προσάπτουσιν αὐτῷ. Εἰ δὲ ποιητής 
ἐστιν, ὡς πρέπει Θεῷ ἔσται χαὶ γεννήτωρ χατὰ τὸν 
ἴσον τρόπον. ᾿ 


ἙἘρώτησις ᾿Αρειαγῶν ἀτοπίας μεστὴ, πρὸς ἣν 
τευ ὥζησις ἀτοπωτέρα, ὅτι χρὴ μὴ ἁπαι- 
δεύτως ἐρωτᾷν ἐκδιδάσχουσα. 


Ὃ ὧν, φασὶν, Θεὸς ὄντα τὸν Υἱὸν ἐποίησεν, $ 
μὴ ὄντα ; 
Πρὸς τοῦτο «1ὐύσις ἤτοι ἀνθυποφορά. 


Ὃ ὧν Θεὸς, ὧν γέγονεν, ἣ χαὶ πρὶν γένηταί ἐστιν 
ὥν. Καὶ, ἑαντὸν ἐποίησεν, ἢ ἐξ οὐδενὸς ἔστι; Καὶ 
μηδενὸς ὄντος πρόϊιερον, ἐξαίφνης αὐτὸς ἐφάνη ; 
Ἐν τούτοις πᾶσα ἀπόχρισις τὸ δύσφημον ἔχει" χρὴ 
τοίνυν τοῖς οὕτως ἐρωτῶσι μὴ ἀποχρίνεσθαι πρὸς 
τὴν προταθεῖσαν πεῦσιν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐσεθῶς λέγω- 
μεν ὡς ἔστιν ἀΐδιος ὁ Πατήρ. "Ὄντος οὖν ἀϊδίου τοῦ 
Πατρὸς, ὧν ἐστιν ἀΐδιος xai ὁ Υἱός. Ὡς γὰρ οὐχ 
ἄν ποτε φῶς ὀφθείη τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος ἔρημον, 
οὕτως οὐκ ἂν εἴη Πατὴρ μὴ ὅδυτος ΥἹοῦ, δι᾽ οὗ xai 
Πατὴρ φαίνεται. Ἦν δὲ ἀεὶ Πατὴρ ὁ θεὸς, ἦν ἄρα 
πάντως οὗ χαὶ ἔστι Πατήρ. 


55 ὔ S. CYHLLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ^6 


secari cuim ac fluere corpore naturze proprium A σθαι xal ῥεῖν τῆς σωματιχῇφ ἂν εἶν φύσεως ἴξιον" 


est; incorporee autem. αἰν᾽Π6 essentie non 
passio, non sectio, vel tale aliquid accidit. Non erit 
itaque Filius veluti pars. quzdam Patris, sed ex 
ipso el in ipso. Ac per Filii quidem appellationein 
ex ipso : per sapientiz vero et Verbi appellationem, 
iu ipso esse significatur. Erit itaque genitori co- 
*lernus. Neque enim quisquam san: mentis dixerit 
Patrem inquam absque Verbo et Sapientia cxsti- 
tisse. 


ALIUD. 
Si mens humana citra. ullam divisionem verbum 
quod profert ex seipsa, gignit, neque quidquam 
ipsa ex illa verbi prolatione patitur : sed verbum 


ἐπὶ δὲ τῆς ἀσωμάτου xat θείας οὐσίας, οὐ πάθος, o5 
μερισμὸς τῶν τοιούτων οὐδὲν συμθύσεται. Οὐχ ἔσται 
τοίνυν ὥσπερ τι μέρος τοῦ Πατρὸς ὁ ΥἹὸς, ἀλλ᾽ ἐξ 
αὐτοῦ, καὶ ἐν αὐτῷ. Διὰ μὲν τοῦ καλεῖσθαι Υἱὸς τὸ 
ἐξ αὐτοῦ, διὰ δὲ τοῦ καλεῖσθαι σοφία xol Λόγος, τὸ 
ἐν αὐτῷ γνωρίζων. Οὐκοῦν ἔσται τῷ τεχόντι συναῖ- 
διος. Οὐ γὰρ ἄν τὶς εἴποι τῶν εὖ φρονεῖν εἰωθότων 
ἄλογόν τε χαὶ ἄσοφον γεγενῆσθαί ποτε τὸν Πα- 
τέρᾳ. 
ἀλλο. 

El ὁ ἀνθρώπινος νοῦς ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν 
προφοριχὸν ἀπογεννᾷ λόγον, καὶ πάθος οὐδὲν περὶ 
αὑτὸν ix τούτου γίνεται, ἀλλ᾽ ἔστιν ἰδεῖν ὧν μὲν τῷ 


quidem in mente, mens in verbo cernitur, et alte- Β νῷ τὸν λόγον, ἐν δὲ τῷ λόγῳ τὸν νοῦν, xal ἑχάτερον 


rum ab altero depingitur : et nemo sani judicii 
dixerit mentem unquam absque verbo fuisse : ne- 
que mens unquam fuerit qux& verbum non habeat; 
verbum autem. dicimus non in universum quod 
lingua profertur, verum etiam id quod mente iutel- 
lectualiter agitatur; ita. etiam nemo dixerit, non 
esse omnino in Deo proprium ipsius Verbum, quod 
ex integro Patre iinaginem refert, οἱ in Patre ob 
essentie iucomimulabilitatem animo cernitur. 


342 ALIUD. 
$i rectc sentire velimus, necesse 688 ut dicamus, 
non accessisse hoc postea Patri ut. sit Pater, sed 
sewiper id fuisse : alioqui mutabilis naturz esse 


videbitur, quippe qui posunodo factus fuerit id (; 


qund gon erst, juxta hereticorum furorem. Nam 
$i bonum quoddam videtur, ipsum esse Patrem, hoe 
vero non semper fuit, erat igitur teanpus. quando 
honum non erat in Beo. Quod quidem cum impium 
dictu sit, erat igitur semper Pater, Filio manifeste 
"ua exsistente : neque enim esset Pater, non exsi- 
steute Filio. Si vero quis objiciat, dicens: Ergo, 
siquidem séenndum maturam est etiam creator 
Deus, fuerunt etiam semper creatura : atque hoc 
quidem dicere nos necesse est, ne postmodo acces- 
sisse Deo videatur, creatorem esse, neve mutatio 
aliqua circa divinam naturam facta esse censeatur : 
hoc enim diximus de Filio. Aut alio etiam moxo. 
Quandoquidem bonum est creare et facere , fuerunt 


αὐτῶν ἑχατέοῳ ζωγραφούμενον, xal oux ἄν τις sl- 
ποι σωφρονῶν ἄλογόν ποτε γεγενῆσθαι τὸν νοῦν" 
οὐχέτι γὰρ ἔσται νοῦς λόγον οὐχ ἔχων, λόγον δέ φα- 
μὲν οὐ πάντως τὸν διὰ γλώττης ἀποχτυπούμενον , 
ἀλλὰ χαὶ τὸν ἐν τῷ νῷ νοηματιχῶς χινούμενον᾽ οὗ- 
τως οὐχ ἄν τις εἴποι μὴ εἶναι πάντως ἐν Θεῷ τὸν 
ἴδιον αὐτοῦ Λόγον, ὅλην ἐξ ὅλου τοῦ Πατρὸς ἔχοντα 
τὴν εἰκόνα, xal ἐν Πατρὶ θεωρούμενον διά τὸ ττὶς 
οὐτίας ἀπαράλλαχτον. 
AAAO. 

El βουλοίμεθα δοξάξειν ὀρθῶς, ἀνάγχη λέγειν ὡς 
οὐκ ἐπιγέγονε τῷ Θεῷ τὸ εἶναι Πατέρα, ἀλλ᾽ ἣν ἀεὶ 
τοῦτο᾽ ἢ γὰρ ἂν xai τρεπτῆς ὧν φαίνοιτο φύσεως 
ὕστερον γεγονὼς, ὅπερ οὐχ ἦν, κατὰ τὴν τῶν αἱρετι- 
κῶν μανίαν, Βὶ γὰρ καλόν τι φαίνεται τὸ εἶναι αὐτὸν 
Πατέρα, τοῦτο δὲ ἣν οὐχ ἀεὶ, ἦν ἄρα χρόνος ὅτε τὸ 
χαλὸν οὐχ ἦν ἐν Θεῷ. Εἰ δὲ τοῦτο δύσφημον, fjv ἄρα 
ἀεὶ Πατὴρ, Υἱοῦ δηλονότι συνυπάρχοντος" o9 γὰρ ἂν 
εἴη Πατὴρ οὐκ ὄντος ΥἹοῦ. Et δέ τις ἀνθυποφέρει 
λέγων" "Ag" οὖν ἐπειδὴ χατὰ φύσιν ἐστὶ χαὶ ποιητὴς 
ὁ Θεὸς, ἦν ἀεὶ τὰ ποιήματα" καὶ τοῦτο λέγειν ἡμᾶς 
ἀναγκαῖον, ἵνα μὴ ὕστερον ἐπιγεγονὸς τῷ Θεῷ φαί- 
νηται τὸ εἶναι ποιητὴν, καὶ δόξειέ τις τροπὴ περὶ 
τὴν θείαν γίνεσθαι φύσιν: τοῦτο γὰρ ἐλέγομεν ἐπὶ 
τοῦ Υἱοῦ. Ἢ καὶ χαθ᾽ ἕτερον τρόπον" ἐπειδὴ χαλὸν 
τὸ χτίζειν χαὶ ποιεῖν, ἣν ἀεὶ τὰ ποιήματα, ἵνα μὴ 
φαίνηταί ποτε μὴ ὃν ἐν Θεῷ τὸ χαλόν. Πρὸς ταῦτα 
χρὴ τοῦτον ὑπαντῆσαι τὸν τρόπον’ Υἱὸς καὶ ποίημα, 


semper creaturz, ne id quod bonum est, videatur Ὦ πολὺ τῆς πρὸς ἄλληλα χοινωνίας ἀπῴχισται, καὶ oo- 


aliquando in Deo non fuisse. Huic ohjeetioni ita 
occurrendum est : Filius et opus immenso tnter se 
intervallo dissident, neque quidquam zquale iis 
intercedit : Filius enim ex substantia Patris pro- 
gressus, statim eum genitorem esse ostendit. Sit 
autem veluti de hominibus sermo ; opus vero extra 
essentiam est, omnino tunc opificem ostendens eum 
qui id fecit, quando flt : erat enim i ipso ars fa- 
ciendi, quam omnino prius exstitisse oportet tis qua 
per ipsam fiuut : prius enim "aliquis erit artifex 

deinde opifex. Cum igitur tantun discriminis inter- 
positum sit, cumque Filius una cum Patris appella- 
tione simul etiam intelligatur, simulque compre- 


bendatur; simul enim ac Pater. est, statim et Fi- 


δὲν ἐν αὐτοῖς τὸ ἴσον’ ὁ μὲν γὰρ ix τῆς οὐσίας προελ- 
θὼν, Πατέρα εὐθὺς ἔδειξε τὸν γεννήσαντα. Ἔστω δὲ 
ὡς ἐπ᾽ ἀνθρώπων ὁ λόγος" τὸ δὲ ἔξωθεν τῆς οὐσίας 
ἐστὶν, τότε πάντως ποιητὴν ἀποφαῖνον τὸν ἐργαζό- 
μενον, ὅτε xal γίνεται" ἦν γὰρ ἐν αὑτῷ τοῦ ποιεῖν f, 
τέχνη, ἣν καὶ προεῖναι πάντως ἀνάγχη τῶν δι᾽ αὐ- 
«ἧς πρότερον γάρ τις ἔσται τεχνίτης, εἶθ᾽ οὕτω δη- 
μιουργός. Τοσαύτης τοίνυν μεταξὺ χειμένης διαφο- 
ρᾶς, καὶ τοῦ μὲν Υἱοῦ ἅμα τῇ τοῦ Πατρὸς «poenyo- 
pla συνεπινοουμένου, καὶ συνεισδαίνοντος" ἅμα τε 
γὰρ Πατὴρ, εὐθὺς xaX ὁ Υἱὸς, ἅμα τε Υἱὸς, εὐθὺς 
xat Πατὴρ, xai οὐχ ἂν νοηθείη χωρὶς τοῦ ἑτέρου τὸ 
ἕτερον. Τοῦ ὃὲ ποιήματος χαὶ μετὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ 
ποιητοῦ δυναμένου φαίνεηθα! (οὐ γὰρ ἐχ τῆς quaaur, 


δ᾽ S. CYRILLI ALEXANDHINI ARCIIIEP. 


est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- A Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ c: τοῦ ἀφθάρτου xak 


bili, εἰ incorporeo, aliisque ejusmodi que divinz 
matnrz insunt. Si ergo non in universum opposita 
eorum qua tribuuntur Patri, insunt Filio, nibil 
ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- 
nitus exsistat, Erit autem ei cozternus non prorsus 
habens in se contraria naturalium proprietatum 
ipsius , sicut demonstratum est. 

Alía demonstratio : (Quod que inter se opposita quo- 
dammodo nomínis ratione videntur, seepenumero 
nonnulla habent communia ín naturalibus. 

Mon ín universum quacunque prima voce sive 
vocis siguificatione contraria inter se sunt, nullam 
eorum qux substantiis insunt convenientiam inter 
se habent, Siquidem animal oppositum est non 
animali : sed incrementum suscipit animal et non 
animal , quemadmodum equus et planta. Si vero lis 
quamvis similem differentiam non habentibus com- 
munio quadam círca rem aliquam intercedit, qux- 
nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac 
Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit 
Ingenitus, liic vero genitus, e! nominibus quodam- 
modo di(Terre videantur? Neque enim quia hoc modo 
se liabet. Filius, Pater non. item, substantiz ejus 
proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- 
inodo sit significat; ueque quidquam ejus qui sein- 
per in Patre exsistit, zeternitatem Ledit. 


ALIUD | 
Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- 
ralis sit Filius. 

Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, 
id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- 
cet et mortale : necesse etiam est e contrario, ut 
quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, 
hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque 
crit naturz Filius atque is qui eum genuit. Atqui 
Pater factus nou est : neque Filius ergo factus 95 
est: qui vero factus non est, quale habet exsistendi 
principium? Co:eternus igitur fuit Patri. 

ALIUD, ad rei explicationem pertinens. 


Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- 
rare capisse, veliementer in suas ipsorum animas 
lmpll sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : 
liouo eniin cum exsistendi initium habeat, gignendi 
etlam initium labuerlt necesse est, et quod ex se 
genitum. est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, 
won genorat in tempore, ueque ex so genitum in 
tewpore habet 2 νοὶ quemadaiodum ipse priucipii 
atque ortus expers est, lta et Verbum quod ex ipsius 
substantia processit, principlo, teupore atquo ortu 
carebit, periude atque i3 qui id. genuit. 


[nterrogatio tanquam ex acriptis Nwunomii. 


Dicant aobis, inquiunt, qui Filium Patel costoraum 
(svo censet, an desierit generare Pator ? Enimvero 
desit : Bro illa cessatio Patrià ἃ generando est 
μυϊμοι μενα exsistentim Pili. 

Selutiv. 
Si eventa Dei ewne tempus ct priuciium atque 


ἀοράτου, xai ἀσωμάτου, xii 623 τοιαῦτα πρόσεστε 
τῇ θείς ςύσε'!. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντιχείμενχ 
τοῖς προσεῖναι λεγομένοι: τῷ Πατρὶ, πρόπεστε τῷ 
Υἱῷ, οὐδὲν ἀδιχήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐτίαν dj vévvr.- 
σις, χἂν ἀγέννητος ὁ ΠατῚρ τυγχάνῃ. Ἔσται δὴ 
αὐτῷ τυναῖδιος o2 cán; ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- 
σιχῶν ἰδιωμάτων" αὑτοῦ, χαθὰ δέδειχται. 
᾿Απόδειξις ἐξ: εξῆς, Ὅτι τὰ ἀντιχείμενά xoc 
πρὸς ἄλ.ηϊα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ xoA- 

Jáxic ἔχει τιγὰ τῶν φυσικῶν. 

Οὐ πάντως $sa χατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἔτο: 
τὸ ἐν λέξει or μαινόμενου ἐναντίως ἔχει ποὸς ὅ)λτλα, 
ταῦτα χαὶ χατ᾽ οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐπίαις 
πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπιχοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ 


»" 
- 


D γοῦν τὸ ζῶον ἀντίχειται τῷ μὴ ζώῳ ἀλλ᾽ αὔξτν 


ἐπιδέχεται τό τε ζῶον χαὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος 
xai τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφηρχ" 
ὁμοίαν οὐχ Éyooat χοινωνία τις περί τι πρᾶγμα vé- 
γονε, τίς ἀναγχάσει λόγος Θεῷ χαὶ Πατρὶ μηδένα 
χοινότητος εἶναι τόπον πρὸς: Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ 
ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, xal τοῖς ὁνό- 
μᾶσιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοχεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ 
εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ χαὶ ὁ Πατὴρ μὴ οὕτως 
ἔχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεῖ. Σημαίνει 
δὲ μόνον ἢ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν nl; ἀϊδιό-- 
711a θλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. 
AAAO. 
'Ex τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἄναρχος ἐν 
χρόνῳ ὁ Υἱός. 

El πᾶν ὅπερ ἂν ix θνητοῦ χαὶ φθαρτοῦ γεννηθείη», 
τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοιχὸς, γενητὸν 
δηλαδὴ χαὶ φθαρτὸν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ évavclov, 
ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενῆτου καὶ ἀφθάρτου γεγέννητα:, τοῦτο 
κάντως ἄφθαρτον εἶναι χαὶ ἀγένητον. Ἔξε:. τοιγαρ- 
οὖν οὔτω φύσεως: ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι χαὶ ὁ γεννή- 
σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Ilazfp* οὐ γέγονεν ἄρα 
οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονὼς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι 
τὴν ἀρχήν; "Hv οὖν ἄρα πῷ Πατρὶ συναΐδιος, 

AAAO, διηγηματικῶς. 

Οἱ ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γεννᾷν οἱόμενοι 
«τὸν Θεὸν, λίαν ἀσςδοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, co- 
δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν, “Αὐθρωπος μὲν γὰρ 
ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγχαίως χαὶ τοῦ τίχτειν 
ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν Éysi ὁ δὲ Θεὸς, 
ἀγένητος ὧν, οὐχ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γεννητὸν ἔχει 
«ὃν ἐξ ἑαυτοῦ" ἀλλ᾽ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχὸός ἔστι xai 
ἀγένητος, οὕτω xai ὁ Ex τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν 
Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔστι xat ἀγέντιτος ὥτπερ ὁ 
ἀποχυήσας αὑτόν. 


᾿ρώεησις ὡς &x τῶν Εὺὐγεμίοι. 
Ἀεγέτωσαν ἡαῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατοὶ τὸν Y5. 
ϑυναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἑκαύσατο τοῦ γεννῶν ὁ 
᾿ατὲρ; Ἐπαύσατο δὲ. ᾿λρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ 
Y; τὸν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πστοῦς. 
Πρὸς τοῦτς Ae. 
Ei πανυτὰ; διωτέρν χοόνου͵ χαὶ λοχῆς ἢ διχστὴ- 


(ev c 


65 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 61 


Solutio. 


Atqui hoc nugacissimum est, et incomparabilis À 


cujusdam dementiz manifestum argumentum. Quis 
euim ignorat de singulis etiam creaturis producendis 
voluntatem in Filio fuisse? Volens enim omnia fecit 
Creator, neque absque ejus voluntate creaturz 
ipsius exsistunt. Quznam igitur est differentia Filii 
et facture, creatur et geniminis, 97 si voluntas 
de utrisque in Deo sita est? Quisnam sanz mentis 
lis qui ita sentiunt non acclamet, quod ea quz tan- 
topere inter se ratione naturze distant, eodein inodo 
vstiment, in. sola Dei prenotione utraque posila 
esse sta?uentes, eL Verbo quod ex essentia Patris 
processit nihil amplius quam creaturis tribuant? 


ALIUD. 


Si Filius uon erat semper cum Patre ex ipso 86- 
cundum naturam exsistens et co:eternus, sed postea 
ei accidit ut esset, accidit procul dubio etiam Patri 
ut fleret Pater. Atque ita. mutatio quzdam atque 
alteratio in ipso facta videtur. Nain,ex vestra sen- 
tentia , quod prius non erat, id postea factus est. 
At vero in divinam naturam nulla mutatio aut. al- 
teratio cadit. Non igitur accidit Deo ut Pater fieret : 
sed erat ei cozternum quod ex ipso processit Ver- 
bum ; quemadmodum calor it igne, qui quidem ex 
igne gignitur el semper cuin eo exsistit, et ex lumine 
gignitur exteriorum illuminatio. 


ALIUD, Κα objectione haereticorum. 


Si perfectus, inquiunt, est Pater in sua majestate, 
neque ejus nature quidquam ad hoc dcest, 
&upervacaneum — est veluti supplementum — &ive 
plenitudinem — deitatis ipsius Filium ei adjun- 
gere. 


Solutio. 


Perfectus quidem est Pater ip sua majestate, ne- 
que quisquam sanz; mentis id negaverit; perfectus 
auteni est non eo tantum nomine quod Deus, ve- 
rum etiam quod Pater. Nam si Deo ademeris Patrem 
esse, lecunditatem e divina natura susatuleris: ita ut 
perfectus nequaquam sit, cum generandi facultate 
careat. Documentum ítaque perfectionis est fecun- 


Πρὸς τοῦτο Avec. 

'AAA' ἔστι τοῦτο φλυαρία πολλὴ, καὶ ἀνοίας 
ἀσυγχρίτου σαφὴς ἀπόδειξις. Τίνι γὰρ οὐχ ἔστι δή- 
λον ὅτι δὴ xai περὶ Exástou τῶν πεποιημένων ἣν ἐν 
τῷ Θεῷ τὸ θέλειν ; Θελήσας γὰρ τὰ πάντα πεποίηχεν 
ὁ δημιουργός καὶ οὐχ ἀθέλητά ἔστιν αὐτῷ τὰ παρ' 
αὐτοῦ πεποιημένα. Τίς οὖν dj διαφορὰ Υἱοῦ καὶ 
ποιήματος, χτίσεως χαὶ γενήματος, εἰ τὸ θέλειν ἐν 
Θεῷ κεῖται περὶ ἀμφοῖν ;. Οὐχ ἄν τις εὐλόγως τῶν 
τοῦτο φρονούντων χαταθοήσειεν, ὅτι τὰ τοσοῦτον de 
λήλων διεστηχότα χατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἐν ἴσῳ 
μέτρῳ τιμᾷν ἐπιχειροῦσιν, ἐν μόνῃ προγνώσει τοῦ 
Θεοῦ χεῖσθαι διδόντες ἀμφότερα, χαὶ πλέον οὐδὲν 
ἔχειν τῶν γενητῶν παραχωροῦντες τῷ bx τῆς τοῦ 
Πατρὸς οὐσίας προελθόντι Λόγῳ ; 

ΑΛΛΟ. 


Εἰ μὴ συνῆν ὁ Υἱὸς ἀεὶ τῷ Πατρὶ ἐξ αὐτοῦ τε 
ὧν χατὰ φύσιν xat συναΐδιος, συμδέδηχε δὲ αὐτῷ τὸ 
εἶναι, συνέδη δηλονότι χαὶ τῷ τεχόντι τὸ γενέσθαι 
Πατέρα. Καὶ μεταδολή τις περὶ αὐτὸν χαὶ ἀλλοίωσις 
γενομένη φαίνεται. Ὃ γὰρ οὖχ ἣν πρότερον, χαθ᾽ 
ὑμᾶς, τοῦτο γέγονεν ὕστερον. Τροπῆς δὲ ἀπάσης χαὶ 
ἀλλοιώσεως ἀνεπίδεχτος ἡ θεία φύσις. Οὐχ ἄρα 
συνέδη τῷ Θεῷ τὸ γενέσθαι Πατέρα" ἀλλ᾽ fjv αὐτῷ 
συναΐῖδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, χαθάπερ ἡ 
θερμότης ἐν πυρὶ, γεννητῶς ἐξ αὐτοῦ προϊοῦσα καὶ 
ἀεὶ συνυπάρχουσα, χαὶ ἐχ φωτὸς ὁ περὶ τὰ ἔξω φω- 
τισμός. 


ΑΛΛΟ, ὡς ἐξ ἀντιθέσδως τῶν αἱρετικῶν. 

ΕἸ τέλειος. φησὶν, ἔστιν ὁ Πατὴρ ἐν τῇ οἰχείᾳ με- 
ταλειότητι xai οὐδὲν ἐλλείπει πρὸς τοῦτο τῇ αὐτοῦ 
φύσει, περιττῶς ὡς; πλήρωμα τῆς θεότητος αὐτοῦ ὁ 
Υἱὸς ἐπεισφέρετα!. 


Πρὸς τοῦτο JUctc. 


Τέλειος μὲν ὁ Πατὴρ ἐν τῇ ἑαυτοῦ μεγαλειότητι" 
xaX οὐχ ἄν τις τοῦτο τῶν εὖ φρονούντων ἀρνήσεται 
τέλειος δὲ, οὐχ ὅτι μόνον ἐστὶ Θεὸς, ἀλλ᾽ ὅτι xa! Πα- 
τήρ. Εἰ γὰρ ἀφέλοις τοῦ Θεοῦ τὸ εἶναι Πατέρα, ἀναι- 
ρήσεις τῆς θείας φύτεως τὸ χαρπογόνον, ἵνα μηχέτι 
τὸ τέλειον ἔχοι, λείποντος αὐτῇ τοῦ γεννᾷν. Γνώ- 
ρισμα τοίνυν τῆς τελειότητος, ἡ χαρπογονία, xal 


ditas, et signum quod Patrem perfectum 6886 D σφαγὶς τῷ Πατρὶ τοῦ εἶναι τέλειον, ὁ ἐξ αὐτοῦ προ- 


ostendit, est Filius, qui ex ipso ab δίθγῃο pro- 
cessit. 


ALIUD. 


Si Patris essentiz fecunditas naturaliter non inest, 
perfectus. vero est etiam citra generandi facultatem, 
superfluum igitur atque adventitium hoc οἱ acci- 
dit : aut potius eo indiguit. Quonam vero pacto per- 
fectus fuerit qui aliquo eget ? 98 aut quo pacto nou 
absurdum sit aliquid extrinsecus adjicere divinae 
nature, perinde ac si perfectionem ex se ipsa 
non habeat ? Naturalis itaque est Patri fecundi- 
tas , atque ideo perfectus est, quod genuit. nullius 
honi indigus. 


ελθὼν ἀχρόνως Υἱός. 


AAAO. 


Ei μὴ χατὰ φύσιν πρόσεστι τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ 
τὸ χαρπογόνον, τέλειος δέ ἔστι χαὶ δίχα τοῦ δύνα- 
σθαι γεννᾷν, περιττὸν ἄρα χαὶ ἐπείσαχτον ἐγγέγονεν 
αὐτῷ τοῦτο᾽ μᾶλλον δὲ ἐδεήθη τούτου. Καὶ πῶς ἐστι 
τέλειος ὁ δεηθείς τινος ; πῶς δὲ οὐχ ἄτοπον τὸ ἐπεισ- 
ἀγεασθαί τι τῇ θείᾳ φύσει, ὡς οὐχ ἐχούσῃ τὸ τέλειον 
ἐξ ἑαυτῆς ; Φυσιχὸν οὖν τῷ Πατρὶ τὸ χαρπογόνον, χαὶ 
διὰ τοῦτο τέλειος, ὅτι xal τέτοχεν οὐδενὸς τῶν áya- 
θῶν λειπόμενος, 


91 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. - “ 68- 


ALIUD. 


Quemadiiodum Pater dicitur respectu Filii, ita A 


Deus respecta servorum et qux: non eamdem habent 
uaturam atque ipse. Oportet itaque simul et Deum 
et Patrem intelligi genitorem Verbi : autsi in tem- 
pore effectus est Paler, genito postmodum Filio, in 
tempore etiam effectus est Deus, quando per Ver- 
bam ad esse traducta sunt. omnia quorum est et 


Deus. Εἰ si omnia facta sunt post Filium ( per ip-- 


sum enim facta sunt ** ), priusquam esset Deus , 
hoe etiam habebit utsit. Pater qui ipsum genwit. 
Ostensum enim est esse post Filium creaturam, cu- 
jus est Deus, οἱ ad quam merito refertur. nomen 
deitatis, 


ALIUD. Per demonstrationem. 


Quod convenientius est. Patrem vocare Deum quam 
solum Deum. 

Nisi nomen, Pater, magis proprium digniusque 
esset in Deo quam hoc, Deus, quamobrem Servator 
cum discipulos suos ad baptizandum mitteret, non 
jussit baptizari gentes in. nomine Dei, et Filii, et 
Spiritus sancti, sed divine nature dignitatem ve- 
rius significans , dixit : Z44Q « ln nomine Patris. οἱ 
Filii et Spiritus sancti *? ? » Et Philippus divinain 
naturam curiosius, ut jta dicam, investigans, dixit : 
« Ostende nobis Patrem ὅδ. » Vides quo pacto rur- 
sus non vocet Deum, sed Patrem? ipse vero Serva- 
tor ad. hoc dicit : « Tanto tempore vobiscum sum, 
et non nosti me, Philippe? Qui vidit me, vidit et 
Patrem **.» Rursus non dixit vidit Deum, sed Pa- 
irem, id quod majus, non quod miuus est, ei tri- 
huens. €am enim vocatur Pater, ex. majore et di- 
guiore, nimirum Filio, signiflcatur. Quando autem 
Deus, ex creaturis: quod minus est, et quidem tanto 
quantum interest inter servim. et. dominum, opus 
et opificem. 


ALIUD. 


Cum manifesta | demonstratione quod — primum sit 
later, deiude Deus, tametsi etiam simul utrumque. 


Servator, cum peracta eeconomia nostra salutis, 
post crucem ascendit ad coelos , ita discipulos suos 
est allocutus : « Ascendo ad Patrem meum, οἱ DPa- 
wem vesirum, et Deum meum et Deum vestrum *5*.» 
Videsne hic manifestam nominum distinctionem ? 
Vides quo pacto Pater quidem referatur ad Filinra, 
Deus vero ad servilia et creaturas ? Quocirca si 
posterior est creatio creaturarum quam genera- 
tio Filii, primum hoc habet quod sit Pater, cunse- 
quens vero quod sit Deus. Hinc vero manifestius 
ostendetur contemplationis hujus ratio, Dignita- 
tem eniin suam quz ci naturaliter inest, pra im- 
mensa sua benignitate robis communicans, addit ; 
« Patrem vestrum: » adoptati enim sumus per ipsum, 


δὲ joan, 1, Ὁ. '* Mauh. xxvi, 19, 


9 Joan. viv, 8. 


. AAAOQ. 

Ὥσπερ τὸ Πατὴρ ὡς πρὸς Υἱὸν λαμθάνεται, οὕτω 
xai Θεὸς ὡς πρὸς τὰ δοῦλα xal τὰ μὴ τοιαύτην 
ἔχοντα τὴν φύσιν ὁποίαν αὐτός. ᾿Ανάγχη τοιγαροῦν 
ὁμοῦ καὶ Θεὸν χαὶ Πατέρα νοεῖσθαι τὸν τοῦ Λόγου 
γεννήτορα " ἣ εἴπερ ἐν χρόνῳ -γέγονε Πατὴρ, ὕστερον 
τὸν Υἱὸν ἀπογεννήῆσας, ἐν χρόνῳ γέγονε xal Θεὸς, 
ὅτε διὰ τοῦ Λόγου πρὸς τὸ εἶναι παρήχθη τὰ πάντα 
ὧν ἐστι χαὶ Θεός. Καὶ εἰ φαίνεται πάντα γεγονότα 
μετὰ τὸν Υἱὸν (δι᾽ αὐτοῦ γὰρ γέγονε), πρὸ τοῦ εἶναι 
Θεὸς, ἕξει τὸ εἶναι Πατὴρ ὁ γεννήσας αὐτόν. Δέ- 
δειχται γὰρ ὅτι μετὰ τὸν Υἱὸν ἡ χτίσις, ἧς ἔστι 
Θεὸς, καὶ πρὸς ἣν νοεῖται εἰχότως τὸ τῆς θεότητος 
ὄνομα. | 


B AAAO. ᾿Αποδειχτιχῶς. 


Ὅτι πρεπωδέστερον τὸ llatépa uaAlov xaJAeww 
τὸν Océv, 7| tovto αὑτὸ μόνον" Θεόν. 

El μὴ τὸ Πατὴρ ὄνομα κυριώτερόν πώς ἔστι χαὶ 
ἀξιολογώτερον ἐπὶ Θεοῦ f| αὐτὸ δὴ τοῦτο τὸ Θεὸς, 
ὅτου δὴ χάριν ἐπὶ τὸ βαπτίζειν ἀποστέλλων τοὺς 
ἐχυτρῦ μαθητὰς ὁ Σωτὴρ, οὐχ ἐχέλευσε βαπτίζειν τὰ 
ἔθνη εἰς ὄνομα Θεοῦ, χαὶ Υἱοῦ, χαὶ ἁγίου Πνεύματος, 
ἀλλὰ τὸ ἀληθέστερον σημαίνων τῆς θείας φύσεως 
ἀξίωμα" « El; Πατέρα, φησὶ, χαὶ εἰς Υἱὸν, xat εἰς 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ; 'O δέ γε Φίλιππος τὴν θείαν, 
ἵν᾽ οὕτως εἴπω, περιεργαζόμενος φύσιν, ἔφασχε πρὲς 
αὐτόν" « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα. » Ὁρᾷς ὅπως οὐ 
Θεὸν ὀνομάζει πάλιν, ἀλλὰ Πατέρα καλεῖ ; Καὶ αὐτὲς 


c δὲ πρὸς τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ᾽ « Τοσοῦτον χρόνον μεθ᾽ 


ὑμῶν εἰμι, xa οὐχ ἔγνωχάς με Φίλιππε; Ὁ ἑωρα- 
χὼς ἐμὲ ἑώραχε τὸν Πατέρα. » Πάλιν οὐχ εἶπεν, 
Ἑώραχε τὸν Θεᾶν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα, τὸ μεῖζον ἀπο- 
νέμων αὐτῷ, xal οὐ τὸ ἔλαττον. Ὃτε μὲν γὰρ xa- 
λεῖται Πατὴρ, ix τοῦ μείζονος xai ἀξιολογωτέρου 
σημαίνεται, τουτέστιν ἐχ τοῦ Υἱοῦ“ ὅτε δὲ Θεὸς, Ex 
τῶν ποιημάτων" ὅπερ ἐστὶν ἔλαττον" καὶ τοσοῦτον 
ὅσον ἑἐπτὶ τὸ μεταξὺ δούλου χαὶ δεσπότου, ποιητοῦ 
χαὶ ποιήματος. 
AAAQ. 


Μετὰ cagovc ἀποδείξεως, ὅτι πρῶτόν ἐστι Πατὴρ, 
εἶτα Θεὺς, εἰ καὶ ἅμα ἀμφότερα. 


Ὅτε τὴν xa0' ἡμῶν ἀποπληρώσας οἰχονομίαν ὁ 


D Σωτὴρ ἠπείγετο μετὰ τὸν σταυρὸν εἰς οὐρανοὺς, λέ- 


γε: πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς" « ᾿λναδαΐνω πρὸς 
τὸν Πατέρα μου χαὶ Πατέρα ὑμῶν, xat Θεόν μου 
xai Θεὸν ὑμῶν. » Ὅρᾷς ἐν τούτῳ σαφῇ τὴν τῶν 
ὀνομάτων διαστολήν; Ὁρᾷς ὅτι ὁ Πατὴρ μὲν ὡς; 
πρὸς Υἱὸν νοεῖται, Θεὸς δὲ, ὡς πρὸς τὰ δοῦλα χαὶ 
πεποιημένα ; Οὐχοῦν εἰ δεύτερα τῆς γεννήσεως τοῦ 
Υἱοῦ τὰ ποιήματα, πρῶτον ἔχει τὸ εἶναι [laz5p, 
ἐπαχολουθοῦν δὲ ἅμα xaX τὸ εἶναι Θεός. Δειχθήσετα!: 
δὲ ἀχριθέστερον ἐντεῦθεν ἡ τοῦ νοήματος δύναμις. 
Τὸ γὰρ προσὸν αὐτῷ χατὰ φύσιν ἀξίω.χ χαοιζόμε- 
νος ἡμῖν διὰ πολλὴν φιλανθρωπίαν, προπτέθειχεν 
ὅτι, « χαὶ Πατέρα ὑμῶν" » χεχλήμεθα γὰρ εἰς υἷο- 


δι 1.}}. 9, ** Joan. xx, 17. 


71 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHEP. 


13 


que ex nobis ipsis. Cum igitur Filius non sit opus, A ἐπειδήπερ οὐχ ἔργον ἐστὶν ὁ Υἱὸς, γέννημα δὲ μᾶλλον 


sed potius genimen zlerui Patris, paterna etiam 
nobilitate preditus erit, oternus exsistens Filius 
ut ille. 


ALIUD. 


Ne uimis contentiosi esse videamur, dabimus 
hostibus Dei dicentibus activam esse generationem 
Filii, quod non ex passione genuerit Pater. Sed 
quemadinodum est activa, ita etiam naturalis et 
essentialis, et ab hypostasi ejus inseparabilis. Ne- 
cessarium igitur omnino est, tamelsi Pater active 
Filium generet, esse plane cosxternum : dictum 
enim 681 ipsum gignere a propria ipsius hypostasi 
&cparari non posse. Cum vero ejus hypostasis sem- 
per sit, erit etiam semper ex natura ipsius proce- 
dens fructus. Quomodo igitur non erit co:ternus 
Filius? 

ALIUD. 


Videre est in iis quie a Deo creata sunt, quod 
quacunque generaudi facultatem partite habent 
(uec enim corporum lex est), et quando ad certam 
elatis mensuram pervenerint, tum primum actu 
geuerare posse, ut homo, brutum animal, et planta, 
liac enim cum adhuc parva sint, non. gignunt : 
ubi vero perfecta aetas accessit, gignunt, Quid igi- 
tur obstiterit quominus substantia Patris, cum 
perfecta sit, genuerit ex se citra tempus cozter- 
num sibi genimen? Neque enim quisquam dixerit 
substautiam Dei perfectam in tempore fuisse : cum 
semper eodem modo se habeat, neque augmento 
ullo egeat, neque minui ulla ratione possit, Opor- 
Auit itaque. demirari eos. nisi cozternum erat. Deo 
id quod ex eo procedit, non ex contratiis interro- 
gare illud, Quando geuuit Filium? Patri enim sem- 
per perfecto, convenientissimum est ab zteruo οἷν 
wa tempus geuerare. 


ALIUD. 


Contentiosius vero interrogantibus : An Pater 
eliquando genuerit Filium, objici potest, ac dici : 
Quando ignis urere ceperit. Sed non poterunt hu- 
jus initium monstrare : simul ac enim factus est 
ignis, urendi facultas ei infuit, $i ergo creaturis a 
Deo factis et esse, et eo modo esse inest, quid pro- 


bibebit quominus fateamur Fatrem operibus suis D 


majorem esse, simulque et es-e, Fifiumque ex 
seipso genitum habere? 


ASSERTIO VI. 


5.3 Quod Pater citra divisionem et citra corruptionem 
ex seipso genueri Filium. 


Objectio ez Eunonio. 


At quomodo, inquit, non fuerit necessarium fa- 
teri diminutam 6556, Patris substantiam, si ex ea 
processit Filius quasi pars quzdam ejus exsistens ? 
Si autein vultis Patri immutabilitatem servare, nul- 
lique uuminutioni obnoxium statuere, fatemini 
etam Filium non esse partem substantia ejus, 


ἀϊδίου Πατρὸς, ἕξει δηλαδὴ τοῦ τεκόντος τὴν εὐγέ- 
νειαν, ἀΐδιος ὧν ὡς ἐχεῖνος. 


ΑΛλΟ. 


Ἵνα μὴ σφόδρα φιλόνεικοί τινες εἶνάι δοχῶμεν, 
συνθησόμεθα τοῖς χριστομάχοις ἐνεργητιχὴν εἶναι 
λέγουσι τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ, διὰ τὸ μὴ Ex πάθους 
τετοχέναι τὸν Πατέρα. ᾿Αλλ᾽ ὥσπερ ἐστὶν ἐνεργητιχὴ, 
οὕτω δὴ φυσιχὴ τε χαὶ οὐσιώδης, καὶ τῆς ὑποστάσεως 
ἀχώριστος. ᾿Ανάγχη τοιγαροῦν, χἂᾶν τέχῃ τὸν Υἱὸν 
ἐνεργητιχῶς ὁ Πατὴρ, elvat πάντως αὐτὸν δυναΐδιον" 
προείρηται γὰρ ὅτι τῆς ἰδίας ὑποστάσεως ἀχώριστον 
ἔχει τὸ τίχτειν. Οὔσης δὲ ἀεὶ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, 
εἶναι δεῖ πάντως χαὶ τὸ ἐξ αὐτῆς προελθὸν φύσεως 
ὑπάρχον χαρπός. Πῶς οὖν οὐχ ἔσται συναΐδιος ὁ 
Υἱός - 

ΑΛλλο. 

Ὁῤῶμεν ἐν τοῖς πεποιημένοις παρὰ Θεοῦ, ὅτιπερ 
ὅσα τοῦ γεννᾷν τὴν δύναμιν ἔχει μεμερισμένως (ob- 
τος γὰρ σωμάτων νόμος), χαὶ ὅταν εἰς μέτρον ἣλι- 
κίας ἔλθῃ φανερὸν, τότε καὶ ἐνεργὸν ἴσχει: τὸ τίκτειν, 
olov ἄνθρωπος, ζῶον ἄλογον, καὶ φυτόν. Ταῦτα γὰρ 
μιχρὰ ὄντα, τίχτειν οὐ δύναται" τελειούμενα O5, xal 
τοῦτο ποιεῖ, Τί οὖν ἐχώλυε τελείαν οὖσαν τὴν οὐσίαν 
τοῦ Πατρὸς τίχτειν τὸ ἐξ αὐτῆς ἀχρόνως ὡς συναΐδιον 
αὑτῇ; Οὐ γὰρ δήπου φήσειεν ἄν τις ὡς ἐν χρόνῳ τὸ 
τέλειον ἔσχεν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία, ἀεὶ ὡσαύτως 
ἔχουσα, χαὶ οὔτε προσθήχης τινὸς δεομένη, οὔτε 
μείωσιν ὑποστῆναι δυναμένη. Ἔδει τοιγαροῦν ἀπο- 
θαυμάζειν αὐτοὺς, εἰ μὴ συναΐδιον ἣν τῷ Θεῷ τὸ ἐξ 
αὐτοῦ, οὐχ ἐκ τῶν ἐναντίων ἑπερωτᾷν τὸ, Πότε γε- 
γέννηχε τὸν Υἱόν ; Τῷ γὰρ ἀεὶ τελείῳ Πατρὶ τὸ γεν- 
vdv ἀχρόνως πρεπωδέστατον, 


ΑΛΛΟ, 


Τοῖς διερωτῶσι φιλονειχώτερον, πότερόν ποτὲ γε- 
γέννηχε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ. ἀχόλουθον ἀντιθεῖναι xal 
λέγειν" Πότε τὸ πῦρ τοῦ χαΐίειν ἤρξατο; ᾿Αλλ᾽ οὐχ 
εὑρήσουσι δεῖξαι τούτου τὴν àpyhv: ἅμα τε γὰρ 
ἐγένετο πῦρ, xal ἣν χαυστιχόν, Εἰ τοίνυν τοῖς παρὰ 
Θεοῦ πεποιημένοις ὁμοῦ xal τὸ εἶναι χαὶ τοιῶσδε εἰ- 
ναι ὑπάρχει, τί χωλύσει μείξονα τῶν οἰχείων ἔργων 
ὁμολογεῖν εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοῦ καὶ τὸ εἶναι, xal 
τὸν Υἱὸν ἔχοντα γεννητῶς ἐξ ἑαυτοῦ ; 


ΛΟΓῸΣ Q.. 


Ὅτι ὁ Πατὴρ ἀμερίστως καὶ ἀρεύστως ἐγέννησεν 


ἐξ ἑωυτοῦ τὸν Yiór. 


᾿Αγτίβεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. 

Καὶ πῶς, φησίν, οὐχ ἀναγχαῖον ὁμολογεῖν ἐλατ. 
τῶσθαι τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν, εἴπερ ἐξ αὑτῆς προ- 
ἦλθεν ὁ Υἱὸς μέρος ὥσπερ τι τυγχάνων αὐτῆς ; Εἰ δὲ 
βούλεσθε τὸ ἄτρεπτον τηρεῖν τῷ Πατρὶ χαὶ τὸ ἄνω 
χεῖσθαι τῆς ἐλαττώσεως, οὐ παραιτήσεσθε φρονεῖ» 
ὡς οὐχ ἂν εἴη μέρος ^ Υἱὸς τῆς οὐσία; αὐτοῦ, οὐδὲ 


15 S. CYRILLI ALEXANURINI ARCIHIEP. 176 
exstitisse. lta enim ex eo processisse videbitur. Αἱ si A γεῖν προῦποχεῖσθαι τοῦτον kv αὐτῷ. Οὕτω, γὰρ δὴ xal 


Filium Pater, nullumque alium post eum geniturus 
est (unigenitus enim est), necesse est ut dicanrus eom 
generandi potestate privatum esse, atque ex parte 
imminutum, genito semel Filio, neque amplius in 
eo ut príus exsistente. 


Solutio. 


Rursns ea qus corporibus propria sant Dei na- 
tur ascribere non erubescis * Neque enim ut corpus 
in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum 
est, Neque quemadmodum quse ex nobis gignuntur 
in parentum lambis jacuisse creduntar, tta de divino 
genimine sentiendum est. Si quis entm eo audacis 


ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ el τὸν Υἱὸν ἐγέν- 
νησεν ὁ Πατὴρ, xa ἕτερον Ex αὐτῷ οὐδένα τέξεται 
(μονογενὴς γὰρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγχη λέγειν 
τῆς γεννητικῇς δυνάμεως, ἡλαττῶσθαι δὲ xai ix μέ- 
ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ xol μηχέτι ὄντος 
ἐν αὑτῷ καθάπερ χαὶ πρότερον. 

Πρὸς τοῦτο «λύσις. 


Ἡάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ $00 Θεοῦ φύσει mepitt- 
θεὶς οὖχκ ἐρυθριᾷς ; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματε 
«by Υἱὸν iv Πατρὶ κεῖσθαι δίχαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ 
ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων 
ὁσφῳῦξ περιέχεσθαι πιστεύειν δοὐπρεπὲς, οὕτω χαὶ ἐπὶ 
τοῦ θείον γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτϑ 


proruperit ut ad corporum miseriam ineffabilem p προθδαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα 


Dei essentism protrudat, quid obstiterit quominus 
ne generasse quidem Patrem contendat? 5$ Quod 
nimirum parere matri potius quam viro conveniat? 
Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis 
qua in corpora cadunt obnoxius ( masculus enim et 
femina tantum in formis corporeis queeruntur), sed 
simplicis incorporezeque aaturz, et mens purissima, 
eam ob causam, opinor, si quis generationem qua 
Deo convenit Investigare velit, fecunditatem qux in 
mente consistit considerare debet, atque hiuc potius 
Verbi generaüionem comparare, non autem dicere 
Deum nünus esse fecundum quam sint corpora. 
Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam 
mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus 


τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί χωλύσει 
λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηχέναι τὸν Πατέρα; Ἐπεὶ 
τὸ τίχτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; 
Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεὸς, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς 
σώμασιν ἔχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλν μόνον ἐν 
τοῖς τῶν σωμάτων ζητεῖται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ 
καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὴ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων 
χαθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι 
δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ᾽ αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού- 
λονται, τὰς ἐχ νοῦ χαρποφορίας ζητεῖν, xal ταύταις 
μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, 
καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ 
μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ- 
πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμοὺς 


enim vir, inquit Servator, e corde profert bona **. C ἀγαθούς. ᾿Απὸ γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, 


3] ergo impium est dicere mentem humanam fructum 
nullum proferre, cum id Dominus ipse testetur et 
res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit 
dicere supremam omnium mentem infrupgiferam 
esse, et fecunditate qux ei convenit privare ; aut si 
dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque 
ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem 
qux in nobis est corporeo modo generet? At vero 
qui universa transcendit longeque superat Deus, quo 
pacto nen mentem etiam generationis modo supe- 
rabit, non amissione aut fluxu cujusquam quod ei 
prius inerat, sed illustratione citra ullam divisionem 
ΟΣ seipso gignens Filium, secundum ineffabilem 
atque inenarrabilem divina generationis modum ? 


ALIUD. 


Quidquid ad similitadinem alterius factum est, ab 
aequalitate primi exemplaris recedit, et secundas ab 
illo partes tenet. Creata itaque natura per potentiam 
Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad 
illam quz vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque 
omnino »b illa veritate qua illi inest in modo gene- 
randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius 
ad eujus similitudinem eífictum est. Quod si ita est, 
generabit Deus, non ut creatura qua. per gratiam 


*! Matth. xu, 55. 


χαθά φησιν ὃ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. El τοίνυν 
ἀσεδὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὖχ ἔχειν, 
xaX τοῦ Κυρίον φάσχοντος xal αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ 
πράγματος, πῶς οὐχ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν 
ἄχαρπον εἶναι λέγειν, χαὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ χαρ- 
ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἣ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποχεῖ- 
σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγχαις ὑπολαμθάνειν, χαὶ 
οὕτως αὑτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπ- 
ἀρχοντος νοῦ xatà τὸν τῶν σωμάτων γεννῶντος νό- 
pov ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναδεδηχὼς χαὶ πάντα ὕπερ- 
χείμενος Θεὸς, πῶς οὐ γεννήσει xal ὑπὲρ νοῦν, οὐκ 
ἀποδολὴν ἣ ἀπόῤῥοιαν προὐποχειμένου τινὸς ὑπομέ- 
νων, ἀλλ᾽ ἐχλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν, 
xatà τὸν ἄῤῥητόν τε xal ἄφραστον τῆς θείας γενγή- 


D σεως τρόπον ; 


AAAO. 


Πᾶν ὅπερ ἂν xa0' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί- 
πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ἰσότητος, χαὶ 
«ἧς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. Ἄγεται τοίνυν διὰ 
δυνάμεως Θεοῦ πρὸς χαρπογονίαν ἡ γενητὴ φύσις, 
πρὸς ἐχείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως xal 
ἀληθῶς χαρπογόνον.“Αρ᾽ οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως 
καὶ τῆς ἐχείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ 
γεννᾷν τρόπον ^ xal γεννήσει μὲν, οὐχ ὡς ἐχεῖνο δὲ, 
πρὸς ὃ χαὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- 


19 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 88 


ALIUD, ad rei explicationem. 


Pater Filium ex seipso absque divisione aut in- 
tervallo produxit, quemadmodum et 80l splendo- 
rein ex se emissum. Quamvis splendor solis non 
habeat propriam hypostasim, neque perfecte ipse 
in seipso essentia sit : habet enim suum esse ín 
sole; divinum vero genimen hoc tantum ex hoc 
exemplo habet quod ex Patre procedat citra divi- 
sionem ullam et absque spatío, propriamque babet 
hypostasim non separatam a Patre, sed in Patre et 
cum Patre intellectam atque exsjstentem. Dicere 
autem sectionem et decisionem in divina genera- 
tione factam fuisse, immanis insanis est documen- 
tum. Cum enim divinitas loco non cireumscribatur, 
ne id quidem quod ex eo procedit in loco erit. Quod 


vero neque in loco est, neque esse potest, quomodo D 


separari potest? Quonam enim ibit quod sectum est? 
aut e quo in quem transferetur? hzc siquidem cor- 
porum sunt propria, ab incorporea vero natura 
prorsus aliena. Ne igitur inipie in. divina genera- 
tione defluxus, separationes, atque his similia 
comminiscantur. Suprema enim illa. omnium na- 
tura nulli passioni, separationi aut sectioni est ob- 
noxia, neque corporum proprietates recipit. Sed 
quemadmodum creat mirabiliter , longeque alio 
quam nostra consuetudo fert modo, ita etiam ge- 
nerat ex se alia ratione quam nos. 


Exempla particulatim declarantia quo pacto Filius 
citra separationem 6 Paire processit. 


Sermo enuntiativus, quo utimur, in mente et ex C 


mente gignitur, atque alius quidem videtur esse ab 
eo qui in corde agitatur, quatenus extra os veluti 
e tenebris in lucem emittitur ; est autem rursus in 
eo, similisque ei est per omnia. In sermone enim 
videtur cogitatio cordis, et rursus in mente sermo 
nondum loquendo expressus. lta etiam Filius Dei, 
absque separatione e Patre procedens, ζ8 cha- 
racter est et expressa figura proprietatis sua : Ver- 
bum enim est hypostatice exsistens et vivens ex 
vivo Patre. 


ALIUD. 


Ita genuit ex se Pater Filium absque separatione, 
ac si sapiens aliquis gignat aliquod inventum, sive 


mechanicum, sive geometricum, sive ejusmodi ali- D 


quid. Videntur euim quodammodo sapientiz fructus 
esse, atque ita natura se habent; atqui non est se- 
parata ἃ sapientia ars quz: ex es est excogitata : 
sed est ex ipsa et in ipsa genitricis suze imaginem 
exprimens , et citra separationem aliud quidpiam 
esse videtur. Ita et generatio Filii, cum sit absque 
separatione ex Patre, in sua hyposiasi servatur , 
longe t&men hujus exempli sive similitudinis vim 
excedens. | 


ALIUD. 


Qui diviuorum dogmatum veritatem quzrunt, non 
in humanas rationes mentis oculos conjiciunt. Ne- 


que quia Pater genuit Filium, imminutum eum 


AAMAO, διηγηματιχῶς. 

Ὁ Πατὴρ ἐξέλαμψεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν ápepl- 
στως τε καὶ ἀδιαστάτως, ὥσπερ οὖν xal ὁ ἥλιος τὰ 
ἐξ αὐτοῦ πεμπόμενον ἀπαύγασμα. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνο μὲν 
οὐκ ἰδιοσύστατον οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἐντελὲς αὐτὸ xaO" 
αὑτό" ἔχει γὰρ ἐν τῷ ἡλίῳ τὸ εἶναι" τὸ δὲ θεῖον 
γέννημα μόνον ἔχον ἐχ τοῦ παραδείγματος τὸ ix 
Πατρὸς προελθεῖν ἀμερίστως χαὶ ἀδιαστάτως, ἰδίαν 
ἔχει τὴν ὕπαρξιν οὐ χεχωρισμένην τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾽ 
ἐν Πατρὶ χαὶ μετὰ Πατρὸς νοουμένην χαὶ ὑπάρχου- 
σαν. Τὸ δὲ λέγειν ὅτι τομὴ xal ἀποχοπὴ περὶ τὴν 
γέννησιν αὐτοῦ γέγονε, μανίας ἀμέτρου σημεῖόν 
ἐστιν. Ἐπϑιδὴ γὰρ οὐχ ἐν τόπῳ περιείληπται τὸ 
θεῖον, οὐδὲ ἐν τόπῳ τοιούτῳ τὸ ἐξ αὐτοῦ. Τὸ δὲ μὴ 
ὃν ἐν τόπῳ; .ἣ καὶ μὴ εἶναι δυνάμενον, πῶς ἐπιδέ- 
χεται μερισμόν; Ποῖ γὰρ χωρήσει τὸ τεμνόμενον ; 
ἣ ἐχ τίνος εἷς τί μετοιχήσεται ; ταῦτα γὰρ σωμάτων 
μὲν ἴδια, τῆς δὲ ἀσωμάτου φύσεως παντελῶς ἀλλό- 
τρια. Μὴ τοίνυν δυσσεθῶς ἀναπλάττωσάν τινες περὶ 
τὴν θείαν γέννησιν τάς τε χαλουμένας ἀποῤῥοίας, 
xai μερισμοὺς, καὶ ὅσα πρὸς ταῦτα τὴν συγγένειαν 
ἔχει. "Ἄνω γὰρ πάθους xal μερισμοῦ xat τομῆς, ἡ 
τῶν πάντων ὑπερχειμένη φύσις, καὶ οὐχ ἐκιδέξεται 
τὰ σωμάτων ἴδια. ᾿Αλλ᾽ ὥσπερ δημιουργεῖ παραδό- 
ξως, οὐ χατὰ τὸν τῆς χρατούσης παρ᾽ ἡμῖν συν- 
ηθείας νόμον, οὕτω χαὶ γεννήσει τὸ ἐξ αὐτῆς ξένως 
ἣ xa9' ἡμῶν.. 


᾿Υποδείγματα μερικῶς σημαίνοντα τὸ, πῶς 
ἀμερίστξως ἐκ Πατρὸς zponJ0ev ὁ Yióc. 

Ὁ λόγος οὗτος ὁ προφοριχὸς ᾧ κεχρήμεθα, εἰς 
νοῦν xaX Ex γὸῦ γεννᾶται, xat δοχεῖ μὲν ἕτερος εἶἷ- 
ναι παρὰ τὸν ἐν χαρδίᾳ στρεφόμενον, καθὸ ἕξω στό- 
ματος γίγνεται πεμπόμενος ὥσπερ ix βάθους εἰς 
φῶς. Ἔστι δὲ πάλιν ἐν αὐτῷ, χαὶ ὅμοιος αὐτῷ χατὰ 
πάντα. Ἔστι γὰρ ἰδεῖν ἐν αὐτῷ λόγῳ τὸν ἐν χαρδίᾳ 
κληθέντα λογισμὸν, χαὶ πάλιν ἐν τῷ νῷ τὸν λόγον ἔτι 
σιωπώμενον. Οὕτω xai ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἀμερίστως 
ix Πατρὸς προελθὼν, χαραχτήρ ἐστι χαὶ ὁμοίωμα τῆς 
ἰδιότητος αὐτοῦ, Λόγος ὧν ἐννυπόστατος χαὶ ζῶν Ex 
ζῶντος Πατρός. 


AAAO. 


Οὕτως ἐγέννησεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ 
ἀμερίστως, ὡς ἂν εἰ σοφὸς ἀποτέχοι νόημα σοφὸν, 
μηχανιχὴν τυχὸν, ἣ γεωμετρίαν, ἣ ἕτερόν τι τῶν 
τοιούτων. Δοχεῖ μὲν γάρ πως σοφίας εἶναι χαρπὸς 
τὰ τοιαῦτα, χαὶ οὕτως ἔχει τὴν φύσιν" ἀλλ᾽ οὐ με- 
μέρισται τῆς σοφίας 4j ἐξ αὐτῆς ἐπινοηθεῖσα τέχνη" 
ἀλλ᾽ ἔστιν ἐξ αὐτῆς χαὶ ἐν αὑτῇ τὴν τεχοῦσαν ἐξει- 
χονίζουσα, xai ἀμερίστως ἕτερόν τι παρ᾽ αὐτὴν εἷ- 
ναι δοχοῦσα. Οὕτως ἡ Υἱοῦ γέννησις, ἀμερίστως οὖσα 
ix Πατρὸς, ἐν ἰδίᾳ ὑποστάσει σώζεται, τὴν τοῦ πα- 
ραδείγματος ὑπεραίρουσα δύναμιν. 


ΑΛΛΟ. 


Ol τὰν ἐν τοῖς θείοις δόγμασι ζητοῦντες ἀχρίδειαν, 
οὗ ταῖς ἀνθρωπίναις ἐνατενίζουσιν ἀχολουθίαις. Οὐδὲ 
ἐπειδὴ γεγέννηχς τὸν »ϊὸν ὁ Πατὴρ, ἡλαττῶσθαι 


81 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eR 
sed illi, opinor, credere necesse est. Erat igitur, ut A δὲ, οἶμαι, πιστεύειν ἀναγχαῖον, "Hv. ἄρα, κατὰ τὸ" 


ille dicit, Filius, et illud, non erat, perperam de co 
dicitur. 


ALIUD. 


Si ea quz: ex voluntate facta sunt, tempus pre- 
cessit, in quo de ipsis deliberatum est, si exiguum 
aliquod brevissimumque tempus demus, quo pacto 
erit temporum conditor Filius, sí deliberatio ejus 
generationem przcessit? Atqui est omnino conditor 
temporum. Erat itaque, et nihil ejus generationem 
pracessit. 

ALIUD. 


Si Filius est sapientia Patris, ut revera est, quod- 
nam tempus statuetur quo non erat in eo sapientia? 
Si autem est aternus in Patre (semper enim est 
sapiens Pater) , quo pacta przecedet aliquid id quod 
semper exsistit? Quo pacto inter ea deliberatio pro- 
cedet, Filium aliquando non exsistentem inducens, 
cum sit Genitori cozternus, nimirum sapientia ejus? 


ALIUD. 


Si przcedit deliberatio Filium, et necesse omniuo 
sit eam in tempore factam fuisse : si quantumvis 
exiguum ac breve tempus detur, quo pacto erit 
otnium creator? Aut quo pacto credimus Scripture 
dicenti omnia per eum facta esse? Aut ubi ipsum 
praecesserit tempus, in quo de eo deliberatum fuit, 
cum nullum tempus ante ipsum exstiterit ? 


ALIUD. 
Ex objectione haereticorum. 


Si, inquiunt, Filius Dei voluntate factus non est, 
necessario igitur Pater non volens Filium habuit. 
Quis autem est major Patre, ut. illi "necessitatem 
imponat ? Qua enim prater voluntatem accidunt, ex 
necessitate fiunt. 


B9 Solutio objectionis. 


Interrogandi sunt vicissim Christi hostes, et per 
ea ipsa qux imperite nobis objiciunt, illis occur- 
rendum est, similisque opponenda propositio. Dicite 
itaque nobis: Deus estne bonus, misericors etsan- 
cius ex voluntate, an praeter voluntatem? Si enim 
ex voluntate, voluntas autem semper przcedit ea de 


quibus fit, erat itaque tempus quando Deus hec D 


non erat, cum nimirum adhuc de iis deliberabat. Si 
vero przter voluntatem suam bonus est et miseri- 
COr$, ergo necessitate quadam id est. Quis vero est 
qui ei necessitatem aut vim inferat, ut vos ipsi 
loquimini? Constat igitur propositionem vestram 
dementie plenam esse, nibilque boni inferre. 


ALIUD, ad ret explicationem. 


In rebus naturalibus non precedit deliberatio : 
versatur enim tantum circa ea qu:& sunt extra de- 
liberantis essentiam. Exempli gratia : Plantat ali- 
quis vitem, aut navim zdificat, prius de iis delibe- 


rans: gignitur autem naturaliter ex homine proles, ἢ 


pulla przcedente deliberatione. Si quis igitur. for- 


ἐχείνου λόγον, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ, οὐκ ἦν, ἐπ᾿ αὐτῷ 
μάταιόν τε xal διεψευσμένον. 


ΑΛΛΟ. 


El τῶν ἐν βουλήσες γενομένων προηγεῖται χρόνος, 
xa0' ὃν ἡ περὶ αὐτῶν σχέψις ἐγίνετο, καὶ εἰ μικρόν 
τινα χαὶ ἀχαριαῖον δοίημεν αὐτὸν, πῶς ἔσται χρόνων 
ποιητὴς ὁ Υἱὸς, εἰ βούλησις προηγεῖται τῆς γεννή- 
σεως αὐτοῦ: 'AXX ἔστι χρόνων ποιητής. "Hv ἄρα, 
xaX οὐδέν ἐστι πρὸ τῆς γεννήσεως αὐτοῦ, 


AAAO. 


Εἰ σοφία τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, ὥσπερ οὖν καὶ 
ἔστι, ποῖός ἔστι χρόνος ὅτε οὐχ ἦν ἐν αὐτῷ σοφία; 


B εἰ δέ ἐστιν ἀΐδιος ἐν Πατρὶ (ἀεὶ γὰρ σοφὸς ὁ Πατὴρ). 
πῶς ἡγήσεταί τι τοῦ ἀεὶ ὄντος ; Πῶς δὲ ἡ βούλησις 


χωρήσει μεταξὺ, μὴ ὄντα ποτὲ τὸν Υἱὸν εἰσφέρουσα, 
τὸν τῷ γεννήσαντι συναΐδιον ὡς σοφίαν αὐτοῦ ; 


AAAO. 


El προηγεῖται βούλησις τοῦ ΥἹοῦ, ἐν χρόνῳ δὲ 
ἀνάγχη τὴν περὶ αὐτοῦ γενέσθαι σχέψιν, χαὶ εἰ μι- 


χρός τις c. xal λίαν βραχὺς, πῶς ἔσται πάντων 


ποιητής; Ἢ πῶς πιστεύομεν τῇ Γραφῇ, πάντα δι’ 
αὐτοῦ γενέσθαι λεγούσῃ ; “Ὅπου πρὸ αὐτοῦ φαίνεται 
χρόνος, χαθ᾽ ὅν ἡ περὶ αὐτοῦ γέγονε βούλησις, χρό- 
γων οὐχ ὄντων πρὸ αὐτοῦ ; 
ΑΛΛΟ. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. 

Εἰ μὴ βουλήσει, φησὶ, γέγονεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, 
ἐξ ἀνάγχης ἄρα xaX μὴ θέλων ἔσχεν Υἱὸν ὁ Πατήρ. 
Καὶ τίς ὁ μείζων αὑτοῦ xal τὴν ἀνάγχην ἐπιθεὶς 
αὐτῷ; Τὰ γὰρ παρὰ γνώμην ἐπισυμδαίνοντα, ἐξ 
ἀνάγχης γίνεται. 


Πρὸς ταῦτὰ «λύσις. 


᾿Αντερωτητόον τοὺς χριστημάχους, καὶ δι᾽ ὧν ἡμῖν 
προτείνουσιν ἀμαθῶς, διὰ τούτων αὐτοῖς ὑπαντήσω- 
μεν, τὴν ἴσην ἀντεπάγοντες πρότασιν. Εἴπατε ἡμῖν' 
᾿Αγαθὸς χαὶ οἰχτίρμων, ἐλεήμων τε χαὶ ἅγιος ἐχ βου- 
λήσεώς ἔστιν ὁ Θεὸς, ἣ παρὰ βούλησιν; El μὲν οὖν ἐχ 
βουλήσεως, ἡ δὲ βούλησις προτρέχει πάντως ἐχείνων 
περὶ ὧν xal γίνεται, ἣν ἄρα χρόνος ὅτε οὐχ ἦν ταῦτα 
θεὸς, ἔτι τὴν περὶ αὐτῶν σχέψιν ποιούμενος. Et bk ἀδου- 
λήτως ἀγαθός ἔστι xaX ἐλεήμων παρὰ γνώμην, ἄρα 
τοῦτό ἐστι χαὶ ἐξ ἀνάγχης. Καὶ τίς ἐστιν ὁ τὴν 
ἀνάγχην ἐπιθεὶς αὑτῷ, χαθ᾽ ὑμῶν; Δέδειχται τοίνυν 
μωρίας ἀνάμεστος ἣ παρ᾽ ὑμᾶς πρότασις, xal ἀγαθὸν 
οὐδὲν εἰσφέρουσα νόημα. 

ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς. 

Ἐπὶ τῶν χατὰ φύσιν οὐ προηγεῖται βούλησις, 
χωρεῖ δὲ μόνον ἐπὶ τῶν ἔξωθεν τῆς οὐσίας ὄντων 
τοῦ βουλευομένου. Οἷον φέρε εἰπεῖν" ᾿Αμπελῶνά τις 
φυτεύει, ἣ ναυπηγεῖται σχάφος, βουλευσάμενος πρό- 
τερον περὶ αὐτῶν' τίχτεται δὲ χατὰ φύσιν τὸ ἐξ 
ἀνθρώπον πα’δίον, οὐδεμιᾶς ἡγηταμένης βουλήσεως. 


85 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 84 
paratim, atque ideo divisa esse omnia qu» ejus A xal χεχωρισμένως, xaX διὰ τοῦτο φάσχοντες μεμε- 


sunt contendunt, et ad dimidium glori? redactum 
esse dicunt quod altera medietas in Filium translata 
sit, non intelligunt in quantam absurditatem prola- 
bantur. Si quidem, ut ipsi volunt, cum prius in 
unitate constitutus esset, Pater creandi facultatem 
babens in se ipso produxit Filium, et per ipsum 
cuncta creat, omnemque creandi potestatem ex 
essentia sua dimisit, el quod antea non erat, post- 
modum factus est, expers nimirum creativa virtu- 
tis : sed hoc vel cogitare, vel dicere extreme im- 
pium est : 50) «Pater enim usquedum operatur, 
et ego operor, » inquit Christus **. Quemadmodum 
igitur creativa facultas Patris non est divisa, neque 
imperfecta est in ejus essentia, habente etiam illam 


perfecte Filio : ita etiam perfectam babet gloriam, P 


cum perfectus etiam in gloria sit Filius. Cum enim 
similis per omnia sit Genitori suo, ideo perfectam 
etiam habet gloriam, siquidem ex Patre perfectam 
gloriam habente genitus est. 


ASSERTIO VII. 


Adversus eos qui objiciunt : Utrum Pater. fortuito 
genui Filium, an voluntate sua precedente ? 


Interrogatio hereticerum. 
Fortuito, inquiunt, et inconsiderate genuit aut 
fecit Filium Pater, aut voluntate sua intercedente? 


Atqui si fortuito genuit, passus est aliquid prater 
voluntatem ; si autem volens, et necesse sit consi- 


ρίσθαι πάντα «à αὐτοῦ, xa εἰς ἥμισυ δόξης αὐτὸν 
ἐλθεῖν διὰ τὸ βεδηχέναι τὸ λεῖπον εἰς τὸν Υἱὸν, 
ἀγνοοῦσιν οἴῳ περιπέκτουσιν ἀτοπήματι. Ἄρα γὰρ 
ἐπειδήπερ, ὡς αὐτοί φασιν, ἐν μονάδι πρότερον ὧν 
ὁ Πατὴρ, xai τὴν δημιουργιχὴν δύναμιν ἔχων ἕν 
ἑαυτῷ, προεδάλετο τὸν Υἱὸν, xai δι᾽ αὐτοῦ πάντα 
δημιουργεῖ, ἔξω τῆς οὐσίας τῆς ἑαυτοῦ τὴν ἐπὶ τῷ 
δύνασθαι δημιουργεῖν ἔπεμψε δύναμιν, χαὶ ὃ μὴ 
πρότερον ἦν, τοῦτο γέγονεν ὕστερον, ἔρημός τε νῦν 
ἐστιν ἰσχύος δημιουργιχῇς " ἀλλὰ τοῦτο φρονεῖν ἣ 
λέγειν ἄμετρον ἔχει τὴν δυσσέδειαν " « Ὃ Πατὴρ γὰρ 
ἕως ἄρτι ἐργάζεται, χἀγὼ ἐργάζομαι, » φησὶν ὁ 
Χριστός. ΓὭσπερ οὖν οὐ μεμέρισται τοῦ Πατρὸς τὸ 
δημιουργιχὸν, οὐδὲ ἀτελής ἐστι νῦν ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ, 
ἔχοντος τελείως τοῦτο χαὶ τοῦ Υἱοῦ, οὕτω χαὶ τελείαν 
ἔχει τὴν δόξαν, ἔχοντος πάλιν τοῦ Υἱοῦ xai ἐν δόξῃ τὸ 
τέλειον. Ὅμοιος γὰρ ὧν χατὰ πάντα τῷ γεννήσαντι, 
διὰ τοῦτο τελείαν ἔχει τὴν δόξαν, ἐπειδήπερ ἐχ te- 


λείαν ἔχοντος δόξαν ἐγεννήθη Πατρός.» 


ΛΟΓῸΣ Ζ. 

Πρὸς τοὺς προτείνοντας τό" ᾿Αδουλήτως ἣ χατὰ 
βούλησιν ἐγένγησε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ; 
"Epoótncic ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. 

᾿Αδουλήτως ἄρα, φασὶ, καὶ ἀσχέπτως ἐγέννησεν 
ἤτοι πεποίηχε τὸν Υἱὸν ὁ Ἡατὴρ, f| χατὰ βούλησιν 
olxe(av ; Ei μὲν οὖν ἀδουλήτως ἐγέννησεν αὐτὸν, 
πέπονθέ τι τῶν παρὰ γνώμην" εἰ δὲ χατὰ βούλησιν, 


derationem de aliqua re priorem esse quam ipsa C προῦπάρχειν δὲ τῶν γινομένων ἀνάγχη τὴν περὶ αὖ- 


fiat, prior itaque fuit Pater Filio, cum voluntas 
generationem pr:zcesserit. 


Refutatio. 


Unde, obsecro, hunc loquendi morem accepistis 
demenptes, quod aut ex sua voluntate aut citra suain 
voluntatem genuerit Filium; aut ex quo Scripturz 
loco hujuscemodi quzstiones proferre didicistis ? 
Quis vero sanctoram dizit, aut ex voluntate, aut 
citra voluntatem, Filium ex Patre processisse? Aut 
quis hujusmodi vocabulis est usus * Quod quidem 
erat et est Dei Verbum, ex sacra Scriptura cogno- 
scimus. lllud vero, citra voluntatem aut contra, ex 
vobis solis audivimus. Ostendit enim Filium Pater 
ex colo dicens : « Hic est Filius meus dilectus **: » 
et per David : « Eructavit cor meum Verbum bo- 
num *'; » et sapientissimus Joannes : « [n princi- 
pio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud 
Deum, et Deus erat Verbum **. » Et Psalmista rur- 
sus ad Patrem dicit : « Quoniam apud te est fons 
vitse, et in lumine tuo videbimus lumen **. » Paulus 
splendorem, et (ormam, et imaginem 5] invisibilis 
Dei vocat **, Nemiuem vero horum repereris qui 
Filium ex voluntate aut citra voluntatem geni- 
tum dicat. Sed cum dixerint,' erat, et, est, nullum 
principium in tempore tribuerunt ei qui szcula con- 


* Joan. v, 17. ** Matth. ui, 17, 
n, 6 ; Ilebr. 1, 2 ; Coloss. 1, 15. 


41 Psal. xrtv, 2. 


τῶν σχέψιν, προὴν ἄρα τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατὴρ, μεσολα- 
θούσης τὴν γέννησιν τῆς περὶ αὐτοῦ βουλήσεως. 
Ἀποιλογία πρὸς τοῦτο. 

Πόθεν ὑμεῖς, ὦ οὗτοι, κατὰ βούλησιν f) ἀδουλή- 
τως γεγεννῆσθαι λέγειν τὸν Υἱὸν, T] xal ὅλως τοιαύ- 
τας «τοῖς ἐντυγχάνουσι τὰς πεύσεις προσάγειν, ἀπὸ 
ποίας τοῦτο μεμαθήχατε Γραφῆς; Τίς δὲ τῶν ἁγίων 
ἣ κατὰ βούλησιν ἣ ἀδουλήτως αὐτὸν ἔφησεν ix. τοῦ 
Πατρὸς προελθεῖν ; Παρὰ τίνι δὲ ὠνόμασται τὰ τοι- 
αὔτα ῥήματα; Ὅτι μὲν γὰρ ἣν καὶ ἔστιν ὁ τοῦ Θεοῦ 
Λόγος, ἔγνωμεν ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς. Τὸ δὲ, ἁδου- 
λήτως ἢ μὴ, παρὰ μόνων ὁμῶν ἡχούσαμεν. ᾿Απο- 
χαλύπτει μὲν γὰρ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ ἐξ οὐρανοῦ, καί 


D φησιν’ «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός " » καὶ 


διὰ τοῦ Δαδὶδ λέγει" « Ἐξηρεύξατο ἢ χαρδία μου 
Λόγον ἀγαθόν * » xa ὁσοφώτατος Ἰωάννης" « Ἐν ἀρχῇ 
fjv, φησὶν, ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἣν πρὸς τὸν Θεὸν, 
καὶ Θεὸς fiv ὁ Λόγος * » ὁ Ἑαλμῳδὸς ὡς πρὸς τὸν Πα- 
τέρα πάλιν φησί " « Παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, καὶ ἐν τῷ 
φωτί σου ὀψόμεθα φῶς. » Ὁ Παῦλος ἀπαύγασμα, xal 
μορφὴν, χαὶ εἰχόνα τοῦ Θεοῦ ἀοράτου χαλεῖ. Καὶ 
τούτων οὐδεὶς εὑρίσχεται λέγων ἀδουλήτως ἢ χατὰ 
βούλησιν γεγεννῖσθα: τὸν Υἱόν. ᾿Αλλὰ τὸ, ἦν, εἰπόν- 
τες, xaX τὸ, ἔστιν, οὐδεμίαν ἀρχὴν τὴν ἐν χρόνῳ 
δεδώχασι τῷ τῶν χρόνων ποιητῇ. Πόθεν οὖν ὑμεῖς τὰ 
89 Psal, xxv, 10. 


** Joan. 1, 1. το lhilipp. 


81 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. δὲ 
sed illi, opinor, credere necesse est. Erat igitur, ut A δὲ, οἶμαι, πιστεύειν ἀναγκαῖον, Ἦν ἄρα, κατὰ τὸν 


ille dicit, Filius, et illud, non erat, perperam de 60 
dicitur. 


ALIUD. 


Si ea qua: ex voluntate facta sunt, tempus prz- 
cessit, in quo de ipsis deliberatum est, si exiguum 
aliquod brevissimumque tempus demus, quo pacto 
erit temporum conditor Filius, sí deliberatio ejus 
generationem praecessit? Atqui est omnino conditor 
temporum. Erat itaque, et nihil ejus generationem 
praecessit. | 

ALIUD. 


Si Filius est sapientia Patris, ut revera est, quod- 
nam tempus statuetur 460 non erat in eo sapientia? 
Si autem est sternus in Patre (semper enim est 
sapiens Pater) , quo pacta przcedet aliquid id quod 
semper exsistit? Quo pacto inter ea deliberatio pro- 
cedet, Filium aliquando non exsistentem inducens, 
cum sit Genitori cozlernus, nimiruin sapientia ejus? 


ALIUD. 


Si praecedit deliberatio Filium, et necesse omnino 
sit eam in tempore factam fuisse : si quantumvis 
exiguum ac breve tempus detur, quo pacto erit 
omnium creator? Áut quo pacto credimus Scripture 
dicenti omnia per eui facta esse? Aut ubi ipsum 
praecesserit tempus, in quo de eo deliberatum fuit, 
cum nullum tempus ante ipsum exstiterit ? 


ALIUD. 
Ex objectione haereticorum. 


Si, inquiunt, Filius Dei voluntate factus non est, 
necessario igitur Pater non volens Filium habuit. 
Quis autem est major Patre, ut. illi *necessitateni 
imponat ? Qua enim prater voluntatem accidunt, ex 
necessitate fiunt. 


B9 Solutio objectionis. 


Interrogandi sunt vicissim Christi hostes, et per 
ea ipsa qux imperite nobis objiciunt, illis occur- 
rendum est, similisque opponenda propositio. Dicite 
itaque nobis: Deus estne bonus, misericors etsan- 
ctus ex voluntate, an praeter voluntatem? Si enim 
ex voluntate, voluntas autem semper przcedit ea de 


ἐχείνου λόγον, ὁ Υἱὸς, xal τὸ, οὐκ ἦν, ἐπ᾿ αὐτῷ 
μάταιόν τε xal διεψευσμένον. 


ΑΛλΛΟ. 


El τῶν ἐν βουλήσες γενομένων προηγεῖται χρόνος, 
χαθ᾽ ὃν ἡ περὶ αὐτῶν σχέψις ἐγίνετο, καὶ εἰ μεχρόν 
τινα xal ἀκαριαῖον δοίημεν αὐτὸν, πῶς ἔσται χρόνων 
κοιητὴς ὁ Υἱὸς, εἰ βούλησις προηγεῖται τῆς γεννῆ- 
σεως αὐτοῦ: ᾿Αλλ᾽ ἔστι χρόνων ποιητής. "Hv ἄρα, 
xaX οὐδέν ἐστι πρὸ τῆς γεννήσεως αὐτοῦ, 


AAAO. 


El σοφία τοῦ Πατρός ἔστιν ὁ Υἱὸς, ὥσπερ οὖν xal 
ἔστι, ποῖός ἐστι χρόνος ὅτε οὐχ ἦν Ev αὐτῷ σοφία ; 


B εἰ δέ ἐστιν ἀΐδιος ἐν Πατρὶ (ἀεὶ γὰρ σοφὸς ὁ Πατὴρ), 
πῶς ἡγήσεταί τι τοῦ ἀεὶ ὄντος ; Πῶς δὲ ἡ βούλησις 


χωρήσει μεταξὺ, μὴ ὄντα ποτὲ τὸν Υἱὸν εἰσφέρουσα, 
τὸν τῷ γεννήσαντι συναΐδιον ὡς σοφίαν αὐτοῦ ; 


ΑΛΛΟ. 
El προηγεῖται βούλησις τοῦ Υἱοῦ, ἐν χρόνῳ δὲ 
ἀνάγχη τὴν περὶ αὐτοῦ γενέσθαι σχέψιν, xaX εἰ μι- 


Xpóg τις εἴη χαὶ λίαν βραχὺς, πῶς ἔσται πάντων 


ποιητής; "H πῶς πιστεύομεν τῇ Γραφῇ, πάντα δι" 
αὐτοῦ γενέσθαι λεγούσῃ; Ὅπου πρὸ αὐτοῦ φαίνεται 
χρόνος, καθ᾽ ὃν fj περὶ αὐτοῦ γέγονε βούλησις, χρό- 
v9) οὐχ ὄντων πρὸ αὐτοῦ ; 
ΑΛΛΟ. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν aipstixor. 

Εἰ μὴ βουλήσει, φησὶ, γέγονεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, 
ἐξ ἀνάγχης ἄρα xaY μὴ θέλων ἔσχεν Υἱὸν ὁ Πατήρ. 
Καὶ τίς ὁ μείζων αὐτοῦ χαὶ τὴν ἀνάγχην ἐπιθεὶς 
αὑτῷ; Τὰ γὰρ παρὰ γνώμην ἐπισυμδαίνοντα, ἐξ 
ἀγάγχης γίνεται. 


Πρὸς ταῦτὰ Avete. 


᾿Αντερωτητέον τοὺς χριστημάχους, καὶ δι᾽ ὧν ἡμῖν 
προτείνουσιν ἀμαθῶς, διὰ τούτων αὐτοῖς ὑπαντήσω- 
μεν, τὴν ἴσην ἀντεπάγοντες πρότασιν. Εἴπατε ἡμῖν" 
᾿Αγαθὸς καὶ οἰχτίρμων, ἐλεήμων τε χαὶ ἅγιος ἐχ βου- 
λήσεώς ἐστιν ὁ Θεὸς, f παρὰ βούλησιν ; El μὲν οὖν ix 
βουλήσεως, 1j δὲ βούλησις προτρέχει πάντως ἐχείνων 


quibus fit, erat itaque tempus quando Deus hec D περὶ ὧν xal γίνεται, ἣν ἄρα χρόνος ὅτε οὐχ ἦν ταῦτα 


non erat, cum nimirum adhuc de iis deliberabat. Si 
vero prater voluntatem suam bonus est et miseri- 
cors, ergo necessitate quadam id est. Quis vero est 
qui ei necessitatem aut vim inferat, ut vos ipsi 
loquimini? Constat igitur propositionem vestram 
dementiz plenam esse, nibilque boni inferre. 


ALIUD, ad ret explicationem. 


In rebus naturalibus non precedit deliberatio : 
versatur enim lantum circa ea qux sunt exira de- 
liberantis essentiam. Exempli gratia : Plantat ali- 
quis vitem, aut navim zdificat, prius de iis delibe- 


rans: gignitur autem naturaliter ex homine proles, - 


pulla praecedente deliberatione. Si quis igitur for- 


Θεὸς, ἔτι τὴν περὶ αὐτῶν σχέψιν ποιούμενος. EL 55 ἀδου- 
λήτως ἀγαθός ἐστι χαὶ ἐλεήμων παρὰ γνώμην, ἄρα 
ποῦτό ἐστι xal ἐξ ἀνάγχης. Καὶ τίς ἐστιν ὁ τὴν 
ἀνάγχην ἐπιθεὶς αὑτῷ, xaO ὑμῶν; Δέδειχται τοίνυν 
μωρίας ἀνάμεστος 1j παρ᾽ ὑμᾶς πρότασις, xat ἀγαθὸν 
οὐδὲν εἰσφέρουσα νόημα. 


AAAO, διηγηματιχῶς. 


Ἐπὶ τῶν χατὰ φύσιν οὐ προηγεῖται βούλησις, 
χωρεῖ δὲ μόνον ἐπὶ τῶν ἔξωθεν τῆς οὐσίας ὄντων 
τοῦ βουλενομένου. Οἷον φέρε εἰπεῖν" ᾿Αμπελῶνά τις 
φυτεύει, ἣ ναυπηγεῖται σχάφος, βουλευσάμενος πρό- 
τερον περὶ αὐτῶν᾽ τίχτεται δὲ χατὰ φύσιν τὸ ἐξ 
ἀνθρώπον πα!:δίον, οὐδεμιᾶς ἡγηταμένης βουλήσεως. 


91 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


93 


luntatis significativum est, 4015 ad singulas creatu- A ἂν εἴη σημαντιχὸν τῆς ἐφ᾽ ἐχάστῳ τῶν πεποιημένων 


ras faciendas a [Veo adhibita est, tametsi statim 
opus subsecutum appareat. Si ergo ereaturas prze- 
cedit voluntas, omnia vero facta sunt per Filiam , 
certe omnium numero non comprehenditur is per 
quem omnia facta sunt. Et si alius est ab iis quas 
przcessit voluntas, non est factus ex voluntate sie- 
ut illa. Ipse' enim est viva voluntas Patris, in qua 
omnia operatur. Vocat autem etiam ipsum Psal- 
mista voluntatem Patris, diceus : « 1n voluntate tua 
deduxisti me ?*. » 


ALIUD. 


Si consilium et voluntas Patris est Filius, ut re 
vera est, quo pacto przecedit voluntas ejus exsisten- 
tiain ? Videbitur enim ipse seipsum fecisse. ΕΞ Et 
qui nondum factus erat, αἱ bxretici volunt, de se 
ipso deliberasse dicetur. Atsi hoc absurdum dictu 
est, non ergo voluntate factus est, quemadmodum 
creaturae ; sed erat ut voluntas Patris in ipso, atque 
9deo ipsius Genitoris essenti:e proprietas. 


ALIUD. 


Chrístus alicubi inquit : Ego in Patre, et Pater 
in me, veluti locum quemdam, qui se solum conti- 
neat, significans Patrem, et rursus Patrem solum 
in ipso exsistentem. Si ergo aliud quidpiam est in 
Patre voluntas ipsius quam Filius, quo pacto vero 
hzc dixerit? Referietur enim, juxta insanam hz- 
reticorum opinionem, ante exsistentíam Filii, vo- 
luntas in Patre exsistens, per quam factus est, 
uL illi dicuot. Si autem. vere dicit se in Patre esse, 
et rursus, solum in se esse Patrem , ubinam consti- 
tuetur voluntas, cum uihil loci sit intermedii ἢ 
Quod si verum est, non ergo voluntate factus est , 
sed ipse est voluntas Patris. 


ALIUD. 


Si quemadmodum creaturas, ita. etiam exsisten- 
tiam Filii praecessit voluntas, cur quie idem habent 
generationis principium et per eamdem voluntatem 
facia sunt, tantopere inter so natura differunt, adeo 
ut ille Dominus sit οἱ Deus, bx serviles sint crea- 
turz:? Manifestum autem est quod Filius deitati Pa- 
vis naturaliter unitus Dominus “δἰ dicitur et est : 
creatura vero serva, quia extra essentiam creato- 


C 


γενομένης παρὰ Θεοῦ, εἰ xal παραχρῆμα τὸ ἔργον 
ἀχολουθοῦν φαίνεται. ΕΓ τοίνυν τῶν μὲν χτισμάτων 
ἡγεῖται βούλησις, γέγονε δὲ πάντα δι᾽ Υἱοῦ, ἐκτός 
ἔστι τῶν πάντων ὁ δι᾽ οὗ τὰ πάντα γέγονε. Καὶ el 
ἕτερός ἐστιν ἐχείνων ὧν ἡγήσατο βούλησις, οὐχ ἂν 
εἴη xavà βούλησεν γεγονὼς ὥσπερ αὐτά. Αὐτὸς γάρ 
ἐστιν d ζῶσα βουλὴ τοῦ Πατρὸς, ἐν ἧ τὰ πάντα ἐρ- 
γάζεται. Καλεῖ δὲ αὐτὸν χαὶ βουλὴν τοῦ Πατρὸς ὁ 
Ψαλμῳδὸς, λέγων *. e Ἐν τῇ βουλῇ σου ὧὡδήγη- 
σάς με. » 
| ÀAAO. 

Et βουλὴ xoi θέλημα τοῦ Πατρός ἔστιν ὁ Υἱὸς, 
ὥσπερ οὖν χαὶ ἔστι, πῶς ἡγεῖται θέλησις τῆς ὑπάρ- 
ξεως αὐτοῦ ; Αὐτὸς γὰρ ἑαυτὸν ἔσται πεποιηχώς. Καὶ 
ὁ μήπω γεγονὼς, χατὰ τοὺς χριστομάχους, περὶ 
ἑαυτοῦ φανεῖται βουλευόμενος. El δὲ τοῦτο λέγειν 
ἄτοπον, οὐχ ἄρα βουλήσει γέγονεν, ὥσπερ τὰ ποιή- 
ματα" ἀλλ᾽ ἦν ὡς βουλὴ τοῦ Πατρὸς ἐν αὐτῷ, αὐτὸ 
τῆς οὐσίας ὑπάρχων τοῦ γεννήσαντος τὸ ἴδιον. 

Αλλυ. 
- Λέγει που Χριστός" « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὃ 
Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ; ὥσπερ τινὰ τόπον ἑαυτὸν ἔχοντα 
μόνον σημαίνων τὸν Πατέοα, καὶ πάλιν ὡς τοῦ Πα- 
πρὸς ὄντος ἐν αὐτῷ μόνον. El τοίνυν ἕτερόν τί ἐστιν 
ἐν τῷ Πατρὶ παρὰ τὸν Υἱὸν ἡ βούλησις αὐτοῦ, πῶς 
ἀληθεύσει «à τοιαῦτα λέγων ; Εὐρίσχεται γὰρ, κατὰ 
τὴν τῶν χριστομάχων μανίαν, πρὸ τῆς ὑπάρξεως 
τοῦ Υἱοῦ, βούλησις οὖσα ἐν Πατρὶ, xa0' ἣν γέγονεν, 
ὡς ἐχεῖνοί φασιν. Εἰ δὲ ἀληθεύει, ἑαυτὸν ἐν Πατρὶ 
μὲν εἶναι φάσχων, καὶ πάλιν, ὡς μόνον ἐν αὐτῷ τὸν 
Πατέρα, ποῦ ἡ βούλησις χείσεται, οὐδενὸς ὄντος τόπου 
μεταξύ ; Εἰ δὲ τοῦτο, οὐχ ἄρα βουλήσει γέγονεν, ἀλλ᾽ 
αὐτός ἔστιν f τοῦ Πατρὸς βούλησις. 
. AAAQ. 

Εἰ καθάπερ τῶν ποιημάτων ἡγῆσατο βούλησις, 
οὕτω xal τῆς ὑπάρξεως τοῦ Χριστοῦ, ὅτου δὴ χάριν 
τὰ τὴν αὐτὴν ἔχοντα τῆς γενέσεως ἀρχὴν χαὶ διὰ 
τῆς αὐτῆς γεγονότα βουλῆς, τοσοῦτον ἀλλήλων τὴν 
φύσιν διέστηχεν, ὡς τὸν μὲν Κύριον οὕτως εἶναι χαὶ 
Θεὸν, τὰ δὲ δοῦλά τε xal ποιήματα ; ᾿Αλλ᾽ ἔστι δῆλον 
ὡς ὁ μὲν Υἱὸς τῇ τοῦ Πατρὸς θεότητι χατά φύσιν 
ἑνούμενος Κύριος εἴρηται xal ἔστιν" fj δὲ χτίσις, 


ris esi, et ἃ naturali ad Patrem relatione aliena. D δούλη, διὰ τὸ ἔξω χεῖσθαι τῆς οὐσίας τοῦ πεποιηκχό- 


Necessarium igitur est ut qux tantam inter se ba- 
bent differentiam, non unum habeant principium. 
Sed ha quidem, ut creature, ex voluntate facto 


sunt. Filius autem, quippe qui est ipsa voluntas, 
erat ab xterno in Patre, 


ALIUD, ad rei explicationem. 


Oportebat autem hosce Christi hostes qui non 
vereulur interrogare an voluntate Filium genuerit 
Pater, eliam. hoc dicere : An in prudentia Filium 
genuerit Pater. ldem enim videntur esse deliberatio 
εἰ prudentia. Siquidem quisquis aliquid deliberat , 


" Psal. pxxur, 21. 


τος, χαὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα σχέσεως φυσιχῆς. 
᾿Ανάγχη τοίνυν τὰ τοσαύτην ἔχοντα πρὸς ἄλληλα τὴν 
διαφορὰν, μὴ μίαν ἔχειν ἀρχὴν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν, ὡς 
ποιήματα, ἐχ βουλήσεως γόγονεν. Ὁ δὲ Υἱὸς, ὡς 
αὐτὸς ὧν ἡ βούλησις, ἣν ἀϊδίως ἐν Πατρί. 

ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς. 

Ἔδει τοὺς χριστομάχους ἀποτολμῶντας ἐρωτᾷν, 
εἰ βουλήσει τὸν Υἱὸν ἐγέννησεν ὁ Πατὴρ, καὶ τοῦτο 
λέγειν" Εἰ ἐν φρονήσει τὸν Υἱὸν ἐγέννησεν ὁ Πατήρ. 
Ταυτὸν γὰρ ὑπάρχειν φαίνεται βουλὴ χαὶ φρόνησις. 
Ἐπειδὴ πᾶν ὅπερ ἄν τις βουλεύηται, τοῦτο xal 


95 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 96 
exstitisse, sed velutj ex mutatione quadam eo tra- Α τινος μεταθολῆς εἰς τοῦτο παρῆλθεν ἀποχυήσασα 


ductam fuisse ut gigneret Filium. Si vero id et co- 
gitatu el dictu impium est, ne illud, Voluntate, an 
non, de Filio objiciant. Sicut enim Pater naturalitor 
est bonus, ita etiam naturaliter generativus. 


ALIUD, ad explicationem. 


Si omnis voluntas qux in quoquam fit non abs- 
que verbo fit ( voluntas enim est verbum occultum 
quod in corde agitatur), Filius autem est Verbum 
Patris, idem igitur etiam est voluntas ipsius. Atqui 
quo pacto voluntas in voluntate fit? aut qui Verbum 
in Verbo? Omnia igitur hzc est Filius Patri : et vo- 
luntas et Verbum, et sapientia : nihilque est in Pa- 
tre ante ipsum. 


ALIUD simile. 


Habet sibi homo naturaliter insitam procreandi 
filios potestatem, et non quemadmodum homo ex 
voluntate est bonus aut matus, ita etiam ex volun- 
tate est pater. Sed hoc ex natura, illud ex voluntate 
habet. Et illius quidem domini sumus; in hoc vero 
perpetua atque incommutabilis nature lex viget. 
. Sicut igitur nos non ex voluntate, sed natura, ha- 
bemus ut simus patres filiorum nostrorum, ita etiam 
Deus ac Pater non ex voluntate Pater est, sed natu- 
raliter. Et quemadmodum qui ex nobis gignuntur 
similes prorsus nobis sunt secundum substantiam , 
ita etiam Filius non extrinsecus Pair? accessit, sed 
revera ex essentia ipsius procedens per omnia simi- 
lis est Genitori. Εἰ quemadmodum Pater non ex vo- 
luntate est Pater, ita et Filius non ex voluntate, sed 
ex natura est, splendor et character exsistens ejus 
qui ipsum genuit. 

ALIUD. 
Objectio ex Eunomio. 


Interrogandi sunt, inquit, ii qui se recte sentire 
existimant, utrum aliquando voluntate genuerit Fi- 
lium Pater, an citra voluntatem. Si euim exstitit in 
essentia Patris, alius ab ipso Filius, non veluntarie 
genuit. Necesse enim erat parere eum qui in natura 
erat. Si vero non erat in Patre, sed factus est deli- 
beratione Patris adhibita, necesse est omnino deli- 
berationem pr:ecessisse. Non erat igitur Patri 60» 
zternus. 


Solutio objectionis. 


Prinum quidem stupenda res est quo pacto adeo 
temerarie et porlentosa veluL imperitia in omnem 
blasphemiam ruant. Neque 58 eniin pudet eos etiam 
ipsum Deum necessitati subjicere, dicentes perinde 
atque in humanis corporibus aliquid Patris essentia 
comprelendi, ac quasi vas in vase, ita Filium in 
Patre teneri. Nos vero, qui recte ac juste sentire 
studemus, essentiam Dei omni necessitate superio- 
rein esse dicimus; et Filium esse in Patre, non ut 
corpus in corpore, sed ut inseparabilem ab ejus es- 
sentia et ab ipso procedentem naturaliter, Si vero 
ex.stimant se acutum aliquid proponere, dicentes 
voluntate aut citra voluntatem eum factum esse, vi- 


τὸν Υἱόν. ἘΠ δὲ τοῦτο ἀσεδὲς φρονεῖν τε xal λέγειν, 
μὴ προτεινέτωσάν τινες ἐφ᾽ Υἱοῦ τὸ, Βουλήσει ἣ μή. 
"Ὥσπερ γὰρ ἀγαθὸς χατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, οὕτω 
xaX γεννητιχὸς χατὰ φύσιν. 

ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς. 

Εἰ πᾶσα βούλησις ἡ ἕν τισι γινομένη οὐ δίχα λό- 
γου γίνεται (λόγος γάρ ἔστιν ἀφανῶς ἐν χαρδίᾳ στρε- 
φόμενος ἣ βούλησις), ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ὁ Λόγος τοῦ 
Πατρὸς, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἢ βούλησις αὐτοῦ. Εἶτα 
πῶς ἣ βούλησις ἐν βουλήσει γίνεται; ἢ πῶς ὁ Λό- 
19s ἐν Λόγῳ ; Πάντα τοίνυν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρῖ, 
καὶ βουλὴ xal Λόγος, χαὶ σοφία᾽ xal οὐδέν ἐστιν ἐν 
Ἡατρὶ πρὸ αὐτοῦ. , 

ΑΛΛΟ ὅμοιον. 


Ἔχει χατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος τὸ δύνασθαι τέχνων 
αὐτὸν γενέσθαι πατέοα" xaX οὐχ ὥσπερ Ex βουλήσεως 
ἀγαθός ἐστιν ἢ πονηρὸς, οὕτω xal πατήρ. ᾿Αλλὰ τὸ 
μὲν φύσει, τὸ δὲ βουλήσει ἐστί, Καὶ τοῦ μὲν ἐσμὲν 
xüptov τοῦ δὲ 4j φύσις ἀπαράδατἄ, ἔχει τὸν νόμον. 
“Ὥσπερ οὖν οὐκ Ex βουλήσεως ἔχομεν ἡμεῖς τὸ εἶναι 
πατέρες τῶν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ φυσιχῶς, οὕτω xal ὁ 
Θεὸς χαὶ Πατὴρ οὔκ ἐχ βουλήσεως Πατήρ ἐστιν, 
ἀλλὰ φυσικῶς. Καὶ ὥσπερ οἱ ἐξ ἡμῶν τιχτόμενοι 
ὅμοιοι πάντως ἡμῖν κατ᾽ οὐσίαν εἰσὶν, οὕτω χαὶ ὁ Υἱὸς 
οὐκ ἔξωθεν τῷ Πατρὶ προσγενόμενος, ἀλλ᾽ ὄντως ἐχ 
τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν ὅμοιός ἐστι χατὰ πάντα 
τῷ γεγεννῃηχότι. Καὶ ὥσπερ οὐχ Ex. βουλήσεώς ἔστι 
Πατὴρ, οὕτω xol ὁ Υἱὸς οὐχ ἐχ βουλήσεώς ἐστιν, 
ἀλλὰ χατὰ φύσιν, ἀπαύγασμα καὶ χαραχτὴρ ὑπάρχων 
τοῦ γεννήσαντος αὐτόν, 


ΑΛΛΟ. 
᾿Αγτίϑεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐγνομίου. 

Ἐρωτητέον, φησὶ, τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν οἰομένους, 
πότερόν ποτε βουλῆσει γεγέννηχε τὸν Υἱὸν ὁ Πητὴρ, 
ἣ ἀδουλήτως. El μὲν γὰρ ἐνυπῆρχε τῇ τοῦ Πατρὸς 
οὐσίᾳ, ἕτερος ὧν παρ᾽ αὑτὸν 6 Υἱὸς, οὐ προαιρέσει 
τέτοχεν. "Hv γὰρ ἀνάγχη τεχεῖν τὸν ἐν τῇ φύσει 
χείμενον. Εἰ δὲ οὐχ ἣν ἐν Πατρὶ, ἐγεννήθη δὲ βουλη- 
θέντος τοῦ Πατρὸς, ἀνάγχη προὔπάρχειν αὐτοῦ τὴν 
βούλησιν. Οὐκ ἣν οὖν ἄρα τῷ γεννήσαντι συναΐῖδιος. 


Πρὸς ταῦτα Avctc. 


Πρῶτον μὲν ἀποθαυμάζειν ἄξιον τοὺς ἀφυλάχτως 
εἰς πᾶσαν τρέχοντας δυσφημίαν, πολλὴν τε ἀμαθίαν 
αὑτοῖς ἐγχαλεῖν. O0 γὰρ αἰσχύνονται xol αὐτὸν 
ἀνάγχαις ὑποτιθέντες τὸν Θεὸν, χαὶ χαθάπερ ἐπὶ σω- 
μάτων ἀνθρωπίνων ἐμπεριέχεσθαξί τι λέγοντες τῇ 
τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἣ ὥσπερ τι σχεῦος ἐν σχεύει χεΐ- 
σθαι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρί. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὀρθὰ χαὶ 
δίχαια φρονεῖν ἑσπούδασται, ἄνω μὲν πάσης ἀνάγχης 
εἶναί φαμεν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ" εἶναι δὲ πάλιν τὸν 
Υἱιὸν ἐν Πατρὶ, οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος περιεχό- 
μένον, ἀλλ᾽ ὡς ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὑτοῦ καὶ ἐξ 
αὑτῆς προελθόντα κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον. Εἰ 
δὲ οἴονται σοφόν τι προτείνειν, βουλή sex λέγοντες ἣ 


ALTUD. 
Ex objectione Eunonmii. 

Voluntate, inquit, et judicio genuit Pater aut na- 
turaliter, At si naturaliter tantum, non autem volun- 
tate aut jndicie, iowoluntarie itaque et Inconside- 
rale genitus est. Si vero utrumque, jam composi- 
tum facitis Deum, judicium simul et naturam ei 
tribueutes. Quo pacto enim qui ex his compositus 
est, simplex fuerit ? 

Solutio objectionis. 

Generatie Filii neque judicio neque voluntati est 
obnoxia. Velle enim et judicare in tempore Sunt : 
f'ilius vero temporum cenditor est. Quo pacto igi- 
tur id quod conditum est conditorem prazcesserit ἢ 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIITEP. 


100 
AAAQ. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσδως τῶν Evroplov. 

Θελήσει, φησὶν, ἦτοι χρίσει τὸν Υἱὸν γεγέννηκεν 
ἄρα ὁ Πατὴρ, ἢ κατὰ φύσιν. El μὲν οὖν κατὰ φύσιν 
μόνον, οὐχ ἔτι δὲ κατὰ θέλησιν ἢ κρίσιν, ἀθελήτως 
ἐστὶ καὶ ἀχρίτως γεννηθείς. El 6b τὸ συναμφότερον, 
σύνθετον ποιεῖτε τὸν Θεὸν, χαὶ κρίσιν αὐτῷ καὶ φύσιν 
διδόντες. Πῶς γὰρ ὃ Ex τούτων συγχείμενος ἁπλοῦς 
ἔσται : 

Πρὸς τοῦτο «1ύσις. 

"Ἄνω μὲν χρίσεως χαὶ βουλήσεως ἡ τοῦ Υἱοῦ χεῖ- 
ται γέννησις. Τὸ γὰρ βούλεσθαι χαὶ χρίνειν ἐν χρόνῳ 
πάντως ἐστί" χρόνων δὲ ποιητὴς ὁ Υἱός. Πῶς οὖν 
ἔσται τὸ ποίημα πρὸ τοῦ ποιητοῦ ; Ei δὲ σύνθετον 


Si vero compositum existimatis fleri Deum, ideo B οἴεσθε γίνεσθαι Θεὸν διὰ τὸ φύσιν ἔχειν xa χρίσιν, 


quod naturam habeot, et judicium, sive voluntatem, 
videte etiam hoc : Pater generat naturaliter ; creat 
autem per Filium quatenus opifex. Neque ideo com- 
positus est ; unius enim nature effectus hi sunt. 
Eadem vero ratio est boni , immortalis et invisi- 
bilis, atque aliorum ejuscemodi quse divine na- 
turae insunt. 


ALIUD. 
Ez objectione Eunonii. 

Dicite nobis, inquit, vos, qui Filium vultis esse 
splendorem Patris, quidnam existimatis. Quostio- 
nis autem ratio bxc est : Lumen, sive ignis, exempli 
gratia, in lucerna positus, exteriora G0 illuminat; ipse 


ἤτοι θέλησιν, ὁρᾶτε καὶ τοῦτο. Ἔχει τὸ γεννᾷν ὁ 
Πατὴρ φυσιχῶς, ἔχει καὶ τὸ χτίζειν δι᾽ Υἱοῦ δημιουρ- 
γιχῶς, καὶ οὐ παρὰ τοῦτο σύνθετός ἐστι" μιᾶς γὰρ 
φύσεως τὰ τοιαῦτα χαρπός. 'O δὲ αὐτὸς χρατήσει 
λόγος bnt τε τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀφθάρτου xal ἀοράτου, 
χαὶ ὅφα πρόσεστι τῇ θείᾳ φύσει. 


AAAQ. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. 
Εἴπατε, φησὶν, ἡμῖν, οἱ ἀπαύγασμα λέγοντες elvac 
τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, τί ποτε ἄρα λογίζεσθε. Ὁ δὲ 
τῆς ἐρωτήσεως τρόπος, οὗτος " Τὸ φῶς ἤτοι τὸ πῦρ, 
φέρε εἰπεῖν, ἐν λύχνῳ χείμενον φωτίζει τὰ ἐχτὸς, 


vero noa omnia implet, sed in loco situs est, et cirea C ἀλλ᾽ αὐτὸ μὲν οὐ πάντα πληροῖ, κεῖται δὲ ἐν τόπῳ, 


ea quae extérius sunt, wt dixi, ejus illeminatio ver- 
satur. Si igitur lumen esse dicitis Patrem, splen- 
dorem vero qui ex lumine gignitur, Filium, necesse 
est fateri essentiam Patris omnia implere non pos- 
se, ut locus relinquatur splendori qui ex ipso emit- 
titur. Si vero omnia implet Pater, ubinam eonsistet 
essentia geniminis ? 
Solutio objectionis. 


Si in loco constituit Patrem, et perinde ac. cor- 
pus progredi existimat, quzrat etiam genimini lo- 
eum. Si vero Patris essentia non consistit in loce 
( neque enim divinitas loco circumseribi potest ) , 
cur se torquet in rebus qux nulla quaestione in- 


xa περὶ τὰ ἐκτὸς, χαθάπερ εἴπομεν, ὁ ἐξ αὐτοῦ φω- 
τισμὸς γίγνεται. Εἰ τοίνυν φῶς μὲν εἶναί φατε τὸν 
Πατέρα, ἐχ φωτὸς δὲ ἀπαύγασμα τὸν Υἱὸν, ἀνάγχη 
λέγειν τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν μὴ δύνασθαι τὰ πάντα 
πληροῦν, ἵνα τόπον ἔχοι χαὶ χωρῇσαί ποι δύναιτο τὸ 
ἐξ αὑτοῦ πεμπόμενον ἀπαύγασμα. Εἰ δὲ πάντα πλη- 
eot ὁ Πατὴρ, ποῦ χωρήσει τοῦ γεννήματος f οὐσία, 
Πρὸς ταῦτα Ave. 

Εἰ μὲν ἐν τόπῳ τίθησι τὸν Πατέρα, xoi καθάπερ 
τι σῶμα χωρεΐῖσθαι βούλεται, ζητείτω χαὶ τῷ γεν- 
νήματι τόπον. Εἰ δὲ οὐκ ἐν τόπῳ τοῦ Πατρὸς ἡ οὐσία 
(οὐ γὰρ τόπῳ περιληπτὸν τὸ θεῖον), τί μάτην περι- 
ἐργάζεται τὰ μηδεμίαν ἔχοντα ζήτησιν, καὶ τολμᾷ 


digent, audetque dicere : Quonam evadet Filii 65- D λέγειν * Ποῦ χωρήσει τοῦ γεννήματος ἡ οὐσία, πλη- 


sentia, cum Pater omnia repleat ? Apparet itaque et 
est Pater in Filio, et Filius in Patre, non tamen 
ut idem exsistentes, neque ut unum numero. Est 
enim Pater in sua proprietate, et est Filius in pe- 
ceuliari sua proprietate, hanc solam a Patre diffe- 
rentiam habens, quod Pater quidem per se est, 
neque eet Filius ; Filius etiam per se est, neque 
est Pater. Sed hac quidem sola differeutia a Pa- 
tre distinctus, eamdem habet paternz naturse pro- 
prieiatem; estque rursus in Patre, quemadmo- 
dum splendor qui e sole emittitur, qui quidem pro- 
cedit ex ipso, aliud quidpiam ab ipso, unum tamen 
naturaexsistens. Nam hoc esi sol, illud verosplendor. 
Pater itaque exsistens emisit lumen, Filium , sigil- 


ροῦντος τὰ πάντα τοῦ Πατρός ; Φαίνεται μὲν οὖν ὁ 
Πατὴρ καὶ ἔστιν ἐν Υἱῷ, xaX Υἱὸς ἐν Πατρί" οὐχ ὡς 
ταυτὸν δὲ ὄντες, οὐδὲ ὡς ἕν ἀριθμῷ. Ἔστι γὰρ ὁ 
Πατὴρ ἐν τῇ αὐτοῦ ἰδιότητι" χαὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἐν τῇ 
ἰδίᾳ ἰδιότητι, ταύτην ἔχων μόνην πρὸς τὸν Γεγεννη- 
χότα τὴν διαφοράν" ὁ μὲν γὰρ Πατὴρ, xa0' ἑαυτόν 
ἔστι, xal οὐχ ἔστιν ΥἹὸς - ὁ δὲ Υἱὸς καθ᾽ ἑαυτόν ἔστι, 
καὶ οὐχ ἔστι Πατήρ. ᾿Αλλὰ κατὰ τοῦτο μόνον ὡς 
πρὸς τὸν Πατέρα τὴν διαστολὴν ἔχων, φέρει μὲν 
αὐτὸ τῆς πατριχῇς φύσεως τὸ ἰδίωμα, ἔστι δὲ πάλιν 
ἐν τῷ Πατρὶ, ὥσπερ τὸ ix τοῦ ἡλίου πεμπόμενον 
ἀπαύγασμα, πρόεισι μὲν ἐξ αὐτοῦ, ἕτερον δέ τι παρ᾽ 
αὐτόν ἐστιν, ἕν χατὰ φύσιν ὑπάρχον. Τὸ μὲν γὰρ, 
fto; , τὸ δὲ, ἀπαύγασμα. Ὧν οὖν, Πατὴρ, ἀπηύγασε 


103 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIDEP. 


101 


aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A σαν, xal φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν" ῇ 


tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit 
non esse voluntati similem, $2 sed Genitori. Osten- 
sum enim est quod iis qu:e in essentia et hypostasi 
exsistunt, ad ea qu essentialia et hypostatica sunt, 
similitudo haec servatur; non ad ea qua alterius 
sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- 
admodum sapientia in sopiente, et voluntas sive 
consilium in volente vel consultante. 
ALIUD, per reductionem ad absurdum. 

Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra 
sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium 
omnino faerit, neque voluntatem similem esse Deo 
ac Patri; eujus cbaracter, cum sit Filius, dissimilis 


εἴπερ ἀνάγχη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς «bv 
Πατέρα, ἀνάγχη δὴ πᾶσα ὡς οὐχ ἔσται τῆς βουλῆ- 
σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηχότος. Δέ- 
δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ 
ἐνούσιά τε xal ἐνυπόστατα fj ὁμοιότης ἡ κατὰ touto 
σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, xal ἐν ἑτέροις ἔχοντα 
τὸ εἶναι, ὥσπερ dj σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, xat ἡ 
βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. 
ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς dcoxor ἀπαγωγῆς. 

Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ὧν, xa0' ὑμᾶς, 
ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηχότι, ἀνάγχη πᾶσα 
τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοιχέναι τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ 
λέγειν, ἧς χαραχτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ἀνόμοιός ἔστι, 


est, secundum vos, Patri, Erit itaque etiam volun- p χαθ᾽ ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Ἕσται οὖν xal τῇ βουλήσει 


tate sua dissimilis Pater. Hxc enim impietas ex 
dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- 
postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- 
sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam μος 
ratio vos confiteri coget. Caeterum hic quarenda est 
ratio dissimilitudinis qua voluntati intercedit cum 
Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex 
aliqua parte sit minor eo id quod processit ex 
substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque 
enim extrinsecus ascila est voluntas, sed ex ipso 
et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem 
qui creatam habent naturam, accidere potest, Neque 
enim liomo aliud quid diversum a se generabit : ut 
nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si 
vero, qnod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- 
tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi 
facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que 
pacto non impium fuerit diclu aliquid esse majus 
ei melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud 
concedetis, el voluntatem non per se subsistentem 
esse dicetis atque ila ut in nobis intellectam, quo 
pacto etiam hinc statuetis dissimilem esse volunta- 
tem Patri ? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse 
quai sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- 
tione absurdum est. 
ALIUD. 


Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- 
dinem cum Paire tribuatis. Demonstratum enim est 
absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse 
ca que sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse 
omnino sit. voluntatem suam similem sibi esse, Si 
ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- 
tali : erit necessario tertius similis primo. Nam quz 
In medio posita est voluntas, G3 naturalemsimilitudi- 
hem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, 
juxta vestram sententiam : liac igitur ralione similis 
Patri Filius, etiam nolentibus vobis, deprehendetur. 
Cum voro intermedii nibil sit inter Patrem et Fi- 
lium, cessabit omnino et supervacanea erit vestra 
de s0luntate ratio : nulloque interveniente Filius 
erit immediate secundum naturam similis Patri. 


ALIUD. 
Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- 


C 


τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ &x τοῦ λό- 
You συνάγεται τὸ ἀσέδημα. Καὶ εἰ ἑνυπόστατόν τι 
τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσίᾳ 
τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος 
προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγχάϑει. ᾿Αλλ᾽ ἐνθάδε ζητη- 
τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν dj βούλησις 
ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ 
κατά τι τυγχάνουσα, τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν 
οὐχ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐχ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, 
χεῖρον αὐτοῦ xal ἔλαττον᾽ o0 γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ 
ἐπείσαχτον ἡ βούλησις, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτοῦ χαὶ ἐν αὐτῷ. 
Τὸ δὲ χείρονα τίχτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν 
φύσιν οἷδε δυμθαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι 
γεννήσει παρ᾽ ὅπερ ἐστὶν αὐτός * ἀλλ᾽ οὐδὲ ἕτερόν τι 
τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτὸν λέγειν, 
ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού- 
λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα χατὰ τοῦτο 
φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα f| χατά τι χείρονα, πῶς 
οὐχ ἀσεδὲς μεῖζόν «t xal χρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι 
λέγειν ; Εἰ ὃὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐχεῖνο, ἀν- 
υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε xal 
οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ᾽ ἡμῶν, πῶς χἀνταῦθα 
θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Ἕσται 
γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- 
θείς ’ ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἁτοτϑύτατον, 
AAAOQ. 


'O λόγος ἀναγχάσει xal ἄχοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ 
Υἱῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Ἐδείχθη 


p γὰρ λίαν ἀτοπώτατον ὃν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ 


πρέποντα βεδουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγχην εἶναι πᾶ- 
σαν ἑοιχυῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. El 
τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοιχε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ 
βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- 
χώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ χειμένη βούλτ,σις, τὴν τοῦ 
τεχόντος αὐτὸν φυσιχὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, 
δέδωχεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, χαθ᾽ ὑμᾶς: οὕτω μὲν οὖν 
τῷ Πατρὶ προσεοιχὡὼς, xai μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ 
Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξὺ 
Πατρὸς χαὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς 
βουλήσεως λόγος, χαὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαδοῦντος 
προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. 
ΑΛΛΟ. 
Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις χαὶ θεοῦ σοφία. 


197 


S. CYMLLI ALENANDIINI ARCHIEP. 


103 


dixerit simul. et frigidum : necesse euim est, uno A χοντος, ἀναῤῥεῖσθαι τῶν σημαινομένων τὸ ἕτερον. 


exsistente, alierum eorum qua significantur perire. 
Fieri itaque nou potest ut in Filio similitudo simul 
sit el dissimilitudo. Cum vero sacra Scriptura simi- 
lem Patri esse testetur, cumque ipse dicat : « Qui 
vidit me, vidit et Pstrem **,» dissimilitudinem hanc 
non adinittemus, per h:c testimonia ad id quod ve- 
rius convenieutiusque est adducti. Et cum non dixe- 
. rit : Qui vidit me, vidit et voluntatem Patris mei, 
non voluntatis, sed Patris imaginem esse Filium 
[Atebimur, 


ALIUD. 


Qus a mutua conjunctione et naturali similitu- 
dine recedunt, et essentialis qualitatis ratione inter 


se dissident, ea aut loco, aut sola ratione sejuncta B 


sunt. Et loco quidem a mutua conjunctione separan- 
tur qux? corpoream constitutionem habent; ratione 
autem disjunguntur nonnulla, qu: essentiali diffe- 
rentia differunt, ut homo ab equo. Quzcunque vero 
siguificationem et quod ex ipsis efficitur dissimile 
habent, ea ratione cogitationeque distinguuntur, 
quemadmodum sanitas et morbus. Ex his vero 
quaecunque sola ratione et effectu contraria inter se 
sunt, peritiores philosophi contraria immediata 
vocant; alia vero mediata. Immediata igitur, ut 
modo diximus, sunt sanitas et morbus : G5 nibil 
enim iuter liec est medium. Si enim aliquid horum 
homini accidat, id solum in ipso est. Aut enim bene 
vilet, aut zegrotat ; nullumque iuter eegrotare et non 


Οὐχοῦν ἀμήχανον ἐν Υἱῷ xat τὸ ὅμοιον εἶναι χαὶ τὰ 
ἀνόμοιον. Ἐπιμαρτυρούσης δὲ τῆς θείας αὐτῷ T'pa- 
qne τὴν ὁμοιότητα τὴν ἀρὸς τὸν Πατέρα, χαὶ αὐτοῦ 
δὲ φάσχοντος" « Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἐώραχε τὸν Πα- 
τέρα, » τὸ ἀνόμοιον οὗ παραδεξόμεθα, ποδτγούμενοι 
διὰ τούτων ἐπὶ τὸ ἀληθέστερόν τε χαὶ πρεπωδέ- 
στερον. Ἑπειδῃ δὲ πάλιν οὐχ εἶπεν" Ὃ ἑωραχὼς 
ἐμὲ, τὴν βούλησιν ἑώρακε τοῦ Πατρός μου, οὗ τῆς 
βουλήσεως εἰχόνα τὸν Υἱὸν ὁμολογήσεμεν, ἀλλ᾽ αὐτοῦ 
τοῦ Πατρὸς ὡς Υἱόν. ᾿ 
ΑΛΛΟ. 

Τὰ τῆς πρὸς ἄλληλα συναφείας ὃ φυσιχῆῇς ἔμφε- 
ρξίας ἀναχωρήσαντα, χαὶ χατὰ τὸν τῆς οὐσιώδους 
ποιότητος λόγον ἀπεσχοινισμένα, διίσταται ἣ τόπῳ 
τεμνόμενα, ἣ μόναις ταῖς ἐπινοίαις. Tóm μὲν οὖν 
τῆς πρὸς ἄλληλα συναφείας διίσταται τὰ σωματιχὴν 
ἔχοντα σύφτασιν, διίσταται δὲ χαὶ λόγῳ τινὰ τῶν 
κατὰ τὴν οὐσιώδη διαφορὰν, ὡς ἄνθρωπος ix- 
που. Τὰ δὲ ὅσα τὴν δήλωσιν xol τὸ ἐξ αὐτῶν ἀπυ- 
τελούμενον “ἀνόμοιον ἔχει, λόγῳ ψιλῷ xai ἐπινοίᾳ 
μεριζόμενα᾽ φαίνεται, οἷον ὑγίεια xal νόσος. Ἐν δὲ 
τυύτοις ὅσα λόγῳ μόνῳ καὶ τῷ ἐξ αὐτῶν ἀποτελου- 
μένῳ χατ᾽ ἐναντιότητα διέστηχε, τὰ μὲν ἄμεσα χα- 
λοῦσιν οἱ τὰ τῆς φιλοσοφίας ἡσχημένοι μαθήματα, 
τὰ δὲ ἔμμεδα. Ἄμεσα μὲν οὖν, χαθάπερ ἤδη mpoct- 
πον, ὑγίεια καὶ νόσος" οὐδὲν γὰρ τούτων ἐστὶ με- 
ταξύ. Εἰ γὰρ ἐπ᾽ ἀνθρώπου τυχὸν φέροιτό τι τούτων, 
&v ἔσται πάντως ἐν αὐτῷ. Ἢ γὰρ ὑγιαίνει, ἣ νοσεῖ, 


zgrotare est medium. Mediata vero contraria justi- C xat τὸ μέσον τοῦ νοσεῖν f] μὴ νοσεῖν, οὐδέν. Ἔμμε- 


tiam et injustiliam esse volunt, Neque enim omnis 
bomo aut in universum justus, aut in universum 
injustus est. Fieri enim potest ut medium aliquem 
locum inveniamus , nimirum ut quis ex parte justus 
sil, non aulem omnibus partibus injustus. His igitur 
hoc inodo consideratis, et dissimilitudine in singulis 
rebus pervestigata, videamus quonatn modo ex iig 
qua dicta sunt Filius 3 similitudine Patris differat. 
Loco certe separari nemo dixerit : neque enim est 
corpus, corporum autem proprium est localibus spa- 
tiis dirimi; reliquum ergo est ut ratione differat : 
ratione autem dico naturali. At si natura est Deus 
Pater, et naturo Deus Filius, qualisnam ratio ipsum 
distinguit? Quis autem non fateatur ea quz ejusdem 
essentiz sunt, similia inter se esse? Przterea, non 
veluti contrarium distinguetur Filius a Patre, ut illa 
quz dicuntur immediata, Neque enim ut sanitas el 
morbus inter se dissident; neque quemadmodum 
unum aliquid eorum quz diximus in honine reti- 
neri , ratio ostendit, ita etiam est in Patre ei Filio. 
luliabitat enim in aliquo Pater : inhabitat et Filius. 
Neque, quemadmodum illa simul coire, simulque iu 
eodem subjecto subsistere nequeunt, ita Filius et 
Pater se habent : « Ecce enim, inquit Christus, 
veniemus ego et Pater, et in ipso manebimus **. » 
Sed neque ita media res erit Pater ad Filium, ut 
justitia. Neque enim minus erit Pater, Pater, neque 


9 Juan. xiv, 9. δ lbid. 95. 


e 


σον δὲ τὴν διχαιοσύνην εἶναί φασι καὶ τὴν ἀδιχίαν. 
Ἐπειδήπερ οὗ πᾶς ἄνθρωπος ἣ ὁλοχλήρως δίχαιος, ἣ 
ἄδιχός ἐστι. Δυνατὸν γὰρ μέσον ὥσπερ τινὰ τόπον 
εὑρέσῆαι ἐκ μέρους διχαίου τινὸς ὄντος, xal οὐ παγ- 
τελῶς ἀδίκου, Τούτων τοιγαροῦν χατὰ τόνδε τὸν τρό- 
voy ἡμῖν διεσχεμμένων, χαὶ τῆς ἀνομοιότητος ἐν 
τούτοις ἐξεταζομένης ἐπὶ παντὸς πράγματος, ἴδωμεν 
χατὰ ποῖον τῶν εἰρημένων λόγον ἀφέσττιχε τῆς τοῦ 
Πατρὸς ὁμοιότητος ὁ Υἱός. Τόπῳ μὲν οὖν οὐχ ἄν τις 
αὐτὸν μερίζεσθαι λέγοι, ἐπεὶ μήτε σῶμά ἔστι " σω- 
μάτων γὰρ ἴδιον τοπιχαῖς μερίζεσθαι διαστάσεσι" 
λείπεται τοίνυν τὸ, λόγῳ χωρίζεσθαι " λόγῳ δέ φημι 
τῷ χατὰ τὴν φύσιν. ᾿Αλλ' εἴπερ φύσει Θεὸς ὁ Πα- 
tho, xal φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, ποῖος αὐτὸν ἀποτέμνει 


Ὁ λόγος; Τίς δὲ οὐ συγχωρήσει τὴν πρὸς ἄλληλα φορεῖν 


ὁμοιότητα τῆς αὐτοῦ οὐσίας ὑπάρχοντα; Ἔτι τε 
πρὸς τούτῳ, οὐδὲ ὡς ἐναντίον ἕξει τι πρὸς τὸν Υἱὸν 
ὁ Πατὴρ, ὡς τὰ ἄμεσα καλούμενα. O0 γὰρ ὡς ὑγίεια 
xai νόσος ἀλλήλοις ἀντίκεινται " οὐδὲ ὥσπερ ἕν τι 
πάντων τῶν εἰρημένων ἐν ἀνθρώποις σώζεσθαι ὁ τῶν 


πραγμάτων ἀναγχάσει λόγος, οὕτω χαὶ ἐπὶ Πατρὸς 


χαὶ Υἱοῦ. Ἐνοικεῖ γάρ τισιν ὁ Πατὴρ, ἐνοιχεῖ δὲ xai 
ὁ Υἱός. Καὶ οὐ καθάπερ ἐχεῖνα εἰς ταυτὸν ἀσύμθδατά 
τε xaX ἀσυγύπαρχτά ἔστιν, οὕτω xal ὁ Υἱὸς χαὶ 6 
Πατήρ᾽ « Ἰδοὺ γὰρ, φησὶν ὁ Χριστὸς, εἰσελευσό- 
μεθα ἐγὼ xal ὁ Πατὴρ, καὶ μονὴν παρ᾽ αὑτῷ ποιήῆ- 
σομεν. » ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ἔμμεσον ἔσται πρᾶγμα 


5. CYRILLI ALEXANDiiüM ARCIITEP. 


112 


accumulaut : qu£ adeo atrocem blasphemiam in se A ἔχει τὴν δυσφημίαν, ὡς παντί τῳ γενέσθαι φευχτά. 


continent, ut. nierito omnibus exsecranda sipt. Si 
ergo eam qux in dictis eorum est absurditatem de- 
testari convenit, consequens est ul credamus non 
addituin esse Filium Patri, sed semper co:xlernuimn 
ex ipso fuisse. Et quemadmodum, si additus fuit, non 
erat consubstantialis : ita etiam, cum additus non 
fuerit, sed semper cui ipso exstiterit, omuino etiam 
consubstantialis ei est. 
ALIUD, 


Tametsi aliquo modo differat Filius a 8uo Patre, 
ea nimirum ratione qua P'ater principium est, Filius 
autem ex principio, non tamen idcirco idem cum eo 
οἱ consubstantialis esse desinet. Neque enim quid- 
quam fuerit cozternum Patri, quod ex ipso natura- 
liter aon fuerit; ne etiam creaturis hoc inesse dica- 
mus , quod soli divine naturz inest. Quocirca tam- 
etsi Filius Patrem »uum principiutn habeat, ea tamen 
ratione qua ex principio est, unaque cum ipso 
exsistit, dissimilis ei secundum essentiam esse non 
potest. Siquidem quia ex principio est, idcirco etiam 
consubstantialis principio est, ld vero quod consub- 
stantiale Patri est, ascililium mom est, ne et ipse 
ejusmodi esse reperiatur. 

ALIUD. 
£x objectione Eunomi. 


Non recipit, inquit, generationem Patris essentia; 
genitus autem est Filius. Quo pacto igitur is qui 
genitus esl erit consubstautialis Patri, qui nen reci- 
pit generationem ? 

Solutio objectionis. 


Dicant nobis, obsecro , qui hujusmodi stulte pro- 
ferunt : Si per generationem tollitur consubstantiali- 
tas, per quam rem  conservabitur? Et rursum , si 
genitum non est comsubstaatiale genitori , quidnam 
erit consubstantiale? Certe id quod genitum non est 
et alienum est ab essentia, aut id quod sumptum est 
ab aliquo eorum qua circa essentias sunt : atqui 
boc impossibile est. Dices igitur ingenitum ingenito 
plane cousubstantiale esse, ingenitum autem genito 
non item. Quocirca, cum Adam genitus non sit, Abel 
autem ex muliere genitus, non erit Adamo consub- 
stautialia. Si vero genitus quidem est, ejusdem tanen 


est cum Adamo etiam. nop genito nature, quid ob- D 


siat quominus Filius ex ingenito Patre genitus ei 
8j! consubstantialis ? 
68 ALIUD, exylicatius. 

Genitum esse Filium ex Patre etiam ipsi hostes 
Christi confitentur; neque quisquam, arbitror, eo 
nequitia devenit, ut audeat dicere ipsum perinde ac 
creaturas ratione nsturze extra. divinam essentiam 
csse. Si igitur genuit ex se Pater Filium, cur non 
erit consubstantialis? Dicant nobis Dei Verbi accu- 
satores. Nam aut quia non potuit, aut quia noluit, 
talem ipsum generat. Si dicant quia non potuit, 
pudeat illos Patris essentiam. contumelia aflicere, 
cum impotentiam illi tribuere audent; si vero alio 


Ei τοίνυν τὴν ἐν τοῖς εἰρημένυις ἀτοπίαν παραιτεῖ- 
σθαι χαλὸν, πιστεύειν ἀχόλουθον ὡς οὐ προσγέγονεν ὃ 
Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ ἣν ἀεὶ συναΐδιος ἐξ αὐτοῦ. Καὶ 
ὥσπερ, εἰ προσγεγονὼς ἐφαίνετο, οὐχ ἂν ἣν ὁμοού- 
σιος, οὕτως, ἐπεὶ μὴ τοῦτό ἐστιν, ἀλλ᾽ ἣν ἀεὶ σὺν 
αὐτῷ, πάντως ἔσται καὶ ὁμοούσιος. 


ΑΛΛΟ. 

Κἂν ἔχῃ τινὰ διαφορὰν ὁ ΥἹὸς ὡς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ 
Πατέρα, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν Πατὴρ ἀρχή ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς 
ix τῆς ἀρχῆς, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο τῆς ταυτότητος xal 
τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμοουσιότητος ἐξωσϑήσεται. Οὐ γὰρ 


B ἔσται τι συναΐδιον τῷ Πατρὶ, μὴ ὃν ££ αὐτοῦ φυσι- 


xüg * ἵνα μὴ χαὶ τοῖς χτίσμασι τοῦτο προσεῖναι λέ- 
γωμεν, ὃ μόνῃ πρόσεστι τῇ θείᾳ φύσει. Οὐχοῦν xàv 
ἀρχὴν ὁ Υἱὸς ἔχῃ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ἀλλὰ χαθὸ ἐχ 
τἧς ἀρχῆς ἔστι, σύνδρομον αὑτῇ τὸ εἶναι ἔχων, ἀν- 
ὁμοιος οὐκ ἔσται xazà τὴν οὐσίαν αὐτῇ. Ἐπειδὴ γὰρ 
ἐχ τῆς ἀρχῆς ἔστι, διὰ τοῦτο καὶ ὁμοούσιος τῇ ἀρχῇ. 
Τὸ δὲ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπιγενητὸν οὐχ ἔστι, ἵνα 
μὴ τοῦτο ὧν εὑρίσκηται xal αὐτός. 


AAAD. 
Ὡς δξ ἀντιθέσθως, τῶν Εὐγομίου. 

Οὐχ ἐπιδέχεται, φησὶ, γέννησιν ἡ τοῦ Πατρὸς 
οὐσία " ἐγεννήθη δὲ ὁ Υίός. Πῶς οὖν ὁ γεγεννημένος 
ὁμοούσιος ἔσται τῷ Πατρὶ, τῷ μὴ ἐπιδεχομένῳ γέν- 
νησιν: 

Πρὸς τοῦτο λύσις. 


λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τὰ τοιαῦτα προτείνοντες ἀμα- 
θῶς, Εἰ διὰ τῆς γεννήσεως ἀναιρεῖται τὸ ὁμοούσιον, 
διὰ ποίου σωθήσεται πράγματος ; Καὶ πάλιν, εἰ τῷ 
γεγεννηχότι τὸ γεννηθὲν οὖχ ὁμοούσιον, ποῖον ἔσται 
τὸ ὁμοούσιον; "Apa τὸ μὴ γεννηθὲν χαὶ ἀλλότριον 
τῆς οὐσίας, ἢ τὸ ἀπό τινος ληφθὲν τῶν ὅσα ἐστὶ περὶ 
τὰς οὐσίας " ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον. Ἐρεῖς οὖν ὅτι τὸ 
ἀγέννητον τῷ ἀγεννήτῳ πάντως ὁμοούσιον, τὸ δὲ 
ἀγέννητον τῷ γεννητῷ οὐχ ὅμοιον. Οὐχοῦν ἐπειδήπερ 
οὐχ ἐγεννήθη μὲν ὁ 'Abàp, ἐγεννήθη δὲ “Αδελ ix 
γυναιχὸς, οὐχ ἔσται τῷ ᾿Αδὰμ ὁμοούσιος. Εἰ δὲ ἐγεν- 
νήθη μὲν, ἔχει δὲ τῆς φύσεως τὴν ταυτότητα πρὸς 
τὸν ᾿Αδὰμ, χαίτοι μὴ γεγεννημένον, τί κωλύει xal 
τὸν Υἱὸν ἐξ ἀγεννήτου Πατρὸς ὄντα γεννητὸν εἶναι 
καὶ ὁμοούσιον ; 

ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. 

Γεγεννῆῇσθαι τὸν Υἱὸν Ex Πατρὸς xai οἱ χριστομά- 
yo: συνθήσονται" xal οὐχ ἄν τις, οἶμαι, πρὸς τοσ- 
αὐτὴν ἐλάσαι χαχίαν, ὡς τολμῆσαι χαθάπερ καὶ τὰ 
ποιήματα xat αὐτὸν ἕξω χεῖσθαι τῆς θείας οὐσίας 
χατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον. El τοίνυν ἐγέννησεν ἐξ 
ἑαυτοῦ τὸν ΥἹὸν ὁ Πατὴρ, διατί μὴ ὁμοούσιος ; Λεγέτω- 
σαν ἡμῖν οἱ τοῦ θεοῦ Λόγου χατήγοροι. ᾿Αδυνατήσας 
ἄρα τοιοῦτον αὐτὸν γεννᾷ, ἢ μὴ θελήσας ; Ei μὲν 
οὖν ἀδυνατήσας λέγουσιν, αἱἰσχυνέσθωσαν τὴν τοῦ 
Πατρὸς οὐσίαν ὑθοίξοντες, δι᾽ ὧν αὐτῇ προσάπτειν 


* 


115 


S. CYIULLI ALEXANDIUNI ARCIHEP. 


^- 


concesseris dixerisque Dominuni esse; ittrpie agere A Συντεθειμένος δὲ xal φάσχων αὐτὸν εἶναι Κύριον, 


Aleprebenderis, quippe qui Domitium voces et adotes 
eum quem consnbstantislem esse Deo ac Patri ne- 
8.88, οἱ creatutam potios rjaam verum Deum colis. 
Qu«od enim alterius naturze est ab eo qui vere est 
Deus, id natura Deus esse non potest. Quod etiam 
ipsa sacras Seriptura testatur, dicens : « Dominus 
Beus noster, Dominus unus est 5 : » una enim est 
deitatis notura. Quud vero hane solam adorare 
oporteat, audies rursum : « Domiitum Deurb tuum 
adorabis, et ei soK scrvies **. » Si igitur quia Deus 
ac Pater selus dicitur bonus, Filius bonus esse non 
potest sicut Pater, eademque ratione cum urus Pa- 
ter dicitur Doininus et Deus, sequilur etiani neces- 
sario ex eodem argumento Filium neque Dominuin 


ἀδεδῶς ἐλεγχθήσῃ xal Κύριον λέγων καὶ προσχυνῶν 
ὃν οὐ φὴς ὁμοούσιον εἶναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ 
xtispati μᾶλλον fj Θεῷ χατὰ φύσιν λατῥεύεις. Τὸ 
yàp ἑτέρας ὑπάρχον οὐσίας παρὰ τὸν ὄντα θεὸν, οὐχ 
ἂν εἴη φύσει Θεός. Καὶ τούτου μάρτυς ἡ θεία λέγουσα 
Tpagf; « Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, Κύριος εἷς ἐστι 9 
μία γὰρ θεότητος φύσις. Καὶ ὅτι ταύτῃ μόνῃ Bd 
προσχυνεῖν, ἀχούδῃ πάλιν" « Κύριον τὸν Θεόν σου 
προσκυνήσεις, xai αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » El τοί- 
νυν διὰ τὸ μῦνον ἀγαθὸν λέγεσθαι τὸν Θεὸν καὶ Πατέ- 
ρα, ἐχπεσεῖται ἑοῦ εἶναι ἀγαθὸς ὁ Υἱὸς οὕτως ὡς ὁ 
Πατὴρ, xai διὰ τὸ ἕνα λέγεσθαι Κύριον χαὶ Θεὸν 
τὸν Παξέρα, ἐχπεσεῖται τοῦ εἶναι Κύρίος xai Θεὸς 
ὁ Υἱὸς, χατὰ τὴν τοῦ νοήματος ἀχολουθίαν" πῶς 


neque Deum esse : quo pacto igitur adoras euin qui B οὖν προσχυνεῖς τῷ μήτε Κυρίῳ μῆτε θεῷ ; El δὲ Kv- 


nec Dominus, nec Deus est? Si vero, cum Pater sit 
Dominas et Deus, simul etiam inducitur Filius, 
eaindem habens proprietatem, utpote ex ipso natu- 
raliter procedens, ei est cum Patre Dominus ac 
Deus, necessario etiam bonus erit, ut. Pater, cum 
báterna proprietas etiam liac in parte in ipso exsi- 
&lat, perinde atque in illo, 


ALIUD. 


Multa de Patre et Filio sacra Scriptura praidi« 
etat, neque tamen differentia nominum essentiz 
tationem in unitessum disüoguit, ita ut inde dis- 
similitudo quzdam eos separet. Una enia est deitas 
Patris et Filii, etiamsi uterque per varia nomina 


differeuter significetur : non quod alteruter pro- C 


prium 70 aliquid in se habeat, quod alteri non 
insit, sed quud dé utroque dici possit quidquid de 
880 dicitur, exceptis solümmodo Patris et Filii ap» 
pellatione ae re. Nam Pater semper est Pater, ne- 
que unquaià fuerit Filius; Filius contra semper 
est Filius, neque unquam fuerit Pater. Si quis 
vero voluerit dicere non posse utrique convenire 
appellationem quse uni tribuattüt, in maximum dia- 
jum incidet. Quid enim faciat, dicente Paulo : 
ε Unus Deus Pater cx quo omnia, et unos Dominus 
Jesus Christus per quei omnia **? » Ecce quam 
aperte Patri tribuat Deum esse et unum esse, Filio 
autem Doininum esse et unum, Nuw igitur idcirco 
Filius non erit Deus, quia Pater vocatur Deus et 
unus? aut Patet. nom erit Domimus, quia Filius 
appellatus est Dominus et unus ? Minime vero, ab- 
sit! Cum enim Pater sit Deus, Filius etiam est 
Deus : et tursüs, cum Doninus sit Filius, Domi- 
nus est el Pater, Atqui si quz essel essentiz dilfe- 
rentia quz illos in duo divideret, neque npaturati 
ldentitate convenire permitteret, unius appellatio 
alteri proprie tribui non posset. (juocirea cum om- 
nia qux? Patris sunt Filio inslitt, et contra, qux Filii 
eunt, insint Patri, ita nt nulla ratio identitatem 


. impedire possil, erit etiam ipse bonus, quemadmo- 


dum Pater, atque ideo ctiam consubstantialis. 


plov xat Θεοῦ τοῦ [Πατρὸς ὄντος, συνεπάγεται xal 
ὁ Υἱὸς τὴν ἐκεῖθεν ἰδιότητα ἔχων ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ 
φύσιν ὑπάρχων, xal ἔστι μετὰ Πατρὸς Κύριος xal 
Θεὸς, ἕξει πάντως καὶ τὸ εἶναι ἀγαθὸς ὡς ὁ Πατὴρ, 
τῆς πατριχῆς ἰδιότητος xàv τούτῳ πάλιν ὑπαρχούση ἡ 
ἐν αὐτῷ, καθάπερ xa ἐν ἐχείνῳ. 


ΑΛΛΟ. 


Πολλὰ fipl τε τοῦ Πατρὸς xai τοῦ Υἱοῦ λέγουσιν αἱ 
θεῖαι Γραφαὶ, χαὶ οὐ τὸ τῶν ὀνομάτων διάφορον διά- 
στἔλλει πάντως αὐτοῖς καὶ τῆς οὐσίας τὸν λόγον, ὡς 
ἀνομοιόξητά «τινα διὰ τούτων χωρῆσαι μεταξύ, Ἔστι 
γὰρ μία θεότης Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, xàv ἑχάτερος τῇ 
τῶν ὀνόμάτων ἱκοιλιλίᾳ διαφόρως σημαίνηται, οὐχ ὡς 
ἴδιον ἔχων τι χαλικαθ᾽ ἑαυτὸν, ὃ μὴ τῷ ἑτέρῳ πρόσ- 
acti, ἀλλ᾽ ὡς ἐφ ἀμφοῖν χωρεῖν δυνάμένου παντὸς 
ὅπερ ἂν ἐφ᾽ ἑνὸς λέγοιτο, δίχα μόνης τῆς τοῦ Πατρὸς 
καὶ τοῦ Υἱοῦ προδηγορίας τε χαὶ πράγμᾶτος. Ἔστι 
γὰρ ὁ Πατὴρ ἀεὶ Πατὴρ, χαὶ Υἱὸς οὐχ ἂν γένοιτό 
ποτε" καὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἀεὶ ΥἹὸς, καὶ Πατὴρ οὐκ ἂν 
εἴη πὸτέ. Εἰ δέ τις βούλοιτο φάσχέιν μὴ δύνασθαι 
χωρεῖν ἐπ᾽ ἀμφοῖν ὅπερ ἂν ἐφ᾽ ἑνὸς φέροιτο πρόσρη- 
μα, μεγάλῳ περιπεδεῖται χαχῷ, Τί γὰρ ἂν ποιήσοι, 
λέγοντος ἑοῦ Παύλον " « Εἷς ὁ θεὸς 6 Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ 
φάντα" xoi εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι᾽ οὗ τὰ 
πάντα. » Ἰδοὺ γὰρ τῷ Πατρὶ τὸ εἶναι Θεὸν xai tva 
δέδωχε" τῷ δὲ Yi τὸ εἶναι Κύριον καὶ ἕνα. ἾΔρ' 


p οὖν διὰ τοῦτο Θεὸς μὲν δὺχ ἔσται ὁ Υἱὸς, ἐπειδὴ Θεὸς 


χαὶ εἷς ὁ Πατὴρ κατωνόμασται ; Κύριος δὲ οὐχ ἔσται 
ὁ Πατὴρ, ἐπειδὴ Κύριος xai εἷς ὁ Υἱὸς ἐκλήθη ; ᾿Αλλ᾽ 
οὐχ ἔστι τοῦτο, μὴ γένοιτο, Θεοῦ γὰρ ὄντος τοῦ Πα- 
τρὸς, Θεός ἐστι xdX ὁ Υἱός " καὶ Κυρίου πάλιν ὄντος 
τοῦ Υἱοῦ, Κύριός ἐστὶν ὁ Πατήρ. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἦν τι: 
οὐσίας διαφορὰ τὴν δυάδα διάτειχίζουσα, xal οὐχ 
ἐῶσα μίσγεσθαι quat εἰς ταυτότητα,, οὐχ ἂν, οἷ- 
μαι, χυρίως τὸ τοῦ ἑτέρου πρόσρημα τῷ ἑτέρῳ προσ- 
ἦν. Ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ φαίνε- 
ται, xai τὰ τοῦ Υἱοῦ πάλιν ἐν Πατρὶ, ὡς οὐδενὸς ἔτι 
τὸν τῆς ταυτότητος διείργοντος λόγον, ἔσται καὶ αὖ- 
τὸς ἀγαθὸς, ὡς ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τοῦτο ὁμοούσιος. 


*' Deut, vi, ὁ. Deut. x, 20; Matth, iv, 0. " LCor. vin, 6. 


119 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


* 


190 


conditioni subjecta est, poterit etlam Pater babere A φύσις, ἕξει καὶ ὁ Πατὴρ Θεὸν, καὶ εἰ μὴ πω γέγονε. 


beum, tametsl id nunquam factum fuerit. Quod 
enim fleri potest, tametsi nunquam perfectum fue- 
rit, potentia id est quod esse potest. Αἱ si hoc 
blasphemum est, non secundum naturam Pater di- 
citur Deus Filii, sed ratione incarnationis quatenus 
homo est. 


ALIUD. 


Si in forma squalitateque Dei exsistens Filius, 
sicut scriptam est, humiliavit seipsum, 74 formam 
servi accipiens, atque habitu inventus ut homo, 
sunt hac verba humiliationis et servo convenientia, 
non ad essentiam ipsius pertingentia, sed incarna- 
tioni 3ccommodata. Et quemadmodum ex sublimi- 


Τὸ γὰρ ἐνδεχόμενον γενέσθαι, xal εἰ μὴ πω τετέλε- 
σται, δυνάμει τοῦτό ἐστιν ὅπερ ἐνδέχεται. Εἰ δὲ τοῦτο 
δύσφημον, οὐ χατὰ φύσιν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ Θεὸς 
λέγεται, ἀλλὰ καθὸ γέγονεν ἄνθρωπος οἰχονομικχῶς. 


AAAQ. 

El tv μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς xax ἐν ἰσότητι, 
καθὰ γέγραπται, ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, μορφὴν δούλου 
λαδὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, ἔσται τῆς 
ταπεινώσεως τὰ δουλοπρεπῆ ῥήματα, obx ἀναδαΐνοντα 


μὲν πρὸς τὴν οὐσίαν αὐτοῦ, ἀλλὰ τῷ τῆς ἐνανθρω- 
πήσεως προσώπῳ περιχείμενα. Καὶ ὥσπερ Ex. τοῦ 


tote deitatis humilitatem qua in humanitate sive p τῆς ϑεότητος ὕψους τὴν ἐν ἀνθρωπότητι ταπείνωσιν 


humanatione est, cognoscimus, ita contra ex humíi- 
litate quz: ín humanatione consistit, id quod in 
deitate magnum et in essentia Filii sublime est, in- 
telligetis. 


ASSERTIO X. 


Quod consubstantialis Patri sit Filius. 


Mostes Christi, cum ea qux ad deitatem Filii 
pertinent, tractant, et habitudinem quam naturali- 
ter habet ad Patrem, inquirunt, non recte utuntur 
verbis qud humano nore dicta sunt, et ἃ Domino 
nostro prolata, quando carnem nostram assumpsit. 
Neque enim ex iis quz? ut homo respectu incarnua- 
tionis locutus est, incorporea ejus essentia desi- 
gnatur atque exprimitur, sed illud nos et scire et 
credere oporiet, quod Verbum exsistens Deus et 
consubstantiale per omnia Patri, humanam naturam 
assumpsit, et factus est. homo, ut interdum etiam 
ut homo loquatur, propier dispensationem cum 
carne, Loquitur vero etiam ut Deus quie hominem 
excedunt, quippe qui Deus naturaliter est; et cum 
tempus id requirit, eo loquendi genere utitur. Cz- 
terum, si quis velit ea qua humano more et ratione 
incarnationis, ut dixi, dicta sunt, ad divinitatein 
ipsius referre, quz vero divino more dicta sunt ad 
lllud tempus transferre quo factus est homo, is na- 
turam rerum confundet, omnemque incarnationis 
rationem tollet. Interdum enim ut Deus dicit : 


ἐπιγινώσχομεν, οὕτως τὸ ἐναντίον Ex τῆς ταπεινώσεως 
τῆς ἐν ἀνθρωπότητι, τὸ ἐν θεότητι μέγα χαὶ ὑψηλὴν 
τῆς οὐσίας «oU Υἱοῦ γνωρισθήσεται, 


ΛΟΙῸΣ Θ'΄. 


Ὅτι ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ γΥίός. 

Οὐχ εὐλόγως οἱ χριστομάχοι τὰ περὶ τῆς θεότητος 
τοῦ Υἱοῦ γυμνάζοντες, χαὶ σχέσιν ζητοῦντες fjv ἔχει 
φυσιχῶς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ταῖς ἀνθρωπίνως 
εἰρημέναις χέχρηνται φωναῖς, αἷς ὁ Κύριος εἶπεν, 
ὅτε τὴν ἡμῶν σάρχα περιεδάλετο. Οὐ γὰρ ἐξ ὧν ὡς 
ἄνθρωπος οἱχονομιχῶς διαλέγεται, ἐν τούτῳ ἢ ἀσώ- 
ματὸς οὐσία χαραχτηρίζεται, ἀλλ᾽ εἰδέναι χρὴ xal 
πιστεύειν, ὅτι Θεὸς ὧν ὁ Λόγος χαὶ ὁμοούσιος χατὰ 
πάντα τῷ Πατρὶ, τὴν ἀνθρώπου φύσιν περιεδάλετο, 
χαὶ γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔσθ᾽ ὅτε 
λαλῇ, διὰ τὴν μετὰ σαρχὸς οἰχονομίαν. Λαλεῖ δὲ xal 
ὡς Θεὸς τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον, ὡς τοῦτο χατὰ φύσιν ὧν, 
xai ὅτε καιρὸς τὴν τούτου χρείαν εἰσφέρει. ᾿Αλλ᾽ εἴ 
τις βούλοιτο τὰ ἀνθρωπινώτερον χαὶ οἰχονομιχῶς, 
καθάπερ ἔφην, εἰρημένα φέρειν ἐπὶ τὸν τῆς θεότττος 
αὑτοῦ λόγον, καὶ πάλιν, τὰ θεϊχῶς εἰρημένα φέρειν 
ἐπ᾽ ἐχεῖνον τὸν χαιρὸν καθ᾽ ὃν γέγονεν ἄνθρωπος, 
ἀδιχήσει τῶν πραγμάτων τὴν φύσιν, xal ἀναιρῆσει 
τὴν οἰχονομίαν. Ποτὲ μὲν γὰρ ὡς Θεὸς λέγει" «᾿Αμὴν 
λέγω ὑμῖν, πρὶν ᾿Αδραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἶμι. » Καὶ 
πάλιν" « Καταξέθηχα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. » El δέ τις 


« Amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego Ὁ βούλοιτο μόνον αὐτῷ φυλάττειν τὸ θεοπρεπὲς ἀξίωμα, 


eum **. » Et rursus : « Ego descendi e colo **, » Si 
vero quispiam velit solam ejus divinam diguitateni 
tueri, tollet plane quod ultimis temporibus bomo 
factus fuerit, Neque enim ipse erat homo, prius- 
quam Abrabam fieret, neque ut homo descendit e 
coelo. Contra, si quis verba et res qua humanitati 
couveniunt, Deo Verbo, ita ut ante incarnatio- 
uem erat, accommodare volet, admodum impie fa- 
ciet. Quid enim faciat, dicente Christo : « Anima 
mea turbatur, 73 et vistis est valde ** » * Anne 
maororem et auxietatrem divine nature accidisse 
statuet, 3ut timori mortis obnoxiam fuisse dicet? 


94 Joan vin, 508. 7 Joan. vi, 08. 


ἀναιρήσει πάντως τὸ ἐν ὑστέροις χαιροῖς ἄνθρωπον 
γενέσθαι αὐτόν. Οὐ γὰρ ἣν ἐν ἀνθρωπότητι, πρὶν 
᾿Αδραὰμ, γενέαθαι, οὐδὲ xat) ἄνθρωπος χαταδέθδη- 
xty ἐχ τοῦ οὐρανοῦ. Καὶ πάλιν, εἴ τις θελήσει τὰ τῆς 
ἀνθρωπότητος ῥήματά τε χαὶ πράγματα γυμνῷ προσ- 
ἀπτειν τῷ Θεῷ Λόγῳ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἀσε- 
δήσει μεγάλως. TL γὰρ ποιήσει, λέγοντος τοῦ Χρι- 
στοῦ" « Νῦν ἡ ψυχὴ μον τετάραχται, χαὶ περίλυπός 
ἔστι: » Λύπην ἄρα χαὶ θόρυδον δώσει περὶ τὴν τοῦ 
Θεοῦ φύσιν γενέσθαι, χαὶ χρατεῖν θανάτου qó6ov; Τί 
δὲ ὅταν σταυρούμενον ἴδῃ, χαὶ τοῦτο πάσχειν τοῦ 
Υἱοῦ τὴν θεότητα δώσει οὗτος ὡς ἄνθρωπον; Ἢ τὸ 


** Joan. xit, 27. 


125 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


124 


naturaliter bonus, excluditur hac in parte a siini- A ctv ἀγαθὸν τὸν Θεὸν, ἐχδάλλεξαι τῆς χατὰ τοῦτο bui- 


litudine cum Paire Filius, et minus bonus est, at- 
que idcirco non consubstantialis, dicat nobis quis- 
piam eorum qui Christo bellum indixerunt, quid 
faciant si etiam nos simile aliquid eis proponamus. 
Dicit enim alicubi quidam ex sancüs de Deo ac 
Patre quod Deus si& lumen*; dicit vero idem dc 
Filio, quod sit lumeu verum ?, Ecce Pater lumen 
dicitur, et Filius item lumen. Soli autem Filio 
Aribuitur qued sit verum. lumen. Pater itaque nou 
erit verum lumen, si quidem Joannes id soli Filio 
ascribit, Atqui neminem arbitror eo insanis de» 
venturum, ut adeo impiam opinionem tueri velit, 
Si ergo cum Filius solus vere vocetur et sit lumen, 
vere eliam hoc ipsum est Pater, cum Pater natu- 
raliter sit bonus, et quidem solus, erit etiam Filius 
naturaliter bonus, quemadmodum et Pater. Ubi 
autem est identitas nature, ibi etiam omnino est 
consubstantialitas, 


ALIUD. 


Si ex eo quod aliqua in re differat Filius a Patre, 
fit ut non eamdem cum eo essentiam habere dica. 
tur, sed alterius generis οἱ quodammodo extraueusg 
sit, certe si .in nullo differat, cobsubstantialis erit, 
Cum ergo sacra Scriptura dicit de Patre quod sit 
]uincn, ct rursus Filium vocet luuen, nihilque hio 
sit quod similitudinem impeliat, aut distinguat 
(utrique eniin. verum lumen tribuitur), quid obstat 
quominus consubstantialis Patri sit Filius ἢ 

ALIUD, 

Si Filius diverse essentias est ἃ Patre, 75 quo 
pacto Pater in ipso apparet, οἱ ipse in Patre? « Qui 
enim vidit me, inquit, vidit et Patrem meum *. » 
Neque vero hominis formam in equo cernemus : 
neque vicissim equi formam in homine. Siwile 
enim in simili cernitur; qua» vero diverse speciei 
sunt, et ἃ naturali similitudine inter se discre- 
pant, nunquam altera alteris inesse ceruentur. Vi- 
detur autem Pater In Filio, et Filius in Patre, Non 
erg^, ut vos opinamini, diversze substanti: est Fi- 
lius, sed cousubstantialis, ut character et imago 
l'atris *. 

Quod Filius sit. ecnsubstantialis Patri, proposito 


dicio : « Vado ad Pairem meum εἰ Patrem ce- 
sirum, οἱ Deum meum εἰ Deum vestrum *. » 


Ex objectione Eunomii. 

At quo pacto, inquit, Fillus potest esse consub- 
stanialis Patri, cum ipsum habeat Deum? lta 
enim ipse loquitur : « Vado ad Patrem meum et 
Patrem vestrum, οἱ Deum imeum et Deum ve- 
strum ; » et rursum : « Deus ineus, Deus meus, 
cur me dereliquisti? » Si vero Deus ipsius est, que 
pacto erit consubatantialis ? Nam quae ejusdem sunt 
nature, non erunt altera alteris secundum natu- 
ram dii : quemadmodum nec anima alteri animae 
Ueus css6 potest, ueque angelus angelo. 


*| Joan. 1, ὅ. * Joan. 0, 3. * Joan. xiv, 9. 


δ Hebr. à, Ὁ. 


φερείας τε xaX ὁμοιότητος ὁ Υἱὸς τῆς πρὸς τὸν Tla- 
ἐἐρα, φημὶ, καὶ ἔλαττον ἔσται ἀγαθὸς, διά τε τοῦτο 
οὐχ ὁμοούσιος, φρασάτω τις ἡμῖν τῶν χριστομαχεῖν 
εἰωθότων, τί ἄρα ποιήσαι ὅταν χαὶ ἡμεῖς προθῶμεν 
αὐτοῖς τούτῳ παραπλήσιον ; Λέγει μὲν γάρ που περὶ 
Θεοῦ καὶ Πατρός τις τῶν ἁγίων ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι" 
λέγει δὲ καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι xal ἦν τὸ φῶς τὸ ἀλη- 
θινόν. Ἰδοὺ φῶς ὁ Πατὴρ, φῶς καὶ ὁ Υἱός. Μόνῳ δὲ 
τῷ Υἱῷ πρόσχειται τὸ ἀ ἰηθινόν. Ἐχδληθήσεται ἄρα 
τοῦ εἶναι χατὰ ἀλήθειαν φῶς ὁ Πατὴρ, ἐπειδὴ μόνῳ 
τοῦτο περιτέθειχε τῷ Υἱῷ ἡ τοῦ ᾿Ιωάννου φωνή. ᾿Αλλ᾽ 
οὐχ &v, οἶμαι, τὶς εἰς τοῦτο μανίας ἐλάται ποτὲ, ὡς 
τοῦτο παραδέξασθαι τὸ δνοσέδημα. El τοίνυν κατὰ 
ἀλήθειαν ὄντος τε χαὶ χαλουμένου φωτὸς μόνου τοῦ 
Υἱοῦ, φῶς κατὰ ἀλήθειάν ἐστι καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ ἀγα- 
θοῦ κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Πατρὸς xai ἐπ᾽ αὐτοῦ xst- 
και τὸ μόγος, ἔσται χατὰ φύσιν ἀγαθὸς καὶ ὁ Υἱὸς, 
ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. Ὅπον δὲ ούσεως ταυτότης, 
kxsl πάντως ἔσται χαὶ τὸ ὁμοούσιον. 
AAAO. 


E! τὸ χάτᾶτι διαφέρειν τὸν Υἱὸν ὡς πρὸς «bv ἑαυ» 
τοῦ Πατέρα, τὴν αὐτὴν οὐχ ἔχειν αὐτῷ δίδωσιν οὔ- 
ὀίαν, ἀλλ᾽ ἐτερογενῇ xal ἔχφυλον ὥσπερ αὐτὸν ἀπερ- 
γάζεται, τὸ χατὰ μηδὲν διαφέρειν ὁμοούσιον ἀποδει- 
κνύει. Ὅταν οὖν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Πατρὸς 
ὅτι φῶς ἐστιν, ἀποχαλῇ δὲ πάλιν φῶς τὸν υἱὸν, οὐδ- 
ἑνὸς ὄντος ἐνθάδε τοῦ τὴν ὁμοιότητα διατέμνοντος 
(κεῖται γὰρ ἐπ᾽ ἀμφοῖν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν), τί χω- 


( λύει τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρί; 


ΑΛΛΟ. 

Ki ἐτερούσιός ἐστιν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, 
«κῶς ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ φαίνεται, xat αὐτὸς ἐν Πατρί ; 
ε« Ὁ ἑωραχὼς γὰρ ἐμὲ, φῃσὶν, ἑώραχε τὸν Πατέρα.» 
Οὺ γὰρ δὴ κου τὴν ἀνθρώκου᾽ μορφὴν ἐν ἕππῳ θεω- 
ρήσομεν" οὐδὲ αὖ πάλιν τὴν ἐκείνου χατόψεταί τις 
ἀνθρωπείᾳ μορφῇ. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ φαίνεται" 
τὰ δὲ ἑτεροειδῆ, xat τῆς ἀλλήλων φυσιχῆῇς ὁμοιότητος 
ἀπεσχοινισμένα, οὐκ ἂν ἐν ἀλλήλοις φαίνοιτό ποτε. 
Φαίνεται δὲ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, χαὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Οὐχ 
ἄρα, xa0' ὑμᾶς ἑτερούσιος, ἀλλ᾽ ὁμοούσιος, ὡς χα- 
ραχτὴρ καὶ εἰχὼν τοῦ πατρὸς. 


Ὅτι ὁμοούσιος ὅ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, τρσκειμένου 
ῥητοῦ" « Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου xal 
Πατέρα ὑμῶν, καὶ μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. » 

᾿Αγτίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. 

Καὶ πῶς, φησὶν, ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος εἶναι δύναται 
τῷ Πατρὶ, Θεὸν καὶ αὐτὸν ἔχων ; Αὐτοῦ γὰρ φαίνε- 
ται φωνή᾽ « Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ 
Πατέρα ὑμῶν, xai Θεόν μου xai Θεὸν ὑμῶν" » xai 
fá)iv * € θεέ μου, Θεέ μου, ἕνα τί με ἐγχατέλιπες ; » 
Ei δὲ Θεὸς αὐτοῦ ἐστι, πῶς ὁμοούσιος : Τὰ γὰρ 174 
αὐτῆς ὄντα φύσεως obx ἂν εἶεν ἐπ᾽ ἄλληλα χατὰ 
φύσιν θεοί ὡς οὐδὲ ψυχὴ Θεὸ; ἂν ἑτέρ2 γένοιτο γυχῆ, 
οὐδὲ ἄγγελος ἀγγέλῳ. 


* Joan, xx, 07. 


8 
apum Am am Sb 


121 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


128 


creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, Α yov αἴτιον τοῦ elvat τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν 


sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstat, 
imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter 
ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam 
sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. 


ALIUD. 


Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit 
dissimilis cum ipso substantie, quomodo Abel ex 
Adamo tanquam ex causa genitus, similis ei secun- 
dum substantiam fuit? Necessarium igitur omnino 
est ut omnis in universum generativa natura, simi- 
lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, 
causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. 

ALIUD. 


Si ideireo Filius non est secundum essentiam 
similis 7*7 Patri neque consubstantialis, quia Pater 
ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- 
wrem principium babet, quid obstiterit quominus 
dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non 
fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fait : 
primus enim hominum fuit. Cain vero ipsum au- 
ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus 
est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim 
Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- 
tri Filius, tametsi illum eausam exsistendi habeat, 
procedens ex ipso absque tempore, et ab zterno 
cum ipso exsistens, 


ALIUD. 
Ex objectione Eunomis. 
Ceterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- 


substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- 
rentia. 


Solutio objectionis. 


Ardua scilicet hostium Christi objectio non effi- 
ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo 
quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si 
enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus 
natura, et genera a mutua inter se convenientia na- 
wralique similitudine separat, distingmant etia: 
Paulum a Petro ratione essentiz, siquidem parti- 
eularem quamdam babent ac veluti in individuo 
inter se differentiam, juxia quam hic quidem est 


μένῳ. 


Πατέρα, ἀλλ᾽ ὡς γεννήτορα φυσιχῶς. Κωλύει δὲ oo- 
δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγχη πᾶσα τὸ ἔχ τινος φυσιχῶς 
προελθὸν, ὅμοιον εἶναι χατ᾽ οὐσίαν αὑτοῦ, x&v αἴτιον 
αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι. 

AAAO. 


Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, «τοῦτο πάν- 
τως ἔσται πρὸς αὐτὸ xal ἀνομοιούσιον (4), πῶς ὁ 
" A6z) ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδὰμ, ὅμοιος ἣν αὐτῷ 
χατ᾽ οὐσίαν ; Οὐχοῦν ἀνάγχη πᾶσαν ἁκλῶς γεννητι- 
xhv φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, 
χἂν τὸ τέχτον αἴτιον fj φυσιχῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο» 


AAAO. 


B ΕἸ διὰ τοῦτο κατ᾽ οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὖκ ἔσται τῷ Πα- 


τρὶ προσεοιχὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πα» 
τὴρ οὐχ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν 
ἔχει, τί χωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάἀϊν οὐχ. ἂν εἴη τῷ 
πατρὶ ὁμοούσιος; Ἐπειδήπερ ὁ μὲν ᾿Αδὰμ ὑπ᾽ οὗ- 
δενὸς ἐγεννήθη" πρῶτος γὰρ fjv ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν 
αἴτιον ἔσχεν αὐτόν ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ- 
σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ ᾿Αδὰμ 
ὁ Κάϊν), ἕσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς, 
x&v αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν 
ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὧν σὺν αὐτῷ. 


ΑΛΛΟ. « 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Ebroplov. 
Καὶ πῶς ἔσται, φησὶ,. τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ 
ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὑτοῖς ἡ διαφορά. 


Πρὸς τοῦτο «ἰύσις. 

Οὐχ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόδλη» 
μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ 
ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. El 
γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως χαὶ διάφορον ἐν 
τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα 
χοινωνίας τε xaX φυσιχήῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ 
γένη᾽ διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, xat τὸν Παῦλον ἀπὸ 
τοῦ Πέτρον χατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἐπειδήπερ τινὰ 
μεριχὴν ἔχουσι xal ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους τὴν δια- 


Petrus, hic vero Paulus. Videmus autem s:penu- D φορὰν, χαθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ὁρῶ. 


mero eiiam ea qua alio modo ἃ mutua inter se 
sinilitadine multum dissident, essenti:» ratione 
convenire, Nain homo niger multum differt ab albo, 
sed hzc differentia eorum substantiam non facit 
diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia 
secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- 
stantize, ex qua constant illi qui a nobis differunt, 
quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- 
lialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod 
Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim 
in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in 
Fiiium precedens. 


μεν δὲ ὅτι πολλάχις xal τὰ καθ᾽ ἕτερόν τινα τρόπον 
τῆς. ἀλλήλων ὁμοιότητος πολὺ διεστηχότα, χοινωνεῖ 
χατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω- 
πὸς τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευχὸν πολλὴν ἔχει τὴν διᾶ- 
φορὰν, ἀλλ᾽ οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ 
τοίγυν xaX ἐφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν ἡ χατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι 
τῆς αὑτῆς οὐσίας οὐχ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν χἀχεῖνοι 
πρὸς οὖς ἂν διαχρινοίμεθα" τί χωλύει xal τὸν Υἱὸν 
ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, χατὰ τοῦτο διαφέροντα 
xa0' ὃ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη- 
-ός ; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ix Πατρὸς ἀγεν- 
νήτου τρέχουσα φυσιχῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. 


(1!) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotclerium in not. ad Monum. Eccl. Gr., p. 551. Epi. 


451 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 153 
hoc ad essentiam ipsius, et quod initio non habe- A yovev ἄρα τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ τοῦτο, καὶ ὅπερ οὐχ εἶχεν 


bat, postea accepit. Quod vero incrementi alicujus 
est capax, imperfectum censeri debel, non autein 
perfectam. 79 Sed hoc absurdum est: perfecta 
enim est Patris essentia. Generare igitur non fuit 
in eo accessorium, sed infait hoc ei ab :wterno, 
neque unquam esse caepit. Si autem non cgpit ge- 
nerare, cozternus ergo est. Patri Filius ex. ipso ge- 
nitus. Et quemadmodum, si initium exsistendi ha- 
buisset, non esset consubstantialis Patri : ita, quia 
non habuit initium in tempore, consubstanuialis 
omnino erit, 
ALIUD, eaplicatiua, 


Quemadmodum illi qui veritati repugnant, prin- 
cipium et finem generationi Filii ascribentes, ipsum 
ab sinidlitudine cum Patre escludunt ; ita nos, 
neque principium neque finem generationis Filii 
agnoscentes, omnimodam ei similitudinem cum 
Patre tribuimus. Quod vero per omnia simile est, 
consubstantiale etiam est. 


Quod consubstantialis εἰς Filius Patri, 
Objectio Aetii, 

Quo pacto possit servari, inquit, identitas essen. 
tie in Patre et Filio, si Pater quidem ingenitus 
est, Filius autem genitus? Necessarium enim est 
plane fateri nulla ex parte similia esse ingenitum 
el genitum. AL si siinilia sunt, nihil obstiterit quo- 
minus et Patrem genitum, eL Filium ingenitum 
appellemus omniaque confundamus. 

Solutio objectionis, 

Qui hec ita imperite objicit, vicissim a nobis 
audiet : Quo pacto non possit servari identitas es- 
senti in Patre et Filio, si Filius est imago Patris, 
et in seipso ostendiL Patrem? Manifestum euim est 
et ab oinnibus admissum, neminem in alia natura 
aliam cernere ; neque quisquam dicere possit 68, 
cum equum viderit, hominum aliquem vidisse. Nam 
in iis que ejusdem natura sunt similia etiam cer- 
nuntur, non in iis qug inter se dissident , ratione 
modi quo exsistunt. Si ergo Philippo cupienti Pa- 
trem. videre Christus seipsum ostendit, dicens 2 
« Qui vidit me, vidit et Patrem **; » necesse est 
omnino ut ejusdem essentiee dicamus esse Filium 
cum Patre, ut omnimodam imaginem et characte- 
rem sux hypostaseos. 

ALIUD. 

Dominus, etia:insi genilus aH, passi seipsum 
consubstantialeu Patri esse doeet : siquidem que 
pacto seipsum Filium esse dieit! E diverso, hostes 
Christi imbecilla sus commenta opponentes, fieri 
non posse aiunt &) ut, cum sit genitus, ejusdem 
essentize sit cum Patre qui est. ingenitus. Átqui 
cum Christus illa de seipso dicst, ha:c vero Christi 
hostes, quisnam, obsecro, eo dementiz pervenit, ut 
«ceuseat hominibus potius credendum quam Deo, et 


5 Joan. xiv, 9. 


ἐν ἀρχῇ, προσέλαθεν ὕστερον. Τὸ δὲ προσθῆχην ἐπιδε- 
χόμενόν τινα, ἀτελὲς ἂν εἴη, καὶ οὐ τέλειον. ᾿Αλλὰ , 
τοῦτο ἄτοπον * τελεία γὰρ ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία. Οὐκ 
ἄρα προσγέγονεν αὐτῇ τὸ γεννᾷν, ἀλλ᾽ ἦν ἐν αὐτῇ 
τοῦτο οὐχ ἀρξάμενον. Εἰ δὲ οὐχ ἤρξατο γεννᾷν, συντ 
αἴδιος ἄρα ἐστὶ τῷ Πατρὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννηθεὶς Υἱός. 
Καὶ ὥσπερ εἰ ἀρχὴν ἔσχε τοῦ εἶναι, οὐχ ἂν ἣν ὁμοού- 
σιος, οὕτως ἐπεὶ μὴ ἔσχεν ἀρχὴν τὴν ἐν χρόνῳ, ἔσται 
πάντως ὁμοούσιος. 


AAAO, διηγηματιχῶς. 


Ὥσπερ οἱ τῇ ἀληθείᾳ μαχόμενοι, ἀρχὴν xat τέλος 
τῇ τοῦ Υἱοῦ γεννήσει περιτιθέντες, ἐχδάλλουσιν αὐτὸν 
τῆς ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὸν Γἐγεγνηχότα * οὕτω xal 
ἡμεῖς οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος περὶ τὴν τοῦ Υἱοῦ γέν- 
νησιν παραδεχόμενοι, εἰσφέρομεν αὐτὸν elg ἀπαράλ- 
λαχτον ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Τὸ δὲ ὅμοιον 
χατὰ πάντα, xal ὁμοούσιον. 


Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Ylióc τῷ Πατρί. 
Πρόεασις ὡς Ex τῶν ᾿Αετίου. 

Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησὶ, ταυτότης οὐσίας ἐπί 
τὸ Πατρὸς xai Υἱοῦ σώζεσθαι, εἴ γε ὁ μὲν Πατὴρ 
ἀγέννητός ἔστι, γεννητὸς δὲ ὁ Υἱός ; ᾿Ανάγχη γὰρ 
πᾶσα λέγειν ἐν οὐδενὶ καραλλάττειν τὸ ἀγέννητογ 
πρὸς τὸ γεννητόν. Εἰ δὲ τοῦφο, οὐδὲν χωλύσει χαὶ τὸν 
Πατέρα γεννητὸν εἶγαι λέγειν χαὶ τὸν Υἱὸν ἀγέννη». 


ἐ 
ν τὸν, χαὶ συγχέχυται τὸ πᾶν. 


Πρὸς ταῦτα Avcic. 

Ὁ ταῦτα προτείνων ἀμαθῶς, ἀνταχούσεται παρ᾽ 
ἡμῶν " Καὶ πῶς ἂν δύναιτο ταντότης οὐσίας μὴ σώ- 
ζεσθαι ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, εἴ γε τοῦ Πατρὲς 
εἰχών ἔστιν ὁ Υἱὸς, xat ἐν ἑαυτῷ δείχνυσι τὸν Πατέ- 
ρα; Εὔδηλον γὰρ δή πονθέν ἔστι καὶ πᾶσιν ὁμολο- 
γούμενον, ὡς οὐδεὶς ἐν ἑτέρᾳ φύσει τὴν ἑτέραν ὄψεν 
“αι οὐδ᾽ ἄν τις ἔχοι λέγειν ἧππον ἑωραχὼς, ὅτι δῇ 
τινα τῶν ἀνθρώπων τεθέαται. "Ev γὰρ τοῖς ὁμοφυέσιν 
ἡ τῶν ὁμοίων ἀπόδειξις, οὐκ ἐν τοῖς ἀλλήλων διεστη- 
χήσι, χατὰ «by τοῦ κῶς εἶναι λόγον. Εἰ τοίνυν ζητοῦντι 
τῷ Φιλίπεκῳ τὸν Πατέρα ἱδεῖν, ἑαυτὸν ἐπιδεικνύει 


᾿ Χριστὸς, λέγων" « Ὃ δωραχὼς ἐμΣ, bopaxs τὸν Παν 


τέρα, » ἀνάγχη πᾶσα τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι λέγειγ 
τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, ὡς ἀπαράλλαχτον εἰκόνα xai χᾷν 
ραχτῆῇρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. 

AAAO. 


"“Ὃμοούσων ἑαυτὸν ὄντα τῷ Πατρὶ διδάσχων ὁ Ko. ᾿ 
ριος ὁρᾶται κανταχοῦ, χαΐτοι γεννητὸς ὑπάρχων " 
ἐπεὶ πῶς ἑαυτὸν Υἱὸν εἶναί φησι ; Πρὸς ταῦτα τὴν 
ἀπὸ τῶν οἰχείων λογισμῶν ἀσθένειαν ἀντεπάγοντες οὗ. 
χριστομάχοι, μὴ δύνασθαί φασιν, ἐπειδὴ γε Y 
ἐστι, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ ἀγεννήτῳ Πατ he 
'Exeiva τοιγαροῦν περὶ ἑαυτοῦ φάσχοντος τοῦ Xpte ^7 
στοῦ, ταῦτα δὲ τῶν χριστομάχων, τίς εἰς τοῦτο μω» 
ρίας ἐχδήσεται, ὡς οἴεσθαι δεῖν ἀνθρώπῳ μᾶλλον ἢ 


- 


458 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


136 


non» ex essentia Patris processit Filius, sed ex vo- A νώμενοι, οὐχ &x τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προῆλθεν ὃ 


luntate Patris constitutus est, et est ipse sapientia 
ac potentia Patris, certe neque sapiens est secun- 
dum naturam, neque potens Pater. Si vero (juxta 
ineptissimam vestram propositionem) extrinsecus 
constituit Filium, qui quidem ipsius sapientia et po- 
tentia est, sed est ex sua natura sapiens et potens, 
necessarium omnino est, etiam Filium ex essentia 
Pawis esse, atque ita etiam consubstantialem, 


ALIUD. 


Necesse est ut qui Filium ex voluntate Patris 
constitutum esse contendunt, non autem ex ipso ge- 
nitum, dicant quid moverit Patrem ut Filium cou- 
stitueret, ut ipsi inepte loquuntur. Necessario igi- 


tur hoc fecit : aut Filio id largiri voluit, ut illum ad B 


esse traduceret perinde ac nos. Si igitur necegsarío, 
jam Deum necesaitati subjectum esse concedetis ; 
siu contra Patrem hoc Filio largiri voluisse dicitis, 
sibiipsi potius id largitus esse videbitur, ut sit 
creator, et potens ac sapiens : siquidem Filio hzc 
insunt. « Oinnia enim per ipsum facta sunt, inquil 
Scriptura, et sine ipso factum est nihil '*. » Et rur- 
sum, « Christus Dei potentia et sapientia !*', » Cze- 
terum nos non sibi ipsi hxc largitum esse Deum ac 
Patrem dicimus, sed esse naturaliter sapientem οἱ 


potentem. Non igitur ex voluntate constitnit Filium, . 


ut vos opinamini, sed veluti nature suse fru- 
clus est, quod cum ita sit, etiam consubstantialis 
est. Quod enim naturaliter ex Deo procedit, alie- 
num ab eo esse nop potest. 


Quod Deo ac Patri consubstantialis sit. Filius, 


Si propter formam quam accepit, in forma Dei 
exsisteng, consubstantialis uobis est, quia ex nobis 
est, est autem forma Dei Filius, consubstantialis 
igitur ei est, cujus est forma. 


892 ALIUD. 


Si nostro lumini splendor ejus consubstantialis 
est, Filius autem seterni luminis est splendor; con- 
substantialis igitur etiam ipse est lumini, cujus est 
splendor, cum exempla parte aliqua sua: nature in 
simile conveniant. 


ALIUD. 


Quemadmodum zqualitas in intellectualibus nou 
quautitate z3timatur, et quod ita zquale est, neces- 
sario etiam par dignitate ac consubstantiale est, 
Filius autem est par dignitate Patrl, ut sacra Scri- 
ptura teiàtatur; necessario etiam consubstantialis 
erit : eequalitate nimirum illa, non ratione quanti- 
tatis in natura incorporea :stimata, sed potius iden- 
titate essentia. 


ALIUD. 


Si quz vere ac naturaliter genita sunt, non au- 
tem adoptione, dubium non est quin sint consub- 
stautialia cum iis qui vere ac naturaliter genuerunt, 


'* Joan. 1, 5. 4571 Cor. 1, 24, 


9 t m 


Υἱὸς, ὑπέστη δὲ ἐξουσιαστιχῶς, xal ἔστιν αὐτὸς ἡ 
σοφία xat δύναμις τοῦ Πατρὸς, οὔτε σοφὸς χατὰ φύ- 
at ἐστὶν ὁ Πατὴρ, οὔτε μὴν δυνατός. Εἰ δὲ, χατὰ 
τὴν ἀμαθεστάτην ὑμῶν πρότασιν, ἔξωθεν ὑπέστησε 
τὸν Υἱὸν, ὃς ἐστιν αὐτοῦ σοφία καὶ δύναμις, ἀλλ᾽ 
ἔστι χατὰ φύσιν σοφός τε xal δυνατὸς, ἀνάγχη πᾶσα 
καὶ τὸν Υἱὸν ἐχ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας εἶναι λέγειν, 
εἰ δὲ τοῦτο, xat ὁμοούσιος. 


ΑΛΛΟ. 


᾿Αναγχαῖον ἐρέσθαι τοὺς ὅσοι τὸν Υἱὸν χατ᾽ ἐξ- 
ουσίαν ὑποστῆναι τὴν τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐχ ἐξ αὐτοῦ 
γεγεννῆσϑαί φασι, τί τὸ πεπειχὸς τὸν Πατέρα τὸν 
Υἱὸν ὑποστῆσαι χατὰ τὸν ὑμῶν ἀμαθῆ λόγον. ᾿Αναγ- 
χαίως ἄρα τοῦτο πεποίηχεν, f] χαρίσασθαι τῷ Ylo 
βουληθεὶς, ὅτι δὴ xat αὐτὸν εἰς ὑπόστασιν ἄγοι χαθά- 
περ xai ἡμᾶς. Ei μὲν οὖν ἀναγχαίως ἀνάγχῃ δώ- 
σετε τὸν Θεὸν ὑποχεῖσθαι, εἰ δὲ μὴ τοῦτο, χαρ' σα- 
σθαι δὲ βουληθέντα τῷ Υἱῷ, ἑαυτῷ χαρισάμενος 
φανεῖται «ὃ εἶναι δημιουργὸς χαὶ δυνατὸς xal σοφὲς, 
εἴ γε ἐν Υἱῷ ταῦτά ἐστι. c Πάντα γὰρ δι᾽ αὐτοῦ 
ἐγένετο, φησὶν ἡ Γραφὴ, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο 
οὐδὲ ἕν. Κοὶ πάλιν, « Χριστὸς Θεοῦ δύναμις xal 
Θεοῦ σοφία.» ᾿Αλλὰ μὴν οὐχ ἑαυτῷ ταῦτα χαρίζεσθαέ 
φαμεν τὸν Θεὸν xat Πατέρα, ἀλλ᾽ εἶναι φυσιχῶς σοφόν 
τε χαὶ δυγατόν. Οὐχ ἐξουσιαστιχῶς ἄρα τὸν Υἱὸν 
ὑπέστησε, καθ᾽ ὑμᾶς, ἀλλὰ τῆς οἰχείας φύσεως ἔχει 
χαρπόν' ἐπειδὴ δὲ τοῦτο, xal ὁμοούσιος. Τὸ γὰρ ἐκ 


c 9εοῦ προελθὸν κατὰ φύσιν, οὐχ ἀλλότριον αὐτοῦ. 


Ὅτι τῷ Θεῷ xa) Πατρὶ ὁμοούσιος ó Yióc. 
Εἰ 5v ἣν ἔλαδε μορφὴν ὁ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, 


ὁμοούσιος ἡμῶν ὅτι ἐξ ἡμῶν, ἔστι δὲ μορφὴ Θεοῦ ὁ 
Υἱὸς, ὁμοούσιος ἄρα ἐχείνῳ, οὗ καὶ ἔστι μορφή; 


AAAQ. 

Εἰ τῷ xa0' ἡμᾶς φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα αὑτοῦ ἔστιν 
ὁμοούσιον, ὁ δὲ Υἱὸς τοῦ ἀϊδίου φωτός ἐστιν ἀπαῦύ- 
γασμα,, ὁμοούσιος ἄρα καὶ αὐτὸς τῷ φωτὶ, οὗ xal 
ἔστιν ἀπαύγασμα, τῶν ὑποδειγμάτων χατά τι μέρος 
τῆς οἰχείας φύσεως εἰς τὸ ὅμοιον παραγομένων. 


AAAO. 


Εἰ τὸ ἴσον ἐν νοητοῖς οὐ ποσότητι μετρητὸν, τὸ 
δ᾽ οὕτως ἴσον, xal ὁμότιμον ἐξ ἀνάγχης χαὶ ὁμοού- 
σιον, ἔστι δὲ ἴσος xal ὁμότιμος τῷ Maczpt ὁ Υἱὸς, 
χατὰ τὰ θεῖα Λόγια, ἐξ ἀνάγκης ἔσται xal ὁμοούσιος" 
τοῦ ἴσου xatà τὸ ποσὸν ἐν ἀσωμάτῳ φύσει μὴ θεω- 
ρουμένον, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν οὐσίας ταυτότητι. 


ΑΛΛΟ. 
Εἰ τὰ χατ' ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ οὐ θέσει, γεννώμενα, 
ὁμοούσια τῶν κατ᾽ ἀλήθειαν γεννώντων ὡμολόγηται, 
ἔστι δὲ τῶν xaz' ἀλήθειαν γεννηθέντων ὁ Υἱὸς ἤπερ 


^b As. --- ,... m 


159 


S. ΟΥ̓ΒΠΠ1.) ALEXANDRINI ARCHIEP. 


110 


exstitit, Sl autom Deus pari ratione qua nos, gignit A (οὐχ ἂν γὰρ εἴποι τις ἡττόνως ), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς 


(nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), 
nos véroex nostra ipsorum substantia gignimus : 
Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. 
Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso 
genitum est, necessario statuendum: est. 

ALIUD. 

Si omnium creaturarum mundus universalis νεῖν 
uli genus est, particularia vero sunt generis spe. 
cies, factus autem est Filius; species igitur est 
generis, boc est mundi, Si vero species mundi non 
est, quia nimirum ant& mundum exstitit, neque 
Geri potest ut species prius exsistat quam genus,ex 
mundo prorsus nen est.Quod si ita est, aon mundo, 
-sed.creatori mundi consubstantialig erit. 

ALIUD. 


Si-eorum qua sunt, aliud est Deus, aliud mun- 
 -.qus, necessario Filius aut mundo secundum ortum 
suum proprius erit, aut Deo secundum cssen- 
tiam. Cuin vero munde proprius non sit, quia fleri 
mon potest ut proprium a proprio creetur, erit 
igitur ereatori mundi Deo consubstentialis. 


ASSERTIO XI. 


Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. 
« Pater major me est. » 


ΘΑ, Objectio Eunomii. 
Quee eadem, inquit, substantia constant et ejus- 


ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, xal Θεὸς ἄρα ἐχ τῆς ἑαυτοῦ 
γεγέννηχεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ 
αὐτοῦ πάντως “ποῦ xal ἀναγχαίως τίθεσθαι χρή. 


ΑΛΛΟ. 


El τῶν γενητῶν ὁ καθόλον χόσμος ὥσπερ τι γένος 
ἐστὶ, τοῦ δὲ γένους τὸ xaxà μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- 
νητὸς ὁ Υἱὸς, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι 
«οὔ χόσμου, Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ χόσμου, διὰ τὸ 
καὶ προῦπᾷρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προ- 
Ὀπάρχειν q6 εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ Ex τοῦ χόσμου ὅλως 
ἐστίν. El δὲ τοῦτο, τοῦ χοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ 


4. "όσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. 


AAAO. 


El τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ χόσμος, ἐξ 
ἀνάγχης 6 Xl; ἢ χόσμου ἴδιός ἐστι χατὰ τὴν γένε- 
σιν, 1] θεοῦ χατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ χόσμον 
ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ- 
γεῖσθαί mote, τοῦ χοσμοποιοῦ &pa Θεοῦ ὁμοούσιός 
ἐστιν. 


ΛΟΓῸΣ IA. 


"Oti ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, xpoxsiuéroo 
£utov *« Ὁ Παεὶρ μείζων μού ἐστιν. » 


Ἀφείθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. 


Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησὶν, ὁμοφυΐῇ vg 


«lem natura sunt, non recipiunt in se nazluraliler (* ὄντα οὐχ ἔχουσι xa0' ἑαντῶν φυσιχῶς τὸ μεῖζον 
Ῥ ? 


magis, neque minus. Neque enim homo, ratione 
substantie, magis homo esi quam alius, ut nec 
equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem $e majorem 
esse, consubstantiale autem  consubstantiali majus 
esse non potest ratione substantiz; non est igitur 
ei consubstantialis. 


Solutio objectionie. 


Oportebat sane istos Christi hostes undequaque 
veritatem sacris Litteris, traditam investigare, ea 
qua de Patre et Filio dicuntur expendentes; non 
autem pro sua libidine syllogismos effingere, atque 
argumentorum nexus excogitare, Si enim offendun- 
tur dicente Filio : « Pater major meest !*:» ju- 
ventur audientes de ipso dictum : « Qui cum essel 
in forma Dei, non rapinam arbitratus esL se esse 
:equalem Deo !*. » Quod et Joannes apertissime di- 
cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, zqualem 
seipsum faciens Deo **. » Si ergo, juxta sanctorum 
vocem, azequalis Patri egt, quonam pacto erit diver- 
58: ab eo substantie? Dicemus enim eis etiam nos 
quod qua nature squalitate inter se conveniunt, 
consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum 
homo homini, et equus equo. | 

ALIUD. 


In incorporeis majus et minus non quantitate 
estimaptor, corporum enim id proprium est, sed 


!'5 Joan. xiv, 98, bs Philipp. n, 0. 7 Joan. v, 18. 


-— 


ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος àv- 

θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἵππος 

ἵππου τυχόν. El τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονά φησιν 6 

Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, δμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ 

ἂν εἴη μεῖζον χατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐχ ἄρα 

ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. 
Πρὸς τοῦτο Aócic. 


Ἔδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς 
θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ 
περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας " οὐ πρὸς τὰς ol- 
χείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμοὺς, καὶ 
πλοχὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ 
σχανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ" « Ὁ Πατήρ μον 


D μείζων μού ἐστιν, » ὠφελείσθωσαν ἀχούοντες περὶ 


αὑτοῦ * «Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν 
ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ὃ δὴ τρανότατα xal 
Ἰωάννης φησίν * «Ὅτι Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Θεὸν, 
ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » El τυένυν, xazà τὴν 
τῶν ἀγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πῶς 
ἕσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Ἐροῦμεν γὰρ αὐτοῖς 
xaX ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσιχῶς χεί- 
μενα ἔσται πάντως xai ὁμοούσια * ὥσπερ ἄνθρωπος 
ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. 
ΑΛΛΟ. 


Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὗ 
μεγέθει χρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ 


|: 445 
ALIUD. 


Qu:e ejusdem substantie sumt et matura, magis 
etiam proprie inter se conferri possunt; quae vero 
ita 8686 non habent, sed divers: nature sunt, atque 
ea de causa diversitate quadam inter se distinota, 
comparari sibi iuvicem non possunt. Neque enim 
quisquam nisi judicii inops, hominis naturam inqui- 
. rens dicat, bovem homine majorem esse, aut vicis- 
sim bovis naturam nosse volens, dicat hominem eo 
majorem esse. Qus» enim ejusdem ualurz ac spe- 
ciei sunt, ut diclum est, ea commede apteque inter 
se conferuntur. Si itaque confertur, secundum vos, 
Filius cum Patre, ratione majoris et minoris, con- 
substantialis certe neque diversus ab eo erit. Con- 
substantiale autem non potest consubstantiali ma- 


jus au( minus esse ratione substanti? : ncque enim B 


lomo homine major est, quatenus homo est. Aqua- 
lis igitur est et consubstantialis Patri Filius; ra- 
tione vero incarnationis credimus Patrem majorem 
a Filio vocatum. Quando enim humanitatem assump- 
slt, tum etiam ut homo hoc dixit. 


ALIUD. 


Quxcunque proprie comparationem inler se ad- 
mittunt, consubstantialia eliam &éunt : homo enim 
liomini, et equus equo confertur. Differentia vero 
quain iis est que ejusdem speciei sunt, in accideu- 
Aibus consistit; atque hzc, ut plurimum, ex pas- 
' sione, aut alia quapiam causa fiunt, non in ratione 
suübstantiz sita suut, de qua praedicetur aliquod ac- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


144 
AAAQ. 

Τὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα xal φύσεως xaX τὴν 
πρὸς ἄλληλα σύγχρισιν χυριωτέραν ἐπιδέχεται" τὰ 
δὲ μὴ οὕτως ἔχοντα, ἑτεροφνῇ δὲ ὄντα, χαὶ διὰ τοῦτο 
τεμνόμενα πρὸς ἀλλοτριότητα, οὐχ ἂν ἀλλήλοις 
συγχρίνοιτο" ἀπαιδευσία γὰρ τοῦτό γε. Οὐ γὰρ ἄν. 
τις εἴποι νοῦν ἔχων, μείζονα τοῦ ἀνθρώπου τὸν βοῦν, 
τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐρευνῶν " οὐδ᾽ αὖ πάλιν τὴν τοῦ 
βοὸς ἐχμαθεῖν βούλοιτο, μείζονα τούτου τὸν ἄνθρωπον 
λέγοι. Τὰ γὰρ ὁμοφυῇ τε xaX ὁμοειδή, καθάπερ «t- 
pntat, τὴν κρὸς ἄλληλα σύγχρισιν ἀχόλουθόν τε xal 
πρέπουσαν ἔχει. Ἐ τοίνυν συγχρίνεται, καθ᾽ ὑμᾶς, 
ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ κατὰ τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον, ὁμοού- 
gto; ἄρα χαὶ οὐχ ἀλλότριος αὐτοῦ ἐστιν. Ὁ μοούσεο» 
δὲ ὁμοσυσίδυ οὐκ ἂν γένοιτο μεῖζον χαὶ ἔλαττον χατὰ 
τὸν τῆς οὐσίας λόγον * οὗ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν - 
θρώπου, χαθὸ ἄνθρωπος. Ἴσος ἄρα τῷ Πατρὶ xai ὁ 
Υἱὸς καὶ ὁμοούσιος * οἰχονομιχῶς δὲ εἰρῆσθαι πι- 
στεύομεν ἐπὶ τοῦ Πατρὸς τὸ μεῖζον. “Ὅτε γὰρ ἐν- 
ανθρωπήσας φαίνεται, τότε χαὶ τοῦτό φησιν ὡς ἄν- 
θρωπος. 

AAAQ. 


Ὅσα τὴν πρὸς ἄλληλα σύγχρισιν χυρίως ἐπε- 
δέχεται, ταῦτα πάντως ἐστὶ xal ὁμοούσια * ἄνθρωπος 
γὰρ ἀνθρώπῳ, χαὶ ἵππος ἵππῳ συγχρίνεται. Ἡ δὲ 
ἐν τοῖς ὁμοειδέσι διαφορὰ περὶ «à συμδεθηχότα ἐστί" 
χαὶ ταῦτα, ὡς ἐπὶ πλεῖστον, ἐχ πάθους γίνεται, ἣ ἐξ 
ἑτέρας τινὸς αἰτίας, οὐχ ἐν τῷ λόγῳ τῆς οὐσίας χεί- 
μενα, χαθ᾽ οὗπερ ἂν χατηγοροῖτό τι τῶν cup6t6n- 


cidentium. Ut exempli gratia, homo homine ma- C χότων. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἀνθρώπου μεί- 


jer est, magnitudine corporis et robore, animi prz- 
sentia, mentis acumine ; sed una omnibus est sub- 
stantie ratio, non vero separatim in singulis diver- 
58. Accidentia autem ex passione veluti radi- 
ce oriuntur : ex passione enim infirmus qui 
est infirmus, et tardus intellectu timidoque 
animo. Si ergo una est natura eademque substantiz 
ratio iis que proprie inter se comparari possunt : 
qua vero substantiis accidunt ex passione oriuntur 
aut ex eo quod non patiuntur : comparatur autem 
Filius Patri ratione majoris et minoris, ipseque ex- 
wa omnem passionem est (Deus enim pati noii po- 
test), nulla'plane ratione superabit Pater Filium, qui 
ejusdem cum eo essentix est, omnisque passionis 
expers est. $77 Dicitur vero major, ut principium 
cozterni geniminis. 


In illud, « Pater qui misit me, major me est 3". » 


Ex objectione Eunonii, 

Atqui Servator ipse non obscure, inquit, aut am- 
bigue, sed apertissime Patrem majorem se vocat , 
cum dicit : « later qui inisit me, major me est. » 
Si autem veritatem veruin dicere fatemini, veritas 
autem Christus, certe majorem se habet Patrem. 
Quod si ita est, dissimilis etiam illi crit. At si dissi- 
milis, non ergo consubstantialis. 


*! Joan, xiv, 98. 


ζων, μεγέθει σώματος καὶ ἰσχύϊ, ψυχῆς παραστή- 
ματι, διανοίας ὀξύτητι" ἀλλ᾽ εἷς μὲν ἅπασιν ὁ τῆς 
οὐσίας λόγος, xai οὐ μεμερισμένως ἐν ἑχάστῳ διά- 
φορος. Τὰ δὲ συμδεθηχότα ῥίζαν ἔχει τὸ πάθος * ix 
πάθους γὰρ ἀσθενὴς ὁ ἀσθενὴς, καὶ ὁ νωθρὸς τὴν 
διάνοιαν, xaX ὁ δειλίαν ἔχων ἐν ψυχῇ. El τοίνυν μία 
μὲν dj φύσις καὶ τῆς οὐσίας ὁ λόγος ὁ αὐτὸς τοῖς τὴν 
πρὸς ἄλληλα σύγχρισιν χυρίως ἐπιδεχομένοις, τὰ δὲ 
ὅσα περὶ τὰς οὐσίας εἰσὶν &x πάθονς γίνεται ἣ ix 
τοῦ μὴ παθεῖν, συγχρίνεται δὲ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πα- 
τέρα χατὰ τὸ μεῖζον xai ἔλαττον εἰσφερομένου τοῦ 
περὶ αὐτὸν λόγον, χαὶ ἔστι πάθους ἐχτὸς (ἀπαθὴς 
γὰρ ὡς θεὸς), χατ᾽ οὐδένα τρόπον ὁ Πατὴρ ὑπερέξει 
«00 Υἱοῦ xal τὴν αὐτὴν ἔχοντος οὐσίαν χαὶ παθεῖν 
οὐδὲν δυναμένου. Λέγεται δὲ μείζων ὡς ἀρχὴ τοῦ 
συναϊδίου γεννήματος. 

Εἰς τὸ, « Ὃ Πατὴρ ὁ πέμψας μὲ μείζων μού 

ἐστιν.» 
᾿Αγτίθεσις ἐκ τῶν Εὐγνομίου. 

Αὐτὸς ὁ Σωτὴρ οὐκ ἐπιχεχαλυμμένως, τρανότατα 
δὲ μείζονα ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα φησὶ, διὰ τοῦ λέγειν - 
ε Ὁ Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μού ἐστιν. » Εἰ τοί- 
νυν ἀληθεύειν δώσετε τὴν ἀλήθειαν, ἀλέθεια δὲ ὁ 
Χριστὸς, μείζονα ἔχει τὸν Πατέρα. Καὶ εἰ τοῦτο, 
πάντως ἔσται χαὶ ἀνόμοιος. Ἐπειδὴ δὲ ἀνόμοιος, οὐδὲ 
ὁμοούσιος. 


145 
Πρὸς rovro .locic. 


"Avayxalo» ὑμᾶς, ὦ χριστομάχοι, xat νῦν ἐρέσθαι, 
πότε τοῦ Υἱοῦ μείζων ὁ Πατὴρ ἣ γέγονεν ἢ εὑρέθη, 
ἣ ὅπερ ἂν βούλοισθε λέγειν. Χρόνον μὲν οὖν ὁριζόν- 
των ὑμῶν οὐχ ἄν τις ἀνάσχοιτο " χρόνων γὰρ ποιη- 
chc ὁ Υἱὸς, καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ἐστὶ, χατὰ τὰς ἀψευ- 
δεῖς τῶν ἁγίων φωνάς. Χρόνου δὲ ἀνῃρημένου, πάν- 
τῶς λείπεται λέγειν χατὰ τὴν ὑμῶν πρότατιν ἀεὶ xal 
ἀνάρχως τὸν Πατέρα μείζονα τοῦ ΥἹοῦ. ᾿Αλλ᾽, ὦ βέλ- 
τιστοι, μικρὸν ἀνανήψαντες ἐχεῖνο χαθ᾽ ἑαυτοὺς ἐν- 
θυμέθητε, ὅτι τὸ διαφέρον τινὸς χατὰ τὸ εἶναι μεῖξον 
ἣ λέγεσθαι͵ παραχείμενον ἔχει xaX συνεισφερόμενον 
ξαυτῷ τὸ ἔλαττον, οὗ xal ἐστὶ μεῖζον. Ὅταν γὰρ τὸ 
μεῖζον θελήσωμεν μαθεῖν, ἐπὶ τὴν τοῦ ἐλάττονος δρα- 
μόντες χατάληψιν, τὴν ἐχείνου βλέπομεν ὑπεροχήν. 
Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἦν μὲν αὐ- 
τὸς ἀεί" ἣν δὲ σὺν αὑτῷ xai ὁ Υἱὸς, οὗ xai μείξων 
εἶναι λέγεται, χαθ᾽ ὑμᾶς. Τὸ δὲ ἀεὶ ὄν, τῷ ἀεὶ ὄντι 
πῶς ἀνόμοιον ἔσται; Μεῖζον δὲ πῶς, συντρεχούσῃς 
τῷ γεγεννηχότι τῆς ὑπάρξεως τοῦ γεννήματος, χαὶ 
πάντα ἔχοντος φυσιχῶς ὅσα πρόσεστι τῷ. Πατοί; 


ὶ AAAQ., 

Ἔχ μαθημάτων fut) τῶν ᾿Αριττοτέλους ὁρμώμε- 
vot, xal τῇ δεινότητι τῆς ἐν χότμῳ σοφίας ázoxsypr- 
μένοι, χτύπους ἐγείρουσι ῥτ μάτων χεγῶν, οὐχ εἰδό- 
τες ὅτι xal πρὸς ταύτην ἀμαθῶς ἔχοντες ἐλεγχθή σον- 
ται. Θαυμάσαι γὰρ ὄντως ἀχόλουθον ὅτι δὴ τὸν περὶ 


τοῦ μείζονος xai τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, C 


ἐπὶ τὸν περὶ τοῦ ὁμοίου xai ἀνομοίου μεταπεπτώχα- 
αιν, οὐχ εἰδότες Ut, χατὰ τὴν ᾿Δριστοτέλους τέχνην 
ἐφ᾽ f μάλιατα μεγαλοφρονεῖ.) εἰώθασιν αὐτοὶ, οὐχ εἰς 
ταυτὸν χατατάττεται γένος τό τε ὅμοιον χαὶ τὸ ἀν- 
ὁμοιον, ὡς χαὶ τὸ μεῖζον χαὶ τὸ ἔλαττον. Τὸ μὲν γὰρ 
μεῖζον χαὶ τὸ ἔλαττον, τῶν πρός τι ἐχόντων παρ᾽ 
ἐχείνοις λέγεται. Τὸ δὲ ὅμοιον ἢ καὶ τὸ ἀνόμοιον 
ἑτέρας ἐστὶ χατηγορίας fiot διαιρέσεως. Πόθεν τοί- 
νὸν ὑμῖν ἀπὸ τοῦ μείζονος ἐπὶ τὸ ὅμοιον ἡ μετάδασις ; 
xaX ἐξ ἐλάττονος fot τοῦ μείζονος τὴν πρότασιν ἐξ- 
υφαίνοντες, ἑτερογενὲς εἰσφέρετε τὸ συμπέρασμα, 
λέγοντες Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, ἀν- 
ὅμοιος ἄρα" ἐχρὴν γὰρ μᾶλλον εἰπεῖν, οὐχ ἴσος ἄρα, 
$ οὐ τοσοῦτος ἄρα, ἵνα μὴ πάλιν ἀμαθεῖς ὄντες ἐξ- 
ελεγχθήση τθε τῷ τε μείζονι χαὶ τῷ ἐλάττονι τὸ ποσὸν 
ἐπιφέροντες. Οὐ γὰρ τὰ πρός τί πως ἔχοντα, ἀλλὰ τὸ 
μεῖζον ἣ ἔλαττον ὑποχεῖσθαι τῷ ποσῷ νενομοθέτηχεν 
Ἢ ᾿Αριστοτέλους τέχντ.. Elbr, 5X αὐτῷ τίθησιν ἑπτὰ, 
ἀριθμὸν, xai λόγον, χαὶ γραμμῆν, xai ἐπιφάνειαν, 
xal σῶμα, xal χρόνον, xai τόπον. Μόνων τοιγαροῦν 
τῶν εἰρημένων δέχεσθαι τὸ ποσὸν πεφυχότων, πόθεν 
ὑμεῖς, ὦ οὗτοι, τῷ μείζονι καὶ τῷ ἐλάττον: τὸ ποσὸν 
ἐπιφέρεξδε, ἑτέρῳ γένει ταῦτα τοῦ ᾿Αριστοτέλους 
ἀνατεθειχότο:: Ἐπειδὴ τοίνυν τὸν περὶ τοῦ μείζονος 
xai τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἀπαιδεύτως 
ἐπὶ τὴν τοῦ ὁμοίου xaX ἀνομοίου παράθεσιν ἐξεχλ)ί- 
νατε, λέγοντες" El ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, 
ἀνόμοιος ἄσχ' χαλεπωτέρω 5b . πάλιν ἀπχιδευτίας 


THUESAURUS. 


16 
Solutio objectionis. 


luterrogandi nobis sunt hostes Christi, quando- 
nam iDajor Filio Pater aut factus sit aut. inventus, 
aut quomodocunque illud dicant. Tempus eniin prz- 
fÉinientes vos nemo ferat : conditor enim temporum 
est Filius, et ante szcula ipse exsistit, juxta saucto- 
rum qui mentiri non possunt verissimum dictum. 
Sublato autem tempore, superest, ex vestra ipsorum 
sententia, semper et sine principio Patrem Filio ma- 
jorem fuisse. At vos, boni viri, nonnihil ad melio- 
rem mentem redeuntes ita vobiscum cogitate, quod 
id quod differt ab aliquo ea ratione qua majus est 
aut dicitur, propinquum sibi habet et collatum sibi 
minus, quo nimirum majus est. Cum enim id quod 
majus est cogaoscere volumus, ad minoris notitiam 
confugientes, majoris excellentiam cernimus. Si ergo 
Pater semper major est Filio, fuit quidem ipse sem- 
per : fuit vero etiam cum eo Filius, quo et major 
esse dicitur, secundum vos. Quod vero semper est, 
quonam pacto dissinile erit illi quod etiam semper 
est? Aut quomodo majus, cum ipsa geniti exsisten- 
tia cum genitore convenial omniaque uaturaliter iu 
se lrabeat qua Patri insunt? 


ALIUD. 


Ex Aristoteliea disciplina nobis insultantes, ct 
mundanz sapienti fastu turgidi, inanes verborum. 
crepitus excitant, parum sibi persuadentes se Ari- 
stotelic:& discipline ignaros, ostendi posse. Miran- 
dm enim est quod, cum rationem majoris et mi- 
noris exculiant, ad sermonem de simili et dissimili 
prolabantur, nescientes , juxta Aristotelis placita 
quo ipsi plurimum sese jactitant, simile 88 et dis- 
simile non in eodem genere collocari, ia quo majus 
et minus. Si quidem majus et iminus relativo. sivc 
ad aliquid ab iis dicuntur. Shuile vero et dissimile 
alterius ordinis sive przdicamenii sunt; Unde igitur 
vos ita a majore ad simile transilitis? et ex majore, 
sive minore propositionem deduzentes, diversi ge- 
neris conclusionem infertis, dicentes : Si minor est 
Filius Patre, dissimilis igitur ; cum potius ita dicen- 
duin fuerit : Non ergo zqualis, aut non tantus, ne 
imperitiam vestram proderetis, ex majore et minore 
quantitatem inferentes. Neque enim qu:e ad aliquid 
sunt, sed majus et minus, quantitati subjecta esse 
Aristotelica disciplina tradit. Species autem illi con- 
stituil septem : numerum , orationem, lipeam, su- 
perficiem, corpus, tempus et locum. Cum enim hsec 
solummodo quantum recipiant, undenam vos majori 
et minori quanium tribuitis, cum Aristoteles illa 
sub alio genere collocet ? Cum igitur vos majoris et 
minoris rationem investigantes, imperite ad similis 
et dissimilis comparationem devolvimini, dicentes : 
Si Filius minor est Patre, ergo etiam dissimilis; 
gravius statim erratis, majus et minus ad quantita - 
tem referentes, eum dicitis : Si Filius est minor 
Patre, ergo non qualis, neque tantus. Cum vero 
mens vobis nolla ex parte sana sit, inanis etiam ac 
vana est vestra propositio, 


M1 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


148 


ἐγχλήματι περιπίπτετε χατὰ τοῦ μείζονος xai τοῦ ἐλάττονος τὸ ποσὸν τιθέντες, ὅταν λέγητε" El ἐλάττων 
ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, οὐχ ἴσος ἄρα, οὐδὲ τοσοῦτος. Οὐδαμόθεν δ᾽ ὑμῖν ὑγιαίνοντος τοῦ λόγον, ματαία 


κάντως ἐστὶ xal [χούφη] f) πρότααις. 
ALIUD 
Docens. quod, proposito die ei minore, imperile 


admodum incqualitas inferatur, cum juxia Aristo- 
telis disciplinam alterius sit generis. 


Nomina qes ad aliquid sunt, atque ita ab illis 
vocantur, eum Aristoteles hujusce artis inventor ex- 
plicat, ita definit : Ad aliquid, inquit, vocantur quae 
id ipsum quod sunt, aliorum esse dicuntur, aut quo- 
medolibet aliter ad aliud : αἱ majus, id ipsum quod 
est respectu alterius esse dieitur. Et duplum, idip- 
sum quod est, alterius est : alieujus enim duplum 
dicitur. Cum igitor hzc sit eorum 89 quz ad ali- 
quid sunt dellnitio, dicant nobis isti , qui nihil quam 
Aristotelem crepant, et illius potius disciplina quam 
saerarum Seripturarum cognitione sese jactitant , 
an simile id Ipsum quod est alterius sit, quemad- 
medum majus et duplum. Opponitur enim simili 
dissimile, sieut majori, niinus; sed non eodem inodo 
atque ratione. Majus enim dicitur ut minore majus. 
Simile autem nunquam dissimili majus dicitur, ne- 
que quemadmodum majus, qui oppoaitum suum su- 
perat, est id quod esse dicilur; iia simile, quia 
wojus est dissimili, hoc quod est esse censcbitur. 
Diversi igitur generis prorsus ut sint necesse est, 
qua eamdem divisionem definitionemque non suaci- 
piunt, 


ALIUD. - 
Nomina quz ad aliquid sunt , aut quacunque ra- 


AAAQ. 


Διδάσκον ὅτι, προκειμένου τοῦ μείζονος xal τοῦ 
ἐλάττονος, ἀπαιδεύτως τὸ ἀνόμοιον εἰσφέρε- 
ται, ἑτερογεγὲς ὃν κατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους 
τόχγην. 

Τὰ πρός τι, ἔχοντα τῶν ὀνομάτων οὕτω τε παρ᾽ 
ἐχείνοις χαλούῤενα, φανερὰ χαθιστῶν ὁ -ἧς τοιαύτης 
τέχνης εὑρετὴς ᾿Αριστοτέλης, τοιοῦτον ἐχφέρει τὸν 
ὅρον" Πρός τι δὲ τὰ τοιαῦτα λέγεται, ὅσα αὑτὰ ἅπερ 
ἐστὶν, ἑτέρων εἶναι λέγεται f) ὁπωσοῦν ἄλλως πρὸς 
ἕτερον " ofoy τὸ μεῖζον τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἑτέρου λέ- 
γεται. Καὶ τὸ διπλάσιον ἑτέρου λέγεται τοῦθ᾽ ὅπερ 
ἐστέ’ τινὸς γὰρ διπλάσιον λέγεται. Τοῦτον τοιγαροῦν 
ἐχόντων τῶν πρός τι τὸν ὄρον, δειχνύτωσαν ἡμῖν ol 
τὴν ᾿Αριστοτέλους ἐρευγόμενοι τέχνην, xat τοῖς ἐχεῖ- 


B θεν μαθήμασιν, οὐ τοῖς ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς ἕαυ- 


τοὺς ἀποσεμνύνοντες, εἰ xal τὸ ὅμοιον τοῦθ᾽ ὅπερ 
ἐστὶν ἑτέρου λέγεται, χαθάπερ καὶ τὸ μεῖζον χαὶ τὸ 
διπλάσιον. ᾿Αντίχειται μὲν γὰρ τῷ ὁμοίῳ τὸ ἀνόμοιον, 
ὥσπερ καὶ’ τῷ μείζονι τὸ ἔλαττον, ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως 
οὐδὲ ὡσαύτως. Τὸ μὲν γὰρ μεῖζον ὡς ἐλάττονος pei- 
ζον λέγεται. Τὸ δὲ ὅμοιον o0x ἂν ὡς ἀνομοίου μεῖζον 
λεχθείη ποτὲ, οὐδὲ ὥσπερ τὸ μεῖζον διὰ τὸ ὑπερέχειν 
τοῦ ἀντιχειμένου τοῦτό ἐστιν ὅπερ εἶναι λέγεται" 
οὕτω χαὶ τὸ ὅμοιον διὰ τὸ μεῖζον εἶναι τοῦ ἀνομοίου 
νοηθήσεται τοῦτο. Οὐχοῦν ἑτερογενῇ πάντως ἔσται τὰ 
τὴν αὐτὴν διαίρεσίν τε χαὶ ὅρον οὐχ ἐπιδεχόμενα. 


AAAOQ. 
Τὰ πρός τι ἔχοντα τῶν ὀνομάτων, ἣ xai ὅπως δή 


tione respectu alterius dicuntur, simul et intellectu C ποτ᾽ οὖν πρὸς ἕτερόν τι λεγόμενα, ἅμα ἐστὶ χαὶ τῇ 


οἱ natura sunt, ut exempli gratia, duplum et ma- 
gnum. Duplum enim omnino secum inducit id cujus 
est duplum, et magnum secum etiam affert parvum, 
cujus comparatione est magnum. Neque enim erit 
duplum nen exsistente medio : neque magnum , nisi 
statuatur aliquod parvum. Hzc est igitur eorum quae 
ad aliquid sunt definitio; simile vero non necessa- 
rio una cum dissimili intelligitur, qnemadmodum 
illa, sicut neque justum cum injusto, neque virtus 
cum vitio. Nam ejusmodi privationes potius sunt, 
et eorum qua in habitu consistunt mutationes , ne- 
que queinadmodum ea 41:8 ad aliquid sunt, simul 
cum suis oppositis intelliguntur. Similis enim mu- 
tatio quadam est dissimile, justitize vero injustitia. 


νοήσει xal τῇ φύσει olov φέρε εἰπεῖν, τὸ διπλάσιον 
χαὶ τὸ μέγα. Τὸ μὲν γὰρ διπλάσιον, συνεισφέρει τι 
πάντως ἑαυτῷ οὗ καὶ ἐστὶ διπλάσιον, καὶ τὸ μέγα 
συνεισοίσει πάντως ἑαυτῷ τὸ μιχρὸν πρὸς ὃ χαὶ λέ- 
γεται μέγα. Οὐ γὰρ ἂν εἴη διπλάσιον, ἡμίσεος οὐχ 
ὄντος, ἀλλ᾽ οὐδὲ μέγα, μιχροῦ μὴ νοουμένου τινός. 
Tà μὲν οὖν πρός τι τοῦτον ἔχει τὸν ὄρον᾽" τὸ δέ γε 
ὅμοιον οὐχ ἐξ ἀνάγχης ἅμα τῷ ἀνομοίῳ νοεῖται, 
καθάπερ χἀχεῖνα' ὥσπερ οὐδὲ τὸ δίχαιον ἅμα τῷ 
ἀδίχῳ, οὐδὲ ἡ ἀρετὴ ἅμα τῇ xaxía. Τὰ μὲν γὰρ 
τοιαῦτα στερήσεις μᾶλλόν εἶσι χαὶ ἐχτροπαὶ τῶν ἐν 
ἕξει χειμένων, οὗ συνεισφέρεσθα: πάντως ὀφείλοντα, 
χαθάπερ χαὶ ἐπὶ τῶν πρός τι τὰ ἀντιχείμενα. Τοῦ 
μὲν γὰρ ὁμοίου ἐχτροπή τίς ἐστι τὸ ἀνόμοιον, τῆς δὲ 


Cum vere, juxia illorum disciplinam, privationes D δικαιοσύνης ἡ ἀδιχία. Ἐπειδὴ δὲ, χατὰ τὴν ἐχείνων 


. habütibus sint posteriores, non erit itaque dissimile 
ex iis quse una intelliguntur, eum potius sit privatio 
et inutatie simills. | 


ALIUD. 


Nomiuum quz ad aliquid sunt, alterum quodam- 
modo in altero esse suum habet, et sublato uno al- 
terum etiam interit, Quemadmodum igitur sublato 
majore, tollitur etiam 1ninus; neque enim minus 
aliquid fuerit, nisi exsistat majus, cujus respectu 
minus cst. Si ergo simile ejusdcin generis essc cum 


τέχνην, αἱ στερήσεις τῶν ἕξεων δεύτεραι, οὐχ ἂν εἴη 
τῶν ἅμα νοουμένων τὸ ἀνόμοιον, στέρησις xal ἐχ- 
τροπὴ τοῦ ὁμοίου τυγχάνον. 

AAAOQ. 


Τὰ πρός τι ἔχοντα τῶν ὀνομάτων olov ἐν ἀλλήλοις 
ἔχει τὸ εἶναι, χαὶ ἑνὸς ἀναιρεθέντος οὐχ ἔστι τὸ δεύ- 
τερον. Ὥσπερ οὖν χαὶ ἀναιρεθέντος τοῦ μείζονος, 
συναναιρεῖται πάντως τὸ ἔλαττον " οὐ γὰρ ἂν ἔλαττον 
εἴη τι, μὴ ὄντος μείζονος, οὗ καὶ ἔστιν ἔλαττον. Ei 
τοίνυν ὁμογενὲς εἶναί φατε τοῖς πρός τι xal τὸ ὅμοιον, 


451 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


cellat; et Domino secundum naturam Loc ascri- Α τοῦ δούλου μορφῆς, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα καὶ αὑτὸς χατὰ 


bens quod servili forma longe superior est , tametsi 
eliam ipse secundum naturam Dominus sit; atque 
jta quidem tribuens Patri, ut major sit, ut tamen 
ipse nihil minus habeat ratione essentiz. Ita enim 


erit verum genimen atque imago Genitoris, non ali-* 


qua ex parte expressa, sed omnimodam similitudi- 
nem cum ipso habens; solius vero decori causa ut 
Filius majorem honorem Patri tribuit. 


Adversus dicentes, quod Pater sit major Filio. 


Objectio hereticorum. ! 


Pater, inquiunt, semper erat, Filius vero non 
semper : quo pacto igitur non erit major qui sem- 


φύσιν Κύριος, ἣ τὸ μεῖζον παραχωρῶν ὡς Πατρὶ, 
οὐδὲν μὲν ἧττον ἔχων αὐτοῦ χατὰ τὸν τῆς οὐσίας λό- 
γον. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ γνήσιον γέννημα χαὶ εἰχὼν 
ὄντως τοῦ γεγεννηχότος, οὐ χατά τι παραχεχαραγμέ- 
vi, ἀλλ᾽ ὁλόχληρον πρὸς αὐτὸν σώζουσα τὴν ἐμφέ- 
ρειαν" διὰ δὲ μόνον τὸ πρέπον ὡς Υἱὸς τῷ Πατρὶ 
τιμὴν ἀπονέμων τὴν μείζονα. 


Πρὸς τοὺς “λέγοντας, ὅτι μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ 
Yiov. 


Ἀγτίθεσις ὡς ἐκ τῶν alpscixóv. 


Ὁ Πατὴῤ, φησὶν, ἣν ἀεὶ, οὐχ ἀεὶ δὲ ὁ Υἱός * πῶς 
οὖν οὐχ ἔσται μείζων ὁ ἀεὶ ὑπάρχων τοῦ μὴ οὕτως 


per exsistit eo qui non semper? Aut quo pacto non p ὄντος ; Πῶς δὲ οὐχ ἐλάττων τοῦ ἀϊδίως ὑπάρχοντος ὁ 


sit minor eo qui ab sterno exsistit is qui cternus 
non esi? Si vero major est Pater Filio, divers:e 
etiam essentie ab ipso erit. 

Solutio objectionis. 

Oportebat sane non ita inepte atque ruditer pro- 
poni gravem hanc, el imperitize vestrze convenieu- 
tem quaestionem, Nam cum diversitatem essentíizx in 
Patre et Filio urgetis, imperite admodum ex majore 
et minore id probare studetis : proinde ac si ea qua 
horum capacia sunt, necessario inter se substantia 
differant. Atqui lapidis quidem ad lagidem, ligni ad 
lignum, hominis ad hominem, substanti:x ratio est 
eadein. Accidit tamen ipsis et majus et minus. Li- 
gnum enim ligno majus secundum aliquid, et vicis- 


sim ininus apparet. Cum igitur etiam iis qux ejus- 


dem substantiz sunt majus et minus accidat, inepte 
vos ex hoc diversitatem essentiz in Patre et Filio 
demonstrare nitimini, vestramque dementiam ni- 
hilominus per h:c declaratis. qualis enim Patri 
exsistens Filius, minorem se facit ratione incarna- 
tionis, ut diximus. 


949 ALIUD. 


Qux naturali inter se similitudine non conjun- 
guntur, et ratione essentiz differunt, per simile et 
dissimile, non vero per majus et minus discernuu- 
tur. Si ergo unum est Pater et Filius ratione natura, 
dicant nobis acerbi isti disceptatores, quomodo ma- 
jus et minus eis competere poterit? Si vero alterius 
plane diverseque a Paire essentiz Filium esse di- 
citis, quo pacto ea qux plane essentiz ratioue inter 
se dissident, comparari inter se poterunt? Neque 
enim non ridiculus esse possit, qui qux nulla ex 
parte conveniant inter se compararit, quique solemn 
ligno splendidiorem dicere veluerit. Si ergo quis 
diversi generis sunt, ἃ mutua inter $e coniparatione 
abborrent : inepta certe est propositio, quae majus 
et minua Patri et Filio accommodat , si modo non 
ejusdem , juxta vestram opinionem , sunt essentixs , 
el quxe eam essentia diversitatem demonstrat, quam 
nescio unde excogitarint de natura omnium suprema, 


μὴ ἀΐδιος v; Εἰ δὲ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, καὶ 
ἑτεροούσιος ἄρα πρὸς αὐτόν. 
Πρὸς ταῦτα «λύσις. 

Ἐχρῆν, ᾧ βέλτιστοι, μὴ λίαν οὕτω χαχῶς μηδὲ 
ἀτέχνως προχεῖσθαι τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο τῆς ὑμῖν πρε- 
πούσης ἀμαθίας πρόδλημα. Εἰσφέροντες γὰρ ἡμῖν 
ἐπί τε Πατρὸς χαὶ Υἱοῦ τὸ ἑτεροούσιον, ἀπὸ τοῦ μεί- 
ζονος χαὶ τοῦ ἐλάττονος τὴν ἀπόδειξιν ἀμαθῶς ποιεῖ- 
σθαι σπουδάζετε, ὥσπερ ἀναγχαίως ἐχόντων πρὸς 
ἄλληλα τὴν ἔτεροουσιότητα, τῶν ὅσα τούτων πέψυχεν 
εἶναι δεχτιχά, Καίτοι ξύλῳ μὲν παντὶ πρὸς ξύλον, 
χαὶ λίθῳ πρὸς λίθον, χαὶ ἀνθρώπῳ πρὸς ἄνθρωπον, 


«ἧς μὲν οὐσίας ὁ λόγο; ὁ αὐτός. Πρόσεπτι δὲ ὅμως 


xa τὸ μεῖζον xai τὸ ἔλαττον " ξύλον γὰρ ξύλου μεῖ- 
ξον χατά τι, καὶ πάλιν ὁμοίως ἔλαττον φαίνεται, 
Ἐμδαίνοντος τοίνυν xaX ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων τοῦ τε 
μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος, περιττῶς ὑμεῖς ἐπὶ Πα- . 
τρὸς χαὶ Υἱοῦ ταύτην ἀπόδειξιν ποιεῖσθε τοῦ ἕτερο- 
ουσίου * xai διὰ τούτων δὲ οὐδὲν ἧττον ληροῦντες εὑ- 
ρίσχεσθε. Ἴσος γὰρ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, τὸ 
ἔλαττον ἐφ᾽ ἑαυτοῦ τίθησιν οἰχονομιχῶς, ὡς δέξζει- 
χται. 


ΑΛΛΟ. 
Τὰ τῆς πρὸς ἄλληλα φυσιχῇῆς ὁμοιότητος ἐστερη- 
μένα, καὶ κατὰ τὸν τοῦ πως εἶναι λόγον διεστηχότα, 
τῷ ὁμοίῳ χαὶ τῷ ἀνομοίῳ χρίνεται μᾶλλον, καὶ οὐδέ 


Ὁ πὸυ τῷ τε μείζονι xai τῷ ἐλάττονι. Εἰ μὲν οὖν ἕν 


ἔστιν ὁ Πατὴρ ὡς πρὸς τὸν Υἱὸν χατὰ τὸν τῆς φύσεως 
λόγον, λεγέτωσαν ἧμῖν οἱ πιχροὶ συζητηταὶ, χατὰ 
tva τρόπον χωρήσει ἐπ᾽ αὐτῶν τὸ μεῖζον χαὶ τὸ 
ἔλαττον; Εἰ δὲ πάντη διεστηχὼς χαὶ χεχωρισμένος τῆς 
τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς εἰσφέρεται, ἑτέρας τε φύ- 
σεως ὑπείληπται παρ᾽ ὑμῖν, πῶς τὰ πάντη διεστηχότα 
χατὰ τὸν τοῦ πως εἶναι λόγον τὴν πρὸς ἄλληλα σύγ- 
χρισιν ἐπιδέξεται; Οὐ γὰρ δή τις ἔξω γελοιότητος 
κείσεται và χατὰ μηδὲν ἀλλήλοις χοινωνοῦντα συγχρί- 
νων, xai ἥλιον ξύλου λέγων εἶναι λαμπρότερον. El 
τοίνυν τὰ Étepoyevr, χαὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύγχρισιν 
παραιτούμενα φαίνεται, ἀπαίδευτος ἡ πρότασις τὸ 
μεῖζον xal τὸ ἔλαττον ἐπὶ Υἱοῦ χαὶ Πατρὸς εἰσφέ- 
ρουσα, εἴπερ εἰπὶν οὐ τῆς αὐτῆς οὐσίας, xaD' ὑμᾶς, 


155 
ALIUD. 


Si per passionem mortis imminutum Jesum cer- 
nimus, juxta Pauli vocem **, ergo ante passionem 
minus in ipso non erat. Cum vero hic dicat, per- 
fectum ipsum esse necesse est. Cum autein perfectus 
sit Filius, et perfectioni Patris adzquatus, certe il- 
lud bi:ereticorum minus, locum in ipso non habebit. 


ALIUD. 


Paulus, testificans zqualitatem quz Filio cum Pa- 
tre intercedit, alicubi ita iuquit : « Qui in forma 
Patris exsistens non rapinam arbitratus est se esse 
zqualem Deo. » Dicit vero etiam ipsum imminutum 
fuisse per passionem mortis. Cum igitur fieri non 


S. CYXRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


156 
AAAO. 

Εἰ διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου βλέπομεν ἡλαττω- 
μένον τὸν Ἰησοῦν, χατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, πρὸ 
τοῦ πάθους ἄρα τὸ ἔλαττον οὐχ ἦν ἐν αὐτῷ. Εἰπόντος 
bb τυύτου, τὸ εἶναι τέλειον αὐτὸν εἰσδαίνειν ἀνάγχη. 
Τέλειος δὲ ὧν ὁ Υἱὸς, καὶ τῇ τοῦ Πατρὸς τελειότητι 
παρισούμενος, οὐχ ἐπιδέξετα: δηλονότι τῶν ἀνομοίων 
τὸ διλαττον. 


, AAAU, ᾿ 


Τὴν ἰσότητα τῷ ΥἹῷ προσμαρτυρῶν ὁ Παῦλος ἣν 
ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα, φησί που σαφῶς" εὋς ἐν 
μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ 
εἶναι ἴσα Θεῷ. » Λέγει δὲ αὐτὸν xal ἡλαττῶσθαι διὰ 
τὸ πάθημα τοῦ θανάτου. Οὐχ ἐνδεχομένον τοιγαροῦν 


possit ut de uno atque eodem simul significeutur B ἐφ᾽ ἑνὸς; χαὶ τοῦ αὐτοῦ σημαίνεσθαι ὁμοῦ τό τε μεῖ- 


majus et minus naturaliter; quaerendum est quo 
pacto utrumque in Dco Verbo tuebimur, et in uno 
ac solo duo hzc sita esse statuemus. ΘᾺ, Quocirca 
quatenus natura sua Deus est, xqualis est Deo qui 
cum genuil; qualenus vero factus est homo, iinnmi- 
nuius esse dicitur. Si quis autem a naturali ejus exsi- 
&tentia qualitatem adimat, neque hanc in eo con- 


servari contendat, ubinam igitur sita erit? Aut quem ^ 


locum habebit Filii excellentia, cum sola imminu- 
tio appareat circa incarnationis rationem ? 


Jn idem : Quod Filius per omnia similis sit Deo ac 
Patri, proposito et examinalo dicto illo : « Amen 
dico vobis, non surrezit inier natos mulierum major 
Joanne Baptista, » eic. 


Objectio hareticorum. 


At quomodo, inquiunt, sit squalis aut similis 
Christus, hoc est Filius, Patri perfectissimo, qui 
»licubi aperte ait : « Neminem inter natos mulierum 
majorem Joanne Baptista surrexisse; et minorem 
in regno celorum, majorem ipso esse **? » Ipsc enim 
minor exsistens, ratione temporis quo natus est ex 
sancta Virgine, tum demum se ad summam virtu- 
lum mensuram perventurum fatetur, quando regnum 
eceloruimn . advenerit, ac veluti mercedem quamdam 
propter administrationem nostr:ze salutis reportatu- 
rum. Qui vero ejusinodi natorz, quo pacto sit simi- 
lis, aat quo pacto statuatur zqualis Patri ἢ 


Solutio objectionis. 


Imperite admodum atque inepte qui ita sentiunt, 
eorum qua a Servatore nostro Christo dicta sunt 
vim interpretantur. Neque enim ut propriam suam 
naturam accuset, hzc dicit, neque tanquam magnum 
et przelarum aliquid statuit Joanne majorem esse, 
qui Dei ac Patris dignitate gloriatur, et naturaliter 
omnia quz Patris sunt, in se habet, atque ob id 
proclamans s « Omnia quz habet Pater mea sunt **, » 
Perfectus autem est Pater: nullius itaque indigens ; 
perfectusque est Filius ex ipso genitus. Qui vero ita 


? Hebr. 1, 7. Luc. vir, 98. ?* Joan. χτι, 15. 


ζον xal τὸ ἔλαττον quoixüg, ζητητέον ὅπως ἐπὶ τοῦ 
Θεοῦ Λόγου διασώσομεν ἀμφότερα, χαὶ περὶ τὸν ἕνα 
χαὶ μόνον τὰ δύο χεῖσθαι δώσομεν. Οὐχοῦν χαθὸ φύ- 
cst Θεὸς, ἴσος ἔσται τῷ γεγονηχότι Θεῷ καθὸ δὲ 
γέγονεν ἄνθρωπος, ἡλαττῶσθαι λέγεται. El δέ τις 
ἀφέλοι τῆ; φυσιχῇῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ τὴν ἰσότητα, xal 
μὴ ἐν τούτῳ ταύτην σώζεσθαι λέγοι, ποῖ δὴ λοιπὸν 
χείσεται ; "II ποῖον ἕξει τὸν τόπον τοῦ Υἱοῦ τὸ ἐξαί- 
ρετον, μόνης τῆς ἐλαττώσεως φαινομένης περὶ τὸν 
15; ἐνανθρωπήσεως τρόπον; 


Ἔτι εἰς τὸ αὐτό " “Ὅτι ἴσος ὁ Υἱὸς κατὰ πάντα τῷ 
Θεῷ καὶ Πατρὶ, προκειμένου καὶ ἐξεταζομέγον 
ῥητοῦ" ε'Αμὴν Aéro. ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται &x 
γεγγητοῖς γυναιχῶν gerer Ἰωάγγου τοῦ Ba- 
πτιστοῦ, ν μετὰ τῶν ἐφεξῆς. , 


Ἀγσίθεσις ὡς ἐκ cor δι; ἐναντίας. 


Καὶ πῶς ἂν εἴη, φησὶν, fj ἴσος ἢ ὅμοιος ὁ Χριστὸς, 
τουτέστιν. ὃ Υἱὸς τῷ παντελείῳ Πατρὶ, ὅς γε σαφῶς 
πού φησιν ὡς «€ Οὐχ ἐγήγερται μὲν ἐν γεννητοῖς γυ- 
γαιχῶν Ἰωάννου μείζων οὐδεῖς " ὁ δὲ μικρότερος ἐν 
τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων αὐτοῦ ἐστιν. » 
Αὐτὸς γὰρ ὧν Ó μιχρότερος κατὰ τὸν ἐν τῷ γεγεννῇ - 
σθαι χρόνον διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου, τότε μόλις χαὶ 
τὸ τῶν εἰς ἄχρον ἡχόγντων ἀρετῆς ὑπεραναδήσεσθαι 
μέτρον ἑαυτὸν ὁμολογεῖ, ὅταν ἡ τῶν οὐρανῶν βασιλεία 
παραγένηται, μισθὸν ὥσπερ τινὰ τοῦτον τῆς εἰς ἡμᾶς 
διαχονίας ἀντιχοιζόμενον. Ὃ δὲ οὕτως ἔχων φύσεως, 
πῶς ἂν fjv ὅμοιος, ἢ xal ἐν ἰσότητι φαίνοιτο τοῦ Θεοῦ 


D χαὶ Πατρός; 


Πρὸς ταῦτα «ύσις ἐφεξῆς. 


᾿Ανοήτως σφόδρα καὶ ἀμαθῶς οἱ τῆσδε διεσχεμμέ- 
vot τὴν τῶν εἰρημένων παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χρι- 
στοῦ διειλήφασι δύναμιν. Οὐ γὰρ ἵνα τῆς οἰχείας χατ- 
ἡγορῆσῃ φύσεως, τὰ τοιαῦτά φησιν, οὐδὲ ὡς μέγα τι 
xal ἀξιοζήλωτον χαύχημα περιτίθησιν ἑαυτῷ τῶν 
Ἰωάννου μέτρων τὴν ὑπεροχὴν, ὁ τοῖς τοῦ Θεοῦ xal 
Πατρὸς ἐπιχομπάζων ἀξιώμασι, χαὶ πάντα ἔχων ἐν 
ἑαυτῷ τὰ Exslvou φυσιχῶς, δ'ά γε τοῦτο βοῶν" 
ε Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμά ἔστιν. » Ἔχει δὲ ὁ 
Πατὴρ τὸ παντέλειον * ἀπροσδεὴς ἄρα χαὶ τέλειος ἐξ, 


159 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCBHBIEP. 


160 


stam ἴῃ regno crelorum, aut. quomodo erit major À κατά τινα τρόπον τὸν ἅγιον Βαπτιστὴν ἐν τῇ βασι- 


eo? Quantitate enim temporis ex quo natus est, 
nemo, ut arbitror, compos mentis dixerit. Quo pacto 
enim quispiam prztereat id quod semper ipsum 
praecedit, atque una cum ipsa temporis evolutione 
raptatur aique percurrit? Quemadmodum enim in 
rotarum volutatione, anteriorum semper fit pro- 
gressus, sequentibus seniper in posteriore situ a 
tergo relictis; ita etiam in progressu temporis qui 
prior est, posterioribus major est. Non igitür hoc 
modo superari Baptistam a Christo, sed sanctitatis 
duntaxat ratione, opus est profiteri. Quomodo enim 
quispiam aliter in ipsis majus intelligere possit? At 
si cum regnum caelorum advenerit major illo cer- 
netur, nunc cerle aut :xqualis, aut minor eo est. 


λείᾳ τῶν οὐρανῶν, fj πῶς ἔσται μείζων αὑτοῦ : Κατὰ 
μὲν οὖν τὸν ἐν ποσότητι τοῦ γεγεννῆσθαι χρόνον, 
οὐχ ἄν τις, οἶμαι, σωφρονῶν ἐννοήσειε, Πῶς γὰρ ἄν 
«ἰς καὶ φθάσαι τὸ ἀεὶ προδαδίζον αὐτοῦ, xaX ταῖς τοῦ 
χρόνου περιόδοις ἀεὶ συντρέχον χαὶ συνελχόμενον ; 
Ὅνπερ γὰρ τρόπον τὰ ἐν ταῖς τῶν χύχλων περιστρο- 
φαῖς ἀεὶ πρὸς τὸ πρόσω χωρεῖ τὴν τοῦ διώχοντος 
χαὶ χατόπιν χειμένου παρεχνεύοντα θέσιν, οὕτως οἱ 
τὸ ἐν χρόνῳ πρίδοντες μέτρον, ἀεὶ μεῖζον ἐν αὐτῷ 
χατὰ τῶν ὕστερον χεχτήμεθα. Οὐχοῦν οὐ χατὰ τοῦτο 
πλεονεχτήσει Χριστὸς τὸν ἅγιον Βα πτιστὴν, λεέπει 
δὴ λοιπὸν ὡς ἐξ ἀνάγχης εἰπεῖν, ὅτι χατὰ τὸν τῆς 
ἁγιότητος τρόπον, Πῶς γὰρ ἄν τις ἑτέρως ἐν αὐτοῖς 
ἐπινοήσειε τὸ μεῖζον ; ᾿Αλλ᾽ εἰ τότε χατὰ τὸν τῆς 


Cum vero impii isti Christum Joanne inferiorem B βασιλείας δηλονότι καιρὸν μείζων ὀφθήσεται, νῦν ἄρα 


existiment, zqualitatem illi tribuent. Sed videant 
prorsus quam imbecilli argumento nitantur. Qu:e- 
nam enim zqualitas sanctitatis ex his constitui po- 
test? Aut quo pacto non incomparabiliter superare 
censebitur Christus, cum videamus ipsum Joannem 
ita ad Christum loquentem : « Mihi opus est abs te 
baptizari **. » Id vero extra omnem controversiam 
est, id quod minus est a prestantiure benedici et 
sauctificari. 


ALIUD. 


Beatus Baptista Judieos ita alloquitur : « Ego vos 
baptizo in aqua: sed post me venil vir, cujus non 


sum dignus ut pronus solvam corrigiam calceamenti € 


ejus. llle vos baptizabit in Spiritu sancto et igne. 
Cujus veutilabrum in manu ejus, et purgabit aream 
stan , et congregabit triticum in horreis suis, pa- 
leam vero exuret igne inexstinguibili. » Quzxnam 
igitur inter hos zqualitatis ratio constare potest **, 
Joannis, inquam, et Christi? Nondum enim wajor, 
si aliquando futurus erat, juxta istorum opinionem, 
cur seipsum aqua baptizare, Christum autem Spi- 
ritus datorem futurum aflirmat? Atque hie quidem, 
ut famulus, ne corrigiam quiJem calceamenti attin- 
gere audet, hunc vero aree Dominum esse dicit. 
Hoc enim significat illud, « Purgabit aream suam 89. » 
Distribuzorem enim ac veluti designatorem fore 97 
: ait eorum quie singulis conveniunt : ita ut justos ac 
bonos instar boni tritici in ccelestes mansiones in- 
ducturus sit, impios vero instar palearum igni pa- 
bulum projecturus. Αἱ si erat aequalis ei qui paulo 
post erat futurus major, cur non etiam ipse baptiza- 
vit in Spiritu, areamque suam expurgavit, et Do- 
mini dignitatem sibi arrogans, judicavit mundum in 
justitia? Cum vero beatus Daptista Joannes nihil 
herum prestitisse iuveniatur, Christus autem in 
potestate divina przstitit : non erat igitur zequalis 
illi qui tanto intervallo eum superabat. 


9 Math. ii, 145 9? Jhjd. 10, 12... ?? Luc. in, 07. 


τὸ (coy ἣ τὸ ἔλαττον ἔχει. 'Emecóh δὲ, ὡς εἰχὸς, τὸ ἐν 
ἐλάττοσι «ὧν Ἰωάννου χεῖσθαι Χριστὸν λογιοῦνται 
δυσσεθεῖς, ἀποδώσουσιν ἄρα τὸ ἴσον. ᾿Αλλ᾽ ὁράτωσαν 
καὶ τοῦτον αὐτοῖς ἀσθενοῦντα τὸν λογισμόν. Ποία γὰρ 
ἰσότης αὐτοῖς ἐν ἁγιασμῷ σωθήσεται ; Πῶς δὲ οὐ νι- 
χήσει Χριστὸς ἀσυγχρίτοις ὑπεροχαῖς, ὅταν ἴδῃς τὸν 
μαχάριον Ἰωάννην λέγοντα πρὸς αὐτόν" « Evo χρείαν 
ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι; » Χωρὶς δὲ πάσης ἀντιλο- 
γίας τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ χρείέττονος εὐλογεῖται xai 
ἁγιάζεται. 


AAAQ. 


Προσεφώνει τοῖς Ἰουδαίοις ὁ μαχάριος Βαπτιστῆς" 
« Ἐγὼ ὑμᾶς ἐθάπτισα ἐν ὕδατι. Ὀπίσω μου ἔρχεται 
ἀνὴρ, οὗ οὐχ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα χύψας λύσω τὸν ἱμάντα 
τοῦ ὑποδήματος. "Exetvog ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι 
ἁγίῳ χαὶ πυρί, Οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὑτοῦ, καὶ 
διαχαθαριεῖ τὴν ἅλωνα αὐτοῦ, χαὶ συνάξει τὸν σῖτον 
εἰς τὴν ἀποθήχην, τὸ δὲ ἄχυρον χαταχαύσει πυρὶ 
ἀσθδέστῳ. » Ποῖος οὖν ἄρα πρὸς ταῦτα γενήσεται 
λόγος τοῖς ἐν ἰσότητι τῶν Ἰωάννου μέτρων τιθεῖσι 
τὸν Κύριον; θὕπω γὰρ μείζων, εἴπερ ἔσται ποτὲ, 
χατὰ τὴν ἐχείνων διάληψιν, ὅτου χάριν ἑαυτὸν μὲν 
ὕδατι βαπτίζειν, τὸν δὲ τοῦ Πνεύματος ἔσεσθαι χο- 
ρηγὸν διϊσχυρίζεται; Καὶ αὐτὸς μὲν, ὡς οἰχέτης, 
οὐδ᾽ ὅσον ἀποθίγειν τοῦ ἱμάντος ἀποτολμᾷ" τὸν δὲ 
τῆς ἅλω Δεσπότην εἶναί φησι. Τοῦτο γὰρ σημαίνει 
τὸ, ε Διαχαθαριεῖ τὴν ἅλωνα αὐτοῦ.» Καὶ διανομέα τε 
xa οἱονεὶ σημάντορα τῶν ἑχάστῳ πρεπόντων ὀφθή- 
σεσθαι λέγει " ὡς τὸν μὲν δέχαιόν τε χαὶ ἀγαθὸν σΐτον 
δίχην ταῖς οὐρανίοις εἰσχομίζειν αὐλαῖς, πυρὸς δὲ 
ποιεῖσθαι τροφὴν ἀχύρου τρόπον ἀποτιναχθέντα τὸν 
ἄδιχον. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἦν ἐν ἴσῳ μέτρῳ τῷ μιχρὸν ὕστε - 
ρον ἐσομένῳ μείζονι, τί μὴ καὶ αὐτὸς βαπτίζει μὲν 
ἐν ἁγίῳ Πνεύματι" διαχαθαίρει δὲ τὴν ἅλωνα αὐτοῦ, 
xai τὸ Δεσποτιχὸν ἀξίωμα περικείμενος χρίνει τὴν 
οἰχουμένην ἐν διχαιοτύνῃ ; Ἐπειδὴ δὲ τούτων οὐδὲν 
ὁ μαχάριος Βαπτιστὴς Ἰωάννης ἐπιτελῶν εὑρίσχεται, 
πράττει δὲ ὁ Χριστὸς ἐν ἐξουσίᾳ θεοπρεπεῖ, οὐχ ἴσος 
ἄρα ἐχεῖνος τῷ τοσοῦτον ἐξαλλομένῳ xal ἀναδαί- 
νοντι. 


405 . 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


16À 


Pauli testimonio statuent, qui Christum tanto su- A ἡμῖν 6 σοφώτατος τοσοῦτον ἀγγέλων ὑπερτιθεὶς τὸν 


periorem angelis esse testatur , quanto divina na- 
tura creata antecellit? « Cui enim, inquit Paulus , 
angelorum unquam dixit : Sede ἃ dextris meis? 
Nonne omnes sunt adimninistratorii spiritus, in mi- 
nisterium missi ***? » Quo pacto igitur is qui 
tanto est angelis przsiantior Filius , ut et Patris 
sedili et tabernaculo adjungatur, quasi magnum 
sliquid et praeclarum de se prsdicet, majorem 
Joanne Baptista in regno coelorum fore, cum sem- 
per major sit? Quomodo enim non sit major, qui 
Deo ac Patri zqualis est ἢ 


ALIUD. 


Si Joannes Baptista erat lucerna , Christus vero 
lumen, quo pacto erit e&quale cum lucerna lumen 
ipsum **, aut id quod illuminandi vim habet, cum 
eo quod illuminatione indiget ? Quod vero tanto 
intervallo superat , quonam pacto minus exeisLens, 
majus flat ? 

ALIUD. 

Si is qui habet sponsam, sponsus est, 06 est 
Christus, amicus autem spousi qui stat et audit 
ipsum, hoc est beatus Joannes Baptista, diversus 
itaque ab ipso est non solum numero distinctus, 
verum etiam zqualitate dignitatis et honoris de- 


stitutus. Siquidein hic revera festum diem inchoat,- 


* ille vero alterius festivitatis est particeps, ac proinde 
illustrior. 


ALIUD. 


Joannes Baptista ita alicubi de Servalore nostro 
dicit : « Qui de sursum venit, super omnes est **. » 
99 Deinde suam etiam conditionem explicans : 
« Qui de terra est, inquit, terrena loquitur "δ. » 
Si ergo Servator eizequalis est, quippe qui nondum 
majus accepit , nihil, ut verisimile est, obstiterit 
quominus id quod proprium allerutri est, in al- 
terum transeat, ita ul Baptista desursum omnium. 
que supremus censealur, Christus vero terrenus. 
Sed hoc absurdum est. Hic enim, ut naturaliter 
Deus, super omnes est : ille vero ex inferiore et Deo 
subjecla creatura terrenus est. Non ergo xqualis, 
quin potius incomparabili excellentia a Christo su- 
peratur. Quo pacto igitur censeri polest aliquando 
futurus major, qui semper tautopere eacelluit ? 


ALIUD. 


Servator post resurrectionem ἃ mortuis instau- ' 


rans in nobis priscam Spiritus gratiam, inspiravit 
apostolis, dicens : « Accipite Spiritum sanctum 5.» 
Et rursum ipse de Spiritu ita ait : « Quia de meo 
accipiet ". » Sed et Spirltus Christi Spiritas san- 
cius Ὁ sacra Scriptura-appellatur, ut in Actibus 
apostolorum legitur : « Cum vero transissent Asiam 
εἰ Galatiae regionem, tentarunt proficisci in Bi- 
üyuiam, et aoa permisit eos Spiritus Jesu **. » 


** Hebr. 1, 15, 16. Joan. v, 5-5. 
40 Act. xvi, T. 


^ Joan. πὶ, 51. "ibid. "6 Joan. xs, 22. 


Χριστὸν, ὅσον ἡ θεία φύσις τὴν γενητὴν ὑπερτρέχει. 
€ Τίνι γὰρ, εἶπε, ποτὲ νῶν ἀγγέλων, φησί * Κάθου ἐχ 
δεξιῶν μου; Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργιχὰ πνεύματα 
εἰς διαχονίαν ἀποστελλόμενα ; » ἸΙῶς οὖν ὁ τοσοῦτο» 
τοὺς Ἰωάννον μείζονα; ἀγγέλους ἀναδαίνων Υἱὸς, 
ὡς xai τοῖς τοῦ Πατρὸς ἐνιδρύαθαι θώχοις, ὡς μέγα 
τι xal ἀξιόπιξτον ἐφ᾽ ἑαυτῷ φησιν, ὡς ἔσται μείζων 
αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς βασιλείας καιρὸν, καίτοι τὸ μεῖζον 
ἔχων ἀεί ; Πῶς γὰρ οὐχ οὕτως ὁ ἐν ἰσότητι τοῦ Θεοῦ 
καὶ Πατρός ; 


ἄλλο. 
Ei λύχνος ἦν ὁ μαχάριος Βαπτιστῆς, φῶς δὲ 6 


B Χριστὸς, & ἐν ἰσότητι κείσεται τῇ λύχνῳ τὸ φῶς, 


xal τὸ φωκίζειν πεφυκὸς τῷ φωτὸς δεομένῳ ; Τὸ δὲ 
τοσοῦτον ἀεὶ πλεονεχτοῦν, πῶς ἐν ἐλαττώσει ὅν, ἐπὶ 
«ὁ μεῖζον ἀναδήσεται; 


'AAAO. 


Εἰ ὁ ἔχων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστὶ, τουτέστιν ὁ 
Χριστὸς, δ᾽ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου ὁ ἐστηχὼς xal ἀχούων 
αὐτοῦ, τοντέστιν ὁ μαχάριος Βαπτιστὴς, ἕτερος ἄρα 
παρ᾽ αὐτόν ἐστιν οὐ μόνον δηλονότι διαστελλόμενος 
ἀριθμῷ, ἀλλὰ τὸ ἴσον οὐχ ἔχων ἐν ἀξιώματι xol τιμῇ. 
Εἴπερ ὁ μὲν ἐστι πανηγυράρχης ἁληθῶς, ὁ δὲ τῆς 
ἑτέρου πανηγύρεως μέτοχος, καὶ διὰ τοῦτο λαμπρό- 
«epos. 

ÀAADO. . 

Αὐτός κοῦ φηδιν ὁ μαχάριος Βαπειστὴς περὶ τοῦ 
Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ" « Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος 
ἐπάνω πάντων ἐστίν. » Εἶτα τὸ οἰχεῖον ἐκχαλύπτουν 
μέτρον" ε« Ὁ ὧν Ex τῆς γῆς, φησὶν, τὰ τῆς γῆς λα- 
Ast, » Εἴπερ οὖν ἐν ἰσότητι κείσεται τῇ πρὸς αὐτὸν ὁ 
Σωτὴρ, ὡς οὔπω τὸ μεῖζον ἀπολαδὼν, οὐδὲν, ὡς εἰ- 
κὸς, διαχωλύσει καὶ τὸ ἐχατέρῳ χυρίως προσὸν με- 
ταδαίνειν ἐπὶ τὸν ἕτερον " ὡς νοεῖσθαι μὲν, ἄνωθέν 
τε xal ἐπάνω πάντων τὸν ἅγιον Βαπτιστὴῆν, ἀπὸ δὲ 
«ἧς γῆς τὸν Κύριον. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Ὃ μὲν 
γὰρ, ὡς κατὰ φύσιν ὑπάρχων Θεὸς, ἐπάνω πάντων 
ἐστίν ὁ δὲ τῆς χάτω χαὶ ὑποχειμένης τῷ Θεῷ χτί- 
σεως ἐχπεφυχὼς kx τῆς γῆς ἐστιν. Οὐχ ἴσος ἄρα, 
μᾶλλον δὲ ἀσυγχρίτοις ὑπεροχαῖς παραχωρήσει τὸ 


Ὁ νιχᾷν τῷ Χριστῷ. Πῶς οὖν ἔσεσθαί ποτε προσδοχη- 


θήσεται μείζων ὁ ἀεὶ τοσοῦτον ὑπερχείμενος ; 
ΑΛΛΟ. 


Μετὰ τὴν ἐχ νεχρῶν ἀναδίωσιν ἀναχαινίζων ἐν 
ἡμῖν ὁ Σωτὴρ τὴν ἀρχαιοτάτην τοῦ Πνεύματος χάριν, 
ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων᾽ « Λάδετε Πνεῦμα 
ἅγιον. » Καὶ πάλιν αὐτός πού φησι περὶ τοῦ [Iveo- 
ματος" « "Ott Ex τοῦ ἐμοῦ λαμόάνει. » ᾿λλλὰ xal 
Πνεῦμα Χριστοῦ τὸ ἅγιον Πνεῦμα xaleltzat παρὰ 
«αἷς θείαις Γραφαῖς, χατὰ τὸ bv ταῖς Πράξεσι τῶν 
ἀποστόλων χείμενον * « Διελϑόντες δὲ ᾿Ασίαν χαὶ τὴν 
Γαλατιχὴν χώραν, ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν ἀπελ- 


" Joan, xvi, 14. 


167 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIHEP. 


168 


terrogatus quisnam esset : « Ego, inquit, sum vox À Kal αὐτὸς δέ που παρὰ κῶν Ἰουδαίων τὸ τίς ἂν εἴη 


clamantis in deserto : Preparate viam Domini **. » 
Dicite igitur nobis qui imperite Christum aliquando 
promovendum  opinamini, et .Joannis virtutem 
vixdum in futuro szculo superaturum, quando pro- 
pheta Altissimi non merito minor censeri debuerit ? 
Quando vero prico et precursor, quique servi 
officio fungitur, z:equalis habeatur ei qui naturaliter 
Dominus est? Quam quidem rem omnibus satis 
cognitam esse arbitror. Quomodo igitur qui semper 
major fuit, temporum evolutione talis flet, si Chri- 
stus tanquam futurus major Joanne Baptista ita 
ait : « Minor in reguo calorum Sic ipso 
erit **? » 


Pia totius capitis explicatio, sensum sive scopum D 


illius dicti accurate declarans. 


Cum jam satis pro meo intellectu , propositae 
quasstionis rationem investigaverim, 101 singulas- 
que ejus partes accurate pertractarim , οἱ adver- 
sariorum opiniones ut falsas refutarim , superest 
ut verum hujus dicti sensum explicem. Neque 
enim arbitror sufficere, ut eos qui male seutiunt 
(statuentes nimirum Christum quodam tempore 
majorem Joanne futurum), reprehendamus , verum 
eliam necessarium esse ut, allata in. medium vera 
sententia, intelligatur non temere nos ad eos re- 
prehendendos accessisse. Age igitur totam rem 
denuo recitemus, et eorum qua ἃ Christo dicta 
sunt causam breviler recensentes , doceamus audi- 


tores, quisnam sit hujus dicti scopus. Quocirca C 


(nam inde initium faciemus, cum in carcere Joannes 
miracula Christi audivisset , missis duobus disci- 
pulís suis dixit ei : « Tu cs qui venturus es, an 
alium exspectamus? « Ad hoc Christus respondit : 
« Euntes dicite Joanni qux audistis et vidistis "9, » 
et preclara. miracula abs se edita enumerat. Com 
vero discipuli ad Joannem rediissent, Christus ita 
ad circumfusam Judzeorum turbam locutus est : 
« Quid existis in desertum videre , arundinem 
vento agitatam ? an hominem mollibus vestimentis 
indutum ? an prophetam? certe dico vobis et plus 
quam prophetam. Hic enim est de quo scriptum 
est : Ecce ego mitlam angeluin meum ante faciem 
(uam, qui przeparabit viam tuam ante te ὅδ. » 
Deinde addit id quod interrogatur : « Amen, amen 
dico vobis, non surrexit inter natos mulierum , 
major Joanne Baptista, sed minor in regno ccelo- 
rum major ipso est ". » Neque liic finem verbo- 
rum fecit. Addit enim statim : « Α΄ diebus autem 
Joannis usque uunc regaum cclorum vim patitur, 
οἱ violenti rapiunt illud **. » Atque hxc quidem est 
totius capitis summa. Nunc vero oportet ut singula 
percurrentes dicamus, quam ob causam Joannes 
Baptista in carcerem conjectus fuerit; quamobrem 
eliam per discipulos suos Christum interrogarit, 
utrum ipse omnino esset qui venturus erat ; deinde 


"Luc. 11,45; lsa. 31, ὁ. Luc. vii, 98. 


" Matth. xi, ὅ, 4. 


διερωτώμενος " « Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, 
φησίν: ἩἙτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου. » Λέγετε τοί- 
vuv ἡμῖν οἱ προδεδλῇσθαί ποτε τὸν Χριστὸν ἐπὶ τὸ 
μεῖζον ἀμαθῶς ὑποπτεύοντες, χαὶ τὸ Ἰωάννου μέ- 
τρον ὑπεραλεῖσθαι μόλις ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρα- 
νῶν, πότε τοῦ ὙΨίστου προφήτης οὐχ ἂν ἐλάττων 
νοοῖτο διχαίως ; Πότε δὲ ὁ χήρυξ καὶ πρόδρομος καὶ 


hv οἰχέτῃ πῤέπουσαν διαχονίαν ἀποπληρῶν, εἰς τὸ 


ἴσον ἀναδαίνει μέτρον τῷ κατὰ φύσιν Κυρίῳ; ᾿Αλλ’, 

οἶμαι, πᾶσίν ἐστιν ὁ λόγος εὐσύνοπτος. Πῶς οὖν ὁ 

μείζων ἀεὶ, τοῦτο ἔσται χατὰ χαιροὺς, εἴπερ ὡς ἐσό- 

μενος μείζων Ἰωάννου Χριστὸς, ε Ὃ μιχρότεροξς, 
φησὶν, ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων αὑτοῦ 
ἔστιν:  » 

Ἐξήγησις εὐσεδὴς ὅλου τοῦ xsgaAalov, τὸν ἐν 
τῷ θεωρήματι σχοπὸν ἀπογυμγοῦσα γοργῶς. 
Ἐξαρχούντως ἤδη χατά γε τὸν ἡμέτερον νοῦν τὸν 

ἐν τοῖς προλαδοῦσι βασανίσαντες λόγον, χαὶ τῶν θεω- 

ρημάτων ἕχαστον μετὰ τῆς δεούσης ἀχριδείας διεν- 
χρινησάμενοι τόν τε τῶν δι᾽ ἐναντίας ὡς οὐχ ἔχοι 
χαλῶς διελέγξαντες σχοπὸν, ἐπ᾽ αὐτὰ δὴ λοιπὸν ἱέναι 
προσήχειν ἀνενοήσαμεν τὰ ἐξ ἀληθείας θεωρήματα 
xa τὴν ἐν τῷ παροισθέντι ῥητῷ διαπτύσσειν διά- 
νοιαν. Οὐ γὰρ οἶμαι δεῖν, ὡς οὐχ ἄριστα νοοῦσι, μό- 
νον ἐπιτιμᾷν τοῖς ὅτι μείζων ἔσται Χριστὸς Ἰωάννον 
χατά τινὰ χρόνον διειληφόσιν, ἀλλὰ xaX αὑτῇ τῇ παρα- 
θέσει τῶν ἀληθεστέρων ἐννοιῶν ἀποχρούεσθαι τῷ 
μὴ δοχεῖν οὐ δεόντως ἐπισχήπτειν αὐτοῖς. Φέρε δὴ 
οὖν ἐπ᾽ αὐτὸ λοιπὸν ἴωμεν τὸ ἀνάγνωσμα, καὶ τῶν 
εἰρημένων παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὴν 
αἰτίαν ἀναχεφαλαιούμενοι, τοὺς ἀχροωμένους διδά- 
σχωμεν, τίς ἂν εἴη λοιπὸν ὁ τοῦ λόγου σχοπός. Οὐχ- 

οὖν, ἐντεῦθεν γὰρ ἤδη τὴν ἀρχὴν ποιησόμεθα, ὁ 

Ἰωάννης ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ ἀχούσας τὰ ἔργα τοῦ 

Χριστοῦ, πέμψας δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπεν 

αὑτῷ" « Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος, ἣ ἕτερον προσδοχῶμεν ; » 

Πρὸς ταῦτα Χριστὸς ἀπεχρίνατο" « Πορευθέντες εἷ- 

πατε Ἰωάννη & ἡχούσατε xal βλέπετε, » χαὶ τὴν 

πῶν σημείων χαταλέγει μεγαλουργίαν. Ἑπειδὴ δὲ 
πρὸ; τὸν μαχάριον Βαπτιστὴν πάλιν ἀνεχομίζοντο 
οἱ μαθηταὶ, λέγει πρὸς τὴν περιεστῶσαν πληθὺν τῶν 

Ἰουδαίων ὁ Σωτήρ᾽ « Τί ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον 

ἰδεῖν, χάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον ; ἀλλ᾽ ἐν 

μαλαχοῖς ἱματίοις ἄνθρωπον ἡμφιεσμένον ; ἀλλὰ προ- 
φήτην ; Ναὶ λέγω ὑμῖν χαὶ περισσότερον προφήτου. 

Οὗτος γάρ ἐστι περὶ οὗ γέγραπται" Ἰδοὺ ἀποστελῶ 

τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς χατασχευάσει 

τὴν ὁδόν σον ἔμπροσθέν σον. » Εἶτα πρὸς τούτοις 
φησὶ ζητούμενον ε ᾿Αμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐχ 
ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναιχῶν μείξων Ἰωάννου 
τοῦ Βαπτιστοῦ " ὁ δὲ μιχρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν 
οὐρανῶν, μείζων αὐτοῦ ἐστι. » Καὶ οὐ μέχρι τούτων 

ὁ λόγος. Ἐπιφέρει γὰρ εὐθύς " «€ ᾿Απὸ δὲ τῶν ἡμερῶν 

Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ ἕως ἄρτι ἡ βασιλεία τῶν 

οὐρανῶν βιάζεται, χαὶ βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν. » 

Ὅλον ἐν τούτοις, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὸ χεφάλαιον τὴν 

δ6 10}... 7-10. 


V 1)}..11, **]bid. 12. 


471 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


172 


vero ii δά Christum venissent, hoc inielligens , A μεν, ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆς tb τῶν ἀγνοούντων προσ- 


quippe qui verus Deus erat, przclariora circa cgro- 
tos opera miraculaque edebat, quam antea; ea 
vero cerio consilio per illud tempus przstabat, qux 
ipsum, cum ad nos venisset, prophetze praestitutum 
predixerant. Interrogatus itaque non statim profi- 
tetur se illum esse, sed proplietieis predictionibus 
[actorum et miraculorum magnitudinem adaptans : 
c lte, inquit, οἱ renuntiate Joanni qux audistis et 
vidistls; » audistis enlm per prophetas, vidistis.au - 
tem per me Imnpleta. Cum itaque hi abiisseut, ut 
evangelista ipse testàtur, cepit Christus loqui tur- 
bis de Joanne: « Quid existis videre?» et quae 
deinteps sequuntur. Necessarium vero plame fuit, 
ut Christus de Joanne sermoneni laceret. Cum enim 


ωὠπεῖΐον ἑαυτῷ περιθεὶς, πέμπει τῶν οἰκείων μαθη- 
«ὦν, ὀΐπερ ἧσαν συνετώτεροι, καὶ δὴ χαὶ ἀναπυν- 
θάνεσθαι κελεύει, καὶ διὰ ζώσης τοῦ Σωτῆρος φωνῇς 
ἐχμαθεῖν, εἰ αὐτός ἔστιν προσδοχώμενος. Ἐπειδὴ 
δὲ ἧχον ἤδη πρὸς ἐὸν Ἰἰησοῦν οἱ ἀπεστὰλμένοι, τοῦτο 
συνεὶς, ἅτε δὴ θεὸς ὑπάρχων ἁληθινὸς, πλουσιω- 
χέραν ἐποιεῖτο τὴν ἐπὶ τοῖς χάμνουσι φιλοτιμίαν, καὶ 
παραδόξων ηὑρίσχετο ποιητὴς τότε μᾶλλον ἢ πρό- 
τερον ἐχεῖνα δὲ οἰχονομικῶς εἰργάζετο xaz' ἐχεῖνο 


μάλιστα καιροῦ, ἅπερ αὐτὸν ἐπιτελέσειν, ὅταν ἦχοι 


vpbe ἡμᾶς, οἱ ἡροφῆται διήγγελλον. Ἐρωτώμενος 
τοίνυν, οὐκ εὐθὺς ὑπαντᾷ xal φησι τὸ, Ἐγώ εἰμι, 
ἀλλὰ τοῖς προφητιχοῖς χηρύγμασι τὴν ἐν τοῖς ἀποτεο- 
λεσϑεῖσι παραθεὶς μεγἀλουργίαν" « Πορευθέντες, φὴ» 


circumfusa auditorum turba cognovisset, disclpu- p olv, ἀπαγγελαϊτε Ἰωάννῃ ἃ εἴδετε xal ἠχούσατε" » 


los Joanhis esse, qui interrogationem illam Christo 
proposuissent, cumque ipsi non ut sua ipsorum du- 
bitatlone sese liberarent, venissent, sed illum a 
quo missi erant, quique eis ut id eciscitarentur, in- 
junxerst; intellexit statim Christus, quippe qui 
corda et cogitationes hominum novit “ἢ, dicturos 
esse nonmuullos, aut alioqui secum cogitaturos : Si 
in bune usque diem Joannes Baptista Ghristum non 
novit, quo pacto nobis illum osteudit dicens : x Ecce 
Agnus Del, qui tollit peccatum mundi? » Et quidem 
verendum erat ne non parum damni inde in tur- 
bam perveniret. Quamobrem, ut scrupulum illam 
animis eorum eéximeret et scandali ansam pr£ri- 
peret, ita ad eos áit: « Quid existis iu. desertum 


ἡκούσατε μὲν γὰρ διὰ τῶν προφητῶν, εἴδετε δΐ πλη- 
ρωθέντα δι᾽ ἐμοῦ. ᾿Αλλὰ τούτων πορευομένων, ὡς 
αὐτός φηδὶν ὁ εὐαγγελιστὴς, ἤρξατο ὁ Χριστὸς λέγειν 
«τοῖς ὄχλοις dep Ἰωάννου" « Τί ἐξήλθετε ἰδεῖν : » χαὶ 
τὰ τούτοις ἐφεξῆς χείμενα. ᾿Αναγχαῖον δὲ πάλιν xal 
τὸν περὶ τὐύτου λόγον ἐποιήσατο Χριστός. Ἐπειδὴ 
γὰρ ἐμάνθανεν ἡ περιεστῶσα τῶν ἀχροωμένων πλη- 
θὺς, ὡς ἦσαν μὲν τῶν Ἰωάννου μαθητῶν οἱ τὴν 
πεῦσιν προδάγοντες, Tixov δὲ οὐχ ἰδίας ὥσπερ ἀγνοίας 
ζητοῦντες ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ τῆς αὐτοῦ πεπομφότος 
καὶ διερωτᾷν ἀναπείθοντος, xàatevónscy ὅτε δὴ xal 
χαρδίας εἰδὼς, xai τὰ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ γιγνώόδχων, 
ὅτι πάντως ἐροῦσί τινες xal λογιοῦνται xa0' ἐάυ- 
τούς" Εἰ μέχρι σήμερον ἀγνοεῖ τὸν Ἰησοῦν ὁ μα- 


widere? Arundinem vehto agitatam? ». Admirati C κάριος Ἰωάννης, πῶς ἡμῖν αὐτὸν ἐδείκνυε λέγων" 


estis, inquit, Joannem Baplislám, et frequenter 
longa per solitudinem prefectione illum aiistis , 
multis láboribos utilitàtem, quam inde exspectaba- 
tis, redimentes. Ceterum temerarie profecto nuila- 
que idonea de causa illum admirati estis, si eum 
adee levem existimatis, ut arundini coniparetuf, 
qua facillime in quamvis partem vento impellitur. 
Quomodo 104 enim nen ejusmodi esse deprehen- 
datur, si, pr& magna animi levitate, quem novit 
nosse se inliciatur? Αἱ non arundinem certe. « Quid 
tamem existi$ videre? llominemne mollibus vesti- 
mehtis indutum? Ecce qui mellibus induuntur, in 
domibus regum sunt. » Atque iis quidem, inquit, 
convenientius sit levitate animi laborare. Unde enim 
qui pefpetuis laboribus sese exercet, corporeasque 
2ífectiones assidue reprimit ac domat, in tantam 
levitatem labi posset ? Nam hujuscemodi levitate 
mentis laborare est animi, inquil, qui non tam 
aspera vivendi ratione, quam mundanis deliciis de- 
lectetur. Si ergo eum admiramini tanquam ἃ molli- 
tie abhorrentem, tribuite etiam illi ürmitatem animl 
ejusmodi laboriosz vitse convenientem. Bi vero in 
optimo vite genere uihil amplius statuitis, sed eo- 
dem ordine habetis eum qui laborat cum eo qui 
deliciatur, cur, contemptis lis qui eericis vestibus 
utuntur οἱ in aulis regum versantur, eum qui ia 


—.*i Poal, xcui, 44. 


« Ἴδε ó'Apybe τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ 
χόσμου;» Καὶ ἦν οὐ μικρὸν ἐντεῦθεν ὑπολαδεῖυ 
ἔσεσθαι τοῖς ὄχλοις τὸ βλάδος. Οὐχοῦν τὸ συμδεδηχὸς 
αὐτοῖς θεραπεύων πάθος, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ ὀχανδά.- 
λου] ζημίαν ἀποῤῥιζῶν, λέγει πρὸς αὐτούς" « Τί 
ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον ἰδεῖν ; χάλαμον ὑπὸ ἀνέμου 
σαλευόμενον ; » Ἐθαυμάσατε, φησὶ, τὸν μαχάριον 
Βαπτιστὴν, χαὶ δὴ χαὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀποδημίαν 
ἐπονίσασθε πολλάχις, τὰς οὕτω μαχρὰς τἧς ἐρήμου 
κατατρίδοντες ὁδοὺς, xal ἱδρῶτι πολλῷ τὴν ἐντεῦθεν 
ὠφέλειαν ὠνούμενοι. "Αρ᾽ οὖν εἰχῇ xal προχείρως, 
φησὶν, ἐθαυμάζετε, εἴπερ οὕτως αὐτὸν ἐλαφρὸν ἔχειν 
οἴεσθε τὸν νοῦν, ὡς προσεϑιχέναι χαλάμῳ «ip λίαν 
ἑτοίμως ἐφ᾽ ὅπερ ἂν συνωθῇ τὸ πνεῦμα συννεύοντι, 


D πῶς γὰρ οὐχὶ ξοιοῦτος ὧν εὑρεθήσεται, εἴπερ ὄντως, 


ὃν οἶδεν, ἀγνοεῖν ὁμολογεῖ, kx πολλῆς τινος τοῦτο παθὼν 
ἐλαφρίας ; ᾿Αλλ᾽ οὐ χάλαμον μέν᾽ « Τί δὲ ὅμω; ἰδεῖν 
ἐξήλθετε: "Ανθρωπον ἐν μαλαχοῖς ἠμφιεσμένον ; Ἰδοὺ 
οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴχοις τῶν βασιλέων 
εἰσίν. ν Οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἂν εἴη, φησὶν, ἀρμοδιὼ» 
τερον τὸ ἐν φρεσὶν ὑπάρχειν ἐλαφραῖς. Πόθεν τὰῤ 
ὁ σύντονος οὕτω περὶ τὴν ἄσκησιν, βέδαιός τε xa 
πολὺς εἰς τὸ xai αὐτῶν τῶν τῆς σαρχὸς χαταγωνί- 
ζεσθαι παθῶν, εἰς τοσαύτην ἀμαθίαν ἐχδήσεται . Τὸ 
γὰρ ἐν τοιαύτῃ χεῖσθαι διανοίας χουφότητι, ψυχῆς 
ἂν εἴη, φησὶν, οὐ σχληραγωγίαις μᾶλλον, ἀλλὰ ταῖς 


. 115 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCITIEP. 


176 


declarat, dicens ad Jesum : « Opus mihi est ut abs A vot; ἐξαίρετον, ἀλλ᾽ ἕξει τὸ μεῖζον ὁ πρὸς τὴν τῶν 


te baptizer **'. » Ecce enim is qui summa virtutis 
perfectione praeditus erat, regenerationis per Spiri- 
tum donum poscit, utpote qui per id major seipso 
efficiendus esset, neque amplius ἰά habiturus, quod 
ex muliere natus esset, sed ad divinam nobilitatem 
transformatus. Cujus rei fidem Servator ipse facit, 
non dicens, Habes, amice, perfectienem in bonis, 
etiam citra sanctificationem baptismatis, sed signi- 
ficans quidem eum summopere ea indigere, donum 
tsinen ejus rei consulto in aliud tempus differens. 
Hoc enim omnino existimo significare illud : « Di- 
mitte modo *'. » Quod vero rursus regnum coelo- 
rum vocet donum Spiritus sancti, οἱ qua per eum 
confertur credentibus regenerationem, minimo ne- 


οὐρανῶν βασιλείαν χεχλημένος διὰ τὸ μηχέτι ypn- 
ματίζειν υἱὸν γυναιχὸς, ἀλλὰ θείας μὲν φύσεως γενέ- 
σθαι χοινωνὸν, τέχνον δὲ ἤδη χαλεῖσθαι Θεοῦ, καὶ 
εἰ μικρότερος εἴη τῶν ἕν ἕξει: τελειοτέρων, βρέφος 
vts ἔτι νοοῖτο βραχὺ xai ἀρτιγενές. Ὅτι δὲ τῶν 
Ἰωάννου μέτρων, ἣ καὶ παντὸς γεννητοῦ γυναιχῶν 
ἡ διὰ τοῦ Πνεύματος ἀναγέννησις οὐχ ὀλίγῳ διοίσει 
τόπῳ, οὐ θύραθεν ἡμῖν ὁ μάρτυς, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἀσεδή- 
σεται λέγων πρὸς τὸν Ἰησοῦν᾽ « ᾿Εγὼ χρείαν ἔχω 
ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. » Ἰδοὺ γὰρ, ἰδοὺ καίτοι τὸ τέ- 
λεῖον ἔχων ἐν ἀρετῇ, τῆς διὰ τοῦ Πνεύματος ἀνα- 
γεννήσεως τὴν χάριν αἰτεῖ, ὡς εἰς τὸ μεῖζον f] καθ᾽ 
ἑαυτὸν δι' αὐτῆς ἀναδησόμενος, χαὶ τὸ μὲν εἶναι 
γεννητὸς γυναιχὸς οὐχ ἕξων ἕτι, πρὸς δὲ τὴν θείαν 


gotio 1068 demonstrare possumus, ex istis nostri B εὐγένειαν ἀναμορφούμενος. Βεδαιοῖ δὲ μάλιστα τὴν 


Servatoris verbis : « ἃ diebus enim Joannis, inquit, 
usque modo regnum celorum vim patitur, et vio- 
lenti rapiunt illud **. » Nam cuin Joannes przdica- 
ret : « Parate viam Domini, rectas facite semitas 
ejus ** : » multi auditorum a peccatis et turpitu- 
dine vit: desciscentes, magno studio el conten- 
tione animi mores suos ad virtutis normaui compo- 
nentes, fllii Del per Spiritum declarati sunt, mente 
illorum illustrata et per sanctum baptismum pur- 
gata. Atqui si lis qui contrariam opinionem tuen- 
tür, non recte neque utiliter dicta hzec videntur : 
doceant qua de causa dicat, a diebus Joannis Ba» 
pista: regnum colorum rapi : quippe quod nemo 
ante eui rapuerit. Quonam igitur spes propheta- 


ἐπὶ τούτῳ πίστιν ὁ Σωτήρ᾽ Ἔχεις, ὦ οὗτος, τὸ τέ- 
λειον ἐν ἀγαθοῖς, οὐχ εἰπὼν, xai δίχα τοῦ διὰ βα- 
πτίσματος ἁγιασμοῦ, ἀλλ’ ὡς ἐν χρείᾳ μὲν αὐτοῦ 
xai λίαν ὑπάρχοι συννεύων xaX συντιθέμενος, olxo- 
νομιχῶς δὲ τὴν χάριν ἑτέρῳ φυλάττων χαιρῷ. Τοῦτο 
γὰρ δὴ καὶ νομίζω τὸ, « "Agro ἄρτι,» δηλοῦν. Ὅτι 
δὲ πάλιν οὐρανῶν βασιλείαν ἀποχαλεῖ τὴν τοῦ θείου 
Πινεύματος δόσιν, καὶ τὴν δι᾽ αὐτοῦ τοῖς πιστεύουσιν 
εὶς Θεὸν ἀναγέννησιν, οὐ μαχρῶν ἡμῖν δεήσει πό- 
νων, εἰς ἐναργεστάτην ἀπόδειξιν, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῶν εἰσό-- 
μεθα τῶν τοῦ Σωτῆρος ῥημάτων᾽ « ᾿Απὸ γὰρ τῶν 
ἡμερῶν Ἰωάννου ἕως ἄρτι, φησὶν, ἡ βασιλεία τῶν 
οὐρανῶν βιάζεται, χαὶ βιασταὶ ἀοπάζουσιν αὐτὴν. » 
᾿Ιωάννου γὰρ δὴ τὸ, « Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, 


rum abibit? Quid tantus sanctorum cetus faciet, C βοῶντος, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίδους αὐτοῦ, » πολλοὶ 


8i regno cclorum exclusus est? cum tunc primum 
exceperit rapi, quando multis temporibus posterior 
ostensus tandem est Joannes, clamans : « Poni- 
tentiam agite, appropmquavit enim regnum coelo- 
ren **, ». Ceterum facile intellectu est. regnum 
celorum priscis etiam patribus paratum fuisse, 
utpote conformibus imagini Filii sui, atque idcirco 
a Deo ac Patre przcognitis. Tempore vero Joannis 
Baptist», aique ab eo tempore deinceps donum 
Spiritus sancti, et rcgencratio per sanctum Dapti- 
smum, fide rspitur. Cum itaque hzc quaestio jam 
omni ex parte explicata sit, satis apparet quam sit 
Inane ac frivolum existimare majorem Christo esse 
Baptistam. Quod cum ita sit, corruit plane adver- 
sariorum objectio. 


τῶν ἀχροωμένων, τὸν ἐν ἁμαρτίαις Ecc xat ἀσχήμονα 
παραιτούμενοι βίον, ἐφέσει τε τῇ πρὸς τὸ ἄμεινον 
σὺν βία χαὶ τόνῳ τὸν οἰχεῖον εἷς ἀρετὴν ἀναρυθμί- 
ζοντες τρόπον ,γεννητοὶ Θεοῦ διὰ Πνεύματος ἀνεδεί- 
χνυντο, πεφωτισμένοι τὸν νοῦν χαὶ χεχαθαρμένοι διὰ 
τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. "Il εἴπερ οὐχ ὀρθῶς τε xai 
ἀναγχαίως εἰρῆσθαι τὰ τοιαῦτα δοχεῖ τοῖς τὴν ἐτέ- 
ρᾶν πρεαδεύουσι δόξαν, διδασχέτωσαν ὅτου δὴ χάριν 
ix τῶν Ἰωάννου φησὶν ἡμερῶν τὴν τῶν οὐρανῶν 
βασιλείαν ἁρπάζεσθαι, ὡς οὐδενὸς ἄρα πρὸ αὐτοῦ 
τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ἁρπάπαντος. Ποῖ ποτε 
οὖν ἄρα τῶν προφητῶν ἡ ἐλπὶς οἰχήσεται; Τί δὲ ὁ 
τοσοῦτος τῶν ἁγίων πράξει χορὸς, εἴπερ ἕξω τῇς 
τῶν οὐρανῶν βασιλείας χείσεται ; τότε δὴ πρῶτον 


D τοῦ ἁρπάξεσθαι λαδούσης ἀρχὴν, ὅτε χρόνοις ὑστε- 


ρἧτας paxpot;, ἀνεδείχθη μόλις ὁ Βαπτιστὴς, « Μετανοεῖτε, λέγων ^ ἤγγιχε γὰρ dj βασιλεία τῶν οὐρα- 
νῶν. » ᾿Αλλ᾽ ἔστιν εὐτύνοπτον, ὡς τὐτρέπιστοη μὲν τοῖς ἁγίοις τὸ ἐν βασιλείᾳ γίνεσθαι, xat πάλαι, ἅτε 
δὴ xa! συμμόρφοι; ὑπάρχουσι τῆς εἰχόνος τοῦ ΥἹοῦ αὐτοῦ, xal διὰ τοῦτο προεγνωσμένοις παρὰ τῷ Θεῷ 
χαὶ Πατρί. Κατὰ δὲ τὸν Ἰωάννου χαιρὸν, καὶ λοιπὸν ἐφεξῆς, ἡ τοῦ Πνεύματος δόσις xai ἡ διὰ τοῦ ἁγίου 
βαπτίσματος εἰς Θεὸν ἀναγέννησις, διὰ πίστεως ἁρπάζεται. Πανταχόθεν τοίνυν ἀποδεδειγμένου σαφῶς 
τῶν θεωρήματος, περιττὸν ἤδη ςαίνεται τὸ μείζονά ποτε τοῦ Σωτῆρος ἔσεσθαι τὸν Ἰωάννην ὑπολαμδά- 
νεῖν. Ei δὲ τοῦτο ἀληθὲς, λελύσθω πάλιν τῶν δι᾿ ἐναντίας πρόδλημα. 

*7 Matth. à, 16. " lbid. £5. * Mattb. xi, 13. 


** Matt. 11, ὅ. 7* Math. iv, 17. 


479 


S. CYRILLI ALEXANORINI ARCHIEP. 


180 


. eititinm est et extrinsecus adveniens, naturaliter ei A Ex τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθὼν, ζωὴ xarà 


' qui possidet, inesse non dicitur. Dicit vero Filius : 

' « Ego sum vita. » Non igitur quemadmodum nos in 
Deo vivificamur, ita ctiam ipse vivit, et est; sed re 

. vera naturaliter est quod seipsum esse dicit, hoc 

est vita, ei naturaliter in Patre exsistens, unum 
cum eo identitate essentie, quee est deitas. 


φύσιν ἐστὶ, πάντα ζωογονῶν " οὐ χατὰ μετοχὴν ζωῆς 
ζωογονούμενος ὥξπερ ἡμεῖς. Ἢ γὰρ ἂν οὐχ ἂν εἴη 
χατὰ φύσιν (uf. Τὸ γὰρ ἑἐπείσαχτον xai ἔξωθεν 
προσπορισθὲν, οὐχ ἂν νοοῖτο κατὰ φύσιν προσὸν τῷ 
χεχτημένῳ. Λέγει δὲ ὁ Υἱός" « Ἐγώ εἶμι ἡ ζωή.» 
Οὐχ ἄρα, καθάπερ ἡμεῖς ἐν Θεῷ ζωογονούμεθα, 


4 


* 


ταυτὸν δὴ xal αὐτὸς τὸν τρόπον ζῇ xal ἔστιν ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο χατὰ φύσιν ὑπάρχων ὅπερ εἶναι φησὶν 
ἑαυτὸν, τουτέστι, ζωὴν, xal ὧν ἐν Πατρὶ φυσιχῶς, ἕν τε ὑπάρχων ὡς πρὸς αὐτὸν διὰ τὴν ταυτότητα τῆς 


οὐσίας, ἥτις ἐστὶν f) θεότης. 
ALIUD. 
Ex objectione hereticorum. 


Atqui seipsum in Patre esse ait οἱ Patrem in se, 


AAAO. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως cor alpstixow. 
ἝἭ αὐτὸν εἶναί φησιν ἐν Πατρὶ, καὶ kv αὑτῷ τὸν 


quia neque sermo quo ad omnes utebatur, neque p Πατέρα, διὰ τὸ μήτε τὸν λόγον, ὅν ἐποιεῖτο πρὸς 


opera propria ipsius erant, sed Patris qui ejuscemodi 
loqui jubebat, quique facultatem ei suppeditabat ad 
ejuscemodi operum Impletionem. 


Solutio objectionis. 

Liceat ergo per vos, heretici, etíam unicuique 
sanetorum hujusmodi vocem edere ; siquidem et ipsi 
&ant divinorum verborum ministri, et facultate de- 
wuüper acceptà admiranda opera fecerunt. Beatus 
enim David : « Audiam, inquit, quid loquatur in me 
Dominus Deus**. » Et sapientissimus ille Salomen : 
t Verbo, inquit, mes a Deo dicta sunt 7,» Et beatus 
Moses fidelis verborum Dei minister fuit, et, ut semel 
dicam, unusquisque prophetarum non propriis suis 


pus. 


ἅπαντας, μήτε μὴν τὰ ἔργα ἴδια αὐτοῦ εἶναι " ἀλλὰ 
τοῦ τὰ τοιαῦτα λαλεῖν ἐντειλαμένου Πατρὸς, xai τοῦ 
δεδωχότος τὴν δύναμιν εἰς τὴν τῶν ἔργων συμπλή- 


Πρὸς ταῦτα «1ύὐσις. 

Οὐχοῦν ἐδέστω, xa0' ὑμᾶς, ὦ αἱρετιχοῖ, xal 
ἐχάστῳ τῶν ἁγίων τὴν τοιαύτην ἀποφθέγγεσθαι φω» 
vijv* ἐπεὶ xal αὐτοὶ θείων γεγόνασι ῥημάτων διά- 
xovot, χαὶ τὸ δύνασθαι λαθόντες ἄνωθεν, ἔργων πα- 
ραδόξων γεγόνασι ποιηταί. Ὃ μὲν γὰρ μαχάριος 
Δαδὶδ, « ᾿Αχούσομαι, φησὶ, τί λαλήδει ἐν ἐμοὶ Κύ- 
ριος ὁ Θεός. ν» Ὁ δὲ σοφώτατος Σολομὼν " « Οἱ ἐμοὶ 
λόγοι εἴρηνται ὑπὸ Θεοῦ.» Καὶ Μωσῆς ὁ μαχάριος 
«ὧν τοῦ Θεοῦ ῥημάτων πιστὸς γέγονΞς διάχονος, xa 


verbis est usus, sed hxc semper In ore habuerunt: C ἀπαξαπλῶς ἕἔχαστος τῶν προφητῶν οὐ τοῖς ἰδίοις 


« liec dieit Dominus, » Ex his igitur satis liquet, 
multos etiam alios sermonem Dei administrasse, et 
miracula edidisse, nimirum a Deo, ut dicium est, 
facultate accepta. ldcirco et discipuli Servatoris ad 
vos qui ipsorum facta admirabantur, dicunt : « Viri 
fratres, quid nobis attenditis, quasi propria virtute et 
pletate id efüciamus, ut claudi ambulent ** ? » Liceat 
igitur etiam unicuique horum illo Domini dicto uti 
et dicere : « Ego in Patre, ct Pater in me; » cum et 
hi, ut antea dictum est, divinis verbis usi sint, et 
Potestatem edendimiracula a Deo acceperint. Atque 
ita nihil eximium ac singulare erit in Filio, sed erit 
velati unus ex multis, frustra, ut apparet, se vocans 
Filium, si. nihil excellens ei inest. Sed hoc absut- 
dum est contrarium igitur omnino verum erit. 


ἐχέχρητο λόγοις, ἀλλὰ, « Τάδε λέγει Κύριος, » εἶχεν 
ἐπὶ γλώττης ἀεί. Ἔστι μὲν οὖν ἐχ τούτων ἰδεῖν, ὅτι 
καὶ πολλοΐ τινὲς ἕτεροι τοὺς παρὰ Θεοῦ διαχονησά- 
pevot φαίνονται λόγους " εἰργάζοντο δὲ παράδοξα xal 
αὗτοι, παρὰ Θεοῦ δὲ, χαθάπερ εἴρηται, λαθόντες τὸ 
δύνασθαι. Καὶ γοῦν οἱ τοῦ Σωτῆρος μαθηταὶ πρὸς 
«οὺς ἀποθαυμάζοντας τὰ παρ᾽ αὐτῶν γινόμενα λέ- 
γουσιν" « Ἄνδρες ἀδελφοὶ, τί ἡμῖν προσέχετε ὡς 
ἰδίᾳ δυνάμει xal εὐσεδείᾳ πεποιηχόσι τοῦ περιπα- 
ttiv τὸν χωλόν.» Ἕξέστω τοιγαροῦν xai ἑχάστῳ 
τούτων τῇ τοῦ Κυρίου χεχρῆσθαι φωνῇ xat λέγειν" 
€ Ἐγὼ ἐν τῷ Ἡχτρὶ, xai ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί" » ἐπειδῇ 
καὶ αὐτῶν, καθάπερ ἔδη προείρηται, ἔχαστος xal 
λόγυις ἐχρήσατο θείοις, καὶ δυνάμεις πεποίηχε παρὰ 


D Θεοῦ τὸ δύνασθαι λαδών. Καὶ οὕτως οὐδὲν ἐξαίρετον 


ἐν Υἱῷ, ἀλλὰ ἔσται χαὶ αὐτὸς τῶν πάντων εἷς, μάτην, ὡς ἔοιχε χρηματίζων Υἱὸς, εἰ τὸ περιττὸν οὖ- 
δὲν ἐν αὐτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον, κρατήσει πάντως τὸ ἕτερον. 


109 ALIUD. 

Si omnibus sanctis atque adeo cuivis alteri crea- 
tàn naturam habenti licuisset Vicere : « Ego in Patre, 
et Pater in me Ὁ, » certe Servator hoc non ignorans, 
vi verum erat, dixisset : Ego quoque in Patre sum, 
ct Patet quoque ia me est, αἱ declararet quod, sicet 
Üator in aliis eat, ua etiam in me: et quemadmodum 
al im latte sunt, ita et ege. Nonc vero neminem 
eer sibi ascipcea&, sed sibi soli hec imesse 
eciene, quia amem ex ipsa Patris essentia. eit, 


V Pal ctv 9, Proc πὶ 000 6e n 0. 


AAAU. 

Ei πᾶτιν ip» τοῖς ἁγίοις ἢ καὶ ὅλεος ἑτέρῳ τινὶ 
xugstke ἔχοντι τὴν τὐσιν εἰπεῖν, e "Evo ἐν τῷ 
Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, » εἶπεν ἂν ὁ ἐπιστά- 
pivec τοῦτο Σωτὴρ, εἴπερ ἐν ἀληθές " Κἀγὼ ἐν τῷ 
Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ἐν ἐμοί ἐστιν" ἵνα φαίνεται 
διδάτχων, ὅτι χαϑάπερ ἐν ἑτέροις ἐστὶν, οὕτω καὶ ἐν 
àpei: χαὶ ὥσπερ ἄλλοι τινὲ; ἐν αὑτῷ £istw, eve 
κἀτώ. Νυνὶ δὲ προσλαδὼν οὐδένα τῶν ἄλλων. Lao 
& μόν» προοὺν ἐπιστάμενος τοῦτο διὰ τὸ ix τῆς 


δὰ. Xv, 400. 


4S3 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


184 


staseus essentiae Patris Filius. Nam hacratione unum A σεως τῆς τοῦ Πατρὸς οὐτίας 6 Υἱός. 02:0 γὰρ ἕνα 


dieimus esse Deum, ob identitatem nature Patris 
cum Filio , et Filii cum Patre. 


ALIUD. 

Quemadmodum nemo dixerit splendorem quem sol 
ex se emittit, aliud et diversum natura lumen ab 
illo esse, neque participatione quadam atque habi- 
tudine ex ipso sole illud fieri judicabit, sed na- 
turaliter ex ipso emitti ; et duo quidem lumina esse 
ratione percipiet, unum tamen natura : ita etiam 
nemo recte censuerit, tametsi Pater et Filius sint 
numero duo, diversum esse Filium a Patre ratione 
deitatis et identitatis esseuti:e. Sed sicul sol est in 
plendore quein ex se emittit, et splendor in sole a 
quo exit : ita etiam Pater in Filio, et Filius in 


Patre; numero quidem in duas personas distincti, P 


" atque ita bypostatice exsistentes, identitate vero 
nature in unam deitateip redacti. 


ALIUD. 

Si quis divinam Scripturam accurate perscrutetur, 
inveniet iisdem nominibus vocatum Filium, quibus 
et Pater, excepto quod non dicatur Pater; idque 
vice versa Patrem comperiet iisdem nominibus vo- 
cari Pairem, quibus Filius, eo excepto quod non 
dicatur Filius : quod quidem monifestis exemplis 
probari potest. Oinnipotens Pater, dicitur et de Filio: 
« Hzc dicit qui erat, qui venturus est, omnipotens 85.» 
Dominus Pater ; et « Unus Dominus Jesus Christus.» 


φαμὲν elvat Θεὸν διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως Πα- 
τρὸς πρὸς Υἱὸν, καὶ Υἱοῦ πρὸς Πατέρα. 
ΑΛΛΟ. 

Ὥστπερ τὸ ix τοῦ ἡλίου πεμπόμενον ἀπαύγασμα 
οὐχ ἄν τις εἴποι χατὰ φύσιν ἕτερον εἶναι φῶς παρ᾽ 
ἐχεῖνον, ἣ χατὰ μετουσίαν τινὰ xal σχέσιν τὴν ἐξ 
αὐτοῦ τοιοῦτο γίνεσθαι, ἀλλ᾽ ὄντως φύσει προϊὸν ἐξ 
αὑτοῦ, καὶ δύο μὲν ταῦτα φῶτα xav ἐπίνοιαν ὁρᾶτα:, 
ἕν δέ ciat χατὰ φύσιν" οὕτως οὐχ ἄν τις εὐλόγως, εἰ 
χαὶ εἰς δυάδα τέμνοιτο Πατρός τε χαὶ Υίου ὁ ἀρι- 
θμὸς, ἕτερόν τι παρὰ τὸν Πατέρα ἐρεῖ τὸν Ylov, ἔσον 
εἰς τὴν θεότητα χαὶ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας. ᾿Αλλ᾽ 
ὥσπερ ὁ ἥλιος ἐν τῷ ἀπαυγάσματί ἐστι τῷ ἐξ αὑτοῦ 
προελθόντι, xaX τὸ ἀπαύγασμα ἐν τῷ ἡλίῳ ἀφ᾽ οὗ 
xai ἔξτλθεν, οὕτως ἐστὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ, xai Υἱὸς ἐν 
Πατρὶ, ἀριθμῷ μὲν εἰς δυάδα τεμνόμενοι, xal ὄντες 
οὕτως ἐν ὑποστάσει, τῇ ὃὲ ταυτότητι τῆς φύσεως εἰς 
μίαν σφιγγόμενοι θεότητα. 

ΑΛΛΟ. 

Ei τις ἀχριθῶς ἐξετάσαι τὴν θείαν Γραφὴν, εὖ- 
ρήσε!: τοσούτοις ὀνόμασιν ἀποχαλούμενον τὸν Υἱὸν, 
ὅσοισπερ ἂν ἴδοι χαὶ τὸν Πατέρα, δίχα μόνον τοῦ λέ- 
γεσθαι Πατέρα" χαὶ πάλιν ἐπὶ Πατρὸς τὴν ἴσην ἀν- 
τιστροφὴν, τοσούτοις ὀνόμασιν ἀποχαλούμενον σὐτὸν, 


᾿ὅσοις χαὶ ὁ Υἱὸς, δίχα μόνον τοῦ λέγεσθαι Υἱόν. "Heec 


δὲ ἡμῖν xal δι᾽ ἐναργῶν ἀποδείξεων ὁ λόγος. Παντο- 
χράτωρ ὁ Πατὴρ, φέρεται xai ἐφ᾽ Υἱοῦ " « Τάδε λέγει 
ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενο;, ὁ παντοχράτωρ. » Κύριος ὁ. Πα- 


Lumen Pater : dicit et Filius : « Ego sum lux mun- ( tp, χαὶ « Εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός,» Φῶς ὁ 


di **. » Pater remittit peecata : remittit et. Filius : 
« Ut sciatis enim, inquit, quod Filius bominis habet 
potestatem in terra remittendi peccata δ". » Quoniam 
igitur omnia insunt Filio, quz Patri, vere dicit : 
« Omnia que babet Ὁ} Pater, mea sunt *?. » Εἰ 
rursus ad Patrem suum loquens, dicit : « Omnia 
mea sunt tu3, et (ua sunt. mea δ". » Si ergo omnia 
qua insunt Patri, insunt et Filio, et e contrario, 
quacunque insunt Filio, insuut et Patri, non menti- 
wur cum dicit : « Ego in Patre, et Pater in me, » 
cum eorum qua? insunt identitas in dualitate perso- 
narum absque ulla diffcrentia appareat, Quod cum 
verum omnino sit; proprium certe genimen Patris 
cst Filius : neque enim gestavit secundum maturam 


Πατὴρ, λέγει χα: ὁ Υἱός" « Ἐγώ εἰμι tb φῶς τοῦ 
χόσμου.» Ὁ Πατὴρ ἀφίησιν ἁμαρτίας " ποιεῖ τοῦτο 
xaX ὁ Υἱός" « "Iva. γὰρ, φησὶν, εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν 
ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρ- 
τίας. » Ἐπειδὴ τοίνυν πάντα πρόσεστι τῷ Υἱῷ ὅσα 
χαὶ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀληθεύων λέγει" « Πάντα ὅσα ἔχει 
ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι. » Καὶ πάλιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ 
Πατέρα τοὺς λόγους ποιούμενος φάσχει" « Τὰ ἐμὰ 
πάντα gà ἐστι, χαὶ τὰ σὰ ἐμά.» Εἰ τοίνυν ὅσα m pós- 
ἐστι τῷ Πατρὶ, ταῦτα xal τῷ Υἱῷ" xai πάλιν, ὅσα 
πρόσεστι τῷ Υἱῷ, ταῦτα xai τῷ Πατρὶ, οὐ ψεύδεται 
λέγων" «€ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, χαὶ ὁ Πατὴο ἐν ἐμοί" » 
τῆς τῶν προσόντων ταυτότητος ἐν τῇ δυάδι φαινο- 
μένης ἀπαραλλάκτως. Ἐπειδὴ ὁδ τοῦτο ἀληθὲς, ἴδιον 


ea qua Genitoris sunt, nisi ex ipso est; neque insunt D ἂν εἴη γέννημα τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός" οὐ γὰρ ἂν ἐφό- 


Patri ea quz Filii sunt, nisi id. quod genitum est, 
proprium essentia sua esset. 


ALIUD, per exemplum. 


Quemadmodum, si quis imaginem optime depi- 
ctàm videat atque admiretur, regis item vultum et 
quicunque in illo cernuntur intueri in tabella possit, 
cupiditas illum incessat regem ipsum videndi : at 
tabella merito illi dicere possit : Vidisti me, vidisti 
Ob. Tegem ; el rursum : Ego et rex unum sumus, 
'esanturs ad perfectam siinilitudinem attinel ; et rur- 


ρεσε χατὰ φύσιν tà τοῦ γεννήσαντος, οὐχ ὧν ἐξ αὖ- 

τοῦ, οὐδ᾽ αὖ προσῆν τῷ Πατρὶ τὰ τοῦ γεννήματος, εἰ 

μὴ τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἴδιον ὑπῆρχε τὸ γεννηθέν. 
"AAJAoc ὡς ἐξ ὑποδείγματος. 

Ὥσπερ ἂν εἴ τις εἰς εἰχόνα διαγεγραμμένην ἄριστα 
βλέποι, χαὶ ἀποθαυμάζοι μὲν τὸ τοῦ βασιλέως σχῆμα, 
xai ὅσαπερ ἐν ἐχείνῳ φαίνεται, ταῦτα xal ἐν τῇ 
γραφὴ δυνάμενός τε xal ἔχων ὁρᾷν, εἷς ἐπιθυμίαν 
ἔλθοι τοῦ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν τὸν βασιλέα" εἴποι δ᾽ ἂν 
εἰχύεως πρὸς αὐτὸν ἡ γραφή Ὃ ξωραχὼς ἐμξ, ἑώ- 
paxt τὸν βασιλέα, xaX πάλιν: Ἐγὼ χαὶ ὁ βασ'λεὺς 


*^ josp, vui, 12. ** Luc. v, 24. 5) Joan. xvi, 15. 5. Joan. xvni, 10. 


187 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP; 


185 


labeaut quod a naturali proprietate eos sejun- A tn: τῆς οὐσίας ὄντων xat οὐδὲν ἐχόντων ὃ τῆς qu- 


gat. 
ALIUD. 
Dogma veluli ex objectione hareticorum. 


Pater, inquiunt, est in Filio, et Filius in Patre, 
secundum habitum. Cum enim nullo modo dissen- 
tiant in judiciis, vel cogitationibus, sed quxcunque 


vult Pater, ea vult et Filius, et vicissim qu:xcunque- 


vult Filius, vult et Pater, et consensus quidem atque 
identitas voluntatum in eis deprehenditur, atque ea 
ratione Pater est in Filio, et Filius in Patre. 


Solutio objectionis. 


Licebit igitur etiam angelis, aut aliis rationalibus 
potestatibus, de quibus Psalmista ait : « Benedicite 
Dominum, omnes angeli ejus, ministri ejus facientes 
voluntatem ejus δ᾽, » Servatoris ipsa voce uli, 
singulique eorum dicere poterunt : « Ego in Patre, 
et Pater in me. » — « Qui vidit me, vidit et Patrem.» 
Nemini enim dubium est, quin omnía qux vult Pater, 
velint etiam Angeli et Archangeli, et Throni, et 
Dominationes, et Potestates; neque quidquam ho- 
rum dissentit a voluntate Dei. Neque enim manerent 
in suo ordine, nisi hunc scopum sibi popositum 
liaberent 13 13 3. Nam is qui aliud quam Dei voluntatem 
quzrebat, audivit : Nunc autem adinferos descendes, 
et ad fundamenta terre. Si ergo wpumquodque 
eorum quz dieta sunt, vult quxcunque Deus vult, 
firmumque in eo manet, suamque dignitatem reti- 


σιχῆς ἰδιότητος ἀποτέμνει τὸν ἕτερον. 
AAAO. 

Δόγμα, ὡς ἐξ ἀνειθέσεως τῶν χριστομάχων. 

Ὁ Πατὴρ, φασὶν, ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱός ἔστιν ἐν 
τῷ Πατρὶ, κατὰ τόδε τὸ σχῆμα. Ἐπειδὴ γὰρ κατ᾽ 
οὐδένα τρόπον διαφωνοῦσιν ἐν τοῖς κρίμασιν, f| ἐν 
τοῖς νοήμασιν, ἀλλ' ἅπερ ἂν ὁ Πατὴρ βούληται, καὶ 
ὁ Υἱὸς ταῦτα, καὶ πάλιν ἅπερ ἂν ὁ Υἱὸς ἐθελήσῃ, 
ταῦτα xai ὁ Πατὺρ, xai συμφωνία τις καὶ ταυτότης 
θελημάτων χαὶ γνώμης ἐν αὑτοῖς φαίνεται, χατὰ 
τοῦτο Πατὴρ ἐν Υἱῷ, xaX Υἱός ἐδτιν ἐν Πατρί. 

Πρὸς τοῦτο «λύσις. 

"Ap' οὖν ἐξέσται χαὶ ἀγγέλοις f) xa ἄλλαις λογι- 
χαὶς δυνάμεσι, περὶ ὧν ἐν Ἑαλμοῖς εἴρηται" « Εὖλο- 
γεῖτε τὸν κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, λειτονργοῖ 
αὐτοῦ ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ, » ταῖς τοῦ Σω- 
τῆρος χεχρῆσθαι φωναῖς, ὡς ἔχαστον εἰπεῖν « Ἐγὼ 
ἐν τῷ Πατρὶ, xal ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,» xot « Ο ἑω- 
ραχὼς kyuk, ἑώραχε τὸν Πατέρα.» Καίτοι παντί τῳ 
δῆλον, ὅτι πάντα ὅσα βούλεται Θεὸς, ταῦτα πάντως 
καὶ ΓΑγγελοι βούλονται, χαὶ ᾿Αρχάγγελοι, χαὶ Θρόνοι, 
«ai Κυριότητες, καὶ Ἐξουσίαι, xai τούτων οὐδὲν 
διαφωνοῦν εὑρίσχεται πρὸς τὴν θείαν βούλησιν. Οὗ 
γὰρ ἂν ἔμεινεν Ev τῇ οἰχείᾳ τάξει, μὴ τοῦτον ἔχοντα 
πὸν axoxóv. 'O γὰρ ἕτερόν τι παρὰ τὸ τοῦ Θεοῦ θέ- 


| (npa ζητήσας, ἤχουσε᾽ Nov δὲ εἷς ἄδην xaxa6fjon, 


καὶ εἰς τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Εἰ τοίνυν ἕχαστον τῶν 
εἰρημένων θέλει μὲν ὅσα βούλεται Θεὸς, ἔστηχε δ᾽ ἐν 


net, nullaque ratione bis Filii verbis etuntur; non C τούτῳ, xat σώζει τὴν οἰχείαν ἀρχὴν, καὶ οὐδαμοῦ 


consensus animorum, identitasque voluntatum de- 
clarat Filium in Patre esse, et Patrem in Filio, sed 
omnimoda essentiz similitudo, et naturalis proprie- 
tatis identitas. 


ALIUD. 


Cum immotum et inconcussum statum habeant, 
suumque principatum servent angeli, atque archan- 
gcli, alizeque his superiores rationales potestates, 
manifestum sane est eos voluntati Dei nequaquam 
repugnare, sed creatoris imperio ac legibus morem 
gerere, suamque voluntatem ad divinam aggregare, 
ut omnia et velint et faciant quze. illi placent. Quod 
cum ita sit, neque ulluà omnino iuflcietur, quam- 
obrem solus Filius Unigenitus,et Verbum ac sapien- 
tia est? Oportebat enim profecto, si ob id dicitur 
Unigenitus, et sapientía, εἰ Verbum, quia omnia 
qua vult Pater, vult et ipse, reliquas etiam ratio- 


nales creaturas idem esse, iisdemque nominibus. 


illas appellari, quibus Filius. Si vero nulla ex iis, 
aut Unigenitus est Filius, aut Verbum, neque sapien- 
tia, Deque lumen, neque splendor, neque forma, 
neque imago Patris, necessariuu plane est ut 
sentiamus,Filium non eam ob causam dixisse : «Ego 
in Patre, et Pater in me; » et rursum : « Ego ct Pa- 


9? Psal. cin, 20. 


φαίνεται ταῖς τοῦ Υἱοῦ χεχρημένον φωναῖς, οὐχὶ 
συμφωνία τῆς γνώμης, οὐδὲ τὸ βούλεσθαι τὰ αὐτὰ, 
δειχνύει τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ καὶ τὸν Πατέρα πάλιν ἐν 
Υἱῷ, ἀλλ᾽ ἡ τῆς οὐσίας ἀξαράλλαχτος ὁμοιότης, καὶ 
ἡ ταυτότης τῆς χατὰ φύσιν ἰδιότητος. 

Αλλο. 


Ἐπειδὴ μένουσιν ἀχλόνητον ἔχοντες τὴν στάσιν 
xal σώζοντες τὴν oixsíav ἀρχὴν "᾿Αγγελοΐ τε xal 
᾿λρχάγγελοι, καὶ αἱ τούτων ἀνωτέρω λογιχαὶ δυνά- 
μεῖς, πρόδηλον͵ δήπουθεν ὡς οὐ στασιάζουσι κατὰ 
τῶν τοῦ Θεοῦ θελημάτων, ἀλλ' εἴχουσί τε xat ὑπο- 
τάσσονται τοῖς τοῦ πεποιηχότος νόμοις, καὶ σύμφω- 
νον ἔχουσι πρὸς Θεὸν τὴν γνώμην, ὡς πάντα βούλε- 
aüa! τε xaX ποιεῖν ὅσαπερ αὐτῷ δοχεῖ. Οὕτω τοίνυν 


D ἔχοντος τοῦδε, xal συνομολογουμένου παρὰ πᾶσιν, 


ὅτου δὴ χάριν μόνος ὁ Υἱὸς Μονογενὴς, χαὶ Λόγος 
xaX σοφία ἐστίν ἼἜδει γὰρ, εἴπερ ὄντως τὸ θέλειν 
ὅσα xal ὁ Πατὴρ βούλεται, Μονογενῆ χαλεῖσθαι 
ποιεῖ, χαὶ σοφίαν, χαὶ Λόγον, χαὶ τοῖς ἄλλοις λογι- 
κοῖς χτίσμασι ταῦτᾳ ὑπάρχειν, χαὶ τοσούτοις ὀνόμα- 
σιν ἀποχαλεῖσθαι χαὶ αὐτὰ, ὅσοισπερ ἂν χαὶ ὁ Υἱός. 
Ei δὲ τούτων οὗδὲν, οὔτε Μονογενές ἔστιν Υἱὸς, οὔτε 
Λόγος, οὔτε σοφία, οὔτε φῶς, οὔτε ἀπαύγασμα, οὔτε 
μορφὴ, οὔτε εἰχὼν τοῦ Πατρὸς, ἀναγχαῖον εἰδέναι 
λοιπὸν, ὅτεπερ οὐ τὸ βούλεσθαι τὰ αὑτὰ τῷ Πατρὶ, 


491 


S. CYRILLT ALEXANDRINI] ARCHIEP. 


1952 


ter i0 me; » et rutsum : « Qui vidil me, vidit et A Υἱὸς ἀναδειχθήσεται, ὡς χαὶ δύνασθαι λέγειν" « "Ev 


Pairem. » 


ALIUD, modo ezplicativo, 


lta est unum Pateret Filius, eaqué ratione simi- 
lis ipsi est, quemadmodum ín nobis Filius ratione es- 
senti: similis esse Patri intelligitur,et quemadmodum 
splendor ex sole procedens.Idcirco, cum ita se habeat 
Filius ad Patrem, operante Filio operatur et Pater : 
eoquerursum ad sanctos veniente venit etiam Pa- 
ter, sicut ipse ait: « Veuiemus, ego et Pater, et 
mansionem apud ipsum faciemus **. » Omnia enim, 
ut modo dictum est, a Patre per Filium flunt : id- 
circo si quibus unquam sanctis gratia dala est, eam 
Paler per Filium largitus fuisse 135 cernitur. Cu- 


Ev τῷ Πατρὶ, xaX ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, » χαὶ πάλιν" « Ὁ 


ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. » 


AAAO, τρόπῳ διηγηματιχῷ. 

Οὕτως ἕν εἰσιν 6 Πατὴρ xai ὁ Υἱὸς, xai χατὰ 
τόνδε τὸν τρόπον ἐμφερής ἔστιν αὐτῷ, ὡς ἂν ἐφ᾽ 
ἡμῶν νοηθεΐη υἱὸς πρὸς τὸν ἑαντοῦ πατέρα κατά γε 
τὸν τῆς οὐσίας λόγον, χαὶ ὡς ἂν ἴδοι τις πρὸς τὸν 
ἥλιον τὸ ἐξ αὐτοῦ προϊὸν ἀπαύγασμα. Διὰ γὰρ τοῦτο 
χαὶ διὰ τὸ οὕτως ἔχειν τὸν Υἱὸν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πα- 
τέρα, ἐργαζομένου τοῦ Υἱοῦ, ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, 
χαὶ πρὸς τοὺς ἁγίους ἐρχομένου πάλιν αὐτοῦ, ὁ Πα- 
«hp ἔστιν ὁ ἐρχόμενος, ὡς αὑτὸς ἔφησεν " « Ἐλευ- 
σόμεθα, ἐγὼ xai ὁ Πατὴρ, xoi μονὴν παρ᾽ αὐτῷ 
ποιήσομεν. » Πάντα γὰρ, χαθάπερ ἤδη προείρηται, 


jus rei Paulus testis est, ad quosdam scribens : B παρὰ Πατρὸς 6c Υἱοῦ γίγνεται" xaX γοῦν εἴ ποτέ 


« Gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino Jesu 
Christo **. » Et ipse rursum alibi : « Ipse Pater οἱ 
Deus noster et Dominus noster Jesus Christus dirigat 
viam nostram ad vos **. » At si non esset unitas 
Pavis cum Filio, dixisset profecto, Dirigant viam 
nostram, ut duos significaret. Nunc vero id non 
facit : unitatem autem Patris et Filii manifeste 
observans, singulariter dixit, dirigat, non quasi 
seorsim Pater, et seorsim Filius suppeditet gra- 
tiam, sed tanquam Pater per Filium inm Spi- 
ritu sancto ex una deitate dona sua sanctis conferat. 


τισιν ἁγίοις δέδοτα: χάρις, ταύτην ὁ Πατὴρ δι᾽ Υἱοῦ 
χορηγήσας φαίνεται. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος γράφων 
πρός τινας « Χάρις ὑμῖν xat εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πα- 
τρὸς xai Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Πάλιν ὁ αὐτὸς 
ἑτέροις ἐπιστέλλων’ ε Αὐτὸς ὃὲ ὁ Πατὴρ xai Θεὸς 
ἡμῶν, χαὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸ; χατευθύ- 
ναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. » ᾿Αλλ᾽ εἰ μὴ τις ἦν 
ξνότης Πατρὶ πρὸς Υἱὸν, εἴπεν ἂν, Κατευθύνοιεν τὴν 
ὁδὸν ἡμῶν, ἵνα τοὺς δύο σημάνῃ. Nu δὲ τοῦτο μὲν οὗ 
ποιεῖ τὴν δὲ ἑνότητα τοῦ Πατρὸς χαὶ τοῦ Υἱοῦ τη- 
ρῆἧσας σαφῶς, τὸ χατευθύγαι τέθειχεν ἑνιχῶς" οὗχ 


ὡς ἰδίᾳ μὲν τοῦ Πατρὸς, ἰδίᾳ δὲ χορηγοῦντος τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ᾽ ὡς Πατρὸς δι᾽ Υἱοῦ ἐν ἁγίω Πνεύματι ἐκ 
τῆς μιᾶς θεότητος πεμπομένων τῶν χαρισμάτων εἷς τοὺς ἁγίους. 


ALIUD. 


AAAO. 


Si separatus esset secundum naturam ab es- C El χεχώριστο χατὰ φύσιν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας 6 


sentia Patris Filius, et nisi inter eos inseparabilis 
quadam unitas intercederet, qualis est inter splen- 
dorem et solem, sufficeret solum Patrem sanctis do- 
na conferre, non admisso simul ad hoc Filio. Nam si 
creat» naturz est, et diversum quid a Deo, quam ob 
causam cum nulla ex omnibus creaturis Deo com- 
municet ad divinorum donorum largitionem, solus 
ipse admittatur? Nemo enim ferat aliquem dicen- 
tem : Det tibi petitiones cordis tui Deus Pater et 
angelus; sed neque si quid majus angelo nominet. 
Soli enim Deo convenit hoc, dare. Si vero dat non 
cum ulla ex creaturis, sed cum solo Filio et per 
Filium in Spiritu sancto, manifestum satis hiuc 
fuerit illum naturaliter ex essentia Patris genitum 
esse, Patremque in se habcre: ipsumque vicissim 


Υἱὸς, xaX εἰ μή τις ἐνότης ἀδιάστατος ἦν àv αὑτοῖς 
ὁποίαν ἔχει τὸ ἀπαύγασμα πρὸ; τὸν ἥλιον, ἐξήρχει 
καὶ μόνον τὸν Πατέρα τοῖς ἁγίοις ἐπιδιδόναι τὰ χα- 
ρίσματα, μὴ συμπαραλαμδανομένου πρὸς τοῦτο xal 
τοῦ Υἱοῦ. Εἰ γὰρ χτιστῆς ἔστιν οὐσίας, χαὶ ἕτερόν τι 
παρὰ τὸν Θεὸν, ποῖον ἔχει λόγον οὐδενὸς. τῶν ἄλλων 
χτισμάτων ἐπιχοινωνοῦντος θεῷ πρὸς τὴν δόσιν τῶν 
θείων χαρισμάτων, μόνον αὑτὸν παραλαμθάνεσθαι ; 
Οὐ γὰρ ἀνέξεταί τις λέγοντός τινος “ Δοίη Got τὰ 
αἰτήματά σου Θεὸς τυχὸν ὁ Πατὴρ xai ὁ ἄγγελος " 
ἀλλ᾽ οὐδὲ εἴ τι μεῖζον ὀνομάσειεν ἀγγέλου. Μόνῳ γὰρ 
τὸ διδόναι πρέπει Θεῷ. Εἰ δὲ δίδωσιν, οὐ μετά τινος 
ἑτέρου τῶν χτισμάτων, ἀλλὰ μόνῳ σὺν Υἱῷ χαὶ δι᾽ 
Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, δῆλον ἐντεῦθεν ἂν εἴη καὶ 
πα κί τῳ γνώριμον, ὅτιπερ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς 


exsistentem in l'atre omnia efficere atque operari,et D ἴδιόν ἐστι γέννημα, καὶ τὸν Πατέρα ἔχων ἐν ἑαυτῷ, 


dona sanctis conferre. Quod et Paulus testatur. di- 
cens : « Gratias ago Deo meo semper de vobis pro- 
pier gratiam Dei quae data vobis in Christo Je- 
8u 3". ) 


ALIUD. 
Ex objectione hereticorum. 
Dixistis, aiunt, nullam creaturarum Deo commu- 


αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ἕν τῷ Πατρὶ, πάντα ἐνερ- 
γεῖ καὶ ἐργάζεται χαὶ χορηγεῖ τοῖς ἁγίοις τὰς δω- 
ρεάς. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος λέγων" « Εὐχαριστῶ 
τῷ Θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ 
Θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » 
ΑΛΛΟ. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. 
Εἰἱρῆχατε, φασὶ, μηδὲν τῶν χτισμάτων συμπαρα- 


πὶ 9 Rom. 8,7. 1 Thes. im, 4t. Μ᾽ ECor. 1, 4. 


195 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


106 


stodiens te in via quocunque ieris **. » Deus igitur A φυλάσσων σε ἐν τῇ ὁδῷ οὗ ἐὰν πορευθῇς. » Οὐχοῦν 


erat qui liberavit, non angelus. Et rursus : quando 
Laban persecutus est Jacob οἱ eompreheudit, tunc 
quoque Deus prohibuit violentiam, uon permittens 
alloqui Jacob. Quod autem Deus hec illi prestite- 
rit, ipsemel testatur uxoribus suis dicens : « Non 
dedit Deus potestatem Laban malefaciendi mihi *?.» 
Rursus cum frater Esau ipsi insidiaretur, non invo- 
cavit angelum, sed Deum, dicens: « Eripe me, Do- 
mine, de manu fratris mei Esau, quia timeo  ip- 
suin *5, 


ALIUD, per demonstrationem, quod Verbum Dei, 
species ipsius est. 


Θεὸς ἦν ὁ ῥυόμενος, xal οὐχ ἄγγελος. Καὶ πάλιν, ὅτε 
Λάδαν χατεδίωξς τὸν Ἰαχὼδ xai χατέλαδε, τότε 
πάλιν Θεὸς χεχώλυχε τὴν ἐπήρειαν, οὗ σνγχωρήσας 
λαλῆσαι ῥήματα πρὸς τὸν Ἰαχώδ. Ὅτι δὲ Θεὸς αὐτῷ 
χαὶ τοῦτο ἐξήνυσεν, αὐτὸς ἔσται μάρτυς λέγων πρὸς 
τὰς ἑαυτοῦ Yuvalxag* « Οὐχ ἔδωχεν ὁ Θεὸς τῷ Aá- 
6a» χαχοποιῇσαί με. » Καὶ πάλιν ἐπιδουλευόμενος 
παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ 'Hoau, οὐχ ἄγγελον ἐπέχαλεῖτο, 
ἀλλὰ Θεὸν παρεχάλει βοῶν: « Ἐξελοῦ με, Κύρις, 
Ex χειρὸς τοῦ ἀδελφοῦ μου Ἡσαῦ, ὅτι φοδοῦμαι 
αὑτόν. » 


ΑΛΛΟ, ἀποδεικτικῶς, ὅτι ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸ 
εἶδος αὑτοῦ ἐστιν. 


Servator alicubi ad Judaeos admodum refractarios B Λέγει foo πρὸς Ἰουδαίους. λίαν ἀπειθοῦντας ὃ 


dicit: « Qui me misit Pater, ille testimonium per- 
hibuit de me, cujus vocem nec vos unquam 
audistis, neque speciem ejus vidistis, et verbum ejus 
non habetis manens in vobis: quia quem ille mi- 
si, huic vos non creditis. » Quia igitur non cre- 
diderunt Yerbo ex Patre inisso, dicuntur neque vo- 
cem Dei audisse, neque speciem ejus unquam vi- 
disse,sed neque babere inbabitans iu ipsis verbum. 
Aiqui manifestum boc omnibusque  perepicuumi 
esse polest, si recepissent. eum qui missus crat, 
vocem quoque Dei audisseut, et speciem ejus vidis- 
sent, et habuissent inbabitaus in ipsis Verbum. Προ 
igitur omnia est Filius : nimirum vox, species, et 
Verbum Patris. Si autem species est, certe et ima- 


Zorro: « Ὁ πέμψας με Πατὴρ, ἐχεῖνος βεμαρτύρηκε 
περὶ ἐμοῦ, οὔτε φωνὴν αὑτοῦ ἀχηχόατε πώποτε, οὔτε 


εἶδος αὐτοῦ ἑωράχατε, xai τὸν λόγον αὐτοῦ οὐχ ἔχετε 
ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐχεῖνος, τούτῳ 
ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. » Τοίνυν ὅτι μὲ; πεπιστεύχασι 
τῷ ἐχ τοῦ Πατρὸς ἀποσταλέντι Λόγῳ, οὔτε τῆς φω» 
νῆῇς ἀκηχοέναι λέγονται τοῦ Θεοῦ, οὔτε μὴν τὸ εἶδος 
αὑτοῦ τεθεᾶσθαι πώποτε, ἀλλ᾽ οὔτε ἔχειν ἐν αὐτοῖς 
ἐνοιχοῦντα: τὸν λόγον. Ἔστι δὴ λοιπὸν ἅπασι σαφὲς 
καὶ εὐσύνοπτον, ὅτιπερ, εἰ ἐδέξαντο τὸν ἀπεσταλμέ- 
νον, ἤκουσαν ἂν xal τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ εἷ- 
δος ἐθεάσαντο αὐτοῦ, καὶ εἶχον ἐνοιχοῦντα τὸν Λόγον. 
Ἰαῦτα ποίνυν πάντα ἐστὶν ὁ Υἱὸς, φωνὴ xat εἶδος, 
καὶ Λόγος τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ εἶδός ἐστι, δῆλον ὅτι 


go, et character est '. Habens itaque. ut. character C xay εἰχὼν xal χαρακτήρ. Ἔχων οὖν ὡς χαραχτὴρ 


in se naturalitet archetypum, sive exemplar ejus 
cujus est cliaracter, vere dicit: « Ego in Patre, et 
Pater in me ?*; » et, « Ego. e4 Pater unum. su- 
mus ?. » 


ALIUD, estendens nx Verbum vocetur species 
ei. 


Patriarcha Jacob cognominatus fuit aliquando ἃ 
Deo Israel. « Nam, ut inquit Scriptura, exortus est 
ei sol quando transivil species Dei *. » Species. au- 
tem Dei quidnam alind sit, quam isqui libere cla- 
mat : « Qui vidit me, vidit et Patrem *. Ego in Pa- 
tre, el Pater in. me; » et, « Ego et Pater unum se- 
mus ? » 


Objeciiones hostium Christi plene impietate. 


Servator, inquiunt, ipse Patrem suum pro disci- 
pulis suis, proque universis qui 138 in ipsum cre- 
dunt, or&, ita dicens : « Pater sancte, custodi eoá 
in nomine tuo quos dedisti mihi, ut siat. unum 
sicut et nos *. » Et paulo post : « Nec pro. istis s0- 
lis rogo, sedetiam pro credentibus per sermonem 
eorum in me : ut omnes uuum sint, sicut tu, Pater, 
in me, et ego inte, ut et ipsi in nobis unum sint ; 
ul mundus credat quod tu. ime inisisti. Et ego glo- 


** Gen, xxvim, δ. ** Gen. xxxi, 7. 
xiv, 11. 3. Joan. x, ὅθ. * Gen. xxxn, $1. 


Pd 


** Gen. xxxi, 01. 
* Joan. xiv, 9. 


κατὰ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὸ πρωτότυπον, οὗ xai ἔστε 
χαραχτὴρ, ἀληθεύσει λέγων" « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, 
καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοῦ. ) xal, « Ἐγὼ χαὶ ὁ Πατὴρ ἕν 
ἔσμεν. 9» 


ΑΛλΌ, σημαῖνον" ὅτι εἶδος Θεοῦ χαλεῖται ὁ 
Αόγος. 

Ὁ πατριάρχης Ἰακὼδ μετωνομάσθη παρὰ τοῦ 
Θεοῦ καὶ χέχληται κατά τινα χρόνον Ἰσραὴλ, ὅτε, 
χαθά φησιν ἡ θεία Γραφὴ, « ᾿Ανέτειλεν αὐτῷ 6 ἥλιος, 
ἡνίχα παρῆλθε τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ. » Εἶδος δὲ Θεοῦ τί 
ἂν ἕτερον εἴη, εἰ μὴ πάντως ὁ μετὰ παῤῥησίας 
βοῶν: « Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. 
Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἑμοί" » χαὶ, 

€ Ἐγὼ xa ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν; » 


D ᾿Αγτίθεσις ὡς ἀπὸ τῶν χριστομάχων, ἀσεδείας 


μεστή. 


Εὑρίσχεται, φασὶν, αὐτὸς ὁ Σωτὴρ τὸν ἑαυτοῦ 
Πατέρα παραχαλῶν ὑπέρ τε τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν, 
χαὶ ὑπὲρ πάντων τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευχότων, καὶ 
οὕτω λέγων" « Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ 
ὀνόματί σου, οὗς δέδωχάς μοι, ἕνα ὥσιν iv χαθὼς 
χαὶ ἡμεῖς. » Καὶ μεθ᾽ ἕτερα - « Οὐ περὶ τούτων δὲ 
μόνων ἐρωτῶ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστενόντων διὰ 
τοῦ λόγον αὐτῶν εἰς ἐμέ ἵνα πάντες ἕν ὥσι, χαθὼς 
σὺ, Πατὴρ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα xai αὑτοὶ ἐν 
* Joan. 


* Joan. v, 57, 598. ' Ilebr. 1, ὅ, 


4 joan. xvni, 11. 


129 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


siquidem et ipse ante omnes exsistit; at tametsi A χρόνῳ, ἐπεὶ xal αὐτός ἐστι πρὸ πάντων ἀλλὰ x3v 


tempore prior sit, idein tawen nobiscum erit ra- 
tione essentize. Quid enim obstiterit quominus Adam 
secundum naturam sit Paulo similis, aut alicui al- 
leri post. se nato, tametsi ante omnes ipse a Deo 
creatus fuerit? Si ergo in his tempus nihil juvat, 
quid prohibet quominus εἰ Filius ante nos genitus 
cjusdem essentix nobiscum sit, si nihil aliud est 
discriminis inter nos et ipsum? Atqui si hoc ex 
vestra sententia verum est, quam ob causam ipse 
solus vocatur creator, cum nulli nostrum id nomen 
competat ? Et nos quidem per ipsum creati sumus, 
ipse vero creatoris gloriam sibi ascribit. Et aequuin 
erat, si idem natura cum ipso sumus, eumdem 
etiam cum illo apud Patrem locum obtinere, et 
unumquemque nostrum etiam vocari Unigenitum, 
et Verbum, et sapientiam Patris. Quorum enim na- 
tura una atque eadem est, iis commune ctiam inter 
se nomen est : el quod uni naturaliter inest, id cx- 
teris quoque qui ejusdem natur: sunt inest. At ve- 
ro $i hoc absurduin est, et neque creatores sumus 
aut vocamur, neque sapientia, aut. Verbum, aut 
splendor, solus autem lh:ec est Filius; non igitur 
naturaliter idem nobiscum fest, sed peculiarem ac 
propriam ex Patre generationem habet, atque ila 
est unum cum 8uo Patre, non sicut nos qui ad ip- 
sum relati, per participationem communicationem- 
que unitatem consecuti sumus: quemadmodum 
ferrem igni admotum, ab eo calefit. 


ἔχῃ τὸ προτερεύειν xavà τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν 
ἡμῖν xaz' οὐσίαν ὁ αὐτός. Τί γὰρ χωλύσει τὸν ᾿Αδάμ 
εἰς τὸ εἶναι χατὰ φύσιν ὅμοιον τῷ Παύλῳ τυχον, ἡ 
ἑτέρῳ τινὶ τῶν μετ᾽ αὐτὸν γεγονότων, τὸ πρὸ πάντων 
αὐτὸν πεποιῆσθαι παρὰ Θεοῦ; Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἐν 
τούτοις ὁ χρόνος ὠφελεῖ, τί χωλύει καὶ τὸν Υἱὸν πρὸ 
ἡμῶν γεγονότα, τῆς αὐτῆς οὐσίας ἡμῖν ὑπάρχειν, εἰ 
μηδὲν ἔστιν ἕτερον τὸ μεταξὺ ἡμῶν τε xal αὐτοῦ; 
Καὶ εἰ τοῦτο xa0' ὑμᾶς ἐστιν ἀληθὲς, ὅτου δὴ χάριν 
αὐτὸς μόνος χαλεῖται Ποιττῆς, ἡμῶν οὐχ ἐχόντων 
«οὔτο; Καὶ ἡμεῖς μὲν δι᾽ αὐτοῦ γεγόναμεν, αὐτὸς δὲ 
πὴν τοῦ Δημιουργοῦ δόξαν φέρει. "Hy δὲ ὄντως ἀχό- 
λουθον εἰ ταυτόν ἐσμεν χατὰ φύσιν αὐτῷ, τὴν αὑτὴν 
ἐχείνῳ χώραν ἐπέχειν παρὰ τῷ Πατρὶ xaV ἡμᾶς, xat 


B ἕκαστον ἡμῶν χαλεῖσθα: xa Μονογενῆ, καὶ Λόγον, 


xai σοφίαν τοῦ Πατρός. "Qv γὰρ ἡ φύσις μία, τούὐ- 
τοῖς ἔσται xal τὸ ὄνομα χοινόν " xal ὅπερ ἑνὶ χατὰ 
φύσιν ὑπάρχει, τοῦτο πάντως ἐγχείσεται καὶ τοῖς 
τῆς αὐτῆς μετέχουσιν οὐσίας. El δὲ τοῦτο ἄτοπον, 
xa οὔτε δημιουργοί ἐτμεν ἢ χεχλήμεθα, οὔτε μὴν 
σοφία, ἣ Λόγος, ἣ ἀπαύγασμα * μόνος δὲ ταῦτά ἔστιν 
ὁ Υἱὸς, οὐκ ἄρα κατὰ φύσιν ἔτται πρὸς ἡμᾶς ὁ αὐτὸς, 
ἀλλ᾽ ἰδιάζουσαν Ex τοῦ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν, 
xaX οὕτως ἐστὶν ἕν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, οὐ xa- 
θάπερ ἡμεῖς τῇ πρὸς αὐτὸν σχέσει τὴν Evótr ta χερ- 
δαίνοντες μετοχιχῶς τε xal μεταληπτιχῶς, ὥσπερ 
ἂν εἰ χαὶ σίδηρος πυρὶ ὁμιλήσας περιθερμαίνοιτο 
παρ᾽ αὐτοῦ. 


ALIUD, cum evidenti demonstratione docens, quod ἃ ΑΛΛΟ, μετὰ γοργῆς ἀποδείξεως διδάσκον» ὅτι τὰ 


que aliquibus similia sunt non Ἐ4Δ0 in universum 
el naturalíter insunt iis quibus stinilia sunt; sed 
ea que naluraliter aliquibus insunt, veluti imagi- 
nes quedam fiunt motionum nosira voluntatis. 
Scriptura sacra ita ad nonnullos loquitur : « No- 
lite fieri sicut equus et mulus, in quibus non cst 
intellectus !; » αἱ rursum de aliis: « Homo cum 
in honore esset non intellexit, comparatus cst bru- 
tis insipientibus, et similis factus est eis !*. » Et 
iterum : « Equi furentes in equas facti 'sunt !*, » 
Servator autem ad discipulos suos manifestius di- 
cit: « Estote prudentes sicut. serpentes, et. simpli- 
ces sicut columba ᾽ν. » Et rursum: « Estote mise- 
ricordes sicut et Pater vester celestis misericors 
est 5.» Si ergo brutis animantibus similes facti 
sunt nonnulli, quod eadem cum illis mentis inopia 
laborarint, facitque hoc ut naturaliter sint. id quod 
illa; οἱ rursus, si discipuli imitantes prudentiam 
serpeutuin, et simplicitatem columbarum, et Patris 
coelestis ad misericordiam propensionem a«mulantes, 
serpentes et columbz (lunt, atque adeo ipsi Deo na- 
wraliter similes evadunt , nihil obstiterit. quomi- 
nus, quando dicimur unum fleri cum Domino, unum 
cum Deo raiione 3sscutiz filamus, quemadmodum 
Filius cum Patre. Si vero sola cogitationis, vel ac- 
tionis similitudine ca quibus comparamur fleri di- 
ciuur, non sumus igitur secundum essentiam idem 


! Pyal, xxxi, 9. 3 Psal. συνῆν, 43. 


! Jerem. v, 8. 


ἐξομοιούμεγά τισιν, o0 πάντως xal κατὰ cci 

ἔνεισιν οἷς ἐξομοιοῦνται, ἀ.11᾽ ὥσπερ τινὲς 

εἰχόνες τὰ ούσει προσόντα τισὶ γίγογται toy 
κατὰ προαίρεσιν ἡμῶν κιγημάτω»" 

Λέγει πρός τινας ἡ θεία Γραφή" « Μὴ γίνεσθε 6; 
ἵππος χαὶ ἡμίονος, οἷς οὐχ ἔστι σύνεσις. » Καὶ πάλιν 
περὶ ἑτέρων" « ΓΑνθρωπὸς ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῖχε, 
παρασυνεθλήθη τοῖς χτήνεσι ποῖς ἀνοήτοις, χαὶ 
ὡμοιώθη αὐτοῖς. » Καὶ πάλιν" «€ Ἵπποι θυλυμανεῖς 
ἐγενήθησαν. » Ὁ δέ γε Σωτὴρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μα- 
θητὰς τρανότερον λέγει " ε Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς ol 
ὄφεις, xai &xépatot ὡς αἱ περιστεραί. » Καὶ πάλιν - 
» Γίνεσθε οἰχτίρμονες χαθὼς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐρά- 
νιὸς οἰχτίρμων ἐστίν. » Εἰ μὲν οὖν τὸ τοῖς ἀλόγοις 


D ζώοις ἑξομοιοῦσθαί τινας, ὅτι τὴν αὑτὴν ἐχείνοις 


ἐνόσῃησαν ἀθουλίαν, καὶ χατὰ φύσιν εἶναι τοῦτο ποιεῖ 
ὅπερ ἐστὶν ἐχεῖνα * xal πάλιν, εἰ τὸ μιμεῖσθαι τοὺς 
μαθητὰς τὸ τοῦ ὄφεως φρόνιμον, χαὶ τὸ τῆς περι- 
στερᾶς ἀχέραιον, xal τὸ τοῦ Πατρὸς τοῦ ἐν τοῖς οὗ- 
ρανοῖς πρόχειρον περὶ τὸ πάντας ἑλεῖν, χαὶ ὄφεις αὖ- 
τοὺς καὶ περιστερὰς χαὶ χατὰ φύσιν ὁμοίους γίνεσθαι 
παρασχευάζει τῷ Θεῷ * ὅταν λεγώμεθα γίνεσθαι πρὸς 
Κύριον ἕν, οὐδὲν χωλύει λέγειν, ὅτι δὴ xazà τὸν τῇς 
οὐσίας λόγον ἕν γεγόναμεν πρὸς τὸν Θεὸν, ὥσπερ ἑ “τὶ 
χαὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα. Εἰ δὲ μέχοι uz 
νης ἑννοίας ἣ πράξεως ἡ ὁμοιότης ἡμῖν πρὸς τὰ 
ἀντιπαραθαλλόμενα πέφυχε γίνεσθαι, οὐχ ἐσμὲν ἄρσ 


' Matth. x, 16. "Ὁ Lc. τι, 50. 


905 


S. CYR LLI ALEXANDRINI ARCILEP. 


204 


unitatis voluntatum, id quod ipsi naturaliter inest, A τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ, τοῦτο εἶναι χατὰ Y «op 


id esse inter nos consensione animorum nitamur, 
quod ipse est naturaliter cum Patre. 


ALIUD, ostendens fleri in Deo, non nature immuta- 
tionem sig ificare, sed per ipsum vel ab ipso. 


Psahnista alicubi ita ait: « ln. te inimicos ne- 
sos cornu petemus **. » Et rursum : « In Deo mco 
transgrediar muruin *!, » Atqui perspicuum est quod 
nou in Deo naturaliter versatus muros transcendat, 
aut cornu petat, sed in nomine Dei et in virtute 
ipsius id 199 prestiturus sit. Cum igitur Filius 
dicat : « Ut et ipsi in nobis unuin sint, » non hoc 
dicit, ut credentes unum naturaliter cuin Deo sint, 
sed ut in nomine Patris et Filii, una inter se volun- 
late conjungantur, et in amicitize charitatisque uni- 
tatem coalescant. Cum  *ero addit hoc, « quemad- 
modum uos unum) Sumus, » manifestum est illud 
ton. D2luralem immutationem credentibus largiri, 
sed veluti imaginem atque exemplar, nobis propo- 
nere id quod naturaliter sibi inest, ad unitatem vo- 
luntatum in nobis efformandam. Vox enim quemad- 
modum non rem ipsam, sed similitudinem qnaindain 
significat. 

ALIUD, per quod discimus quo pacto inteiligendum 
sit dictum. illud : « Ut quemadmodum ego εἰ tu 


unum summs, iia ei ipsi unum simi ; ego in ipsi», 
el iu in me, ut sint perfecti in unum δ. » 


Deus Verbum magnam, imo veio immensam 
quamdam gratiam humano geueri praestare voleus, 
trahit omnes. veluti ad unitatem quamdam. secum. 
Cum enim gestarit corpus liumanum, versatua est 
in nobis. Habet autem in seipso Patrem, utpote 
Verbum ipsius et splendor. Quemadmodum igitur, 
ait, ego sum in eis, quia eamdem cum eis carnem 
gesto, et tu Pater in me, quia cgo sum proprietas 
tme essentia : ita volo ut et. ipsi unitate quadam 
coalescant inter se, et veluti unum corpus effecti in 
me omnes sint, quippe qui omnes gesto propter 
unum templum humanitatis quam assumpsi ; atque 
ita et erunt et cernentur perfecii, Nam et ego per- 
fectus sum, tametsi homo factus sim. 

ALIUD, ostendens manifeste, quod nou. propria no- 
gira natura amissa in divinam natuiam iransmu- 


tamur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed 
quod pariicipes ipsius effecti, hvc vocamur. 


« ]n lioc, » inquit beatus Joannes, « coguoscinus 
quod in ipso manemus, et ipse in. nobis, quia ex 
Spiriti suo. dedit uobis **. » Si ergo per participa- 
tionem Spiritus unum eflicimur eum Deo, et nos 
quidem in ipso, ipseque iu nobis esse dicitur; Ver- 
bum autem Dei non est ex corum numero qui par- 
ticipes Spiritus sancti fiunt, sed ipse petius Spiri- 
tai largitur : manifestum certe ert, non ita nos 
in Deo ac l'atre esse, quemadmodum ipse est. Sed 
ipse in natura ipsa genitoris sui eut, utpote Verbum, 


9 Psal. t0, 6. 5 Psal. xvni, 50, 


ἐπείγεσθαι, ὅ ἐστιν αὐτὸς φυσιχῶς πρὸς τὸν γεννῆ- 

σαντα. 

ΑΛΛΟ, δεικνύον ὅτι τὸ ἐν Θεῷ Υἱνεσθα!, οὐ φύ- 
σεως σημαίνει pecatoAijv, ἀ.1.1) ὅτι δι" αὐτοῦ ἣ 
πὰρ aGuvcou. 

Εὐρίσχεταί που λέγων ὁ Ψαλμῳδός * « Ἐν cot τοὺς 
ἐχθροὺς ἡμῶν χερατιοῦμεν. » Καὶ πάλι» « "Ev τῷ 
Θεῷ μυυ ὑπερθδήσομαι τεῖχος. » ᾿Αλλ᾽ ἔστι δῆλον 
ὄτιπερ οὐκ ἐν τῷ Θεῷ γενόμενος φυσιχῶς xai τεῖχος; 
ὑπερδήσεσθαι xal χερατιεῖν, ἀλλ᾽ ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι 
τοῦ θεοῦ xoi ἐν τῇ δυνάμει αὑτοῦ τοῦτο ποιήσει. 
Οὐκοῦν ὅταν ὁ Υἱὸ; λέγῃ" « "Iva χαὶ αὑτοὶ ἐν ἡμὲν 
ἕν ὦσιν, » οὐχ ἵνα κατὰ φύσιν ἕν γένωνται πρὸς τὲν 
Θεὸν οἱ πιστεύοντες, τοῦτό φῇσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν ὀνό- 


p ὅ5τ| Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, μίαν ἔχοιεν εἰς ἀλλήλους τὴν 


γνώμην, xai εἰς φιλίας ἑνότητα περισφίγγωνται. 
Ἐπειδὴ δὲ προστίθησι τὸ, « καθὼς ἡμεῖ, ἕν ἐσμεν, » 
δῆλός ἔστιν οὐ φυσιχὴν τοῖς πιστεύουσι χαριζόμενος 
μεταδολὴν, ἀλλ᾽ ὡς εἰχόνα xal ὑπόδειγμα τὸ φύσει 
προσὸν αὐτῷ τιθεὶς τῆς προαιρετιχῆς ἡμῶν ἐνότη- 
τος. Τὸ γὰρ, χαθὼς, οὐ πάντω; ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ 
ὁμοίωσίν τινα παραδηλοῖ. 


AAAO, δὲ οὗ μανθάνομεν ὅπως προσήκει νοεῖν 
τὸ ῥητὸν, τουτέστι». « "Iva ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ 
ὃν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὑτοὶ ἐν ἡμῖν ἕν ὦσιν" 
ἐγὼ ἐν αὑτοῖς, xal σὺ ἐν ἐμιοὶ, Ira ὧσι τετε- 
«Ἰειωμέξνοε εἰς ér, » 

ΜεἪγάλην τινὰ χαὶ ὑπερφυΐ τῷ γένει τῶν ἀνθρώ" 
vv χαταθέσθαι χάριν βουλόμενος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγο;, 
ἕλχε: σύμπαντας ὡς πρὸς ἑνότητα τὴν πρὸς ἑαυτόν. 
Φορέσας μὲν γὰρ τὸ σῶμα τὺ ἀνθρώπινον, γέγονεν ἐν 
ἡμῖν, Ἔχει δὲ ἕν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, ὡς Λόγος αὐτοῦ 
xai ἀπαύγασμα. "Ὥσπερ οὖν, φησὶν, ἐγώ εἰμι ἐν αὖ- 
τοῖς, διὰ τὸ τὴν αὐτὴν αὑτοῖς ςορέσαι σάρχα, xat σὺ, 
Πάτερ, ἐν ἐμοὶ, διὰ τὸ εἶναί με τῆς σῆς οὐσίας - 
ἴδιον, οὕτω βούλομαι ἵνα χαὶ αὐτοὶ εἰς ἐνότητά τινα συ- 
να: 0 |vceg ἀλλύλοι; ἀναχραθῶσι, χαὶ ὥσπερ ἕν ςὥμα 
γενόμενοι ἐν ἐμοὶ πάντε; (oiv ὡς πάντα: φοροῦντι 
διὰ τοῦ ἑνὸς ἀναληφθέντος ναοῦ, οὕτω τε εἶεν xal 
φαίνοιντο τετελειωμένοι. Καὶ γὰρ ἐγὼ τέλειός εἶμι 
χαὶ ἄνθρωπος γεγονώς. 

AAAO, δειχνύον ἀκριθως ὄειπερ οὐ τὴν ἑαυτῶν 
ἀρέγτες φύσιν, πρὸς τὴν θείων μετακποιού- 
μεθα, ὅταν ἕν γίνεσθαι πρὸς τὸν Θεὸν Jaryo- 
μεθα. ἀ.1. ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ, τοῦτο 
καιλούμεθα. 

Ὃ μαχάριος Ἰωάννης φησίν" « "Ev τούτῳ Ytwto- 
σχομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν, χαὶ αὑτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτ: 
ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωχεν ἡμῖν. » Ei τοίνυ» 
διὰ τὸ μετέχειν τοῦ Πνεύματος ἕν γινόμεθα πρὸς 
Θεὸν, καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν αὐτῷ, αὐτὸς δὲ ἐν ἡμῖν εἶναι 
λέγεται ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐχ ἔστι τῶν μετεχόν- 
τῶν τὸ liveopa, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ Πνεύματος yop. 
τὸς, πρίδηλον ἂν εἴη ὄτιπερ οὐχ ὡς αὑτός ἔστιν ἐν 
Θεῷ καὶ Πατρὶ, οὕτω xai ἡμεῖς. "AA αὐτὸς μὲν 
ἐν τῇ φύσει τοῦ γεγεννηχότο: ἐστὶν, ὦ: Λόγο; αὑτοῦ 


** Joan. xvn, 35. ** | Juan. iv, 13. 


497 
Solutio objections. 


Si nullum esset. discrimen inter Deum et homi- 
pes, exigatur ui gignat ita ut homo. Si vero eximia 
est Dei natura, erit etiam ab humanis legibus li- 
hera, Neque enim vt homo genuit Deus, ut ctiam is 
qui genitus est, noture mnosiwe conditionem se- 
quens, gignat, sed. divino atque ineffabili modo ex 
Patre genitus est. Si. autem necesse est ut is qui 
genuit gignat, propter naturalem nostram copeuetu- 
dinem, οἱ ca quz deitatis propria suut, bumanis 
legibus subjecia sunt, quid obstiterit. quominus 
l'atri etiam patrem counstituamus? Ita enim nostra 
consuetudo-ert. At vero si Pater ex. nullo principio 
est, nostrasque leges et-morein. longe snperat, ut 
Deus, nulla ratio coget Filium gignere. Erit euim 
lioc pacto Patri similis, ut omni necessitate superior 
exsistens, ut Deus, 


ALIUD. 


Nemo mentis compos dixerit, dissimilem Patri 
Vilium videri, eam ob causam, quod ipse etiam non 
genuit, neque 4ilil .pater facetus sit. Imo vero per 
hoc potius aduirabilem quamdam et perfectissimam 
ceruet Patris in. Filio imaginem. Quemadiodun 
enim Pater mutationis alterationisque expers sem- 
per manet Pater, neque in. Filium. transmutatur : 
iA Verbum ex ipso Filius procedens, manuel id 
quod est, Patris immutabilitatem etiam per hoc in 
seo ostendeus. Similis igitur Juxta hoc quoque 
est Patri. 


Interrogatio Arianorum, per quam, μὲ ipsi 
125» dicen ostendunt Filium Patri ina'qualem 
esse. 


Filius, inquiunt, aut est liberi arbitrii, aut uon 
est. Si est, certe electione voluntatis bonusest. Quod 
vero electione et non natura. circa aliquid tenetur, 
potost etian in alia immulari : et in quam partem 
electionis impetus feratur, illic omnino erit id quod 
electione administratur. ld autem mutatio et passio 
est, Qui vero mutationi et passioni obnoxius est, 
quonam pacto sit ejus qui immutabilis et impatibilis 
est imago et similitudo? Sio autem immutabilis est, 
neque in aliud ferri potest, sed id quod est semper 
manet, certe ut lapis vel lignum semper in seipso 


5, CYIULLI ALENANDRIM  ARCIHED. 


208 
Πρὲς τοῦτο Avcic. 

Εἰ τὸ παραλλάττον οὐδὲν ἐν Θεῷ xai ἀνθρώποις, 
ἀπαιτείσθω τὸ γεννᾷν χαὶ οὕτως 6; ἄνθρωπος. El δὲ 
ἐξαίρετος fj Θεοῦ ςύσις, ἔσται πάντως χαὶ τῆς χαθ᾽ 
ἡμᾶς ἀνάγχης ἐλενθέρα. Οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ἐγέν- 
νησε Θεὺς, ἵνα xal ὁ τεχθεὶς ταῖς φυσιχαῖ; ἡμῶν 
ἑπόμενος: ἀκολουθίαις τένῃ, ἀλλὰ θείαν τινὰ χαὶ ἄῤ- 
ῥητον tx Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν. El δὲ ἀνάγχη 
τὸν γεννηθέντα γεννᾷν διὰ τὴν παρ᾽ ἡμῖν φυσιχὴν 
σννέθειαν, χαὶ τοῖς τῆς ἀνθριυπότητο; νόμοις ὑπο- 
κίπτει τὰ τῆς θεότητος ἴδια " τί τὸ χωλύον πατέρα 
δοῦναι τῷ Παερί; Οὕτω γὰρ ci παρ᾽ ἡμῖν. E! δὲ 
Éosty οὐκ ἔχ τινος ἀρχῆς ὁ Πατὴρ, xal τὴν xa9" 
ἡμᾶς ἀναβαίνει συνήθειαν ὡς θεὸς, οὐδεὶς ἀναγχάσει 
λόγος τίχτειν τὸν Υἱόν. Ἔσται γὰρ xai οὕτω μᾶλλον 
τῷ Πατρὶ παραπλήσιος, ἄνυ; πάσης ἀνάγχης ὑπάρ- 
χων, ὡς θεός. 

AAAD. 

Οὐκ ἄν τι; εἴποι νοῦν ἔχων, ἀνόμοιον φαίνεσθαι 
τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ἐπεὶ μὴ xui αὐτὸς ἐγέννησε, 
μηδὲ υἱοῦ γέγονε πατῆρ. ᾿Ἀλλὰ μᾶλλον χαὶ διὰ τσῦτο 
θαυμαστὴν τινὰ χαὶ ἀκριδεστάνην ὄψεται τοῦ Πατρὸς 
ἐν ΥἹᾧῷ τὴν εἰκόνα. Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ Gps; τε 
xaX ἀναλλαίωτος ὧν, ἀεὶ μένε: Πατῆρ, xaX εἷς Υἱὸν 
οὗ μεταδάλλεται, οὕτως ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος Υἱὸς προ- 
ελθὼν, μένει τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀναλ- 
λοίωτον χαὶ διὰ τούτου δειχνύων ἐν ἑαυτῷ. Ὅμοιος 
οὖν καὶ χατὰ τοῦτο Πατρί. 


Ἐρώεησις Ἁρειαγῶν, δι" ἧς, ὡς olorcar, δεικνύου» 
σιν dvrópoir τῷ Πατρὶ τὸν Ylóv. 


Αὐτεξούσιος, φασὶν, ἐστὶν ὁ Υἱὸς, fj οὐκ ἐστ v. El 
μὲν οὖν αὐτεξούσιός ἐστι, προαιρέσει φαίνοιτ᾽ ἂν ei- 
χότω; χαλός. Τὸ δὲ προαιρέσει χαὶ οὐ φύσει πεοί τι 
κρατούμενον, δύναιτ᾽ ἂν ἐφ᾽ ἕτερα μεταθάλλεσθα:, 
χαὶ ἐφ᾽ ὅπερ ἂν ἡ τῆς προαιρέσεως γένοιτο ῥοπὴ. 
ἐχεῖ πάντως ἔσται τὸ προαιρέσει διοικούμενον.Τροπὴ 
δὲ τοῦτο χαὶ πάθος. Ὁ δὲ τροπὴν ὑπομένων χαὶ 
πάθος, πῶς à» εἴη τοῦ ἀτρέπτου xal ἀπαθοῦς εἰχὼν 
xai ὁμοιότης ; Εἰ δὲ ἄτρεπτός ἐστιν, εἰς οὐδὲν ἕτερον 
παρενεχθῆναι δυνάμενος, ἀλλ᾽ ὅπερ ἐστὶ μένων ἀεὶ, 
ὡς λίθος ἄρα ἣ ξύλον ἔστηχεν ἐφ᾽ ἑαυτῷ φυσιχῷ τινι 


subsistit, naturali quodam et indissolubili vinculo D xa ἀῤῥήχτῳ δεσμῷ, εἰς τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ χρατούμε- 


ad id quod est devinctus, libertatemque arbitrii non 
hahet, 


Sulutio objeciionis. 


Oportet sane. adeo ineptis interrogationibus quas 
proponunt iu universum non respondere. Quando 
eni responsio undequaque cum blasphemia cou- 
juncta est, silentium prestare satius est. Si enim 
libertate acbitrii praeditum esse Filium dicam, statim 
etiam mutatio liberi arbitrii simul inducitur. Aa- 
uexum e»t enim libertati arbitrii mutationem susci- 
pere, Gaunebi eam passionem voluntas. nondum 
ulbicrit, Sin vero hoc pratermisso alterum dixero, 
manum duumutabilem essc Filium, statim  mobis 


voe, xai tb αὐτεξούσιον οὐχ ἔχων. 


Πρὸς ταῦτα Acci. 

"Eós: μὲν ταὶς οὕτω; ἀπαιδεύτω; προσφερομέναις 
ἐρωτήσεσι μηδόλως ἀποχρένεσθαι. Ἔνθα γὰρ ἡ ἀτό- 
χρίσις ravtayou τὸ δύσφημον ἔχε:, ἐκεῖ χρεέττων ἡ 
σιωκή. Ἂν μὲν γὰρ αὐτεξούσιον εἴπω τὸν Υἱὸν, εὖ- 
θὺς ἡ τῆς αὐτεξουσιότητος συνεισάγεται μεταδολξ, 
᾿Αχολουθεῖ γὰρ τῷ αὐτεξουσίῳ τὸ ἐπιδέχεσθαι μετα- 
δολὴν, εἰ xal αὐ τω πεπονθὸς εἴη τοῦτο διὰ τὸ μὴ 
ἐθελτ σα: παθεῖν. Ἐὰν δὲ τοῦτο ἀς εἰ:, τὸ ἕτερον εἷ- 
Tw), τουτέστιν, Ἄτοξπτο; ὁ Λόγος ἐστὶν, εὐθὺς ἠμὲν 
τοῦ ξύλου th» ἀχιντσίαν προτείνοντες, οὐχ αὐσθά- 


ΦΙ 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCILIEP. 


418 


vobiscum sum, et non cognovisti Lg ' Philippe ? Α χρόνῳ μεθ᾽ ὑμῶν εἶμι, καὶ ox ἔγνωχάς με, Φίλιππε; 


Qui vidit we vidit et Patrem ?*, » Aj | etgd «'ognitio 
Filij est coguitio Datrís, pocóelrighi plane est ut 
lalemn credamus esse.Fifibm; qualis est Pater. Quod 
si ila est, yninugayihgsgotém Pater, erit hoc omnino 
el Filius. li enim *id ipso cognoscitur et apparet. 


᾿ς Téstisionia sacra Scripture , quod. immulabilis. sii 
"^ — Filius et ez iis syllogismus codem periineus. 


l'aulus ait : « Jesus Christus heri et. hodie, ipse 
quoque in ssecula **, » Psalmista : « Tu ab initio, 
Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum 
sunt cobi; ipsi peribunt, tu autem. permanes et 
omnes quasi vestimentum veterascent; et sicul 
opertorium mulabis cos et mulabuntur, 197 tu 
autem idem ipse es et δι tui. non deficient δ". » 
Servator ipse de se: « Videte ine, videte quia ego 
sum, et non mutor ** ; » Et Jeremias : « Quia tu 
insidens seculum, et nos perdentes seculum ?*. » 
lilio enim stabilitatem | atque immutabilitatem di- 
vinz nature, quodque semper eodem modo se ha- 
beat siguificans propheta, dicit : « Tu insideus sw- 
culum ; » creaturarum vero in omni teinpore muta- 
tionem significans, infert : « Nos autem perideptes 
sxeulum. » Si ergo sacra Scriptura creaturis tan- 
tum mutationem, alterationem et interitum agnoscit, 
et ab horum societate Filium eximit, dicens : « Tu 
outem idem ipse es : » non igitur mutabilis natura 
est, Neque enim idem sit, si in aliud quidplam quam 
esi mutari posset. 


ALIUD. 


Si secundum nxturam immutabilis nou est Filius, 
sed accidene ei est, ut sit id quod est, adscititiam- 
que habet cum Patre similitudinem : aliquo igitur 
tempore fuerit quidem Filius, sed dissimilis Patri ἢ 
At quomodo Filius censeri posset, quem non natu- 

, ralis similitudo eum esse declarat ? Aut. quo pacto 
firma ac stabilis beatitudo in illo erit, qui per ac- 
cidens eam habet ? Nam si illi accidit, potest etiam 
non accidere, Si vero sacra Scriptura Filium in 
identitate manere dicit, omnia quie divinitatis pro- 
pria sunt, naturaliter in. ipso exsistuol : aliena au- 


Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ bopaxs τὸν Πατέρα. » Εἰ τοίνυν f 
περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσις, γνῶσίς ἐστι τοῦ Πατρὸς, 
ἀνάγχη πᾶσα τοιοῦτον εἶναι πιστεύειν τὸν Υἱὸν, 
ὁποῖός ἐστιν ὁ Πατὴρ. Ei δὲ τοῦτο, ἄδρεπτος δὲ ὁ 
Πατὴο, ἔσται τοῦτο πάντως xai ὁ Υἱός. Οὕτω γὰρ 
ἂν ἐν αὑτῷ γνωσθείη xaX φαίνοιτο. 

ἘΙΧΡΤΆΡΙΕΙ ἀπὸ τῆς Γραφῆς, ὅτι ἄτρεπτος ὁ Υἱὸς, 
καὶ ἐξ αὑτῶν συ.1.1λογισμὸς εἰς τοῦτο zspitpés 
TOY. 

Ὃ Παῦλος λέγει" € Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς xai σή- 
μερον, ὁ αὐτὸς χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας, » Ὁ Ἑαλμῳδός" 
« Σὺ χαταρχὰς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ 
ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί " αὐτοὶ ἀπο- 
λοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις " xal πάντες ὡς ἱμάτιον 
παλαιωθήσονται" xal ὡσεὶ περιδόλαιον ἑλίξεις αὐτοὺς 
χαὶ ἀλλαγήσονται, σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, χαὶ τὰ ἔτη σου 
οὖκ ἐχλείψουσιν. » 'O Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ" « δετέ 
ps, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἶμι, καὶ οὐχ ἠλλοίωμαι. »ν Ὁ "le- 
ρεμίας" «Ὅτι σὺ χαθήμενος τὸν αἰῶνα, χαὶ ἡμεῖς 
ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα. » Ἔνταῦθα γὰρ τὸ ἱδρυμένον 
xa ἀμετάθετον, χαὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον τῆς θείας que 
σεως ὁ προφήτης σημαίνων φησί" « Σὺ χαθήμενὸς 
τὸν αἰῶνα " » τὴν δὲ ἐν παντὶ χρόνῳ τῶν γενητῶν 
μεταδολὴν ἐξηγούμενος, ἐπιφέρει" « }ἁᾳὰ΄λ ἡμεῖς 
ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα. » Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν γε- 
νητῶν τροπὴν, xai ἀλλοίωσιν, xai ἀπώλειαν, xal 
ἐξαλλαγὴν ἢ θεία λέγουσα Γραφῇ, τῆς πρὸς ταῦτα 
χοινωνίας ὑπεξαιρεῖ τὸν Υἱὸν, « Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, » 


C λέγουσα, οὐκ ἄρα τρεπτῖς φύσεώς ἐστιν. Οὐδὲ γὰρ 


ἂν ὁ αὐτὸς εἴη, ἐφ᾽ ἕτερόν τι παρ' ὅπερ Est μετα- 
τρέπεσθλι δυνάμενος. 
AAAO. 

Ei χατὰ φύσιν οὐχ ἔδτιν ἄτρεπτος ὁ Υἱὸς, συνέδη 
δὲ αὐτῷ τὸ εἶναι τοῦτο ὅπερ boi, καὶ ἐπίκτητον 
ἔχει τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ὁμοιότητα, ἣν ἄρα χρόνος 
ὅτε ἦν μὲν ὁ Υἱὸς, ἀνόμοιος δὲ τῷ Πατρί; Καὶ κῶς 
Υἱὸς ἔτι νοηθήσεται ὁ μὴ àx τῆς κατὰ φύσιν ὁμοιό- 
τῆτος μαρτυρούμενος ; Ἢ εῶς ἐν βεδαίῳ τῆς μακα- 
ριότητος στήσεται, ὁ ἐπισυμδεδηκὸς τοῦτο ἔχων; Εἰ 
γὰρ συνέθη, καὶ ἀποσνμόῆναι τοῦτο δυνήσεται. Εἰ δὲ 
ἐν ταυτότητι μένειν τὸν Υἱὸν ἡ θείᾳ λέγει Γραφὴ, 
πάντα ἐν αὐτῷ χατὰ φύσιν ἐστὶ τὰ τῆς θεότητος 
ἴδια, ἀλλότριον δὲ ταύτης d) τροπὴ, ἄτρεπτος ἄρα 


tem est a deitate mutatio; mutationis itaque εἰ al- D 1 yo ἀναλλοίωτος. 


terationis expers est. 
ALIUD. 

ki quod mutari et alterari potest non dixerit de 
seipso : « Ego sum veritas, » Nam quod modo sic 
est, modo non est, repugoantia sibi ipsi dicit, Filius 
autem de seipso dicit : « Ego sum veritas. » Non est 
igitur ex. iis quie mutantur atque alterantur, sed si- 
milis Patri, mutationis et alterationis expers. 


ALIUD, explicatius. 
Weretliel cenantes ostendere. Filium ex corum 


9 Jean. xiv, 8, 9. 7* Hebr. xim, 8 


AAAO. 

Τὸ τρεπόμενον xat ἀλλοιωθῆναι δυνάμενον, οὐκ ἂν 
λέγοι περὶ ἑαυτοῦ " « Ἐγὼ εἶμι ἡ ἀλέϑεια. ν Εἰ γὰρ 
ποτὲ μὲν τόδε ἐστὶν, ποτὲ δὲ οὐχ ἔστι, ψεύδεται 
πρὸς ἑαυτόν. Ὁ δὲ Υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγει" € "Ey 
εἶμι ἡ dài Osca. » Οὐχ ἄρα τῶν ἀλλοιουμένων, ἢ τρε- 
πομένων ἐστὶν, ἀλλ᾽ ὅμοιος τῷ Πατρὶ, ἄτρεπτός τε 
x3* ἀναλλοίωτος Oy. 

AAAO, διηχημαειχῶς. 
Ἕνα τῶν ἀλλοιουλένων σπουδάζοντες δεῖξαι τὸν 


δ Psal. ci, 36-28. "5 Luc. xxiv, 59; Malach. iui, 6.7? Baruch an, 5$ 


215 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


916 


vos priusquam id acciperet? Rursus : Si quaudo D δέξασθαι x20 ὑμᾶς ; Καὶ πάλιν᾽ Kil ὅτε ἐταπείνωσεν 


humiliavit seipsum, acceptis his apparet is qui nunc 
e$t; est autem Verbuni, sapientia, potestas, 199 
veritas, lumen, vita, resurrectio, imago Patris; 
nibil horum erat ante. liumiliationem. Considerent 
eigo in qnantum blasphoinig barathrum ruant. Si 
enim: veliti mercedem quamdam ἃς premium bu- 
millationis hiec liabet a Patre ; neque is alio tempore 
«ese humiliasse cernitur, quam cum factus est 
hono : universum rerum. ordinem confusum. vide- 
mus, Nam sacre Sceripturz. incarnationem — Verbi 
lsetam esse. aiunt ad. emendationem , atque in- 
atauratlonem — Curnis, univers;eque nature huma- 
ua. Si autem Deus, et Filius, οἱ Excelgus factus 
est leinpore incarnationis, ipse certe melior. effe- 
etus, now auteur nos. ineliores e(fecisse videbitur , 
et coumodo affectus. potius, qua:n. commodo affe- 
ciuse. Non igitur propter nos, sed propter 86 adve- 
uit Dei. Verbum, neque nostra salutis causa carnem 
assumpsit, sed ul sua conditio melior efüceretur. 
Quoriiodo ergo proplictz? οἱ apostoli ipsum Serva. 
torem appellant? Oportebat enim illum potius sui 
&talus eiendatorem vocare. Quomodo autem pro 
vobis mortuus est, qui hujus mercedem eam acce- 
pit, ut Dcus et Filius vocetur Υ At οἱ hoc impietate 
nieram spirat, nihil ex uutatione et alteratione Filio 


uccessit, sed naturaliter id es! quod Pater : atque - 


ideo οἱ persimilis, 
: ALIUD. 


ἑκυτὸ» εἰληφὼς ταῦτα φαΐίνετα! ἐν οἷς νῶν ἐστιν, 
ἔστι δὲ Λόγος, σοφία, δύναμις, ἀλήθεια, φῶς, ζωὴ. 
ἀνάστασι;, εἰχὼν τοῦ Πατρὸς, τούτων οὐδὲν fjv πρὸ 
τῆς ταπεινώσεω;. Σχοπείτωσαν τοίνυν εἰς ὅσον αὑτοῖς 
δυσφημίας βάραθρον ὁ λόγος χωρεῖ" εἰ γὰρ ἄθλον 
ὥσπερ xai μισθὸν τῆς ταπεινώσειυς ταῦτ᾽ ἔχει παρὰ 
Πατρὸς, φαίνετα: δὲ οὐχ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ ταπεινώσας 
ἑαυτὸν, ἀλλ᾽ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ἀνεσττρχαμμένην 
ὁρῶμεν τῶν πραγμάτων τὴν τάξιν. AE μὲν γὰρ θεῖα! 
Γραφαὶ τὴν ἐπιδημίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου γεγενῆσθα: 
λέγουσιν ἐπὶ δελτιώσε: τῆς σαρχὺς, xat ὅλης τῇς ἀν- 
θρώπου φύσεως. Eb δὲ Θεὸς, χαὶ Υἱὸς, καὶ "Yun, 
γέγονεν ἐν τῷ καιρῷ τῆς σαρχὸς, βελτιωθέντα μᾶλ- 
λον ὁρῶμεν ἣ βελτιώσαντα- ὠφεληθέντα μᾶλλον fj 


D ὠφελήπταντα. Οὐκοῦν οὐδὲ δι᾽ ἡμᾶς ἐπεδήμησεν ὁ τοῦ 


Θ:οῦ Λόγος, ἀλλὰ δι᾿ ἑαυτόν οὐδὲ τῆς ἡμετέρας 
ἕνεκα σιυτηρίας τὴν σάρχα περιεδάλετο, ἀλλ᾽ ἵνα 
βελτιωθῇ. Πῶς οὖν οἱ προφῆται: xai ἀπόστολοι Σω- 
τῆρα χαλοῦσιν αὐτόν; “1δει γὰρ μᾶλλον βελτιωτὴν 
ἑαυτοῦ ὀνομάζειν ἣ τοῦτο. Πῶς δὲ ὑπὲρ ἡμῶν ἀπ- 
ἐθανεν, ὁ τούτου μισθὸν τὸ εἶναι Θεὸς xat Υἱὸς εἴλυ- 
φένα: λεγόμενος; El δὲ τοῦτο φρονεῖν δυσσεδέστατον, 
οὐδὶν ἐξ ἀλλοιώσεως χαὶ τροπῆς προσγέγονεν ἄρα 
τῷ Ylp, ἀλλ᾽ ἔστι τοῦτο φυσιχῶς ὡς Υἱῦς, ὅπερ ἂν 
εἴη xaX ὁ Πατήρ" διὸ δὴ xa ὅμοιος. 


ΑΛΛΟ. 


Si justa illorum opinionem non erat. Filius, aut, c Ei κατ᾽ ἐχείνους οὐκ ἣν ὁ Υἱὸς, ἢ ἦν μὲν, ἐδε)- 


erat quidem, sed postmodum melior przesstautiorque 
eflectus est, mutationem in melius subiens, quando 
forma servi aecepta se humiliavit (propter hoc 
enim Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen 
super omne nemeo **), factus autem id luit in ultá- 
wis szculi temperibus, quando iu carsem advenit : 
quomode per eun facta sunt omnia **, aut quomodo 
Pater gavisus est de illo qui perfectionem. nondum 
tuusecuiug erat ἢ Quod enim adbuc auguenuto eget, 
iwperfeetum est. Aut quo paeto. rursus io. ubtimis 
tewporibus adorari eurpit, cut ab initio. 2doratus 
fuisse reperiatur ?* Adorat enim ipsum Abraham ad 
quercum Mambre **; aderat et Moses in rubo, di- 
centem : ε Égo sum qui. suu **, » Quomodo autem, 


τιώθη, δὲ ὕστερον τροπὴν ὑπομείνας τὴν εἰς τὸ Rpa:- 
νοῦ, ὅτε xal μορφὴν δούλου λαδὼν ἑαυτὸν ἐταπείνωσε 
(διὰ τοῦτο γὰρ αὑτὸν ὁ Θεὸς ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρΐί- 
σατο αὑτῷ ὄνομα τὸ ὑκὲρ πᾶν ὄνομα), γέγονε δὲ 
τοῦτο ἐν ὑστέροις τοῦ αἰῶνος χαιροῖς, ὅτε χαὶ ἡ b» 
gapxi παρουσία" πῶς δι᾽ αὐτοῦ γέγονε τὰ πάντα, κῶς 
δὲ ὁ Πατὴρ ἔχαιρεν ἐπ᾽ αὐτῷ, οὕπω τὸ τέλειον ἔχοντι; 
Τὸ γὰρ προτθήχης ἔτι δεόμενον ἀτελές. Πῶς δὲ πάλιν 
ἐν ὑστέροις χαιροῖς ἔλαδε τὸ προσχυνεῖσθαι, xaX ἐξ 
ἀρχῆς τοῦτο ἔχων ἐφαίνετο; Προσχυγνεῖ γὰρ αὐτὸν 
'Δόραλα ἐπὶ τῇ δρυῖ τῇ Μαμδρῇ,, προσχυνεῖ xol 
Mos; ἐν τῇ βάτῳ λέγοντα" « Ἐγώ εἶμι ὁ iov. v 
Ho; &, καθά ςησιν ὁ Δανιδλ, ε Μύριαι μυριάδες 
ἐλειτούργουν αὑτῷ ; » Dex; δὲ πάλιν ἐπὶ θρόνου ὑζτ- 


ut. inquit Daniel, « Millies centena millia servieruut D λοῦ xal ἐκηρμένου χαθήμενος φαίνεται, χαὶ ὑπὸ τῶν 


ei *? » Quomodo rursus. in threuo. excelso et su- 
blimi sedens cernitur, circumstantibus eum et glo- 
rilicantibus Seraphim ** * Aut quomodo rursus po- 
testates quie in. caelo sunt, audita per Spiritum hac 
voce : « Tollite portas, principes, vestras, » et cem 
dixhsent : ε Quis est iste Rex gloriz ᾽ν audiverunt : 
« Dominus virtutum ipse est Rex glorise ᾽ν. » Non hic 
factus est Dominus virtetum, se! 196 bic est ab 
δῖε Dominas virtetum. Si autem hoc exsistens 
AWAAret ante adventus sui tesapus, quod etiam nac 
est, swervacaneem certe feerit dicere, ime peri- 

" Pha. w, 7-9. ** Jes. v. 3. 
* Pul, aam, 1-10. ges 


9 Gea. vii, 3. 


Σεραφὶμ δορυφορούμενος xai δοξολογούμενος ; Πῶς 
δὲ πάλιν αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς δυνάμεις διὰ τοῦ Πνεῦ- 
ματος; ἀκούουσαι" « Ἄρατε πύλας, ob ἄρχοντες, 
ὑμῶν. » καὶ λέγουσαι" « Τὶς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς 
τῆς δόξης; ν ᾿Αντήχουον" « Κύριος τῶν δυνάμεων 
αὐτὸς ἐστιν à βατιλεὺ; τῆς δόξτς.ν Οὐχ οὗτος γέγονε 
Κύριος; τῶν δυνάμεων, ἀλλ᾽ οὗτός ἔστιν ὁ πάλαι Κύ- 
βιος τῶν δυνάμεων. Ei δὲ τοῦτο ὧν φαίνεται ὃ δὴ χαὶ 
νὸν ἔστι καὶ πρὸ τοῦ τῆς ir ix; καιροῦ, περιττὸν 
ἂν εἷς (iyi: μᾶλλον δὲ χινδύνου πιστὸν, τροξκῆς 
διχτιπκὸν ὑπάρχειν τὸν Vióv- f προχ: οὗστοος ἀγαθῆς 


" Exed. i, 06. Danse, ἢ. 1 Ba. vi, (5. 


219 
ALIUD, ia tipsum. 


Si veluti mercedem quamdam virtutis, vel hu- 
miliationis, aut obedientie consecutum esset Ver- 
hum Dei quod sit Filius, quonam modo etiam aute 
humiliationis tempora nonnulli cognoverunt Patren? 
cum Filius dicat **: « Nemo cognoscit Patcem nisi 
Filius, et cui Filius revelaverit. » Non exsistente enim 
Filio qui revelat, quo pacto Pater ab aliquo coguo- 
scatur? Si vero Pater semper cogttoscitur, semper 
itaque etiam exstitit Filius, ipsum revclaus. Non 
igitur ex mutatione aliqua. vel adjectione consecu- 
tus est id quod es!, sed semper lioc quod est. exsti- 
tit. naturuliler, Patrí suo, nullius rei iniigentia, 
perfectione atque immutabilitate similis exsistens. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 220 


AAAU , εἰς có αὐτό. 


Ei χαθάπερ τινὰ μισθὸν ἀρετῆς ἢ ταπεινώσεως 1 
ὑπαχοῖῆς ἔχει τὸ εἶναι Υἱὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, χατὰ 
κα τρόπον πρὸ τῶν τῆς ταπεινώσεως χρόνων ἐπ- 
εὐἰνωσχόν τιὺςς τὸν Πατέρα ; λέγοντος τοῦ Υἱοῦ " 
« Οὐδεὶς ἐπιγινώσχει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, xal ᾧ. 
8. Υἱὸς ἀποχαλύψῃ.» Μὴ ὄντος γὰρ xa*' ἔχείνους τοῦ 
ἀποχαλύπτοντος Υἱοῦ, πῶς ἐπιγνωσθείη παρά τινος ὁ 
Πατήρ, εἰ δὲ ἀεὶ Πατὴρ γνωρίζεται, ἣν ἄοα χαὶ ἀεὶ 
ὁ ἀποχαλύπτων Υἱός. Οὐχοῦν οὐχ ἐχ μεταδολῆς τινος, 
οὐδὲ ἐν προσθήχης μέρει φαίνεται λαδὼν τοῦθ᾽ ὅπερ 
ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἣν ἀεὶ τοῦτο φυσιχῶς,, ὅμοιος ὧν καὶ 
χατὰ τὸ ἀπροσδεὲς zs xal τέλειον xal ἄτρεπτον τῷ 
Πατρί. 


ALIUD, declarans Fi'ium esse ex essentig Patris, et B AAAO, σημαῖνον ὅτι ἐκ τῆς οἱσίας τοῦ Πατρός 


non eririnsecus. productum, quemadmodum  lio- 

sies Christi volunt. Et quoniam extrinsecus produ- 

clus nou est, similis illi est. Argumentum hareti- 
corum. 

Quid, inquiunt, est przstantius in Deo? Aut quo 
pacto non erit nostri similis, si etiam ipse ex sua 
substantia gignit Filium, perinde atque nos? Cum 
vero tantum humanam naturam. excedat, quantuin 
creaturas, nequaquam nos imitabitur, neque sicut 
aliquis nostriun ex essentia. sua producet. lilium, 
sed exirinsecus constituet. Quod si ita est, dissi:mi- 
lis certe erit. 


Solutio objectiouis. 
Dixerim equidem merito istis hostins Christi : si 


iu universum Deus omnem similitudinem nobiscum C 


respuit, nulla etiam ratione quae howini conveniunt 
gestabit. Si enim diceut divinam essentism non oin- 
nino a nostra discedere, iuanis illorum proposiiio 
esse deprehendetur, qu:zque confessioni ipsi refu- 
lationem conjunctam habeat, Si autem in iis qux» 
"obis objiciunt imperite pertinaciterque haerent, 
dicant nobis, anne homosubstantia sit, cur non ne- 
gant 139 Deum substantiam esse? Et. rursus cum 
liomo rationalis sit, faciant illi Deum irrationalem, 
wt humana respuat, Si vero cum nos h:ec simus, 
Deus etiam hoc est : non erit alienus a gignendo 
ex se Filium, siquidem ita nos gignimus. Αἱ vero 
potius intelligendum erat quod qui ad imitationem 
divine naturze juxta imaginem illius facti sumus,hoc 


ἐστιν ὁ Yióc, xal οὐχ ἔξωθεν, xaJáxsp ol ypt- 
στομάχοι φασίν. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὅμοιος 
ἄρα. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. 


Καὶ τί τὸ πλέον, φασὶν, ἐν Θεῷ ; Πῶς δὲ οὐκ ἔσται 
xaÜ' ἡμᾶς, εἰ xai αὐτὸς kx τῆς οὐσίας τῆς ἑαυτοῦ 
τίχτει τὸν Ys, ὥσπερ xai ἡμεῖ; ; Ἐπειδὴ δὲ ἄνω. 
τῆς ἀνθρωπείας φύσεως τοσοῦτόν ἔστιν, ὅσον τῶν. 
γενητῶν ὑπερέχει, οὐ τὰ ἡμῶν μιμήσεται οὐδὲ 
ὥσπερ τις τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς ἐκ τῆς οὐσίας τῆς ἑαυτοῦ. 
προδαλεῖ τὸν Υἱὸν, ἀλλ᾽ ἔξωθεν ὑποστήσε:, ΕἸ δὲ τοῦτο, 
χαὶ ἀνόμοιος ἄρα. 

πρὸς ταῦτα Avete. 

Ἐροίμην ἂν διχαίως τοὺς χριστομάχους, εἰ παντά- 
πᾶσι τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν παραιτεῖται Θεὸς, 
xai xat' οὐδένα τρόπον τὰ ἀνθρυπῳ πρησήχοντα 
φορέσει. Εἰ μὲν γὰρ ἐροῦσι μὴ πάντη τῶν ἡμετέρων. 
ἀποφοιτᾷν τὴν θείαν οὐσίαν, ἕωλος αὐτοῖς ἡ πρότα- 
δις εὑρεθήσεται, λύσιν ἔχουσα τὴν αὑτῶν ὁμολογίαν. 
Εἰ δὲ ἐπιμένουσιν ἀμαθῶς οἷς προτείνουσιν ἐνιστά- 
μενοι, λεγέτωσαν ἡμῖν, εἰ μὴ ὁ ἄνθρωπος οὐσία ἐστί, 
Καὶ πάλιν ἐπειδήπερ λογιχὸς ὁ ἄνθρωπος, ἔστω Θεὸς 
χατ᾽ ἐχείνους ἄλογος, ἵνα παραιτῆται τὰ ἀνθρώπινα. 
Εἰ δὲ ἐν τούτοις ὄντων ἡμῶν, ἐν αὐτοῖ; ἐστι xaX Θεὸς, 
οὗ παραιτήσεται γεννᾷν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν, ἐπειδή - 
πὲρ οὕτω τίχτομεν ἡμεῖς. “Ἔδει γὰρ μᾶλλον ἐννοεῖν 
ὅτι χατὰ μίμησιν τῆς θείας φύσεως οἱ κατ᾽ εἰχόνα 
γεγονότες αὐτῆς, xaX τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων χεκτῆ- 
μεθα. Ἐπειδὴ δὲ τέτοχεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν, καὶ οὐχ 


etiam praeter alia consecuti sumus. Cum autem ge- D ἔξωθεν ὑπεστήσατο, ἀνάγχη δοῦναι τὸ ὅμοιον αὐτῷ. 
uuerit ex. se Filium, et non extrinsecus eum constituerit, necessarium plane ut illum similem ei 


constituamus. 


ALIUD. 
Ez objeciione hereticorum. 


Δι nos, inquiunt, veluti materia quadam quz a 
corporea natura suppedilalur utentes, prolem ex 
Bobis gignimus; quemadmodum  quaii-to aliquid 
extra nos construere volumus, accepta materia id 
facimus. Dens vero cuin sit plane incorporeus, nul- 
lam ex se materiz affluentiam habet ut. giguat Fi- 
linn : sed ex nihilo creat. Omnibus itaque iis quie 
nosirz consuetudinis sunt rejectis, uen ex. sc pro- 


δὴ Matth. xi, 97. 


AAAO. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν χριστομάχωγ. 


'Hpat;, φασὶν, ὥσπερ ὕλῃ τινὶ ταῖς ix τῆς σωμα- 
τιχῆς φύδεως χορηγίαις ἀποχεχρημένοι, τίχτομεν ἐξ 
ἑαυτῶν τὰ γεννήματα χἤν τι τῶν ἔξωθεν χατασχευἀ- 
(ew. ἐθελήσωμεν, ὕλην λαθόντες τοῦτο ποιοῦμεν. 
Θεὸς; δὲ παντελῶς ἁσώματος ὧν, ὕλτε μέν τινος ii 
ἑαυτοῦ χορηγίαν οὐκ ἔχε:, ἵνα τέχῃ τὸν» Υἱὸν, &- 
μιουργεῖ δὲ ἐξ οὐχ ὄντων. Οὐκοῦν πάντα τὰ xat 
ipi; παραιτούμενος, οὔτε ἐξ ἑαυτοῦ προβάλλει τὸ 


325 


$. CYRLLLF ALEXANDIUN. ARCIIEP; 


7r 


| gnant, nimirum ile quibus id imperatum est ; uia- Α ἐνυπάρχειν τὸ Y&vvdv, ὅσον ἐχ τοῦ χελενοντος xal 


nifestum est gignendi facultatem non tam. secundum 
naturam: creaturis inesse, quam jubente et cogente 
lage quam unicuiqne creaturarum imposuit Creator. 
Quocirca id quod proprie ex se gignit,Deus est : nos 
vero ad ilius imitationem. Quomodo auteni non. ab- 
surdum fuerit hominem. secundum. imitationem ex 
seipso giguere, archetypum autem, sive exemplar 
ad quod formatus est, non ex se potius, sed extrin- 
secus g'gnere? Cum. itaque veritas hujus rei satís 
declarata si!, nihil erit quod obstet. qnoininus Pater 
Filium ex seipse gignat. Quo! si ita est, similis 
: etiam per omnia illi erit, cum proprietas ejus natu- 
raliter in Filium. concurrat. 

ALIUD, de similitudine Filii cwm Patre. Objectio ad- 

versariorum. 

Si nemo, inquiunt, est bonus, uisi solus Deus, 
juxta ipsius Servatoris vocem δ᾽, cumque ipse suam 
persons: ἃ naturali bonitate excipiat, dicens ad 
Scribam : « Cur ine dicis bonum? » quonaui 100do 
similis erit Patri naturaliter .bono Filius nou  ta- 
lis? 

Solutio objectionis. 

llostea Christi inzequalem esse Patri Filium sta- 
tuunt, quantum periculiac damni ex eorum verbis 
sequatur nequaquam contemplantes ,. 3ut. videntes 
quidem, sed in hujusmodi magnis rebus ludentes 
potius, quam veritatem inquirentes. Si enin dissi- 
milis, juxta. 1944 illos, est FiliusPatri, dicant no- 
bis quem tandem naturaliter bonum esse statuant, 
Patremne an Filium? Si ergo Patri hoc tribuant, 
necessarium est omnino non esse bonum eum qui 
Patri similis non sit. Atsi hoc dicere verebuntur, 
transferuntque in Filium. essentialem. bonitatem : 
necessario rursus eo revolventur, ut. dicant Patrem 
non esse bonum, siquidem a similitudine cum Filio 
abhorret. Cum vero summopere absurdum 51}, vel 
contra Patrem, vel contra Filium hujusinodi blas- 
phemiam proferre (nam cum bonus sit Pater, bo- 
nus etiam omnino erlt qui ex essentia ipsius proce- 
dit Filius), non erit certe ulla in re dissimilis 
Patri : bonum enim bono simile esse plane est ne- 
cesse. 

Objeciio hostium Christi. 

In hoec, inquiunt, fatemur. similem esse Filium 
Patri, non quod essentialem omnioo ac naturalem 
cum illo similitudinem habeat; sed, quod voluerit 
tantum Pater euin. talem. constituere, qualis ipse 
est, cum illo similitudinem habet. Quemadmodum 
forte etiam domus in certam formam constructa, est 
veluti imago exemplaris, quod is qui :dilicavit 
weute conceperat : ac ratione quidem wateriz di- 
versa ab eo est; quatenus vero ita facta est, ut ani- 
wo agitarat, similig. 


Solutio ebjectionis. 
Risu, imo potius lacrywis digua oratio. Quis euim 


? Luc, xvin, 19. 


ἀναγχάζοντος νόμον, ὃν ἑχάστῳ τῶν ὄντων ἐπέθηχε» 
ὁ Δημιουργός. Οὐχοῦν τὸ χυρίως τέχτον ἐξ ἑαυτοῦ, τὸ 
Θεῖόν ἐστιν ἡμεῖς δὲ κατὰ μίμησιν τὴν ἐχείνου. 
Εἶτα πῶς οὐχ ἄτοπον τὸ μὲν χατὰ μίμησιν τίχτειν ἐξ 
ἑαυτοῦ, τὸ δὲ ἀρχέτυπον πρὸς ὃ χαὶ μεμόῤφωται, μὴ 
ἐξ ἑαυτοῦ μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἔξωθεν ἔχειν τὸ γεννᾷν ; Φα- 
νερᾶς τοιγαροῦν ἐντεῦθεν τῆς ἀληθείας γεγενημένης, 
οὐδὲν τὸν Πατέρα χωλύϑει γεννᾷν τὸν Υἱὺν ἐξ ἑαυτοῦ. 
Ei ^ τοῦτο, xal ὅμοιος ἔσται χατὰ πάντα αὑτῷ, τῆς 
τοῦ Πατρὸς ἰδιότητας φυσχῶς τρεχούσης ἐπὶ τὸν 
X. 


ἄλλο, περὶ ὁμοιότητος τῆς τοῦ- Υἱοῦ πρὸς τὸν 
Β. 


Πατέρω. 'Αντίθεσις ὡς àx τῶν Ov ἐνα»τίας.. 

Εὶ οὐδεὶς, φασὶν, ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεὸς, χατὰ 
τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνὴν, φαίνεται δὲ xal τὸ 
οἰχεῖον πρόσωπον τῆς χατὰ φύσιν ἀγαθότητος ἕξω. 
τιθεὶς, « Τί γάρ με φὴς ἀγαθόν; ν πρὸς τὸν Γραμ-. 
ματέα λέγει, κατὰ τίνα τρόπον ὅμοιος ἔστα: τῷ χατὰ. 
φύσιν ἀγαθῷ Πατρὶ ὁ μὴ τοιοῦτος Υἱός ; 

Πρὸς ταῦτα Avcie. 

"Ανόμοιον εἶναί φασιν οἱ χριστομάχοι τὸν ΥἹὸν τῷ 
Πατρὶ, τὸν ἐπηρτημένον τῷ λόγῳ χίνδυνον μηδόλως 
θεωροῦντες, fj θεωροῦντες μὲν, ἐν δὲ τοῖς οὕτω με- 
γάλοις πράγμασι παίζοντες μᾶλλον ἣ τῆς ἀληθείας 
ὄντες ἐξετασταί. EL γὰρ ἀνόμοιος;, κατ᾽ ἐχείνους. 
ἐστὶν ὁ Υἱὸς: τῷ Πατρὶ, λεγέτωσαν ἡμῖν τίνα ποτὲ 


C ἐροῦσι τὸν ἀγαθὸν χατὰ φύσιν’ τὸν Πατέρα fj τὸν 


Υἱόν; Εἰ μὲν οὖν τῷ Πατρὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ ψῆφον. 
ἀπονέμουτσιν, ἀνάγχη πᾶσα μὴ εἶναι ἀγαθὸν τὸν τῷ 
Πατρὶ μὴ προσεοιχότα. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν παραιτήσον- 
ται λέγειν, μεταθήσουσι δὲ ἐπὶ τὸν Υἱὸν τὸ οὐσιωδῶς 
ἀγαθὸν, ἐξ ἀνάγχης πάλιν συνελαθήσονται πρὸς τὸ 
χρῆναι λέγειν οὐχ εἶναι τὸν Πατέρα ἀγαθὸν, εἴ γε τῆς 
πρὸς τὸν Υἱὸν ὁμοιότητος ἀποφοιτᾷ. Ἐπειδὴ δὲ λίαν 
ἐστὶν ἀτοπώτατον ἣ χατὰ τοῦ Πατρὸς ἣ χατὰ τοῦ. 
Υἱοῦ τὴν τοιαύτην φθέγξασθαι δυσφημίὰν ( ἀγαθοῦ 
γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς, ἀγαθὸς ἔσται πάντως xal ὁ ix 
«ἧς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Υἱὸς), οὐχ ἔσται χατά τι 
γοῦν ἀνόμοιος τῷ Πατρὶ, εἴπερ τὸ ἀγαθὸν προσεοιχέ- 
ναι πάντως ἀνάγχη τῷ ἀγαθῷ. 
᾿Ανθυποφορὰ ὡς ἐχ τῶν χριστομάχω». 

Κατὰ τοῦτο, φασὶν, ὁμολογοῦμεν ὅμοιον εἶναι τὰ" 
Υἱὸν τῷ Πατρὶ, οὐχ ὅτι πάντως τὴν οὐσιώδη xa φυ- 
αιχὴν ἔχει πρὰς αὐτὸν ὁμοιότητα, ἀλλ᾽ ὅτι διὰ τὸ θε- 
λῇσαι μόνον τὸν Πατέρα τοιοῦτον ὑποστῆσαι τὸν Υἱὸν 
ὁποῖός ἐστιν αὐτὸς, τὴν πρὸς αὐτὸν ὁμοίωσιν ἔχς:. 
Ὥσπερ οὖν ἀμέλει xal οἶχος εἰς εἶδός τι xal σχῆμα 
μεταπεποιημένος ὥσπερ εἰχών ἐστι τῆς τοῦ δημιουρ- 
γήσαντος ἐννοίας " διὰ μὲν τὴν ὕλην ἕτερος ὧν ὡς 
πρὸς αὐτὸν, διὰ δὲ τὸ οὕτω πεποιῆσθαι ὡς ἐπενόησε 
προπεοιχὼς αὑτοῦ τῇ διανοίᾳ. 

Πρὸς ταῦτω Avetq. 
Γέλωτος ἀξία, ud))ov δὲ ὀδυρμῶν ἡ τοῦ λόγου χα- 


271 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


228 


Dei factus csse videri poluisset, omnes essemus A σθαι θεοῦ τὸν ἄνθρωπον, πάντες ἂν ἦμεν Χριστοῦ, 


Christi, etiamsi Spiritus. sancti participes effecti 
non essemus. Beatus etiam — Joanvucs alicubi ait : 
« Qui mandata ejus servat. in ipso n.anet, et ipse 
in eo. Et in hoc cognoscimus quod ipse manet in 
nobis, ex Spiitu quem dedit nobis '*. » Quocirca 
$i observantia mandatorum qua ΠΟ 8 dedit, Spi- 
ritus participationem nobis conciliat ; cum vero 
Spiritus participes effecti sumus **, ad imaginem 
Creatoris formati sumus : manifestum igitur est, 
similitudinem cum Deo obtinere uon posse eum qui 
satura ipsius aliquo modo parüiceps non fuerit, Et 
rursus Servator renovans lominem ad imaginem 
quam perdiderat, insulflovit 196 discipulis, di- 
cens : « Accipite Spiritum sanctum **. » [ἃ igitur 
quod bzc renovatio atque instauratio habet, hoc 
etiam primum hominis statuin habuisse credendum 
est. Ut igitur imago illa essentize divinae perfectior 
sit, Spiritus participatio hominl tribuit, non simpli- 
citer iu cogitatione ae mente Del formntum esse ta- 
lem qualis ipse est. Si vero accepto Spirita — Filil 
formam Dei accipimus, quomodo erit ínsqualis 
Patri Filius, qui, ut illi conformemur, etiam nobis 
per seipsum douat? 


Objeciio adversariorum. 


Incommunicabilis, aiunt, est Pater, neque per 
seipsum ἃ nobis participari potest, ob summam il- 
lam execilentiam, atqueeminentiam deitatis, qua 
ab humana. natura percipi non potest. Percipitur 
autem, ct in nobis est per Filium, nimirum tan- 
quam per minorem. Quomodo igitur similis erit Pa- 
trf, cum a vobis percipi possit Filius, Pater vero mi- 
nime? 

Ad hec exceptio, sive solutio, 


zemulentis similes hostes Dei, ut apparet, igno- 
raut quid dicani, aut de quibus contendant, Si euim, 
ut vos dicitis, omuia sunt magna el supernaturalia 
in Patre, necesse est ut ejusdem quoque conditio- 
uis esse fateamur bonitatem qua io ipso est. Quo 
pacto ?gitur is qui summe bonus est percipi non 
po:erit ab iis qui bonitate indigent? Aut quo pacto 
in universum bonus ceusendus sit, qui excellentia 
quadam creaturas superante omnes a sui participa- 


xai Πνεύματος ὄντες ἀμέτοχοι. Φησέ που πάλιν ὁ 
μακάριος Ἰωάννυς “ « Ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, 
ἐν αὐτῷ μένει. χαὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐν τούτῳ 
γινώσχομεν ὅτι μένει ἐν ἢμῖν ἐχ τοῦ Πνεύματος οὗ 
ἔδωχεν ἡμῖν.» Οὐκοῦν εἰ τὸ φυλάττειν τὴν δοθεῖσαν 
ἐντολὴν πρόξενον ἡμῖν τῆς τοῦ Πνεύματος μετουσίας 
εὑρίσχεται, μέτοχοι δὲ γεγονότες τοῦ Πνεύματος, 
πρὸς τὴν τοῦ πεποιηχότος εἰχόνα μορφούμεθα, πρό- 
δηλον δήπουθεν ὅτι τὴν πρὸς Θεὸν ὁμοίωσιν ἔχειν 
ἀδύνατον τὸν μὴ μετέχοντά πως τῆς αὐτοῦ φύσεως. 
Καὶ πάλιν ἀνανεῶν εἰς τὸ χατ᾽ εἰχόνα τὸν ἄνθρωπον 
ὁ Σωτὴρ, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων - « Λάδετε 
"Πνεῦμα ἅγιον. ,΄ Ὅπερ οὖν ἢ ἀναχαίνησις ἔχει, τοῦτο 
χεχτῖσθαι πάντως καὶ τὴν ἀρχαιότητα προσήχει 
νοεῖν. Οὐχοῦν τελείωσιν ἐξεικονισμοῦ πρὸς τὴν θείαν 
οὐσίαν fj τοῦ Πνεύματος μετοχὴ τῷ ἀνθρώπῳ χαρίζε- 
ται, οὐχ ἁπλῶς τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις Θεοῦ διαπλα- 
σθῆναι τοιοῦτον ὁποῖός ἐστιν αὐτός. Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα 
τοῦ Υἱοῦ λαμδάνοντες πρὺς θεὸν μορφούμεθα, κῶς 
ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς 6 τὸ μορφοῦσθαι 
ποὺς ἐχεῖνον xat fjulv δι᾽ ξαυτοῦ δωρούμενο:; 


Πρότασις ὡς &x τῶν δι ἐναντίας. 
᾿Αχοινώνητος, φασὶ, xai οὐ μεθεχτὸς ἡμῖν ὁ Πατὲρ 
δι᾿ ἑαυτοῦ, διὰ τὴν ὑπερδολὴν xal τὴν ἄχραν ὥσπερ 
xal ἀχώρητον τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει τῆς θεότητος 
μετάληψιν. Χωρεῖται δὲ χαὶ ἐν ἡμῖν γίνεται δι᾽ Υἱοῦ, 


C ὡς δι᾽ ἐλάττονος δηλαδή. Πῶς οὖν ὅμοιος ἔσται τῷ 


Πατρὶ, χωρητὸς ὧν ἐν ἡμῖν τοῖς ἐκεῖνον o0 δυναμένοιξς 
χωρεῖν; 


Πρὸς τοῦτο ἀν θυπορορὰ ἥτοι ύσις. 

Μεθύουσι πάλιν ταῖς ἀδφυλίαις οἱ θεομάχοι, μὴ 
εἰδότες, ὡς φαίνεται, μήτε ἃ λέγουσι, μῆτε περὶ τί- 
νων διαδεδαιοῦνται. Εἰ yàp, καθάπερ ὑμεῖς φατε, 
πάντα μεγάλα xal ὑπερφυῆ τὰ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀνάγχη 
δοῦναι τοιαύτην xal τὴν ἐνυπάρχονσαν αὐτῷ ἀγαθό- 
veta. Πῶς οὖν ὁ εἰς ἄχρον ἀγαθὸς, ἀχώρητος ἔσται 
τοῖς ἀγαθότητας δεομένοις ; Πῶς δὲ ὅλως ἀγαθὸς ὁ 
ταῖς ὑπὲρ τὴν χτίσιν ὑπερδολαῖς ἀποχλείων ἅπασι τὸ 
μετασχεῖν αὑτοῦ ; Χρὴ γὰρ δήπουθεν, ὃ δὴ χαὶ ἀλη- 


tione excludat? Oportet enim, quod verissimum esse D θὲς ὃν φαίνεται͵ τὸν ἅπαξ ἀγαθὸν, ἀναλογοῦσαν αὑτοῦ 


deprehenditur, eum qui omnino bonus. est, bonita- 
tein £uam omnibus proponere, facilemque fruitio- 
vem iis qui ejus indigent, explicare. Quod quidem 
ipse facere. cernitur, cum se in. nobis habitaturum 
etque ambulaturuim promittit, et filios. suos decla- 
rat, Vana itaque. est. impiorum propositio. Neque 
enim per excellentiam euam. et naturse eminentiam 
ad ferocitatem vergit : sed potins, tantus cum sit, 
£unmam benignitatem pra se fert. Ex omnibus vero 
qus εἰ iusunt pulcherrima res est bonitas cjus, qux 
ger Filium, ut ait Scriptura, in malus juxta ac bo- 

4 eeumeat; nalinmque eimaino ἃ sui participatione 


9*4, "febr, τι, ὁ. 35 Joan. xx, 22. 


τοῖς πᾶσι προθεῖναι τὴν ἀγαθότητα, xaY εἰς ἀπόλαυσιν 
τοῖς αὑτῆς δεομένοις ἑτοίμην ἐξαπλοῦν. ᾿Αλλ᾽ ἤδη χαὶ 
τοῦτο ποιῶν φαίνεται, δι᾽ ὧν xal ἐνοιχήσειν ἐν ἡ μῖν 
ἐπαγγέλλεται χαὶ ἐμπεριπατήσειν, καὶ υἱοὺς ἀπο- 
δειχγύει. Οὐχοῦν ἕωλος τοῖς ἀθέοις ἡ πρότασις. Φαί- 
vitat γὰρ οὐ δι’ ὑπερδολὴν χαὶ μεγαλοφυῖΐαν, εἰς 
ἀγριότητα Θεὸς ἀποχλίνων " ἀλλὰ μᾶλλον τοστῦτος 
ὑπάρχων εἰς ἡμερότητα ὅσῳ μεγάλα τὰ αὐτοῦ. Ὧν ἕν 
6t τὸ χἀλλιστόν ἐστιν ἡ ἀγαθότης, φθάνουσα 6v Υἱοῦ, 
χαθά φησιν αὐτὸς, ἐπὶ πονηρούς τε xat ἀγαθοὺς, καὶ 
μηδενὶ τὸ παράκαν ἀποχλείουσα τὸ μετασχεῖν αὑτῆς. 
Μετοχὴ δὲ Πατρὸς δι᾽ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι χυρίως τε 


351 


S. CYRILLI ALEXANDRINI. ARCHIEP. 


as? 


Patri concedimus, quatenus affatim ipsius particeps A. Υἱὸν τῷ Πατρὶ, χαυὺ πλουσίως αὑτοῦ μετεσχηχο ς, 


eilectus est quodammodo et formatus ad. ipsum. 
Quemadmodum et nos, quantum possibile est ho. 
ininibus, divinze naturze participes effecti, sicut scri- 
ptum est **, imaginem coelestis accepimus **, et ad 
divinos quodammodo characteres formamur. 


&olutio oojeciionis. 


At quisnam, obsecro, qui sacras. Scripturas ἰὸς 
gerit, tautam vestram. nugacitatem ferat! Divina 
enim Scripta praedieant non esse recenter. Deum iu 
uobis; vos autem iis qui e Spiritu loquuntur teme- 
raric ol.Iuctantes, recestem nobis, atque, ut ita di- 
cam, nuper factum Deum nobis proponentes nou 


πεποίηται τρόπον τινὰ καὶ μεμόρφωται πρὸς αὑτόν. 
“Ὥσπερ οὖν xat ἡμεῖς, χατὰ τὸ ἐφιχτὸν ἀνθρώποις, 
κοινωνοὶ thc θείας γενόμενοι φύσεως, χαθὼς γέ- 
γραπται, τὴν εἰχόνα τοῦ ἐπουρανίου λαμδάνομεν, 
χαὶ πρὸς τοὺ: θείους ὥσπερ χαραχτῆρας μορτού- 
μεθα. 


Πρὲς ταῦτα ζύσις.- 


Καὶ -ἰς ἂν, εἰπέ μοι, τῶν τὰς θείας ἀνεγνωκότων 
Γραφὰς, τῆς τοσαύτης ὑμῶν φλυαρίας ἀνάσχοιτο ; 
Οἱ μὲν γὰρ θεῖοι χηρύττουσι λόγοι πρόσφατον οὖχ 
εἶναι Θεὸν ἐν ἡμῖν, ὑμεῖς δὲ τοῖς ἀπὸ τοῦ Πνεύματος 
λαλουμένοις ῥιψοχινδύνω; ἀντιτείνοντες, πρόσφατον 
ἡνῖν, xat ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, ἀρτιγενῇ Θεὸν εἰστέ- 


erubescitis. Quod enim communicatione et partici- B ροντες τὸν Υἱὸν οὐχ αἰσχύνεσθε. Τὸ vào Ex μετοχῆς 


patione deitatis, ad illam quodammodo effingitur at- 
que formatur, adventitium atqueacquisitum habet id 
quod ei per participationem inest. Quod vero ali« 
quid accepit, necesse est fateri, ex eo quod ab initio 
non ita erat, ad aliud quidpiam transferri, Hoc au- 
tem accidens est, Αἱ quomodo non sit facilius amit- 
tere id quod quis accepit? Nam quod datum est, 
adimi eiiam potest : et quod acquisitum. est, potest 
quoque ainitti, Aut igitur dicant Filium posse ex- 
cidere ex eo quod sit Deus, et Dominus, et Filius : 
aut si id dicere verentur, potiusque fatebuntur Filii 
esseniiz nullam felicitatis iminutationem accidere 
pousse, deponant etiam illam opinionem quod ex par- 
licipatione Patris sit. conformatus : ct naturalem 
atque cssentialetn similitudinem Verbo quod ex es- 
sentia Patris processit, tribuant. 


ALIUD. 


Qui participatione sanctificantis Dei ad sanctita- 
& m vocati sunt, sobrietato id quod ipsis datum est 
in 8656 conservant; participes vero alios sauciita- 
tis quas ipsis indita est, efficere nequeunt, Nemo 
enim mortalium qui Spiritum cx pariicipatione ac- 
cepit, aliis illum suppeditare potest, siquidem et 
ipse accepit ἃ Deo; soli autem hoc conwcnit san- 
ctitatis fonti, sanctitatem iis qnibus voluerit con- 
ferre. Quocirca augeli etiam celestes saucti quidein 
suut, et communione, et participatione sancti Dei, 
sauclitatem vero conferre kominibus nunquam visi 
sul. Similiter et 139 Moses septuaginta seniori- 
bus priepositig ob. inevitabilem necessitatem con- 
gregationis, non dedit ipse Spiritum : sed Deus abs- 
telit, ut scriptum est **, ab co qui in Mose erat, et 
indidit eum clectis. Quocirca qui ex participatione 
sancti sunt, gratia quae ipsis data. est. frui possunt, 
aliis quidem largiri nulla ratione possunt, Filii au- 
tem longealia ratioest : nam ipse ut sanctitatis fous 
discipulos sanctificavit, diceus : « Accipite Spiritum 
sanctum **, » (Jipsum perro Pater etiam prestare 
iuvenituz, Qui vero eamdem cum Patre. ba- 


** 9 Petr, i, 4. 


πῶς — 


δ} Cor. xv, 49, 9 Nun. xi, 95, 


^- 


xai μεταλήψεως τῆς περὶ τὸ θεῖον ὡς πρὸς αὑτὸν 
πεποιημένον τε xal μεμορφωμένον, ἐπίχτητον ἔχει 
xa προσγεγονὸς τοῦθ᾽ ὅπερ ἂν αὐτῷ διὰ τῆς μεῖ- 
οχἧς ἐνυπάρξαι. Τὸ δέ τι προσειληφὸ;, ἀνάγκη σὺυν- 
ομολογεῖν, ἐκ τοῦ μὴ οὕτως ἔχοντος ἐξ ἀρχῆς, εἰς 
ἕτερόν τι μεταχωρεῖν. Τοῦτο δὲ ἐστι συμδεδηχός, 
Καὶ πῶς οὐ ῥάδιον ἀποθαλεῖν, ὅπερ ἄν τις πρησλά- 
ὅοι; Τὸ γὰρ ὅλως δοτὸν, xal ἀφαιρετόν" xa τὸ 
ἐπίχτητον, ἔσται δηλαδὴ xai ἀπόδλττον. Ἢ τοίνυν 
λεγέτωσαν δύνασθαι μεταπίπτειν τὸν Υἱὸν ἔχ τε τοῦ 
εἶναι Θεὺν, καὶ Kóptov, καὶ Yióv: ἣ εἰ τοῦτο &áro- 
ναρχήσουσιν εἰπεῖν, υυγχωρήσουσι δὲ μᾶλλον ἐν 
ἀδιαπτώτῳ μακαριότττι τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἐστά- 
ναι, παραιτείσθωσαν καὶ τὸ ἐχ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸν 
Πατέρα μεμορφῷσθαι νομίζειν αὐτόν - φυσιχὴν δὲ 
μᾶλλον χαὶ οὐσιώδη τὴ» ὁμοίωσιν ἀποσωζέτωσαν τῷ 
Ex τῆς οὐτίας τοῦ Πατρὸς προελθόντι Λόγῳ. 


AAAU. 


Τὰ ix μ:τοχῖς τοῦ ἁγιάζειν πεφνχότος Θεοῦ --ρὺς 
ἁγιασμὸν χεχλημένα, σώζει μὲν διὰ νήψεως ἐν ἑαυ- 
τοὶς τὸ δοθὲν, ἕτερον δὲ μεταδοῦναι τῆς ἐντεθείσης 
αὐτοῖς ἀγιότητος, οὐ δύναται. Οὐδεὶς γχρ ἀνθρώπων 
ix μετοχῆς τὸ Πνεῦμα λαθὼν, ἑτέρῳ τοῦτο χορτγή - 
σει πώποτε, ἐπεὶ χαὶ αὐτὸς χεχόμισται παρὰ Θεοῦ" 


μόνῃ δὲ ἁρμόσει τῇ τῆς ἁγιότητος πηγῇ, χορηγεῖν 


ἐξ ἑαυτῆς οἷς ἂν βούληται τὸν ἀγιασμόν. Καὶ γοῦν οἱ 
κατ᾽ οὐρανὸν ὄντες ἄγγελοι, ἅγιοι μέν εἰσιν ἐχ με-- 
oyfic χαὶ μεταλήψεως τῆς τοῦ ἁγίου Θεοῦ" ἀγιότητα 


D δὲ διδωχότες ἀνθρώποι; οὐ φανοῦνται πώποτε. 


Ὁμοίως καὶ ὃ μαχάριος Μωσῆς προδληθέντων ἐδδο- 
μήχοντα πρεσδυτέρων διὰ τὰς ἀπαραιτήτους χρείας 
τῆς συναγωγῆ;, οὐχ αὑτὸς ἐδίδουν τὸ Πνεῦμα, ἀλλὰ 
Θεὸς ἀφτρεῖτο, χαθὰ γέγοαπται, ἀπὸ τοῦ ὄντος ἐν 
αὑτῷ, καὶ ἐνετίθει τοῖς προχεχειρισμένοι;. Οὐχοὺν 
τοῖς bx μετοχῆς ἁγίοις, φορεῖν μὲν ἔξεστι τὴν δη- 
θ:ῖταν ἀπὸ Θεοῦ χάριν’ διδόναι δὲ ἑτέρο:ς, οὐδαμῶς. 
Ὃ δὲ Υἱὸς, οὐχ οὕτως ὡς γὰρ ἀἁγιότητο; ὑπάρχων 
πηγὴ τοὺς μαθητὰς ἀγιάζει, λέγων" « Λάδετε Πνεῦμα 
ἅγιον. » Τοῦτο ὃξ ποιῶν xol ὁ Πατὴρ φαίνεται" ὁ 
δὲ τὴν ἴστν ἔχων τῷ Πατρὶ χατὰ τὴν τοῦ ἁγιάζειν 


δ, Joan. xx, 22. 


955 


S. CYHILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


stunt, non autem iis qua non exsistunt magis A οὐ τοῖς μὴ οὖσι δέχεσθαί τι πρεπωδέστερον, δυνθη- 


conveniat aliquid accipere, nos etiam concedimus. 
Ceterum illud nunc necesae est dicere, quod id quod 
accipit aliquid ab alio, tanquam non habens acci- 
pit. Si ergo Pater quidem habet hoc, ut sit vita 
secundum essentiam, dat vero id Filio, nimirum 
ut non habenti : quo pacto'igitur erit ratione eseen- 
tie similis ei, ab eo accipiens quod ipsemet non ha- 
bei? 


Solutio objectionis. 


Inquirenda est accurate dicti ipsius de quo agi- 
mus, 0 boni, sententia, ac tum rationis vim videbi- 
mus, À nobis enim contra audietis. Si sic habet vi- 
tam Filius quemadmodum et Pater, hoc est, in 
seipso, per quod signiflcatur essentialiter, quid ob- 
stabit quominus qua similiter se habent, ejusdem 
quoque sint substantie? Si enim Pater habet vitam 
in seipso, et Filius viciesim vitam in seipso habet, 
non per adjectionem, ut vos opinamini, erit etiam 
Patri secundum essentiam zqualis, qui eodem mo- 
do vitam babet atque ille, et non aliter. 


ALIUD. 


Si Filius non est vita secundum naturam, 141 
quo pacto vere dicit : « Qui credit in me, habet vi- 
tam aternam *'? » Et rursus: « Oves mes vocem 
meam audiunt **; » et : « Ego do ipsis vitam ater- 
nam; » et rursus : « Qui credit in me, non gusta- 
bit mortem in :eternum **. » Oportebat enim dice- 
re: Qui credit in me, accipiet vitam, quam dedit 
mihi Pater. ltem : Eum qui crediderit in. me, non 
sinet Pater gustare mortem. Si vero id non dixisse 
cernitur, sed promittit se daturum iis qui cre- 
dunt in ipsum vitam qus naturaliter et essentialiter 
sibi ipsi inest, quomodo intelligi potest Filium vi- 
tam non habentem eam a Patre accepisse? Hoc 
enim quavis blasphemia gravius est. Sed, ut modo 
dictum est,procedeps ex Patre, omnia que illius sunt 
simul secundum naturam secum affert, et ea ratione 
qua accepit, dicitur splendor et imago ipsius. 
Unum autem eorum qua Patri insunt etiam est 
vita. 


ALIUD. 


σόμεθα xaX αὐτοί. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνο νῦν ἀναγκαῖον εἰπεῖν, 
ὅτι τὸ δεχόμενόν τι παρά τινος, ὡς οὐκ ἔχον 3ap6á- 
νει, Εἰ τοίνυν ἔχει μὲν ὁ Πατὴρ τὸ εἶναι ζωὴ χατ᾿ 
οὐσίαν, δίδωτι δὲ τοῦτο τῷ Υἱῷ ὡς οὐχ ἔχοντι δηλα- 
δὴ, πῶς οὖν ἔσται κατ᾽ οὐσίαν ὅμοιος αὐτῷ παρ᾽ αὐὖ- 
τοῦ δεχόμενος ὅπερ αὑτὸς οὐχ ἔχει ; 


Πρὸς tovto Aci. 

Ἐξεταστέον ἀχριδῶς, ὦ βέλτιστοι, τοῦ προτεθέν- 
τος ῥητοῦ τὴν διάνοιαν, καὶ τότε τοῦ λόγου τὴν δύνα- 
μιν ὀψόμεθα, ᾿Ανταχούσεσθε γὰρ παρ᾽ ἡμῶν, εἰ οὔ- 
τως ἔχει τὴν ζωὴν ὁ ΥἹὸς ὥσπερ xal ὁ Πατὴρ, του- 
τέστιν, ἐν ἑαυτῷ, δι᾽ οὗ τὸ οὐσιωδῶς σημαίνεται, τί 
χωλύσει τὰ ὁμοίως ἔχοντα, τῆς αὐτῆς εἶναι χαὶ οὐ- 
σίας; Εἰ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει τὴν ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, 
ἔχει δὲ πάλιν αὐτὴν ὁ Υἱὸς ἐν ἑαυτῷ, οὐχ ἐν προσ- 
θήχης μέρει, καθάπερ ὑμεῖς φατε, ἔσται χαὶ τῷ Πα- 
τρὶ xav' οὐσίαν ἴσος, ὁ ὡσαύτως ἔχων τὴν ξωὴν 
ἐχείνῳ, καὶ οὐχ ἑτέρως. 


ΑΛΛΟ, 


Εἰ μη ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ ΥἹὸς, πῶς ἐπαλη- 
θεύσει λέγων" ε Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχει ζωὴν αἰώ- 
νιον ;» Καὶ πάλιν" « Τὰ πρόδθατα τὰ ἐμὰ τῆς ἐμῆς 
ἀχούει φωνῆς.»---εΚἀγὼ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον.» 
Καὶ πάλιν « Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ γεύσηται 
θανάτου εἰς τὸν αἰῶνα. » "Ἔδει γὰρ λέγειν" Ὁ πι- 
στεύων εἰς ἐμὲ λήψεται map! ἐμοῦ ζωὴν, ἣν δέδωκέ 


C μοι ὁ Πατήρ. Καὶ πάλιν" Τὸν εἰς ἐμὲ πιστεύοντα 


οὐ συγχωρήσει ὁ Πατὴρ γεύσασθαι θανάτον. Εἰ δὲ 
τοῦτο μὲν εἰρηχὼς οὐ φαίνεται, ὡς δὲ φύσει προσοῦ- 
σαν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, xal ὡς οὐσιωδῶς ὑπάρχουσαν 
ἐν ἑαυτῷ, δώσειν τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἐπαγ- 
γέλλεται, πῶς ἐνδέχεται νοεῖν οὐχ ἔχοντα τὸν Υἱὸν 
εἰληφέναι ταύτην παρὰ τοῦ Πατρός ; Καὶ γὰρ ἂν εἴη 
πάσης ἐπέχεινα δυσφημίας τοῦτό γε. ᾿Αλλ᾽, ὥσπεν 
ἤδη προείρηται, προελθὼν ἐχ Πατρὸς, πάντα τὰ αὖ - 


S00 χατὰ φύσιν ἐπάγεται, xal ὡς εἰληφὼς, κατὰ 


τοῦτο νοεῖται, χαὶ ἀπαύγασμα χαὶ εἰχὼν ὑπάρχων 
αὐτοῦ. "Ev δὲ τῶν προσόντων τῷ Πατρὶ xai ἡ 
ζωή. 

ΑΛΛΟ. 


Si Filius Dei non est naturaliter vita, sed tantum D Εἰ μὴ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ 


vitz particeps, quemadmodum hostes Christi opi- 
nantur, aliad quidpiam est secundum essentiam 
quam illud quod ab eo psrticipatur. Quomodo igi- 
turipse in inedium prodit, nobis dicens : « Ego 
sum panis qui de ccelo descendi. Si quis comederit 
ex hoc pane, vivet in eternum 757.» Oportebat enim 
sic potius dicere, si modo ipse non erat secundum 
naturam vita ipsa : In me est panis qui de coelo de- 
scendit ; οἱ, Si quis comederit ex pane qui in me 
est, vivet in zernum. Αἱ vero cum dicit, Ego sum, 
seipsum designat, non autem aliquid eorum que 


41 Joan. vi, 47. ** Joan. x, 27. 


4. Joan. vini, 59. 


ζωῆς μέτοχος, καθάπερ ol χριστομάχοι φασὶν, Ecs- 
ρόν τί ἐστι xas' οὐσίαν αὐτὸς παρὰ τὸ μετεχόμενον 
ὑπ᾽ αὐτοῦ. Πῶς οὖν ἡμῖν αὐτὸς εἰς μέσον ἔρχεται 
λέγων « Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ Ex τοῦ οὐρανοῦ χα- 
ταδάς. 'Eáv τις φάγῃ ἐχ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται 
εἰς τὸν αἰῶνα; » “Ἔδει γὰρ οὕτως εἰπεῖν, εἴπερ οὐχ 
ἦν κατὰ φύσιν αὐτὸς ἡ ζωή Ἐν ἐμοὶ ὁ ἄρτος ὁ ἐχ 
τοῦ οὐρανοῦ xaza6ác. Καὶ, Ἐάν τις φάγῃ Ex τοῦ ἄρ- 
του τοῦ ἐν ἐμοὶ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα, Νυνὶ δὲ λέ- 
γων τὸ, Ἐγώ εἶμι, ἑαυτὸν ὁρίζει, xal οὐχ ἕν τι τῶν 
προσγεγονότων fico. προσόντων αὐτῷ. Εἰ τοίνυν αὖ 


"* Joan, " 51. 


259 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ΑΠΟΙΠΕῈΡ 


t4 


naturaliter Deus, ergo recens ac novusaliquis quo- A Θεὸν ἐχδάλλει τὸν Υἱὸν, πρόσφατος ἄρα xai νέος τις 


daminodo prater eum qui ab initio et naturaliter 
erat, inducetur. Atqui hoe absurdum eet. Noa igi- 
tur idcirco, quia Pater dicitur habere immortalita- 
tem, Filius contrariorum capax erit, sod, veluti 
concurrente in Filium naturaliter paterna  proprie- 
tate, id ipsum essentialiter esse censebfiur quod est 
js qui ipsum genuit. 
ALIUD. 


Multa dicuntur inesse Patri praeclara ac veluti 
peculiaria. Αἱ vere si Filius iis earere dieatr, et 
Paulus alicubi dicit : « hnmertali, invisibili, seli 
sapienti Deo "*; » Filies ergo neque er& immorta- 
lis, neque invisibilis, neque sapiens, juxia vestram 


ὥσπερ ἐπεισαχθήσεται παρὰ τὸν ὄντα ἐξ ἀρχῆς xal 
κατὰ φύσιν. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Οὐχοῦν οὐ διὰ τὸ 
λέγεσθαι μόνον ἀθανασίαν ἔχειν «bv. Πατέρα, τῶν 
ἐναντίων ἔσται δεχτιχὸς ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾽ ὡς τρεχούσης 
el; τὸ γέννημα φνσιχῶς τῆς πατριχῆῇς ἰδιότητος, 
τοῦτο xal αὐτὸς ὑπάρχων χατ᾽ οὐσίαν νοηθήσεται, 
ὅπερ ἂν εἴη καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. 


ἀλλο. 


Πολλὰ προσεῖναι λέγεται τῷ Πατρὶ πλεονεχτήματα. 
᾿Αλλ᾽ εἰ τούτων ἔσται γυμνὸς 6 Υἱὸς, λέγει δέ που 
Παῦλος, « ᾿Αφθάρτῳ, ἀοράτῳ, μόνῳ σοφῷ Θεῷ, » 
οὔτ᾽ ἄφθαστος, οὔτε ἀόρατος, οὗτε σοφὸς ἔσται, xa9* 
ὑμᾶς. ᾿Δλλ' ἔχει τὴν ἀσέδειαν ἄμετρόν τινα τὸ οὕτω 


opinionem. Atqui boc vel cogitatione sela impiwm g γοεῖν. Πῶς γὰρ ἔσται φθαρτὸς ὁ τῆς ἀφθαρσίας χορη- 


valde est. Quomodo 149 enim erit corruptibilis, 
auctor ipse el largitor iacorruptionis? Aut quomodo 
natura Dei oculis cerni possit? Aut quo pacto insi- 
pientem censebimus Filium, de quo scriptum est, 
quod sit « potentia et sapientia Dei **?» Restatenim 
dicere, sapientiam Dei insipientem sive sapientiz 
expertem esse, Filius itaque nibilominus erit natu- 
raliter eadem qux Pater, tametsi nonnulla de co $0- 
lum predicentur. Omnia enim qu: Patri insunt, na- 
turaliter ac necessario in Verbum, quod ex ipso pro- 
cedit, transeunt. 
ALIUD, 


Si Pater est naturaliter vita, quemadmodum  rc- 
vera est, babet omnino hoc etiam Filius. Vere enim 
dicit cum ait :« Omnia que habet Pater, mea 
sunt ". » 

ALIUD, idem ez conirario, 


Si Pater est vita naturaliter, Filius vero non item, 
quo pacto vere dicit : « Omnia quz habet Pater mea 
sunt? » Atqui non meatitur veritas. Est igitur re- 
vera naturaliter vita Filius, quemadinodum et Pa- 
ter. 


ldem alüer. 


Si Pater est naturaliter vita, Filius autem non 
item, sed accessoriam aique ascilitiam vitam ha- 
bet, quo pacto vere ad Patrem dicit : « Omnia mea 
Qua sunt, οἰ τυ mea '*? » Aut enim babet paturali- 
ter quodsit vita etiam ipse : quod quidem Patris 


156 ; Ἢ πῶς ὁραθήσεται θεοῦ φύσις ; Ἢ πῶς ἄσοφον 
εἶναι νομιοῦμεν τὸν Υἱὸν, περὶ οὗ γέγραπται ὅτι δὴ 
« Θεοῦ δύναμις xal Θεοῦ σοφία ἐστίν; » Ὥρα γὰρ 
λέγειν ἄσοφον εἶναι τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Οὐχοῦν οὐκ 
ἀποστερήσει τὸν Υἱὸν τὸ εἶναι ταῦτα φυσιχῶς, ἅπερ 
ἂν λέγοιτο xal ὁ Πατὴρ, εἰ καὶ ἐπ᾽ αὐτοῦ μόνον τάτ- 
τοιτο. Φθάσει γὰρ πάλιν ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα 
Λόγον, πάντα τὰ αὐτῷ προσόντα φυσιχῶς τε xai 
ἀναγχαίως. 


ἄλλο. 
Εἰ ζωὴ χατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, ὥσπερ οὖν καὶ 
ἔστιν, ἔχει πάντως τοῦτο χαὶ ὁ Υἱός. ᾿Αληθεύει γὰρ 
λέγων *. ε Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστιν. » 


ΑΛΛΟ, τὸ αὑτὸ ἐχ τοῦ ἐναγτίου. 

Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ 
οὕτως, πῶς ἀληθεύσει λέγων" « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ 
Πατὴρ, ἐμά ἔστιν ; » "AY" οὐκ ἂν ψεύσαιτο ἡ ἀλή,- 
θεια, ἔσται δηλονότι ζωὴ χατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, ὥσπερ 
xa ὁ Πατήρ. 

*AJAoc τὸ αὐτό. 

Εἰ ζωὴ χατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ 
οὕτως, ἀλλ᾽ ἐπείσαχτον ἔχει τὸ εἶναι τοῦτο, πῶς 
ἀληθεύσει λέγων πρὸς τὸν Πατέρα, ὅτι « Πάντα τὰ 
ἐμὰ σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά; » "H γὰρ ἕξει χατὰ ςύ- 
σιν τὸ εἶναι ζωὴ χαὶ αὐτὸς, ὅπερ ἐστι τοῦ Πατρός. 


est; aut si non hoc, sed qua sua sunt Patris sunt, P Ἢ εἰ μὴ τοῦτο, τοῦ δὲ Πατρός ἐστι τα αὐτοῦ, ἐπεὶ 


cum non sit naturaliter vita Filius, ne Pater quidem 

naturaliter vita erit: quod est absurdum. Pater 

enim nataraliter est. vita : erit autem hoc ipsam 

Filius, ne a similitudine cum Patre recedat. 
ALIUD. 

Si Filius est omnimodus planeque indifferens 
character hyposta»eos Patris, naturaliter etiam boc 
habebit, quod sit vita, ne obliteretur ac depravetur 
Character Patris. 


ALIUD. 
Christus alicubi ad discipulos suos ita ait : « Qui 
** | Timoth. 1, 17. [741 Cor. 1, 24... ** Joan. xvi, 15. 


μὴ κατὰ φύσιν ἐστὶ ζωὴ ὁ Υἱὸς, οὐχ ἔσται τοῦτο xal 
ὃ Πατὴρ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Φύσει γὰρ ὁ Πατὴρ 
ζωὴ, ἔσται τοῦτο xal ὁ γἱὸς, ἵνα μὴ ψεύδηται τὴν 
ὁμοίωσιν. 

ἌΛΛΟ. 

Ei χαραχτὴρ ἀπαράλλαχτος τῆς τοῦ Πατρὸς ὅπο- 
στάσεώς ἐστιν ὁ Υἱὸς, φορέσει φυσιχῶς καὶ τὸ εἶναι 
ζωὴ, ἵνα μὴ παραχαράττηται τοῦ Πατρὸς ὃ χα- 
ραχτὴρ 

ΑΛΛΟ. 
Φτοί κου Χριστὸς πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς - « Ὁ 


'5 Joan. xvii, 10. 


-—— ^" a pr 


9215 
ALIUD. 


Scripture passim Filium vocant Veritatem, et 
ipse alicubi de seipso ait: « Ego sum veritas**. » 
Si ergo fictitia inipao vita est, non autem essentia- 
liter àc vere, quo pacto non mentietur dicens seip- 
sum esse veritatem ? Atqui non mentitur : impium 
enim hoc vel sola cogitatione fuerit : veritas autem 
est. Vere igitur vita est. 


145 ALIUD. 


Si notitia Patris vivificat eos qui illam babent, 
vivificat vero similiter etiam notitia Filii : quo pa. 
cto non fuerit naturaliter idem, qui Patris proprie- 
tates adeo excellentes habet in se atque ipse Pa- 
ter? 


ALIUD, per reductionem αὐ absurdum. 


« Quemadmodum Pater , inquit Scriptura, habet 
vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vitam in 
seipso. » Hic qui recte sentire nolunt, summum 
blasphemiae periculum incurrunt. Nam si Pater di- 
citur habere in seipso vitam, diversum quid est a 
vita qux in se est. Si autem hoc duplicitatem 
quamdam et compositionem inferre videtur, quo 
pacto igitur simplex et non compositus secundum 
essentiam est Deus? Sed hoc absurdum est. Vita 
igitur quam habet Pater in seipso, non est alia et 
diversa quadam a Filio: et vicissim, vita quz in 
FHio est non est, diversa a Patre, et vere dicit : 
« Ego io Patre, et Pater in me **, » 


ALIUD. 


Qus Deo ac Patri insunt, naturales et essentiales 
proprietates vocans Paulus, alicubi ita ait : « Qui 
solus habet immortalitatem **. » Si vero quispiam 
dicens immortalitatem, nihil aliud per id intelligat 
quam vitam, vita autem est Filius dicens : Ego sum 
vita **; ergo Pater babet in seipso vitam, nimirum 
Filium : neque diversum quid a se. Ipse etiam si- 
iniliter exsistens vita, dedit seipsum Filio; non tan- 
quam corpua corpori committens, neque tanquam 
cedens Filio suam hypostasim,et deinceps esse suum 
jn Filio habens ; sed exsistens id quod semper est 


Pater 3c Deus. Essentiz vero identitate, et nature p 


unitate ineffabiliter cum Verbo quod ex se processit 
copulatus. 


ALIUD. 


Quicunque naturaliter ac essentialiter Patri ín- 
esse dicuntur, illa omnia est Filius. Solus Pater ve- 
rus Deus est, quia solus habet Filium dicentem : 
Ego sum veritas *". Sapiens ac potens similiter , 
quia Christus Dei potentia, et Dei sapientia. Solus 
dicitur inhabitare lucem inaccessibilem 35 : habet 
enim in selpso dicentem : Ego sum lux. Solus im- 
mortalitatem habere dicitur, quia habet in se Filium 
dicentem : Ego sum vita. Si ergo quidquid Patri 
proprium est, boc ipsum est Filius : cum Pater di- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


244 


AAAQ. 


Πανταχοῦ τὸν Υἱὸν αἱ θεῖαι Γραφαὶ καλοῦσιν ᾿Αλή- 
θειαν, καὶ αὐτὸς δὲ περὶ ἑαυτοῦ τοῦτό φησιν" « Ἔγώ 
εἰμι, λέγων, ἡ ἀλήθεια, ν Εἰ τοίνυν διεψευσμένον ἐν 
αὐτῷ τὸ τῆς ζωῆς πρᾶγμα, καὶ οὐχ οὐσιῶδες, οὐδὲ 
ἀληθινὸν, πῶς οὐ ψεύσεται λέγων ἑαυτὸν εἶναι τὴν 
ἀλήθειαν ; ᾿Αλλὰ μὴν οὐ ψεύδεται " τοῦτο γὰρ ἀσε- 
δὲς καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀλήθεια δέ ἐστιν. Οὐχ ἄρα 
διεψευσμένον ἔχει τὸ εἶναι ζωή. 

ΑΛΛΟ. 


Εἰ ζωοποιεῖ τοῦ Πατρὸς fj γνῶσις τοὺς ἔχοντας αὖ- 
τὴν, ζωοποιεῖ δὲ ὁμοίως xai fj τοῦ Υἱοῦ, πῶς οὐχ 
ἕσται κατ᾽ οὐσίαν ὁ αὐτὸς, ὁ ταῖς τοῦ Πατρὸς ἰδιότη- 


σιν οὕτω διαπρέπων, ὡς ἂν εἰ xal αὐτὸς ὁ Πατήρ; 
Β 


ἄλλο, διὰ τῆς elc ἄτοπον ἀπαγωγῆς. , 

ε Ὥσπερ ὁ Πατὴρ, φησὶν, ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω 
καὶ τῷ Υἱῷ δέδωχε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ" » Ἑνταῦθα 
«τοῖς οὐχ ἐθέλουσι νοεῖν ὀρθῶς, εἰς πολλὴν ὁ λόγος 
χινδυνεύσει δυσφημίαν ἐχπεσεῖν. Εἰ γὰρ ἔχειν ἐν 
ἑαυτῷ λέγεται ζωὴν ὁ Πατὴρ, ἕτερόν τί ἐστιν αὐτὸς 
παρὰ τὴν àv αὐτῷ ζωήν. Εἰ δὲ τοῦτο διπλόη τις 
ὥσπερ xai σύνθεσις περὶ αὐτὸν νοηθήσεται, πῶς οὖν 
ἁπλοῦς xai σύνθετος κατ᾽ οὐσίαν ὁ Θεός ; ᾿Αλλὰ τοῦτα 
ἄτοπον. Ἧ ζωὴ ἄρα fj; ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, οὐχ 
ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Υἱόν" χαὶ πάλιν ἡ ἐν Υἱῷ 
ζωὴ, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Πατέρα, xai ἀλη- 
θεύει λέγων᾽ « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν 


C ἐμοί, » 


AAAO. 


Τὰ προσόντα τῷ Θεῷ xa Πατρὶ φυσιχά τε xot oó- 
σιώδη λέγων ἰδιώματα, ψησί vov Παῦλος" « Ὁ μό- 
νος ἔχων ἀθανασίαν. » El τοίνυν οὐδὲν ἕτερόν τις 
ὁριεῖται λέγων τὴν ἀθανασίαν παρὰ τὴν ζωὴν, αὕτη 
δέ ἐστιν ὁ Υἱὸς ὁ λέγων. Ἐγώ εἶμι ἣ ζωὴ, ὁ Πα- 
τὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, τὸν Υἱὸν δηλονότι, xat οὐχ 
ἕτερόν τι παρ᾽ αὐτόν. Αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ζωὴ, 
δέδωχεν ἑαυτὸν τῷ Ylp* οὐχ ὡς σῶμα χωρήσας ἐν 
σώματι, οὐδ᾽ ὡς τῷ Yl παραχωρήσας τὴν ἰδίαν ὅπό 
στασιν, xat ἐν αὐτῷ λοιπὸν τὸ εἶναι ἔχων * ἀλλ᾽ ὑπάρ- 
χων μὲν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ Πατὴρ xai Θεός. Τῇ 
δὲ τῆς οὐσίας ταυτότητι χαὶ τῇ τῆς φύσεως ἑνότητι 
πρὸς τὸν ἐξ αὑτοῦ προελθόντα Λόγον ἀποῤῥήτως συν- 
δούμενος. 

AAAO. 


"Oca προσεῖναι λέγεται τῷ . api φυσιχῶς τε xa) 
οὐσιωδῶς, ταῦτα πάντα ἐστὶν ὁ Υἱός. Μόνος ἀληθινὸς 
λέγεται Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐπειξὴ μόνος ἔχει τὸν Υἱὸν 
τὸν λέγοντα᾽ Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια, Σοφὸς καὶ 
δυνατὸς ὁμοίως, ἐπεὶ Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ 
σοφία. Μόνος λέγεται φῶς οἰχεῖ"» ἀπρόσιτον " ἔχει 
γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέγοντα * Ἐγώ εἶμι τὸ φῶς. Μόνος 
ἔχειν ἀθανασίαν λέγεται“ ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέ» 
γοντα Υἱόν" Ἐτγώ εἰμι ἢ ζωή. Εἰ τοίνυν σύμπαν τὸ 
τοῦ Πατρὸς ἴδιον, τοῦτό ἐστιν ὁ Υἱὸς, ὅταν λέγηται 


93Joan. xiv, ὅ. δ᾽ ibid. 10θ. 551 Timoth. vi, 16. ** Joan. xiv, 6. "" 1014. ** 1 Timoth. νἱἹ, 16. 


217 


S. CYRLLI ALEXANDRIN; ARCIIHEP. 


243 


inter se conferst. Inveniet. enim illa excellentia A αὐτὰ xai ταῖς óxepoyate νιχῶντα πολλάχις τὰ ἕτερα, 


quadain sz:penumero aliis prestare, οἱ naturis dif- 
ferre, ita ut. quispiam dicere possit de singulis eo- 
rum : Creatura est, sed non tanquam una ex crea- 
turis. Exempli gratia, sol opus est,non tamen unum 
ex operibus : neque enim est alius sol. Simili ra- 
tione etiam luna, ΠΟΘΙ, stélle; terra : omnia enim 
hec opera sunt, et singula eéorufri, non nt. enum 
ex operibus. Creature enim hoc solem cómmune ha- 
bent, quod facis sint. Formam vero, speciem, st- 
que nataram singulee peculiarem uaet» sont. Nihil 
igitur amplius est ia Filio, si factus esse dícatar; 
etiamsi aliud aliquid magnum atqué eximium prae 
reliquis creaturis exsistat : neque enim so! ob prse- 
stantiam suam qua reliqua aetta longe superat,opus 
esse desinet, Eadem vero ratio est, etiam earum 
que in ccelo sent rstionalium potestatuin, quibus 
quidem omnibus commune est factag esde. Ratio 
aatem qàa quid queque esrüm sit, diversa est. 


ALIUD. 


Si Filius, juxta vestram opinionem, est creatura, 
atque, id cum sit, potestatem habet creandi, quia 
non est ut unareliquarum creaturarum : cur. cz- 
terze quoque creature creandi facultatem non ha- 
heant, quia variaest ac diversa in eis natura, et 
unaquaque earum creatura est, mon tamen veluti 
unum aliquid reliquorum? Unum enim est ccelum, 
unus sol, una luna, natura stellarüom una, et terra 
unà, unus homo quantum ad substantiam attinet : 
atque his quidem nihil inter se ratione mature 
commune est, tametsi omnibus id commune sit, 
quod (scia sint. Nihil tamen creatoris in creaturis 
cernitur, sed potius creatorem Verbum Dei adorant, 
et faetoris gloriam extollunt. « Coli enim enarrant 
gloriam Dei, et lirmamentum enuntial opera manuum 
cjus *. » Et quemadmodum Esdras ait : « Omuis 
terra veritatem vocat, et celum ipsum adorat, etl 
omnes creaiura ipsam tremiscunt "*, » Filius autem 
de seipso ait : « Égo sum veritas **. » Non ergo 
opus est, nequecreatura ob id creandi facultatem 
lisbens, quia non veluti una. creaturarum est: sed 
Quia cum sit proprium germen essentiz Patris, to- 


xax ταῖς φύσξσιν ἐξηλλαγμένα, ὡς δύνασθαί τινα λέ- 
γειν ἐφ᾽ ἑχάστου τε ἐχείνων, ποίημά ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐχ 
ὡς ἕν τῶν ποιημάτων. Ὁ ἥλιος τυχὸν ποίημα μὲν, 
οὐχ ὡς ἕν δὲ τῶν ποιημάτων " οὐ γὰρ ἔστιν ἕτερος 
ἥλιος. Ἡ σελήνη ὁμοίως, ὁ οὐρανὸς, οἱ ἀστέρες, f 
(y πάντα γὰρ ταῦτα ποιήματα, xal ἔχαστον αὐτῶν, 
οὐχ ὡς ἕν τῶν ποιημάτων. Μόνον γὰρ τὸ γενέσθαι 
κοινὸν ἔχει τὰ χτίσματα τὸ δὰ σχῆμα χαὶ τὴν φύσιν, 
ἕχαστον ἰδιάξουσαν. Οὐδὲν οὖν τὸ πλέον ἐν Υἱῷ πε- 
ποιῆσθαι λεγομένῳ, x&v ἕτερόν τι μέγα καὶ t£atpe- 
τὸν ὑπἀρχῇ παρὰ τὰ ἄλλα κοιήματα. Τί γὰρ ὠφελῆ- 
σει τὸν ἥλιον εἰς τὸ μὴ εἶναι ποίημα, τὸ πολὺ τῶν 
ἀστέρων ὑπερέχειν ; Ὁ δὺ αὐτὸς οὗτος χρατήσει λό- 
τὸς χαὶ ἐπὶ τῶν ἐν οὐρανῷ λογιχῶν δυνάμεων, αἷς 


Β πάλιν τὸ μὲν πεποιῆσθαι χοινόν ἐστιν. Ὁ δὲ τοῦ τῇ 


ἕχαστον εἴη λόγος, ἐξηλλαγμένος. 


ΑΛΛΟ. 


El ποιημά ἐστι, χαθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς, xoi τοῦτο ὧν 
ἔχει τὸ δύνασθαι χτίζειν, διὰ τὸ μὴ ὡς ἕν ὑπάρχειν 
τῶν ἄλλων ποιημάτων, ἔσνω ποιητιχὰ χαὶ τὰ ἕτερα 
χτίσματα, διὰ «b ποιχίλην ἐν αὐτοῖς εἶναι τὴν φύσιν" 
“αὶ ἔχαστον αὐτῶν εἶναι ποίημα μὲν, οὐχ ὡς ἕν δὲ 
τῶν ἄλλων. Εἷς γὰρ 6 οὐρανὸς, ἥλιος εἷς, μία σε-Ἅ 
λήνη, φύσις ἀστέρων μία, μία τε γῇ, εἷς ἄνθρωπος 
ὅσον εἰς οὐσίαν " χαὶ τούτων οὐδὲν ἀλλήλοις ἐπικοι- 
νωνεῖ χατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, el xai κᾶσι τὸ πε- 
ποιῇσθαι χοινόν. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν ἐν τοῖς χτίσμασι φαίνε- 
«at δημιουργοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον προσχυνεῖ τὸν δὴ μιουρ- 
γὸν τοῦ Θεοὺ Λόγον, xai τοῦ ποιητοῦ τὴν δόξαν ἀνα- 
6od- « Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, καὶ ποίησιν 
χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα.» Καὶ χαθάπερ 
ὁ Ἔσδρας φησί: « Πᾶσα ἡ γῇ τὴν ἀλήθειαν χαλεῖ, 
καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν προσχυνεῖ, xal πάντα τὰ ἔργα 
αὑτὴν σείεται xal τῤέμει. ν» Ὁ δὲ Υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ 
quot: « Ἐγώ εἶμι ἡ ἀλήθεια. » Οὐχ ἄρα ποίημά 
ἐστιν, οὐδὲ χτίσμα διὰ τοῦτο χτίζειν δυνάμενος, ὅτι 
μὴ ὡς ἕν ἐστι τῶν ποιημάτων, ἀλλ᾽ ὅτι τῆς τοῦ 11α- 
«τρὸς οὐσίας ἴδιον ὑπάρχων γέννημα, ὅλον τε ἐν ἑαυτῷ 
δειχνύων αὐτὸν, ἔχει χαὶ τὸ δύνασθαι χτίζειν ὡς ὁ 


tum illum in seipso o&tendens, habet quoque creandi p Πατήρ. 


potestatem ut Pater. 
148 ALIUD. 


Si Filius est creatura, et aduratur ἃ reliquis crea- 
turis, quia diversum quid ab iis exsistit, neque est 
velut una creaturarum, oportebat etiam illas a se 
invicem adorari, quia diversa inter se natura prz- 
diue sunt. Magna enim est in creaturis differentia : 
el unaquzque peculiarem suam naturam sive qua- 
litatem habet,neque id ipsum est omnino quod alia. 
Nulla tamen ex iis adoratur, quin potius omnes 
creatorem Verbum Dei adorant. Non igitur unus ex 
creaturis est Filius, neque creatura, ut vos opina- 
wiiui. Quo pacto enim is qui adoratur, in numero 


νι Psal. av, €. 77 HE Sev, 96. 


? joan. xiv. 


AAAQ. 

Ei χτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱὸς, προσχυνεῖται δὲ παρὰ τῶν 
ἄλλων χτισμάτων, διὰ τὸ ἕτερόν τι ὑπάρχειν παρ᾽ 
αὐτὰ, xal εἶναι μὴ ὡς ἕν τῶν χτισμάτων, ἕδει xà- 
κεῖνα προσχυνεῖσθαι παρ᾽ ἀλλήλων, διὰ τὸ ἐξηλλα- 
γμένην ἔχειν τὴν φύσιν πρὸς ἄλληλα. Πολλὴ γὰρ ἐν 
«οἷς ποιήμασιν ἡ διαφορά" χαὶ ἔστιν ἔχαστον ἰδεῖν ἐν 
ἰδιαζούσῃ φύσει ftot ποιότητι, xal οὐχ ὅπερ ἐστὶ 
πάντως τὸ ἕτερον. "AXI οὐδὲν ἐν αὐτοῖς προσχυνεῖ- 
ται, πάντα δὲ τὸν ὀη μιουργὸν τοῦ Θεοῦ Aóvov προῦ- 
χυνεῖ, Οὐχ &oz ἕν ἐξ αὐτῶν ὁ YU, οὐδὲ χτίσμα, 
x10 ὑμᾶς. "Ezla: γὰρ χατὰ τίνα τρόπον ἐν τοῖς 


2531 


Demonsiraiur per obsersationes ex sacra Scriptura A 


petitas, quod nulla creaturarum. adoretur quasi 

Deus : quodque ea que adoram adorari au. glori- 

ficari non. sustineant. 

Petrus Cornelium adorantem se probibet atque 
arcet, dicens :« Ne facias; nam et ego sum homo **'.» 
Angelus etian in Apocalypsi Joannem adorantem 
se increpat, dicens : « Cave ne facias, conservus 
enim tuus sum, et fratrum tuorum prophetarum, 
et eorum qui custodiunt verba libri hujus *'. » Manoe 
quoque patrem Sampsonis, sacrificium offerentem, 
angelus probibuit, dicens : « Si sacrificabis hsedum, 
Domino sacrificabis eum **. » De Filio sutem scri- 
ptum est : « Adorent eum omnes angeli Dei **. » lu 
Isaía scriptam est : « [n te adorsbunt, et in te vota 
facient. Tu enim es Deus, et nescivimus, Deus 1s- 
rael Servstor '. » Fuerit autem verisimiliter liaec 
vox eorum qui ez gentibus vocali sont, qui Deum 
deinceps cognoverunt. Si vero Filium cognoscentes 
Deum cognoverunt, et tanquam Deum 3dorant, non 
igitur creatura est, ne gentes creaturam potius 
quam Creatorem colere videantur 


ALIUD. 


Christus ad discipulos suos íta ait : « Vos vocatis 
me, Dominus, et Magister, et reete dicitís : sum 
euim *. » Deinde Thomas ita ad ipsum dicit : « Do- 
minus meus, εἰ Deus meus *; » neque tamen pro- 
bibuit, ne discipulus id diceret, quemadmodum 
angeli sanctis. Psalmista etiam : « Thronus tuus, 


8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


᾿Ασόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων γραφιεκῶν, ὅτι ὡς θεὸς 
οὐδὲν τῶν κτισμάτων προσκυνεῖται " οὔτε μὴν 

προσκυνούμενα ἀνέχεται τροσκυνείσθαι ἣ 

δοξο.λογεῖσθαι. 

'O μαχάριος Πέτρος προσχυνοῦντα τὸν Κορνήλιον, 
διαχωλύει λέγων᾽ « Μὴ ποίει" xal γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός 
εἶμι, » Ἐχώλυσεν ἄγγελος προσχυνοῦντα τὸν Ἰωάννην 
ἐν τῇ αὐτοῦ ᾿Αποχαλύψει, λέγων’ « Ὅρα μή σύνδουλός 
σον εἶμι, xai τῶν ἀδελφῶν σου τῶν προφητῶν, xai 
τῶν φυλασσόντων τοὺς λόγους τοῦ βιδλίου τούτου. » 
Τὸν Μανωὲ τοῦ Σαμψὼν τὸν πατέρα θυσίαν xpoc- 
άγοντα, χεχώλυχεν ὁ ἄγγελος λέγων" « Καὶ ἐὰν 


᾿ ποιήσῃς ἔριφον, Κυρίῳ ποιήσεις αὐτόν. » Περὶ δὲ 


τοῦ Υἱοῦ γέγραπται" « Προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάν- 
τες ἄγγελοι θεοῦ. » Ἐν τῷ Ἡσαῖα γέγραπται πάλιν" 
« Καὶ ἐν σοὶ προσχυνήσουσι, xat ἐν σοὶ προσεύξον- 
ται. Σὺ yàp εἷ ὁ Θεὸς, xaX οὐχ ἤδειμεν᾽ ὁ Θεὸς τοῦ 
Ἰσραὴλ Σωτήρ. » Εἴη δ᾽ ἂν εἰχότως τῶν ἐξ ἐθνῶν 
χεχλημένων fj τοιαύτῃ φωνὴ λοιπὸν ἐπεγνωχότων 
Θεόν. Εἰ δὲ τὸν Υἱὸν ἐπιγνόντες, Θεὸν ἐπέγνωσαν, 
χαὶ ὡς Θεῷ προσχυνοῦσιν, οὐκ ἄρα χτίσμα ἐστὶν, 
ἵνα μὴ πάλιν χτίσματι λατρεύῃ τὰ ἔθνη παρὰ τὸν 
χτίσαντα. 
AAAO. 

Λέγει πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Χριστός - 
« Ὑμεῖς χαλεῖτέ με, ὁ Κύριος χαὶ ὁ Διδάσχαλος, xat 
καλῶς λέγετε" εἰμὶ γάρ. » Εἶτα λέγει πρὸς αὐτὸν ὃ 
Θωμᾶς «'O Κύριός μου, xal ὁ Θεός μον, » xat oüx 
ἀπεχώλυσε ταῦτα λέγοντα τὸν μαθητὴν ὡς οἱ ἄγγελοι 
τοὺς ἁγίους. Καὶ ὁ Ya papbóc * ε Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, 


Deus, Deus, in saeculum seculi *. » 150 Αἱ si erat C à Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. » ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἦν 


creatura eliam ipse, non fuisset adoratus, neque 
vocatus Dominus, neque tulisset quemquam dicen- 
tem : Tu es Deus meus. Cum vero naturaliter bac 
sit, habens ea quz Patris sunt, ut Filius et veru 
ipsius germen, admittit etiam eos qui talia de se 
praedicant, ut verum profitentes. 
ALIUD. 
Objectio ex dogmatibus Arii, que veram, ut ipsi 


putant, causam continet, propter quam factus. sit 
Filius, et ejus per solidos syllogismos re[watio. 


' Cum, inquiunt, Deus vellet creaturarum naturam 

constituere, cum illa immensam ipsius vim ac virtu- 
tem capere non posset, primum ereavit Filium, 
quem οἱ Verbum nominavit, ut per ilium quasi 
medium relique creature tanta virtutis capaces 
efücerentur. Erat enim alioqui absurdum ineffabilem 
Dei virtutem ad bsec ininima pervenire, et circa 
adeo exilia laborare. 


Solutio objectiomis. 


Si virtutem ac potentiam Dei natura creaturarum 
capere et ferre non potest, quo pacto eam tulit Fi- 
lius, cum sit et ipse creatus factusque e nihilo, ut 
vos censets? Aut quo pacto sustinuit. ingentem 
illam Patris operationem, cum sit, ut dicitis, crea- 


9* *Act, X, 96. 


* Joan, xx. 38. * Psal. xuiv, 7. 


*' Apoc. xix, 10. ** Judic. xin, 5. 


χτίσμα xai αὐτὸς, οὐχ ἂν προσεχυνήθη, οὐχ àv 

ἐχλήθη Κύριος, οὐχ ἂν ἠνέσχετο ἀχούων τινὸς λέ- 

γοντος" Σὺ εἴ ὁ Θεός μου. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ φύσιν 
ταῦτά ἐστιν, ἔχων τὰ τοῦ Πατρὸς ὡς Υἱὸς xal γνή- 
σιον γέννημα, xaX ἀποδέχεται τοὺς τὰ τοιαῦτα λέγον- 
τας, ὡς ὁμολογαῦντας τὸ ἀληθές. 

AAAO. 

"Αντίθεσις ἀπὸ τῶν 'Apslov Vid ord αἰχίαν. 
ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱὸν, ὡς αὑτοὶ 
νομίζουσιν ἀληθῆ. καὶ λύσις ἐφεξῆς μετὰ πι- 
θανότητος cvAAoyaec uo». 

Βουλόμενος, φασὶν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τὴν τῶν ye- 
νητῶν ὑποστῆσαι φύσιν, ἐπεὶ μὴ ἠδύνατο χωρεῖν 


ἢ αὕτη τὴν ἄχρατον αὐτοῦ δύναμιν, χτίζει πρῶτον τὸν 


Υἱὸν, ὃν xaX Λόγον ὠνόμασεν " ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τἄλλα 
γένηται μέσου γενομένου χωρεῖν ἰσχύοντα τὴν" αὑτοῦ 
μόλις δύναμιν. "Αλλως τε ἣν ἄτοπον τὴν ἄφατον τοῦ 
Θεοῦ δύναμιν μέχρι τῶν οὕτως ἐλαχίστων φθάσαι, 
xai ἀσχολεῖαθαι xal περὶ τὰ οὕτω μιχρά. 

Πρὸς τοῦτο οὐσις. 

El ἀφόρητος ἣν fj τοῦ Θεοῦ δύναμις τῇ τῶν γενη- 
τῶν φύσει, πῶς αὐτὴν ἤνεγχεν ὁ Υἱὸς, γενητὸς ὧν 
καὶ αὐτὸς χαὶ ἐξ οὐχ ὄντων, xa0' ὑμᾶς ; Πῶς δὲ ὑπ- 
ἐμεῖινε τὴν ἄχρατον αὐτουργίαν τοῦ Πατρὸς χτίσμα 
ὑπάρχων, ὥς φατε" ᾿Ανάγχη γὰρ ἣ τούτου δυνηθέν- 
* Joan. xiu, 135. 


9 Pyal. xcvi, 7. "158. xtv, 44. 


^65 
Selntiones objectionis. 


Si quidquid non naturaliter alicui insitum est, 
sed tantum accidentarie Inest, et quodammodo ac- 
quisitam est, fleri potest ut aliquando non aceídat 
(ea enim est accidentium naturo) accidens illud 
per quod Filigs creator est, aliquando in eo evane- 
scere poterit. Atque ita dignitate sua privabitur, 
amittens id quod didicerat. Nam is qui aliqusndo 
quod nesciebat didicit, potest etlam ejusdem obli- 
visci. | 


ALIUD. 


Creaturas ἃ nihilo ad esse traducere, non est opus 
artis, sed facultatis sive polenlige creativas. Ars 
enim ea qua exsistunt in aliud quid mutat : crea- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


Α 


256 
Λύσις ἐφεξῆς. 

Εἰ πᾶν ὅπερ ἄν τινι φαίνοιτο συμδεδηγχὸς, χαὶ οὐκ 
ἐν τῇ φύσει χείμενον, ἐπιχτηθὲν δέ πως χατά τινα 
τρόπον, τοῦτο καὶ ἀποσυμδῆναι δύναταί ποτε, οὕτω 
φύσεως ἔχοντος ἀεὶ τοῦ συμδεθηχότος, ἀποσνμδήσε- 
ταί ποτε τοῦ Ylou τὸ εἶναι δημιουργόν. Καὶ ἔσται τοῦ 
ἀξιώματος ἔρημος, ἀποδαλὼν ὅπερ ἔμαθεν. Ὃ γὰρ 
ὅλως Ex τοῦ μὴ εἰδέναι τι πρὸς τὸ εἰδέναι χεχλημέ-- 
νος, δέξεταί ποτε χαὶ τῆς λήθης τὸ πάθος. 


ἌΛΛΟ 
Τὸ Ex τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παράγειν τὰ χτί- 
σματα, οὗ τέχνης ἔργον ἐστὶν, ὀλλὰ. δυνάμεως δη- 
μιουργιχῆς. Τέχνη μὲν γὰρ τὰ ὄντα πρὸς ἕτερόν «t 


trix autem faculias, ea qui? mon exsistunt facit ut B μετασχευάζει “ δημιουργιχὴ δὲ δύναμις τὰ μὴ ὄντα 


exsistanL, Si ergo ab arte 154 aut doctrina potest 
esse creator Filius, videant quid de P'awre statuere 
velint, si quis etiam de illo haec dicat. Αἱ dioes, 
Patrem quidem natura esse, Filium vero edoctum : 
feri itaque potest ut quis censequatur doctrina na- 
turalem operationem Dei, utque edoctus creare, 
idem naturaliter sit quod ipse. Nullum igitur discri- 
men erit inter Deum et creaturam, praterquam 
scientie disparitas : natura autem ab ipso non 
differemus, sed &ola &cientia inferiores illo erimus : 
quz ubi adjecta nobis fuerit, erimus omnes natura 
dii. Quomodo igitur unus est Dous, si per solam 
doetrinam quam consequimur, dii -efücimur? AL si 
ipsa se harum ratiocinationum absurditas prodit, 
naturaliter itaque creator est Filius, non per do- 
ctrinam, ut vos opiuamini. 


ALIUD. 


Aliud quidpiam est sapientia, allud sapiens : sa- 
pientia enim est res quze sapere facit; sapiens vero 
qui rem quz sapere facit, suscipit. Si ergo Filius 
seipsum sapientiam esse dicit, quomodo sapiens 
effectus est? Nam si omnino doctrina indigebat, 
non erat sapientia, Et si sapientia accidentalis in eo 
est, poterit aliquando talis non esse, cum id quod 
accidit possit. etiam non accidere. Quidnam igitur 
erat ante hoc? sapientia enim non crat, cum sapien- 
tía indigeret. At semper fuit sapientia Filias. Hoc 
enim sacra Scriptura de ipso przdicat. Vanum ita- 
que et absurdum est dicere, Filio aliquid doctrina 
accidisse. 


ALIUD. 


Si faeultas creandi Filio per doetrinam accessit, 
atque ita fsetus est creator Filius, invidise vitio Pa- 
trem onerant, si eum multos docere posset, unum 
tantum docuit. Quid enim nocuisset, multos circa 
ipsum creatores versari, quemadmodum multos ar- 
changelos atque angelos habet? Nune vero solus 
Filius operatur que Pater. Naturaliter itaque ei 
insita, non doctrina acquisita est creandi fscultas, 
ne Pater invidia laborasse censeatur : quippe qui 
non docuit, sed ex sc genuit unum creatorem, per 
quem omnia operatur. 


πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ, El τοίνυν ἀπὸ τέχνης xai μα- 
θήσεως εἶναι δύναται δημιουργὸς ὁ Υἱὸς, ὁράτωσαν 
τί ποτε ἄρα καὶ περὶ τοῦ Πατρὸς ἐροῦσιν, εἴ τις xai 
ἐπ᾿ αὐτοῦ ταῦτα λέγοι" ᾿Αλλ’ ἐρεῖς. ὅτι φύσει μὲν ὁ 
Πατὴρ, διδαχτὸς δὲ ὁ Ylóg.. "Ἔξεστιν οὖν διδαχτῶς 
κτήσασθαί τινα τὴν φυσιχὴν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ, χαὶ 
μαθόντα χτίζειν γενέσθαι τοῦτο ὅπερ ἐστὶ xavk φύσιν 
αὐτός. Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ μεταξὺ θεοῦ xal χτισμάτων, 
εἰ μὴ γνῶσις περιττὴ, καὶ φύσει μὲν πρὸς αὐτὸν οὐ 
διῃρήμεθα, μόνῃ δὲ τῇ γνώσει λειπόμεθα᾽ ἧς προα- 
τεθείσης, ἐσόμεθα πάντες χατὰ φύσιν θεοί. Πῶς οὖν 
εἷς Θεὸς, εἰ ἐν μόνῳ τῷ μαθεῖν χεῖται τὸ γενέσθαι 
θεούς; Εἰ δὲ πολλή τίς ἔστιν ἐν τούτοις ἡ τῶν λογι- 
σμῶν ἁτοπία, φυσιχῶς ἄρα δημιουργὸς ὁ Yi, οὗ 
διδαχτῶς, χαθ᾽ ὑμᾶς. 


ΑΛΛΟ. 

: Ἕτερόν τί ἐστι σοφία, χαὶ ἕτερον 0 σοφός * ἧ μὲν 
γὰρ σοφία αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ σοφοῦν ἐστιν, ὁ δὲ 
σοφὸς ὁ τοῦ σοφοῦντος δεχτιχός. El τοίνυν σοφίαν 
ἑαυτὸν εἶναί φησιν ὁ Υἱὸς, πῶς ἐσοφοῦτο; Εἰ γὰρ ὅλως 
ἐδεῖτο μαθήσεως, οὐκ fjv σοφία. Καὶ εἰ συμδέδηχεν 
αὐτῷ τὸ σοφὸν, ἔσται ποτὲ xal οὐ τοιοῦτος, τοῦ συμ- 
δεδηχότος xaX ἀποσυμδῆναι δυναμένον. Τί οὖν fv 
ἄρα πρὸ τούτου ; σοφία γὰρ οὐχ ἦν, λειπόμενος 
φρονήσεως. ᾿Αλλ᾽ ἣν ἀεὶ σοφία 6 Υἱός. Τοῦτο γὰρ 
χηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γραφαῖ. Διεψευσμένον ἄρα xal 
ἁμαθὲς τὸ ἐκ μαθήσεώς τι προσγεγονέναι λέγειν 
abi. 


AAÀO. 


Εἰ διδαχτόν ἐστι τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, xal οὕτω 
γέγονε δημιουργὸς ὁ Υἱὸς, φθόνου πάθος εἰσάγουσι 
γεγονὸς πρὸς τὸν Πατέρα, εἴ γε πολλοὺς διδάξαι Bu- 
νάμενος, ἕνα μόνον ἐδίδαξε. Τί γὰρ ἐλύπει πολλοὺς; 
“περὶ αὐτὸν εἶναι δημιουργοὺς, ὥσπερ οὖν χαὶ πολλοὺς 
ἀρχαγγέλους xaX ἀγγέλους ἔχει; Νῦν δὲ μόνος ὁ Υἱὸς 
τὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται. Φυσιχὸν οὖν ἄρα καὶ οὗ 
διδαχτὸν ἐν αὐτῷ τὸ δημιουργεῖν, ἵνα χαὶ φθόνου 
φαίνηται χρείττων ὁ Πατὴρ, οὐ διδάδας μᾶλλον, ἄλλὰ 
γεννήσας ἐξ ἑαυτοῦ τὸν ἕνα δημιουργὸν, δι᾽ οὗ τὰ 
πάντα ἐργάζεται. . 


939 


S. CYRMLLI ALEXANDRINI ARCIHIEP. 


909 


nos. Non igitur omnino factus fuisset Filius, nisi A ἡμᾶς, Οὐκ ἂν οὖν ὅλα ; ὁ Υἱὸς ὑπέστη τῆς xa0' ἡμᾶς 


nostri causa ; sed neque voluit quidem Pater ereare 
Filium, sed necessitas ipsa illum, ut vellet, coegit : 
atque ita ex illorun 1545 opinione, Deus ipse ne- 
cessitati subjectus fuit. Apagesis istam ratiocina- 
tionis absurditatem ! 

ALIUD. 

Si propter nos Filiam creavit Pater, eum jam 
factum sit stque absolutum opus cujas causa creatus 
est, supervacaneus deinceps est Filius, utpote *in- 
strumentum illius operis jam absoluti, cujus causa 
factus erat. 

Alia probabilia theoremata. 

Si Pater propter nos Filium creavit, de nobis 
primis deliberavit. Si vero ejus deliberatio cirea uos 
primos versa!:a est, quamobrem ille ante nos crea- 
tur, qui in consilio et deliberatione erat ultimus ? 
Aut cur, cum lilum primum creavit, non etiam pri- 
mo de illo deliberavit? quare etiam cum de nobis 
primum cogitarit, illum quidem Filium et heredem 
vocal, nos autem servos, et bzreditatem illius qui 
propter nos factus est ? Oportebat enim e contrario, 
nos quidem filios et haeredes esse, instrumentum 
vero nostre facturze, quod quoque propter nos fa- 
etum est, servum esse nobisque inferiorem. Facessat 
absurda ejusmodi ratio! - 


Expositio recte sententie et fidei. 


Filius nequaquam propter nos factus est, sed ne 
factus quidem omnino est. Nam etiamsi creaturas 
producere Pater noluisset , « erat Verbum in ipso, 
οἱ Deus erat Verbuin, » quemadmodum scriptum 
est "3, Ea tamenqua creata sunt, omnino per ipsum 
fieri oportebat. Nam sicut lumen aliter illuminare 
Mon potest, nisi per suum splendorem : ita nibil 
forum qua sunt operatur Pater, nisi per suum 
Verbum. « Omnia enim, inquit Scriptura, per ipsum 
facta sunt, et sine ipso factum est nihil **. » Idcirco, 
et dextera, et brachium Dei vocatur. Omnia enim 
per ipsum, veluti per manum, operatur. 

Observatio quedam Mcr SETTE pulchra atque 
utilis. 

Dixit Deus, inquit Scriptura "δ᾽ : Fiatlux, flat ürma- 
aentum, fiant luininaria : et factum est ita. Dixit : 


ἀπούσης αἰτίας, xal τάχα οὐδὲ κτίζειν ἤθελε τὸν 
Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἀλλὰ μόλις αὑτὸν εἰς τὸ ἐθελῆσαι προ- 
ἦγαγεν ἡ χρεία, xaX γέγονε, κατ᾽ ἐχείνους, καὶ 9a 
ἀνάγχην Θεός. Φεῦγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. 


AAAO. 

Εἰ δι᾽ ἡμᾶς ἔχτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, γέγονε δὲ xat 
πεπλήρωται τὸ ἔργον δι᾽ ὃ καὶ ἐχτίσθη, περιττὸς λο’ - 
πὸν ὁ Υἱὸς, ὡς ὄργανον τῆς δι᾽ ἣν προδέδληται χρείας 
ἀποτελεσθείαης. 


"A.L.a πιθαγὰ θεωρήματα. 

Εἰ δι᾽ ἡμᾶς ἔχτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, κερὶ πρώ- 
των ἡμῶν βεδούλευται. Εἰ δὲ περὶ πρώτων ἡμῶν ἡ 
σχέψις ἐγγέγονε τῷ Πατρὶ, διατί πρὸ ἡμῶν ἐχεῖνος 
χτίζεται ὁ ἐν βουλαῖς τελευταῖος ; Διατί δὲ πρῶτον 
αὐτὸν χτίσας, οὐ περὶ πρώτου καὶ ἐδουλεύετο ; διατί 
δὲ πάλιν πρώτους ἡμᾶς ἔχων ἐν σχέψει, ἐχεῖνον μὲν 
γίὸν καὶ χληρονόμον ἀποχαλεῖ, ἡμᾶς ὃὲ δούλους καὶ 
χλῆρον τοῦ δι᾽ ἡμᾶς γενομένου ; “Ἔδει γὰρ ἐκ τῶν 
ἐναντίων, ἡμᾶς μὲν Υἱοὺς xai χληρονόμους ὑπάρ- 
yetv* τὸ δὲ τῆς ποιήσεως ἡμῶν ὄργανον, ὃ xat γέγονε 
δι᾿ ἡμᾶς, δοῦλον εἶναι καὶ ὑποχείαενον, Φεῦγε τοῦ 
λόγου τὴν ἀτοπίαν. 


Ἐξήγησις «λοιπὸν τῆς ὀρθῆς πίστεως. 

Οὐ δι’ ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾽ οὐδὲ γέγονεν 
ὅλως. Καὶ γὰρ xaX εἰ μὴ δόξαν ἣν τῷ Πατρὶ ποιῆσαι 
τὰ γενητὰ, «ἦν ὁ Λόγος ἐν αὐτῷ, καὶ Θεὸς ἦν ὁ 
Λόγος, » ὡς γέγραπται, Τὰ μέν τοι χτιζόμενα máv- 
τως ἔδει γενέσθαι δι’ αὐτοῦ. “Ὅνπερ γὰρ τρόπον οὐχ 
ἂν ἑτέρως φωτίσαι τὸ φῶς, εἰ μὴ διὰ τοῦ ἰδίου &xav- 
γάσματος" οὕτὼς οὐχ ἄν τι τῶν ὄντων ἐργάσαιτο Πα- 
τὴρ, εἰ μὴ διὰ τοῦ οἰχείου Λόγον. « Πάντα γὰρ, 
φησὶ, δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, χαὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο 
οὐδὲ ἕν. » Διὰ τοῦτο xaX ε δεξιὰ χαὶ βραχίων » ὄνομά- 
ζεται Θεοῦ. Πάντα γὰρ δι᾽ αὐτοῦ, ὡς διὰ χειρὸς, ἐρ- 
γάζεται, 

Ἑπιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, κα.λὴ καὶ 

ἐπωρε.Ἰής. 


Εἶπε, φησὶν, ὁ Θεός" Γενηθήτω φῶς, γενηθήτω 
στερέωμα, γενηθήτωσαν φωστῆρες " xal ἐγένετο 


Faciamus hominem : et fecit Deus hominem. At in p οὕτώς. Εἶπε' Ποιήσωμεν ἄνθρωπον" xal ἐποίησεν ὁ 


bis omnibus nusquam est videre Filium alloqui Pa- 

trem, quasi volentem discere qualianam esse opor- 

tet quae creanda erant, sed vox ipsa opus est ; si 
autem Verbo opera fiunt juxta voluntatem Patris, 

Verbum itaque est voluntas Petris vivens atque ei 

inexsistens, quae simul in ipso est, el vicissim ipsum 

iu se habet. 

155 Alia obsersatio, ex qua discimus angelis et 
sunctis prophetis consuetudinem esse jussis a. Deo 
eliam inlerrogationes proferre, ignorantibus inter- 
dum id quod jussum est, Verbum autem non ita 
[acere reperitur. 


Deus promisit Abrabee élium, et ipse interroga vit : 


9 Juag. 1, d. !* Ibid. 15 Gen. 1. 


Θεὸς τὸν ἄνθρωπον. ᾿Αλλ᾽ ἐν τούτοις ἅπασιν οὐδαμοῦ 
φαίνεται λόγος ὡς ἐξ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα μανθά- 
νειν ἐθέλοντος ὁποῖά τινα χρὴ γενέσθαι τὰ χτιζόμενα" 
ἀλλ᾽ dj φωνὴ τὸ ἔργον γίνεται. Εἰ δὲ λόγῳ τὰ ἔργα 
γίνεται κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ Πατρὸς, ὁ Λόγος ἄρα 
ἐστὶν ἡ βουλὴ τοῦ Πατρὸς ἡ ζῶσα xal ἑνούσιος, αὐτή 
τε οὖσα ἐν Πατρὶ, καὶ ἔχουσα αὐτὸν ἐν αὐτῇ 
Ἑπιτήρησις ὁμοίως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι καὶ 
ἀγγέιλοις καὶ ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι- 
ταττομένοις, παρὰ Θεοῦ, xal ἐρωτήσεις ἀγνεοῦ- 
σιν ἔσθ' ὅτε τὸ ἐπιταττόμενον. 'O δὲ τοῦ Θεοῦ 
Λόγος οὐχ οὕτως ἐδείχθη ποιῶν. 


Τῷ 'A6paxy υἱὸν ἐπηγγέλλετο ὁ Θεὸς, χαὶ αὐτὸς 


S. CYRILLI ALEXANDRINI. ARCIHEP. δὲ 


wadeeta οἰκηϊθεβηνωζ : de li» vero quz jain exsi- A μὴ ὄντος εἰς τὸ cT: σημαίνοι παραγωγὴν " ἐπὶ δὲ 


stunt, neque creatione, uL sint, indigent, non jam 
creare essentiam signilicat, sed ex alio quodem in 
aliud translationem. Ut eum David dicit : « Et po- 
pelus qui cresbiter laudabit Dominum **. » Et rur- 
sus : « Cor mundum crea in me, Deus **. » Et Pau- 
lus alicubi de Christo ait : « Legem mandatorum 
decretis evacuans, ut duos creet jn scipso unum 
novem hominem **. » Et rursum : « Induamini no- 
vum hominem creatum secundam Deum in justitia 
et sanctitate veritatis ". » Certe David non popu» 
lam quemdam secundom essentia creandum signi- 
ficavit, sed ex errore ad cognitionem Del trassia- 
tum. Nequo etiam aliud prseter id quad habet, cor 
oreari in se petit, sed ad puritatem cordis trama- 
ferri cupit. Sapientissimus autem Paulus, non duos 
homines iu unitatem naturalem per Christum creari 
dicit, ita ut exsistendi principium acciperent, sed 
populum Israeliticum et gentes in novitatem men- 
tis traductos dicit, atque illos quidem a legali 
cultu, hos vero ab usitato et familiari ipsis errore 
abductos. Et rursus omnes indui jubet hominem 
novum, qui secundum Deum creatus est. Atqui ma- 
nifeatum. est, illum non hominem aliquem secuu- 
dum essentiam factum siguiflcare, quem induere 
oporteat, sed vitam juxta viruutis normam insti- 
tui, et. voluntatem lustaurari atque innovari. Si 
ergo creari non semper 187 essentiam signiücat , 
quam rationem habet, aut. quomodo non stultum 
fucrit, de ila quidem qui revera creature sunt 
recte id quod scriptum est accipere, do Verbo au- 
tem Del, iu quo przcipue Id observari oportet, si- 
vistre hoc interpretari? « Dominus enim, inquit, 
creavit ume, » neque in hoc verbo, « creavit, » dicti 
vim sistit, sed addit, « iuitium viarum suarum in 
opera ejus » creavit, et non ad esse traducens, sed 
creavit initium viarum suarum in opera ejus; quod 
ita intelliges : Vita legalis ἃ Judzià colebatur, a 
gentibus vero vita secundum justitiam nullo modo 
coguoscebatur. Verbum itaque Dei factum est, sive 
creatum. ext, caro, hoc est homo, ut. initium vi&- 
rum Domini et operum ejus omnibus inveniatur. ln 
primo eol Christo evangelica vita effulsit. Vies 
autem οἱ opera Domini, quid aliud esse censea- 


τῶν ὄντων ἔδη xaX τῶν χτίζεσθαι χατὰ τὸ εἶναι μὴ 
δεομένων, οὐχέτι τὴν οὐσίαν στ μαΐνει, ἀλλὰ τὴν Éx 
τινος ἑτέρου πρὸς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὡς ὅταν 
λέγῃ -Aabib * « Καὶ λαὸς ὁ κτιζόμενος, αἰνέσει τὸν 
Κύριον. » Καὶ πάλιν « Καρδίαν χαθαρὰν χτίσον͵ 
ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. » Ὁ ὃὲ Παῦλός φησί πον περὶ Χρι- 
στοῦ" ε Τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργί- 
δας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαντῷ εἰς ἕνᾳ καινὸν 
ἄνθρωπον. » Καὶ πάλιν’ « Ἐνδύσασθε τὸν νέον 
ἄνθρωπον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ 
x«i ὁσιότητι τῆς ἀληθείας. » Καὶ οὐ δή moo λαὸν 
μέν τινα χατ᾽ οὐσίαν χτιζόμενον ἐσήμαινεν ὁ Δαδίδ" 
ἀλλὰ τὸν bx πλάνης εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ μετατιθέ- 
μενον λέγει. Ἐν ἑαυτῷ δὲ κτίζεσθαι χαρδίαν οὐχ 


Β ἑτέραν παρ᾽ ἣν εἶχεν ἠξίου, ἀλλ᾽ εἰς χαθαρότητα 


αὑτὴν μεταποιεῖσθαι παρεκάλει. Ὃ δέ γε σοφώτα- 
τος Παῦλος, οὐ δύο τινὰς ἀνθρώπους εἰς ἑνότητα 
φυσιχὴν ἀναχτίζεσθαι λέγει διὰ Χριστοῦ, ὡς ἀρχὴν 
τοῦ εἶναι λαμδάνοντας * ἀλλὰ τούς τε ἐξ Ἰσραὴλ xat 
τοὺς ἐξ ἐθνῶν εἰς χαινότητα γνώμης μεταποιηθέσε- 
σθαι λέγει" τοὺς μὲν χατὰ νόμον λατρείας, τοὺς δὲ 
τῆς συντρόφου πλάνης ἐπιλαθομένους. Καὶ πάλιν 
ἐνδύσασθαι πᾶσιν ἡμῖν ἐπιτάττει τὸν χαινὸν ἄνθρω" 
mov τὸν χατὰ Θεὸν χτισθέντα. Καὶ δηλόν ἐστιν ὡς 
οὐκ ἄνθρωπόν τινα xaz' οὐσίαν γεγονότα σημαίνει, 
ὃν ἐνδύσασθαι χρὴ, ἀλλὰ τὸν xav' ἀρετὴν βίον xa 
τὸν τῆς προαιρέσεως ἀνακαινισμόν. El τοίνυν τὸ 
χτίζεσθαι οὐ πάντως τὴν οὐσίαν δηλοῖ, ποῖον ἂν ἔχοι 
λόγον, ἢ πῶς οὐχ ἀνόητον ἐπὶ μὲν τῶν ὄντως χτι- 
σμάτων ὀρθῶς τὸ γεγραμμένον ἐχδέχεσθαι, ἐπὶ δὲ 
τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἐφ᾽ ᾧ δὴ μάλιστα τοῦτο φυλάττε- 
σθαι χρὴ, σαθρὰ νοοῦντας εὑρίσχεσθαι; « Κύριος γὰρ, 
φησὶν, ἔχτισέ με΄ » καὶ οὐ μέχρι τοῦ, ε ἔχτισέ με, » 
τοῦ λόγου τὴν δύναμιν ἴστησιν, ἀλλὰ προστίθησιν, 
ὅτι « ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ » εἰς ἔργα αὐτοῦ ἔχτισε, καὶ 
οὐχ εἰς τὸ εἶναι παραγαγὼν, ἀλλ᾽ ἔχτισεν ἀρχὴν 
ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ " ὅπερ οὕτω νοήσεις. Ἢ 
χατὰ γόμον πολιτεία ἐτετίμητο μὲν παρὰ τοῖς "low- 
δαὶοι;, παρὰ δὲ τοῖς ἔθνεσιν οὐδ᾽ ὅλως ὁ χατὰ δι» 
χαιοσύνην βίος ἐγινώσκετα. Γέγονε τοίνυν, Trot ἐχτέ- 
σθη, σὰρξ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, τουτέστιν ἄνθρωπος, 
Iva xai ἀρχὴ τῶν ὁδῶν τοῦ Κυρίου xai τῶν ἔργων 
αὐτοῦ πᾶσιν εὑρεθῇ. Ἐν γὰρ πρώτῳ Χριστῷ ὁ 


Mus, quam precepta ejus? qux praestantes atque p εὐαγγελιχὸς ἀνέλαμμψε βίος. Ὁδοὺς δὲ χαὶ Ecya Κυ- 


exsequentes veluti. multis ac variis viis ad ipsum 
procedimus, Quod vero opera eximiam et rectam 
vitam siguilicent, et pracepta Dei, audi quid sacra 
Scriptura dicat : « Vie qui faciunt opera Dei negli- 
geuter *. » Beatus autem David przcepta Dei ap- 
pollans vias, ita exctamat : « Vias tuas, Domine, 
Mas fac mibi, et semit3s (uas doce me **, » 


ἀντολὰς, ἀναφθέγγεται" ε Τὰς ὁδοὺς; σου, Κυρις, γνώρισόν μοι, χαὶ τ 


Idem αἴδιεν. 


& Duiipas creavit me inum viarum suarum iu 
epera ipsius. ». Verbum boc, « creavit, » noa es- 


"Py c, (9. "Pyal. t 33. " Bpbes, n. t*. 
xw, 4. 


9 Epbhei iv, 94. 


plo», τί χρὴ νοεῖν ἕτερον, ἢ πάντως τὰς ἐντολὰς αὖ- 
«οὔ ; ἅσπερ ἐπιτελοῦντες xai ἐργαζόμενοι, ὥσκερ 
διὰ πολλῶν xal toux; ὁδοῦ βαδίζομεν πρὸς αὐτόν. 
Ὅτι δὲ τὰ ἔργα τὸν ἐξαΐρετον στιιαΐνει δέον, χαὶ 
xà προστάγματα τοῦ Θεοῦ, ἄχους τί φτϑιῖν ἡ θεῖα 
Γραφὴ « Οὐαὶ οἱ ποιοῦντε; τὰ ἔργα Βυρίου ἀμε- 
Meg. » Ὃ δὲ μαχάριος Δαδὶδ, ὁδοὺς εἶναι λέγων τὰς 
«ρίδους 309 δίδαξόν με. v 


“Αλδως cà αὐτῷ. 
« Kopie; ἔχτιδσέὲ μὲ àpyt» ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργ 


αὐτοῦ. » Τὸ, « ἔχτιτεν. » οἱ χατὰ τῇς οὐτίᾶς τὸς 


88. Jorem, xivir, ἴθ. ** Psal 


26? 


erit ; aut 51 opus et creatura est, juxia vos, geni- A 


tus a Patre non erit. Nemo enim uuquam opus 
suum genimen et filium vocat, Cum vero genimen 
sit, l'ilius ergo et nou creatura ceusebitur. 


ALIUD, ín eamdem sententiam. 


Saera Scriptura vocat Verbum Dei, Unigenitum. 
Si ergo hoc est, quomodo censeri possit creatus 
essÉ secundum essentiam in principium aliorum, 
quos auctor Proverbiorum vocat vías? Nam si om- 
mino aliis anuumeratur, atque aliquorum princi- 
pium ezt, certe pars totius corporis fuerit, et non 
erit unigenitus, cum multos praterea habeat quo- 
rum principium creatum se esse dicit. Si enim pri- 
mus aliorum est, non erit idcirco solus. Principium 
euim alicujus, tametsi 118 qua post ipsum sunt teni- 
pore prius sit, 159 erit tamen ex eorum numero, 
atque adeo ipsis coguatum. Atqui Raüben factus est 
principium filiorum Jacob, sed non idcirco unigeni- 
tus, ueque ab eorum qui posteriores erant, sub- 
stantia. alienus. Si ergo Verbum principium aliquo- 


rum creatum est, neque unigenitus fuerit, neque: 


ratione naturze ab iis quorum est principium di- 
versus, atque ita creaturis annumerabitur, Et men- 
tietur quidem Pater Filium ipsum vocans; mentie- 
tur etiam. heatus Joannes dicens : « In. pripcipio 
eral Verbum **. » Quomodo enim erat, si factum 
est? Aut quomo;lo Deus erat Verbum, si creatum 
est? Aut quomodo sit Dominus, qui una cum aliis 
ul servus-factus est et. pars universe creationis? 
Sed hoc absurdum est. lllud itaque, « creavit, » ad 
essentiam referendum non est. 
ALIUD. 


Si, per vos, Filius secundum esscnuti:m creatus 
est, priucipium reliquorum exsistens, ut. scriptuin 
est, quomodo praeditus est facultate creandi, aut 
quomodo aliorum creator. factus est ? Necesse eniin 
est, ut id quod alicujus principium est, ejusdem 
substantie sii cum toto cujus principium est. Si 
ergo Filius, cum sit creatura, creandi facultatem 
habet, habebunt lioc et reliquie creatura, tametsi 
per Filium factae sint, et natura creatrice praedita 
erunt, Nihil itaque amplius erit in Deo quam in 
creaturis. Si vero non est principium reliquarum 
creaturarum, ut creatura. etiam ipse : Filius itaque 
est unigenitus. 


ALIUD, per reductionem ad absurdum. 


« Dominus creavit me principium viarum suaruin 
in opera ipsius. » Si quis contentiosius dictum in- 
quirere velit, malitiose dicet : Si primus creatus 
est, factusque est principium, ut vos opinamini, 
quomodo in opera creatur? Non enim dixit : Crea- 
vit ine Dominus, ut faciam opera ipsius, sed, « in 
opera ipsius. » Nam quasi jam constitutis operibus, 
creatum se dicit in. ea. Quod si ita est, quoniodo 
adhuc primus est, secundus post illa factus? Aut 
quoinodo sit principium aliorum, qui post ea factus 


* Joan. 1, 1. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIHEP. 


268 


φεύξεται, ἢ ποίημα xai χτίσμα xaO ὑμᾶς ὧν, οὐκ 

ἂν εἴη γέννημα. Οὐδεὶς γὰρ πώποτε τὸ ἑαυνοῦ 

ποίημα γέννημα xal υἱὸν ἀποχαλεῖ. Ἐπειδὴ δὲ γέν- 

νημά ἔστιν, Υἱὸς ἄρα καὶ οὐ ποίημα νοηθήσεται. 
AAAD, εἰς τὸ αὑτό. 


Μονογενῇ τὸν τοῦ Θεοῦ Δόγον αἱ θεῖαι καλοῦσι 
Γραφαί. El tolvuv τοῦτό ἔστι͵ πῶς ἂν νοοῖτο χτίσε- 
σθαι χατ᾽ οὐσίαν εἰς ἑτέρων ἀρχὴν, ἃς ὁδοὺς ἐχάλε- 
σεν ὁ Παροιμιαστής ; El γὰρ ὅλως ἑτέροις συντέτα- 
χται xal τινών ἐστιν ἀρχὴ, μέρος ἂν εἴη τοῦ παντὸς 
σώματος, καὶ οὐχ ἔσται μονργενὴς, ὁ πολλοὺς ἔχων 
τοὺς ἐφεξῆς, ὧν ἑαυτὸν" χαὶ ἀρχὴν ἐχτίσθαι φησίν. 
Εἰ γὰρ χαὶ πρῶτος ἐχτίσθη τῶν ἄλλων, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἔτται διὰ τοῦτο μόνος. Ἧ γάρ τινος ἀρχὴ, κἂν προ- 
τερεύῃ τῶν μεθ᾽ ἑαυτὴν διὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν 
αὐτοῖς ἐναρίθμιός τε xal συγγενής. Γέγονε γοῦν ὁ 
Ῥουδὶμ ἀρχὴ τέχνων Ἰαχὼό, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο μο- 
νογενὴς, οὐδὲ τῆς τῶν μεθ᾽ ἑαυτὸν οὐσίας ἀλλότριος. 
Εἰ τοίνυν ἀρχή τινων ὁ Λόγος ἐχτίσθη. οὔτ᾽ ἂν εἴη 
μονογενὴς, οὔτε μὴν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον 
ἐχείνων ἀπεξενωμένος ὧν ἐστιν ἀρχὴ, οὕτω τε τοῖς 
χτίσμασι αυνταχθήσεται. Καὶ ψεύσεται μὲν ὁ Πατὴρ 
Υιὸν αὐτὸν ἀποχαλῶν" ψεύσεται δὲ xal ὁ μαχάριος 
Ἰωάννης, λέγων" « Ἐν ἀρχῇ fjv ὁ Λόγος. » Πῶς 
γὰρ Ἦν, εἰ γέγονε ; Πῶς δὲ Θεὸς fjv ὁ Λόγος, εἰ κτί- 
ζεται; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη χαὶ Κύριος ὁ μετὰ τῶν ἄλλων 
ὡς δοῦλος πεποιημένος, χαὶ μέρος ὧν τῆς πάτης 
χτίσεως ; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον τὸ « ἔχτισεν » ἄρα 
χατὰ τῆς οὐσίας οὐ χείσεται. 


AAAO. 

El χατ᾽ οὐσίαν ἐχτίσθη, καθ᾽ ὑμᾶς, ὁ Yib; ἀρχὴ 
τῶν ἐφεξῆς ὑπάρχων, ὡς Τέγραπται, πῶς ἔχει τὸ 
δύνασθαι δημιουργεῖν, πῶς δὲ τῶν ἄλλων γέγονε 
ποιητῆς; ᾿Ανάγχη γὰρ τὴν τινος ὑπάρχουσαν ἀρ- 
χὴν τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ παντὶ, οὗ χαὶ ἔστιν 
ἀρχή. Εἰ τοίνυν χτίσμα ὧν ὁ Υἱὸς ἔχει xal δύναμιν 
δημιουργιχὴν, ἕξει τοῦτο xal τὰ ἄλλα χτίσματα, εἰ 
xai γέγονε δι᾽ Υἱοῦ, καὶ αὐτὰ φύσιν ἔχοντα δημίουρ - 
γικήν. Οὐδὲν οὖν ἐν Θεῷ τὸ πλέον παρὰ τὰ χτίσματα. 
Εἰδὲ οὐχ ἔστιν ἀρχὴ τῶν ἄλλων χτισμάτων ὡς ποέημα 
xaY αὐτός" Υἱὸς ἄρα καὶ μονογενής ἔστιν. 


ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς. 

« Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα 
αὐτοῦ. » El τις φιλονειχότερον ἐξετάζειν ἐθελήσαι 
τὸ εἰρημένον, χαχοτρόπως ἐρεῖ Εἰ πρῶτος ἐχτίσθη, 
χαὶ ἀρχὴ γέγονε xa0' ὑμᾶς, πῶς εἰς τὰ ἔργα χτί- 
ζεται; Οὐ γὰρ εἴρηχεν" ΓἜχτισέ με Κύριο:, ἵνα 
ποιήσω τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἀλλ᾽ « εἰς ἔργα αὐτοῦ. f 
Ὡς γὰρ ἤδη συνεστώτων τῶν ἔργων, ἐχτίσθαι φη- 
olv εἰς αὐτά. Ei δὲ τοῦτο, πῶς ἔτι πρῶτός ἐστιν ὁ 
μετ᾽ ἐχεῖνα δεύτερος; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη τῶν ἄλλων 
ἀρχὴ ὁ ἐπ᾽ αὐτοῖς γεγενημένης ; Πῶς δὲ πάντα δι᾿ 


96] 


erit : aut 51 opus et creatura est, juxia vos, geni- A 


tus a Patre non erit. Nemo enim uuquam opus 
suum genimen et filium vocat. Cum vero genimen 
sit, Filius ergo et no: creatura ceusebitur. 


ALIUD, in eamdem sententiam. 


Saera Scriptura vocat Verbum Dei, Unigenitum. 
Si ergo hoc est, quomodo censeri possit creatus 
65:6 secundum essentiam in principium aliorum, 
quos auctor Proverbiorum vocat vias? Nam si om- 
mino aliis annumeratur, atque aliquorum princi- 
pium est, certe pars totius corporis fuerit, et non 
erit unigenitus, cum multos praterea habeat quo- 
rum principium creatum se esse dicit. Si enim pri- 
mus aliorum est, non erit idcirco solus. Principium 
eniu; alicujus, tametsi iis quae post ipsum sunt tetu- 
yore prius sit, 159 erit tamen ex eorum numero, 
atque adeo ipsis coguatuimm. Atqui Ruben factus est 
principium filiorum Jacob, sed non idcirco unigeni- 
tus, ueque ab eorum qui posteriores erant, sub- 
stantia alienus. Si ergo Verbum principium aliquo- 
rum creatum est, neque unigenitus fuerit, neque 
ratione nature ab iis quorum est principium di- 
versus, atque ita creaturis annumerabitur, Et men- 
tietur quidem Pater Filium ipsum vocans; mentie- 
tur etiam bestus Joaunes dicens : « In. pripcipio 
erat Verbum **. » Quomodo enim erat, si factum 
est? Aut quomo;lo Deua erat Verbum, si creatum 
est? Aut quoimodo sit Dominus, qui una cum aliis 
ut servus. factus est et. pars univers creationis? 
Sed hoc ab:urdum est. lllud itaque, « creavit, » ad 
esseutiam referendum non est. 

ALIUD. 


Si, per vos, Filius secundum esscnti;m creatus 
est, principium reliquorum exsistens, ut. scriptum 
est, quomodo praeditus est facultate creandi, aut 
quomodo aliorum creator factus est ? Necesse enim 
est, ul id quod alicujus principium est, ejusdem 
substantixt sit cum 1oto cujus principium est. Si 
ergo Filius, cum sit creatura, creandi facultatem 
habet, habebunt hoc et reliquie creature, tametsi 
per Filium factae sint, et natura creatrice przeditze 
erüut,. Nihil itaque amplius erit in Deo quam in 
creaturis. Si vero non est principium reliquarum 
creaturarum, ut creatura. etiam ipse : Filius itaque 
est unigenitus. 


ALIUD, per reductionem ad absurdum. 


« Dominus creavit me principium viarum susruin 
iu opera ipsius. » Si quis contentiosius dictum in- 
quirere velit, malitiose dicet : Si primus creatus 
est, factusque est principium, ut vos opinawini, 
quomodo in opera creatur? Non enim dixit : Crea- 
vit ime Dominus, ut faciam opera ipsius, sed, « in 
opera ipsius. » Nam quasi jam constitutis operibus, 


creatum $e dicit in ea. Quod si ita est, quomodo: 


adhuc primus est, secundus post illa factus? Aut 
quoinodo sit principium aliorum, qui post ea factus 


δὲ Joan. 1, 1. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


φεύξεται, ἢ xoínga. xat κτίσμα xa0* ὑμᾶς Gv, οὐχ 

ἂν εἴη γέννημα. Οὐδεὶς γὰρ πώποτε τὸ ἑαυτοῦ 

ποίημα γέννημα καὶ υἱὸν ἀποχαλεῖ. Ἐπειδὴ δὲ γέν- 

ντμά ἔστιν, Υἱὸς ἄρα xai οὐ ποίημα νοηθήσεται. 
Αλλύ, εἰς τὸ αὐτό. 


Movoyevij τὸν τοῦ Θεοῦ Δόγον αἱ θεῖαι καλοῦσι 
Γραφαί. Εἰ τοΐνυν τοῦτό ἔστι, πῶς ἂν νοοῖτο χτίσε- 
σθαι χατ᾽ οὐσίαν εἰς ἑτέρων ἀρχὴν, ἃς ὁδοὺς ἐχάλε- 
σεν ὁ Παροιμιαστής ; Εἰ γὰρ ὅλως ἑτέροις συντέτα- 
χται καί τινών ἔστιν ἀρχὴ, μέρος ἂν εἴη τοῦ παντὸς 
σώματος, καὶ οὐχ ἔσται μονργενὴς, ó πολλοὺς ἔχων 
τοὺς ἐφεξῆς, ὧν ἑαυτὸν" καὶ ἀρχὴν ἐχτίσθαι φησίν. 
Εἰ γὰρ xai πρῶτος ἐχτίσθη τῶν ἄλλων, ἀλλ᾽ obx 
ἔτται διὰ τοῦτο μόνος. Ἡ γάρ τινος ἀρχὴ, κἂν προ- 
τερεύῃ τῶν μεθ᾽ ἑαυτὴν διὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν 
αὐτοῖς ἐναρίθμιός τε xal συγγενής. Γέγονε γοῦν ὁ 
Ῥουδὶμ ἀρχὴ τέχνων Ἰαχὼόδ, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο po- 
νογενὴς, οὐδὲ τῆς τῶν μεθ᾽ ἑαυτὸν οὐσίας ἀλλότριος. 
Εἰ τοίνυν ἀρχή τινων ὁ Λόγος ἐχτίσθη, οὔτ᾽ ἂν εἴη 
μονογενὴς, οὔτε μὴν χατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον 
ἐχείνων ἀπεξενωμένος ὧν ἐστιν ἀρχὴ, οὕτω τε τοῖς 
χτίσμασι συνταχθήσεται. Καὶ ψεύσεται μὲν ὁ Πατὴρ 
Υιὸν αὑτὸν ἀποχαλῶν" ψεύσεται δὲ xal ὁ μαχάριος 
Ἰωάννης, λέγων" « Ἐν ἀρχῇ fv ὁ Λόγος. » Πῶς 
γὰρ ἦν, εἰ γέγονε ; Πῶς δὲ Θεὸς ἣν ὁ Λόγος, εἰ κτί- 
ζεται; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη χαὶ Κύριος ὁ μετὰ τῶν ἄλλων 
ὡς δοῦλος πεποιημένος, χαὶ μέρος ὧν τῆς πάτης 
χτίσεως ; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον τὸ « ἔχτισεν » ἀρα 
χατὰ τῆς οὐσίας οὐ χείσεται. 


ἄλλο. 

El χατ᾿ οὐσίαν ἐχτίσθη, καθ᾽ ὑμᾶς, ὁ Yibz ἀρχὴ 
τῶν ἐφεξῆς ὑπάρχων, ὡς τΤέγραπται, πῶς ἔχει τὸ 
δύνασθαι δημιουργεῖν, πῶς δὲ τῶν ἄλλων γέγονε 
ποιητής; ᾿Ανάγχη γὰρ τὴν tivo; ὑπ ἀρχοῦθᾶν ἀρ- 

χὴν τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ παντὶ, οὗ xaX ἔστιν 
ἀρχή. Εἰ τοίνυν χτίσμα ὧν ὁ Υἱὸς ἔχει καὶ δύναμιν 
δημιουργιχὴν, ἕξει τοῦτο χαὶ τὰ ἄλλα χτίσματα, εἰ 
xaX γέγονε δι᾽ Υἱοῦ, καὶ αὐτὰ φύσιν ἔχοντα δημιουρ» 
γικῆν. Οὐδὲν οὖν ἐν Θεῷ τὸ πλέον παρὰ τὰ κτίσματα, 
Εἰδὲ οὐχ ἔστιν ἀρχὴ τῶν ἄλλων χτισμάτων ὡς ποίημα 
χαὶ αὐτός * Υἱὸς ἄρα xai μονογενὴς ἔστιν. 


AAAU, τὸ αὐτὸ διὰ τῆς εἷς ἄτοπον ἄπαγωγῆς. 
« Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς tera 

αὐτοῦ. » EÍ ttg φιλονεικότερον ἐξετάζειν ἔδελῃ 
τὸ εἰρημένον, καχοτρύπως ἐρεῖ" Εἰ πρῶτος ἐχτ 

xai ἀρχὴ γέγονε χαῦ' ὑμᾶς, πῶς εἰς τὰ Eg 

ζεται; O0 γὰρ εἴρηκεν: "Exzwd με 

ποιήσω τὰ 

Ὡς v 

οἷν 

p 






411 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


273 


sibi proprium est, concedens ei ut Deum possit vo- A ἡμεῖς ἀρνησόμεθα τὴν xavà φύσιν δουλείαν Πατέρα 


care Patrem. Ipse vero humanitatis proprietates 
in se suscipit, Deum suum Patrem vocans. Αἱ ne- 
que nos naturalem servitutem rejicimus cum Patrem 
vocamus Deum : neque Filius naturaleni seam di- 
gnitatem amittit, similem seipsum nobis faciens. 


ALIUD. 


« Dominus creavit me principium 161 viarum 
suarum in opera ipsius. » Neque vero idcirco creatz 
nature erit Filius, neque factura secundum es- 
sentiam censebitur; neque enim s&impliciter crea- 
tum se dicit, sed in opera etin principium viarum 
suarum. Proposita igitur causa propter quam 
creatum se dicit, manifestum fuerit non signilcare 
ipsum motum, sive productionem a non esse ad 
esse, sed translationem ex alio in aliud. Erat enim 
in principio Verbum. Cum vero caro factum est, 
ut Joannes loquitur, initium omnis bonz vix nobis 
factum est. Verbum igitur semper exsistens, ea ra- 
tione qua homo factum est, creatum se esse dicit 
in opera Patris. 


Übservaliones ex sacra Scriptura, quod quando Fi- 
lius genitum se ex Patre significat, aut álius quie- 
piam sanctorum id de ipso dicit, causam mon ad- 
dit. Non enim propter aliquid Deus exsistit, aut ex 
Paire genitus est. Cum vero sacre Scripture simi- 
litudinem illius nobiscum. significare volunt, vel 
quod natus sil ex Virgine, statim etiam causam 
 subjiciunt, ut cognoscamus quam ob rem Verbum 
Dei semper exsistens homo (actum sit, non prin- 
cipium exsistendi (unc accipiens, sed in formam 


servi, quantum ad h.bitum attinet, mutatus. Atque (C 


hac fatione faclus et creatus e»se dicitur. 


dn principio erat Verbum,» causa non additur : 
« et Verbum erat apud Deum, » causam non habet : 
« et Deus erat Verbum ?5, » neque hic causa adjici- 
tur. « Ego sum in Patre, et Pater in ine ?. Ego et 
Pater unum sumus 9. Qui vidit me, vidit et Pa- 
weni *, Ego sum lux *. Ego sum veritas "ἢ. Qui 
cum sit splendor οἱ character substanti;e ejus ?* : » 
hxc omnia Fili) essentiam significant, causam vero 
quare liec est, non addunt. Cum autem de incarna- 
tione loquitur Scriptura, causas simul commemo- 
rat. Servator itaque ipse ait : « Descendi de coelo, 
non ut voluntatem meam faciam, sed voluntatem 
Patris qui misit we **. » Et rursus : « Ego sum lux, 
in hunc mundum veni, ut omnis qui credit in me, 
Don maneat iu tenebris **. » Et rursum : « Ego in 
lioc natus sum, et ad hoc veni in hunc mundum, ut 
testimonium perhibeam veritati **. » Beatus vero 
Paulus causam adventus ejus ad nos manifestissime 
explicans, ait : « Quoniam igitur pueri sanguinem 
et caruem comununicant, et ipse similiter iisdem 
participavit ". » Et rursus : « Nam quoniam per 
liomiunem mors : 162 ctiam per hominem resur- 
rectio mortuoruin "δ. » ltem : « Quod enim impossi- 
bile erat legi , in quo infirinabatur per carnem , Deus 


** Joan. x, 50. 
δ Joan. xn, 46. 


ὃν Joan, xiv, 11. 
" Joan, vi, 58. 


95 joan. 1, 1l. 
52" Hebr. 1, 5. 


*! Joan. xiv, 9. 
* Joan. xvin, 57. 


καλοῦντες τὸν Θεὸν, obc: μὴν ὁ Υἱὸς ἀπολέσει τὸ 


χατὰ φύσιν ἀξίωμα, ἡμῖν ἑαυτὸν διὰ τὸ χρήσιμον 
ἐξομοιῶν. 


AAAO. 


« Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα 
αὑτοῦ. » Οὐ διὰ τοῦτο χτιστῆς ἔσται φύσεως ὁ Υἱὸς, 


οὐδὲ ποίημα κατ᾽ οὐσίαν νοηθήσεται" οὐ γὰρ ἀπλῶς 


ἐχτίσθαι φησῖν, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα καὶ εἰς ἀρχὴν ὁδῶν 


αὑτοῦ. Προχειμένης δὲ τῆς αἰτίας, δι᾽ ἣν ἐχτέσθαι 


φησὶ, πρόδηλον ἂν εἴη ὡς οὐ τὴν ἐχ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τ 
εἶναι χίνησιν αὑτοῦ σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς 
ἕτερόν τι μετάστατιν. "Hv μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ ὁ Λόγος, 
γεγονὼς δὲ σὰρξ, χατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν, ἀρχῆ 
πάσης ὁδοῦ γέγονεν ἡμῖν ἀγαθῆς. Ὧν οὖν ὁ Λόγος 
ἀεὶ, καθὸ γέγονεν ἄνθρωπος, ἐχτίσθας φησὶν ἑαυτὸν 
εἰς τὰ ἔργα τοῦ Πατρός. 


ὁμοίωσιν αὑτοῦ σημαίνουσιν αἱ l'paga 


« Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγο;,» οὐχ ἔχει τὴν aiciav: « xai 
ὁ Λόγος ἣν πρὸς τὸν Θεὸν, » οὐχ ἔχει τὰν αἰτίαν " 
« xal Θεὸς ἣν ὁ Λόγος, » οὐχ ἔχει τὴν αἱτίαν. « Ἐγὼ 
ἐν τῷ Πατρὶ, χαὶ ὁ Πατὴρ &v ἐμοί, Ἐγὼ χαὶ ὁ 
Πατὴρ ἕν ἐσμεν. Ὃ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πα- 
τέρα. Ἐγώ εἶμι τὸ φῶς. Ἐγώ εἶμι ἀλήθεια. "Oc ὧν 
ἀπαύγασμα xaX χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ" » 
ταῦτα πάντα tou Υἱοῦ τὴν οὐσίαν σημαίνοντα, τὴν 
αἰτίαν οὐχ ἔχει δι᾽ ἣν ταῦτά ἔστιν. ᾿Επὶ δὲ τῆς ἐν- 
σάρχον γενέσεως, συμπεπλεγμένας f) Γραφὴ τὰς ai- 
τίας εἰσφέρει. Λέγει γοῦν αὐτὸς ὁ Σωτήρ᾽ « Καταδέ- 
6nxa ix τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ 


p ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. » 


Καὶ πάλιν" € Ἐγὼ φῶς, εἰς τὸν χόσμον ἐλήλυθα, ἵνα 
πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἐν τῇ σχοτίᾳ μὴ μείνῃ. ν 
Kai πάλιν: « Ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγένημαι, χαὶ εἰς 
τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν χόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τῇ 
ἀληθείᾳ.» Ὁ δέ γε μαχάριος Παῦλος τὴν αἰτίαν τῇς 
πρὸς ἡμᾶς ἀφίξεως αὐτοῦ σαφέστατα λέγων, ἐπιστέλ- 
λει" ε Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία χεχοινώνηχεν αἵἴματο; xax 
σαρχὸς, xa αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὖ- 
τῶν. » Καὶ πάλιν’ « Ἐπειδὴ γὰρ δι' ἀνθρώπου θά- 
νατος, xai δι' ἀνθρώπου ἀνάστασις νεχρῶν. » Καὶ 
πάλιν" « Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἡσθένει 


ΔΆ Joan. xiv, 6. 
'5 [( ογ΄ xv. 91. 


*3 Joan. vin, 19. 
V! febr. in, 14. 


2175 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


216 


longe ante nos fuit. Quod si vero quis hec conce- A πολὺ πρὸ ἡμῶν. Εἰ δέ τις τοῦτο δοίη “χρατεῖν, οὔτε 


dat, neque nos creati sumus in ipso, neque ipse 
nos in. se babuit, quomodo igitur in uuum novum 
hominem in Christo creamur? Atqui pudorem vobis 
etiam nolentibus incutiet Paulus, dicens : « Ipsius 
euim creatura sumus, creati in Christo Jesu *!. » Si 
autem creati sumus in Christo, Verbum igitur Dei 
create essentis non est. Sed quando factus est 
homo, iu ipso creamur, et ipse quodammodo pro- 
pter nos dicit : « Dominas creavit me. » Nam qua- 
tenus est Verbum, liec vox nequaquam ei convenit, 
sed propter nostram salutem, cuui alioqui sit crea- 
tor, incarnatus est, ut nos. in seipso creatos ha- 
pens, dicat: « Dominus ereavit me. » Ac sicut :xeter- 
nam suam cum Patre exsistentiam declaraus ait : 
« Ego eram «qua gaudebat, et quotidie LEetabar in 
facie ipsius "^; » et rursus : « Aute omues colles 
genuit me** : » ita quando propter omnium nostruin 
aalwtem humanam. forman induit, recte ut homo 
dicit . « Dominus creavit ine. » 


ALIUD. 


Si Christus vere homo factus esse creditur, quo- 
modo non necessarium fuerit ut homini etiam cou- 
venientia loquatur? Oportebat enim dicere : Nou iu 
principio eram homo, quod soli divinze naturz con- 
venit, sed quod create substantie congruit obser- 
vare, Creatus autem est homo : idcirco inquit : 
« Dominus creavit me : » quia factus est homo, ut 
semper et absque principio exsistere soli Deo ser- 
vetur. 


ALIUD. 


« Dominus creavit ime principium viarum sua- 
rum. » Si idcircu creatam omnino Filii essentiam 
existimatis, cum deinceps illud dicentem audiatis : 
«Ante omnes colles genuit me,» irrita ac vana pror- 
sus fuerit vestra accusatio, qua creatum illum dicitis, 
cum ille genitum se esse dicat. Aliud euim est crea- 
tura, aliud genimen. llec enim ex substantia ejus 
qui gignit naturaliter 1644 procedit : illud extra 
positum est, tanquam alienum. Cum igitur Deus 
exsistens Verbum, homo factum est, censeatur ut 
liomo dicere : « Dominus creavit me. » Cum vcro 
ezelamat :« Ante omnes colles genuit me, » aiternam 


sam ante omnia seecula exaistentiam significare in- D 


dicetur. 
Objectio adversariorum. 


Atqui, inquiunt, verbum hoc, « genuit, » non om- 
nino Filium ez essentia Patris esse ostendit. Indif- 
ferenter enim utitur verbis sacra Scriptura. Nam et 
de creaturis de quibus nulla controversia est, voce 
4 Genuit » utitur, ut cuim dicit : « Filios genui atque 
exaltavi '*. » Et rursus : « Deum qui te genuit de- 
reliquisti **. » Item : « Quis est qui genuit. glebas 
roris **  » Neque enim per hoc Deum roris patrem 


δ᾽ Ephes. i, 90. * Prov. viu, 54, 3) Ibid. 25, 


4 Isa, Ι. 9. 


ἐμεῖς ἐχτίσθημεν ἐν αὑτῷ, οὔτε αὐτὸς εἶχεν ἡμᾶς ἐν 
ἑαυτῷ, πῶς οὖν εἰς ἕνα χαινὸν ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ 
χτιζόμεθα ; Δυσωπήσει γὰρ ὑμᾶς, χἂᾶν μὴ βούλησθε, 
λέγων ὁ Παῦλος" « Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, χτι- 
σθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.» Ei δὲ ἐχτίσθημεν ἐν 
Χριστῷ, οὐκ ἄρα χτιστῆς οὐσίας ἐστὶν ὁ τοὺ θεοῦ 
Λόγος. ᾿Αλλ᾽ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ἐν αὐτῷ χτιζό- 
μεθα, χαὶ αὑτός ἔστι τρόπον τινὰ δι᾽ ἡμῶν ὁ λέγων " 
« Kópto; ἔκτισέ με, ν Οὐ γὰρ f| Λόγος ἐστὶν, ἁρμό- 
Get λέγειν αὐτῷ τὴν τοιαύτην φωνὴν, ἀλλὰ διὰ τὴν 
ἡμετέραν σωτηρίαν, χαΐτοι χτίστης ὧν, γέγονεν ἐν 
σαρχὶ, ἵνα ἡμᾶς ἐν ἑαυτῷ χτιζομένους ἔχων εἴπῃ " 
« Κύριος ἔχτισέ με. ν Καὶ ὥσπερ τὴν ἀΐδιον αὐτοῦ 
xaX μετὰ Πατρὸς ἐξηγούμενος ὕπαρξιν λέγει" « Ἐγὼ 


D ἤμην f; προσέχαιρε, καθ᾽ ἡμέρα» δὲ εὐφραινόμην ἐν 


προσώπῳ αὐτοῦ" » χαὶ πάλιν" € Πρὺ δὲ πάντων βου- 
νῶν γεννᾷ με’ » οὕτως ὅτε διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν 
σωτηρίαν τὴν ἀνθρώπου μορἣν ἐνεδύσατο, εἰκότως 
ὡς ἄνθρωπος λέγει" « Κύριος ἔχτισέ με. » 


AAAO. 


Ei ἄνθρωπος ὄντως γεγενῆσθαι πιστεύεται Χρι- 
στὸς, πῶς οὐχ ἀναγχαῖον τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα λα» 
λεῖν ; Ἕδει γὰρ εἰπεῖν" Οὐχ ἐν ἀρχῇ ἤμην ἄνθρωπος, 
ὃ μόνῃ πρέπει τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ τηρῆσαι τὸ &p- 
μόζον τῇ τῶν γενητῶν οὐσίᾳ. Γενητὸς δὲ ὁ ἄνθρωπος" 
διὰ τοῦτό φησι « Κύριος ἕχτισέ με, » ὅτι γέγονεν 
ἄνθρωπος, (va τὸ ἀεὶ ἀνάρχως εἶναι μόνῳ φώζηταε 
Θεῷ. 


AAAO. 


« Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὑτοῦ. » El διὰ 
ταύτην οἴεσθε τὴν φωνὴν, χτιστὴν εἶναι πάντως τοῦ 
Υἱοῦ τὴν οὐσίαν, ὅταν ἐφεξῆς φαίνηται λέγων" « Ilo) 
δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με, » διαφευγέτω τοῦ χεχτί- 
σθαι τὸ ἔγχλημα, γεγεννῆσθαι φάσχων ἑαυτόν. "Exc- 
ρον γάρ τί ἐστι παρὰ τὸ χτίσμα τὸ γέννημα. Τὸ μὲν 
γὰρ ix τῆς οὐσίας τοῦ γεννῶντος πρόεισι φυσιχῶς " 
τὸ δὲ ἔξωθέν ἐστιν, ὡς ἀλλότριον. El τοίνυν Θεὸς ὧν 
ὁ Λόγος γέγονεν ἄνθρωπος, λεγέτω μὲν ὡς ἄνθρωπος" 
« Κύριος ἔχτισέ με. » Τὴν δὲ προαιώνιον ὕπαρξιν 
αὑτοῦ σημαινέτω, βοῶν « ΠΠρὸ δὲ πάντων βουνῶν 
γεννᾷ με.» 


᾿Αντίθεσις ὡς éx τῶν δι ἐναντίας. 

Οὐ πάντως, φασὶ, τὸ « ἐγέννησεν » ἐχ τῆς οὐσίας 
102 Πατρὸς ὄντα δειχνύει τὸν Υἱόν. ᾿Αδιαφορεῖ γὰρ 
περὶ τὰς λέξεις ἡ θεία Γραφή. Καὶ γὰρ xa ἐπὶ τῶν 
ὄντως χτισμάτων χαὶ ἀντιλογίαν οὐχ ἐχόντων εἰς 
τοῦτο τίθησι τὸ, « ἐγέννησεν, » ὡς ὅταν λέγῃ " «ΥἹἱοὺς 
ἐγέννησα χαὶ ὕψωσα. » Καὶ πάλιν" € Θεὸν τὸν γεννή- 
σαντά az ἐγχατέλιπ::. » Καὶ, « Τίς ἐστιν ὁ τετοχὼς 
βώλους δοόπου ;» Οὐ γὰρ δὴ που καὶ δρόσου γενέσθαι 


4ι [bid, 4. 55 Job Χχσχτηι, 38. 


279 


5, CYRIELI. ALEXANDRINI: ARCHIEP. 


289 


Quewasdmodum igitur nos,.cum Verbum Dei in.no- A δεχόμεθα, 5c αὑτὸν υἱοὶ. χαλούμεθα τοῦ θεοῦ, κατὰ 


bis suscipimus, per ipsum. vocamur filii Dei “1, 
eum natura simus creatura, ita.etiam ipse, quando 
carnem nostram assumit, voeatur creatura et opus, 
«uin natura sil Filius. Et rursus : sicut Deus cum 
sit noster creator, Pater, item, uoster , sic etiam. 
euin Verbi Dei Pater. secundum naturam existat, 
ejus qnoque ereator efficitur; cum nimirum pro-. 
pier nos fit similis creaturis. Si ergo nos natura. 
fllii sumus, erit etiam, ipse naturaliter creatura 
ek opus. AL vero si nos dispositione et. gratia vo-. 
camur flii, erit etiam.ipse dispositione creatura , 
naturalem. suam dignitatem. ob ingapuationem nou, 
amittens. 


φύσι" ὄντες ποιήματα, οὕτω xal αὐτὸς ὅτε τὴν ἡμῶν 
σάρχα λαμθάνει, χτίσμα καλεῖται χαὶ ποίημα, χατὰ 
φύσιν ὑπάρχων Υἱός. Καὶ κάλιν, ὥσπερ ἡμῶν ποιη- 
τὴς ὧν ὁ Θεὸς γίνεται καὶ Πατὴρ, οὕτω χαὶ τοῦ Θεοῦ 
Λάγου Πατὴρ χατὰ φύσιν ὑπάρχων γίνεται χαὶ χτί- 
etre, ὅτε δι᾽ ἡμᾶς ἐξομοιοῦται τοῖς χτέσμασιν. El 
μὲν οὖν ἡμεῖς χατὰ φύσιν ἐσμὲν viol, ἔσται χαὶ αὖ- 
τὺς χατὰ φύσιν χτίσμα χαὶ ποίημα. Εἰ δὲ ἡμεῖς θέ- 
cs; xal χάριτι πρὸς υἱότητα χαλούμεθα, xal αὐτὸς 
θέσει χτίσμα διὰ τὴν χαθ᾽ ὑμᾶς οἰχονομίαν, τὸ ἐκ 
φύσεως οὐχ ἀπολλύων ἀξίωμα. 


ALIUD , quo perspicue ostenditur quo. ραείο pie... KAAO, διδασκαλία σωρὴς, ὅπως χρὴ γοεῖν 8oc&« 


iutelligi oportegt illud, « Dominus creavit me prin, B 


cipium viarum suarum. » 


Adam primus homo factus est, dataque illi est a. 
Beo vía salntis : quam quidem, diviuum mandatum 
transgressus, amisit, lapsusque. est in interitum, 
provolutus in peccatum, descendit in imortem. 
Miam igitue. viam. nobis pramonstrari opus erat, 
: «ua ad pristinum statum conscenderemus. Cyi qui- 
dem prsemonstrandae eum nullus. hominum per esset, 
106 ipsum Verbum Dei , cum sit natura. increz- 
tum, propter nos creatur bóuo , voluntate Patris 
carnem nostram assumens, üt, quemadmodum | in- 
«nuit Paulus * viam nobis instauret recentem 
ac manentem, operaque Patris impleat , corpore 
quidem nostro ad incorruptionem refermato , et 
morte, que per peccatum imperium obtinuerat, 
sublata, ipsoque peecato.condennato, ceterisque 
bonis qus corntaülit, per ipsum natur: humane 
przstitis. Si ergo factus est lomo , ut nobis etiam 
bonorum via (ial, eaque opera perficiat , quo a 
Patre per ipsum fiunt, merito certe.dieat: « Domi- 
nus creavit. me principium viarum suarum in opera 
ipsius. » Deinceps vero rur&us, exsistentiam suam 
ante omnia szcula siguificans, 3i : « Ante δου} 
fundavit me. » Si vero et gignitur, et cresur , 
utrumque decenter conveuienlerque (ieri dicatur. 
Gignitur enim ut Verbum ex. Patre ante sxcula 
productum, ut ipsemet lestatur : creatur vero , ut 
homo, quando propter nos factus est caro: ita 


sit evangelista **: zs 


ALIUD; 


Psolmista alicubi de Verbo Dei ita ait : « Qni est 
ante secula δ. » Si ergo Filius ante s:cula exsi- 
sii, creatum vero dicit se esse in opera Patris : 
necessarium plane est conslitutis jam operibus 
Mum ereatum fuisse. Postquam enim. creaturz ad. 
esso traducia essent, novissimis temporibus homo 
factus est : quo quidem tempore convenienter op. 
portuneque.dicit , « Dominus creavit me. » Quo- 
μιυάο igitur possit esse eorum creator, si post 
Mia creatus est ? Si autem ante opera est. Verbuin 


8] Joan. anri, 4. 


** Philipp. 111, 91 ; Hel. n, 15; x, 50. 


δῶς τὸ, « Κύριος Éxricé μὲ ἀρχὴν ὁδῶν αὖ- 
τοῦ. » 


Ῥέγονεν ὁ πρῶτος ἄνθρωπο; ᾿Αδὰμ,, καὶ ὁδὸς αὐτῷ 
σωτηρίας δέδοται παρὰ Θεοῦ. Ταύτην ἀπώλεσε, τὴν 
θείαν ἐντολὴν παραθδεδνχὼς, πέπτωχεν εἰς φθοράν, 
ἠνέχθη πρὸς ἁμαρτίαν, χαταδέθηχεν εἰς θάνατον. 
"Ἔδει πάλιν ἡ μῖν ὁδὸν ἑτέραν ἀναδειχθῆναι, 6v ἧς τὴν 
ἀρχαίαν κατάστασιν ἐχείνην ἀναθῆναι δυνησόμεθα. 
Ἐπειδὴ δὲ ἀνθρώπων οὐδεὶς ixavbg ὧν εἰς τοῦτο 
χατεφαίνετα,; ἀναγκαίως αὐτὸς ὁ φιλάνθρωπος τοῦ 
Θεοῦ Λόγος, ἄχτιστος ὧν τὴν φύσιν, ἄνθρωπος xci- 
ξεται δι᾽ ἡμᾶς, βουλήσει τοῦ Πατρὸς τὴν ἡμῶν σάρχα 
περιθαλόμενος" ἵνα, χαθάπερ ὁ Παῦλός φῆσιν, ὁδὸν 
ἡμῖν ἐγχαινίσῃ πρότφατον xal μένουσαν, xai πλη- 
ρώσῃ τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνανεῶν μὲν εἰς ἀφθαρ- 
αίαν τὸ σῶμα, τὸν δ᾽ ἐξ ἁμαρτίας χρατήσαντα θάνα- 
τον ἀναιρῶν, χαὶ αὐτὴν χαταχρίνων τὴν ἁμαρτίαν, 
χαὶ τὰ ἄλλα πάντα ποιῶν ὅσα τῇ φύσει γέγονεν ἀγαθὰ 
δι' αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα xat ὁδὸς 
ἡμῖν γένηται τῶν ἀγαθῶν, καὶ τὰ ἔργα ταῦτα πλη- 
ρώσῃ, ἃ δὴ παρὰ Πατρὸς δι᾿ αὐτοῦ γίνεται, εἰχότως 
ἂν λέγοι". « Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὑτοῦ εἰς 
ἔργα αὐτοῦ. ». 'Εξῆς δὲ πάλιν τὴν προαιώνιον ὕπαρ- 
ξιν ἑαυτοῦ σημαίνων, φησί" « Πρὰ τοῦ αἰῶνος ἐθεμε- 
λίωσέ με. » Εἰ δὲ καὶ γεννᾶται xa χτίζεται, ἀμφο- 
τέροις ἀποδώσει τὸ πρέπον. Γεννᾶται μὲν γὰρ ὡς 
Λόγος παρὰ Πατρὸς πρὸ τῶν αἰώνων, χαθάπερ φησὶ, 
χτίζεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ὅτε δι᾽ ἡμᾶς γέγονε σάρξ" 
οὕτως φησὶν ὁ εὐαγγελιστής. 


ἄλλο. 


Φησὶ xou περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Aa6ló- « Ὃ ὑπάρ- 
χων πρὸ τῶν αἰώνων. » Εἰ τοίνυν ὁ μὲν Υἱὸς πρὸ τῶν 
αἰώνων ὑπάρχει, χτίζεσθαι δέ φησιν ἑαυτὸν εἰς τὰ 
ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνάγκη πᾶσα συνεστώτων ἤδη τῶν 
ἔργων χτίζεσθαι νοεῖν αὐτόν. Μετὰ γὰρ τὴν τῶν ποιη- 
μάτων εἰς τὸ εἶναι πάροδον, ἐν τελευταίοις τοῦ al- 
νος χαιροοῖς γέγονεν ἄνθρωπος, ὅτε δὴ πρεπόντως τε 
xai λίαν εὐχαίρω; τὸ, « ἔχτισέ με, » φησί. Πῶς οὖν 
αὐτὸς ἂν ὑπάρχη τούτων ὁ ποιητὴς, εἰ μετ᾽ ἐχεῖνα 
χτίζεται; Εἰ ὃὲ πρὸ τῶν ἕογων ἐστὶν ὁ τούτων ποιῆ- 


49 Joan. 1, 11. 15 Psal. 0ΧΠ]. 12. 


231 


S. CYRILLI ALEXANDIUNI ARCIIIEP. 


Si vero Filio genua flectuntur, non erit ipse ex eorum Α Εἰ δὲ τῷ Υἱῷ χάμπτει πᾶν γόνυ, οὐκ ἂν εἴη τῶν 


"umero qui genua flectunt, sed ab iis diversus. 
Rursus scriptum est. quod « Onnis creatura. in- 
gemíscit, et parturit usque nunc, exepectaus re- 
demptionem et libertatem filiorum Dei **. » Si vero 
ingeuiscit omnis creatura, οἱ exspectat redemptio- 
nem et libertatem filiorum Dei, at Filius neque in- 
geniseere deprelenditur, neque adoptionem aut li- 
berationeu exspectare, sed ipse est qui creatirarum 
$rem adimplet, et. ingemisceutes adoptat, liberta- 
temque largitur : non igitur unus omuium erit, ne- 
que creaturis annumerabitur, sed diversus ab eis 
erit, quatenus, ut creaturze, ingemiscunt aux liatoris 
epe indigentes, ipse vero, ut Filius, servitutis jugo 
pressos in liber!ater asscrit. 


In illud, « Ante &ecula fendavit. me 35.» 


Seriptum est : « Deus. sapientia terram funda-. 
vit **.» Si esgo sapientia terram fundat, et ipse est 
firmitas et stabilimentnm omnium ( per ipsam enim 
terra stabilis manet), diligenter investiganilum est 
quo pacto sapientia qux terram fundat ἃ Deo fuün- 
datur. Dictum igitur etiam hoe proverbiali modo, 
oblique quodammodo significans, et latentem iu se 
habeus veriorem intelligentiam : hoc enim plerum- 
que proverbíis propriam est. Fundatur itaqne sa- 
pientía, hoc est Fitius Dei, &on quod, quatenus est 
Verbum, priucipium exsistendi acceperit, sed qua- 
tenus. factus est liomo, nostramque. similitudinem 
induit, principium ac fundamentum nobis factus 651, 
iedificatis nimirum ad pietatem per filem in ipsins, 
et in. novam, ut scriptum est. ?*, creaturam. refor- 
matis. Atqui non simpliciter dixit, Deus Verbum ant 
Filium me fecit, ne qua hereticis occasio praehbere- 
tur calumniandi ipsius essentiam tanquam factam, 
sed absolute, « fundavit ine, » Quod euim in supe- 
rioribus dixit, « Dominus creavit me, priucipium 
viarum suarum im opera ,;psius, » hoc etiam 
per hoc significatur. lilie enim factum — esse 
&e principium viarum suarum dicit; hic vero se 
fundamentum jactum esse eoram qui soperzifi- 
cantur affirmat, diversis modis idem plane dicens, 
aliisque verhis camdem rationem explicans. Períide 
enim est sive dicas principium, sive fundamentum. 
Quemadmodum enim in illis principium, 17] ita 
ctiam hie fundamentum flt lis qui ipsi per fidem 
super:zedificantur. 

AL!UD. 

Sapientissimus Paulus ita alicubi seribit : « Fuu- 
damentum illud nemo potest ponere, prater id quod 
positum est, quod est Christus Jesus **. » Si. ergo 
Christus fundamentum jactus. est, oportet autem ea 
qua superzdificantur. omnino sint talia, quale cst 
subjectum fundamentum (ita enim structura conve- 
micus, ut scriptum est **, iieplebitur in. templum 


" 
12-16 


χαμπτόντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ᾽ αὑτά. Καὶ πάλιν. 
γέγραπται" € Ὅτι πᾶσα di χτίσις συστενάζει, χαὶ 
συνωδίνε: ἄχρι τοῦ νῦν, ἀπεχδεχομένη τὴν ἀπολύ- 
τρωδιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ. » Εἰ δὲ στενάζει μὲν ἡ 
κτίτις, καὶ ἀπεχδέχεται τὴν ἀπολύτρωσιν xal τὴν 
ἐλευθερίαν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ, οὔτε δὲ στενάζων ὁ 
Yib; φαίνετα:, οὔτε τὴν υἱοποιῖαν ἐχδέχεται ἣ τὴν 
ἐλευθερίαν, ἀλλ᾽ αὐτός ἔστιν ὁ τὴν ἐλπίδα τῆς χτί- 
σεως ἀποπληρῶν, xal εἰς νἱοθεσίαν τοὺς στενάζοντας 
χαλῶν, χαὶ ὁ τῆς ἐλευθερίας óovfjp* οὐχ ἄρα ἐν τοῖς 
Wücl» ἐστιν, οὐδὲ ἐν τῇ χτίσει χαταριθμηθήσεται" 
ἀλλ᾽ ἕτερός ἔστι παρ᾽ αὐτὴν, χαθὰ μὲν ὡς κτί- 
34413 στενάζει τοῦ βοηθοῦντος δεόμενα * ὁ δὲ, ὡς 
Υἱὸς, ἐλευθεροῖ πάντα τῷ τῆς δουλείας δεσμῷ συν- 


B ἐχόμενα. 


Elk; τὸ, « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμε.λίωσέ με. ν 

Γέγραπται" « Ὃ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν 
γῆν. » Εἰ τοίνυν θεμελιοῖ μὲν fj σοφία τὴν γῆν, αὕτη 
δέ ἐστιν ἡ πάντων ἀσφάλεια ( μένει γὰρ ἑδραία δι᾽ 
αὐτὴν), χατὰ τίνα τρόπον fj θεμελιοῦσα θεμελιοῦται 
παρὰ Θεοῦ, ζητητέον. Εἴρηται τοίνυν καὶ τοῦτο χατὰ 
τὸν ταῖς παροιμίαις πρέποντα τύπον, πλαγίως παρα- 
δηλούμενον, χαὶ χεχρυμμένην ἔχον ἐν ἑαυτῷ τὴν 
ἀληθεστέρα") διάνοιαν" τοιοῦτο γὰρ ἀεὶ τῆς παροιμίας 
τὸ σχῆμα. ᾿Θεμελιοῦται τοίνυν ἡ σοφία, τουτέστιν, ὁ 


^ Υἱὸς τοῦ 8852, οὐ χαθὺ Λόγος ἐστὶν ἀρχὴν τοῦ εἶναι 


δεχόμενος, ἀλλχ χαθὸ γεγονὼς ἄνθρωπος χαὶ τὴν 
πρὸς ἡμᾶς φορέσας ὁμοίωσιν, ἀρχὴ xa θεμέλιος 
ἡμῖν γίνεται, οἰχοδομουμένοις εἰς εὐδέδειαν διὰ τῆς 
εἰς αὐτὸν πίϑτεως, χαὶ εἰς τὴν καινὴν χτίσιν ἀνα- 
μορφουμένοις, καθὼς γέγραπται. Λέγει γοῦν οὖχ 
ἁπλῶς, Ὁ Θεὸς Aóyov ἣ Υἱόν με πεποίη χεν, ἕνα μή τις 
τοῖς ἑτορυδυξοῦσιν ὑπάρχοι παρείσδυσις τοῦ χατα- 
Ψεύδεσθαι τῆς οὐδίας αὐτοῦ ὡς πετόπη μένῃς, ἀλλ᾽ 
ἀπολελυμένως, « Ἐθεμελίωσέ με. » Ὃ γὰρ ἔφασχεν 
ἐν τοῖς ἀνωτέρω, «Κύριος bes με ἀοχὴν 05v αὖ- 
τοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,» τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο σημαίνεται. 
Ἐχεῖ μὲν γὰρ ἀρχὴν ὁδῶν ἑαυτὸν πεποιῆσθαξ φησιν, 
ἐυταῦθα ὃδὲ θεμέλιον ἐποιχοδομουμένων ἐπ᾽ αὐτῷ 
χκαταδεθλῆῇσθαι διϊσχυρίζεται, πολυτρόπως τὰ αὐτὰ 
λέγων, χαὶ διὰ τῶν αὐτῶν νοημάτων ἀναχυχλώσας 
τὸν λόγον. Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν ἀρχὴν χαὶ θεμέ- 
λιον. Ὡς γὰρ ἐν ἐχείνοις ἀρχῇ, οὕτω xai ἐνταῦϑα 
θεμέλιος τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ᾽ αὐτὸν διὰ τῆς 
πίστεως γίνεται. 


AAAU. 

Λέγει που Παῦλος ἐπιστέλλων ὁ σοφώτατος" « Θε- 
μέλιον ἄλλον οὐδεὶς: δύναται θεῖνα: παρὰ τὸν χεΐίμε- 
νον, ὅς ἐστιν Ἰνοῦς Χριστός. ν Εἰ τοίνυν χεῖται μὲν 
θεμέλιος ὁ Χριστὸς, δεῖ δὲ τὰ ἐποιχοδομούμενα máv- 
τως εἶναι τοιαῦτα, ὁποῖό, περ ἂν ὑπάρχοι τὸ ὑπο- 
χείμενον (οὕτω yàp ἂν xai ἡ οἰχοδομὴ συναρμολο- 
yoouévm, xa0X γέγραπτλι, πλυρωθήσξτα! εἰς ναῦν 


Rom. viu, 19,943. *^ Eccli, xxiv, 11. ?* Prov, μὲ, 195. " Hl Cor. v, 17. ** | Cor. in, 11. ** lbid. 


vi^. 


991 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


"3108, atque compactos per cognationem carnalem. A ἐμὲ διὰ τῆς πίστεως xai σύσσωμος τούτοις ἀνα- 
δειχθεὶς, δέξωμα. συναρμολογουμένους φυσιχῶς xal συνδεσμονυμένους πρὸς ἐμὲ διὰ τὴν κατὰ σάρχα σνγ- 


1évetav. 
ALIUD. 
Ez objectione hereticorum. 


At quo. pacto, iuquiunt, possit illud, « fundavit 
me, » de incarnatione Verbi intelligi, cum ipse dicat 
se ante szcula fundatum, antequam terra lieret *, et 
antequam montes stabilirentur? Manifestum enim est, 
multis postea. temporibus, quam totuur universum 
et quidquid in eo est, fieret, incarnationem Verbi 
factain esse. 


Solutio objectionis. 


Nequaquam difficile est ad ejusmodi hareticorum 
oljecliones respondere ; necesearia tamen est audi- 
torum prudentia et pietas. Quod enim sub. finem 
przsentis szeculi Christi adventus per carnem factus 
sit, neino, ut arbitror, eorum qui recte sentiunt ne- 
gabit. Mauifesta enim sunt qus sacra Scriptura 
proclaniat, At Deus qui futura. omnia novit, non 
quando res ipsz eveniunt, eliam ante constitutionem 
mundi oovit, qua ultimis temporibus eventura 
essent. ldcirco qua ipsum decent, faciens , soa 
quando nos facti sumus, tunc primum de nobis de- 
liberat, verum etiam antequam flerel terra, et ante 
sx:cula rerum nostrarum successus el eventus pra 
novit : el ante szcula fundavit Filium suum, quan- 
tum ad suam prauotionem attinel, ut nos super 
eum sedificati, resurgamus in iucorruptionem *, qui 
alioquin per 179 prevaricationem in interitum et 
eorruptionein incideramus. Sciebat euiny nos per 


sepulcro terre, ut scriptum est, cubituros, atque 
audituros : « Terra es, et iu terram reverteris. » Cum 
autem qua ex re nostra erant, etiam ab. :elerao 
pracogitarit owniut nostrum conditor et creator, 
previdit atque praiuivit eum qui propter nos el 
pro uobis homo futurus esset, hoc est, Verbum 
suum, ut initium viarum et fundamentum reperiatur 
instaurate in ipso human: natur ad incorruptio- 
uen, utque vocelur primogenitus in multis fratri- 
bug *, ei resurgat primitia eorum qui dorinierunt *. 
Quod enim sapientissimus Salomon in Proverbiis 
inquit : « Aute s2cula. fundavit me, » et quie dein- 
ceps sequuntur, loc ipsum explicat Paulus ad Ti- 
motheum discipulum suum scribeus : « Collabora 
in Evangelio secundum virtutein Dei, qui nos libe- 
ravit, et vocavit vocatione sua sancta, non secumn- 
dum opera nosir2, sed secundum propositum suum 
et gratiam quie data est nobis in Christo Jesu ante 
tempora ssecularia, manifestata est autem nunc per 
illuminationem Salvatoris nostri Jesu Christi, qui 
destruxit quidem mortem, illuminavit autem vitant 
et iucorruptione", » Si ergo ante &ecula, nimiruu: 
cum nondum facti essemus, vocalione sancta vocati 


δ j'rov. viui, 33.295... * 1 Cor. xv, ὃν. 


5 fhoin. vin, 29. 


AAAO. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν alpetixov. 


Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασὶ, τὸ ε ἐθεμελίωσέ με ν 
εἷς τὴν μετὰ σαρχὸς ἐχλαμθάνεσθαι τοῦ Λόγου map- 
ουσίαν, ὅπου φησὶν αὑτὸς πρὸ τοῦ αἰῶνος ἡδρᾶσθαι, 
πρὸ ποῦ τὴν γῆν ποιῆσαι, πρὸ τοῦ ὄρη ἐδρασθῆναι ; 
Εὔδηλον γὰρ ὡς πολλοῖς ὕστερον χρόνοις μετὰ τὸ γε- 
νέσθαι τόδε τὸ σύμπαν χαὶ τὰ ἐν αὑτῷ, γέγονεν t) ἕν- 
σαρχος οἰχονομία τοῦ -Λύγον. 


Πρὸς τοῦτο «“ἰύσις. 


Πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτα τῶν αἱρετιχῶν προδλήματα, 
δυσχερὲς μὲν οὐδὲν ἀντιλέγειν" χρεία δὲ ὅμως «ἧς: 


p τῶν ἀχροωμένων εὐλαδείας. “Ὅτι μὲν γὰρ ἐπὶ τέλει 


τοῦ παρόντος αἰῶνος fj μετὰ σαρχὸς τοῦ Λόγον γέγονε 
παρουσία, οὐχ ἂν, οἶμαι, τὶς τῶν εὖ φρονούντων ἀρ- 
νήσαιτο. Φανερὰ γὰρ τὰ ἕν ταῖ; θείαις βοώμενα 
Γραφαῖς. ᾿Αλλ᾽ ὁ γινώσχων τὰ ἐσόμενα Θεὸς xaX οὐχ 
ὅτε γίνεται τὰ πράγματα, χαὶ πρὸ τῆς τοῦ χόσμον 
χκαταθολῆς δε: τὰ ἐν ἐσχάτοις συμδησόμενα χαιροῖς. 
Διὸ δὴ τὰ ἑαυτῷ πρέποντα πράττων, οὐχ ὅτε γεγόνα- 
μεν, τότε πρῶτον περὶ ἡμῶν βουλεύεται, ἀλλὰ xal 
πρὶν γενέσθαι τὴν γῆν χαὶ τοὺς αἰῶνας, ἔσχεν iv 
ἑαυτῷ τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς τὴν γνῶσιν" xa προεθεμε- 
λίωσε τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν ὅσον εἰς τὴν οἰχείαν πρό- 
γνωσιν, ἵνα ἡμεῖς ἐποιχοδομηθέντες αὐτῷ, πάλιν 
ἀναστῶμεν εἰς ἀφθαρσίαν οἱ πεσόντες εἰς φθορὰν διὰ 


τὴν παράδαπιν. "Ἤδει γὰρ ὅτι νεχροὶ μὲν ἐσόμεθα d 


C διὰ τὴν ἁμαρτίαν’ χεισόμεθα δὲ ἐν γῆς χώματι, 
peccatum morituros, et propter inobedientiam in 


χαθὰ γέγραπται, διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀπείθειαν, ἀχούον- 
τες € Γῆ εἶ, xal εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. » Ἐπειδὴ δὲ 
χρηστὰ περὶ ἡμῶν χαὶ πάλαι προεδουλεύετο ὁ πάν- 
των ἡμῶν ποιητής τε xal δημιουργὸς, προεθεώρει 
xai προώριζε τὸν δι᾽ ἡμᾶς xai ὑπὲρ ἡμῶν ἐσόμενον 
ἄνθρωπον, τουτέστι, τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, ἵνα χαὶ ἀρχὴ 
ὁδῶν χαὶ θεμέλιος εὑρεθῇ, ἀναχαινιζομένης εἰς 
ἀφθαρσίαν τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἐν αὐτῷ, xal xp 
ματίσῃ πρωτότοχος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, χαὶ ἀναστῇ 
τῶν χεχοιμημένων ἀπαρχῇ. “Ὅπερ γὰρ ὁ πάνσοφος 
Σολομῶν ἐν ταῖς Παροιμίαις φησί" « Πρὸ τοῦ αἰῶνος 
ἐθεμελίωσέ pe, » χαὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς " τοῦτο χαὶ 
ὁ Παῦλος σαφηνίζει πρὸς Τιμόθεον τὸν ἑαυτοῦ μα- 


i 


Ünthv ἐπιστέλλων ὧδε « Συγχαχοπάθησον τῷ Eó- : 


χαλέσαντος χλήσει ἁγίᾳ, οὐ χατὰ τὰ ἔργα ἡμῶν, 
ἀλλὰ κατὰ ἰδίαν πρόθεσιν χαὶ χάριν τὴν δοθεῖσαν 
ἡμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ πρὸ χρόνων αἰωνίων, qavs- 
ρωθεῖσάν τε νῦν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Σωτῆρος 
ἡμῶν Ἰνσοὺ Χριστοῦ, χαταργήσαντος μὲν τὸν Oáve- 
τον, φωτίσαντος δὲ ζωὴν χαὶ ἀφθαρ-ίαν. » El τοίνυν 
xai πρὸ τοῦ αἰῶνος, οὕπω γεγονότες δηλαδὴ, χλήσει 
ἁγίᾳ χεχλήμεθα χατὰ χάριν χαὶ πρόθεσιν τοῦ πάντα 
προειδότος Θεοῦ, χεχλήμεθα ài ἐν Χριστῷ Ἰπσοῦ, 


*[ Cor. xv, 20. " ll Tim. 1, 8-10. 


D αγγελίῳ χατὰ δύναμιν Θεοῦ τοῦ σώσαντος fud; xai ; 


' 


-— 
Bm 


9:3 


S. CYHILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 996 


ma praescientis,, ut, quemadmodum moco diximus, A pas τὴν εὐλογίαν, xal τῆς εὶς τὸν θάνατον χαταδίχης, 


antiquior in nobis sit benedictio quam maledietio, 
aptiquior promissio ad vitam quam condemnatio ad 
mortem, antiquior adopiatio in libertatem quam 
diabolica servitus. Redit autein natura in pristinum 
Statum, superatis qua deinceps ei acciderunt, gratia 
$c benelicio illius qui eam fundavit in bonis in 
Christo, rursymque fit id ipsum quod erat in prz- 
notione Dei, ex charitate pradestinata ad omnia 
optima per Filium. 


ALIUD, per similitudinem et exemplum. 


C:eterum necesse est ut accuratius investigemus 
175 quo pacto nobis sapientia Dei ante secula prz- 
fundata fuerit.Quemiad nodum si quis architectus, do- 
inus adiflcationem incipiens, cogitans secum, ut 
par est, ne donis successu temporis aliquod vitium 
accipiat eorum qux? domibus aceidere solent, fir- 
missimum fundamentum jacit, ac veluti radicem 
inconeussam operibus excogitat, ut, si vitium faciat, 
cum prineipium sive fundamentum salvum sit, aliam 
rursus dowum ei superstruere possil : eadem ra- 
tione omnium creator Christum salutis nostre fun: 
damentum etiam ante creationem mundi jecit, ut 
cum eam per peccatum labefactari coutigerit, ite- 
rum in ipso instauremur. Quantum igitur attinet ad 
consilium et propositum Patris, etiam ante. szecula 
fundatur Christus ; opus vero ipsum suo tempore e:- 
(fectum est, ita exigente rei necessitate, lnstaurati 
enim sumus in Cliristo, adventus sui in. carnem 
tempore, ab aeterno salutis nostrze fundamentum ip- 
sum habentes. 


ASSERTIO XVI. 


De aternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- 
stantia Patris emanct. 


Objectio Arianorum; quam suc sequuntur. solu- 
l10nes. 

At quo pacto, inquiunt, possit esse. ceternus Fi- 
lius? Aut quomodo, cum e Patre procedat, non om- 
nino ab ipso separetur? Nam quod ex aliquo 
procedit, mecesse est ut sit pars essentiie ex 
qua processit, Quod autem separaumna est ac di- 
visum, ounibus suis partibus integrum esse nequit. 


Solutio per exemplum. 


Quid igitur dicent accidere soli, quando splendo- 
rem sunm ex sc emittit? Quid igni, ex quo calor 
procedit? Separationesne ac divisiones in ejusce- 
modi substantiis lieri censent? At vero sol noune 
ita splendet ut. nulla raGone immiuuatur? Neque 
enim quisquam spleudorem localiter ab eo secer- 
nere possit. Ex igue vero nou separatim calorem 
procedeutem videu;us : sed est ipsius essenti:p ignis 
fructus, inseparabiliter 17G ex ipso procedens, 
sicut et splendor e luce. Neque enim lumen subsi- 
stere potest absque splendore; neque iguis absque 
vi calefaciendi. Semper enim adlizrescunt et adnata 
sunt ipsis substantiis quie ex iis gignuntur. [ta 


τὴν εἰς ζωὴν ὑπόσχεσιν, xai τῆς Ex τοῦ διαδόλου 
δουλείας, τῆς υἱοθεσίας τὴν ἐλενθερίαν. ᾿Ανατρέχει δὲ 
ἡ φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον, τὰ μεταξὺ συμδεθηκότα νι- 
κήσασα, διὰ τὴν χάριν τοῦ θεμελιώσαντος αὐτὴν kv 
ἀγαθοῖς ἐν Χριστῷ, χαὶ πάλιν ἐχεῖνο γίνεται ὅπερ 
ἣν ἐν προγνώσει τοῦ Θεοῦ, ἐξ ἀγάπης προοριζομένη 
ποὸς πάντα τὰ κάλλιστα 6v Υἱοῦ. 


ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ὑποδείγματι. 


Πῶς ἡμῖν προθεμελιοῦται ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία πρὸ 
τοῦ αἰῶνο;, ἀναγχαῖον ἰδεῖν. Ὥσπερ εἴ τις ἀρχιτέχτων 
σοφὸς οἴχου κατασχενΐῖς ἀρχόμενος, ἐννοήσας τε, χατὰ 


ῃ τὸ εἰκὸς, μὴ τι ἄρα xal πάθοι, προϊόντος τοῦ χρόνου, 


τῶν ὅσα πέφυχε γίνεσθαι περὶ τὰς τῶν οἰχοδομημά- 
των χατασχευὰς, θεμέλιον ἀῤῥαγῆ καταδάλλεται. xat 
ῥίζαν ὥσπερ ἀχλόνητου τοῖς ἔργοις ἐπινοεῖ, ἵν᾽ εἴ τι 
xai πάθοι σωξομένην ἔχοντα τὴν ἀρχὴν, αὖθις ἐπ᾿ 
αὐτῇ xai ἀναστῆναι δυνηθῇ τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον 6 
πάντων δημιουργὸς, τῆς ἡμετέρας σωτηρίας προ- 
ἐθεμελίωσε τὸν Χριστὸν, καὶ πρὸ τῆς τοῦ χόσμου xa- 
τασχευῆς, ἵν᾽ ἐπειδήπερ συμδῇ πεσεῖν διὰ τὴν παρά- 
6a3tw, αὖθις ἀναχτισθῶμεν ἐπ᾽ αὐτῷ. Ὅσον μὲν οὖν 
εἰς βουλὴν τε καὶ πρόθεσιν τοῦ Πατρὸς, χαὶ πρὸ τοῦ 
αἰῶνος θεμελιοῦται Χριστός " τὸ δέ γε ἔργον οἰχείῳ 
γέγονε χαιρῷ, οὕτως ἀπαιτούσης τῆς χρείας τοῦ 
πράγματος. ᾿Ανγανεούμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ χατὰ τὸν 
τῆς ἐπιδημίας χαιρὸν, οἱ χαὶ πάλαι τῆς σωτηρίας 
αὐτὸν θεμέλιον ἔχοντες. 


AOTOZ IG. 


Περὶ ἀϊδιότητος Υἱοῦ, xal ὅτι ἀμερίστως xpoj.1- 
θεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. 


Avcíüscic 'Apeuaroyr " πρὸς ἣν αἱ λύσεις ἐξεξῆς. 


Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασὶν, ἀΐδιος εἶναι ὁ Yló; ; 
πῶς δὲ προελθὼν £x Πατρὸς, οὐ πάντως αὑτοὺ xol 
μεμέρισται ; Τὸ γὰρ Ex τινος προελθὼν, μέρος ἂν εἴη 
τῆς οὐσίας, ἀφ᾽ ἧς καὶ προελήλυθε. Τὸ δὲ ἅπαξ ἀπο- 
μερισθὲν, οὐκ ἂν ὁλόκληρον εἶναι vcolzo. 


Ὲξ ὑποδείγματος ἡ JAécic. 


Τί οὖν ἄρα φήσουσι συμθαίνειν περὶ τὸν ἥλιον, 
ὅταν ἐχπέμπῃ τὸ ἴδιον ἀπαύγασμα; Τί δὲ περὶ τὸ 
πῦρ νομίζουσι γίνεσθαι, ὅταν ἐξ ἑαυτοῦ τὴν θερμα- 
σίαν ἐκπέμπῃ ; Μερισμοὺς ἄρα καὶ ἀποχοπὰς ἐν ταῖς 
τοιαύταις οὐπίαις ὑπολαλθάνυυσι vlvzo0ac; Καὶ μὴ 
λάμπει μὲν ὁ ἥλιος χατ᾽ οὐδένα τρόπον ἐλαττούμενος; 
Διέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοπιχῶς τὸ ἀπαύγασμα ἀπ᾽ ab- 
τοῦ. ᾿Απὸ δέ γε τοῦ πυρὸς, οὐ μεμερ'σμένως ὁρῶμεν 
«tv θερμασίαν ἐχτρέχουσαν, ἀλλ᾽ ἔστι τῆς τοῦ πυρὸς 
οὐσίας καρπὸς ἀμερίστως ἐξ αὐτῆς προϊὼν, ὥσπε 
xai τὸ ἀπαύγασμα τοῦ Qtuxóc. Καὶ οὐχ ἂν cir, τὸ φῶς 
ποτε χωρὶς ἀπαυγάσματος, 020b τὸ πὺρ χωρὶς τοῦ 


θερμαίνειν. ᾿Αεὶ γχο παολπέφυχε τλῖς 591221209 οὐ» 


399 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


$00 


lis. Nos ex nihilo ad esse traducti sumus : Deus A τὸς δὲ ὁ Θεός. Ex τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη- 


vero semper Οἱ erat, et erit. Qualis vero est is qui 
gignit, talem etiam esse oportel qui ex eo gigni- 
tyr. /Eternus. autem est Deus ac Pater, z:ternum 
itaque etiam quod ex ifso procedit lumen, et 
erat, cLest. Aderat igitur lumini splendor. Preterea 
verbum quod ex homine procedit, in nihilum eva- 
nescit, et neque vivum est, neque efficax. Nam qui 
illud gignit homo ex nihilo est, et corruptioni ob- 
noxius, Verbum autem Dei vivum esi, ct ex vivo 
procedens, erat el est semper. Neque eniin Deus 
unquam aul erat, aut erit absque Verbo. Idcirco 
Paulus de ipso inquit : « Vivum est Verbum Dei at- 
que efficax !*. » Creator itaque est, et omnia per 
ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil !*. » 


ALIUD. 
Ez objectione lereticorum. 


Non est, inquiunt, Christus innata atque inexsi- 
stens Deo potentia ac sapientia, sed diversa quidem 
est illa, de qua Paulus inquit !*, /Eterna ejus po- 
tentia el deitas : alius vero ab liac est Christus, 
alieque mulie cum ipso potestates el sapientiae 
appellat:e. Atqui innata ac vera Dei potentia est 
creatrix universorum ; liz vero ab ipsa facto sunt, 
tamets) eximia quzdam Dei potentia supra reli- 
quas sit Christus, idcirco facta ut virtutem ac po- 
tentiam tribuat iis qui ea egent : et sapientiam det 
ea egentibus, utque justa efficiat quie justitia :ca- 
rent. Est itaque, aiunt, innata Dei potentia princi- 
pio carens et non facia, ab zterno in Patre. Factus 
est autem Christus dictis de causis. Si vero non- 
nulli existimant Christum ipsum esse innatam Dei 
potentiam, quia Paulus scribit : « Christus potentia 
Dei, et sapientia Dei! : » quid dicent audientes 
Deum dicentem de eruca : « Potentia 178 mea 
magna !*? » Aut quid facient, cum Psalmista mul- 
(28 Dei virtutes ac potentias statuat, dicens : « Be- 
nedicite Deum, omnes potentis ejus !* ? » 


Solutio objectionis. 
Si idcirco factus est Christus, ut justitiam, sa- 
pientiam, virtutem sive potentiam largiatur iis qui 
indigent : nos ergo causa sumus cur ipse factus 


τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. 
D 


μεν" ἀεὶ δὲ ἣν xal ἔσται Θεός. 'θποῖος δ᾽ ἂν ὁ τίχτων 
ὑπάρχῃ, τοιοῦτον εἶναι χρὴ χαὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ τιχτό- 
μενον. ᾿Αἴδιος δὲ ὁ Θεὸς xai Πατὴρ, ἀΐδιον ἄρα xal 
τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς ἣν χαὶ ἔστι. Συνῆν ἄρα τῷ φωτὶ τὸ 
ἀπαύγασμα. Καὶ ὁ μὲν ἐξ ἀνθρώπου προερχόμενος 
λόγος, εἰς τὸ μὴ ὃν ἀναλύεται, xal οὔτε ζῶν ἐστιν, 
οὔτε ἐνεργῆς. Καὶ γὰρ καὶ ὁ τοῦτον γεννήσας ἄνθρω- 
πος, ἐχ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶ xal ὑπόχειται φθορᾷ. Ὁ δὲ 
τοῦ Θεοῦ Λόγος ζῶν ἐστι" xal Ex ζῶντος προελθὼν, 
ἣν ἀεὶ καὶ ἔστιν. Οὐ γὰρ fjv, οὐδὲ ἔσται ποτὲ, χωρὶς 
Λόγου θεός. Kat γοῦν ὁ Παῦλός φησι περὶ αὐτοῦ, ὅτι 
« Züv ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἑἐνεργῆς. » Δημιουργὸς 
γοῦν ἔστι, καὶ πάντα γέγονε δι᾽ αὐτοῦ, xot χωρὶς αὐ- 


AAAO. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετιχῶν. 


Οὐχ ἔστι, φασὶν, ὁ Χριστὸς ἡ ἔμφυτος χαὶ ἐνυπ- 
ἀρχουσα τῷ θεῷ δύναμις xal σοφία, ἀλλ᾽ ἑτέρα μὲν 
ἐχείνη περὶ ἧς xat ὁ Παῦλός φησιν, fj τε ἀΐδιος αὐτοῦ 
δύναμις καὶ θεότης " ἕτερος δὲ παρ᾽ ἐχείνην ὁ Χρι- 
στὸς, xal ἕτεραι πολλαὶ σὺν αὐτῷ δυνάμεις τε xol 
σοφίαι χαλούμεναι. Καὶ fj μὲν ἔμφυτος ὄντως xol 
ἁληθὴς τοῦ Θεοῦ δύναμις, ποιητιχὴ τῶν ὅλων ἐστίν" 
αἱ δὲ γεγόνασι παρ᾽ αὐτῆς, εἰ καί τις ἐξαίρετος τοῦ 
Θεοῦ δύναμις παρὰ τὰς ἄλλας ὑπάρχει Χριστὸ:, el; 
τοῦτο γενομένη, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα" 
ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα σοφισμοῦ, ἵνα διχαιώσῃ τὰ 
διχαιοσύνην oüx ἔχοντα, Ἔστιν οὖν, φησὶν, ἡ μὲν 
ἔμφυτος τοῦ Θεοῦ δύναμις ἄναρχός τε καὶ ἀγένητος, 
ἀϊδίως ἐν Πατρί. Γέγονς δὲ ὁ Χριστὸς ἐπὶ ταῖς clpn- 
μέναις αἰτίαις. El δὲ νομίζουσί τινες αὐτὸν εἶναι τὸν 
Χριστὸν τὴν ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ δύναμιν διὰ τὸ γε- 
γράφθαι παρὰ Παύλῳ᾽ « Χριστὸς Θεοῦ δύναμις xal 
Θεοῦ σοφία, » τί ἄρα ἐροῦσιν ἀχούοντες τοῦ Θεοῦ 
λέγοντος περὶ τῆς χάμπης * ε Ἧ δύναμίς μου ἡ με- 
γάλη;» Τί δὲ ποιήσουσι πολλὰς Θεοῦ δυνάμεις ση.- 
μαίνοντο; τοῦ Ψαλμῳδοῦ, δι᾽ ὧν φητιν" « Εὐλογεῖτε 
τὸν Κύριον, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ: » 

Πρὸς ταῦτα ici. 

Εἰ διὰ τοῦτο γέγονεν ὁ Χριστὸς, ἵνα διχαιώσῃ τὰ 
διχαιοσύνης δεόμενα, ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα σοφι- 
σμοῦ, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεω; χρήζοντα, ἡμεῖς 


sit; neque factus fuisset nostri similis, nisi Deus D ἄρα αὐτῷ γεγόναμεν τοῦ εἶναι αἴτιοι, xal οὐδ᾽ ἂν 


primum de producendis creaturis cogitasset. Et si 
haec ipsa est nostri usus causa, ergo instrumentum 
est nostr: creatiouis, non ex seipso talis exsistens, 
sed ita factus propter nos. Quemadmodum igitur 
vocatur potentia, propter ea quibus potentia datur, 
el sapientia, propter ea quibus sapientia confer- 
tur : ita etiam filius vocabitur, propter eos qui 
fiunt filii : nihilque erit. proprie per se, sed omnia 
hsec propter nos. Quo pacto igitur constabit illud 
quod in Psalmis canitur, « Ipse fecit nos, et non 
ipsi nos** » si nos illi sumus auctores et causa 


'* Hebr. iv, 12, 


!5 Joan. 1, 3. 
XCIX, 5. 


“6 | Cor, 1, 94. 


!! [bid. 


ἐγένετη καθ᾽ ἡμᾶς, εἰ μὴ Θεὸς ἐδουλεύσατο δημιουρ- 
γῆσαι τὰ γενητά. Καὶ εἰ τῆς ἡμῶν ἕνεχα χρείας 
ταῦτά ἐστιν, ὄργανον ἄρα τῆς ἡμῶν δημιουργίας 
ἐστὶν, οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ τοιοῦτος ὑπάρχων, ἀλλ᾽ οὕτω 
γεγονὼς δι᾽ ἡμᾶς. Αρ' οὖν ὥσπερ χαλεῖται δύναμις 
διὰ τὰ δυναμούμενα, καὶ σοφία διὰ τὰ σοφούμενα, 
οὕτω xal ὁ Υἱὸς διὰ τὰ νἱοποιούμενα, xal οὐδέν ἐστι 
χυρίως δι᾽ ἑαυτὸν, πάντα δὲ ταῦτα δι᾽ ἡμᾶς. Πῶς οὖν 
σωθήσεται τὸ ἐν Ἑαλμοῖς ἀδόμενον * « Αὐτὸς ἐποέησε 
ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡμεῖς, » εἴπερ ἡμεῖς αὐτῷ δεδώχαμεν 
τοῦ εἶναι τὰς αἰτίας; Εἰ γὰρ xal αὐτὸς φαίνοιτο t$; 


!* Joel 11, 95. 


19 Psal.cxtvin, 9. ** Pal, 


905 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIITEP. 


301 


qux facta sunt. Atqui si ridicula fuit prior nostra A δ᾽ ἡμῶν καταγέλαστος ὁ πρότερος βίος, ὅτι μὴ οὖσι 


vita, quod diis qui natura non exstant, servieri- 
mus; certe nunc multo misériores censeri debere- 
mus, quod eum qui natura deus non sit, colamus : 
quod absurdum cst. 


ALIUD. 


Si quod factum est, diversum est omnino natura 
ab eo quod factum non est, non potest zqualiter 
illius glorie particeps esse. « Gloriam enim meam, 
inquit, alteri non dabo "δ. » Si vero zequaliter par- 
ticeps est Filius veniens in gloria Patris : non est 
igitur creatura, qui increati gloriam indutus est. 


180 ALIUD. 

Sacre Scriptur» Filium verum Deum vocant : 
atque ita credimus. Si vero quidquid factum est, 
recens est respectu increati ; neque par est ut Dcum 
recentem ac novum colamus : non est igitur Fi- 
lius Deus recens, quippe qui est id quod creatum 
non est. 

ALIUD. 


Si quod creatum est, diversum plane est ab in- 
creato, adorari non debet. Divino enim praecepto 
hoc vetitum est. Si vero Filium jubemur adorare, 
non autem alium deum, qui sit creatus : increatus 
igitur est Filius. 


ALIUD. 


Si quidquid factum est, servum est ejus, a quo 
factum est : impossibile igitur illi est libertatem al- 
teri conferre quam non habet. Si autem eam con- 
fert Filius, servus itaque non est, sed potius Doini- 
nus et Deus. 


ALIUD. 


Si omnis creatura sub natura consistens naturse 
illi, sub qua est et facta est, servit, deitas autein 


libera est, omnique naturali necessitate superior :. 


manifestum est Deum non servire nature. Cum 
vero Filius sit Deus, certe nature subjectus non 
erit, quod creaturis proprium est. At qui cogua- 
tione naturali a creatura differt, quo pacto non sit 
diverse ab ea nature? 


ALIUD. 


Si nulla creatura naturaliter perfecteque Deo ac 
Paui similis est, similis autem est Filius, adeo ot 
qui eum videat, Pawem videat : non est igitur 
creatura, qui perfectam absolutamque Patris simi- 
litudinem gestat. 


ALIUD. 
Si emnes creature Deo serviuht, non autem 


sunt dominx glorie, Filius vero non ita, sed Do- 
minus glorix ** : non est igitur creatura. 


ALIUD. 


Si quidquid ex nihilo ad esse traductum est, fleri 
potest ut iterum in nihilum redigatur, lioc vero in 


82 [φῇ xpi, 8. ** ECor. 1], 8. 


φύσει θεοῖς ἐδουλεύσαμεν, πολλῷ μᾶλλον νῦν ἐσμεν 
ἀθλιώτεροι, τῷ μὴ φύσει θεῷ προσάγοντες τὴν λα- 
τρείαν" φεῦγε τὸ ἄτοπον. 


Αλλο. 

Εἰ πᾶν τὸ γενητὸν ἕτερόν ἐστι πάντη τοῦ ἀγενήτου 
κατὰ τὴν φύσιν, οὗ δύναται τῆς ἐχείνον δόξης ἰσομέ- 
τρῶς χοινωνεῖν, « Τὴν γὰρ δόξαν μου, φησὶν ὁ θεὸς, 
ἑτέρῳ οὐ δώσω. » Εἰ δὲ χοινωνεΐ ὁ Υἱὸς ἐρχόμενος 
ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς, οὐχ ἄρα χτίσοσμα ἐστὶν ὁ τὴ 
τοῦ ἀχτίστου δόξαν ἡμφιεσμένος. | 

AAAO. 


Θεὸν ἀληθινὸν ἀποχαλοῦσιν αἱ θεῖαι Γραφαὶ τὸν 


.B Υἱὸν, καὶ οὕτω πιστεύομεν. Εἰ δὲ πᾶν τὸ γενόμενον 


πρόσφατόν ἐστιν ὡς πρὸς τὸ ἀγένητον' οὐχ ὅσιον δὲ 
εἶναι Θεὸν πρόσφατον ἐν ἡμῖν, οὐχ ἔσται ἄρα Θεὸς 
πρόσφατος ὁ Υἱὸς, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἀγένητον. 


AAAO. 

El τὸ γενητὸν χαθόλου ἕτεμόν ἐστι τοῦ ἀγενήτου, 
οὐ δεῖ αὐτῷ προσχυνεῖν. ᾿Απηγόρενσε γὰρ τοῦτο τὸ 
θεῖον λόγιον. El δὲ τῷ Υἱῷ προστασσόμεθα προῦσ- 
xuvelv, οὐχ Ext δὲ καὶ ἑτέρῳ θεῷ, ὅπερ ἐστὶ τὸ γε- 
νητόν᾽ o9 γενητὰς ἄρα ὁ Υἱός. 

ΑΛΛΟ. , 

Ei πᾶν τὸ γενόμενον δοῦλόν ἐστι τοῦ πεποιηχότος, 
ἀδννάτως ἄρα. ἔχει ἑτέρῳ τὴν ἐλευθερίαν ὁρέγειν, 
ἧς αὐτὸ οὐχ ἔτυχεν. Εἰ δὲ παρέχει ὁ Υἱὸς, οὐχ ὡς 
δοῦλος δηλονότι, Κύριος δὲ μᾶλλον xai Θεός. | 


| AAAQ. 

El πᾶσα 3j πτίσις ὑπὸ φύσιν οὖσα «ἢ φύσει δου- 
λεύει ὑφ᾽ ἣν χαὶ πεποίηται, ἐλεύθερον δὲ πάντη τὸ 
θεῖον xa χρεῖττον ἀνάγχης φυσιχῆῇς, δῆλον ὡς οὐ 
δεδούλωξαι φύσει Θεός. Ἐπεὶ 65 Θεὸς ὁ Υἱὸς, οὐχ 
ἔσται ἄρα ὑπὸ φύσιν, ὅπερ τῶν γεγονότων ἐστὶν οἷ- 
χεῖον. Ὁ δὲ τῆς πρὸς τὴν χτίσιν ὁμογενείας φυσιχῶς 
ἀπῳχισμένος, πῶς οὐχ ἂν εἴη παρ᾽ αὐτὴν ἑἕτερο- 
φυής τε χαὶ ξένος ; 

AAAO. 

El μηδὲν τῶν ἐν τῇ χτίσει φυσιχῶς ἀπηχρίδωται 
πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁμοιότητα, ὅμοιος δὲ 
ὁ Υἱὸς, ὡς τὸν ὁρῶντα αὑτὸν, τὸν Πατέρα ὁρᾶν, οὐκ 
ἄρα κτίσμα ὁ τὴν ἐχείνου ἀπηχριδωμένως φέρων 
ὁμοιότητα. 

ΑΛΛΟ. 

Εἰ πάντα τὰ χτίσματα δοῦλα τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ οὗ χύ- 
ρια τῆς δόξης, οὐχέτι δὲ ὁ Υἱός" τῆς γὰρ δόξης Κύ- 
ριος᾽ οὐχ ἄρα χτίσμα τυγχάνει. : 

AAAO. 

Εἰ πᾶν τὸ £x τοῦ μὴ ὄντος el; τὸ εἶναι παρενεχθὲν, 

αὖθις ἐνδέχεται χαὶ εἰς τὸ μὴ ὃν χωρῆσαι, οὐχ ἔστι 


$07 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIED. 


$08 


producit atque constituit, fleret sive crearetur ab alio, A ὑφ᾽ ἑτέρου γενέσθαι, ποιεῖ δὲ Ex μὴ ὄντων ὁ Πατὴρ, 


Pater vero ex nihilo creat: fleri itaque potest, αχ il- 
lorum sententia, ut et Pater ex niliilo fiat. At si lioc 
inconveniens, atque adeo impossibile est, ut qui 
alías naturas creat, 189. ab. alia natura. creatns 
sit : longe profecto absurdius est, univers» natu- 
ri opificem ab alia natura creatum esse existimare. 
Nam quod creat creatum esset, et quod creatum est 
crearet, si Filius cum sit factus, ut ipsi opinantur, 
faceret, quod est absurdissimum : siquidem soli 
nature divin tribuenda et relinquenda sunt, quz 
ipsius sunt propria et peculiaria, quorum unum ac 
precipuum est, ex nihilo creare posse. 


ASSERTIO XVIIT. 


ἐνδέχεται ἄρα αὑτὸν, xat! αὐτοὺς, Ex μὴ ὄντων γεγο- 
νέναι. Εἰ δὲ ἀπρεπὲς χαὶ ἀδύνατον ἑτέρων φύσεων 
δημιουργὸν ἐννοεῖν ὑφ᾽ ἑτέρας ἐχτίσθαι φύσεως, 
ἁτοπώτερον ἄρα, τὸν ἁπάσης φύσεως αὑτουργὸν ὑφ᾽ 
ἑτέρας δημιουργεῖσθαι φύσεως ὑπολαμόδάνειν. Καὶ 
γὰρ ἂν τὸ ποιοῦν ἐγίνετο χαὶ τὸ γινόμενον ἐποίει, 
εἴπερ ὁ Υἱὸς γινόμενος Emolet, xav! ἐχείνους, ὅπερ 
ἐστὶν ἀτοπώτατον" εἴ γε μόνῃ προσήχει τηρεῖσθαι 
τῇ θείᾳ φύσει τὰ αὐτῆς ἐξαίρετα, ὧν ἕν xal πρῶ- 
τον ὑπάρχει τὸ Ex μὴ ὄντων δύνασθαι δημιονργεῖνο 


ΛΟΓΟῸΣ IH'. 


Quod non sit idem creatura et filius : neque in Deo B ^or μὴ ταυτὸν κτίσμα xal γέννημα, μηδὲ τῷ 


creare el gignere : aliaque conclusionem inferentia 
per reduciionem ad impossibile. 


Defensio simplex ex nudis argumentis. 


Si gignere et creareidem esset in Deo, non fuis- 
set lata in Unigenitum vox illa, « llic est Filius meus 
dilectus ** : » cum etiam ea que natura inanimata 
sunt, (ilii Dei sint, si idem est creatura et geni- 
iugi. 


ALIUD. 


Si, quemadmodum creatura proprie dicitur de 
nobis, ita etiam genimen, ac perinde de Filio-: nihil 
amplius quam nos habebit, cum sit proprie creatura 
et genimen. 

ALIUD. 


Si genimen el creatura sunt idem, est vero etiam 
Spiritus sanctus, ul isti volunt, creatura: certe et 
genimen. Si autem et Spiritus sanctus est. genimen, 
el Filius Dei est genimen, omniaque sunt geni- 
mina: quomodo unigenitus dicitur Filius in multis 
fratribus "77 


ALIUD. 

Si quidquid creatura Dei est, genimen quoque 
est : nihil eorum qua facta sunt, ab adoptione in 
filios est alienum. Quod si verumest, frustra no- 
bis adoptionem annuntiat Deus, cum et inanimata 
naluraliler eam consequantur: siquidem  quid- 


quid est, genimen quoque sive filius proprie p 


cst. 
ALIUD. 


Si genimen et creatura idem sunt, quod vero ge- 
nitum a Deo est, creatura naturaliter est : ergo 
creatura Dei et naturale genimen Dei idem sunt. Si 
vero id quod natura, non autem quod adoptione ge- 
nitum est, consubstantiale Deo est : omne quod 
16839 factum cst, natura tale invenietur : siquidem 
creatura genimen quoque natura est, et non partici- 
patione. 

ALIUD. 


Si creatura eliam genimen proprie cst, certe 


** Mab. 181, 17; xvii, 5, " Rom, vini, 29. 


ἀδελφῶν εἰσαγόμενος ; 


κτίζειν τὸ γεγγᾷν ἐπὶ Θεοῦ" xal &AJa διὰ τῆς 

elc ἄτοπον ἀπαγωγῆς ἔχοντα «τὸ συμκπέ- 

ρασμά. 
'AzoAoría αὐτοκλεξεί. 

Εἰ τὸ γέννημα τῷ χτίσματι ταυτὸν ἣν παρὰ θεῷ, 
οὐχ ἂν ἐπὶ τὸν Movoyevr, ἐφέρετο φωνή" εὐοὗτός ἐστιν 
ὁ Υἱός μον ὁ ἀγαπητός" » ἅτε δὴ xal τῶν ἁψύχων 
χατὰ φύσιν υἱῶν ὄντων θεοῦ, εἴπερ τὸ χτίσμα ταυ- 
τὸν τῷ γεννήματι τυγχάνει. 

AAAO. 

El ὥσπερ τὸ χτίσμα χυρίῳς λέγεται ἐφ᾽ ἡμῶν, 
οὕτως χαὶ τὸ γέννημα, ὡσαύτως δὲ χαὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ, 
οὐδὲν ἡμῶν ἔξει πλέον εἰς ὑπεροχὴν κτίσμα xal 


C γέννημα χυρίως ὧν. 


ΑΛλΟ. 


Εἰ τὸ γέννημα xa τὸ χετίσμα ταυτὸν τυγχάνει, 
ἔστι δὲ χτίσμα χαὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, κατ᾽ αὐτοὺς, 
δῆλον ὅτι xol γέννημα. Εἰ δὲ xoi τὸ Πνεῦμα γέν- 
vnpa, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ γέννημα, χαὶ τὰ πάντα 
γεννήματα, πῶς μονογενὴς ὁ Υἱὸς ὁ μετὰ πολλῶν 


Αλλυ. : 

El, εἴ τι χτίσμα Θεοῦ, τοῦτο xal γέννημα, οὐδὲν 
τῶν γεγονότων λείπεται τῆς υἱοθεσίας. Εἰ δὲ τοῦτο, 
μάτην ἡμῖν υἱοθεσίαν ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἅτε δὴ 
xai τῶν ἀψύχως ἐχόντων τοῦτο χατὰ φύσιν, εἵπερ, 
εἴ τι χτίσμα, τοῦτο καὶ γέννημα χυρίως ἐστίν. 


ἀλλο. 


Ei τὸ γέννημα xal τὸ χτίσμα ταυτόν ἔστιν, ἔστι δὲ 
τὸ γενόμενον Θεοῦ χτίσμα φύσει, χτίσμα θεοῦ δηλον- 
ὅτι xal φύσει γέννημα Θεοῦ τὸ αὐτό. Εἰ δὲ τὸ φύ- 
Get, ἀλλ᾽ οὐ θέσει γεννώμενον, ὁμοούσιον τῷ θεῷ, πᾶν 
τὸ γενόμενον εὑρεθήσεται φύσει, εἴπερ τὸ χτίσμα 
φύσει xal γέννημα τυγχάνει, xal οὐ μετοχῇ. 


AAAO. 
Ei τὸ χτίσμα τοῦτο xal γέννημα χυρίως ἣν, πολλῷ 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


$12 


ratione generat, qua creat: eadem etiam ratione ἃ vdv τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει xal τὸ προγινώσχειν 
prenoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ralione τῷ ποιεῖν, ἵνα χαὶ ταύτῃ ἧ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τοῦτο, 


eit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam 
faciens mala qua prenoscit, si modo idem sunt 
hec ín ipso, quod quidem est non esse composi- 
ium. 


ALIUD. 


Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- 
positus non est : videre et generare idem etiam in 
ipso fuerit, ut inuniversum non sit compositus. Si 
vero hec non sunt in eo indiíferentia , atque 
cadem (neque enim quod videt, hoc et generat) 
simplicitas ejus non leditur : ne id quidem quod 
aliter generet, aliter creet, efliciet ut sit com- 
positus. . 


ALIUD. 


Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii 
. generant ex, seipsis, creant vero extrinsecus: in 


quibus vero generare et creare idem est, in iig crea - 
re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque 


ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum iili 
concedunt, quod quidem est facere, generare vero 
non item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- 
for est. 


ALIUD. 


Si generare et creare in Deo, quia compositus 
non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia 
tales non sumus : idem erit in illo praenoscere et ge- 
nerare. Non enim hoc in nobia idem est, quia com- 
positi sumus. Si vero simplex illius natura ei com- 
positionis expers, eam quz in nobis est, differen- 
tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- 
dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit 
compositus. | 


ALIUD. 


Si generare idem est quod creare, generans erit 
creaus id. quod generatum est, et generans id 
quod creatum est. At vero facere sive creare est 
operationis, generare vero naturz. Natura autem 
et operatio non sunt idem : generare igitur et creare 
non sunt idem. 


ALIUD. 


ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσχει xaxà, εἴπερ ταυτὸν ταῦτα 
καρ αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. 


ἀλλο. 


El τὸ γεννᾷν xai τὸ χτίζειν ὡσαύτως ἔχει Θεὸς, 
ἐπειδὴ ἀσύνθετος, χαὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾷν ταυτὸν ἂν 
εἴῃ παρ᾽ αὑτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετον fj. 
Εἰ δὲ μὴ ὄντᾳ παρ᾽ αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὗ γὰρ 
ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως χαὶ τίχτει), τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ 
οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾷν δηλονότι αὐτὸν ἑτέρως 
xai χτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου 


p ἐργάζεται. 


AAAO. 

El παρ᾽ οἷς τοῦ γεννᾷν τὸ κτίζειν ἕτερον, καρὰ 
τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννᾷν, ἔξωθεν δὲ χτίζειν ὑπάρ- 
χει, παρ᾽ ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ χτίζειν ταυτὸν, τὸ ἕξω- 
θεν χτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴχοθεν γεννᾷν. 
Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μὲν 
ποιεῖν, γεννᾷν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ ὁ 
χατὰ φύσιν δημιουργός. 


. AAAO. . 
Εἰ τὸ γεννᾷν xai τὸ χτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπειδὴ 
ἀσύνθετος, ταυϑόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ χαὶ παρ᾽ ἡμῖν, 


ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ᾽ αὐτῷ τὸ προνοεῖν 


€ τῷ γεννᾷν, Οὐ γὰρ ταυτὸ τοῦτο παρ᾽ ἡμῖν, ὅτι σύνθε- 


«ot εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ᾽ 
ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοίαν εἶναι παρ᾽ αὐτῷ ἐξεδιά- 
σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾷν αὐτὸν ἄλλως, xat χτίζειν ἑτέρως, 
στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου ἐργάζεται. 


: ἄλλθ. 


Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἔστι τὸ ποιεῖν, ὁ γεννῶν ἔσται 
ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. 
᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως ^b τὸ 
γεννᾷν. Φύσις δὲ χαὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν" οὐχ ἄρα 
τῷ γεννᾷν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. 


ἀλλο. 


Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστ:, τῷ δὲ γεννᾷν πα- 


pater, certe non sunt idem facere et generare : si- 
quidem aliud 185 quidem est pater, et vicissim 
opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, 
opifex erit et pater. Si autem filius est factor 
una cum patre, qui vero factor est, est etiam 
pater : filius ctiam ipse erit pater, quod absurdum 
est. 


ALIUb. 


Si idem sunt pater et creator, siquidem generare 
οἱ facere idem sunt, et creator est nomen operatio- 
hi$ : pater quoque merito operationis, nen relauio- 
nis nomen feerit. Si vere οἱ hoc et illud operatio- 
his ΘΟ 6l: certe uno atquc. codem temporc 


tho, οὐχ àv εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾷν, εἴπερ 
ἕτερον μὲν ἔστι πατὴρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. 
El δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται 
xaY πατίρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα- 
«pt, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι χαὶ πατὴρ, ἔσται xal αὑτὸς 
πατὴρ, ὅπερ ἄτοπον. 


ἀλλο. 


Εἰ ταυτόν ἐστι πατὴρ χαὶ δημιουργὸς, ἐπεὶ χαὶ τῷ 
Ὑεννᾷν τὸ ποιεῖν ταυτὸν. ἔστι ὃὲ ἐνεργείας ὄνομα ὅ 
δημιουργὸς, xax τὸ πατὴρ εἰχότως ἐνεργείας, ἀλλ᾽ οὗ 

σχέσεως ἂν εἶτ" εἰ δὲ xal τοῦτο χἀχεῖνο ἐνεργείας 
ἐστὶ, χατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν xal ποιῶν 


915 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


$16 


crediderunt : dicant nobis quomodo primus parens Α τέμνειν δύνασθαι πεπιστεύχασι, λεγέτωσαν ἡμῖν πῶς 


Adam consubstantialis erit illi qui ex se genitus est, 
cum neque ipse possit esse Abel, neque Abel un- 
quam futurus sit Adam ? Atqui nominum differentia 
substautize identitatem non tollit. Atque lioc quidem 
in facta et creata natura. Quomodo igitur non fue- 
rit impium in natura increata, qux onibus creatis 
longe antecellit, illud statuere? Quemadmodum igi- 
tur si esset diverszx essentiz», non esset verum Ver- 
bum,ita cum sit consubstantialis, verum etiam Vere 
hum est. : 
ALIUD. 

Nomina quz substantiara rerum declarant prima 
maximeque propria sunt : multam tamen in iis dif- 
ferentiam videre licet. Alia enim universalius res 
ipsas significant, et generaliter explicant; alia vero 
universalia insingularia secant, multasque res ap- 
parere faciunt, Exempli gratis, hominis nomen sim- 
pliciter atque absolute dictum, universum genus ho- 
minum significat, aut substantiam ipsam : Paulus 
vero aut Petrus, 187 aut Jacobus, aut Cephas hu- 
manitatem in singularia partitur, multosque homi- 
nes constituit. Nominum itaque differentia accipitur 
quidem in iis qui ejusdem substantix» sunt, neque 
tollit. eorum qux ejusdem speciei sunt, naturalem 
inter se similitudinem. Cum igitur — Pater dicatur 
Pater, Filius vero Verbum, non erit vel hic illi, vel 
ille huic dissimilis natura, cum solis nominibus dis- 
tinguantur. Ostensum autem est, nominum diffe» 
rentiam naturalem inter se similitudinem eorum quz 
consubstantialia sunt nequaquam subvertere. Nihil 
itaque obstat quominus Filius consubstantialis sit 
Patri, tametsi vocetur Filius, et non. sit. Pater ipse 
verum ipsius Verbum. Cum enim sit simplex Patris 
essentia, nullum aliud intermedium excipiet genera- 
tionem Verbi naturaliter ex ipso procedentis. Quod- 
que unum revera cui ipso est, quatenus naturali- 
ter etiam ipse est Deus, et vivens e vivo Patre ef- 
fulsit. 


Ex objectione Eunomii. 

ln Evangeliis, ait, Filius ad Patrem ita dieit : 
« Pater, glorifica Filium tuum ; » Filius contra au- 
dit: « Et glorificavi, δὲ rursus glorificabo ?*, » 
Αἱ quo pacto pessit Filius vere esse Verbum Patris, 
cum Pater ipsum alloquatur ? allocutio autem abs- 
que verho fieri nou potest. Aut. igitur ipsemet se- 
cum loquitur, aut si Pater. revera Filium alloqui- 
wur, alius profecto erit a Verbo quod insitum alque 
inexsistens Deo secundum naturam est, quod ipsum 
alloquitur, juxta voluntatew Patris, 


Solutio objectionis. 

Non desinet iste. incorpoream essentiam calum- 
niari, persuadens sibi sermonem ex ca proferri ta- 
lem, qualis est humanus, qui labiorum et liugu:e 
adininiculo pronuxtietur, atque illa adstantium au- 
ditum feriat, ut ita loquentis voluntas intelligi pos- 


9 Joau, xu, 23, 


D Λόγος τοῦ Πατρὸς χατὰ ἀλήθειαν ὅ Υἱὸς, ὅπου qal 


ὁ προπάτωρ ᾿Αδὰμ ὁμοούσιος ἔσται πρὸς τὸν ἐξ αὖ- 
τοῦ γεγονότα, οὔτε αὐτὸς “Αδελ εἶναι δυνάμενος, οὔτε 
μὴν τοῦ "Αδελ ἐσημένου ποτὲ ᾿Αδάμ. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἐχ- 
θάλλει τῆς οὐσίας τὴν ταυτότητα, fj τῶν ὀνομάτων 
διαφορά. Καὶ τοῦτο ἐπὶ γενητῆς χαὶ χτιστῆς οὐσίας, 
Πῶς οὖν οὐκ ἀσεδὲς ἐπὶ τῆς ἀγενήτου φύσεως ixstvo 
δοξάζειν, πάντα ὑπερχειμένης τὰ γενητά; Ὡς οὖν 
εἴπερ ἣν ἑτεροούσιος, οὐκ ἂν ἣν Λόγος ἀληθινὸς, οὔ-- 
τως ἐπειδήπερ ὁμοούσιος, ἀληθινὸς ἂν εἴη Λόγος. 


ΑΛΛΟ. 
Σημαντιχὰ μὲν τὰ ὀνόματα τῶν οὐσιῶν ἔστι, τὰ 
πρῶτα δὴ μάλιστα xa τὰ χυριώτατα * ἀλλὰ πολλὴν 
ἄν τις ἐν τούτοις ἴδοι τὴν διαφοράν. Τὰ μὲν γὰρ xa- 
θολιχώτερον τὰ ὄντα σημαίνει, χαὶ γενιχὴν ποιεῖται 
τὴν δήλωσιν * τὰ δὲ εἰς τὸ χαθ᾽ ἕν τὰ χαθόλου σημαι- 
νόμενα διατέμνοντα, πολλὰ τὰ ὄντα φαίνεσθαι ποιεῖ. 
Οἷον φέρε εἰπεῖν, τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἁπλῶς τε xal 
ἀπολελυμένως λεγόμενον, σύμπαν σημαίνει τὸ ἀνθρώ- 
mttov γένος, f| τὴν οὐσίαν αὐτήν᾽ τὸ δὲ Παῦλος τυ- 
χὸν fj Πέτρος, Ἰάχωδος f) Κηφᾷς, εἷς τὸ χαθ’ ἕνα 
σχίζον τὴν ἀνθρωπότητα, πολλοὺς εἶναι τοὺς ἀνθρώ- 
πους ποιεῖ. Οὐχοῦν fj τῶν ὀνημάτων διαφορὰ Xay6á- 
νετάᾶι μὲν ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων, οὐ μὴν ἐχθάλλει τῆς 
πρὸς ἄλληλα φυσιχῇς ἐμφερείας τὰ τοῖς αὐτοῖς εἴδε- 
σιν ὑποπίπτοντα. “Ὅταν οὖν ὁ μὲν lHlacho λέγηται 
Πατὴρ, ὁ δὲ Υἱὸς Λόγος, οὖχ ἔσται τὴν φύσιν ἣ οὗτος 
πρὸς ἐχεῖνον, f| ἐχεῖνος ὡς πρὸς τοῦτον ἀνόμοιος, ἂν 
μόνοις ὀνόμασιν ἔχοντες τὴν διαστολήν. Δέδειχται γὰρ 
ὡς οὐκ ἀνατρέψει τῶν ὁμοφυῶν τὴν πρὸς Gri 
φυσιχὴν ὁμοιότητα τῶν ὀνομάτων ἡ διαφορά. Οὐδὲν 
ἄρα χωλύει τὸν Υἱδὺ ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κἂν 
Υἱὸς καλεῖται xa μὴ Πατὴρ αὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς 
αὐτοῦ Λόγος. ᾿Απλῇ γὰρ οὖσα fj τοῦ Πατρὸς οὐσία, 
οὐδὲν ἕτερον ἐπιδέξεται μεσολαδοῦν τὴν γέννησιν τοῦ 
ἐξ αὐτοῦ φυσιχῶς προελθόντος Λόγον, χαὶ ὡς ἕν 5y- 
τως πρὸς αὐτὸν, χαθὸ φύσει xal αὐτὸς Θεὸς xal ζῶν. 
Ex ζῶντος ἐξελάμφθη Πατρός. * 












᾿Αγτίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. 
Ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, φησὶν, εὑρίσχομεν λέ 
τὸν Υἱὸν ὡς πρὸς τὸν Πατέρα * « Πάτερ, δόξασόν ow: 
τὸν Υἱὸν, » ἀνταχούοντα δὲ παρ᾽ αὐτοῦ" « Καὶ ills j 
ξασα, χαὶ πάλιν δοξάσω. » Καὶ πῶς ἂν εἶναι δύνα 








νεται πρὸς αὐτὸν διαλεγόμενος ὁ Πατήρ; διάλεξις δὲ 

λόγου χωρὶς οὐκ ἂν γένοιτό ποτε. Ἢ τοίνυν αὐτὸς. 

ἑαυτῷ ἔσται διαλεγόμενος, f| εἴπερ ὄντως λέγει 7 

πρὸς αὐτὸν ὁ Dlavtp, ἕτερός ἔστι παρὰ τὸν ἐνδιάβι».. 

τον χαὶ ἐνυπάρχοντα τῷ Θεῷ χατὰ φύσιν Λόγον, 

λαλεῖ πρὸς αὐτὸν, χατὰ βούλησιν τοῦ Πατρός. 
Πρὸς ταῦτα Acci. 

Οὐ παύσῃ συχοφαντῶν τὴν ἀσώματον οὐσίαν, Mi 
ἐξ αὐτῆς ἀποτελεῖσθαι πιστεύων τοιοῦτον, ὁποῖος 
efr, χαὶ ὁ ἀνθρώπινος, διὰ χειλέων καὶ γλώττης ἀπ 
χτυτούμενος * xal τὴν τοῦ πέλας πρηϑσαράσσων ἀκπηῆ 
ἵνα δὴ καὶ γένοιτο σαφὴς τοῦ λαλοῦντο; ἣ βούλησθε 


$19 
test solvi Scriptura ; quem Deus sanctificavit, et À 
misit in mundum, vos dicitis quia Blasphemas, 
quia dixi : Filius Dei sum **. » Si enim naturalem 
cum prophetis similitudinem habuisset, non utique 
veluti à 189 minoribus se comparationem fecis- 
set. Nam cum dixit, « Si illos dixit deos, ad quos 
sermo Dei factus est, manifeste ostendit Dei ser- 
monem ad se factum non esse, sicut ad illos : sed 
quod ipse sit sermo Patris ad proplietas dictus. 
Quomodo igitur is, qui tanto intervallo prophetas 
superat, nihil habet amplius quam prophetz, ut tv, 
blaspheme, impudentissime asscris? 


ALIUD. 


Si nescivit Filius voluntatem Patris, sed, quem- 
admodum hostes Christi asseruni, sermonem ab 
ipso suscipit, ut ita discat, et perinde ac prophetarum 
aliquem Pater ipsum alloquitur : aquolis igitur est 
prophetis. Quid igitur rursum statuent de Psalmi- 
sta, in Spiritu dicente : « Quis in nubibus exzqua- 
bitur Domino? et quis similis erit Domino iu filiis 
liominum ?*? ; Viden' quo pacto aperte. neminem 
inquit in prophetis, quos figurate nubes vocat, neque 
in iis, qui per gratiam in filios Dei adoptati sunt, 
equalem fore Filio naturali ? Quomodo igitur cen- 
sendus est vere loqui David, qui talia in Spiritu di- 
cit, si sermo Pairis etiam ad ipsum fit, sicut ad 
sanctos, et non novit voluntatem Patris perinde at- 
que illi, et per auditum revelationem illius suscipit ? c 
At si blasphemum est dicere, Spiritum mentiri, ut 
omnino est blasphemum, neque aliter se res habet: 
certe Deus incomparabili excellentia prophetis su- 
perior erit, quippe qui verus sermo, et voluntas ac 
sapientia Patris. 


ALIUD. 


Si Verbum Patri naturaliter. inexsistens aliu:l est 
ab eo quod sacre Scripturi nobis proponunt, ut 
sit quoddam occultum et latens in Patre, aliud ve- 
TO quod enuntiat quae Pater loquitur, quem et 
Joannes Deum esse dicit: quomodo igitur simplex 
et compositionis expers esse censebitur ? Siquidem 
necessario qui aliquid occultum et aliquid appa- 
rens habet, non simplex, sed potius compositus cst 
et ex duobus constans. Atqui Deus est natura sua 
simplex, nihilque in se hahet compositum. Unus 
jtaque in ipso est naturalis et insitus Filius. 


ALIUD. 


Si, quemadmodum hostes Christi 18 audent 
dicere, Yerbum quod in Evangelio nobis przdica- 
tur, diversum est ab eo quod Patri natura inexsi- 
&lil, neque novit arcana Patris, sed discit quando 
cum alloquitur : ergo ex ignorantia ad scientiain 
traducitur. Atqui quo pacto vere dicit: « Ego et 


δ) Joan. x, 55, 56. 3 Psal. LXXXVIII, 7. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


330 


νετο, xaY οὗ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφὴ, ὃν ὁ Θεὸς 
ἡγίασε χαὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν χόσμον, ὑμεῖς λέγετε 
ὅτι Βλαστημεῖς, ὅτι εἶπον " Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἶμι.» Καὶ 
γὰρ εἰ τὴν πρὸς τοὺς προφήτας εἶχεν ἰσότητα φυσι- 
χὴν, οὐχ ἂν ὡς ix τοῦ ἐλάττονος τῶν χαθ᾽ ἑαυτὸν 
ἐποιεῖτο τὴν σύγχρισιν, τὰ ἐχείνων λαμδάνων sl; 
παραδείγματος δύναμιν. Λέγων γὰρ, « Εἰ ἐχεένους 
εἶπε θεοὺς, πρὸς o0; ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, » σα- 
φῶς ἀποδείχνυσιν οὐ λόγον γεγενῆσθαι Θεοῦ πρὸς; αὖ- 
τὸν, ὥσπερ χαὶ πρὸς ἐχείνους, ἀλλ᾽ ὅτιπερ αὐτὸς εἴη 
τοῦ Πατρὸς ὁ λόγος ὁ πρὸς τοὺς προφἧτας λεγόμενος. 
Πῶς οὖν ὁ τοσοῦτον τῶν προφητῶν ἀπεσχοινισμένος 
xai ἄνω που κείμενος, οὐδὲν ἕξει πλέον αὐτῶν χατὰ 
τὴν σὴν, ὦ βλάσφημε, τόλμαν ; 
ΑΛΛΟ. 


Εἰ οὐχ οἶδεν ὁ Υἱὸς τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν, ἐχδέ- 
χεται δὲ, καθάπερ ol χριστομάχοι νομίζουσι, τὸν παρ᾽ 
αὐτοῦ λόγον, ἵνα δή ποτε xat μάθοι, χαὶ ὥσπερ πρός 
τινα τῶν προφητῶν ὁ Πατὴρ διαλέγεται πρὸς αὐτὸν, 
ἴσος ἄρα προφήταις ἐστί. Ποῖ δὴ οὖν ἄρα χωρήσει 
πάλιν ἡμῖν ὁ ἅγιος Ἑαλμῳδὸς ἐν Πνεύματι λέγων, 
ὅτι « Τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ Κυρίῳ ; xal 
τἰς ὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ: ,», Ἰδοὺ 
γὰρ ἐνθάδε σαφῶς οὐδένα φησὶν οὔτε ἐν προφήταις, 
obe xal νεφέλας τροπιχώτερον λέγει, οὔτε μὴν τοῖς 
εἰς υἱότητα Θεοῦ χαταταττομένοις διὰ τῆς χάριτος, 
ἴσον ἔσεσθαι τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ. Πῶς οὖν ἀληθεύσει 
Δαδὶδ ὁ ἐν Πνεύματι τὰ τοιαῦτα λέγων, εἴπερ καὶ λόγος 
τοῦ Πατρὸς πρὸς αὐτὸν γίνεται, χαθάπερ πρὸς τοὺς 
ἁγίους, xai οὐχ οἷδε τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν καθά» 
περ ἐχεῖνοι, ἀλλ᾽ ἐχδέχεται τὴν ἀποχάλυψιν az 
διὰ τῆς ἀχροάσεως ; El δὲ δύσφημον τὸ ψεύδεσθαι 
τὸ Πνεῦμα λέγειν, δύσφημον δὲ πάντως, καὶ oby' 
ἑτέρως ἔχον, ὑπερέξει προφητῶν ὁ Κύριος ἀσυγχρί- 
τοις ὑπεροχαῖς, αὐτὸς ὧν ὁ ἀληθινὸς λόγος καὶ ἡ τοῦ 
Πατρὸς βούλησις χαὶ σοφία. | 

AAMAO. 


Ei ἕτερός ἐστιν ὁ ἐνυπάρχων τῷ Πατρὶ xazà φύσιν ^ 
Θεὸς Λόγος παρὰ τὸν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς angst 
γόμενον, xal χεῖται μέν τις ἐν Πατρὶ χεχρυμμένος καὶ ᾿ 
ἐνδιάθετος" ἕτερος δέ τίς ἐστιν ἐξαγγελτιχὸς τῶν παρ᾽ 
αὑτοῦ λαλουμένων, ὃν xai Ἰωάννης Θεὸν Λόγον εἶναί 
φησι, πῶς ἔτι τῷ Θεῷ xal Πατρὶ τὸ ἁπλοῦν xai 
ἀσύνθετον σωθήσεται: Εἴπερ ἀναγχαίως ὁ χεχρυμν 
μένον τι χαὶ ἐμφανὲς ἔχων, ἁπλοῦς οὐχ ἂν εἴη, σύν» 
θετος δὲ μᾶλλον xal tx δύο συγχείμενος. "Ἔστι & 
ἁπλοῦς χατὰ φύσιν ὁ Θεὸς, χαὶ οὐδὲν ἐν αὐτῷ σύν- 
θετον. Εἷς ἄρα Λόγος ἐν αὐτῷ φυσιχός τε xal ἐνδιά» 
θετος ὁ Υἱός. 










AAAO., 

Εἰ, χαθάπερ ol χριστομάχοι τολμῶσι λέγειν, ἕτερος 
ὧν παρὰ τὸν ἐνυπάρχοντα φύσει Θεὸν Λόγος ὁ δὲ 
τῶν Εὐαγγελίων ἡμῖν χηρυττόμενος, οὐχ οἷδε «à xs 
χρυμμένα τοῦ Πατρὺς, μανθάνει δὲ ὅτε πρὸς αὐτὸ 
διαλέγεται " ἐξ ἁγνωτία; ápa εἰς γνῶσιν ἔρχεται, ^* 
xal ἐξ ἀνοίας εἰς νόησιν. Καὶ πῶς ἀληθεύσει λέγων ^ 


933 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


325 


go qui Filius Dei natura est, erat revera sermo, Α φύσει τοῦ Πατρὸς Υἱὸς, πῶς ἂν πρὸς αὑτὸν ἐγένετο 
quomodo factus est ad illum sermo, cum dixil λόγος, φέρε εἰπεῖν, ἐν vip, « Ποιήσωμεν ἄνθρω- 


Deus, « Faciamus hominem ??? ; 


Solutio objeciionis. 


Rursus impingis, non attollens te ultra huma- 
nas cogitationes, ac veluti oblitus quod de divina 
essentia sermonem habeas, ex iis qu:e nobis pro- 
pria sunt, illam metiris. Au ignoras Divinitatem 
nominibus nobis usitatis appellari, omnia vero 
longe aliter quam nostra se babere? Non enim quia 
verbum sive sermo hominis hypostatice non subsi- 
stil, et sonitus quidam linguz est in aerem emis- 
sus: ideo divinus etiam sermo ita se habet; se: 
vivens ex vivo, atque hypostatice exsistens ex hy- 


TOV; ) 
Πρὸς τοῦτο Avctc. 

Σχανδαλίζῃ πάλιν οὐχ ἀναδαίνων τὰ ἀνθρώπινα" 
ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπιλελησμένος ὅτι σοι περὶ τῆς θείας οὐ- 
σίας ὁ λόγος ἐστὶν, x τῶν καθ᾽ ἡμᾶς ὀρίζῃ τὰ ἐχείνῃ 
προσόντα. Ἢ οὐχ οἶσθα ὅτι τοῖς xa0' ἡμᾶς ὀνόμασι 
τὸ Θεῖον ἀποχαλεῖται, πάντα δὲ ἑτέρως ἐστὶν ἣ χαθά- 
περ ἡμεῖς ; Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ὁ μὲν ἀνθρώπου λόγος 
ἀννπόστατος xat γλώττης ἐξήχημα πρὸς ἀέρα πεμπό- 
μενον, διὰ τοῦτο χαὶ ὁ θεῖος ὡσαύτως ἕξει λόγος, 
ἀλλὰ ζῶν Ex ζῶντος, καὶ ὑφεστηχὼς ἐξ ὑφεστηκότος 
ἐστί. Καὶ πάλιν, οὐχ ἐπειδήπερ ἡ ἐν ἡμῖν σοφία xai 


postatice exsistente procedit. Rursus, non quia 82- p ἐπιστήμη οὐχ ἐν ὑποστάσει χεῖται χαθ᾽ ἑαυτὴν, διὰ 


pientia οἱ scientia quae in nobis est, bypostaticam 
per se exsistentiam non habet : idcirco sapientia 
qu: in Deo est non erit hypostatica. Αἱ vero si fa- 
teris Deum non esse nobis similem, fateberis etiam 
omnia ipsius non esse nostra, sed tanto esse excel- 
lentiora nostris, quanto ipse etiam essentize ratione 
est przestantior. 


ALIUD, ín idem. 


Non animadvertit przeclarus iste argumentator, in 
quam ingentem blasphemiam ruat : Dominum enim 
appellat animal, non intelligeus aliud esse animal 
quam vitam, quemadmodum scientia aliud est quam 
sciens. Nam si quis dicat vitam, significat rem illam 
qua si alicui insit, vivum ut sitefficit : animal vero 
est id quod ejus rei qua vivificat, particeps est. 
Atqui Dominus non ita seipsum vocat, sed potius 
vitam. Si vero, cum sit vita, est etiam aninial, juxta 
Wlius insaniam, dicatur eliam Pater esse animal, 
cum ipse de se dicat : « Vivo ego, uicit Dominus**, » 
Sed valere jussis perditi hominis nugis, et aposto- 
licum illud ei dicentes : « Cogitationes sint tibi in 
perditionem δ᾽,» ad 192 veritatem doctrinze nos 
conferamus, et Dominum nou animal, ut illi, sed 
vitam ipsam esse dicamus, 41: omuia vivificat **, 
quippe quz in ipso, juxta Pauli sententiam, et mo- 
veantur, et sint "3. 


ALIUD, in eamdem sententiam. 


Sacram Scripturam Filium vocare Verbum **, 
boc est, prolationem ejusmodi verborum qualia 
sunt humana, temerarius iste ac przeclarus scilicct 
arcanorum Dei interpres imaginatur: non intelli- 
gens quod sacras Littere illum ita ex nostro more 
appellent. Loquitur enim Pater arcane atque incf- 
fabiliter ad Filium, cui naturaliter voluntas Patris 
cognita est, neque exspectat serinonem, qui occul- 
tam illius voluntatem explicet. Quando igitur de 
Deo dicitur sive prdicatur aliquid eorum quz ho- 
minibus potius conveniunt, auditor ultra humanum 
morem cogitationem suam erigat, et ad spiritua- 


89 Gen. 1, 96. 


80 
i, 1 seqq. Ezech. xxxiu, 141. 


*! Act, viii, 90. 


τοῦτο xai dj ἐνυπάρχουσα τῷ Θεῷ σοφία τὸ ἐνυπό- 
στατος εἶναι χαθ᾽ ἑαυτὴν ζημιωθήσεται, ᾿Αλλ᾽ εἴπερ 
ὁμολογεῖς μὴ xa0' ἡμᾶς εἶναι τὸν Θεὸν, ὁμολογεῖς 
δηλονότ' xal πως τὰ αὑτοῦ μὴ εἶναι τῶν xaO ἡμᾶς, 
ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡυᾶς τοσοῦτον, ὅσον χαὶ χατὰ τὸν τῆς οὐ- 
σίας λόγον διέστηχεν. 


ΑΛλΟ, πρὸς τὸ αὑτό. 


"HYvórnoty ὁ σοφὸς, ὡς οἴεται, χαὶ ὀξὺς εἰς τὸ νοεῖν 
ἀμέτρῳ περιπεσὼν δυσφημίᾳ" ζῶον γὰρ ὀνομάζει 
τὸν Κύριον, οὐχ εἰδὼς ὅτι τὸ ζῶον ἕτερόν ἐστι παρὸ 
τὴν ζωὴν, ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη παρὰ τὸν ἐπιστήμονα. 
Ζωὴν μὲν γὰρ εἴ τις λέγοι, αὐτὸ σημαίνει τὸ πρᾶγμα 
τὸ ἕν τισι γινόμενον xal ζωοποιοῦν αὐτά" ζῶον δὲ 
λέγων, τὸ μετέχον τοῦ ζωοποιοῦντό; φησιν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ 
οὕτως ἑαυτὸν ὁ Κύριος ὀνομάξων φαίνεται, ζωὴν δὲ 
μᾶλλον ἀποχαλεῖ, Εἰ δὲ ζωὴ ὑπάρχων χαὶ ζῶόν ἐστι 
χατὰ τὴν ἐχείνον φρενοθλάθειαν, λεγέσθω xai ὁ Πα- 
τὴρ ζῶον, ἐπειδήπερ φαίνεται λέγων" « Ζῶ ἐγὼ, λέ» 
γει Κύριος. ν᾿Αλλὰ ταῖς ἐχείνου φλυαρίαις ἐῤῥῶσθαι 
φράσαντες, xat τὸ ἀποστολιχὺν ἔχεῖνο προσθέντες“ 
« Τὰ νοήματά σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, » ài 
τὴν ὀρθότητα τῶν δογμάτων δραμούμεθα, xaX οὐ ζῶον 
xav' ἐχείνους, ἀλλὰ ζωὴν ἐροῦμεν τὸν Κύριον, ζωο- 
γογοῦσαν τὰ πάντα ὡς ἐν αὐτῷ χινεῖσθαι χαὶ εἶναι, 
χατὰ τὴν Παύλου φωνήν. 


ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. 


Ὁ Δόγον ἡ θεία Γραφὴ τὸν Υἱὸν ὀνομάζειν, καὶ προ- 


φορὰν ῥημάτων τοιούτων ὁποῖά ἔστι τὰ ἀνθρώπινα, 
φαντάζεται πάλιν ὁ γοργὸς εἰς ἀθουλίαν xal νεανιχὸς 
εἷς τὸ μὴ νοεῖν ὀρθῶς τὰ θεῖα μυστήρια" οὐχ εἰδὼς 
ὅτι χατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν συνήθειαν οὕτως αὐτὸν 
αἱ θεῖαι χηρύττουσι Γραφαί. Διαλέγεται δὲ ἀῤῥήτως 
Πατὴρ πρὸς Υἱὸν, ἔχοντος αὑτοῦ φυσιχῶς τοῦ εἰδέναι 
τοῦ τεχόντος τὴν βούλησιν, οὐ λόγον ἐχφαΐνειν δυνά- 


μενον τὰ χεχρυμμένα περιμένοντος, ἐπεὶ xal αὐτάς 


ἐστιν ὁ Λόγος. “Ὅτε τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ τι λέγεται τῶν 
ὅσα μᾶλλον ἀνθρώποις ἐστὶ πρεπωδέστερα, ἀναδαι- 
νέτω τὰ xa0' ἡμᾶς ὁ ἀχροώμενος, καὶ ἐπὶ τὴν 
9 ] Tim. vi, 10. 


* Act. xvii, 98. ^ Joan. 


THESAURUS. 


920 


πνευματιχὴν xal τὴν ἐν νοήσει τῇ θείᾳ τρεχέτω A lem, quique in divino intellectu consistit, sensum 


κατάληψιν. 
Ἀγείθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐγομίου. 


Ἀλλ᾽ οὐχ ἑἐξαρχεῖ, φησὶν, εἰς Υἱοῦ δήλωσιν τὸ 
Λόγος ὄνομα, οὐδ᾽ ἂν γένοιτο σαφὴς tj οὐσία αὑτοῦ 
διὰ τῆς τοιᾶσδε προσηγορίας " φέρεται γὰρ χαὶ 
χατὰ πολλῶν ἑτέρων ῥημάτων ἀργῶν τε χαὶ ἀνυπο- 
στάτων. 


Πρὸς ταῦτα Avete. 


Οὐχοῦν ἀἁτονήσει πρὸς τὸ παραστῆσαι τοῦ Θεοῦ 
τὴν οὐσίαν τὸ Θεὸς ὄνομα. Φέρεται γὰρ xal χατὰ 
τῶν μὴ φύσει θεῶν, κατὰ τὸ, « ᾿Εγὼ εἶπα’ Θεοί ἐστε.» 
Τί δὲ χωλύσει χἀχεῖνο λέγειν, ὡς ἐπείπερ τὸ δίχαιος 
ὄνομα, χαὶ τὸ ἀγαθὸς, xat τὸ ἅγιο;, καὶ ἐπ᾽ ἀνθρώ- 


conscendat. 
Ex objeciione Eunomii. 


Atqui non sufficit, inquit, Verbi nomen ad signi- 
ficationem Filii, neque ex hujusmodi appellatione 
essentia ejus explicatur: refertur enim etiam ad 
alia multa verba quz hypostatice non exsistunt. 


Solutio objectionis. 


Ergo ne Dei quidem nomen sufficit ad essentiam 
Dei explicandam. Refertur enim etiam ad eos qui 
natura dii non sunt, juxta illud : « Ego dixi : Dii 
estis *. » Quid vero obstiterit quominus eiiam il- 
lud dicamus ; cum nomen justus, et bonus, et san- 


πὼν τάττεται ( πολλοὶ γὰρ τοιοῦτοι xaxà μετοχὴν p ctus etiam de bominibus dicatur (multi enim sunt 


τοῦ xas' ἀλήθειαν xal ὄντως ἀγαθοῦ xai διχαίου 
τυγχάνοντος), οὐ χυρίως ἐπὶ Θεοῦ τετάξεται τῶν 
εἰρημένων ἔχαστον; Εἰ δὲ χοινὰ μὲν ἡμῖν πρὸς αὐτὸν 
τὰ ὀνόματα, αὑτῷ δὲ μόνῳ χατὰ φύσιν τὸ πρᾶγμα 
ἐπαληθεύεται, οὐδὲν χωλύσει xal Λόγον χυρίως χε- 
χλῆσθαι τὸν Υἱὸν, παραστατιχήν τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ 
ταύτην ἔχειν τὴν ἐπωνυμίαν, εἰ χαὶ ἕτεροι λόγοι 
πολλοί τινες εἶεν χαταχρηστιχῶς χαὶ πρὸς μίμησιν 
ποὔ xat' ἀλήθειαν χεχλημένου. Διὰ γὰρ ταύτην τὴν 
αἰτίαν περὶ ἑαυτοῦ φησιν ὁ Υἱός " « Ἐγώ εἶμι ἡ ἀλή- 
θεια. » "Ὥστε ὅπερ ἄν τις εἴποι περὶ αὐτοῦ θεοπρεπές 
κε xai ἄξιον τῆς θείας γεννήσεως, Epst μὲν ἐπ᾽ αὐτοῦ 
χυρίως, ἐπὶ δὲ τῶν ἑτέρων οὐχέτι, χαταχρηστιχῶς δὲ 
μᾶλλον, καθάπερ εἴρηται. 


Ἀγτίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. 


Aéro; εἴρηται, φησὶ, παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς, 
ovy ὡς ix Πατρὸς χατὰ φύσιν ὑπάρχων, ἣ αὑτὸς ὧν 
ὁ ἐνδιάθετος λόγος, ἀλλ' ὅτι τὸν Πατρὸς λόγον 
ἀχούσας χαὶ ἡμῖν ἐξαγγέλλει’ ὥσπερ οὖν xal 
ἁγιασμὸς εἴρηται, ὅτι ἁγιάζει, χαὶ δικαιοσύνη, ὅτι 
δικαιοῖ. 

Πρὸς τοῦτο Avete. 


El Λόγος ἐχλίθη, χατὰ τὴν σὴν, ὦ βέλτιστε, δυσ- 
φημίαν, οὐχ ὅτι χατὰ φύσιν τοῦτό ἐστιν ἐχ Πατρὸς 
προελθὼν, χαὶ τῆς τοῦ τεχόντος οὐσίας ἐχφαντιχὸς, 
ἀλλ᾽ ὅτι τὸν παρὰ Πατρὸς ἀχούσας λόγον, ἐξαγγέλλει 
τοῦτον εἰς ἡμᾶς" τήρει xal ἐν τοῖς ἄλλοις τὴν ἴσην 


tales per participationem ejus qui vere atque re- 
ipsa bonus et justus est), non proprie singula hzc 
quae diximus de Deo praedicari? At si communia 
quidem nobis sunt cum illo nomina, sed de ipso 
tantum vere secundum naturam dicuntur, nihil im- 
pedit quominus Filius proprie dicatur Verbum, ea- 
que appellatio essentiam ejus explicet, tametsi alia 
quoque multa sint verba abusive et ad imitationem 
illius quod vere ita vocatur. Eam enim ob causam 
Filius de seipso inquit : « Ego sum veritas **. » Quo- 
circa quidquid de eo dixeris divinitati divineque 
ejus generationi conveniens et par, proprie quidem 
de ipso dices; de.aliis vero non item, sed potius 
abusive, ut dictum est. 


199 Objectio Eunomii. 


Verbum, inquit, dictum est in sacra Scriptura, nop 
quia ex Paire secundum naturam exsislat, aut quod 
sit intrinsecum sive insitum Patri verbum, sed quia 
Patris verbum audiens, id nobis annuntiat : sicut et 
sanctificatio dictus est, quia sanctificat, et justitia, 
quia justificat. 


Solutio objectionis. 


Si, juxta tuam blasphemiam, Verhum dictum est, 
non quod naturaliter loc sit ex Patre procedens, et 
genitoris sui essentiam declarans, sed quod Patris 
verbum audiens, nobis id annuntiet, observa etiain 
in aliis eamdem rationem et consequentiam, ut gra- 


ἀχολουθίαν, ἵνα xaX μειζόνως ἀσχημονήσῃς. Εἰ γὰρ p vius apertiusque delinquas. Nam si Verbum est 


Δόγος ἐστὶν, ὅτι λόγον ἀχήχοεν, ávayxalov εἰπεὶν 
ὅτι xai διχαιοσύνη xai ἁγιᾶσμός ἐστιν, ὡς διχαιο- 
φύνης xal ἁγιασμοῦ μέτοχος, xal οὐ χατὰ φύσιν 
«auia ὑπάρχων. Τὰ δὲ μὴ χατὰ φύσιν προσόντα τι- 
αἷν, ἀλλ᾽ ἔξωθεν ἐπιγεγονότα, ῥᾳδίως ἀποσυμθήσε- 
«ται. Kal ποτε διχαιοσύνης xat ἁγιασμοῦ ἔρημος, 
χαθ᾽ ὑμᾶς, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος φανεῖται, ὁ λέγων᾽ « Ὁ 
ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. » Φθανούσης 
«τοιγαροῦν xai εἰς αὑτὸν ἔδη τὸν Πατέρα τῆς 
δυσφημίας, παραιτητέον τῶν χριστομάχων τὴν χα- 
χόνοιαν. 


9 Psal. xxxi, 6; Joan. τ, 24. ** Joan. xiv, 6. 


quia verbum audivit, necessarium est etiam ipsum 
esse justitiam el sanctificationem quia justitize ct 
sanctificationis est particeps, non autem naturaliter 
id esse. Quas vero non naturaliter alicui insunt, sed 
extrinsecus accidunt, facile etlam possunt non acci- 
dere. Atqueila aliquando, juxta vestrani opinionem, 
justitia et sanctificatione vacuum erit Dei Verbum, 
quod de se dicit : « Qui vidit me, vlditet Patrem ", » 
Cum igitur ad Patrem ipsum hzc blasphemia perti- 
neat, detestanda merito est baec immanis hosti"m 
Christi perversitas. 


V Joan. xiv, 9. 


$21 
᾿ ALIUD. 


Ne sacris Scripturis legem imponas, lizretice : 
nemo vero ita emotsze mentis erit, «t cum Spiritus 
sanctus alia predicet de Filio, tuis cavillatoriis 
expositionibus potius quam illi fidem adhibeat. Spi- 
ritus ieitur sanctus appellat Filium Verbum : tu 
vero non Verbum, sed Verbi participem eum facis. 
Nam si idcirco ipsum dicis vocatum Verbum, quia 
id quod audit a Patre, nobis annuntiat, quomodo 
non delirare censearis ? Qui eniin talis est, non am- 
plius Verbum, sed Verbi particeps est : neque enim 
ijdem per se fuerit particeps et participatum. Exem- 
pli gratia, aliud est sapientia, aliud sapiens qui 
sapientiz particeps esi; aliod grammatica, aliud 
grammaticus : alterum enim est res ipsa, alterum 
qui rei illius particeps est. Necessarium igitur est, 


aut Verbum esse fateri, et non Veibi participem : 


aut si particeps est Verbi, non jam Verbum vocare. 
Nam utrumque simul respoctn sui ipsius esse non 
potest. .Planeque necesse est, ut Filius alterum 
horum.sit : utrumque vero nequaquam.. Cum vero 
divina Scriptura ipsum appcllet Verbum, valeant 
illi qui ipsum non Verbum, sed Verbi participem 
esse volunt. | 
ASSERTIO XX. 
1944 In ill&d : « Sustinuit crucem ignominia con- 


lempla **, idcirco et Deus exaltavit illum, ei dedit 
ei nomen, quod est super omne nomen "^, » 


Objectio hareticerum. 

Scriptum est, inquiunt : « Cogitate hoc singuli in 
vobis, fratres, quod et in Christo Jesu, qui cum esset 
in forma Dei, non rapinam arbitratus est se 6556 
zqualemn Deo ; » usque eo : « Ideo et Deus exaltavit 
illum, et dedit ei nomen quod est super omna n6- 
men **. » Si ergo exaltatus est a Deo, et glorificatus, 
ac veluti per gratiam accepit nomeu super omne 
nomen, quia humiliavit seipsum usque ad mortem: 
ergo bonorem liunc et nomen super omnia mercedem 
sux humilitatis accepit, non natura exsistens Deus 
aut Filius, sed accessione quadam id effectus. Id 
vero quod adjectione aliqua eget, imperfectuin est, 
neque in sua natura absolutum atque integrum ; et 
quod exaltatum aliquando fuit, necesse est ex infe- 


5, CYRILLI ALEXANDIUNI ARCHIEP. 


528 
AAAOQ. 


Οὐχ ἐπινομοθετήσεις, ὦ χριστομάχε, ταῖς θείαις 
Γραφαῖς" οὐδ᾽ ἂν γένοιτό τις ἔχφρων τοσοῦτον, ὡς 
ἕτερα λέγοντος τοῦ θείου Πνεύματος περὶ τοῦ Υἱοῦ, 
τοῖς σοῖς πείθεσθαι νόθοις σοφίσμασι μᾶλλον, χαὶ μὴ 
ἐχείνῳ προσέχειν. Λόγον τοιγαροῦν ὀνομάζει τὸν 
Υἱὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" αὑτὸς δὲ οὐ Λόγον εἰσφέ- 
pete, ἀλλὰ Λόγου μέτοχον. El γὰρ διὰ τοῦτο χεχλῇ- 
σθαι: φὴς. αὐτὸν Λόγον, ἐπειδήπερ λόγον ἀχούσας 
παρὰ τοῦ Πατρὸς, τοῦτον εἰς ἡμᾶς ἐξήγγειλε, πῶς 
οὐχ εὑρεθήσῃ ληρῶν ; Ὁ γὰρ τοιοῦτος οὐκέτι Λόγος 
ἐστὶν, ἀλλὰ Λόγου μέτοχος" οὐ γὰρ ἂν εἴη ταντὸν 
ὡς πρὸς ἑαυτὸ τὸ μέτοχόν τινος χαὶ μετεχόμενον. 
Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἡ σοφία πρὸς τὸν σοφὸν τὸν μετ- 
ἐχοντα αὐτῆς, οὐδὲ fj γραμματικὴ πρὸς τὸν γραμ» 
ματιχὸν τὸν μετέχοντα αὐτῆς. Ἕτερον γάρ τι πρᾶγμα 
χαὶ ἕτερόν ἐστιν. ᾿Ανάγχη τοίνυν ἣ Λόγον ὁμολογεῖ» 
καὶ οὐ Λόγον μέτοχον" ἣ εἰ μετέχει Λόγον, μηχέτι 
Λόγον ὀνομάζειν. ᾿Αναιρεῖ γὰρ τοῦτο ἐχεῖνο. Καὶ 
ἐχείνω τοῦτο μάχεται, xal δεῖ πάντως ἕν τι τῶν εἰ- 
ρημένων ὑπάρχειν τὸν Υἱόν " ἀμφότερα δὲ οὐδαμῶς. 
Λόγον δὲ αὐτὸν ὀνομαζούσης τῆς θείας Γραφῆς, ἐῤ- 


᾿ ῥῶσθαι φράσωμεν εἰχότως τοῖς εἰσφέρουσιν αὑτὸν οὐ 


Λόγον, ἀλλὰ Λόγου 


AOTOZ K. 


Εἰς τὸ, « Ὑπέμεινε σταυρὸν aicxórnc xatagpo- 
γήσας, διὸ xal ὁ Θεὸς αὑτὸν ὑπερύψωσε, 
ἐχαρίσατο αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα.» 


τοχον. 


Ἁντίθεσις ὡς ἐκ cor δι' ἐναντίας. 


Γέγραπται, φασίν" «"Exactot τοῦτο φρονεῖτε ἐν 
ὑμῖν, ὃ χαὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ 
ὑπάρχων, οὐχ ἀρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Oed» 
ἕως τοῦ, « Διὸ xat ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ 
ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. » El 
τοίνυν ὑψώθη παρὰ τοῦ θεοῦ, xa ἐδοξάσθη, xaX ὡς 
ἐν χαρίσματος μέρει ἔσχε τὰ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν 
ὄνομα, ὅτι ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανάτον, μι- - 
σθὸν ἔχει τῆς ταπεινώσεως τὴν τιμὴν καὶ τὸ ὄνομα 
τὸ ὑπὲρ πάντα" ob φύσει Θεὸς ὧν ἣ Υἱὸς, ἀλλ᾽ Ex 
προσθήχης ταῦτα γενόμενος. Τὸ δὲ προσθήχης δεό- 
μενον, ἀτελὲς ἂν εἴη χαὶ ἐλλιπὲς ὅσον εἰς τὴν ol- 
χείαν φύσιν. Καὶ τὸ ὑψούμενόν που, χάτωθεν ἀνάγχη 
πρὸς τοῦτο ἐπαίρεσθαι" xal τὸ χάριν δεχόμενον δεῖ- 


riore statu eo sublatum esse : et quod gratiam aéci- D σθαι χρὴ πάντως οὗ δέχεται" χαὶ τὸ τιμᾶσθαι ζη- 


pit, ea omnino indigeat : et qui honorari cupit, 
oportet ut talis non fuerit, qualis esse optabat. Si 
ergo datum est illi nomen super omne nomen, certe 
ex natura sua lioc non erat, sed postmodo per gra- 
tiatn hoc factus est. Quod vero ita se habet, Deus 
esse non potest : recens enim est. 


Brevis hujus objeciionis solutio. 


Qualisnam vero accessio honoris in eo facta est 
qui cum esset in forma Dei, servi formam induit? 
At quomodo non potius iinminutio dicenda est, cum 
relicto majore, id quod minus est assumpserit? 
^ Jhid. 5-9. 


9 flebr. xu 2, ** Philipp. t, 9. 


τοῦν, οὐχ εἶναι τοιοῦτον ἀνάγχη λέγειν, ὅπερ δὴ xal 
γενέσθαι βούλεται. El οὖν ἐχαρίσθη αὐτῷ τὸ ὄνομα 
τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, φύσει μὲν τοῦτο οὐχ fjv, γέγονε 
δὲ ὕστερον χατὰ χάριν" τὸ δὲ οὕτως ἔχον, οὐχ ἂν 
εἴη Θεὸς, πρόσφατον γάρ. 


Πρὸς ταῦτα ύσις ἐφεξῆς ὡς ἐν ἐπιτομῇ. 
Καὶ ποία γέγονε προσθήχη τιμῆς τῷ ἐν μορφῇ μὲν 
ὑπάρχοντι Θεοῦ, ἐνδυσαμένῳ δὲ τὴν τοῦ δούλου μορ- 
φήν; Πῶς δὲ μᾶλλον οὐκ ἡλαττῶσθαι δόξειεν ἄν, ὁ τὸ 
μεῖζον ἀφεὶς xal τὸ ἔλαττον ἀναλαθών; Θεὸς ὅπ- 


- 


339 


THESAURUS. 


990 


ἄρχων γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα ποῖον εὕρῃ μισθόν ; Ἢ A Deus exsistens factus est homo, qualemne mercedem 


πῶς ἐδοξάσθη ὁ ἀπὸ δόξης εἰς ἀτιμίαν χαταδεθηχώς ; 
Πῶς δὲ γέγονεν ὑψηλὸς ὁ τῆς θεότητος τὸ ἀξίωμα 
ὑπεριδὼν, xat εἰς ἀνθρωπότητα χατελθών; Πῶς ὁ 
χατελθὼν, γέγονεν ἄνω; Ποίαν ἔχει βελτίωσιν ὁ ἐν 
ἐλάττοσι γεγονὼς ἐξ ἀμεινόνων ; Εἰ Θεὸς ὧν ὕψιστος 
χαὶ ἐν ὑψηλοῖς χατοιχῶν ὑψοῦσθαι λέγεται, ποῖ δὲ 
ἔτι μετὰ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ἀναθήσεται τὸ ὑψούμε- 
γον ; Πῶς δὲ ἣν ταπεινὸς ὁ ἐν χόλποις ὧν τοῦ ὑψηλο- 
«ἀτου Πατρός ; Ποίας προσθήκης ἐδεῖτο Θεός ; Εἰ διὰ 
«οὔτο χαταδέδηχεν, ἵνα καὶ ὑψωθῇ, τίς ἣν ἡ χρεία τῆς 
χαταδάσεως: Εἰ διὰ τοῦτο ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἵνα 
xa δοξασθῇ, τίς fjv ἡ χρεία τῆς ταπεινώσεως ; Πῶς 
δὲ οὐκ ἄσοφος ὁ μετὰ πόνου ζητῶν, ὃ χαὶ δίχα πόνων 
ἔχειν ἐδύνατο; Πῶς ὅλαδε τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν 
ὄνομα ὁ διαπαντὸς ἐν αὐτῷ προσχυνούμενος ; 


accepturus? Aut. quomodo glorificatus est qui e 
gloria ad contemptibilem statum descentit? Aut 
quoinodo exaltatus, qui e divinitatis fastigio ad 
humanitatem se demisit? Quomodo autem qui de- 
Scendit, eveclus est? Aut quo pacto melior illins 
conditio est effecta, qui veluti e majoribus et. pra- 
stantioribus ad minora devenit ? Si Deus cum sit 
altiásimus, et in. excelsis habitans, exaltari dicitur, 
quonam ultra Dei naturam id quod exaltatur con- 
scendet ? Aut quomojo liumilis erat, in sinu excel- 
sissimi Patris exsistens? Aut qua accessione sive 
incremento indigebat Deus? Si idcirco descendit ut 
exaltaretur, quid erat opus descensu? Si ideo se- 
ipsum humiliavit, ut gloriflcaretur, 195 quid ert 


B opus humiliatione? aut quomodo non. sit censendius 


iusipiens qui id magno cum labore quzrit, quod citra laborem habere potest? At quomodo accepit no- 
men quod est super omne nomen, qui semper in ipso est adoratus? 


Ῥητὰ, ὅτι Θεὸς ὁ Υἱός. 

« 'O Θεὸς ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν μεν χαὶ, «Προσ- 
χυνησάτωσαν τῷ ὀνόματί cou, Κύριε, τῷ μεγάλῳ. 
Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δότε δόξαν 
ὀνόματι αὑτοῦ. Οὗτοι ἐν ἅρμασι χαὶ οὗτο: ἐν ἵπποις, 
ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγα- 
λυνθησόμεθα.» Πῶς οὖν ἔλαδεν, ὅπερ ἔχων ἀεὶ 
φαίνεται; 

Δύσις ἑτέρα. 


E! «ἐν ἀρχῇ ἣν ὁ Λόγος, καὶ Θεὸς fiv ὁ Λόγος, xal 
ὧν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, » ὕστερον δὲ διὰ τὴν 
ἡμετέραν σωτηρίαν ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, (xà τε τοῦτο 
ὑλοῦσθαι λέγεται, κῶς οὐχ ἔστα: παντί τῳ σαφὲς, 


Auctoritates quod Filius sit Deus. 


t Deus, ín nomine tuo salvum me fac δ᾽ ; » et, « Ado- 
rent nomen tuum, Domine, maguum **. Ante soletu 
permanet nomen ejus **. Date gloriani nomini ejus **. 
lli iu curribus et hi in equis, nos autem in nomine 
Domini Dei nostri maguificabiiaur **. » Quomodo 
igitur accepit quod semper habuisse cernitur ? 


Alia solutio. 


Si « Verbum erat in principio, et Deus erat Verbun,, 
et erat in. principio apud Deum **,» ultimis vero 
temporibus propter nostram salutem humiliavit ae - 
ipsum "7, atque idcirco bumiliatus esse dieitur : quo 


ὅτιπερ οὐ περὶ τὴν τοῦ Λόγου φύσιν τοῦτο γίνεσθαι C pacto non fuerit cuivis manifestum, non circa Verbi 


συμθαίνει, ἀλλ᾽ εἰς τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μυστήριον; 
Ὧ γὰρ ἁρμόσει τὸ ταπεινὸν, τούτῳ καὶ τὸ ὑψοῦσθαι 
πρέπειν ἀχολουθεῖ, Ταπεινὸν δὲ χρῆμα ἡ ἀνθρωπό- 
τῆς, περὶ αὐτὴν ἄρα xal τὸ ὑψοῦσθαι νοηθήσεται. 
05 πρότερον δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου τοιοῦτόν τι λέ- 
τουσαν εὑρήσομεν τὴν Γραφὴν, εἰ μὴ, « Σὰρξ γέγονε, 
xdi ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν. » Εἰ τοίνυν περὶ τὴν πρόσ- 
ipis τῆς σαρχὸς ἢ ταπείνωσις γεγενῆσθαι λέγεται, 
δι᾿ αὑτὴν ἔσται χαὶ περὶ αὐτὴν ἡ ὕψωσις. 


AAAO, εἰς τὸ αὐτό. 


*0 Παῦλος ἐπιστέλλων φησὶν, ὅτι « Πρόδρομος ὑπὲρ 
ἐμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, οὖν εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθι- 
γῶν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι 
τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. ν Ὥσπερ οὖν ἐν 
τὸῖῖς οὐρανοῖς xal ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων 
ài, vov ὑπὲρ ἡμῶν εἰσέρχεται μὲν εἰς τὸν οὐρανὸν, 
ἑιφανίζεται δὲ τῷ Πατρί" οὕτω πάλιν xaX νῦν ὑπὲρ 
ἡμῶν ὑψοῦται xai δοξάξεται, χαὶ λαμθάνει « τὸ ὄνομα 
τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα: » ἵν᾽ ὥσπερ, ἐν αὐτῷ xal εἰς τὸν 
οὐρανὸν εἰσερχόμεθα xaX ἐμφανιζόμεθα τῷ Πατρὶ, 
οὕτω πάλιν ἐν αὑτῷ δοξαζόμενο:, καὶ ὑψούμενοι, xat 
vou Θεοῦ χρηματίζωμεν. 


δι Psal nn, 5. 
1, 3. 


δ᾽ Psal. rxxui, 91. 
"' Philipp. u, 7. ** Joan. 1, 14. 


PaTROL. Gn. LNXXV. 


9 Psal. rxv, 9. 
* febr. ix, 21. 


naturam, sed circa humanitatis mysterium lioc ac- 
cidisse? Nam cui humilitas congruit, ei etiam 
exaltari conveniet : atqui bumanitas humilis res 
est : huic igitur exaltatio tribuenda est. Neque erii 
sacram Scripturam prius tale quidpiam de Verbo 
dixisse comperies,quan quatenus, « Caro factum est, 
et habitavit in nobis 5, » Si ergo secundum 8511}: - 
prtiouem carnis humiliatio facta esse dicitur, proptec 
lianc et circa banc etiam exaltatio facta fuerit. 


ALIUD, in idem. 


Paulus ad Hebr:zeos scribens, ita ait * « Przecursor 
pro nobis introivit Jesus, nou in exemplaria vero- 
rum, sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui 
Dei pro nobis **. » Quemadmodum igitur semper iu 
ccelis, et coram facie Patris exsistens, nunc. pio 
nohis ingreditur, et apparet coram Parre : ita si- 
cissim nunc exaltatur pro nobis et glorificatur, acci- 
pitque « nomen quod est supez omne nomen $9: » ut 
quemadmodum in ipso etiam in «celum ingredimur, 
et apparemus coram Patre, ita etiam in ipso gloriti- 
cati et exaltaii, filii Dei quoque vocemur **. 


"* Pal. LX XI, 17. 
** Phi-ipp. tu, 9. 


95 psal, xix, 8. 
*! ] Joan... in, 1. 


i1 


9 Jo. y, 1, 


391 
ALIUD. 


Servatoris nostri in ccelum assumptionem Psal- 
mista declarans per Spiritum, ita ait : « Tollite por- 
las, principes, vestras, et elevamini, porte zternales, 
et introibit rex gloriz **. » Hic enim sanctis coelo- 
rum virtutibus Spiritus imperat, ut ingredienti 
Christo portas aperiant. Álqui erat etiain ante as- 
sumptionem intra porias, et in colis, ut Deus. 
196 Quid igitur opus fuit ejusmodi mandato Spi- 
ritus ? Aut quomodo qui intus est, introire dicitur? 
Quemadmodum igitur non quatenus est Deus, sed 
quatenus homo, propter nos et pro nobis portas 
celorum ingreditur, nos in eas per se introducens, 
eanique propter nos viam instauravit : ita etiam 
cum sit altissimus, exaltatur propter nos, ut horno, 
ut nos exaliemur in ipso gestante similitudinem 
nostri, utque ita reformaret nos in seipsum ad 
imaginem Creatoris, instaurans naturam, pristinoque 
statui restituens. 


Annotationes aliquot de incarnatione eodem perti- 
nentes. In illud, « Dedit illi, » etc., εἰ « Super- 
exaliavit ipsum, » aliaque ejusmodi que de Christo 
dicuntur **, 

Verbum Dei semper est altissimum ut Deus; exal- 
tatur autem ut homo : cumque sit. nullius indigus, 
ut Deus, dicitur accipere, ut homo; adorabatur 
semper, ut Deus : nunc adorationem suscipit, ut 
homo. Si ut homo mortuus est, hoc tamen nibil 
dignitati Dei Verbi detrahit; ita etiam nulla est 
contumelia, si dicatur accepisse aliquid : quemad- 
modum enim illud humanitati accidit, ita etiam 
hzc. Si cum immortalis sit, ut Deus, mortuus esse 
dicitur ut bomo, altissimus cum sit, ut Deus , exal- 
tatus dicitur, ut homo. 

Quomodo Jesus Chrisius sit in gloria Patris. 

Quis per humanitatis assumptionem quod perdi- 
tum erat recuperatum est, quod contritum instau- 
ratum est, quod errabat conversum ac reductum : 
qux omnia spectant ad gloriam Dei ac Patris. 

ALIUD. 

Si, Deus cuin esset, homo factus est, atque lioc re 

ipsa subire voluit, nemo offendatur si qu:e bumani- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. δὲ 


AAAO. 

Τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν ὃ 
Ψαλμῳδὸς ἐξηγούμενος διὰ τοῦ Πνεύματος λέγει" 
«ἼΑρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, 
πύλαι αἰώνιοι, xaX εἰσελεύσεται ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης.» 
Ἐνταῦθα γὰρ ταῖς ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγίαις δυνάμεσιν 
ἐπιτάττει τὸ Πνεῦμα τὰς πύλας ἀνοίγειν elospyopt£vep 
Χριστῷ. ᾿Αλλ᾽ fjv χαὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως εἴσω τε τῶν 
πυλῶν καὶ ἐν τοῖ; οὐρανοῖς ὡς Θεός. Τί οὖν ἔδει τῶν 
τοιούτων τοῦ Πνεύματος προσταγμάτων; Ἢ πῶς ὁ 
ἔνδον ὧν εἰσέρχεσθαι λέγεται; Ὥσπερ οὖν οὐ χαθὸ 
Θεός ἐστιν, ἀλλὰ χαθὸ ἄνθρωπος, δι᾽ ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ 
ἡμῶν τὰς τῶν οὐρανῶν εἰσέρχεται πύλας, ἡμᾶς bv 
αὑταῖς εἰσάγων 50 ἑαυτοῦ, xol ταύτην δι’ ἡμᾶς 
ἐνεχαίνιδε τὴν ὁδόν" οὕτω xal ὕψιστος τυγχάνων, 
ὑψοῦται δι᾽ ἡμᾶς, ὡς ἄνθρωπος, ἵν᾽ ἡμεῖς ὑψωθῶμεν 
ἐν αὐτῷ φοροῦντι τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν, καὶ 
οὕτως ἀναμορφώσῃ πρὸς ἑαυτὸν εἰς τὸ xav elxóva 
τοῦ χτίσαντος, ἀνακαινίζων τὴν φύσιν ὥσπερ ἣν ἐξ 
ἀρχῆς. 

Σχόλια, περὶ σαρχώσεως τὸν αὐτὸν ἔχοντα γοῦν. 
Εἰς τὸ, « Ἐχαρίσατο αὐτῷ.» καὶ, « Ὕπερ- 
ὑψωσεν αὑτόν" » xal ὅσα τοιαῦτα «1όγεται 
περὶ Χριστοῦ. 

Ὕψιστος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀεὶ, καθὺ Θεός " ὑψοῦ- 
και δὲ ὡς ἄνθρωπο: ἀνενδεὴς ὧν ὡς Θεὸς, λαμθά- 
νειν ὡς ἄνθρωπος λέγεται" προσεχυνεῖτο παρὰ πάν- 
των ὡς Θεὸς, δέχεται νῦν τὴν προσχύνησιν ὡς ἄν- ᾿ 
θρωπος. El ὡς ἄνθρωπος ἀπέθανε, χαὶ ψόγον οὐδένα 
τῷ Θεῷ Λόγῳ τοῦτο προστρίδεται, οὐδὲν ἀδικήσει 
καὶ τὸ λέγεσθαι Aa6civ* ὥσπερ γὰρ ἐχεῖνο περὶ τὴν 
ἀνθρυπότητα γέγονεν, οὕτω xal ταῦτα ὁμοίως. El 
ἀθάνατος ὧν θεὸς, λέγεται τεθνάναι ὡς ἄνθρωπος, 
Ὕψιστος ὧν ὡς Θεὸς, ὀὑφοῦσθαι λέγεται, ὡς ἄν. 
θρωπος. 

Πῶς Ἰησοῦς Χριστὸὶς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. 

Ὅτι διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸ ἀπολωλὸς ἀν- 
£Gu01 : τὸ συντετριμμένον χατεδεσμεύθη, τὸ πλανώ- 
μενον ἐπεστράφη" συντείνει δὲ ταῦτα εἰς δόξαν τοῦ 
Θεοῦ χαὶ Πατρός. 


ΑΛλοΟ. 


Εἰ Θεὸς ὧν γέγονεν ἄνθρωπος, χαὶ ἔργῳ τοῦτο πα- 
θεῖν ὑπέμεινε, σχανδαλιζέσθω μηδεὶς, εἰ τὰ τῇ ἀν- 


tati et.servili conditioni conveniunt, etiam in se D θρωπότητι πρέποντα xal τῷ σχήματι τῷ οἰχετιχῷ 


gestavit; nam, ut homo, et aceipere et exaltari di- 
eitur. Qui vero humanitatem ipsam subiit, certe 
reprehendi non possil, si etiam ea quai humanitati 
propria sunt subire non recuset : proprium autem 
liumanz nature est a Deo accipere, juxta illud di- 
ctum : « Quid enim babes quod non accepisti **?» 
Accepit igitur ut bomo per gratiam, qua ut Deus 
babuit naturaliter. 


ALIUD. 


Si Pater omnia operatur per Filium ***, et absque 
ipso factum est nihil **, necessario dicendum est 
ipsum sibi ipsi exaltationem dedisse, gratiamque a 


** Psal. xxi, 7. 


*! Philipp. 1, 9. ** 1 Cor. iv, 7. *V Joan. v, 17. 


φέρεται xal ἐπ᾽ αὐτοῦ * ὡς γὰρ ἄνθοωπος xai Xap- 
δάνειν χαὶ ὑψοῦσθαι λέγεται. Ὁ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα 
αὐτὴν ὑπομείνας, οὐχ ἂν εὐλόγως ψέγοιτο, καὶ τὰ 
τῆς ἀνθρωπότητος ἴδια φορέσαι μὴ παραιτούμενος. 
Ἴδιον δὲ ἀνθρώπου φύσεως τὸ λαμδάνειν παρὰ Θεοῦ, 
χατὰ τὸ ῥητὸν τὸ λέγον᾽ « Τί γὰρ ἔχεις ὃ οὐχ ἔλα- 
ὄες: » Εἴληφεν ἄρα ὡς ἄνθρωπος χατὰ χάριν, ἅπερ 
εἶχεν ὡς Θεὸς φυσιχῶς. 
ΑΛΛΟ. 


Εἰ πάντα δι᾿ Yioo ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, χωρίς τε 
αὑτοῦ γέγονεν οὐδὲν, ἀναγχαῖον εἰπεῖν, ὅτιπερ αὑτὸς 
ἦν ἑαυτῷ xa τὸ ὑψοῦσθαι διδοὺς, xal τὴν παρὰ 


*5 Joan. 1, 9. 


935 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


3*6 


quod propter nos in Christo impletur, ut nos in ipso A δι᾽ ἡμᾶς ἐν Χριστῷ 727 ἱρούμενον, ἵνα ἡμεῖ; ἀγιασθῶ- 


sanctificeigur. “ 
ALIUD. 


Ex objectione hereticorum. 


Scriptum est, inquiunt : « Dilexisti justitiam, et 
odisti iniquitatem, idcirco unxit te Deus, Deus 
tuus 19.» Nor igitur in universum unctum esse Do- 
minum dabimus, nisi dilexisset justitiam et odisset 
iniquitatem. Vox enim hac, idcirco, qud causam 
significat, adjecta, unctionem tanquam mercedem 
virtutis esse ostendit. Si vero idcirco ungitur, quia 
justitiam dilexit et odit iniquitatem, ergo sanctifi- 
cationem dono accipit. Qui vero adjectione aliqua 
eget, imperfectus sit oportet, neque Patri perfecto 
similis. 


Solutio objectionis. 


Surge, qui dormis, et suscitare e mertuis '*,atque 
audi vicissim, hzretice. Quia inquit, « Odisti ini- 
quitatem, el dilexisti justitiam, idcirco unxit te 
Deus : » non ut quispiam illam unctionem mercedis 
loco accepisse suspicelur, sed ut boc pacto dictum 
intelligamus. Primus noster parens Adam mutabilis 
fuit nature, quique interdum quidem.justitiam ama- 
rei, ct iniquitatem odisset : interduin vero in con- 
trarium habitum transiliret. Cum enim hoc proprium 
sit naturas mutabili, seductus fuit a diabolo. Cum 
vero ad curandum hunc morbum necessarium esset 
ut immutabile Dei Verbum seipsum pro nobis dia- 
bolo opponeret, ut, quemadmodum per illius muta- 
bilitatem victi eramus, ita per immutabilitatem 
Verbi vincamus. Idcireo ungitur, utpote semper et 
immutabiliter justitiam diligens, et iniquitatem 
exosam habens, quique mutari nequeat. Cum igitur 
dicit : « Dilexisu justitiam et odisti iniquitatem, 
idcirco unxit te Deus, » ita intellige: Cum ex om- 
nibus creatis mutabilem naturam habentibus nibil 
diabolo obsistere posset; tu vero ex immutabili 
Patre immutabilis exsistens, Deus Verbum, semper 
justitiam diligis, et iniquitatem odisti , unxit te 
Deus, ut in te, et quidem primo, loiminis natura ad- 
versus eum victrix evaderet. : 


ALIUD, ez eodem syllogismo illatum. 


Multa liujuscemodi in sacra Scriptura de Deo acPa- 
tre dicuntur, quod 199 « Justus Domiuus et justitias 
dilexit '*. » Et rursus : « Odisti omnes operantes 
iniquitatem ??, » Item : « Ego-Dominus qui diligo ju- 
slitiam, el odi rapinas ex iniquitate "*. » Atqui si 
quis dicat : Magnus Dominus noster, quia justitiam 
diligit. et odit iniquitatem : an titulus hic, magnus, 
crit Deo ac Patri inerces virtutis, quod hiec quidem 
amet, illa vero oderit ? Certe nemo;junquam adeo insa- 
nierit, Quemadmodum igitur hujusmodi recte ac 
pie de Patre dicuntur : ita etlam recte de Filio in- 

7* P353]. xLiv, 8. 


" Ephes. v, 11. Τὸ Psal. x, 8. 


3 Pasal. v, 7. 


μεν ἐν αὑτῷ. 
AAAOD. 


Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως αἱρετιχῶν. 


Τέγραπται, φασίν ε« Ἠγάπησας διχαιοσύνην, xat 
ἐμίσησας ἀνομίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ 8:6; 
σου. ? Οὐχ ἂν οὖν ὅλως χεχρίσθαι τὸν Κύριον δώσο- 
μεν, εἰ μὴ δικαιοσύνην ἠγάπησε, xai ἐμίσησεν ἀδι- 
χκίαν. Ὁ γὰρ σύνδεσμος ὁ αἰτιολογιχὸς, τουτέστι, διὰ 
τοῦτο, μεταξὺ χείμενος,. μισθὸν. ὥσπερ ἀρετῆς τὸ 
χρίσμα δεικνύει. Εἰ δὲ διὰ τοῦτο χρίεται, ὅτι δι- 
χαιοσύνην ἀγαπᾷ, xat ἀδιχίαν μισεῖ, δῶρον ἔχει τὸν 
ἁγιασμόν. Ὁ δὲ προσθήχης τινὸς δεηθεὶς, ἀτελὴς ἂν 
εἴῃ, καὶ οὐχ ὅμοιος τῷ τελείῳ Πατρί. 


Πρὸς τοῦτο ούσις. 


"Eqetpat ὁ καθεύδων, xal ἀνάστα Ex τῶν νεχρῶν, 
καὶ ἀχούσῃ πάλιν, αἱρετιχέ. Ἐπειδὴ, φησὶν, « ἐμί- 
σησας ἀδιχίαν, xaX ἡγάπησας διχαιοσύνην, διὰ τοῦτο 
ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, » οὐχ ἵνα μισθὸν ἀρετῆς τὸ χρίοαμα 
δεδόσθαι τις ὑπολάθῃ, ἀλλ᾽ ἵνα τοιῶσδε νοήσωμεν τὸ 
λεγόμενον. Τρεπτῆς ὑπάρχων φύσεως ὁ προπάτωρ 
"AbXp, καὶ πεφυχὼς ἔσθ᾽ ὅτε ποτὲ μὲν τὴν δικαιοσύ- 
νὴν ἀγαπᾷν χαὶ μισεῖν τὴν ἀδιχίαν, ποτὲ δὲ πάλιν 
εἰς τὴν ἐναντίαν ἕξιν μεταπηδᾷν, χαὶ ἀγαπᾶν μὲν τὴν 
ἀδιχίαν, μισεῖν δὲ τὴν δικαιοσύνην (τοῦτο γὰρ τῶν 
τρεπομένην ἐχόντων τὴν φύσιν ἴδιον), παρηνέχθη 
παρὰ τοῦ διαδόλου. Ἐπειδὴ 6b πρὸς τὴν τοῦ τοιούτου 
νοσήματος λύσιν ἔδει τὸν ἄτρεπτον τοῦ θεοῦ Λόγον 
ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀντιθεῖναι τῷ πονηρῷ, ἵν᾽ ὥσπερ 
διὰ τῆς ἐχείνου τροπῆς ἐνιχήθημεν, οὕτω διὰ τῆς 
ἀτρεψίας τοῦ Λόγου χρατήσωμεν" διὰ τοῦτο χρίεται 
ὡς ἀεὶ χαὶ [ἀπαραλλάκτως διχαιοσύνην ἀγαπῶν, καὶ 
μισῶν ἀδιχίαν, καὶ τραπῆναι μὴ δυνάμενος. Ὅταν 
οὖν λέγῃ, « Ἠγάπησας διχαιοσύνην, xai ἐμίσησας 
ἀδικίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, » τοιαύτην τινὰ 
δέχου διάνοιαν" Ἐπειδὴ πάντων τῶν γενητῶν τρεπο- 
μένην ἐχόντων τὴν φύδιν οὐδὲν ἐδύνατο μάχεσθαι τῷ 
διαδόλῳ, σὺ δὲ ἐξ ἀτρέπτον Πατρὸς ἄτρεπτος ὧν, 
Θεὸς Λόγος, ἀεὶ διχχιοσύνην ἀγαπᾷ:, τήν τε ἀδικίαν 
μισεῖς, ἔχρισέ ac ὁ Θεὸς, ἵνα ἐν σοὶ xal πρώτῳ τὴν 
ἀνθρώπου φύσιν παρ᾽ αὐτὰ ν:χῶσαν θεάσηται. 


D ΑΛΛΟ, £x τοῦ αὐτοῦ συγαχθὲν συ.1λογισμοῦ, 


Εὑρίσχεται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ περὶ τοῦ Θεοῦ xal 
Πατρὸς χείμενα τοιαῦτα πολλὰ, ὅτι « Δίχαιος Κύ- 
ριος xal διχαιοσύνας ἢγάπησε. » Καὶ πάλιν" «€ Ἐμί- 
σησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. » Καὶ 
πάλιν" « Ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ ἀγαπῶν διχαιοσύνην, 
χαὶ μισῶν ἁρπάγματα ἐξ ἀδιχίας. » "Ap οὖν εἴ τις 
χαὶ διὰ ταῦτα λέγοι" Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, ὅτι τὴν 
διχαιοσύνην ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ τὴν ἀδιχίαν, μισθὸς 
ἔσται τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ τὸ μέγας xaX ἀρετῆς ἀντ- 
απόδοσις, ὅτι τάδε μὲν ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ bxstva - 

'AXÀ' οὐχ ἄν τις οὕτω μανείη ποτέ. “Ὥσπερ οὖν ix 


"* 58. Lx1,.8. 


*o- 


231 


TUÜESAURUS. 


998 


τοῦ Πατρὸς εὐσεδῶς νοεῖται τὰ τοιῶσδε λεγόμενα, A telligi possunt. Nam imago archetypum, et atche- 


οὕτως ἂν εὐλόγως ἐχληφθείη καὶ ἐφ᾽ Υἱοῦ. Πρὸς γὰρ 
«b ἀρχέτυπον ἡ εἰχὼν, καὶ πρὸς τὴν εἰχόνα τὸ ἀρχέ- 


τυϊτῦν. 


Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ Ἀποστάϊλον τὸ 1έγὸγν" «"Exd8- 


ἐσεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαιϊωσύγης ἐν ὑψημοῖς, 
τοσούτῳ κρείττων γεγόμενος τῶν ἀγγέλων. ν᾿ 


Οἱ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ Λόγου τολμῶντες χατηγο- 


ρεῖν, χαὶ τὸν Υἱὸν τοῖς γενητοῖς συντάττειν σπουδά- 
ζοντές pact, σοφιζόμενοι τὴν ἀλήθειαν" El χρείττων 
γέγονε τῶν ἀγγέλων ὁ Υἱὸς, ἀπὸ τροπῆς ἄρα ἔχει 
τοῦτο τῆς ἐπὶ τὸ ἄμεινον' ὃ γὰρ οὐχ fv ἐγένετο. Τὸ 
ὅλω; μεταποιεῖσθαι δυνάμενον, xal ἀπό τινὸς εἰς 
ἕτερόν τι παραφέρεσθαι, τρεπτῇς ἄν εἴη φύσεως. 
ΕΠ δὲ τρεπτῆς, δῆλον ὅτι χαὶ γενητῆς, ἧς ἴδιον ἡ 
τροπή. 
Πρὸς τοῦτο A)ctc. 

Tipütov μὲν οὖν προσήχει τὸν. εἰς. ἔρευναν τῶν 

θείων εἰσδαίνοντα Γραφῶν, τὸν χαιρὸν ἐπιτηρεῖν 


x10 ὄν, λέγοται τὸ δηλούμενον, xal πρόσωπον παρ᾽. 


οὗ, ἣ δι’ οὗ, ἣ περὶ οὗ λέγεται" οὕτω. γὰρ ἂν ἀπλα- 
νῆς ἡ διάνοια φυχαχθείη τοῖς ὀοθῶς ἐθέλουσι νοεῖν. 
Γνωσόμεθα μὲν οὖν τὸ ἀπὸ τοῦ χαιροῦ χρήσιμον, 
τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἀχούοντες λεγόντων Χριστῷ - 
« Πότε ταῦτα ἔσται, χαὶ τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρ- 
ουσίας; »' Ἐχ 6k τοῦ μὴ εἰδέναι χαιρὸν, ἐξημιώθησαν 


οἱ περὶ Ὑμέναιον χαὶ ᾿Αλέξανδρον, νομίσαντες ἀνά- 


στασιν ἤδη γεγονέναι, xal τοῦτο λέγοντες. Ὅτι δὲ 
τῶν προσώπων ἀναγχαία καὶ ἐπωφελὴς f] γνῶσις, 


Lypus. imaginem. refert... 


In. dicium. illud Pauli : « Sedet in dextera magnitu- 
dinis in excelsis, tanto melior factus angelis '*. » 


Qui essentiam Verbi Dei calumniari audent, et 
Filium inter creaturas redigere conantur, veritatem 
adulterantes ita aiunt : Si Filius factus est melior 
angelis ; ergo ex mutatione in melius id consecu- 
tus est : factus enim est, quod non erat. Quod vero 
in uniyersum mutari potest et ex uno in aliud 
transferri, mutabilis naturae sit, necesse est. Si ve- 
ro mutabilis natur est, erit etiam create, cui 


B propria est mutatio. 


Solutio objectionis. - 


Primum quidem oportet eum qui ad investiga- 
tionem sacrarum Scripturarum accedit, observare 
tempus quo aliquid dicitur, et personam a qua , 
propter quid, et de quo dicitur : ita enim qui recie 
sentire velint, citra ullum errorem que scripta 
sunt intelligent. Temporis itaque utilitatem cogne- 
scemus, cum audiemus sanctos apostolos ad Chri- 
stum dicentes : « Quando hac. erunt, et quod si- 
gnum est tui adventus '*? » Hymenzus etiam et 
Alexander,propter ignorantiam temporis errarunt, 
asserentes resurrectionem jam factam esse ?*. Quod 
vero personarum notitia necessaria utilisque sil, 


εἰσόμεθα πάλιν, ὅταν ὁ Εὐνοῦχος λέγῃ πρὸς Φίλιππον -.( ex eo intelligemus, cum eunuchus ad Philippum 


« Δέομαί σου, περὶ τίνος ὁ προφήτης λέγει, περὶ ἑαυ- 
τοῦ ἢ περὶ ἑτέρου τινός ; » ἣ ὡς ὅταν ὁ μαχάριος 
Παῦλος, τοῦ Σωτῆρος τὸ πρόσωπον εἰσφέρεσθαι βου- 
λόμενο;, λέγῃ: « Ἐφ᾽ ὃν γὰρ λέγεται ταῦτα. φυλῆς 
ἑτέρας μετέσχηχε. Ποόδηλον γὰρ, ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνα- 
τέταλχεν ὁ Κύριος. » "Ott δὲ xal τὸ πρᾶγμα μὴ 
ἀγνοεῖν ἀναγχαῖον, ἐντεῦθεν ἔσται χαταφανές. “Ὅταν 
τὰρ ^oi προφῆται τὰ περὶ τοῦ Σωτῆρος προχηρύττωσι, 
xa. ὁ μὲν λέγῃ ε« Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει"» 
ἱτέρωθι δὲ πάλιν, ε Ὡς πρόθδατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη" 
xai μὴ χυρίως τὰ τοιαῦτα νοῆται περὶ Χριστοῦ, μα- 
xp&v ποῦ τῆς ἀληθείας ὁ νοῦς οἰχήσεται, xal τῶν 
εὐσεδῶν ἐχπετασθήσεται νοημάτων. "Avayxala τοίνυν 
τῶν εἰρημένων ἡ ἐπιτήρησις. Ἐπιτηρηθέντων τοίνυν 
ἀχριδῶς xa:p99, xal προτώπου, xai πράγματος, 
εὑρεθήσεται ταῦτα λέγων ὁ Παῦλος, ὅτι δι᾿ ἡμᾶς 
ἐνηνθρώπησεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὅτε τῶν ἁμαρτιῶν 
ἡμῶν χαθαριτμὸν ποιησάμενος ἐχάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς 
μεγαλωσύνης ἐν. ὑψηλοῖς, τότε κρείττων γέγονε τῶν 
ἀγγέλων᾽ οὗ τὴν φύσιν εἰς ἕτερόν τι μεταδαλὼν, ἣ 
ὅπερ οὐχ ὧν φαίνεται πρότερον, ὕστερον γεγονώς" οὐ 
vàp περὶ τῆς φύσεως τοῦ Υἱοῦ νῦν ὁ λόγος ἐστὶ τῷ 
Παύλῳ, ἀλλὰ περὶ πράγματος γενομένου ἐν χαιρῷ 
τῆς ἐνανθρωπήσεως. Οὐχοῦν οὐ τῇ φύσει τῶν ἀγ- 
γέλων τὴν τοῦ ΥἹοῦ φύσιν συγχρίνεσθαι θέλων, κρείτ- 
10/2 τῶν ἀγγέλων αὐτὸν γεγενῆσθαί φησιν, ἀλλὰ 


9 {Π6τ. 1, 5, 4. 


"* Matth. xziv, 5. 
** ]e2. vii, 14. 


δι [sa, utt, 7, 


7 || Tim. i1, 17, 18. 


αἷι : « Oro te, de quo loquitur propheta ? de seipso 
aut de alio aliquo '*? » Aut quando Paulus Serva- 
toris personam intelligi volens, dicit : « De quo enim 
hac dicuntur, is de alia tribu est. Manifestum est 
quod ex Juda ortus est Dominus 175.» Quod autem 
necesse sit rem ipsam nor ignorare, inde consiat. 
Quando enim prophete , qua ad Christum perti- 
nent, przedicunt, atque hic quidem dicit : « Ecce 
900 virgo in utero concipiet **; »alibi vero : 
« Sicut ovis. ductus ad occisionem δ΄, » nisi proprie 
hzc de Christo intelligantur, sensus longe a ve- 
ritate aberrabit, et a piis cogita tionibus deflectet. 
Necessaria igitur est eorum qui dicuntur conside- 
ratio. Si quis ergo accurate animadvertat tempus, 


D personam, et rein, hoc a Paulo dictum esse com- 


periet, Verbum Dei propter nos iucarnatum esse, 
quando purgatis peccatis nostris sedit in dextera 
majestatis in excelsis; tunc melior angelis faetus 
est : non natura ipsius in aliud quidpiam mutata, 
aut quod antea non erat, postea effectus ; neque 
enim Paulus nunc de natura Filii loquitur, sed de 
re qu: facta est tempore incarnationis. Non igitur 
naturam Filii eum natura angelorum comparare 
volens, przsiantiorem ipsum angelis effectum esse 
ait, sed res atque actiones inter se comparat, at- 
que bac ratione przstantiorem factum esse Filium 


'* Act. vii, 01... Hebr. vi, Ὁ 146. 


$59 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP 


$40 


ostendit, Est vero hic dieti sensus : Paulus cum A πραγμάτων ποιεῖται σύγχρισιν" xay χατὰ τοῦτο 


Hebrzis disserens, magnaque libertate demoustrare 
volens ministeriunr Christi przstantius fuisse et 
prophetarum missione et adininistratione legis per 
angelos facia, ex dignitate personarum compara- 
tionem facit, et inquit : « Olim Deus loquens patri- 
bus in prophetis, novissimis istis diebus locutus 
est nobis in Filio, quem constituit hxredem uni- 
versorum, per quem fecit et S»cula. Qui cum sit 
splendor gloria, et character substantiz ejus , 
portansque omnia Verbo virtutis sux, purgationem 
peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis 
in excelsis *. » Cum igitur tantam gloriam Filio 
ascribit, et qux nature Patris propria sunt ipsi 
accommodat : tunc illum tanto przstautiore« an- 


gelis factum esse ait, quanto etiam prastantius pre B 


illis nomen est adeptus, utpote Fillus, et hzres, et 
splender, et character, et imago, et in eodem solío 
sedens, et creator. Atqui si per hac multo excel- 
lentior angelis censetur, excellentior etiam ipsius 
erit administratio quam illorum. Cum vero dicitur 
factus esse, non qnod ex nihilo ad esse traductus 
sit significatur (erat enim Verbum in principio *!), 
neque quod a minore in majus mutatus sit. (per- 
fectas enim est Filius ex perfecto Patre) , sed 
quod veluti ex comparatione glorise et dignitatis ma- 
jus et $0 I minus appareat. Quemadmodum si quis 
hominem equo conferat, dicat ab eo qui sestimaril 
hominem przstantiorein factom, quia sit rationis 
particeps. Nam quod hoc verbum feri non semper 
naterm mulationem significet, manifestum (uerit 
ex Davide dicente ad Deum : « Εἶδα mihi in Deun 
protectorem δ᾽ ; » et rursem : « Factusest mihi Do- 
minus in salutem 55; » et : « Factus est mihi Domi- 


nus in. refugium **. » Administrationis igitur εἰ 


glorise, nan uausrz in Filio ad angelos compara- 
tio fit. 


Exempla quibus declaratur vocem &anc, « melier, » 
in sacra Scriptura etiam de iis que mulium inter 
se distant, aut ratione nature, aul dignitatis, aul 
secundum smensuram gralig usurpari. 

Quantum δὰ gratiam : « Melior est die& una iu 
atriis tuis super mille * ; » quid enim quale atriis 
celestibus inveniri potest ? Quantum ad dissimili- 
tudinem mature : « Accipite doetrinam , et non ar- 
gentum ; melior enim est sapientia quam lapides 
electi 58, » 1saias de eunuchis Deuin dicentem in- 
ducit : « Dabo eis nomen sxternum, quod est wme- 
lius quam filii et filize **. » Melius itaque, non de 
quavis differeatia, sed de magea et incomparabili 
Mepenumero excellentia dicitur. 

ALIUD, ín eamdem sententiam, 
Beatus Paulns suum ipsius dictum explicans, 


manifestissimeque ostendens quidnam sit hoc, « Me- 
lior factus angelis **, » ad ea quis dixit infert : 
*3 joan. i. 1. 


1 |lebr. i, 4-3. ** P53l. xx*, 3. 


χρείττονα τὸν Υἱὸν γενέσθαι φησίν. "Eccat δὲ τοῦ 
λεγομένου τοιοῦτος ὁ νοῦς Ὃ Παῦλος Ἑδραίοις δια- 
λεγόμενος xai μετὰ πολλῆς παῤῥησίας ἀποδεῖξαι 
βουληθεὶς, ὅτι χρείττων ἐστὶν ἡ Χριστοῦ διαχονία 
xaX τῆς τῶν προφητῶν ἀποστολῆς χαὶ τοῦ διαχονῃ- 
θέντος δι᾽ ἀγγέλων νόμου, ἀπὸ τῆς τῶν προσώπων 
ἀξίας ποιεῖται τῆν σύγχρισιν, xat φησι" « Πάλαι λα- 
λῆσας ὁ Θεὸς τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τοῖς προφή- 
ταις, ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν 
ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὃν ἔθηχε χληρονόμον πάντων, δι᾽ οὗ 
xai ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. Ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς 
δόξης xo χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε 
τὰ πάντα τῷ fau τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, χαθα- 
ρισμὸν τῶν ἀμαρτιῶν ποιησάμενος, ἐχάθισεν Ey δεξιᾷ 
τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, » Τοσαύτην 
τοίνυν περιθεὶς τῷ Υἱῷ τὴν δόξαν, καὶ τὰ τῆς φύσεως 
τοῦ Ilavpbe ἴδια προσάψας αὐτῷ, τότε φησὶ xpeic- 
τονᾶ γενέσθαι τῶν ἀγγέλων, ὅσῃ καὶ μεῖζον ἔχει παρ᾽ 
ἐχείνους νὸ ὄνομα, ὡς Υἱὸς καὶ χληρονόμος, xal 
ἀπαύγασμα, xal χαραχτὴρ, xat εἰχὼν, χαὶ ὁμόθρονος, 
xai ποιητής. Ei δὲ πολὺ χρείττων xaX διαφορώτερος 
τῶν ἀγγέλων διὰ ταῦτα νοεῖται, κρείττων ἄρα xa fj 
αὐτοῦ τῆς ἐχείνων διαχονίας. Σημαίνοι δ᾽ ἂν εἰκότως 
ἐνθάδε τὸ « γέγονεν,» οὐ τὴν &x τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ 
εἶναι παραγωγὴν (ἦν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ), οὐδὲ 
τὴν ἐξ ἐλάττονος εἴς τι μεῖζον μεταθολὴν ( τέλειος γὰρ 
ix τελείου Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ Υἱὸς), ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν 
συγχρίσει δάξης xal ἀξιώματος τὸ μεῖζον καὶ xpsic- 
τὸν ὀφθέν. Ὥσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος ἵππῳ συγκρί- 
votto, xal λέγοιτο χρείττων αὐτοῦ γεγενῆσθαι παρὰ 
τοῖς δοχιμάζουσε διὰ τὸ εἶναι λογιχόν. Ὅτι γὰρ «ὃ 
γενέσθαι οὐ πάντως φύσεως σημαίνει μεταδολὴν, 
πρόδηλον ἕσται διὰ τοῦ λέγοντος πρὸς; Θεόν, « Γενοῦ 
μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν᾽ » χαὶ πάλιν" c, Ἐγένετό 
μοι Κύριος εἰς χαταφυγήν᾽ » xaX, « Ἐγένετό μοι 
Κύριος εἰς σωτηρίαν. » Διαχονίας ἄρα xai δόξης, 
χαὶ o) φύσεως, τῷ Υἱῷ πρὸς ἀγγέλους ἡ σύγχρισις. 
Παράθεσις ῥητῶν σημαίνουσα ὅτι τὸ, « κρείττων," 
ἡ θεία Γραφὴ καὶ ἐπὶ τῶν ποιὺ διεστηχότων, 
ἣ κατὰ τὸν τῆς φύσεως Jópyov, dj) χατὰ τὴν 
ἀξίαν εἰθησιν, ἣ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. 
Ὅσον εἰς τὴν χάριν’ « Κρείσσων ἡμέρα μία ἐν 
ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας" » τί γὰρ ἴσον ἔσται 
τῶν αὐλῶν τῶν οὐσῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; Εἰς ἀνομοιός- 
^11G φύσεως" « Λάδετε παιδίαν, χαὶ μὴ ἀργύριον" 
χρείσσων γὰρ αοφία λίθων ἐχλεχτῶν. » ἩΗσαῖας περὶ 
πὧν εὐνούχωγ εἰδφέρει λέγοντα Θεόν᾽ « Κι ρεῖσσον 
υἱῶν xaX θυγατέρων ὄνομα αἰώνιον δώσω αὑτοῖς. » 
Οὐχοῦν τὸ χρεῖσσον, οὐκ ἐπὶ τῆς τυχούσης διαφο- 
ρᾶς, ἀλλὰ χαὶ ἐπὶ μεγάλης xal ἀσυγκρίτου πολλάκις 
ὑπεροχῆς τάττεται, 


AAAO, εἰς τὸ αὐτό. 
Ἐπεξηγούμενος τὴν οἰγείαν φωνὴν ὁ μαχάριος 
Παῦλος, xaX σαφέστατα δειχνύων, τί ἔστι τὸ, « Κρεῖτ- 
τῶν γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ἐπιφέρει τοῖς εἰρη- 


*! Psal. cxvi, 28, ** Psal. xcui, 394. 47 Psal, ἔσχχχει, 


4), 5 Prov, viu, 10, 11. ** Isa. tvi, 5. ** Hebr. 1, 4. 


LIB 


THESAURUS. 


543 


μένοις" « Tivt γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων: Κάθου A « Cui enim unquam angelorum dixit : Sede ἃ dex- 


ἐχ δεξιῶν pou ; » xal ὅτι περὶ τοῦ Υἱοῦ γέγραπται" 
« Καὶ προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ.» 
Εἰ δὲ ὁ τῆς συγχρίσεως λόγος, τὸ μὲν ὡς συγχαθ- 
εζόμενον τῷ Πατρὶ xat προσχυνηύμενον εἰσφέρει, τοὺς 
δὲ ὡς παρεστηχότας τε χαὶ προσχυνεῖν ἐπιτεταγμέ- 
νους, οὖχ ἐπὶ τῆς οὐσίας ἔσται πάντως τὸ, « χρείτ- 
των᾿ » ἀλλ' ἐν τοῖς περὶ τὴν οὐσίαν ἀξιώμασι xol 
ταῖς ἔξωθεν τῇ φύσεως τιμαῖς. Οὐχοῦν οὐχ ἔν τι 
τῶν γενητῶν ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾽ ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα, του- 
τέστι, Λόγος ἴδιος τοῦ Πατρός. 
ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. 


Τὸ « γέγονεν,» ὅτε μόνον xai xa0' ἑαυτὸ λέγεται, 
σημαίνει πολλά" xal οὐ πάντως ὑποστάσεώς ἐστι δη- 
λωτιχὸν, ἀλλ᾽ ὅταν αὑτῷ τι συνάπτηται, τότε γνω- 
ριεῖ τὴν χαθ᾽ οὗ χατηγορεῖται δύναμιν" οἷον, φέρε εἰ- 
πεῖν, γέγονέ τις τέχτων ἣ λιθοξόος, οὐ πάντως ἄν- 
θρωπος ἵνα xai τέχτων᾽ ἀλλ᾽ ἐπειδέπερ ἄνθρωπος, 
γέγονε τέχτων, τῆς τέχνης ὧν δεχτιχὺς, καὶ χατὰ 
μόνης ἐνθάδε τῆς ἐπιστήμης χωρήσει τὸ « γέγονεν,» 
οὐ πάντως χατὰ τῆς ὑποστάσεως ἣ τῆς εἰς τὸ εἶναι 

παρχγωγῆς. Οὐχοῦν εἰ λέγοιτο Χριστὸς χρείττων 
γεγενῆσθαι τῶν ἀγγέλων, οὐ περὶ τὸν τῆς φύσεως 
λόγον ἔχει τὴν σύγχρισιν, ἀλλὰ περὶ τιμὴν xal 
ἀξίωμα. 

AAAO, slc τὸ αὐτό. 

« Τοσούτῳ χρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων. » Τὸ 
4 γέγονεν » εἰ xal χατὰ τῆς οὐσίας τάττοιτο τοῦ 
Υἱοῦ, οὐδὲν αὐτὴν ἀδικήσει τῆς λέξεως fj δύναμις, 
ἀδιαφόρως χειμένης πολλάχις χατὰ τῶν γεννωμένων. 
Ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἥντως γινομένων xax ποιουμένων, 
οὐχ ἄν τις ἐπιδείξαι τὸ γεννᾶσθαι χείμενον χυρίως 
xdi χατὰ φύσιν ὅτι xdv. γεννώμενον φαίνηται, ἔχει 
πρὸ ἐχυτοῦ τὸ πεποιῆσθαι παρὰ τοῦ χτίσαντος. Οἷον 
ἄνθρωπος γεννᾶται μὲν, πεποίηται δὲ, χαὶ χύριον 
αὑτοῦ τοῦτο μᾶλλον f) τὸ δεύτερον. El δὲ χαὶ λέγοιντό 
τίνες διὰ τοῦ Πνεύματος γεγεννῆσθαι, ἀλλὰ χαὶ οὗτοι 
«ρὸς μίμησιν τοῦ ἀληθῶς γεννηθέντος bx Πατρὸς 
θεοῦ Λόγου, xal οὐχ ἔξω τοῦ πεποιῆσθαι τυγχάνου- 
vv" ὥστε τὸ «Tg γεννήσεως ὄνομα χαταχρηστιχῶς 
ἃν εἴη μᾶλλον ἢ φυσιχῶς ἐν τοῖς γενητοῖς. Τὸ δὲ 
γεννηθὲν, χἂν γενέσθαι λέγηται, οὐδὲν ὑπομένει τὸ 


βλάδος, ἀδιαφορούσης περὶ τοῦτο τῆς θείας Γραφῆς. 


Ἀέγει γὰρ ὅτι ἐγένοντο τῷ Ἰὼδ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγα- p 


*ipec τρεῖς. Καὶ πάλιν’ « Ἦν ᾿Αόραὰμ Exazhy ἐτῶν 
ὅτε ἐγένετο αὐτῷ Ἰσαὰχ 6 νἱὸς αὑτοῦ. » El δὲ τὸ 
γεννώμενον γενέσθαι λέγεται xal ἐπ᾽ ἀνθρώπων, 
ἀδιαφορείτω τις τοῦτο ἀχούων καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ. 
Ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν οὐχ ἀδιαφορῆσει διὰ τὸν mpo- 
αποδεδομένον λόγον. 


᾿ AAAO. 
Εἰς τὸ ἰαὑτὸ, ὡς ἐκ τῶν Ov ἐναντίαο. 
Γέγραπται, φησὶ, περὶ Υἱοῦ, ὅτι « Τοσούτῳ xpeit- 
τῶν γενόμενος τῶν ἀγγέλων. ν Ἐπειδὴ δὲ φιλοῦσιν 
αἱ σνγχρίσεις ἀεὶ γίνεσθαι περὶ τὰ ὁμοειδῇ (οὐδὲ γὰρ 


*! Hebr. 1, 5... ** ibid. 6. "3 Job 1, 2. 


tris meis ?! ? » et quod de Filio scriptum est : «Et 
adorent eum omnes angeli Dei **. » Si vero com- 
parationis ratio liec est, ut hunc quidem. assiden- 
tem Patri et adoratum inducat, illos vero circum- 
stantes et adorare jussos : certe illud, « melior, » 
non de essentia dicetur , sed de dignitatibus quz 
substantie accidunt, deque extrinsecis naturz ho- 
noribus, Non est igitur unus ex creatis Filius, sed 
diversum quidpiam ab iis, hoc est,proprium Verbum 
Patris. 


ALIUD, in idem. 


« Facius est, » quando solum, ac per se dicitur, 
multa significat ; neque in universum hypostasim 


p denotat : sed cum illi aliquid conjungitur, tum 


ejus de quo priedicatur vim atque virtutem decla- 
rat : ut, exempli grata, factus est aliquis faber, vel 
statuarius : non in universum lomo ut et faber ; sed 
quando bomo factus est faber, artis capax exsistens, 
de sola scientia dicitur illud, 909 «factus est, » 
non autem de ipsius hyposiasi, aut de traductione 
ad esse. Quocirca si dicatur Christus factus esse 
inelior angelis, comparatio lizec ad rationem nature 
referenda non est, sed ad honorem οἱ dignitatem. 


ALIUD, ín idem. 


« Tanto factus est melior angelis. » In lioc dicto 
δὶ vox haec « factus est, » ad essentiam Filii re- 
feratur , nihil illi officiet hujus vocis vis, quz in- 


C differenter s:*penumero de genitis ponitur. Atqui 


de iis quzxe re vera facta sunt, nemo certe proprie 
ac natursliter dici ostendet generari; quia tam- 
etsi generatum appareat, habet tamen ante 66 quod 
factum sit ἃ Creatore. Quemadmodum bomo gene- 
rater quidem, factus tamen est : atque hoc quidem 
illi magis proprium est , quam illud. Si vero di- 
cantur nonnulli per Spiritum genili esse : sed et 
hi ad imitationem Verbi, quod vere ex Paue ge- 
nitum est, ita vocantur : facti tamen esse non de- 
sinunt ; quocirca generationis nomon 3busive po- 
tius quam proprie de iis qux facta sunt, usurpatur. 
Genitum vero, tametsi dicatur factum esse, oihil 
damni inde percipit, cum sacra Scriptura indif- 
ferenter eo utatur. Dieit quod facti sint Job &lii 
septem, et fllie tres **. Jtem : « Erat Abraham an- 
norum centum quando factus eat ei ]saac filius 
ejus **. » Si vero quod generatum est, factum esse 
dicitur etiam. in hominibus, indifferenter hoc etiam 
accipiat, si quis de Filio id dici audierit. De iis 
antem qua facta sunt, non item indifferenter ac- 
cipiet, ob rationem jam dictam. 


ALIUD. 
In idem , ex objectione hereticorum. , 


Scriptum est, inquiunt, de Filio, quod, « tanto 
melior factus sit angelis. » Cum vero comparatio- 
nes semper fleri soleant inter 6a qus cjusdem 


9) Gen. xxi, 6. 


243 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIETP. 514 


sunt speciei (neque enim quispiam recte liominem Α ἄν τις εὐλόγως ἵππῳ συγχρίνα! τὸν ἄνθρωπον T, xv 


equo contulerit, aut ovem cani, sed hominem ho- 
minibus , et ovem ovi ), necessarium omnino est 
ut factum esse Filium fateamur, cum comparetur 
angelis, quorum natura facta est. 


Solutio objectionis. 


Solent quidem comparaliones inter res specie 
convenientes fleri. Sed cum ejusnio li inter se com- 


parantur, vocem illam, « melior » non libenter | 


neque proprie admittunt ; sed magis et minus po- 
üus eis convenit, aut prz interdum etiam plus de 
eis dici : quippe que magis propriam compara- 
tionem ostendit : ita Joseph formosus plus quam 
fratres sui dicitur: **. Stella vero non Q3 dicitur 
melior quam alia stella, sed excellere gloria. [ta 
Servator quando liominibus ut homo comparatur, 
non dicitur melior pulchritudine, sed formosus 
prz filiis hominum **. Cum vero quz divers: spe- 
ciei sunt inter se comparantur, tum magis proprie 
dicitur, meliug. Atque ita scriptum est : « Melior 
est enim sapientia quam lapides pretiosi *, » Qux- 
nam enim est societas natur: sapienti? cum lapi- 
dibus? Si ergo comparatio rerum specie conve- 
nientium aliom rationem babet, de iis vero quz 
secundum naturam suam diverse sunt speciei, 
melius dicitur : certe Filius angelis similis non erit, 
neque factus ut illi, sed hyperbolica comparatione 
hoc fiet. Atqueea ipsa ratione qua dicitur melior, 
diversz polius quam ejusdem speciei cum eis crit, 


ALIUD, in idem. 

Si, quia sacra Scriptura dicit : « Tanto melior fa- 
ctus angelis, » cjusdem speciei cum angelis est Fi- 
lius, utpote eis comparatus, videant quam pericu- 
losa inde sequatur. consequentia. Quid enim oberit 
quominus Deo assidere angelos, unaque cum eo 
regnare dicamus, nihilque excellentius in Filio 
quam in angelis esse? Nam qux ejusdem speciei 
sunt, tametsi quamdam inter se differentiam ha- 
beant, ejusdem) tamen sunt. naturze. [Tac enim ra- 
tione etiam ejusdem speciei sint. Quocirca cum de 
angelis dicatur : « Faciens angelos suos spiritus * ; » 
de Filio autem : « Sedes tua, Deus, in sxculum sz- 
culi **; » et angeli, juxta illorum opinionem, ejus- 
dem sint speciei cum Filio, quia nimirum ideo quod 
dicitur melior, cum eis comparatur : nihil obstite- 
rit quominus etiam angeli possint assidere Deo; 
tametsi nemo eorum eam digniiatem sit. adeptus ; 
frustraque, ut verisimile est, Paulus dicit : « Cui 
enim unquam angelorum dixit : Sede ἃ dextris 
meis *?» Aut quomodo illud tanquam eximium 
largitur Filio, si angelorum quoque natura id sibi 
vindicat, siquidem ejusdem sunt cum eo speciei? 
Omuia enim unius naturz attributa, cuim omnibus 
ejusdem speciei sunt comunia. Prerogalivz autem 
qua adjectione aliqua cuipiam accidunt, ad sub- 
stantiam non pertinent. Exempli gratia, una qui- 


U Gen. xxxix, 6. 35 Psal. xciv, 9. 


" Pros. vur, 19. 


τὸ πρόδατον, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μὲν ἀνθρώποις, τὸ δὲ 
πρόθατον τῷ προδάτῳ), ἀνάγχη πᾶσα γενητὸν εἶναι 
αυνομϑλογεῖν τὸν Υἱδν, ὃς ἀγγέλοι: συγχρίνεται τοῖς 
γενητὴν ἔχουσ: τὴν φύσιν. 

Πρὸς τοῦτο Avcic. 

Φιλοῦσι μὲν ὁμολογουμένως ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν αἱ 
συγχρίσεις γίνεσθαι. ᾿Αλλ᾽ ὅταν τὰ τοιαῦτα πρὸς 
ἄλληλα χρίνηται. τὸ € χρείττων » λέγεσθαι μισεῖ, 
xai οὐχ οἰκείως ἐπιδέξεται τὴν φωνήν ἀρμόσει δὲ 
ἐπ᾽ αὑτῶν τὸ μᾶλλον xai τὸ ἧττον, xal τὸ διαφερόν- 
τως λέγεσθαι, xa τὸ πλέον ἔσθ᾽ ὅτε᾽ ἃ δὴ χαὶ χυ- 
ριωτέραν δειχνύει τὴν σύγχρισιν" οὕτως Ἰωσὴφ 
ὡραῖος παρὰ τοὺς ἀδελφούς. ᾿Αστὴρ δὲ πάλιν ἀστέ- 
pog οὐ χρείττων, ἀλλὰ διαφέρει ἐν δόξῃ" οὕτως ὁ 
Σωτὴρ. ὅτε τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἄνθρωζος συγχρίνε- 
ται, οὐ κρείττων χάλλει λέγεται, ἀλλ᾽ ὡραῖος παρὰ 
τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὅτε δὲ τὰ ἑτεροειδῇ πρὸς 
ἄλληλα τὴν σύγχρισιν ἔχει, τότε λέγεται τὸ χρεῖτ- 
τον οἰχειότερον. Οὕτω χαὶ γέγραπται «Κρείσσων γὰρ 
σοφία λίθων πολυτελῶν. » Ποία δὲ χοινωνία: φύσεως 
σοφίᾳ χαὶ λίθοις ; Εἰ τοίνυν ἕτερον μὲν ἔχει τύπον 
ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἡ σύγχρισις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοίων 
χατὰ τὴν φύσιν τὸ χρεῖττον τάττεται, οὐχ ἔσται τοῖς 
ἀγγέλοις ὅμοιος ὁ Υἱὸς, οὐδὲ γενητὸς ὥτπερ ἐχεῖνοι, 
ἀλλ᾽ ὑπερδολιχὴν ἔχει τὴν σύγχρισιν. Καὶ διὰ τοῦ 
λέγεσθαι χρείττων, ἑτεροειδὴς ἔσται μᾶλλον ἧ 
ὁμοειδῆς. 


ἌΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. 

Ei διὰ τὸ λέγειν τὴν Γραφὴν, « Τοσούτῳ χρεΐττων 
γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ὁμοειδὴς ἔσται τοῖς ἀγγέ- 
λοις ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς αὐτοὺς ἔχων τὴν σύγχρισιν, 
δράτωσαν ποῖ ποτε ὁ λόγος αὐτοῖς χινδυνεύσει. Qoa 
γὰρ ὁμολογεῖν xaX συγχαθεσῦτιναι δύνασθαι τῷ Θεῷ 
τοὺς ἀγγέλους xai συμδασιλεύειν αὑτῷ * χαὶ τὸ πε- 
ριττὸν οὐδὲν ἐν Υἱῷ παρ᾽ ἐχείνους. Τὰ γὰρ ἀλλήλοις 
ὁμοειδῆ, χὰν ἔχῃ τινὰ πρὸς ἄλληλα τὴν διαφορὰν, 
ἀλλὰ τῆς αὐτῆς ἔχεται φύσεως. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη χαὶ 
ὁμοειδῆ. Οὐχοῦν ἐπειδήπερ περὶ μὲν ἀγγέλων λέγε- 
ται «Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, 9 


περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ «'O θρόνος σου, ὁ θεὸς, εἰς τὸν 


αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, » ὁμοειδεῖς δὲ ἄγγελοι χαὶ ὁ Υἱὸς 
χατ᾽ ἐχείνους, διὰ τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ λέγεσθαι 
χρείττων ἔχειν τὴν σύγχρισιν" οὐδὲν ἄρα χωλύσει 
χαὶ ἀγγέλους δύνασθαι συγχαθεσθῆναι τῷ Θεῷ, εἰ 
xa μή τις αὐτῶν ἠξιώθη τοῦ πράγματος. Καὶ μάτην, 
ὡς εἰχὸς, ὁ Παῦλος λέγει" « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν 
ἀγγέλων " Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; 9H. πῶς τοῦτο δίδω- 
Gtv ὡς ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, ἑλχούσης αὐτὸ πρὸς ἑαντὴν 
χαὶ τῆς τῶν ἀγγέλων φύσεως, εἴπερ εἰσὶν ὁμοειδεῖς 
πρὸς αὐτὸν; Κοινὰ γὰρ ἅπας! τοῖς ὁμοειδέσι τὰ ἐν 
τῇ αὐτῇ φύσει χείμενα. Τὰ δὲ Ex προσθέχης ἐπισυκ- 
δαίνοντά τιδι πλεονεχτήματα, τῆς οὐσίας οὐχ ἅπτε- 
και. Οἷον μία μὲν ἀνθρώποις ἡ φύσις, πλουταῦσι δὲ 
οὗ πάντες, οὔτε μὴν βασιλεύουσι" δεχτιχοὶ δὲ ὅμως 
** [lehir. 1h, 7. 


^ Pea. χεῖν, 7. ! Hebr. 9, 1, 


- 


945 


** e$ 


HESAURLS. 


$16 


. .. [ . z DESCR E E 
x2i τούτων εἰσίν. ᾿Αλλ᾽ οὐδεὶς ἐπιτρέπει col; ἀγγέλοις A dem est liominum natura, at non omnes sunt opu- 


τὴν Υἱοῦ δόξαν φορεῖν ὁ piv γὰρ Δεσπότης, τὰ δὲ 
δοῦλα τυγχάνει. Οὐχ ὁμογενὴς ἄρα τοῖς ἀγγέλοις 
ἐστὶν, ὁ τῷ Πατρὶ συμδασιλεύων χαὶ συγχαθήμε- 
vos. 


AAAO. Ὅτε οὐχ ὁμοφυὴς toic árréAoi ὁ Υἱός. 


Ποίημα xal ποιητὴς οὐχ ἄν ποτε τῆς αὐτῆς εἶεν 
φύσεως. Ἕτερον γάρ τι τὸ ποιοῦν, xal ἕτερην τὸ 
ποιούμενόν ἐστιν. El γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, τί τὸ δια!- 
ροῦν xatà φύσιν τῶν γενητῶν τὸν Θεόν; Ὅτε τοίνυν 
πάντα δι᾽ Υἱοῦ ὁ θεὸς χαὶ Πατὴρ ἐργάζεται, ἕν δέ τι 
τῶν πάντων ἐστὶ χαὶ ἡ τῶν ἀγγέλων φύσις, γέγονεν 
ἄρα 5i Υἱοῦ καὶ πεποίηται. Οὐχ ὁμογενὴς οὖν cot; 
δι᾽ αὐτοῦ γενομένοις χαὶ διὰ τούτου φανεῖται" ἀλλ᾽ ὁ 
μὲν φοῤέσει τοῦ Δημιουργοῦ τὴν ἀξίαν, τὰ δὲ τὴν 
κατὰ τὸ πεποιῆσθαι δουλείαν. « Τὰ γὰρ σύμπαντα, 
φησὶ, δοῦλά σου, » ἡ θεία Γραφή. 


ΑΛλΟ. Ὅτι οὐχ ὁμογεγὴς τοῖς ἀγγάλοις ὁ Υἱὸς 
διὰ τὸ «.Ἰέγεσθαι χρείττων αὐτῶν γεγενῆσθαι. 
II3v ὅπερ ἂν φαίνηται γεγονὸς χατ᾽ οὐσίαν, χαὶ εἰς 

τὸ μὴ εἶναι χαταλήξει ποτὲ θελήσαντος τοῦ Δημιουρ- 
γοῦ" xal ὅπερ ἂν ἔχοι φύσιν τοῦ παθεῖν δεχτιχὴν, 
πάθοι, ἂν sl xaX μὴ πω πέπονθε. Τὸ δὲ πάσχειν οὐ 
πεφυκὸς, οὐχ ἄν τι πάθοι ποτὲ, xai ἕτερόν τι παρ᾽ 
ἐχεῖνό ἐστι χαὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ὅν, οὔτε τοῦ εἶναι 
ἤρξατο, οὔτε μὴν οἷδε τὸν ἐπὶ τέλει δρόμον, ὥσπερ 


τὰ τοῦ εἶναι ἀρξάμενα. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἄν τις εἴποι νοῦν C 


ἔχων, τὰ τοσαύτην ἔχοντα πρὸς ἄλληλα τὴν ἐναντιό- 
τητα, καὶ οὕτω χατὰ φύσιν διεστηχότα, ὁμοφυῇ τε 
εἶναι xal τῆς αὐτῆς ὑπάρχειν οὐσίας. Εἰ τοίνυν ἐπὶ 
μὲν τῶν ποιημάτων ὡς ὑποχειμένων xal φθορᾷ λέγε- 
ται. «€ Αὐτοὶ ἀπολοῦνται" » ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, Σὺ δὲ 
διαμένεις᾽ κἀχεῖνα μὲν παλαιωθήσεται, ὡς γενητὴν 
ἔχοντα τὴν φύσιν᾽ τοῦ δὲ ΥἹοῦ « τὰ ἔτη οὐχ ἐχλεί- 
(0231  » πῶς ὁμοφνὴς ἕσται τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱὸς, 
κοῖς πεποιημένοις ὁ ποιητὴς, τοῖς γεγενημένοις ὁ 
ἀγένητος, τοῖς παρελθεῖν δυναμένοις ὁ αἰώνιος ; Εἰ 
γὰρ καὶ ἀθάνατόν τι χρῆμα ὁ ἄγγελός ἔστι διὰ τὴν 
οὕτω χειμένην ἐπ᾽ αὐτῷ τοῦ ποιήσαντος βούλησίν τε 
καὶ χάριν, ἀλλ' ἐπείπερ ἀρχὴν τοῦ εἶνα! ἔχει, δύναιτ᾽ 
ἂν καὶ εἰς τέλος ἐλθεῖν. Φύσεως δὲ πλεονεχτήματα 
sol; Éyouslv ἐστιν ἰσχυρὰ, xol οὐχὶ τῷ πεποιηχότι 
Θεῷ. Ὥσπερ οὖν xa τὸ πῦρ χαυστιχὸν μέν ἔστιν, 
ἀλλ᾽ οὐ τῷ Θεῷ οὕτω καὶ ἄγγελος ἀθάνατος μὲν, 
ἀλλ᾽ οὐ τῷ Θεῷ. Μόνος γὰρ αὐτὸς χυρίως ἀθάνατος, 
φυσιχῶς ἔχων, οὐχ ἀπὸ χάριτος, τὴν ἀσφάλειαν, 
ὥσπερ τὰ γενητά 


ἼΔΑΛΟ, μετὰ ἀποδείξεως, ὅτι ἄγγε.λοι μὲν δοῦ,λοι, 
Δεσπότης δὲ ὁ Υἱός. 


Εἰ οὐδεὶς δύναται ἀφεῖναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ μόνο; ὁ 
Θεὸς, ἀφίησι δὲ ὁ Υἱὸς, Θεὸς ἄρα, χαὶ οὐ τοῖς ποιΐ- 
μᾶσιν ἐναρίθμιος. Ἴλγγελοι μὲν γὰρ προσΞεύχοντα: 


* 1551]. ΟΝ}, 91. 3) Psal. ci, 27, 98. 


lenti, aut reges, quamvis tamen etiam earumdem 

rerum sint capaces. At nemo angelis Filii gloriam 

deferet : nam hic Dominus, illi vero servi sunt. Non 

est igitur ejusdem generis cum angelis Filius, qui 

una cum Patre regnat eique assidet. 

90A ALIUD. Quod non sit ejusdem nature cum 
angelis Filius. 

Creator et creatura nunquam ejusdem naturz 
fuerint, Aliud. euim est id quod creat, aliud quod 
creatur. Nam si res ita se non haberet, quiduam 
distingueret Deui secundum naturam a creatis? 
Cum igitur Deus ac Pater omnia per Filium opere- 
tur : unum vero ex omnibus est etiam angeloru:n 
natura : facta itaque est et creata per Filium. [lac 
ipsa igitur ratione non est ejusdem geueris cum iis 
qu: per ipsum facta sunt; sed bic quidem Creatoris 
dignitatein obtinebit, hze vero ea ratione qua facta 
sunt, servilem conditionem. « Universa enim ser- 
viunt Libi, » iuquit sacra Scriptura *. 

ALIUD. Quod non sit ejusdem generis cum angelis 
"Filius ideo quia melior ipsis facias esse dicitur. 

Quidquid secundum substantiam suam factum 
est, potest etiam volente Creatore in nihilum redigi ; 
et quidquid babet naturam passionis eapacem, fieri 
potest ut patiatur, tametsi nondum passum sit. 
Quidquid natura ita comparatum est, ut pati. non 
possit, certe nunquam patietur, et diversum est ab 
illo : et quod semper eodem modo exsistit, neqne 
exsistendi initlum habuit, neque ad iateritum aut 
finem vergere potest, quemadmodum illa gu:e exsi- 
siendi initium habuerunt. Atqui nemo san: mentis 
dixerit ea qux:& adeo contraria inter se sunt, et tan. 
topere natura dissident, ejusdem natur: atque sub- 
stanti esse. Si ergo de creaturis, utpote corru- 
ptioni obnoxiis, dicitur : « Ipsa peribunt ; » de Filio - 
autem : « Tu vero permanes , » et «]psa vetera- 
scent, » utpote creatam habentia naturam ; Filii 
vero « anni.non deficient *** : » quomodo erit. ejus- 
dem natur» cum angelis Filius, cum conditis con- 
ditor, cum creatis creator, cum transítoriis zeter- 
nus? Nam etsi angelus immortale quiddam sit, id- 
que ex voluntate et beneflcio Creatoris, cuim tamen 
exsistendi principium habeat, potest etiam finem 
sortiri. Naturales enim przrugativie, quas nonnullis 
creaturis insunt, valida: sunt : apud Deum vero qui 
eas creavit, nihil sunt. Quemadniodum igitur ignis 
urendi vim habet, sed non Deo ; ita et angelus im- 
mortalis quidem est, sed non Deo. Ipse euim solus 
proprie cst immortalis, naturaliter, non per gra- 
tiam ut creatura, firmitatem illam et perpetuitatem 
in se habens. 

ALIUD, cum demonstratione, quod angeli sint servi, 
Filius vero, Dominus. 

Si nemo potest remittere peccata, 995 nisi so- 
lus Deus, remittit vero Filius : Deus itaque est, 
neque creaturis anuuinerandus. Angeli eniin orant, 


$41 


dicentes : 
misereris Jerusalem, et urbium Juda *?» Filius 
vero cum potestate dicit : « Hoino, dimittuntur tibi 
peccata tua *. » Non est igitur ejusdein generis cum 
domino servus, neque ei qui largitur is qui petit ut 
accipiat. 

ALIUD uic simile, quod Filius non siti annumeran- 

dus servis. 

Deus prophetas mittit, qui exigant fructum vi- 
nez, qui, przterquam quod nihil acceperunt, in- 
terfecti sunt, Servator, ut Dominus, debita remit- 
tit, et in alios colonos transfert viueam ", ut herus 
ct Dominus; sed et angeli administrationi legis 
inserviisse comperiuntur, et nihil eorum quz fecit 
Filius, fecisse. Non est igitur ejusdem generis cum 
augelis Filius, sed Magister et Dominus. 


ALIUD, exrplicatius, quod illud, « Melior factus est 
angelis*, » ad differeutiam adminisirationum re- 
[erendum sit. 

Paulus de Filio inquit : « Tanto melior factus an- 
gelis : » non. quod Dei Verbi naturam angelorum 
naturx comparare velit, neque dissimiles substan- 
ias eodem modo ac ratione examinet (Deo enim 
nihil comparari, aut conferri polest), se admini- 
etrationum differentias proponit, ut ex administra- 
lione quz. cuique commissa est, quid quisque sit 
cognoscatur. Quod vero « melior » ad comparatio- 
nem administrationis angelorum referendus sit, 
inde manifeste constat: propositum erat Paulo, 
ostendere qux: per Christum predicabantur leg:li- 
bus przeceptis longe prestantiora esse. Unde igitur 
lioc demonstrat ? Ad administratores se convertit : 
et ex eorum differentia ea qux per ipsos admini- 
διΓδιὰ suni zsiimat, Angeli ergo administrant le- 
gem, el per eos pronuntiata est ; Filius vero noti- 
tiam eorum quz per Evangelium annuntiantur prz- 
dicat. Atqui melior, inquit, est Filius quam angeli; 
quatenus excellentior adminietrauo iMi commissa 
est, ea ratione melior est. Admiuisirantur enim res 
maguz ἃ magnis, et parv: a parvis. Magnus au- 
tem est Filius, quatenus est splendor et chara- 
cter*, δὲ quatenus ei dicilur : « Sede ἃ dextris 
méis !'*; » quatenus primogenilus, el ab ipsis an- 


gelis sdoratur. Angeli vero nihil eorum habent, sed ἢ 


ul ministri. circumstant, ut. servi 206 aJoran!, 
ministeriumque euum presstant propter eos qui sa- 
lutem sunt conseculuri *'. Tanto itaque przstan- 
Lor est administratio Servatoris quam angelorum, 
quanto unus quidem in illis, alteri autem ia his 
versantur. llanc igitur ob causam Paulus voleus 
comparare inter se hasce administrationes, inquit : 
« Melior factus angelis. » Cum vero ad subsiantia- 
rum comparationem venit, inquit : « Quanto diffe- 
rentius Clristus illis nomen sortitus est!*. » Non 
jam ail melius, sed differentius : quod quidem ma- 
gnam diversitatem significat. 


Zach. i, 14. 


* Matth. 1x, 9. 
14. !*ibid. 4. 


? Mau. xxi, 28-41. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 
« Domine omnipotens, usquequo non Α λέγοντες - « Κύριε παντοχράτωρ, ἕως τίνος οὐ μὴ 


5ὲ8 


ἐλεήσῃ: τὴν ἹἹερουδαλὴμ xal τὰς πόλεις Ἰούδα: » 


- Ὃ δὲ Υἱὸς ἐξουσιαστιχῶς" «Ἄνθρωπε, ἀφέωνταξ 


got αἱ ἁμαρτίαι. » Οὐχ ὁμογενὲς οὖν ἄρα τῷ δεσπότῃ 
τὸ δοῦλον, οὔτε τῷ χαριζομένῳ τὸ αἰἱτοῦν ἵνα λάδῃ. 


ΑΛΛΟ τούτῳ ὅμοιον, ὅτι οὐκ ἐν τοῖς δού.λοις 
ὁ Yióc. 

᾿Αποστέλλει τοὺς προφήτας ὁ Θεὸς ἀπαιτῆσαι τοῦ 
ἀμπελῶνος τοὺς χαρποὺς, ol πρὸς τῷ μηδὲ δύνασθαι 
λαθεῖν, καὶ ἀπέθανον. 'O Σωτὴρ ὡς Δεσπότης xa τὰς 
ὀφειλὰς ἀφίησι, καὶ εἰς ἑτέρους γεωργοὺς μετατίθησι 
τὸν ἀμπελῶνα ὡς δεσπότης xai Κύριος " φαίνονται 
δὲ καὶ τῇ τοῦ νόμου διαχονίᾳ ὑπηρετήσαντες ἄγγε- 
λοι, xai ποιήσαντες οὐδὲν ὧν ἐποίησεν ὁ Υἱός. Οὐχ- 


B οὖν οὐχ ὁμογενὴς ἀγγέλοις ἐστὶν, ἀλλὰ Δεσπότης καὶ 


Κύριος. 

ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς ὅτι τὸ « Κρείτεων γενόμε- 
voc τῶν ἀγγένων, » οὐκ οὐσιῶν εἰσ: έρει σύγ- 
χρισιν, ἀ.λὰ μα.1.1ον διαχογιῶν. 
€ Τοσούτῳ χρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » 

ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ φησιν ὁ Παῦλος, οὐ τῇ φύσει τῶν ἀγ- 
γέλων τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου συγχρίνεσθαι θέλων, οὐδὲ 
τῶν ἀνομοίων οὐπιῶν ἐξίσου ποιούμενος τὴν ἐξέτασιν 
(ἀσύγχριτον γὰρ πρᾶγμα θεότητος καὶ ἀπαράδλητον), 
ἀλλὰ τὴν ἐπὶ ταῖς διαχονίαις εἰσφέρων διαφορὰν, ἵν᾽ 
ἀφ᾽ ὧν ἕχαστος ἐπιστεύθη xa χονόμησεν, Ex τού- 
των ὅστις εἴη γινώσχηται. Ὅτι δὲ τὸ « χρείττων » ὡς 
πρὸς τὴν τῶν ἀγγέλων διαχονίαν ἔχει τὴν σύγχρισιν, 
γένοιτ᾽ ἂν ἐνθένδε χαταφανές" Σχοπὸς fv τῷ Παύλῳ 
χρείττονα τῶν νομιχῶν ἐνταλμάτων ἐπιδεῖξαι τὰ διὰ 
Χριστοῦ χηρυττόμενα. Πόθεν οὖν ποιεἴτα: τὰς ἃπο- 
δείξεις: Ἐπὶ τοὺς διαχονοῦντας χωρεῖ, χαὶ ταῖς τού- 
των διαφοραῖς ἀναλόγως ὁρίζει τὰ ὑπ᾽ αὐτῶν δ'αχο- 
νούμενα. “Αγγελοι μὲν οὖν διαχονοῦσ! τὸν νόμον, χαὶ 
λαλεῖται δι᾿ αὑτῶν " ὁ δὲ Υἱὸς, τὴν διὰ τῶν Εὐαγγε- 
λίων κηρύττει γνῶσιν. ᾿Αλλὰ χρείττων, φησὶν, ὁ Υἱὸς 
τῶν ἀγγέλων χαθὸ τῶν ἀμεινόνων χατέστη διάχο- 
νος, κατὰ τοῦτο χρείττων. Διαχονεῖται δὲ τὰ μεγάλα 
διὰ μεγάλων, xal τὰ μιχρὰ διὰ τῶν μιχρῶν. Μέγας 
δὲ ὁ Υἱὸς, καθὸ ἀπαύγασμα xoi χαραχτὴρ, καθὸ 
ἀχούει" « Κάθου ἐχ δεξιῶν μου’ ». χαθὸ πρωτότοχος 
xai ὑπ᾽ αὐτῶν ἀγγέλων προσχυνούμενος. Οἱ δὲ ἄγ- 
γελοι, τούτων οὐδὲν, ἀλλ᾽ οἱ μὲν ὡς λειτουργοὶ παρ» 
εστήχασιν, ὡς δοῦλοι προσχυνοῦσιν, ὡς ὑπηρέται 
τρέχουσι διὰ τοὺς μέλλοντας χληρονομεῖν σωτηρίαν. 
Κρείττων ἄρα τοῦ Σωτῆρος ἡ διαχονία τῆς δι᾿ ἀγγέ- 
λων, ὅσῳπερ ὁ μὲν ἐν τούτοις, οἱ δὲ ἐν ἐχείνοις. Διὰ 
καύτην τοιγαροῦν τὴν αἰτίαν ὁ Παῦλος τὰς διαχονίας 
συγχρῖναι θελήσας, λέγει " « Κρείττων γενόμενος τῶν 
ἀγγέλων. » Ὅτε δὲ ἐπὶ τὴν τῶν οὐσιῶν ἔρχεται σύγ- 
χρισιν, λέγε!" εὍσῳ διαφοριύτερον παρ᾽ αὐτοὺς χε- 
χληρονόμηχεν ὄνομα. » Οὐχέτι, κρεΐττον,, ἀλλὰ, δια-- 
φορώτερον, ὃ δὴ χαὶ πολλὴν εἰσφέρει τὴν ἐξαλλα- 
γήν. 


*jbid. 59. '*Psal.cix, 1. 1 Hebr. 1, 


* febr. r, 4. 


549 


xal λύσις ἐφεξῆς sic τὸ, « Τοσούτῳ κρείττων 

γενόμενος τῶν ἀγγέλων. » 

Ὅτι τὸ « χρείττων » ἐνθάδε τιθέμενον, τῶν δια- 
χονιχῶν εἰσφέρει τὴν σύγχρισιν, γνωσόμεθα, Παύλου 
λέγοντος * « Εἰ γὰρ ὁ δι᾽ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, 
ἐγένετο Bé6ato;, καὶ κᾶσα παράδασις xal παραχοὴ 
ἔλαδεν ἕνδιχον μισθαποδοσίαν, πῶς ἡμεῖς ἐχφευξόμεθα 
«ota jcnc ἀμελήσαντες σωτηρίας, ἧτις ἀρχὴν λαθοῦσα 
λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀχουσάντων εἰς 
ἡμᾶς ἐδεδαιώθη; » Καὶ πάλιν" «ε᾿Αθετήσας τις νόμον 
Μωσέως, χωρὶς οἰχτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἣ τρισὶ μάρτυσιν 
ἀποθνήσχει. Πόσῳ δοχεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται τι- 
μωρίας ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ χαταπατήσας ; » Καίτοι 
εἰ διὰ τὸ χρεέττονα λέγεσθαι τῶν ἀγγέλων αὐτὸν, 
εἶναι δεῖ πάντως αὐτοῖς καὶ ὁμοφυῇ (αἱ γὰρ σνγχρί- 
σεις ἐπὶ τῶν ἀλλήλοις προσεοιχότων ςιλοῦσι γίνεσθαι), 
τί μᾶλλον ἔδει χείρονος ἀξιοῦσθαι τιμωρίας τὸν χα- 
καπατοῦντα τὸν Υἱὸν, οὐ τοιαύτης μετέχοντος τοῦ 
καταπατοῦντος τοὺς ἀγγέλους διὰ τῆς παραδάσεως 
τοῦ λαληϑέντος νόμου δι᾽ αὐτῶν ; Ὁ γὰρ εἰς τοὺς ἴσους 
καὶ ὁμοειδεῖς ἐξυδρίζων, τῆς αὐτῆς ἂν εἰκότως μετ- 
ἐχοι τιμωρίας, καὶ οὗ τῶν ἀδιχουμένων οὐχ ἔστι δια- 
copá, καὶ τῶν κολάσεων ὁμοιότης εὐλόγως ἂν γένοιτο, 
Nuvi δὲ ὁ μὲν εἰς τὸν Υἱὸν ἐξαμαρτάνων, χείρονος 
ἀξιωθήσεται τιμωρίᾳς " ὁ δὲ εἰς τὸν ὑπ᾽ ἀγγέλων λα- 
ληθέντα νόμον, ἑλάττονο;. Οὐχ ὁμογενὴς ἄρα τοῖς 
ἀγγέλοις ἐχεῖνος, εἰς δυ χαὶ μεῖζόν ἐστι τὸ ἁμαρτά- 
νεῖν καὶ τὸ τιμωρίας μέτρον, ἀναλόγως τῇ ὑπεροχῇ 
voy πατηθέντος ἐχτένεται. 


ΆΑΔΟ. 
Ὡς ἐξ ἀνειϑέσεως εἰς τὸ αὐτό. 

Χείρονος, φασὶν, ἀξιοῦται τιμωρίας ὁ ἐξαμαρτά- 
νων εἰς τὸν Υἱὸν, ὡς εἰς μείζονα τῶν ἀγγέλων. Τοῦτο 
δὲ αὐτὸν οὐ πάντως ἔξω τῆς πρὸς ἀγγέλους ὁμογενείας 
γενέσθαι ποιεῖ. ᾿Αναλόγως γὰρ τῇ ἑχάστῳ χρεωστου- 
μένῃ τιμῇ xal fj εἰς αὐτὸν ὕόδρις ἐχμετρεῖται. Ἐπειδὴ 
Ξοίνυν χρείττων γέγονε τῶν ἀγγέλων ὁ Υἱὸς, ἔχει 
βαρυτέοως τὴν τιμωρίαν ὁ εἰς αὐτὸν ἐξαμαρτάνων. 

Πρὸς ταῦτα οὖσις ἔχ τοῦ αὐτοῦ. 


Ἐχρῆν οὖν ἐπὶ τῇ παραδάσει τῶν νομιχῶν Evto- 
λῶν, μὴ ἀναλόγως τοῖς πλημμελήμασι τὰς τιμωρίας 
ὁρίζεσθαι, μηδὲ πάντως τῷ μεγέθει «vc ἀμαρτίας 
συμμετρεῖσθαι τὴν χόλασιν, ἀλλὰ μᾶλλον ὁρίζεσθαι 
πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ διαχονήσαντος αὐτὴν ἀγγέλου. Εἰ 
δὲ τοῦτο μὲν οὐχ ὁρῶμεν γενόμενον, εἷς δὲ ὁ νόμος, 
πολλῶν ὄντων ἀγγέλων, xal διὰ τῶν αὐτῶν τιμωριῶν 
τρέχει τὰ ἁμαρτήματα" οὐχ ἄρα ἀληθὲς τὸ λεγόμενον, 
ὅτι χείρονο; ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ εἰς τὸν Yo 
ἐξαμαρτάνων, ὡς εἰς χρείττονα τῶν ἀγγέλων, ἀλλ᾽ 
ὡς εἰς ἑτεροςυᾶ χαὶ πολὺ παρηλλαγμένον. Οἱ μὲν 
γὰρ γενητοὶ, ὁ δὲ Θεὺς ἀληθινὸς, o) τῶν γενητῶν εἷς, 
οὐδὲ πρὸς αὑτὰ τὴν σύγχρισιν ἔχων᾽ ἀλλ᾽ ὅσῳπερ ἂν 
αὐτὸς ἀξιολογώτερος φαίνεται, τοσούτῳ μείζονι xal 


18 flebr, 1, 9, 5. 1} Hebr. x, 48, 29. 


THESAURUS. 
Hapáüscic ῥητῶν, περὶ ἀνθρωπότητος Χριστοῦ, A Áppendiz dictorum de hwmanitate Christi ; 


9950 

iilis a cb LET dioi 
terea. solutio ejus. dicii : « Tanto. melior. factus 
angelis. » 

Quod vox « melior, » eo loco posita, administra- 
tionum comparationem significet, intelligemus ex 
Paulo dicente : « Si enim qui per angelos dictus 
est sermo, factus egt firmus, et si omnis praevari- 
catio et inobedientia accepit justam retributionem 
mercedis, quoinodo nos effugiemus, si tantam ne- 
glexerimus salutem qus, cum initium accepisset 
enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in 
nos con(irmata est 15» Et rursus : « Irritam quis 
faciens legem Mosi, sine ulla miseratione in duo- 
bus aut tribus testibus moritur. Quanto magiís pu- 
1atis eum graviora mereri supplicia, qui Filium 


p Dei conculcaverit '*? » Atqui si, quia ipse dicitur 


melior angelis, Becessarium plane est etiam ejus- 
dem cum ipsis nature esse (comparationes enim 
inter res sibiipsis similes fieri solent), cur graviore 
supplicio affici oportuit eum qui Filium conculea- 
verit, cum levius supplicium mereanuir qui angelos 
conculcaverint, transgressione legis per ipsos pro» 
nuniiaig ? Nam qui zquales ejusdemque specici con- 
tuinelia afficit, merito eamdem poenam mereatur : 
cumque eorum qui injuria affecti sunt nulla sit 
differentia, supplicia quoque »qualia esse oportet. 
Caeterum qui in Filium delinquit, graviore suppli- 
cio afficitur; qui vero in legem ab angelis pronun- 
tiatam, leviore. Non est igitur Filius ejusdem ge- 
neris cnm angelis, cum gravius sit delictum quod 
in illum committitur quam quod in hos, et suppli- 
cium proportionatum gravitati delicti irrogetur. 


ALIUD. 
Ez objectione hereticorum in idem. 


Gravius, inquiunt, punitur qui delinquit in Fi- 
Hum, ut.maximum angelorum. Czterum non idcirco 
desinit esse ejusdem generis cum angelis. Nam ex 
honore qui singulis debetur, contumelia etiam ei 
allata zstimatur. Cum igitur factus sit Filius melior 
engelis, 807 gravius quoque supplicium sumitur 
de eo qui in ipsum peccat. 

Solutio objectionis ex eodem. 


Oportnit itaque in transgressione legalium przx- 


D ceptorum uon irrogari poenas delictis proportione 


respondentes ; neque omnino supplicium peccato 
conrmensurari, sed potius pro dignitate angeli le- 
gem administrantis hoc definire. At vero si non ita 
factum esse cernimus : una autein est lex, cum an- 
geli sint multi, atque iisdem panis peccata puniun- 
tur: non est igitur verum illud dictum, graviore 
supplicio digoum esse qui in Fillum deliquerit, ut 
in maximum angelorum, sed ut in co qui alterius 
naturz sit quam angeli, multumque ab cis diffe- 
rat. Nam angeli creati sunt, Filius autem verus 
Deus, non unus ex creatis, neque quidquam simile 
cum eis habens ; sed quanto ipse est dignior atque 


4 
$51 


excelleutior ,. 


obnoxium esse deelarans eum qui mandata sua fue- 
ril transgressus. 


ALIUD, ex iisdem, quod bona sit utilissimaque ad- 


minisirationum. comparatio, angelorum scilicet et 


Filii, vim vocis « melior » explanans. Quo pacto 
enim melior angelis sit, el quanto; ez iis intelli- 
gemus. 


Angeli legem edixerunt; sed lex. nihil perfecit "5. 
Filius autem perfecit opus Patris. Perfectus enim 
est in pietate qui ipsius legibus instructus est. Re- 
gaavit mors etiam legis tempore: nimirum «ab Adam, 
iuquit, usque ad Mosen **. » Abolita autem est mors 
pei Christum; neque enim amplius in Adam 
morimur , sed in Christo vivificamur !7. A Dau 
ad Bersabee legalia pracepta denuntiata sunt, 
etatque in sola Judzxa notus Deus !!* : nunc vero in 
omnem lerram exivit sonus ejus !*, omnesque edo- 
cti sunt a Deo, non ab angelis, sed a Deo !**. Dei 
enim etiam lexest, sed perangelos prolata !*; Filius 
autem inquit : « Egoipse loquens adsum 33". » Quo- 
circa, juxta Pauli senténtiam, quanto differentiorem 
nacius est administrationem, et quanto melioris te- 
stamenli sponsor factus est **, tanto etiam exccel- 
lentior erit angelis : non ratione natura eis compa- 
ratus, sed tanto superior quanto Deus essentiz ra- 
tione creata antecellit. Dictio itaque hzc, « melior, » 
ad administrationem relata, quanto eam illorum 
administratione przstantiorem dignioremque esse 
ostendit, tanto magis Filiumn supra creatam natu- 


ram exiollit. Et angelis quidem 908 ut servis in- C 


feriorem administrationem tribuit , Filio autem 
eam quz Filio et Domino congruat. Nam in melio- 
ribus, ut inquit Scriptura, repromissionibus sanci- 
tus est "". 


ALIUD, quod melior sit Dei Verbi administratio 
quam angelorum, eliam aliis modis : et quanto 
melior est ad minis(ratio, lanto et ad ministratorem 
meliorem esse. 


Paulus ait : « Quoniam quod impossibile erat 
legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium 
suum mittens in similitudinem carnis peccali, et de 
peccato damnavit peccatum in carne, ut siguifica- 
tio legis impleretur in nobis, qui non secundum 
carnem ambulamus, sed secundum Spiritum "3. » 
Quod si lex non potuit peccatum in carne condemn- 
nare, condemnavit autem  Cliristus; quippe qui 
carnem Spiritus sancti capacem effecit, ita ut pos- 
simus dicere : Jam non sumus in carne, sed in 
Spiritu ** : factus igilur est etiam bac ratione me- 
lior angelis per quos lex edita est : el rursum mun- 
dus sub lege condemnatus ^est. propter peccatum. 
Advenit autem Filius non ut damnaret mundum, 
sed ut salvaret mundum **, neque supplicium sumat 
de peccato, sed ut peccatorum remissionem omni- 
bus largiatur. Melior igitur est qui justificat, quam 

" Hebr. vii, 19. '* Rom. v, 14. 


"^' ἤδη vi, 43. '* Gal. im, 19. 
9, 4. ibid. 9. ** Joan. ui, 07. 


15 [sa. ru, 6. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIHEP. 


tanto. majori graviorique supplicio A χαλεπωτέρᾳ τιμωρίᾳ ὑπεύθυνον ὄντα δειχνύων τὸν τὰ 


"1 Cor. 15, 39. 
0 Hebr. vit, 23. 


997 


αὑτοῦ παραθαίνοντα. 


AAAO, £x ror αὑτῶν", ὅτι κα.ϊὴ. καὶ χρησιμωτάτη 
τῶν διαχογιῶν ἡ σύγκρισις. τῆς t£ τῶν á 
ἴω» καὶ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ € κρείττων ν τὴν δύνα: 
pur. ἑρμηγεύουσα. Πῶς γὸρ κρείττων τῶν ἀγγέ- 
Aux ἐστὶ καὶ πόσον, ἐξ αὐτῶν γνωσόμεθα. 


“Δγγελοι τὸν νόμον ἐλάλησαν, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἐτελείω» 
σεν ὁ νόμος. Ὁ δὲ Υἱὸς ἐτελείωσε τὸ ἔργον τοῦ Πατρός. 
Τέλειος γὰρ εἰς εὐσέθειαν ὁ τοῖς αὑτοῦ νόμοις πα!:δ- 
αγωγούυενος. Ἐδασίλευσεν ὁ θάνατος χαὶ χατὰ τὸν 
τοῦ νόμου xatpóv: «Arb Xp ᾿Αδὰμ, φησὶ, xat μέχρ: 
Μωσέως. » Λέλυται δὲ θάνατος διὰ Χριστοῦ * οὐχέτ' 
γὰρ ἐν ᾿Αδὰμ ἀποθνήσχομεν͵, ἀλλ᾽ ἐν Χριστῷ Quo- 
ποιούμεθα. ᾿Απὸ Δὰν χαὶ ἕως Βηρσαύεξ τὰ. vopatxi 
προστάγματα διηγγέλλετο, xaX ἣν ἐν μόνῃ τῇ Ἶου: 
δαίᾳ γνωστὸς ὁ Θεός " νυνὶ δὲ εἰς πᾶσαν τὴν γᾶν ἐξ- 
10:9 ὁ φθόγγος αὐτοῦ, καὶ veyóvaot πάντες δ'δακτοὶ 
Θεοῦ, οὐκ ἀγγέλων, ἀλλὰ Θεοῦ. Θεοῦ μὲν γὰρ χαὶ ὁ 
νόμος, ἀλλὰ δι᾽ ἀγγέλων" ὁ δὲ Υἱός φησιν" « Αὐτὸς 
ὁ λαλῶν πάρειμι. » Οὐχοῦν χατὰ τὴν τοῦ Παύλου 
φωνὴν, ὅσῳ διαφορωτέρας τετύχηχε λειτουργίας, xal 
ὅσῳ χρείττονος διαθήχης γέγονεν ἔγγνος, τοσοῦτον 
ὑπερέξει τοὺς ἀγγέλους, οὐχ ὡς πρὸς αὐτοὺς σνγχρι- 
νόμενος κατὰ τὴν φύσιν, ἀλλὰ τοσοῦτον ὑπεραιρόμενος, 
ὅσον ἀπῴχισται τῶν γενητῶν ὁ θεὸς χατὰ «᾽ν τῆς 
οὐσίας λόγον. Τὸ ἄρα « χρείττων » ἐπὶ τῆς διαχονίας 
φερόμενον, ὅσον αὐτὴν τῆς ἐχείνων δειχνύει μείζονα 
xai ὑψηλοτέραν, τοσοῦτον ἐξαίρει τῆς τῶν γενητῶν 
φύσεως τὸν Υἱόν. Καὶ τοῖς μὲν ἀγγέλοις ὡς δούλοις 
ἀπονέμει διαχονίαν τὴν ἐλάττονα " τῷ δὲ Υἱῷ, τὴν 
Υἱῷ πρέπουσαν xai Δεσπότῃ. Ἐπὶ Ὑὰρ χρείττοσι, 
φησὶν, ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται. 


. ΑΔΛΟ, ὅτι χρείττων ἡ τοῦ sov Λόγου διαχον»ίξ 


τῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ καθ᾽ ἑτέρους τρόπους " 
ὅσῳ δὲ κρείττων αὕτη, τοσούτῳ xai ὁ διαχο- 
γήσας αὐτόν. 


Ὁ Παῦλός φησιν’ εὍτ: τὸ ἀδύνατον τοῦ νόμου Cv 
ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρχὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Yibv 
πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρτίας, xal περὶ 
ἁμαρτίας χατέκρινε τὴν ὁμχρτίαν ἐν τῇ σαρχί. » Εἰ 
δὲ ἠσθένησεν ὁ νόμος χαταχρῖνα: τὴν ἁμαρτίαν Ev τῇ 


D σαρχὶ, χατέχρινε δὲ ὁ Χριστὸς, δεχτιχὴν αὑτὴν ἀπο- 


δείξας τοῦ ἀγίου Πνεύματος, ὡς ξύνασθαι λέγειν 
ἡμᾶς" Οὐχ ἐσμὲν ἐν σαρχὶ, ἀλλ᾽ ἐν Πνεύματι" γέγονεν 
ἄρα καὶ χατὰ τοῦτο χρεΐίττων ἀγγέλων, δι᾽ ὧν ὁ νόμος 
λελάληται" χαὶ πάλιν ὁ χόσμος ὑπὸ μὲν τοῦ νόμου 

τεχρίνετο διὰ τὴν ἀμαρτίαν. Ἐπεδήμησε δὲ ὁ Υἱὸς, 
οὐχ ἵνα χρίνη τὸν xóspov, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν χόσμου, 
οὐδὲ ἁπαιτήσων τινὰ τιμωρίαν, ἀλλ᾽ ἵνα πᾶσι χαρὶ- 
στται. Κρείττων οὖν ὁ διχαιῶν τοῦ χαταχρίνοντος, 
χρείττων τοῦ ἀπαιτοῦντος ὁ χαριζόμενος, χρείττων 
τοῦ μὴ ἰσχύταντος χαταχρῖνα!: τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ 
σαρχὶ, ὁ χαὶ τοῦτο πληρώσας Υἱός. Κρείττων ἄρα 
18 Psal. xviij, 5; Rom. χ, 18. 
*! febr. vin, 6G. 35 Rom. viu, 


1777 Psal. £xxv, 9. 


$55 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


^56 


de substantia intelligenda est; quibusnam dixit Pa- ἃ τῆς οὐσίας ἡ λέξις τάττεται, τίσιν ἔλεγεν ὁ Σωτὴρ" 


ter : 1 F'iatis misericordos aicut Pater vester cele- 
stis misericors est ?*? » Si enim erant jam ii ad 
quos sermo ille habitus fuit, quomodo hec vox, 
fieri , semper significet waductionem ad esse? Ne- 
que enim id quod jam est, sed quod non est, ad 
esse traducilur. Si autem fieri, cum de rebus jam 
exsistentibus dicitur, non initium quoddam exsi- 
stendi in ipsis significat, sed potius mutationem ali- 
cujus in aliquid, nulla certe ratio coget ut in Fili 
Dei, « factus est, » essentiam ipsius signifl- 


cet. 
«$109 ASSERTIO XXI. 


In dictum illud Apostoli : « Cousiderate apostolum et 
pontificem con(essionis nostre Jesum, 
est ei qui fecit ipsum ** : » ex quo inferiur quod ΚΕ 1- 
lius non sit opus, aut creatura. 


Si Filius est. creatura, necesse est fateri ipsum 
eliam esse unum aliquid éx omnibus , neque liabere 
deitatis praerogativam, nimirum semper exsistere. 
Αἰ εἰ hoc verum est, omnia autem facta sunt per 
Filium, et sine ipso factum est uihil ?'; ergo Ver- 
bum seipsum creat. Sed quo pacto possit id quod 
nondum exsistit, seipsum ad esse traducere? At. si 
hoc impossibile est, non est igitur Filius unu$ 
ex omuibus, ne, si omnibus annumeretur, suum ip- 
sius opus esse videatur. 


ALIUD. 


Si Filius est creatura ; vocatur autem et cst sa- 
pientia Patris 5, qui omnia in sapientia fecit?" : ergo 
sapieutia seipsam fecit, Αἱ si hoc absurdum est, non 
est ergo creatura Filius, hoc est, sapientia Patris, 
ne seipsain cereasse dicatur. 


ALIUD. 

Si Filius est factus ; vocatur autem et est potentia 
et sapientia Dei ** : fuit ergo tempus aliquod in 
quo Deus potentia οἱ sapientia caruit ; nimirum non 
exsistente Filio. Creatura enim ex eo quod non est 
fit. Αἱ Pater sempererat sapiens et potens. Erat 
jtaque et Filius qui h:ec ipsi est. 

ALIUD. 

Si Filias est creatura, vere autem dicit : « Qui 
vidit me, vidit Patrem meum δ᾽,» in creatura appa- 
ret imago Patris, archetypi sive. exemplaris sui si- 
militudinem referens. Quod si ita est, nulla est in- 
ter creaturam et Deum differentis ; imo vero etiam 
ipse erit creatura. Atqui si creatura non est, appa- 
ret aulem totus in Filio; uon est ergo creatura Fi- 
lius qui est imago Patris. 

ALIUD. 


Si Filius est creatura, cum Pater factus non sii: 
dicit vero de seipso: « Qui vidit me, vidit Patrem,» 
quomodo in eo quod 911 creatum est, id quod 
creatum non est omnimode apparebit ? Et si creatu- 


9 Lec. v, 56... * Hebr. 1, 4, 3... Joan. τ, 5. " ECor. 1,94. * Psal. cm, 24. 


* Joan. xiv, 9. 


qui fidelis B 


« Γίνεσθε οἱχτίρμονες, καθὼς xai ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ 
οὐράνιος οἰκτίρμων ἐστίν; » Εἰ μὲν οὖν ὑπῆρχον ἤδη 
πρὸς οὖς ἣν ὁ λόγος, πῶς ἂν σημαίνοι πάντως τὸ γί- 
γεσθαι τὴν εἰς τὰ εἶναι πάροδον ; Οὐ γὰρ ἂν δῆπου 
τὸ ἤδη δὺ εἰς τὸ εἶναι φέροιτο, ἀλλὰ τὸ μὴ ὄν. Εἰ δὲ 
χατὰ τῶν ὄντων τὸ γίγεσθαι κείμενον, οὐχ ἀρχὴν 
τινα σημαίνει τῆς ὑπάρξεως τούτων, ἀλλὰ τὴν ἀπό 
τινος εἴς «t μεταθολὴν, οὐδεὶς ἀναγχάσει λόγος ἐπὶ 
«τοῦ Υἱοῦ voQ Θεοῦ, τὸ « γενόμενος » τῆς ὑπάρξεως 
εἶναι σημαντιχόν. 


AOFOZ KA. 


Εἰς τὸ ῥητὸν tov Ἀποστόλου" « Katarvorjcate 

. τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας 
ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὺ- 
τόν" υ τὸ δὲ συναγόμενον, ὅτι οὗ ποίημα οὐδὲ 
κτίσμα ὁ Υἱός. 

Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἕν τι καὶ αὐτὸν εἶναι τῶν 
πάντων ἀνάγχη προσομολογεῖν, οὐχ ἔχοντα τῆς θεό- 
τῆτος τὸ ἐξαίρετον, τὸ ἀεὶ εἶναι, φημί. Εἰ δὲ τοῦτο 
ἀληθὲ;, πάντα δὲ γέγονε OU Υἱοῦ, xai χωρὶς αὐτοῦ 
ἐγένετο οὐδὲ ἕν, ἑαυτὸν ὁ Λόγος δημιουργεῖ. Καὶ πῶς 
ἂν ἐνδέχοιτο μήπω ὄν, ἑαυτὸ παράγειν εἰς τὸ εἶναι ; 
Εἰ ὃὲ τοῦτο ἀδύνατον, οὐχ ἄρα ἕν τῶν πάντων ἐδτὶν 
ὁ Υἱὸς, ἵνα μὴ τοῖς πᾶτι συναριθμούμενος, ἑαυτοῦ 
φαίνηται ποίημα. 


ΛΛΛΟ. 


El ποίημᾷ ἔστιν ὁ Υἱὸς, χαλεῖται δὲ χαὶ Ea: σοφία 
τοῦ Πατρὸς, ὃς πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν, ἑαυτὴν ἢ 
σοφία ποιεῖ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, οὐχ ἔστι ποέξημα ὁ 
Υἱὸς, τουτέστιν, ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, ἵνα μὴ ἑαυτὴν 
ἐργάξηται. 

AAAQ. 

Ei γέγονεν ὁ Υἱὸς, καλεῖται δὲ xaY ἔστι Θεοῦ δύ- 
νάμις χαὶ Θεοῦ σοφία, ἣν ἄρα χρόνος, ἐν ᾧπερ ἣν 
ἄσοτός τε xal ἀδύνατος ὁ Θεὸς, οὐχ ὄντος Υἱοῦ. Τὰ 
γὰρ ποίημα πάντως Ex τοῦ μὴ ὄντος γίνεται. Σοφὸς 
6b ἦν ἀεὶ χαὶ δυνατὸς ὁ Πατήρ. "Hv ἄρα xai Υἱὸς ὃς 
ταῦτά ἐστιν αὐτῷ. 

AAAO. 

El ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, λέγει 65 ἀληθεύων " « Ὁ 
ἑωραχὼς ἐμξ, ἐώραχε τὸν Πατέρα" » ἐν τῇ χτίσει 
φαίνεται τοῦ Πατρὸς fj εἰχὼν, ἔχουσα τὴν ὁμοίωσιν 
πρὸς τὸ ἀρχέτυπην. Ei δὲ τοῦτο, οὐδὲν ἐν τῇ χτέσει 
xai τῷ Θεῷ τὸ διάφορον" ἔσται δὲ ποίημα xat αὐτός. 
El δὲ οὐχ ἔστι ποίημα, φαίνεται δὲ ὅλος ἐν Υἱῷ, οὐχ 
ἄρα ποίημά ἔστιν ὁ Υἱὸς ἡ εἰχὼν τοῦ Πατρός. 


AAAO. 

Εἰ voru& ἐστιν ὁ Υἱὸς, τοῦ Πατρὺς οὗ ποιηθέν- 
τος, λέγει δὲ περὶ ἑαυτοῦ" « Ὁ ἑωραχὼς tpi, ἑώ- 
paxt τὸν Πατέρα » πῶς ἐν τῷ πεποιημένῳ τὸ μὴ 
ποιηθὲν ἀπαραλλάχτως φανεῖται; Καὶ εἰ ποίημα ὧν, 


Δ I Cor. 1, 94. 


$51 


TIIESAURUS. 


San 


λέγει" ε« Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα, » τί A ra cum sit, dicit : « Qui vidit me, vidit Patrem, » 


κωλύσει xal ἡμᾶς τῇ αὐτῇ χεχρῆσθαι φωνῇ, εἰ μη- 
δὲν ἕτερον παρ᾽ ἡμᾶς ὁ Υἱὸς, χαθὸ ποίημα xal αὐτὸς 
ὥσπερ ἡμεῖς; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον" οὐ γὰρ ἐν ποιή- 
ματι τοῦ μὴ ποιηθέντος ἡ ὁμοιότης. Οὐχ ἄρα ποίημα 
ὁ Υἱὸς ἡ τοῦ Πατρὸς ἀπαράλλαχτος εἰχών. 


AAAO. 


" El ποίημά ἔστιν ὁ Υἱὸς, λέγει δὲ ἀληθεύων, ὅτι 
« Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστιν" » οὐδὲν ἄρα 
περιττὸν ἐν Θεῷ xal χτίσμασιν, εἰ πάντα πρόσεστιν 
αὐτοῖς ὅσα χαὶ τῷ Πατρί. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (πολὺ 
γὰρ τὸ Θεῖον τῶν ποιημάτων ἀπῴχισται), οὐχ ἄρα 


ποίτιμά ἔστιν ὁ Υἱὸς, ᾧ πάντα πρόσεστι φυσιχῶς τὰ Β 


τοῦ Πατρὸς ἴδια χαὶ ἑξαίρετα 
ΑΛΛΟ. 


Ei ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, μὴ καλείσθω Πατὴρ αὐτοῦ 
ὁ Θιὸς, ἀλλὰ μᾶλλον ποιητὴς ἣ δημιουργός. ΥἹὸς 
τὰρ δειχνύει πατέρα, xal ποίημα τὸν δημιουργόν. Εἰ 
δὲ Πατὴρ χαλεῖται xoi ἔστι Θεὸς, οὐχ ἄρα ποίημα ὁ 
Υἱὸς, ἀλλὰ γέννημα, οὐχ ὡς ποιητὴν τοὃν Θεὸν, ἀλλ᾽ 
«»; Πατέρα δηλοῦν. 
AAAO. 


El ποίημά ἔστιν ὁ Υἱὸς, μὴ καλείσθω Λόγος, μὴ 
σοφία, μὴ δύναμις, μὴ ἀπαύγασμα, ἣ ταῦτα χοινὰ 
χαὶ τοῖς ἄλλοις ἔσται ποιήμασιν, εἴπερ ὅλως χεχώρη- 
xtv αὐτὰ φορεῖν ποίημα ὧν xa0' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Κἂν 


quid obstat quominus etiam nos eadew voce uta- 
mur, si quidem nihil diversum est a nobis quate-, 
nus et ipse creatura est ut nos? Sed hoc absurdum 
est : neque enim in eo quod creatum est, ejus qui 
creatus non est similitudo consistit. Non est igi- 
tur creatura Filius, qui est omnimoda Patris 
iinago. 
ALIUD. 


Si Filius est creatura, et vere dicit ::«« Omnia que 
habet Pater mea sunt ** : » nihil igitur est pre- 
stantius in Deo quam in creaturis, si omnia illis in- 
sunt quz Patri. Αἱ si boc absurdum est (Deus ením 
immensa differentia a creaturis distat), non est igi- 
tur creatura Filius cui omnia insunt naturaliter qua 
Patri propria eximiaque insunt. 


ALIUD. 


Si Filius est creatura, ne vocetur Pater ejus Deus, 
sed potius creator aut opifex. Filius enim ostendit 
patrem, et creatura creatorein. Sin autem vocatur 
et est Deus, non utique creatura est Filius, sed ge- 
nimen, Deum non ut factorem, sed ut Patrem de- 
monsirans. 


ALIUD. 


Si Filius est creatura, ne vocetur Verbum, ne sa- 
pientia, ne potentia *, ne splendor δ: aut certe 
communia hzc erunt etiam cum aliia creaturis ; si 
quidem horum omnium capacem esse dicitis Filium 


γάρ τι πλέον τῶν ἄλλων αὐτὸν ἔχειν λέγητε ποιημά- C qui tamen, ex vestra sententia, est. creatura. Nam 


των, ἀλλ᾽ ἔσται πάλιν οὐδὲν ἧττον ποίημα. El δὲ ἐπὶ 
piv τῶν ἄλλων οὐδενὸς τὰ τοιαῦτα λέγεται, μόνῳ δὲ 
κρέπειν τῷ Υἱῷ ἑἐπαληθεύεται, οὐχ ἄρα ἕν τῶν 
ποιημάτων ἐστὶν, ἀλλὰ χαρπὸς τῆς οὐσίας τοῦ Πα- 


«ρός. 


AAAO. 

Εἰ πάντα δι' Υἱοῦ γεγενῆσθαί φησιν ἡ θεία Γραφὴ, 
volr ua δέ τις xal οὐχ Υἱὸν ὁμολογεῖ τὸν Λόγον, Υἱὸν 
οὐχ ἔχει Θεός. El δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πῶς ἔσται ποιῆ- 
τῆς, οὐχ ἔχων δι᾽ οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται ; "AX 
ἐργάζεται χαὶ δημιουργεῖ τὰ πάντα Θεός * ἔστιν ἄρα 
xat ὁ Υἱὸς δι᾽ οὗ τὰ πάντα, τὸ εἶναι ποίημα διαφεύ- 
γῶν ὡς θεός. 


ΑΛΛΟ. 
Ὡς ἐξ ἀγτιθέσεως τῶν δὲ ἐναγτίας. 


Βουλήσει, φασὶν, ὁ Πατὴρ τὸν Υἱὸν ὑποστήσας, 
οὕτως αὐτὸν ἐποίησε xal δημιουργόν. ᾿Απὸ δὲ τῆς 
οὐσίας τοῦ Πατρὸς οὔ φαμεν ὑπάρχειν αὑτὸν, ἵνα μὴ 
τομή τις xai ἀπέῤῥοια νοῆται περὶ τὴν ἄφραστον 
ἔχείνην οὐσίαν. 

Πρὸς τοῦτο «1ύσις. 

"AX ἔστι ταῦτα λήρος χαὶ φλυαρία πολλή. ᾿Απόῤ- 
ῥοια μὲν γὰρ xai τομὴ, χαὶὅσα τοιαῦτα πάθη, νοείσθω 

*! Joan, xvi, 15. 


* [ Cor, 1, 24. 5) Hebr. 1, 5. 


tametsi eum aliquid amplius quam reliquas creatu- 
ras habere censeatis, nihilominus tomen etiam 
creatura est. Αἱ si de nulla alia creatura ejusmodi 
dicuntur, sed soli Filio vere conveniunt: nona est 
igitur Filius unus ex creaturis, sed fructus essentiae 
Patris. 

ALIUD. 


Si Scriptura sacra omnia per Filium facta esse 
affirmat, at vos Verbum creaturam esse contendi- 
tis, non Filium : Deus ergo Filium non liabet. Quod 
si verum est, quomodo erit creator, cum non ha- 
beat per quem omnia creat? Aiqui operatur et 
creat omnia Deus : est ergo et Filius, per quem 


D omnia, alienus ab eo ut sit creatura, quemadmodum 


Deus. 
ALIUD. 
Ex objectione hereticorum. 
Pater, inquiunt, voluntate Filium substituens,ita 
quoque et ipsum creatorem effecit, Ex essentia vero 
Patris eum exsistere negamus, ne seclio qus- 


dam aut divisio in illa ineffabili essentia statua- 
tur. 


9194 Solutio objectionis. 


Mera nuage, meraque deliramenta hzc sunt. Se- 
clio enim et divisio, alieque id genus affectiones 


559 


S. CYIILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


460 


corporibus tribuantur, quibus et affectio sive passio A περὶ τὰ σώματα, οἷς καὶ τὸ πάσχειν οἰκεῖον" ὁ δὰ τὸ 


propria est; qui vero corporeus non est, ab eo 
etiam corporez affectiones alieng sunt. Gignit ita- 
que citra ullam sectionem aut passionem is qui in- 
corporeus est. Quznam enim passio soli accidere 
cernitur, cum ex se gignit lumen ? Quanam divisio 
accidit igni, quando illuminationem ex se emittit? 
At si liec gignunt citra. ullam. separationem, pro- 
ducuntque ea qua in ipsis sunt absque ulla passione, 
quomodo non multo magis horum creator ex sua na- 
tura. emittet splendorem ? Aut. quomodo. character 
ab imagineseparetur ? Semper enim hzc coujuncta 
sunt simulque exsistunt. Sin vero juxta illorum 
opinionem, arida ac sterilis est Dei natura : qua- 
nam ex ipso procedens voluntas efficax est, quae 
Filium, ut illi volunt, substituit, creatrix quzdam 
exsisten-, eL eorum qua non exsistunt effecrix? Cum 
cnim deirectant fateri, ex. essentia Patris genitum 
eise creans ipsius Verbum, a veritate in bunc erro- 
rei labuntur. Est enim Filius viva atque essentia- 
liter inexsistens Patris voluntas, et Verbum ipsius, 
per quod oinnia operatur. 


Observatio ex sacra. Scriptura, quod etiam de. iis qui 
naturaliter filii sunt, « genitum esse, » el « factum 
esse, » indifferenter dicatur. 


Nomina nihil officiunt, cum res ipse aliter se 
habent. Tametsi euim iis qui natura filii aunt, ser- 
vitutis nomeu accommodetur , naturalis nobilitatis 
dignitati nihil derogat. Atque ita etiam si qui geni- 


εἶναι σῶμα διαφυγὼν, χαὶ τὰ σωμάτων διαφεύξεται 
πάθη. Τίχτει τοιγαροῦν ἀμερίστως xai ἀπαθῶς ὁ 
ἀσώματος. Ποῖον γὰρ πάθος περὶ τὸν ἥλιον ὁρᾶται 
γινόμενον, ὅτε τίχτει τὸ φῶς; Ποῖος συμδαίνει περὲ 
τὸ πὺρ μερισμὸς, ὅταν ἐχπέμπῃ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ φο.- 
τισμόν; El δὲ ταῦτα γεννᾷ μὲν ἀμερίστως, ἐχπέμπει 
ὃὲ τὰ ἐξ ἑχυτῶν ἀπαθῶς, πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον ὁ 
τούτων moth; τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐχπέμψει τὸ 
ἀπαύγασμα ; Πότε χαραχτὴρ εἰκόνος χωρίζεται; 'Aex 
(io αὐτῇ συμπέφυχέ τε xai ἐνυπάρχει. Εἰ δὲ xos' 
ἐχείνους ξηρὰ xai ἄχαρπός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ͵ φύσις, 
τίς ἢ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσα βούλησις ἐνεργὴς, fj xat 
τὸν Υἱὸν xat' ἐχείνους ὑπέστησε, δημιουργικὴ τις 
οὖσα xal τῶν οὐχ ὄντων ποιητιχή ; Φεύγοντες γὰρ 


Β τὸ ἐχ τῆς οὐσία: τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγειν τὸν 


δημιουργὸν αὐτοῦ Λόγον, Ex τῆς ἀληθείας εἰς αὐτὸ 
συνελαύνονται, "Ett γὰρ Υἱὸς ἡ ζῶσα xaX ἑνούσιο; 
τοῦ Πατρὸς βούλησις, καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ, δι᾽ οὗ τὰ 
πάντα ἐργάζεται, 


Ἑπιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι καὶ ὅπὶ 
τῶν φύσει υἱῶν, τὸ « ἐγένοντο » ἣ καὶ « ἐποιή»- 
θησαν » κξίται ἀδιαφόρως. 


Οὐδὲν αἱ λέξεις ἀδιχοῦσιν, ὅταν ἑτέρως ἔχῃ τὰ 
πράγματα. Ἐπὶ γὰρ τῶν φύσειζυἱῶν, χἂν τὸ τῆς δου- 
λείας ὄνομα τάττηται, οὐ παραιτεῖται τῆς φυσικῆς 
εὐγενείας τὸ ἀξίωμα. Κἄν ὁ γεννηθεὶς πεποιῆσθαι 


tus est, factus esse dicatur, quandiu veram suam QC λέγηται, ἕως ἂν αὐτῷ περισώζηται τὸ ἀληθέστερον, 


origiucm retinet, nomen ipsum ei damno esse non 
potest. Naturam enim non nomina in universum 
inquirimus, Cum igitur de genito Dei Verbo dicitur, 
quod sit fidelis ei qui fecit ipsum**', ne quis proprie- 
tatem exsistentia: ipsius calumuietur, sed aut intelli- 
gat ratione incarnationis dictum, aut. nihil officiat 
veritati nomen quod indifferenter accipitur. Betsa- 
lee Salomonem servum David vocavit, dicens : 
« Servum tuuin Salomonem **, » Patres quoque 588- 
penumero cos qui ex ipsis geniti sunt servos vocant 
et servos, filios. Ceterum nomina naturam non im- 
mulant, sed potius potestatem illorum qui ita illos 
appellare voluerunt, significant. Quod autem etiam 
ii qui geniti sunt, « facti » dicantur, inde manife- 


οὐδὲν ἀπὸ τῆς λέξεως ὑπομένει τὸ ἀδίχημα. Ἢ γὰρ 
φύσις, 09 πάντως d] λέξις ἐξετάξεται. Ὅταν τοίνυν 
ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος Θεοῦ Λόγου φέρηται τὸ, Πιστὸν 
ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸ, μὴ συχοφαντείσθω τὸ γνή- 
σιον τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ, ἀλλ᾽ f| νοείσθω περὶ τὸν 
τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον, ἣ μηδὲν ἀδιχείτω τὴν 
ἀλήθειαν τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον. Βτρσαθδεὲ τὸν Eo- 
λομῶνα δοῦλον ἐχάλει τοῦ Δαδὶδ, λέγουσα * « Τὸν δοῦ- 
λόν σου Σολομῶνα. » Καὶ πατέρες πολλάχις τοὺς ἐξ 
ἑαυτῶν γεννηθέντας δούλους ἀποχαλοῦσι, χαὶ τοὺς 
olxéxa; υἱούς. 'AXX' οὐχ αἱ λέξεις τὴν φύσιν ἀλλάτ- 
τουσι, μᾶλλον δὲ τὴν ἐξουσίαν τῶν οὕτω βουλομένων 
ἀποχαλεῖν ἐπιδειχνύουσιν. Ὅτι δὲ xat ἐπὶ τῶν γεννω- 
μένων εὑρίσχεται τὸ « ἐποίτισε, » δῆλον ἐντεῦθεν. Ὃ 


sium est. 913 Ezecliias euim ita inquit : « Ab ho- D μὲν γὰρ Ἐζεχίας φησίν" « "Arb. γὰρ τῆς σήμερον 


dierio die filios faciain **. » Et de Job scriptum 
est : « Facti sunt ei filii septem, et filia tres "7. » 
Si ergo in lominibus, non absolute nomina, sed 
res ipsas intuentes, qus dicuntur interpretamur : 
quomodo pon. utiliter idem iu filio Dei statue- 
inus 


ALIL D. 


Nomen, filius, generationem ex. patre. significat, 
creatura vero, quod exterius. constitutum est. Si 
ergo Filius est, ue vocetur creatura : si erestura 


παιδία ποιέσω. » Περὶ δὲ τοῦ Ἰὼ γέγραπται, ὅτι 
« Ἐγένοντο αὑτῷ vio: ἑπτὰ χαὶ θυγατέρες τρεῖς. » 
Ei τοίνυν ἐπ᾽ ἀνθρώπων οὐ ταῖς &xo:6clat; τῶν λέ- 
ξεων, ἀλλὰ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἐνορῶντες Ex- 
δεχόμεθα τὸ λαλούμενον: πῶς οὐχ &va[xaüo; τὸν 
αὐτὸν διαχεισόμεθα τοῦπουν ἐπὶ τοῦ θείου γεννή- 
μᾶτος; 
AAAU. 

Τὸ υἱὸς ὄνομα thv Ex πατρὸ; σημαίνει γένντ mv " 
πὸ δὲ ποίημα, τὸ ἔξωθεν συνιστάμενον. Ei τοίνυν 
Υἱός ἐστι, μὴ χαλείσθω ποίημα εἰ ποίημά ἔστι, μὴ 


** llebr. 10, 2.. ** Hl Reg. 1, 19... * IV Reg. xi ὅ. "2308 1, 2. 





$01 


THESAURUS. 


562 


χαλείσθω ψενδώνυμος Ylóz. ᾿Αλλ᾽ YU; χαλεῖται xai Α est, ne falso nomine vocetur Filius. Caterum 


ἔστιν" οὐχοῦν οὗ ποίημα. 


AAAO, .1όγος πιθανὸς δεικγύων, ὅτι οὐ ποίημά 
ἐστιν ὁ ΥἹός. 

Eípnxé που Σολομῶν ὁ σοφώτατος, ὅτι 1 Σύμπαν 
^0 ποίημα ἄξει ὁ Θεὸς εἰς χρίσιν. » Εἰ τοίνυν ἕν τῶν 
κοιημάτων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἀχθήσεται xal αὐτὸς εἰς 
xpízw. Καὶ πῶς ἀληθεύσει λέγων περὶ ἑαυτοῦ, ὅτι 
ε Ὃ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν κρίσιν 
δόδιυχε τῷ Υἱῷ; » Ἢ πῶς ὁ Δανιὴλ οὐ Ψεύσεται λέ- 
γῶν ὅτι αὐτῷ ἐδόθη 1j xplet; ; ᾿Αληθεύει δέ" αὐτὸς 
γάρ ἔστιν ὁ ἐρχόμενος χρῖναι ζῶντας χαὶ νεχρούς. 
Οὐχοῦν οὗ ποίημα, οὐδὲ τῶν πάντων ἕν, ἵνα μὴ ἄγη- 
«at χαὶ αὐτὸς εἰς γρῖσιν. 


ΑΛΑΘ, διηγηματικῶς εἰς τὸ, « Καταγοήσατε τὸν 
daxóctolor καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν, 
zxictór ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν" » καὶ ἑξῆς 
ἡ διάνοια τοῦ ῥητοῦ. 

Οὐ τὴν τοῦ Λόγου φύσιν ἐξηγούμενος ὁ ᾿Απόστολος, 
τοιαῦτά φησιν, ἀλλὰ τὴν μετὰ σαρχὸς ἀϊχονομίαν. 
Πότε γὰρ τέγονεν ἀρχιερεὺς τῆς ὁμολογίας ἡμῶν ; 
Πότε δὲ ἀπόστολος; Πότε 65 πιστὸς τῷ ᾿“φοιήσαντι 
αὐτόν; Ἧ ὅτε δι' ἡμᾶς χαὶ ὑπὲρ ἡμῶν γέγονεν ἄν- 
θρωπο;, xal χατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν, « Ὁ Λόγος 


“σὰρξ ἐγένετο. » Τότε τῷ ποιήσαντι αὑτὸν, ὡς ἄν- 


θρωτοῦς, καὶ πιστὸς ἐγένετο πληρῶν αὐτοῦ τὸ ἔργον, 
χαθάπερ αὐτὸς ἔλεγε" τότε γέγονεν ἀπόστολος ὑπὲρ 
ἡμῶν καὶ δι᾽ ἡμᾶς ἀποσταλείς" τότε γέγονε τῆς ὁμολο- 


Filius et vocatur, et est : non est igitur creatura. 


ALIUD, verisimilis ratiocinatio ostendens quod Filius 

non sit creatura, 

Sapientissimus ille Salomon alicubi ita inquit : 
« Omnem «creaturam ducet Deus δὰ judicium **.» 
Si ergo Filius est unam aliquid ex creatis, ducetur 
etiam ipse in judicium. Atqui quomodo vere dicet 
de seipso: « Pater non judicat quemquam, sed om- 
ne judicium dedit Filio **? » Aut quomodo non men- 
tietur. Dauiel dicens, quod ipsi datum est judi- 
cium δ ? Sed vere dicit : ipse enim venturus est 
ad judicandum vivos et mortuos δ΄. Non est igitur 
creatura, neque unus ex omnibus, ne nimirum etiam 
ipse in judicium ducatur. 

ALIUD, explicatius in illud, « Considerate apostolum 
el poniificem confessionis nostre Jesum Christum, 
qui fidelis est ei qui fecit ipsum : » el deinceps vera 
seiientia hujus dicti. 

Non naturam Verbi declarans Paulus hsc dixil, 
sed illius incarnationem. Quando enim factus est 
pentifex coníessionis nostre? quando apostolus? 
quando fidelis ei qui ipsum fecit? Nonne quando 
propier nos et pro nobis factus est lioino, et ut 
Joannes scribit, « Verbum caro factum est*! ? Ὁ 
Tuuc faciori suo, ut homo, fidelis factus est, perli- 
ciens opus illius, sicut ipse testatur *'* : tunc etiam 
apostolus factusest, pro nobis et propter nos imissus: 
tunc factus est pentifex confessionis nostra, offerens 


lac ἡμῶν ἀρχιερεὺς, προσφέρων τῆς πίστεως ἡμῶν C confessionem fidei nostre Patri, et corpus suum, 


τὴν ὁμολογίαν τῷ Πατρὶ, xat τὸ ἴδιον σῶμα, xa0á- 
περ tt θῦμα προσάγων ἅμωμον, ἵνα πάντας ἡμᾶς 
δι αὐτοῦ χαθαρίσῃ. "Av τοίνυν λέγηται περὶ ΥἹοῦ 
ὅτι γέγονε πιστὰς, ὅξι γέγονεν ἀπόστολο;, γέγονεν 
ἀρχιερεῦς, μὴ χατὰ τῆς οὐσίας αὑτοῦ φερέσθω τὸ 
(ua, ἀλλὰ χατὰ τῆς τῶν πραγμάτων ποιότητος. 
Ἐπειδὴ χαὶ Παῦλο;, ἄνθρωπος ὧν xal ὑπάρχων ἤδη, 
Ἰἴγονεν ἀπόστολος, xai Μωσῆς ὡταύτως γέγονε πι- 
Và; ἐν ὅλῳ τῷ οἴχῳ αὐτοῦ, xol 'Aapóv ὡσαύτως 
γέγονεν ἀρχιερεὺς ἐν ἑαυτῷ xal πάλαι τὸν Σωτῆρα 
βορφῶν. “Ὅνπερ γὰρ τρόπον ὁ ᾿λαρὼν οὐχ ἐγεννήθη 
μὲν ἀρχιερεὺς, πολλοῖ; δὲ ὕστερον χρόνοις τοῦτο γέ- 
Tow, τὸν ποδήρη περιδαλόμενος, xal τὴν ἐπωμίδα, 
χαὶ τὰ ἄλλα τῆς ἱερατιχῆς ἐσθῆτος σχήματα, ἅπερ 
ἦν ἔργα γυναιχῶν" τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον xai ἐπὶ 
Χριστοῦ. Ἦν μὲν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ, πολλῷ δὲ 
ὕστερον χρόνῳ γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν ἀρχιερεὺς, ὥσπερ 
τινὰ ποδήρη τὸν ἐχ γυναιχὸς ἄνθρωπον ἤτοι ναὸν 
ἀναλαδών * ἵνα τῷ ἰδίῳ αἵματι χαθαρίσῃ τὸν λαὸν, 
ἑαυτὸν προσενεγχὼν ὡς ἀμνὸν ἅμωμον τῷ Θεῷ" 
4“ Οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν 
τῷ στόματι αὐτοῦ. » 
Ὅτι οὐδὲν ἕτερον σημαίνειν βούλεται τὸ πιστὸς, 
ἢ ὅτι ἀληθινὸς xal ἀναλλοίωτος. 
Ilias, ὁ Σωτὴρ καλεῖται διχαίως, μίαν ὑπὲρ πά"- 
των θυσίαν προσενεγχὼν, τὴν αὐτὴν ἀπεὶ χαὶ οὐχ 


*5 Eccle. xit, 14. ** Joan. v, 29. 
ὁ, 9! Num. xu, 7, " EPetr n, 22, 


ῬΔΤΒΟΙ,. Gn. LXXV. 


9 Dan, vit, 13,14. 


veluti immaculatam quamdam hostiam adducens, 
ut omnes nos per ipsum mundaret. Si ergo dc Fi- 
lio dicitur, quod factus sit fidelis, quod factus «sit 
apostolus, factus poutifex ; non ad essentiam ipsius 
dictum referenduin est, sed ad qualitatem 434 re- 
rum. Siquidem et Paulus homo cum esset, ei jain 
exsisleret, factus est apostolus : et Moses eadem ra- 
tione factus est fldelis, in tota domo ejus **. Simili 
modo etiam Aaron factus est ponüfex, Salvatoris 
typum jam olim in se referens. Quemadmodum 
enim Aaron non est natus pontifex,sed multis post- 
ea temporibus id factus est, talarem vestem indu- 
tus, αἱ superhumerale, reliquaque pontificalis habí- 
lus ornamenta a mulieribus confecta : idem plane 


de Christo etiam censenduni est. Erat enim Verbum 


in principio : multis vero postea temporibus factus 
est pro nobis pontifex, hominem ex muliere veluti 
talarem vestem sive templum assumens, ut proprio 
suo sanguine populum mundaret, ut seipsum veluti 
agnum immaculatum Deo offerret : « Neque cnim 
fecit peccatum, neque inventus est dolus in. orc 
ejus *). » 
Quod üdelis nihil aliud significet quam vcrus atque 
immutabilis. 

Servator noster merito vocatur fidelis, quippe qui 

unam pro omnibus hostiam obtulit, qu: semper ea- 


5'* Joan, xvil, 


12 


$5* fl Tim. 1v, 1. "' Joan, 1, A1. 


503 


'S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEDP. 


40} 


dem est, neque unquam mulatur. « Semel enim pro A ἀλλαττομένην. € "Axa γὰρ ἀποθανὼν ὑπὲρ ἡμῶν" 


nobis mortuus, non videbit amplius mortem **, » Et 
rursum Apostolus ad Corinthios scribens, ait: « Ei- 
delis Deus, per quer vocati estis iu societatem Filii 
ejus **. » Similiter et Petrus : « ldeo ii qui patiun- 
tr, fideli Creatori commendent animas suas M. » 
Paulus etiam ad Thessalovicenses : : 4 Fidelis est 
qui nos vocavit, qui et. faciet "7. » Et ad alios: « Si 
increduli fuerimus, ille fidelis permanet. Nam semet- 
ipsum abnegare non potest "δ. Fidelis igitur est 
Christus, quia et bomo factus mansit idem 
usque nunc, eL in secula : atque ita, quidem ἔ - 
delis est, sicut et Pater fldelis dicitur in sacra Scri- 
ptura. 


In illud, « Firmiter igitur sciat omnis domus Israel, 


quia Dominum ipsum εἰ Christum [ecit Deus hunc D 


Jesum, quem crucifizistie "*. » 


Necesse rursus est, ut liíc verbum, « fecit, » non 
ad essentiam Verbi referatur : neque exsistenti:ze 
Filii propter hoc nomen insultare. Nam si verbum 
« fecit, » naturaliter accipere velis, recte de templo 
ex Maria faeto interpretari poteris; si vero. apte 
atque ita ut oportet, nilijl ad Verbum. Exeupli 
gratia : Qui olim pauper erat, factus est dives; ἂμ} 


qui ab initio propheta non erat, in prophetam a Deo, 


electus est. Nam in bujusmodi locutionibus, « factus 


est » non priucipium 9115 exsistendi significat, sed. 
traduciiorem in aliud quam, erat. Quomodo igitur 


DeusJesum fecerit Dominum pie querendum est. 


Cum itaque Deus Verbum exsistens atque omnium C 


lominus, per incarnationem factus est in forma 
scrvi *, ungitur quidem unctusque esse dicitur *!, 
propter id quod bomini convenit. Conscendit vero 
rursus in dominationis potestatem, ut homo, tametsi 
Dominussit, uimirum ut Deus. Incarnatum enim 
est.Dei Verbum, non ut liberam Dei naturam servi 
forma obrueret, neque ut sua natura ac proprieta- 
tibus abjectis ab. humane nature proprietatibus 8u- 
peraretur, sed ut servilem nostram conditionem ad 
Domini gloriam extolleret, et contemptibilem natu- 
ram nostram ad suam nobilitatem traduceret. Quo 
pacto epini vocamur fratres Christi **, quomodo ap- 
pellamur filii **, si Verbum Dei factum nihil nos ju- 
vit? Cum vero sacram Bcripturam dicentem audies, 
quod Deus ipsum fecerit Dominum .et unctum, οἱ 
Dei appellationem ad Patris personam refers : fa- 
teris etiam ita. voluntatem Filii accedere ad bene- 
placitum Patris. Et Dominum ipsum esse scivit etiam 
cum factus est in forma servi; neque tamen repe- 
ries Filium ab hec operatione exclusum, Nam quae 
later operatur sunt omnino opera Filii; et quz per- 
licit Filius, eadem et Pater operatur. ldcirco inquit 
Servator : « Ego a me nihil facio ; sed Paterqui in 
we manet, ipsc opera facit **. » Fit itaque Dominus et 
unctus, cum homo factus est, atque ob id vocatus 


^ Rom. vi, 10. . 
96.  **' Philipp. uw, 6. 5 


δ | Cor, 1, 9. 
uc. 1v. 18; Act. iv, '47. 


** | Pete, iv, 19. un j 
! joan. xx, 1 


οὐχ ὄψεται θάνατον ἐχ δευτέρρυ, ), Kot πάλινὁ ᾿Από- 
στολος ἐπιστέλλων τισὶ λέγει" « Πιστὸς ὁ Θεὸς, δι" 
οὗ ἐχλήθητε εἰς κοινωνίᾷν ταῦ ΥἹοῦ αὐτοῦ. » Πέτρος 
ὁμοίως * «Ὥστε xal οἱ πάσχοντες πιστῷ χτ τίστῃ πα- 
ρατιθέσθωσαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν. » Ὁ ᾿Απόστολος 
Θεσσαλονιχεῦσι" (« Πιστὸς ὁ χαλῶν ἡμᾶς, ὃς καὶ 
ποιήσει. Καὶ ὁμοίως πρὸς ἑτέρους" « Εἰ ἀπιστῆσο- 
μεν, ἐχεῖνος πιστὸς μένει. ». ᾿Αρνήσασθαι γὰρ &av- 
τὸν οὐ δύναται. Πιστὸς οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι καὶ ἄνθρω- 
moe γεγονὼς, ἔμεινεν ὁ αὑτὸς, χθὲς, xal σήμερον, καὶ 
εἰς τοὺς αἰῶνας " χαὶ πιστὸς οὕτως, ὡς καὶ ὁ Πατὴρ 
εἶναι λέγεται πιστὸς παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. 


Εἰς τὸ, « ᾿Ασφαλῦῖς οὖν γιγωσχέξτω πᾶς οἶχος 
Ἰσραὴ.1, ὅτε καὶ Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν 
ἐποίησεν ὁ Θεὸς covcor Ἰησοῦν, ὃν. ὑμεῖς 
ἐσταυρώσατε. » 


Χρὴ πάλιν ἐνθάδε τὸ, « ἐποίησε, » μὴ δὶς «bv οὐὖ- 
σίαν ἀναφέρειν τοῦ Λόγον, μηδὲ τῆς ὑπάρξεως τοῦ 
Υἱοῦ διὰ ἢ Υ λέξιν χαταθρασύνεσθαι, ᾿Αλλὰ τὸ, 
( ἐποίησεγρὰ» - μὲν φυσιχῶς ἐθέλοις, ἐχλήψῃ. καλῶς 
ἐπὶ τοῦ ix Μαρίας ποιηθέντος ναοῦ" εἰ Gb πραγμαᾶ- 
τιχῶς πάλιϑ, οὐδὲν πρὸς τὸν Λόγον, οἷον φέρε εἰπεῖν" 
Πίνης τις πάλαι τυγχάνων, χρημάτων γέγονε χύ- 
pios * T. προφήτης οὐκ ὧν ἐξ ἀρχῆς, εἰς Ξρυρῆτην 
προεχειρίφῃη παρὰ Θεοῦ, 'AXX ἐν τοῖς τοιρύτοις τὸ 
« ἐγένετο, » οὐ τὴν ἀρχὴν τοῦ. εἶναι σημαίνει, ἀλλ' 
εἰς ποῖόν τι πρᾶγμα xai ἀπὸ τίνος ἑτέρου μετέστῃ 
τὸ σημαινόμενον. Πῶς οὖν Κύριον ἐποίησε τὸν "In- 
σοῦν ὃ Θεὸς, πῶς δὲ Χριστὸν, ἀναγχαῖονγ. ζητεῖν εὑ- 
σεδῶς. Ἐπειδὴ, γὰρ Θεὸς Λόγος ὧν xal πάντων 
ὑπάρχων Δεσπότης, ἐνανθρωπήσας γέγονεν ἐν τῇ τοῦ 
δούλου μορφῇ, χρίεται μὰν, ἢ κεχρίσθαι λέγεται διὰ 
τὸ ἀνθρώπῳ πρέπον. ᾿Αναθαίνει δὲ εἰς τὴν τῆς χυ- 
ριότητος ἐξουσίαν πάλιν ὡς ἄνθρωπος, χαίτοι Κύ- 
ριος ὧν ὡς Θεός. Ἐπεδήμησε γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, 
οὐχ ἵνα τὴν ἐλευθέραν τοῦ Θεοῦ φύσιν τῇ τοῦ δούλου 
χκαταχώσῃ μορφῇ, οὐδὲ ἵνα τὸ οἰχεῖον ἀφεὶς, τοῖς 
τῆς ἀνθρωπότητος ἰδιώμασι χρατηθῇ " ἀλλ᾽ ἵνα “ὃ, 
δοῦλον εἰς τὴν τῆς χνυριότητος ἀναρπάσῃ τιμὴν, καὶ 
εἰς τὴν οἰχείαν εὐγένειαν μετασχευάσῃ τὸ ᾿πιμωμέ- 
νον. ᾿Επεὶ πῶς ἀδελφοὶ καλούμεθα Χριστοῦ, πὼς, δὲ 
υἱοὶ χρηματίζομεν, εἰ μηδὲν ἡμᾶς ὠφέλησεν ἄνθρω- 
TO; γεγονὼς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος; Ἐὰν δὲ λεγούσης 
ἀχούσῃς τῆς θείας Γραφῆς ὅτι χαὶ Κύριον αὐτὸν xai, 
Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεὺς, χαὶ τὴν τοῦ Θεοῦ προσῃγο- 
ρίαν εἰς τὸ τοῦ Πατρὸς πρόδωτοῦ ἀναφέρῃς, συνομο- 
λογεῖς μὲν χαὶ οὕτως ὅτι τοῖς θελήμασι τοῦ Υἱοῦ 
cuycuboxei xai ὁ Πατήρ. Καὶ Κύριον οἶδεν αὐτὸν xal 
ὅτε γέγονεν ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ" οὐκ ἔξω δὲ 
ὅμως οὐδὲ τοῦ ταῦτα ποιεῖν ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. "A 
γὰρ ἂν ἐργάζηται ὁ Πατὴρ, ταῦτα πάντως ἐστὶν Epraz 
τοῦ ΥἹοῦ, xai ἅπερ ἂν ὁ Υἱὸς ἐπιτελῇ, ταῦτα πάντω; 
ὁ Πατὴρ ἐργάζεται. Διὰ τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ᾽ 
« CAT Qai ποιῶ οὐδέν" ὁ δὲ Πατὴρ ἐν ἐμὼ 


v | Thess. v, 935. "* ll Tim, n, 43. 


5* Aet. 
“δ | Joan. τι, 4. D 


** Joan. xiv, 19. 


«51 


cliam anie incarnationem Verbum Dei erat rex et 
Dominus, quomodo non is blasphemus censendus 
sit qui factum esse de essentia interpretetur? Fa- 
ctus euim est boster Dominus, cum illum talem co- 
guovimus, quando, omnibus nobis sanguine suo re- 
demptis, declaratus est Christus et Dominus. 


217 ldem aliter, exemplo a nobis sumpto. 


Si de homine aliquo diceretur : Factus est iste 
hujus possessionis dominus : quis adeo delirus fue- 
rit, ut tum substantiam illius factam esse existimet, 
quando declaratus est alicujus rei dominus? Factus 
enim est non quod tum exsistendi initium nactus 
sit, sed quod aliquid in suam potestatem reduxerit. 
]ta etiam de Christo cogitandum est. Serviebamus 
olim falsis diis, et corruptioni obnoxii eramus; at 
Dei Verbum ex heneplacito Patris factum est homo, 
ut nobis ab errore abductis flat omnium Dominus. 
Unxit vero ipsum Pater, ut per ipsum vis ac virtus 
ungentis etiam in nos perveniret. Nam in primo 
Christo naturie nostrse bona instaurata sunt, factae- 
que suut nobis primitiz divinorum donorum in ipso 
et per ipsum, ut in homine et a Deo : Deus enim 
erat in carne. 


Idem aliter. 


Beatus David alicubi ita psallit : « Fias mihi in 
Deum protectorem **;» et rursum : « Et factus est 
Dominus refugium pauperi '". » Ceterum in his, 
nemo certe dixerit Deum tum coepisseexsistere quando 
factus est refugium pauperi. Semper enim hoc ip- 
sum exsistens, semperque servans oppressos, factus 
est Davidi in Deum protectorem , et pauperi refu- 
gium. Quemadmodum igitur id quod semper erat, 
hoc ipsum rursus fit petenti, et oranti : ita et Chri- 
stus cum semper sit Dominus et rex, utpote Deus, 
factus est etjam in nobis Dominus, quando dete- 
$lantes tyrannidem diaboli qua nos opprimebat, cla- 
mavimus ad Patrem : « Emitte lumen tuum et veri- 
tatem tuam 5. » Deo autem sacra Scriptura opus 
altribuit. Omnia enim qux humanam naturam ex- 
cedunt, opera Dei merito vocantur. 


ASSERTIO XXII. 


In illnd, « De die et hora illa nemo novit, nac enpeli 
celorum, neque Filius, nisi Pater solus 11. 


Objectio hereticorum. 

At quomodo, inquiunt, erit similis Filius Patri 
secunduin essentiam, cum dicat 918 se nescire 
diem consummaiionis sseculi : quem alioqui .Pater 
novit, ut ipse fatetur? Magna enim in boc dissimili- 
tudo ceraitur, el naturalis quedam discrepantia. 

Solutio objeciionis. 
Si ipee est conditor szculorum, et temporum, at- 


" Peal, exeiv, ἰδ. ^ Peal, xvii, 19. 


S. CYRULLI ALEXANDIUNI ARCHIEP. 
tuum, regnum omnium seculorum '*. » $i ergo A βασιλείας σου. » Καὶ πάλιν" € 


τ Psal. is, 10. 


$08 


Ἡ βασιλεία σον, Ba- 
σιλεία πάντων τῶν αἰώνων. » El τοίνυν xai πρὸ τῆς 
σαρχώσεως βασιλεύς τε. xai Κύριος ἣν ὁ τοῦ Θεοῦ 
Λόγος, πῶς οὐχ ἄν τις ἕνοχος εἴη τοῖς τῆ; δυσφη- 
μίας ἐγχλήμασι, κατὰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ φέρων τὸ 
πεποιῆσθαι ; Γέγονε γὰρ ἡμῶν Κύριος τῶν ἐπεγνω- 
χότων τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, ὅτε τῷ οἰχείῳ αἵματι 
πάντας ἀγοράσας, ἀνεδείχθη Χριστὸς χαὶ Κύριος. 

"Αλλως τὸ αὐτὸ, àx τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἔχον τὸ 

ὑπόδειγμα. 

El ἐπ' ἀνθρώπου λέγοιτο τυχόν" Γέγονεν ὅδε 
τοῦδε τοῦ χτήματος χύριος, τίς οὕτως ἂν εἴη λτ,- 
ρῶν, ὡς τότε τὴν οὐσίαν αὑτοῦ πεποιῇσθαι νομίζειν, 
ὅτε xal χύριος ἐδείχθη τινός ; Γέγονε γὰρ οὐχ αὐτὸς 
εἰς σύστασιν τοῦ εἶναι τότε προελθὼν, ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτῷ 
τι ποιησάμενος. Οὕτω μοι νόει χαὶ ἐπὶ Χριστοῦ. 
᾿Εδουλεύομεν πάλαι τοῖς μὴ οὖσι θεοῖς" ὑπεχείμεθα 
τῇ φθορᾷ ἀλλὰ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λό- 
γος εὐδοχήσαντος τοῦ Πατρὸς, ἵνα τῆς πλάνης ἡμᾶς 
ἀπαλλάξας γένηται πάντων Κύριος. "Ἔχρισε δὲ οαὐ- 
τὸν ὁ Πατὴρ, dva. δι᾿ αὐτοῦ φθάσῃ xal εἰς ἡμᾶς ἡ 
τοῦ χρίσα δύναμις. Γέγονε γὰρ ἐν πρώτῳ Χριστῷ 
τὰ τῆς φύσεώς ἡμῶν ἀγαθὰ, καὶ ἀπαρχὴ τῶν θείων 


ἡμῖν χαρισμάπων ἐν αὐτῷ χαὶ δι’ αὐτοῦ ὡς ἀνθρώπῳ 


xaY παρὰ Θεοῦ" Θεὸς γὰρ fjv ἐν σαρχί. 


"AAAoc τὸ αὐτό. 


Ψάλλει που xal φησιν ὁ μαχάριος Aa6ib- «T«- 
νοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν " » xal πάλιν" « Καὶ 


C ἐγένετο Κύριος χαταφυγὴ τῷ πένητι. » ᾿Αλλ᾽ ἐν τού- 


τοῖς, οὐχ ἅν τις εἴποι τότε πρὸς οὐσίαν χεχλῆσθαι 
«by Θεὸν, ὅτε τῷ πένητι γέγονε χαταφυγή. ᾿Αεὶ γὰρ 
ὧν τοῦτο χαὶ σώζων τοὺς ἀδικουμένους, γέγονε τῷ 
μὲν Δαδὶδ εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν, τῷ δὲ πένητι xa- 
ταφυγή. Ὥσπερ οὖν ὅπερ ἦν ἀεὶ, τοῦτο γίνεται πάλιν 
τῷ αἰτοῦντι xal προσευχομένῳ * οὕτω xal ὁ Χρι- 
στὸς, Κύριος ὧν ἀεὶ χαὶ βασιλεὺς ὡς Θεὸς, γέγονε 
χαὶ ἐν ἡμῖν Κύριος, ὅτε τοῦ συνέχοντος ἡμᾶς δια- 
δόλου τὴν τυραννίδα μιτήσαντες, ἐδοήσαμεν πρὸς 
τὸν Πατέρα" « Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου xal τὴν 
ἀλήθειάν σου. » Θεῷ δὲ τὸ ἔργον ἀνατίθησιν ἡ θεία 
Γραφή. Πάντα γὰρ ὅσα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐξάλ-- 
λεται, ταῦτα διχαίως ἔργα χαλεῖται Θεοῦ. 


AOTOX KB. 


go τὸ, « Περὶ τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας 
οὐδεὶς οἷδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τὼν i οὐρανῶν, 
οὐδὲ ὁ Υἱὸς, sl μὴ ὁ Πατὴρ pribigd » 


Axtí0scic ἐκ τῶν Χριστομάχων. 

Καὶ πῶς, φασὶν, ἔσται χατ᾽ οὐαίαν ὅμοιος ὁ Yi»; 
τῷ ΠΛὈΟατρὶ, λέγων μὴ εἰδέναι τὴν ἡμέραν τῆς συντε- 
λείας τοῦ αἰῶνος " χαίτοι τοῦ Πατρὸς εἰδότος, ὥς 
φησιν αὐτός ; Πολὺ γὰρ ἐν τούτῳ τὸ ἀνόμοιον φαί- 
νεται, xal φυσικὴ τις διάστασις. 

Πρὸς τοῦτο λύσις. 
Ei αὐτός ἐστι ποιητὴς αἰώνων, χαὶ χρόνων, xal χαι- 


"* Psal. un, ὅ. 17 Mattb. xiv, 36, 


509 

ρῶν, ἔστι δὲ οὕτως, πῶς ὡς 
ἀγνοήσας παρ᾽ ὑμῖν χρίνεται- Πῶς δὲ ἅπερ αὑτὸς 
ἐποίησε, μὴ εἰδέναι δύναται ; "Ἔστι τοίνυν ἐξετάσαι 
τὰ εἰρημένα παρ᾽ αὐτοῦ πρὸς τοὺς μαθητάς. Καὶ 
σαφῶς ἔστιν ἐντεῦθεν ἰδεῖν, ὅτιπερ οἶδεν xal τὴν ἡμέ- 
pav xai τὴν ὥραν ὡς Θεὸς, χἂν ἀποδειχνύων ἐν 
ἑαυτῷ τὸ ἀνθρώπινον, μὴ εἰδέναι λέγῃ. Εἰ γὰρ τὰ 
ἐσόμενα πάντα πρὸ τῆς ἡμέρας xal τῆς ὥρας ἐχεί- 
νης διηγεῖται σαφῶς, xal φησιν" "ἔσται μὲν τόδε, 
συμδήσεται δὲ ἐχεῖνο, εἶτα τὸ τέλος " δῆλον ὅτι τὰ 
πρὸ αὐτῆς εἰδὼς, χαὶ αὑτὴν ἐπίσταται. Μετὰ γὰρ 
τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ, τίθησιν, ὅτι « Τὸ τέλος ἐστί. » 
Τέλος δὲ τί ἂν ἕτερον εἴη ἣ πάντως ἡ ἐσχάτη ἡμέρα, 
ἣν ἀγνοεῖν ἔφησεν οἰχονομιχῶς, ἀποσώζων πάλιν τῇ 
ἀνθρωπότητι τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τάξιν; ᾿Ανθρωπό- 
τητος γὰρ ἴδιον τὸ μὴ εἰδέναι τὰ μέλλοντα. 


ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς. 

'Ev ταῖς τοῦ Σωτῆρος φωναῖς ἀνάγχη τὸν χρόνον 
ἐξετάζεσθαι, xaü' ὃν εἴρητα: παρ᾽ αὐτοῦ * οὕτω γὰρ 
τὸ πλανᾶσθαι διάφευξόμεθα. Εἰ μὲν oy πρὸ τῆς ἐν- 

ανθρωπήξεως ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος εὑρίρκεταί που τα- 
πεινόν τι περὶ ἑαυτοῦ λαλήσας, ἀπτέσθῳ τῆς θεότητος 
αὑτοῦ, xal φερέσθω κατ᾽ ἐχείνης τὰ ῥήματα. Εἰ δὲ 
ὅτε γέγονε σὰρξ, ἀνθρωπίναις ἐχρήσατο φωναῖς, ἵν᾽ 
ὄντως; ἑαυτὸν xal ἄνθρωπον ὄντα δείξῃ, πῶς οὐχ 
ἀχόλουθον εἰς τὴν ἀνθρωπότητα φέρειν τὰ ἀνθρωπί- 
vos εἰρημένα ; Τοῦτο γάρ ἔστιν ἀποδέχεσθαι τῆς οἷν 
χονομίας τὸν τρόπον. Εἰ μὲν γὰρ οὗ γέγονεν ἄνθρω- 
πος, λαλείτω πάντα ὡς Θεός εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρω- 
πος, συγχωρείσθω λαλεῖν χαθὼς ἄγθρωπος, οὐδὲν αὖ» 
τὸν ἀδιχούσης εἰς τὸν τῆς θεότητος λόγον τῆς xa0' 
ἡμᾶς οἰχονομίας. Τοῦτο γὰρ ἔσται τὸ παρὰ τοῦ Παύ- 
λου εἰρημένον" « Αἰχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν 
ὁπαχοὴν τοῦ Χριστοῦ. » "ἴδιον μὲν οὖν τοῦ Λόγου, 
χαθὸ Λόγος ἐστὶ, τὸ εἰδέναι τῶν παρ᾽ αὑτοῦ πεποιη- 
μένων τὴν ἀρχὴν xal τὰ τέλη" ἕν δὲ τῶν ποιημάτων 
ὁ χρόνος, xal ὁ ποιήσας αὐτὸν οἶδέ zoo πάντως xal 
μέχρι τίνος αὐτῷ τὸ συνεστάναι δεδώρηται. 


AAAOQ. 


Λέγει ποὺ πρὸς τὸν ἑαυτοῦ [[ατέρα διαλεγόμενος * 
« Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν aou τὸν Υἱόν. » 
El τοίνυν οἷδεν ἀχριδῶς τὴν ὥραν, ἣν ἐληλυθέναι 


THESAURUS: | 
μίαν ἡμέραν xaX ὥραν.Α que lioc vere ita est : quomodo unum diem atque 


470 


horam ignorare vobis censetur? Quomodo item es 
qua fecit, nescire potest? Investiganda igitur sunt 
quae ab ipso discipulis dicta sunt. E quibus facile 
constabit ipsum et diem et horam novisse, ut Deuu ; 
tametsi, humanitatem suam ostendens, ignorare se 
dieat.. Si enim omnia quas ante diem illum et 
horam eventura essent, manifeste explicat, et dicit : 
loc quidem erit, illud vero accidet, et tum erit ἢ- 
nis, manifestum est quod, si quie diem illum ante- 
cessura erant, nossei, ipsum etiam diem noverit. 
Nam post illa quz ab ipso przedicta sunt, subjungit, 
« Tunc erit finis 5 : » flnis autem, quidnam aliud 
8it quam ipse ultimus dies, quem ignorore se. re- 
spectu incarnationis dixit, ordinem οἱ decorum hu- 


B manitati conveniens servans? llumanitatis enim. 


proprium est futura ignorare. . 


ALIUD, narrative... 


Iu iis Πυ ἃ Servatore nostro dicta sunt, oportet 
diligenter animadvertere quo quidque tempore dixe- 
rit; ta enim facile errorem evitabimus. Si ergo aute 
incarnationem Verbum Dei humile aliquid de se 
dixisse reperitur, divinitatem ejus objurgent, et 
contra eam dictum interpretentur. Siu vero cum 
factus est curo, humano more locutus est, ut vere se 
hominem esse ostendat , quo pacto non sit consen- 
taneum ad humanitatem referre qua humano more 
dixit, Hoc cnim est sese administrationi quam sus- 
cepit, sive incarnationi, accommodare. Nam si 


C nomo factus non est, loquatur omnia ut Deus; δὲ 


vero factus est homo, concedatur etiam ei ut sicut 
homo loquatur, cuim incarpatio qua nobis similis fa- 
ctus est, nihil ejus divinitati ofliciat. Hoc enim est 
quod a Paulo dictum est : « Captivantes omnem in- 
tellectum in obedientiam Christi**. » Proprium ita- 
que est Verbo, quatenus Verbum est, nosse eoruur 
qux» ab ipso condita sunt principia οἱ fines; unum 
vero eorum 4185 condita sunt est tempus, et qui 
tempus condidit , novit quandiu illud sit duraturum. 


ALIUD. 


Servator alicubi ad Patrem suum ita ait : 319 
« Pater, venit hora, glorifica Filium tuum". »Si ergo 
exacte novit horam, quam venisse dicit, quid obstat 


λέγει, τί τὸ χωλύον εἰδέναι x&xslvny, ἣν ὡς ἄνθρωπος D quominus et illam norit, quam, ut homo, ignorare se 


ἀγνοεῖν μέν φησι διὰ τὸ τῇ ἀνθρωπότητι πρέπον, 
οἶδε δὲ πάντως ὡς Θεός ; Χρὴ δὲ οὐ διὰ τὴν τοιαύ- 
€7v φωνὴν χατηγορεῖν τοῦ Θεοῦ Λόγου, xat ῥιψοχιν- 
δύνως ἄγνοιαν αὐτῷ προσάπτειν τινά ἀλλὰ μᾶλλον 
θαυμάζειν αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν, οὐ παραιτησα- 
μένου διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν εἰς τοσαύτην ἑαυ- 
«by, ταπείνωσιν καταγαγεῖν, ὡς πάντα φορέσαι τὰ 
ἡμῶν, ὧν lv ὑπάρχει καὶ dj ἄγνοια. 
ΑΛΛΟ. 


ἙἘρωτητέον τοὺς χριστομάχουξ, ὅτου δὴ χάριν ὁ 
Σωτὴρ ἀγγέλους καὶ Υἱὸν ὀνομάσας, οὐδαμοῦ τοῦ 


inquit, quod id humanitati conveniat, norit autem: 
omnino ut Deus? At non oportet ob lànc vocem 
Verbum Dei incusare, et ignorantiam: temere illi ob- 
jicere; sed potius mirari amorem quo erga huma- 
num genus flagravit, quo impulsus non recusavit ad 
tantam humilitatem sese. demittere, ut omnia nostra 
susciperet, quorum etiam unum est ignorantia. 


ALIUD. 


luterrogandi sunt hostes |Christi, quamobrem 
Servator cum angelos et Filium nominarit, Spiritus- 


** Mattb. xxiv, 16. * Hl Cor. x, 9. " Joan. xvir, 4. 


$11 


S. CYRILLC ALEXANDRINI ARCIIEP. 


$72 


mentionem nusquam fecerit? Non enim dixit : A Πνεύματος ἐποιήσατο μνήμην ; Οὐ γὰρ εἴρηχεν Οὐχ 


Non novit Spiritus, sed, « Nor. norunt angeli, ne- 
que novit Filius; »atque hoc quiden, simpliciter : 
non enim adjecit, Dei. Manifestum igitar est. quod 
angelos ignorasse dixerit, ut creaturas. Cum vero 
discipulis id dicere nollet, ob ineffabilem quamdam 
divinse administrationis et consilii rationem : « Quis 
enim novi mentem Domini, aut quis consiliarius 
ejus fuit 557.» ne videretur illos hoc [celare velle 
eoque nomine illos meerore afficere, dixit, ne Filium 
«quidem hoc nosse ; humano more de se loquens, ut 
homo : et omnium interim notitiam &ibi servans, ut 
Deus. ldcirco enim non dixit, Spiritum ignorare. 
Nam si spíritus omnia scrutatur, etiam occulta Dei, 
vt scriptum est *!*, novit profeeto omniaqus in ipso 
sunt. Quod si Spiritus qui omnia scit, omniaque 
inquirere potest, a Filio aceipit : « llle enim, in- 
quit, de meo accipiet**, » quomodo Filius censebitur 
ignerare, qui Spiritui omnia scienti suppeditat ὃ 


ALIUD. 


Si Pater omnia operatur per Filium, ut inquit 
Scriptura, et sine ipso fzetum est nibil ; unum vero 
eqmnium eliam est praeüuitio diei et horae quo mun- 
dus finiatur : corte etiam hoc prafinitum est et ex- 
pressum per Filium. Quod vero przünitum est per 
illum, quomodo ignorare quoat? Novit itaque hoc 
(4 Deus, tametsi nescire se dicat quatenus factus 
esd caro, et qu:e homini conveniunt sentiat. 


ALIUD. 


Si omina. qux? habet. Pater, sunt Filii, ut. ipse 
testatur : at Pater ultiinum illum diem et horam 
novit : certe ctiam Filius norit. [ta enim vere dixe- 
ri : « Oinnia quz? habet Pater, mea sunt 3,» 


290 ALIUD. 
Si vere dicit : « Ego in Patre, et Pater in me **; » 
et Pater ultimum illum diem et horam novit : novit 
profecto et Filius, qui in Patre exsistit, omniaque 


in ipso novit, et Patrem qui omnia novit in se 
habet. 


ALIUD. 


οἷδε τὸ Πνεῦμα, ἀλλ᾽ « Οὐχ ἴσασιν οἱ ἄγγελοι, οὐδ᾽ 
οἷδεν ὁ Υἱός" » xal τοῦτο ἀπολελυμένως * οὐ γὰρ 
προστέθειχε, τοῦ Θεοῦ. Δῆλον οὖν ὅτι ἀγγέλους μὲν 
ἔφησεν ἀγνοεῖν ὡς χτίσματα. Εἰπεῖν δὲ τοῖς μαθη- 
ταῖς οὐ θελήσας, διά τινα λόγον οἰχονομίας ἀπόῤῥη- 
τον" ε Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου, ἣ τίς σύμόδουλος 
αὑτοῦ ἐγένετο; » ἵνα μὴ φαίνηται χρύπτων αὐτοὺς, 
χαὶ διὰ τοῦτο λυπήσῃ, xai τὸν Υἱὸν ἔφησε μὴ ci- 
δέναι, ἀνθρωπινώτερον μὲν περὶ ἑαυτοῦ λέγων, ὥσπερ 
περὶ ἀνθρώπου * φυλάττων δὲ ἑαυτῷ τὸ εἰδέναι πάλιν 
πάντα ὡς Θεός. Διὰ γὰρ τοῦτο οὐδὲ τὸ Πνεῦμα ἔφησεν 
ἀγνοεῖν. Εἰ γὰρ τὸ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ, χαὶ τὰ 
βάθη τοῦ Θεοῦ, χαθὰ γέγραπτα:, οἷδε δηλονότι πάντα 
τὰ ἐν αὐτῷ. Καὶ εἰ τὸ Πνεῦμα τὸ πάντα εἰδὸς, xai 


Β τὰ πάντα περιεργάζεσθαι δυνάμενον, παρὰ τοῦ Υἱοῦ 


λαμθάνει" € Ἐχεῖνο γὰρ, φησὶν, ἐξ ἐμοῦ λήψεται * » 
πῶς ὁ Λόγος ἀγνοεῖ, ὁ τοῦ πάντα εἰδότος Πνεύματος 
χορηγός ; 

AAAOQ. 

Εἰ πάντα UM Υἱοῦ ὁ IHacthp ἐργάζεται, xa0& φησιν 
ἡ Γραφή" χωρὶς γὰρ αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ Ev: ἕν δὲ τῶν 
πάντων ἑστὶ χαὶ τὸ ὁρισθῆναι τὴν ἡμέραν καὶ τὴν 
ὥραν χαθ᾽ ἣν ὁ κόσμος ἕξει τὸ τέλος" ὥρισται δηλον - 
ὅτι καὶ τετύπωτα: xal τοῦτο δι᾽ Υἱοῦ. Τὸ δὲ ὀρισθὲν 
δι᾿ αὐτοῦ, πῶς ἀγνοεῖν δύναται: Οὐχοῦν οἶδεν ὡς 
Θεὸς, χἂν ἀγνοεῖν λέγῃ, χαθὸ γέγονε σὰρξ, χαὶ τὰ 
ἀνθρώπῳ πρέποντα φρονῇ. 

AAAQ. 

Εἰ πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ “τοῦ Υἱοῦ ἐστι, xa0á 
φησιν αὐτὸς, ἔχει δὲ ὁ Πατὴρ τὴν γνῶσιν τῆς ἡμέρας 
χαὶ τῆς ὥρας ἐχείνης, ἔχει δηλονότι ταύτην xat ὁ 
Υίός. Οὕτω γὰρ ἀληθεύσει λόγων" « Πάντα ὅσα ἔχει 
ᾧ Πατὴρ, ἐμά ἐστιν. » 

AAAO. 

Εἰ ἀληθεύει λέγων « ᾿Εγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ 
Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, » οἷδε 05 τὴν ἡμέραν ἐχείνην xal τὴν 
ὥραν ὁ Πατὴρ, οἷδε δηλονότι χαὶ ὁ Υἱὸς, ἐν Πατρί 
τε ὧν χαὶ πάντα γινώσχων τὰ ἐν αὐτῷ, χαὶ ἔχων ἐν 
ἑαυτῷ τὸν εἰδότα Πατέρα. 


AAAO. 


Filius dicitur et eet omnimoda» Patris imago *. ἢ Εἰχὼν ἀπαροάλλαχτος τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς λέγεται 


Si vero l'ater novit diem illum et horam ; ignorat 
autem Filius : quomodo id quod ignorai referet 
cbaraeterem ejus qui novit ? Atqui est omniuo ima- 
go Patris, licet mazime hostes Christi nolint. Si- 
milis itaque est etlam bac iu parte Paui ; οἱ sieut 
novit ille, novit et ipse. 


ALIUD. 


Qui dicit Filium, quatenus est Verbum, ignorare 
diem illum et horam, blasphemiam evitare non po- 
test. Si enim novit Patrein, sicut ipsemet testatur : 
quid obstat quominus etiam finem creationis norit ? 
Si vero dixerint amplius esse inem creaturarum 


δι [sa. x1, 15; Rom. x1, 94. *'* I Cor. i1, 10. 
8ι Coloss. 1, 15. 


xaY ἔστιν, El δὲ οἷδεν ὁ Πατὴρ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν 
ὥραν, ἀγνοεῖ δὲ ὁ Υἱὸς, πῶς τὸ ἀγνοοῦν εἰδότος co- 
ρέσει τὸν χαραχτῆρα; ᾿Αλλ᾽ ἔστιν εἰχὼν τοῦ Πα- 
τρὸς, κἂν οἱ χριστομάχοι μὴ βούλωνται. Ἔοιχεν ἄρα 
καὶ χατὰ τοῦτο τῷ Πατρὶ, χαὶ ὥσπερ οἶδεν ἐχεῖνος, 
οὕτω xal αὐτός. 


AAAQ. 


Ὃ μὴ εἰδέναι λέγων τὸν Υἱὸν, χαθὸ Λόγος ἐστὶ, 
τὴν ἡμέραν xal τὴν ὥραν ἐχείνην, οὐχ ἕξω τῶν ἀπὸ 
τῆς βλασφημίας ἐγχλημάτων εὑρεθήσεται. Εἰ γὰρ 
οἷδε τὸν Πατέρα, χαθά φησιν αὐτὸς, τί χωλύει xal 
τὸ τέλος εἰδέναι τῆς χτίσεως ; Εἰ μὲν οὖν μεῖζον 


* Joan, xvi, 4. ** Joan. xvi, ἰδ. δ᾽) Joan. xiv, 18. 


$15 


THESAURUS. 


5:4 


ἐροῦσι τοῦ γινώσχειν τὸν Πατέρα τὸ εἰδέναι τὸ τῆς A noise, ἀὐάπι Patrem, removebünt 8 se blasphe- 


χτίσεως τέλος, ἀποίσονται τῆς βλασφημίας τὴν xó- 
λασιν. Εἰ δὲ πάσης γνώσεως ὑπεραναδέδηχε τὸ γι- 
νώσχειν τὸν Πατέρα, πῶς ὁ τὸ μεῖζον εἰδὼς ἀγνοήσει 
«ὃ ἔλαττον ; 

ΑΛΛΟ, διηγημαεικῶς. 

Ox ἀγνοῶν ὁ Λόγος, T] Λόγος ἐστὶ χαὶ σοφία τοῦ 
Ἡατρὸς, τὸ, Οὐχ οἶδα, φησὶν, ἀλλὰ δειχνύων ἐν ἑαυτῷ 
καὶ τὸ ἀνθρώπινον, ᾧ μάλιστα πρέπει τὸ ἀγνοεῖν" 
ἴδιον γὰρ ἀνθρωπότητος τοῦτό. γε. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν 
ἡμῶν περιεδάλέτο σάρχὰ, διὰ τοῦτο χὰὶ τὴν ἡμῶν 
ἄγνοιαν ἔχειν ἐσχηματίζετο.. Ὅτι YXb τῇ ἀνθρωπό- 
τήτι καὶ οὐ τῇ οἰχείᾳ φύδει τὸ ἀγνοεῖν περιτίθησιν, 
ἐντεῦϑεν ἔξεστι μαθεῖν. Παραγάγὼν Y&p εἰς μέσον 
τὴν ἱστορίαν τῶν χατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Νῶε γεγο- 
νότων ἀνθρώλων, χαὶ εἰρηχώς " ἐ "Ho0tov, ἔπινον, 
ἐγάμσυν, ἐγαμίζοντο, ἕως ἦλθεν ὁ Ἀαταχλυσμὸς, xal 
ἦρεν ἅπάντας, ἡ ἐπήγαγεν εὐθύς " « Γρηγορεῖτε οὖν 
xaX ὑμεῖς, ὅτι οὐχ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν 
ἔρχεται" » xaX πάλιν" € Ἢ οὐ δοχεῖτε ὥρᾳ, ὁ ΥἹὸς 
τοῦ ἀνθρώκου ἔρχεται.» Ἐχρῆν, δὲ εἴπερ αὐτὸς ἣν ὁ 
ἀγνοῶν, xaüb Λόγος ἐστὶν, ἐχεῖνσ μᾶλλον εἰπεῖν " 
Θὺχ οἴδα ποίᾳ. ἡμέρᾳ ἔρχομαι, καὶ ἧ οὐ δοχῶ (pa 
πεμφθήσομαι. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς ἀχροωμένοις, τὸ μὴ 
εἰδέναι τὸν xaiphy f| τὴν ἡμέραν τῆς παρουσίας αὑ- 
coU περιτέθειχε, δηλός ἐστιν αὐτὸς μὲν εἰδὼς ὡς 
Λόγος. ᾿Αγνοεῖν δὲ λέγων, xdüb τῶν ἀγνοεῖν πεφυ- 


χότων, δηλονότι ἀνθρώπων, τὴν ὁβσίωσιν ἐνεδύ-. 


σατο. 


AXAO. 
E! ix τῆς εἰχόνος τῆς xdtk τὸν Nüx σημαίνειν 
βούλεται τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας τὸν καιρὸν, 


ὅτε χρίνων ἐλεύσεταί τὴν οἰχδυμένην, φαίνεται δὲ 


ἑοῦ χαταχλυσμοῦ τῆν Ἡβᾷξραν οὖχ ἀγνοήσας (οὕτω 
γὰρ ἔφεσὲ τῷ Νῶε" « Εἴσελθε, σὺ χαὶ οἵ viól σου, εἰς 
τὴν χιδωτόν᾽ ἕτι γὰρ ἡμερῶν ἑπτὰ, ἐγὼ ἐπάγω 
ὑετὸν ἐπὶ τὴν γὴν» οἶδεν ἄρα τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας 
τὴν τε ὥραν χαὶ τὴν ἡμέραν, ἵνα σώζηται τῶν πραγ- 
μάτων ἡ ὁμοιότης, χαὶ ἡ ἐν ἐχείνοις εἰχὼν, ταύττν 
σημαίνῃ. 
ΑΛΛΟ, ἔτει elc τὸ αὐτό" « 271 

ὥρας ἐπεί γῆς. vides P Ande et ΑΕ ΟΣ ΤΣ 

οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ μόγος ὁ Πατήρ. » 

Ὅταν ἡ θεία λέγὴ Γραφὴ πεῤὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν 
Χριστοῦ, ὅτι καὶ ἐπείνησέ, xai ἐδίψησε, xaX ἐχοπίασεν 
&x τῆς ὁδοιπορίας, xal ἐχάθευδεν εἰσελθὼν εἰς τὸ 
σχάφος, τί ἄρα ποιήσουσιν οἱ χριστομάχοι ; Τολμή-» 
σηυσιν ἄρα λέγειν xal ταῦτα ὑπομεῖναι τὸν τοῦ Θεοῦ 
Λόγον, ἣ ταῦτα μὲν ὡς τῆς ἀνθρωπότητος ἴδιὰ πρὸσ- 
άψουσι τῇ σαρχὶ, ἔξω δὲ αὐτῶν ὁμολογή δουσὶν εἶναι 
τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, f] Λόγος ἐστίν ;. Ὥσπερ οὖν συγ- 
χεχώρηκεν ἑαυτὸν ὡς ἄνθρωπον γενόμενον μετὰ ἄν- 
θρώπων καὶ πεινῆν xal διψῇν, καὶ τὰ ἄλλα πάσχειν, 
ἅπερ εἴρηται περὶ αὐτοῦ, τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἀχό- 
λουθον μἢ σκχανδαλίξεσθαι, xX) ὡς ἄνθρωπος λέγῃ 


** 1 Cor. 1, 94. *' Matti, xxtv, 98, 42, δέ. 
iv, 6; Matth. vn, 25, 21. 


mí&m. AL δὶ omni nótitia superius préstantiusque 
e$t nosse átrem : quomodo is qui quod majus est 
novit, ignorabit id quod minus est? 

* 


ALAUD, explicatius. 


Non quod ignoret Verbum, quatenus Verbum est 
et sapientia Patris **, dicit se nescire, sed lhuma- 
tiam naturam in se ostendens, cui przecipue convenit 
ignorare : humanitatis enim hoc proprium.-est. Cum 
enim carnem nostram assumpsit, idcirco etiam in 
eum ut in nos ignorantia cadere visa est : quod 
autem non proprie nature sus, sed humanitaü 
ignorantiam ascribat, inde cognosci potest. Cum . 
enim in medium adduxissel historiam eorum qui 
temporibus Noe vixerunt, et dixisset : « Comede-- 
bant et bibebant , nubebant viris, et ducebant uxo- 
res, donec venit diluvium,. et abstolit omnes ; » 
subjecit statim: « Vigilate igitur et: vos; quia ne- 
scitis qua hora Filius hominis veniet ; » et rursum : 
« Qua non putátis hora Filius hominis veniet. »- 
Oportelat autem, si ipse quátehus est Verbum 
ignorabat, dicere potius : Nescio qua die venturus 
sim : ét Qua minime exspectarim hora mittar. Cum . 
vero auditoribus ignorantiám terhporis sive diei qua - 
ventürus esset, ascribat, manifesium est ipsum qui- 
deti iU scire, ut Verbum. lgnorare sutem se dicit, . 
qüàtenus hoininibus, in quos ignorahiia cadit, si-. 
milis fáctus est. 

491 ALIUD. 


Si ex imagine Noe, secundi adventus sui tempus. 
significare vult, quando- venturus est ad judican- 
dum orbeimn terrarum, constatque eum diluvii diem - 
non ignorasse : ita enim ad Noe inquit : « Ingredere, 
tu et filii tui, in arcam : ego enim post dies septem . 
inducam pluviam in terram **: » novit itaque horam 
el diem sui adventus, ut rerum similitudo conser - 
vetur, et typus sive imago qui iu illis est, hanc: 
significet. 


ÁLIUD in idem : « De die illa et hora nemo novit, . 
neque angeli celorum, neque Filius, sed solus 
Pater. » 


p. Cum sacra Seríptura dicat Servatorem nostrum 


Christum  esuriisse, sitiisse, defatigatum fuisse ex . 
itineré, et navem ingressum obdorimiisse ***; quid sta- 
tuent. hostes. Christi ? Audebuntne dicere Verbum . 
Dei hàc perpessum fuisse, aut liec ul humanitati 
propria carni ascribent, Verbum autem Dei quate- 
nus Verbum est iis rébus obnoxium non esse?: 
Quemadrnodum igitur hoc in se recepit, ut homo 
factus uua cum hominibus esuriret, atque sitiret, 
reliquaque pateretur, qux: de ipso dieta sunt : ea- 
dem plané ratione non est quod quem offendat, si, 
ut homo, una cum hominibus ignorasse dicatur: 


9 (Gen, vir; 1-4. *" Mattb, iv, 2; Joan. vix, 28; Joan. 


e 


$19 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCTIIEP. 


516 


eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit Α μετ᾽ ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν Egópeat 


enim uL sapientia et Verbum in Patre exsistens; 

ignorare vero se dicit propter nos et. nobiscum, ut 

horno. 

ALIUD, quo ostenditur manifeste. Servatorem no- 
visse quedam, sed ratione incarnationis ignora- 
tionem pre se tulisse. 

Servator alicubi ad discipulos suos ait : « Laza- 
rus amicus noster obdormiit **, » cum alioqui ne- 
nio hoc ei nuntiasset, eed ut Deus qni omnia co- 
gnità habet. Deinde longo itinere cum discipulis 
profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et 
rogavit : « Ubi posuistis eum **? ; Quem mortuum 
esse sciebat, quomodo ignor»bat locum in quo con- 
ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non 
est, ipsum lllud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- 
modum igitur singulari quodam consilio dixit se 
nescire ubi jaceret Lazarus ; ita etiam de die et lio- 
ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- 
eujus causa id facit : 999 novit enim ut Deus. 


ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. 


Cuin in partibus Cxsarez Philippi esset Servator, 
interrogavit discipulos : « Quem dicunt me homi- 
nes esse Filium hominis *!*? » Cumque Petrus re- 
spondissel et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei 
viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon 
Darjona, quia Pater revelavit tibi, qui in coelis 
est **, » Nemo enim novit Filium nisi Pater, juxta 
ipsins Servatoris vocem **. At si Pater per Filium 


σάρχα. Oibe μὲν γὰρ ὡς σοφία xot Λόγος ὧν ἐν Πα- 

τρί" μὴ εἰδέναι δέ φησι δι᾿ ἡμᾶς xaY μεθ᾽ ἡμῶν ὡς 

ἄνθρωπος. 

AAAO, δι’ οὗ δείχγυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς 
μέν τινα. οἰκογομίας δὲ χάριν áyrostr αὐτὰ 
σχηματιζόμενος. 

Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρ" 

« Λάξαρος ὁ φίλος ἡμῶν χεχοίμηται, » καίτοι μηδε- 

νὸς ἀπαγγείλαντος αὑτῷ περὶ τούτου, ἀλλ᾽ ὡς θεὸς 

πὰ πάντα γινώσχων. Εἶτα μακχρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα 
τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος 

ἀδελφὰς, xaX Ἰρώτα" « Ποῦ τεθείχατε αὐτόν; » Ὁ 

εἰδὼς ὅτι κεχοίμηται, πῶς οὐχ οἷδε τὸν τόπον ὅπου 

ἔχειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ᾽ οἷδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐχεῖνο 


Β μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. “Ὥσπερ οὖν οἰχονομίας 


τινὸς ἕνεχεν τὸ μὴ εἰδέναι ποῦ χεῖται Λάζαρος ἔφα- 
axzy, οὕτω xai περὶ τῆς ἡμέρας χαὶ τῆς ὥρας, χἂν 
λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, 
τοῦτο ποιεῖ" οἷδε γὰρ ὡς Θεός. 
AAAO, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. 

Περὶ τὰ βέρη Καισαρείας τῆς Φιλίππου γεγονὼς 
ὁ Σωτὴρ, ρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς" ε Τίνα με 
λέγουσιν ol ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπους » 
᾿Αποχριναμένου δὲ Πέτρου xai εἰρηχότος, « Xo εἶ ὁ 
Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, » ἐπήγαγεν εὖ- 
θὺς, ὅτι « Μακάριος et, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Π1α- 
τὴρ ἀπεχάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ 
οἷδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Zte- 


emnia operatur, unum vero ex operibus est reve- (Σ τῇρος φωνήν. El δὲ 6v Υἱοῦ πάντα Πατὴρ ἐργάζε- 


latio, ipsum Verbum Petro revelat quz? Patris sunt ; 
quomodo autem is qui revelat, tanquám ignorans 
mterrogat, quemnam ipsum liomines esse dicant ? 
Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- 
tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- 
suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- 
sione ftdem stabiliat. 


ALIUD, enarrative. 


Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non 
ignorat diem et horam sui adventus : sed ne me- 
rorem discipulis inentiat, nolens corum interroga- 
tioni respondere, dixit se nescire, ut liomo ; quippe 
qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut 
scriptum est **, carnisque infirmitates proprias sibi 
fccit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- 
de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- 
rexit, cum jan in colos ascensurus esset, interro- 
gautibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- 
que Iterum venturua esset, acerbius eis respondit, 
dicens : « Non est vestrum noscere tempora et mo- 
menta, quie Pater posuit in &ua potestate "δ. » At 
si illud penitus ignorasset, oportebat dicere : Dixi 
vobis me nescire, et nescio. Αἱ vero quasi non re- 
cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora 
quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque 


** Joan. xi, 1]. 
*3 Act. 5, 7. 


** ibid. δὲ. ** Matth. xvi, 15. 


ται, Ey δὲ τῶν ἔργων χαὶ ἡ ἀποχάλυψις, αὐτὸς ὁ Aó- 
γὸς ἀποχαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ 
Πατρός" πῶς οὖν ὁ ἀποχαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτᾷ, 
τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐχοῦν οἰχονομεῖ τι πολ- 
λάχις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἕμελ» 
λον Épsiy οἱ μαθηταὶ, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν᾽ ἄπο- 
δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόχρισιν, β:βαιώσῃ τὴν 
πίστιν. 
ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς. 

Οὐχ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν χαὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ 
παρουσίας ὁ Υἱὸς, T, Λόγος ἐστὶ xa* σοφία,, ἀλλ᾽ ἕνα 
μὴ λύπην ἐντέχῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς o9 θελήσας 
ἀποχρίνεθαι τῇ παρ᾽ αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύσε:, 
τὸ, Οὐχ oióa, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων xal 
τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, χαθὸ γέγραπται, 
χαὶ τὰς τῆς σαρχὸς ἀσθενείας ἰδιοποιήσασθαι. Ὅτι 
γὰρ ταύτης ἕνεχα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδένα: φτ σὶν, ἐν- 
«εὖθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ Ex νεχρῶν ἀναστῆναι, 
'μέλλων τε ἔδη λοιπὸν ἀναδαίνειν εἰς οὐρανοὺς, ἐρω- 
τησάντων αὑτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται, 
χαὶ πότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεχρί- 
vaso λέγων᾽ « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόνους ἣ χαι- 
ροὺς, οὃς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. » ᾿Αλλ᾽ 
εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν: Εἶπον ὑμῖν, 
οὐχ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐχ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγ- 
χει, xai ὡς μείζονα ἣ χαθ᾽ ἑαυτοὺς ξἐξετάζοντας 
*! ibid. 16, 17. 


32 Matth. x1, 871. ** Joan. 1, 14. 


$79 


99A ALIUD. A 


Si Paulue vere de Filio dieit *, quod omuia sint 
nuda atque aperta in conspectu ejus, unum vero 
omnium est etiam hora illa, quemode illum ignorat 
is in cujus conspectu sunt omnia nuda atque 
aperta. | 

ALIUD. 


Si citra blasphemiam existimatis dici posse Fi- 
lium aliquid eorum quis& exsistont iphórare ; ita se 
res, secundum vos, habeat : ged videsmus an vestra 
vos fallat opinio, atque ex ipsa re consideremus 
quam imbecillibus rationlbas, veluti atundineo ba- 
culo, innitamini. Solam illam diem igneétare se 
dixit Filius : ergo si solatn hanc ignoravit, novit 
certe alias ; atqui in liis etiarn etit quie illam prze- B 
cessit. At si eam que processit novit, quomodo 
non noverit quod illam qnam novit, illa quam, ut 
vos dicitis, non novit, sequatur. Perinde enim hoc 
est ac si quis dicat, aliquem ignorare qualett defini - 
tionem liabeat numerus denarios, qui norit novem. 
Manifestum enim est statim post novem sequi de- 
cem. Si ergo diem novit qus novissimam prsecedit, 
quo pacio ipsam etiam novissimam hon norit? Aut 
quomodo, qui lanta signa finem przcessura dizit, 
nosciat post illa signa edita (inem futurum ? Unde- 
quaque igitur vestra inscitia se prodit, qui veritati 
repugnare non veremini, Omnia enim novit Filius, 
tametsi singulari consilio ignorare se dicat. 


ASSERTIO XXIII. 


]n illud, « Pater amat Filium, et omnia dedit in 
manu ejus *. » Et in illud : « Omnia mihi tradita 
sunt a Patre *. » El in illud : « Non possum a me 
facere quidquam : sed aicut audio, judico ; » et in 
alia dicia his similia. 


C 


Objectio hereticorum. 


Sed quomedo, inquiunt, possit Filius secundam 
essenti&n similis esse Patri, qui dicit se accepissé 
ormhía ἃ Patre ? Nam qui habet, non aceipit. 4985 
Cuni vero sppareat cem accepisse, ut ipsemet tésta- 
lur , manifestum est eum nibil habere ex se- 
ipso. 

Solutio objectionis. 

€am igitur audies dicentem Filium * : « Om- D 
mia quie habet Pater mea sunt, et omnia mea sunt 
Patris, » quid dices, hzretice ? Si enim ex vestra 
opinione Filius nihil habet ex seipso, nihil etiam 
ex seipso habebit Pater ; et si Pater omnia natwra- 
liter habet, babebi hoc et Filius. Necessarium 
igltur prersus est, ut qui dicunt Filium nibil posse, 
idem quoque Patri tribuant, nimirum ut habeat 
qua Filius ; aet si. hoe detestandum est, necesse 
est fateri Filium pessidere omnia qum Pater. Om- 
nie enim sna Patris esse. dixit, et ipso. vicissim 
liabere omnia quz Patris sunt. 

* uc. 3,22. 


5. [lebr. iv, 15... * Joan. ini, οὐ 
) 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


! Joan. v, 50. 


580. 
ΑΛλΟ. 

Εἰ ἀληθεύει λέγων ὁ Παῦλος, ὅτι πάντα γυμνὰ καὶ 
τετραχλλισμένα ἐνώπιον ἀὐτοῦ ἐστι, κερὶ δὲ τοῦ 
Υἱοῦ δηλονότι φησὶν, ἕν δὲ τῶν πάντων χαὶ ἢ ὥρα 
ἐχείνη, πῶς ἀγνοεῖ ταύτην ὁ ἐν ὀφθαλμοῖς ἔχων τὰ 
πάντα τετραχηλισμένα) 

ΑΛΛΟ. 


Εἰ μὴ δύσφημον εἶναι πιστεύετε τὸ λέγειν t yvog- 
κέναι τι τῶν ὄντων τὸν Υἱὸν, ἐχέτω, xa0' ὑμᾶς, καὶ 
οὕτως. ᾿Αλλ᾽ εἰδῶμεν εἰ μὴ σφάλλεσθε τὰ τοιαῦτα 
φρονοῦντες περὶ αὐτοῦ" ἐξ αὐτοῦ θεωρήδομεν τοῦ. 
πράγματος, εἰ ph σαθροτάταις ἐννοίαις ἑπερείδεσθε, 
καλαμίνην ὥσπερ ἑαυτοῖς ὑποθέντες τὴν βακτηρίαν. 
Μόνην ἔφησε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀγνοεῖν ὁ Υἱός" 
οὐχοῦν εἰ μόνην ἐχείνην ἀγνοεῖ, οἷδε τὰς ἄλλας" ἐν 
δὲ ταύταις χαὶ ἡ πρὸ αὐτῆς χείσεται. Καὶ πῶς ὁ εἰ- 
δὼς τὴν πρὸ αὐτῆς, οὐχ οἶδεν ὅτι μεθ᾽ ἣν οἶδεν εὖ- 
θὺς ἡ ἀγνδουμένη καθ᾽ ὑμᾶς εἰσδαίνει; “Ὅμσιον γὰᾳ 
ὥσπερ εἴ τις λέγοι μὴ εἰδέναι τὸν δέχα ἀριθμὸν, 
ποίαν ἔχει τὴν θέσιν, τοὺς εἰδότας τὸν ἐννέα. Hipóbn- 
λον γὰρ ὅτε μετὰ τὸν ἐννέα ὁ δέχα χείσεται πάντως. 
Εἰ τοίνυν οἷδε τὴν πρὸ αὐτῆς, πῶς οὐχ εἴσεται xat 
αὐτὴν ; Πῶς ὁ τοσαῦτα σημεῖα πρὸ τοῦ τέλους ἔσεσθαι 
λέγων, οὐκ οἶδεν ὅτι μετὰ τὰ σημεῖα τὸ τέλος ; Παν- 
ταχόθεν τοιγαροῦν ἀνόητοι δειχθήσεσθε, τῆς ἀληθείας. 
τολμῶντες χαταψεύδεσθαι. Οἶδε γὰρ τὰ πάντα Υἱὸς, 
x&v οἰχονομιχῶς ἀγνοεῖν τι λέγῃ. 


ΛΟΓΟΣ ΚΓ. 


Εἰς τὸ, « Ὃ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱὸν, xal πάγτῳω 

ὄδωχεγ à* τῇ χειρὶ αὐτοῦ. » Kal slc τὸ, 

t Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ cov Πατρός μου.» 

Kal εἰς τὸ, « Οὐ μαι ἐγὼ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ ποιεῖν 

οὐδέν᾽ ἀ.λ1:ὰ χαθὼς ἀχούω, κχῤίγω" » xal bow 
τούτοις ὅμοιά ἐστι ῥητά. 


᾿Ἀντίθεσις ἐκ τῶν αἱρετικῶν. 


Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασὶ, χατ᾽ οὐσίαν ὅμοιος εἷ- 
ναι τῷ Ηατρὶ ὁ Υἱὸς, ὁ λέγων εἰληφένάι πάντα παρᾶ: 
τοῦ Πατρός, "Ἔχων γὰρ, οὐχ ἂν ἐδέξατο. Ἐπειδῆ 
δὲ φαίνεται λαδὼν, ὡς αὑτός φησι, δῆλός ἐστιν οὐδὲν 
ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ. 


Πρὸς τοῦτο «1ύσις. 

Ὅταν οὖν ἀχούσῃς λέγοντος; τοῦ Υἱοῦ, « Πάντα 
ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι,» xal τὰ ἐμὰ πάντα τοῦ 
Πατρός ἔστι, τί ἄρα ποιήσεις, αἱρετιχέ; El γὰρ οὗ» 
δὲν ἔχει, χαθ᾽ ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἐξ ἑαυτοῦ, ἔχει τοῦτο xal 
ὁ Πατήρ" χαὶ εἰ πάντα ἔχει φυσιχῶς ὁ Πατὴρ, ἔχει 
τοῦτο xal ὁ Υἱός. ᾿Ανάγχῃ τοίνυν, ἣ τὸ μηδὲν ἔχειν 
δύνασθαι λέγοντας τὸν Υἱὸν, περιθεῖναι τοῦτο xai 
τῷ Πατρὶ, ἵν᾽ ἔχων φαίνηται τὰ τοῦ Υἱοῦ" fj εἰ τοῦτο 
φευχτέον, ἀνάγχη συνομολογεῖν χεχτῆσθαι τὸν Υἱὸν 
ὅσα χαὶ ὁ Πατήρ. Τοῦ Πατρὸς γὰρ ἔφησεν εἶναι 
πάντα τὰ ἑαυτοῦ, xa αὐτὸς ἔχειν πάντα τοῦ 
II3125;. 


* Joan. xvi, 15. 


2d; 


1 


381 
AAAO, διηγηματιχῶς. 


À 
Οὐ διὰ τὸ μὴ ἔχειν 6 Υἱὸς, εἰληφέναι λέγεται 


καρὰ τοῦ Πατρός. "ἔχει γὰρ φυσιχῶς, ἴδιος ὧν αὐτοῦ 
Αόγος καὶ ἀπαύγασμα, πάντα τὰ αὐτοῦ, δίχα μόνου 
«o3 εἶναι xal λέγεσθαι Πατήρ. Λέγει δὲ εἰληφέναι 
παρὰ τοῦ Πατρὸς, προαναιρῶν ὡς Θεὸς τὰς τῶν αἷ- 
ρετιχῶν ὑπονοίας. Ἵνα γὰρ μή τις τὸν Υἱὸν θεωρῶν 
Ξξάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχοντα ix τῆς πολλῆς λίαν 
ὁμοιότητος xai ἀπαραλλάκτου ταυτότητος νομίσῃ τὸν 
αὐτὸν εἶναι Πατέρα xal Υἱὸν, χαὶ εἰς τὴν Σαδελλίου 
πλάνην ἐχπέσῃ, ἀναγχαίως εἰληφέναι φησὶ παρὰ 
Πατρὸς, φυσικῶς τοῦτο ἔχων᾽ ἵν᾽ ὁ λόγος εἰσφέρων 
ἕνα μὲν τὸν διδόντα, δεύτερον δὲ τὸν δεχόμενον, ἐν 
ἰδια ούσαις ὑποστάσεσι δυάδα δειχνύῃ οὐ μόνοις ὀνό- 
μασι διαστελλομένην. Ἴδιος δὲ ὧν τοῦ Πατρὸς 6 Aó- 
τος, χαὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν, πάντα μὲν 
κὰ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἔχει. Παρ᾽ αὐτοῦ δέ φησιν εἰ- 
ληφέναι διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθεῖν, φυσιχῶς ἔχων τὰ 
Ta. προσόντα αὑτῷ. 


ἀλλο. 


Οὐδὲν εἷς τὸν ϑεότητος λόγον τὸν Υἱὸν ἀδιχήσει τὸ 
λέγειν’ «€ Πάντα μοι παρεδόθη παρὰ τοῦ Πατρός 
μου" » ἀλλὰ μᾶλλον ἀποδειχνύει σαφῶς χατὰ φύσιν 
ὄντα Υἱόν. El γὰρ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, àv δὲ τῷ 
πάντα εἰπεῖν οὐδὲν ἀφῆχεν ἐχτός" οὐχ ἄρα εἷς ἔστι 
τῶν πάντων, ἅπερ χαὶ εἰληφέναι φησὶν, ἀλλ᾽ ἰδιά- 
ζουσα» ἐκ Πατρὸς τὴν γέννησιν ἔχει. Υἱὸς δὲ ὧν χατὰ 
φὖσιν, ἔχει πάντως τὰ τοῦ γεννήσαντος ἴδια. "Ἴδιον 
δὲ “οὔ Ὑεννήσαντος τὸ πάντα ἔχειν" οὐχ ἄρα ἐνδεής 
«νος ὁ Υἱός. 








ΑΛλυύ. 


Bl πάντα αὐτῷ παρεδόθη, καθά φησιν αὐτὸς, xat 
ἔξδοται ἂν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, οὔτε τῶν πάντων εἷς 
ἔσται, ἀλλὰ χαὶ μόνος φανεῖται χληρονόμος, ὡς Υἱός. 
Εἰ γὰρ εἷς ὧν χαὶ αὐτὸς τῶν πάντων ἐτύγχανε, χατ- 
τμϑμεῖτο &v ἐν τοῖς πᾶσι, xal οὐχ ἂν ἣν χληρονόμος. 
Tub δὲ φαίνεται πάντα λαδὼν φυσιχῶς τε xal 
uolo; , δηλονότι διατρεχούσης εἰς αὐτὸν «ng τοῦ 
Tiwíazvtog ἀρχῇ; ve xa χυριότητος, ἄλλος ἐστὶ 
ὧν κάντων ἐξ ἀνάγχης, xat μόνος ἴδιος τοῦ Πα- 
τὸς Υἱός. 


* AAAO, διηγηματιχῶς. 


Ww WW! 


Εὐρίσχεταί mou λέγων ὁ Σωτήρ' « "Ὥσπερ ὁ Πα- 
ἢ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωχε 
ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ" » ὅπερ ἀχόλουθον οὕτω νοεῖν. 
διὰ μὲν γὰρ τοῦ λέγειν, « Δέδωχε,» τὸ ix. Πατρὸς 
Iw φυσιχῶς σημαίνει, xat xa0' ὑπόστασιν ἕτερον 
ἰπυτὸν πρὸς τὸν δεδωχότα δειχνύει" ἕτερον δὲ λέγω 
βόνον τῷ ἀριθμῷ. Διὰ δὲ τοῦ λέγειν, « Ὥσπερ ἔχει ὁ 
Πατὴρ, οὕτως ἔχει καὶ ὁ Υἱὸς, » δηλός ἐστιν ἐχεῖνο 
ἀδάτεων, ὅτι ὥσπεο ἀϊδίως ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ 
thv ζωὴν, οὕτω xat ὁ Υἱὸς ἀϊδίως ἔχει Γωὴν ἐν ξαυ- 
9*4. El μὲν οὖν τολμᾷ τις λέγειν εἶναι χρόνον ὅτε 
ἰμὴν οὐκ εἶχεν ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, χρατεῖν ἀνάγχη 


n m Y ww" 


w-uuunuy 


THESAURUS. 


$892 
ALIUD, narrative. 


Non ideo dieitur Filius « Patre accepisse, quod 
antca non liabuerit, Habet enim naturaliter, cum sit 
proprium ejus Verbum et splendor, omnia quz Pa- 
ris : excepto eo quod neque sit, neque dicatur Pater. 
Dicit autem se accepisse ἃ Patre, praoccupans et 
tollens, ut Deus, h:ereticorum suspicionem. Nam ne 
quispiam, Filium contemplans habentem omnia qus&e 
Pater, existimet ob summam banc similitudinem et 
omnimodam identitatem ipsum esse Patrem simul 
et Filium, et in Sabellii errorem incidat, utiliter 
admodum se a Patre accepisse dicit, cum natura- 
liter id habeat, ut ratio ipsa inferens unum quidem 
esse qui dal, alterum qui sascipit, dualitatem per- 
sonarum manifeste ostendat non solis nominibus 
distinctam. Cum vero sit proprium Patris Verbum, 
elex essentia ipsius procedat, certe omnia qua 
Patris sunt, ab seterno habet. Dicit autem se ab 
jllo accepisse, quia ex ipso procedit; cum alioqui 
naturaliter habeat omnia quz Patri ipsunt. 

ALIUD. 


Nihil plane divinitati Filii officere potest, dicere : 
« Omnia mibi tradita sunt a Patre meo : » sed po- 
tius declarat ipsum naturaliter Filium esse. Si enim 
omnia illi tradita sunt, et cum dicimus , onmia, 
nihil excludimus ; certe non erit ipse unus ex Οὔ» 
nibus qux 86 accepisse dicit, sed distinctam a Pa- 
tre generationem habet. Filius vero naturaliter cum 
sit, babet omnia quz& Genitoris sunt propria. Pro- 
prium autem Genitoris est omnia habere : non est 
igiiur Filius alicujus rei indigus, 

ALIUD. 


Si omnia ei tradila sunt, sicut ipse testatur, ei- 
que in manus dala, non est unus 996 omnium; 
sed solus est hxres, ut Filius. Nam si ipse unus 
omn'um exsisteret, certe omnihus annumeraretur , 
neque esset hzres. Cum vero omnia acceperit, 
naturaliter atque essentialiter, propagato nimirum 
iu ipsum Genitorís sui imperio et dominatione : ne- 
cessario diversus est ab omnibus, et solus proprius 
Patris F'ilius. 


ALIUD, narrative, 


Servator alicubi inquit, « Sicut Pater habes 
vitam in scipso, sic dedit et Filio habere vitam in 
seipso" : » quod s:c intelligi par est, Nam cum dicit, 
« dedit, » quod ex Patre naturaliter habeat signi- 
ficat, et hypostatice ab eo qui dedit alium esse : 
alium, inquam, numero solum. Cum vere dicit, 
« Sicut habet Pater, ita habet et Filius : » manifeste 
hoc significat, quod, quemadmodum Pater habet in 
se vitam ab sterno, ita et Filius vitam ab zterno 
in se liabet. Si quis igitur audet dicere, tempus 
aliquod fuisse quo Pater vitam in se non bhabiit, 
hoc ipsum etiam in Filio locum habebit. At si hoc 


583 


se vitam habuisse, idem etiam de Filio fatendum 
esl ; hoc cnimest ita se habere ipsum sicut et Pater. 
Si vero is qui semper habet, accipere se dicit , 
singulari aliquo consilio dicitur, nihilque id Filio 
quod ad naturam attinet, officit. 

ALIUD. 


Si quis splendori luminis sermonem tribuat, et di- 
c3t: Lumen mihi dedit omnia qux habet : illumino 
enim perinde atque illud ; anne recte quispiam dixe- 
rit splendorem illum aliquando non habuisse illumi- 
nandi facultatem ? et quomodo splendor erat ? Si 
vero cum semper illuminandi facultatem habeat, 
quia omnia qua in lumine sunt, habet, et qui gi- 
gnitur ex ipso, accepisse ab ipso dicitur : quomodo 
non absurdum fuerit nolle amplius aliquid de Verbo 
Dei, quam de hoc exemplo intelligere ? Cum enim 
oinnia naturaliter liabeat ex Patre, accepisse se ex 
ipso dicit, quia ex ipso genitus est , cum omnibus 
quie habet. 

ALIUD, in illud : « Data est mihi omnis potestas δ, » 
el, « Glorifica Filium tuum * : ». aut universalius 


dé eo quod glorificatur, εἰ an aliquid accipiat 
Filius. 


Filius Dei, quatenus Verbum est, non ideo petit 9 
Patre, vel alioqui accipere dicitur, quod aut gloria 
aut alia quapiam re egeat, sed ratione incarnatio- 
nis hoc facit. Accipit enim respectu humanz naturz, 
quia nobis similis factus cst. Abundat $947 autem 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 
impium est, et fatemur omnino Patrem semper in Α τοῦτο xal ἐφ᾽ Υἱοῦ. 


$84 


Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεὲς, ἔχειν δὲ 
δύσομεν ἀεὶ τὸν Πατέρα ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, ἔσται τοῦτο 
καὶ ἐφ᾽ Υἱοῦ" τοῦτο γάρ ἐστι τὸ οὕτως ἔχειν αὐτὸν, 
ὥσπερ xal ὁ Πατήρ. Εἰ δὲ ἀεὶ ἔχων, εἰληφέναι λέ- 
qst, οἰχονομεῖ τι σοφὸν d φωνὴ. καὶ οὐδὲν εἰς τὸν 


τῆς φύσεως λόγον ἀδικήσει τὸν Υἱόν. 


AAAO. 


Εἴ τις τῷ ix τοῦ φωτὸς ἀπαυγάσματι περιθείη 
φωνὴν, εἶτα τοῦτο λέγοι᾽ Πάντα μοι δέδοιχε τὸ φῶς 
τὰ ἑαυτοῦ, φωτίζω γὰρ ὥσπερ ἐχεῖνο᾽ ἄρ᾽ εὐλόγως 
ἂν εἴποι μὴ ἐσχηχέναι ποτὲ τὸ ἀπαύγασμα τοῦ φω- 
τίζειν τὴν δύναμιν; καὶ πῶς ἀπαύγασμα fv; Εἰ δὲ 
xaX φωτίζειν δυνάμενον διὰ τὸ πάντα τὰ τοῦ φωτὸς 
ἔχειν, καὶ γεννᾶσθαι πάλιν ἐξ ἑαντοῦ, εἵλτφέναι λέ- 


B ἵει παρ᾽ αὐτοῦ, πῶς οὐχ ἄτοπον ph xai πλέον τι 


τοῦ παραδείγματος νοεῖν ἐπὶ τοῦ Θεοῦ Λόγον ; Πάντε 
γὰρ ἔχων φυσιχῶς ix Πατρὸς, εἰληφέναι φησὶν ἐξ 
αὐτοῦ διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ γεγεννῆσθαι, μετὰ πάντων 
ὧν ἔχει. 


ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, « Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία" » xal, 
( Δόξασόν σου τὸν Υἱὸν, » ἣ καὶ καϑολικώεκε- 
ρον, περὶ τοῦ δοξάζεσθαι ἣ δέχεσθαί εἰ τὸν 
γὶόν. 


᾿ Οὐχ ἐν χρείᾳ δόξης ἣ ἑτέρου τινὸς καθεστηκὼς ὁ 
Υἱὸς, fj Λόγος ἐστὶν, αἰτεῖ παρὰ τοῦ ατρὸς, ἣ xax 
λαμδάνειν λέγεται, οἰχονομικῶς δὲ τοῦτο ποιεῖ. Δέ- 
χεται μὲν γὰρ ἀνθρωπίνως διὰ τὸ σχήμα τῆς πρὸς 
ἡμᾶς ὁμοιώσεως. Ἔστι δὲ πλήρης ὡς Θεός. Ἐπειδὴ 


omnibos ut Deus. Cum enim solus, ac per se homo, C γὰρ μόνος xaX χαθ' ἑαυτὸν ὁ ἄνθρωπος, xv τι τῶν 


tametsi aliquid boni a Deo acceperit, facile lioc ipsum 
amittit (quod quidein et Adam perpessus est), destitu- 
tus per inobedientiam ea gratia quz prius illi collata 
fuerat: necessarium omnino fuit, ne rursus in eadem 
incideremus, ut immutabile Dei Verbum homo fa- 
cium peteret a Patre dona quz ab illo proficiscuntur; 
ut per ipsum in quem nulla mutatio alteratiove 
cadit, in nostra etiam natura eadem dona stabili- 
rentur atque confirmarentur. Gratia enim princi- 
pium nacta, firmiter in Christo manet; ipseque 
similitudinem in nos quoque transmiLtit : omnes 
enim in ipso sumus, quatenus liomo factus est et 
eamdem quam nos carnem gestavit. Nam lac ra- 
tione et fratres, et unum cum eo facti dicimur. 


ἀγαθῶν παρὰ Θεοῦ λάδῃ, τοῦτο ῥᾳδίως ἀπολλύει (δ᾿ 


δὴ xal πέπονθεν ᾿Αδὰμ), xol γυμνὸς ἐκ παραχοῖς 
ἐδείχθη τῆς προτεθείση;: αὑτῷ χάριτος, ἄἀναγχαξθον 
ἦν, ἵνα μὴ πάλιν τοῖς αὐτοῖς περιπέσωμεν, d» 
ἄτρεπτον τοῦ Θεοῦ Λόγον γενόμενον ἄνθρωπον, αἷ- 
τῆσαι παρὰ τοῦ Πατρὸς τὰ ἐξ αὐτοῦ χαρίσματα" tvg 
δι᾽ αὐτοῦ βέδαια τῇ ἡμετέρᾳ φύσει φυλάττηται, 


ἀτρέπτου χαὶ ἀναλλοιώτου τυγχάνοντος. ᾿Αρχὴν yàp. 


ἡ χάρις λαδοῦσα, μένει μὲν ἀσφαλῶς ἐν Χριστῷ. 
παραπέμπει δὲ αὐτὸς xal εἰς ἡμᾶς τὴν ὁμοίωσιν᾽ ὅτε. 
πάντες ἐσμὲν ἐν αὐτῷ, χαθὸ ἄνθρωπος γέγονε, καὶ 
τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφόρεσε σάρχα. Οὕτω γὰρ xai ἀδελ-. 
qot xal ἕν ὡς πρὸς θεὸν γεγεννῆσθαι λεγόμεθα. Αἱ» 
τεῖ τοίνυν xal δέχεται παρὰ τοῦ Πατρὸς δι᾽ ἡμᾶς, 


Petit itaque et accipit ἃ Patre propter nos, qux ἢ ἅπερ ἔχει μὲν φυσιχῶς, ὡς Θεός" ἐπειδὴ δὲ σάρχα 


ipse habet naturaliter, ut Deus. Cum vero carnem 
assumpsit, quae glorifcatione egebat , atque hoc 
quidem non alterius cujuspiam, sed sua facta est : 
merito sibi vindicat atque adjungit, quie in illam 
et circa illam fiunt, et ut homo non habens, accipit 
a Patre qux naturaliter habet ut Filius et Deus. 


ALIUD. 

Si Verbum Dei factum est homo, ut omnino fa- 
cium est '*, neque quemquam negare arbitror, quid 
cst quod nonnullos movet, ut eum bumauis verbis 
utí non permittant? Nam qui rem ipsam subire non 


* Matth. xxvii, 18. * Joan. xvin, £f. 


toU δοξάζεσθαι ypíjjoucav ἔλαδε, xaX οὐχ ἑτέρου 
τινὸς, ἀλλ᾽ αὑτοῦ γέγονεν αὕτη, εἰχότως ἰδιοποιεῖται 
τὰ εἰς αὑτὴν ἣ περὶ αὐτὴν γινόμενα, καὶ ὡς ἄνθρω- 
πος μὴ ἔχων, δέχεται παρὰ τοῦ Πατρὸς ἅπερ ἔχει 
φυσιχῶς, ὡς Υἱὸς xaX Θεός. 


AAAO. 


Ei γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, γέγονε 
δὲ, xaY ἀντερεῖν οἶμαι μηδένα, τί τὸ ἀναπεῖθόν «t- 
νας, μὴ ἐπιτρέπειν αὐτῷ ταῖς ἀνθρώπου χεχρῆσθαι 
φωναῖς; Ὃ γὰρ αὑτὸ τὸ πρᾶγμα μὴ φυγὼν, ἀλλ᾽ 


'* Joan, 1, 14. 


minas En 


581 


S. CYRILLE ALEXANDRINI ARCIIEP. 


283 


utique Dominum glorise crucifixissent !*. » Quod Α σαν, οὐχ ἂν «bv Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. » 


autem a3niequam gloriam a Patre peteret, eam 
habuerit, ut Filius, ipse manifeste decet, dicens : 
c Pater, glorifica Filium tuum ea gloria quzm babe- 
hamapuj teanie constitutionem mundi. »Si vero fate- 
tur se habere gloriam anie constitutum mundam , et 
nuuc eam petit ut non babens, nostra caesa id facil; 
οἱ nostra ia ipse facta. est petitio, poscens gloriam 
humonx natura con(esri. Cum autem posi resu?- 
xectionem diciL: « Daia est mihá potestas ; » etiam 
ante resurrectionem eam habuisse cernitur. Nam 
si, non habuit, quo pacte increpat.diabolum, dicens : 
« Vade retro, Satana !! ? » aut quomodo largitus 
est discipulis potestatem in diemones !*? 229-quo- 
modo filiam Abrahs, uti scriptum est, ligata ἃ 


"Oct ók xai πρὶν αἰτῆσαι παρὰ [Πατρὸς τὴν δόξαν 
εἶχεν ὡς Υἱὸς, αὐτὸς διδάσχει σαφῶς χέγων" ε Πά- 
τερ, δόξασόν cou τὸν Υἱὸν τῇ δόξῃ fi εἶχον, πρὸ 
τοῦ τὸν χόσμον εἶναι, παρὰ σοί. » El δὲ ὁμολογεῖ 
μὲν ἔχειν xat πρὸ τοῦ χόσμου τὴν δόξαν, αἴτεῖ δὲ 
νῦν αὐτὴν ὡς οὐκ ἔχων, δι᾽ ἡμᾶς ἄρα τοῦτο ποιεῖ" 
xai ἡμῶν ἐν αὐτῷ γέγονεν ἢ αἴτησις, καλοῦσα τὴν 
δόξαν εἰς τὴν ἀνθρώπου φύσιν. Λέγων δὲ μετὰ τὸν 
ἀνάστασιν, « Ἐδόθη μοι πᾶσα. ξξονσία, » καὶ πρὸ 
τῆς ἀναστάσεως ταύτην ἔχων φαίνεται. Εἰ γὰρ μὴ 
εἶχε, πῶς ἐπετίμα τῷ διαδόλῳ λέγων" c Ὕπαγε 
ὀπίσω μου, Σατανᾶ; » πῶς δὲ τοῖς μαθηταῖς xcti 
δαιμόνων ἐχαρίζετο τὴν ἐξουσίαν; πῶς δὲ τὴν 
᾿Αδραὰμ, θυγατέρα, χαθὰ γέγραπται, δεδεμένην ὑπὸ 


diabolo ut potestate praeditus. solvit !*? aut guo Β. τοῦ διαδόλου ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἔλυσεν αὐτός: ἃ 


pacio paralytico sanitatem contuh& !!? quomodo 
mulieri peccatrici peccala. remisit 3: 7 quomaedo 
mortuos resuscitavit 353 cecis visum resdMuit 352 
Manifestum itaque est illum verbis uli que hemini 
eanyeniant, nou quando erat. Verbum Ἔα γα carnem, 
sed quando faetus est homo Pairis. dona nobis pe- 
tens. lia enim dicimur etiam divinos natuxe facti 
esse parüicipes **,. cum Verbum nostram hurnili- 
tatem suscepit, ut nos ad suam celsitudinem eva- 
hat, nonut ipse infra maneat, sieut. nos. Idoirco 
enini cum sumus natura hominos., dii vocamur "ἢ, 
quippe qui hoc in. Christo simus : Christus enim 
Deus est. 
ALIUD. 


πῶς παραλυτιχῷ τὴν ὑγίειαν byaploato ; πῶς τῇ 
γυναικὶ τῇ ἀμαρτωλῷ τὰς ἁμαρτίας ἢφέει ; νεχροὺς 
δὲ πῶς ἤγειρε ; τυφλῶν δὲ πῶς ἀνέῳξεν ὀφθαλμούς; 
Δῆλον οὖν ἐντεῦθέν ἐστιν, ὅτι τὰς ἀνθρώπῳ πρε- 
πούσας λέγει φωνὰς, οὐχ ὅτε Λόγος ἦν πρὸ τῆς 
ἐπιδημίας ἔξω capxóc * ἀλλ᾽ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, 
εἰς ἡμᾶς χαλῶν τὰς παρὰ τοῦ Πατρὸς δωρεᾶς. Θὕτω 
γὰρ λεγόμεθα xal θείας φύσεως γενέσθαι χοινωνοὶ, 
τοῦ Λόγου φορέσαντος τὴν ἡλῶν ταπείνωδιν, ἵν᾽ ἡμᾶς 
ἀναγάγῃ πρὸς τὸ ὕψος τὸ ἑαυτοῦ, οὐχ ἵνα μεῖνῃ, κάτω 
xaü&zep ἡμεῖς. Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ ἄνδρωποι, τὴν 
φύσιν ὄντες, θεοὶ χρηματίζομεν, ὡς ὄντες καὶ τοῦτο 
ἂν Χριστῷ Θεὸς γὰρ ὁ Χριστός. 
ΑΛΛΟ. 


Si humilia quaedam verba que carni cenveniunt, C Εἰ τὰ "he σαρχὸς ταπεινὰ ῥήματα τῇ. θεότητι τοῦ 


nonnulli divinitati Verbi ascribere cenontur : cum 
viderint Christum pee carnem miraeula: edentem, 
quid dicent? Cum enim: ex saliva et terea lutum 
confecissel, c:cum eo curavit : extensa: máno, fe- 
retroque tacto viduz filium: unigenitum: suscitavit ; 
voce etiam per corpus edita Laearum e monumento 


evocavit. Haec enim prxstirs sunt per carnem, sed * 


non erant opera carnis. Quemadmodum igitur si 
naturam rei aepiciamus, ox divinitatis vi ac virtute 
operum ejusceinodi cventaum sstimamus, tametsi 
per carnem (acta.sint : ita quando propter carnem 
bumanum aliquid dicit, non Deo Verbo id ascriba- 
mus; sed cum id a divinitate alienum esse videri- 
mus, ad carnem referamus. lta enim singula ipsiug 
facia. vel. dicta. in. suum loeum reférentes, veram 
minimeque erroneam Servatoris nostri cognitionein 
eonsequemur. 


ALIUD, narrative. 
ὅλο Scriptura unum Christum. prawWical : 
« Unus enim Deus Pater, et. unus Dominus Jesus. 
Chrislus **; » Nam ex operibus qua soli Deo 
conveniunt, Deus cognoscitur. Cum enim Verbum 
caro factum, ut scriptue est*", homo quoque cerni 


!* | Cor. ii, 8. 


vit; 97 seqq. 
* ll Petr. 1, 4.. 5 1Joan. i, 1. ?* I Cor, vni, 6. 


!' Marc. viri, 59... '* Mattb, x, 8. 


59 jbid. 11-17; vni, 44-56; Joan. xi, 1 


Λόγου προσάπτειν ἐπιχειροῦσί τινες, ὅτα") ἴδωσε θαυ- 
ματουργοῦντα Χριστὸν διὰ τῆς σαρχὸς, τέ ἐροῦειν 
ἄρα; Πτύσας μὲν γὰρ καὶ ποιήσας πηλὸν, ἐθερά- 
πευσὲ τὸν τυφλόν * ἐχτείνας ὃὲ τὴν χεῖρα χαὶ dde 
μενος τῆς σοροῦ, τὸν μονογενῇ τῆς χήρας ἀνέστησεν 


υἱόν" φωνὴν δὲ ἀφεὶς διὰ τοῦ σώματος, ἕξω τοῦ. 


μνήματος ἐχάλεσε τὸν Λάξαρον. Ταῦτα μὲν γὰρ 
ἐτελεῖτο διὰ τῆς σαρχὸς, ἀλλ᾽ οὐχ ἦν ἔργα σαρχός, 
Ὥσπερ οὖν εἰς τὴν φύσιν τοῦ πράγματος βλέποντες, 
τῇ δυνάμει τῆς θεότητος τὴν τῶν ἀποτελεσμάτων ἔχδα» 
σιν λογιζόμεθα, εἰ xal διὰ τῆς σαρχὸς ἐγένετο" οὕτως 
ὅταν διὰ τὴν σάρχα λέγῃ τι χαὶ ἀνθρώπινον, μὴ τῷ θεῷ 
Λόγῳ τοῦτο προσάπτωμεν, ἀλλὰ τῆς θεότητος ἀλλό- 
τριον ὁρῶντες αὐτὸ, φέρωμεν ἐπὶ τὴν- cápxa. Οὕὔεν 
γὰρ ἕχαστον τῶν γινομένων ἤτοι λεγομένεον παρ' 
αὐτοῦ, ὥσπερ iv τῷ ἰδίῳ τόπῳ τιθέντες, ἀπλανῇ 
τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γνῶσιν ἔχοντες εὗρι- 
σχόμεθα. 
AAAO, διηγηματιχῶς. 

Ἕνα Χριστὸν χηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γρῥαφαῖ" « Ef 
γὰρ Θεὸς ὁ Πατὴρ, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός.» 
᾿Απὸ μὲν γὰρ τῶν ἔργων τῶν, ὅσα πρέπει μόνῳ τῷ 
Θεῷ, γνωρίζεται Θεός. Ἐπειδὴ ὃὲ σάρχα γεγονότα 
τὸν Λόγον, χαθὰ γέγραπται, δεῖ χαὶ ἄνθρωπον φαί- 


!* Matüh. xv, 22-28. 39 Matth. ixy 2 seqq. **Lae. 


seqq. — ? Matth. xx, ὅθ seqq. ; Joan. iz, 1 . 
*' Joan. 1, 14. | ido duis 


* dans 


294 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


393 


existimamus, fleat ut homo, timeatque et mortem 4 λοῦ τὰς τοιαύτας εἰρῆσθαι πιστεύομεν φωνὰς, χλαιέ- 


expavescat, flatque tristis ei turbetur, aliaque om- 
nia patiatur, quae et ipsa humana natura pati solct. 
Si vero Deus in carne erat, ei"quidem erat, et non 
uliter, quem timeal Deus? Si vere dicit : « Ego sum 
vita **, » quomodo mortem timet vita? Si alios a 
morte conservavit, quomodo ipse timuit mortem? 
Quomodo timeat mortem, qui discipulos ad forti- 
tudinem, mortisque coutemptum cohortatur, di- 
cens : « Nolite timere eos qui occidunt corpus, 
animam autem non possunt occidere **? » Quomodo 
ipse hoc timeat, si Abralhz: animum addit, di- 
cens : » Ne tímeas, quia tecum sum". » Si Mosen 
adversus Pharaonem incitavit, et ad Josue Nave 
fllium dicit : « Coufortare et viriliter age **, » quo- 
modo in illum metus cadat, aut quo pacto homines 
timuit, qui alios ad abjiciendum metum hortatur, 
facilque ut clament : « Dominus mihi adjutor, et 
non timebo quid faciat mihi hono **? » Quoinodo 
is qui ad hoc venit, ut mortem interimat, ipse ti- 
meat id contra quod venit? Aut quomodo non 
extreme | impietatis fuerit dicere, ipsum timuisse 
infernum, cujus custodes ad ipsius conspectum 
expaverint, reseratisque portis, spiritus inclusos 
dimiserunt, 98Q deo ut multi sanctorum resur- 
rexerint, urbeinque ingressi, ut scriptum est ^, a 
multis visi sint? Quomodo timuit mortem, qui dum 
quireretur, dixit eis qui ad ipsum comprehen- 
dendum accesserant : « Ego sum *!* ? » Quomodo ti- 


muit mortem qui dicit : « Ego potestatem habeo c 


dimit:endi animam meam, ct rursus potestatem ha- 
bco accipiendi eam; » et « nullus eripiet eam 
mihi, sed ego depono eam ἃ meipso **? » Verbum 
itaque Dei in se mortem non timuit ; sed humani- 
tas qui. sua natura mortem reformidat. 


ALIUD, narrative. 

Necessarium plane est, ut qui recte intelligere 
velit que de Servatore nostro in sacra Scriptura di- 
cumtur, occasionem ipsam speclet et tempora in 
quibus, aut ipse de se, aut sacra Scriptura aliquid 
de eo dixit. Si ergo Verbum Dei antequam fieret 
Coro, unquam vel floruisse, vel mortem timuisse, 
aut aliud quilpiam humspum passum fuisse repe- 
ritur, etiam nune illa ipsa locum in eo babeant. At 
εἰ quando factus est homo, tum primum sacre 
Scripturis ejusmodi de eo dixerunt : cur non potius 
humano more illa dicta esse censebimus, ut blas- 
phemis crimen effugiamus ? 


ALIUD. 
Ex objectione hareticorum. 
Qui flevit, inquiunt, et timorem ac mastibam 
concepit, quomodo erit natura Deus? Haec enim 
hominum sunt propria. 


δ Joan. xv, 6. ** Mattb. x, 38. *' Gen. xv, 4. 
53,53. δ) Joan. xvi, 6. ** Joan. x, 17, 48. 


τω piv ὡς áv0puro;, xal φοδείσθω πάλιν xol 
δβιλιάτω τὸν θάνατον, xaX γινέσθω περίλυπος, xat 
ταραττέσθω, xal ὅτα κέφυχεν ἡ ἀνθρώπου φύσις 
ὑπομένειν, ταῦτα xal αὑτός. Εἰ δὲ Θεὸς fiy ἐν σαρχὶ, 
ἣν δὲ τοῦτο, xai οὐχ ἑτέρως, τίνα φοδεῖται Θεός - Ei 
ἀληθὴς ἦν λέγων, « Ἐγώ εἶμι ἡ ζωὴ, » κατὰ τίνα 
τρόπον qo6sisat τὸν θάνατον ἡ ζωή ; Εἰ ἄλλους ix 
θανάτου διέσωσς, πῶς δὲ αὐτὸς ἐφοδεῖτο τὸν θάνατον, 
ὁ τοὺς μαθητὰς ἐπαλείφων εἰς φρόνημα νεανιχὸν, 
xai λέγων’ ε Μὴ φούεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποχτεινόντων 
τὸ σῶμα, τὴν ὃὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποχτεῖναι- » 
Πῶς ἂν αὐτὸς ἐφοθεῖτο τοῦτο παθεῖν, εἰ τὸν 'A6paka. 
παραθαραύνει, λέγων * « Μὴ qo6o05, ὅτι μετὰ σοῦ 
εἶμι; » El Μωσέα γοργότερον &molzt χατὰ τοῦ Φα- 


B pai, xaX πρὸς Ἰησοῦν τὸν τοῦ Naun λέγει" « ἽἼσχυε 


χαὶ ἀνδρίζου, » πῶς αὐτὸς δειλίας ἕσται δεχτιχὸς, ἣ 
πῶς ἀνθρώπους ἐφοδήθη, ὁ ἄλλοις συμθουλεύων εἰς 
τὸ μὴ φοθεῖσθαι, xai πείθων βοᾷν" « Κύριος ἐμοὶ 
βοηθὸς, οὐ φοδηθήσομαι τί ποιήσει μοι ἄνθρωπος -» 
Πὼς δὲ ὁ εἰς τοῦτο παρελθὼν, ἵνα τὸν θάνατον ἀπο- 
χτείνῃ, αὐτὸς ἐφοδεξτο τὸν xa0' οὗ παραγέγονεν - 
Ἢ πῶς οὐ πάσης ἐπέχεινα δυσσεδείας ἐστὶ τὸ λέγειν 
φοδεῖσθαι τὸν ἄδην, ὃν οἱ τούτον πυλωροὶ καὶ μόνον 
ἰδόντες χατέπτηξαν, χαὶ τὰς ἀφύχτους πκειάσαντες 
πύλας, ἁφῆχαν τὰ ἐναποχλεισθέντα πνεύματος, ὡς 
ἀναστῆναι τῶν ἁγίων πολλοὺς, χαὶ εἰσελθεῖν εἰ; τὴν 
πόλιν, καθὰ γέγραπται, καὶ ὀφθῆναί τισι Πῶς ἐφο- 
δεῖτο τὸν θάνατον ὁ ἐν τῷ ζητεῖσθαι λέγων πρὸς 
ποὺς παραγεγονότας αὑτὸν συλλαβέσθαι. « Ἐγώ 
εἰμι; » Πῶς ἐφοθεῖτο τὸν θάνατον ὁ λέγων * 
« ἙἘζουοίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου xa πάλεν 
ἐξουσίαν ἔχω λαδεῖν αὐτὴν" » καὶ “ « Οὐδεὶς αἴρει 
αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμαυ- 
τοῦ; » Οὐχ fiv οὖν ἄρα χαθ᾽ ἑαυτὸν ὁ τοῦ Θεοῦ Aó- 
γος ὁ τὸν θάνατον ὑποπτήξας " ἀλλ᾽ fv ἐν αὐτῷ τὸ 
ἀνθρώπινον πεφυχὸς τοῦτο πάσχειν ἀεί. 


ΑΛΛΟ, διηγηματιχῶς. 
᾿Ανάγχη πᾶσα τοὺς ὀρθῶς ἐθέλοντας νοεῖν τὰ 
παρὰ ταῖς θείαις εἰρημένα Γραφαῖς περὶ τοῦ Zwth- 
ρος ἡμῶν Χριστοῦ, τὸν χαιρὸν ἐξετάζειν xal «elg 
χρόνους xa0' ob; i| αὐτὸς εἰρηχώς τι περὶ ἑαυτοῦ 
φαίνεται, ij αἱ θεῖαι Γραφαὶ περὶ αὐτοῦ. Εἰ μὲν οὖν 
πρὶν γένηται! σὰρξ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἣ χλαύσας 


Ὁ ὁρᾶται πώποτε, ἣ θάνατον φοδηθεὶς, ἣ ἕτερόν τι τῶν 


ἀνθρωπίνων ὑπομείνας, χρατείτω χαὶ νῦν τὰ εἰρη- 
μένα περὶ αὐτοῦ. Εἰ δὲ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε 
χαὶ τὰς τοιαύτας φωνὰς περὶ αὐτοῦ εἰρήχασιν ai 
θεῖαι Γραφαὶ, τί μὴ μᾶλλον ἀνθρωπίνως εἰρῆσθαι τὰ 
τοιαῦτα φήσομεν, ἵνα τὸ ἐχ τῆς βλασφτμίας διαφύ- 
γῶμεν xaxóy ; ; 
ΑΛΛΟ. 
Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν χριστομάχων.. 

Ὃ χλαύσας, φασὶ, xa! φοδηθεὶ:, xal περέλυπος 
γεγονὼς, πῶς ἔσται φύσει Θεός - ᾿Ανθρώπων γὰρ 
ἴδια τὰ τοιαῦτα. 

9 Josue 1, 6. 


δ» Psal. csv, 6. ** Matb. xxv;, 


$95 


5, CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


396 


repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- A ctv ἀδούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας 


quere conantur, non tribuentes Filio quod sit 
unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- 
ctum est convellere conantes. Rursum invenientes 
in Evangeliis, quicunque ut homo aut dixit, eut 
ἤδη, nrmirum quod flerit, aut moerore affectus fue- 
rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- 
tem, sed 984 Verbo iHa ascribentes, ex iis de- 
monstrare nituntur non esse Deum qui h:ec fecerit 
et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- 
merent, €um earum sit creator. Aut ergo attri- 
buite Filio quód sit unus cum Patre, aut certe non 
invenietis Verbum quod Patri zquale est per se, 
quatenus Verbum est, flere, aut maerore vel metu 
affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit 
unum cum Patre, ne hoc quidem credatís, cum 
dicit se tristari : atque ita incredulis Judzis ascri- 
bemini, nibil omnino eorum quze de Servatore scri- 
pia sunt, recipientes. 


ALIUD, 


Paulus alicubi dicit de Filio Dei * « Qui in 
Torma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est 
se esse qualem Deo, sed seipsum  exinani- 
vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut 
homo **, » Verbum itaque Dei factum est liomo : 
neque euim immisit se in hominem, ut in prophe- 
tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo 
peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- 
tris, el proprietas essentize ejus; lomo vero, qua- 


περιέλχειν ἐννοίας, οὐκ ἀξποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ iv 

εἶναι Τατρὸς (πρὺς) τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ χαλῶς τε 

καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Eó- 

ρίσχοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ 

ὡς ἄνθρωπος ἣ πέπονθεν ἣ xal εἰρηχὼς φαίνεταε, 

οἷον τὸ ἔχλαύσεν ἣ καὶ ἐλυπήθη, χαὶ τὰ τούτοις ὅμοια, 
oj φέρουσιν bmi τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ 
Λόγῳ ταῦτά προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ 
μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα * ὥστε xai αὐτὸν 
συναριθμεῖσθαι τῇ χτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. 
Ἢ τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἕν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, 
xal οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό- 
Yo» xa0* ἑαυτὸν, T, Λόγος ἐστὶ, χλαίοντα ἣλυπούμε- 
νον, ἣ φόδιρ βαλλόμενον " f| εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε 
αὐτῷ, ὄτιπερ ἕν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ 
ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς * καὶ οὕτω; ἔσῃ 
μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ 
τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. 

Αλλυ. 

Λέγει mho Παῦλος περὶ τοῦ ΥἹοῦ τοῦ θεοῦ" ε Ὃς 
ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ 
εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐχένωσε, μορφὴν δούλου 
λαδὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος." Γέγονεν 
οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος " οὐχ εἰς ἄνθρωπον 
ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις " ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο 
γέγονεν ὅπερ χαὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης &papslac."Esttv 
οὖν Θεὸς μέν, fj Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς 
οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον" ἄνθρωπος δὲ, χαθὸ γέγονε 


tenus factus est caro, sicul scriptum est, et no- C σὰρξ, ὡς γέγραπται , χαὶ τὴν ἡμῶν περιεδά) 


δίγαπη carnem assumpsit. Cum itaque his terminis 
fides Je Servatore nostro Chriato definiatur, dis- 
cetuantur dicta qui ad eum pertinent convenienter 
rationi. Et cum audis : « Ego et Pater unum su- 
mus, » ad solam filii et Patris divinitatem respice, 
et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. 
Ubi vero audieris eum flevisse, et maerore ac metu 
affectum fuisse, prxter id quod fuerit Deus, hoini- 
nem quoque fuisse intelligas, et tribue humanz 
noturee quie illi debentur. Cum enlm mortale et 
corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- 
«tionibus obnoxium, necessario etiam una cum 
earne ejus proprietates et passiones in se recipit : 
quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac 


ferre dicitur. lta enim illum crucifixum et mor. D 


iuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non 
ipsu per se Verbum; nam id passioni et morti 
ebnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta 
interpretabimur, divinitati quidem tribuentes que 
divino more dicta sunt : carni vero qua per insitos 
nobis naturales motus, quorum sensu cum mens 
afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per 
liuguas scaturiginem erumpit. 


2393 ALIUD, narrative. 


Verbum Dei non aliam ob causam factum esi 
homo, quam ut omnia qtze sua sunt, nostris infirmi- 


9 Philipp. n, 6, 7. 


cápxa."Opov οὖν Eyoucme τοῦτον τῆς πίστεως τῆς 
κερὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διαχρινέσθωσαν at 
περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τὸν πρέποντά, Ἐἂν 
ἀχούσῃ: « Ἐγὼ xai ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν, ». μίαν δρα 
τὴν θεότητα τοῦ ΥἹοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἔννέει 
τὸν Υἱὸν Ex τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ “8. 
λιν ἀχούσγς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔχλαυσε xal ἐλυπήθη; 
χαὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ἤρξατο, ἐννόει πάλιν 
ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει «gi 
ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδῆ γὰρ 
θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαδε σῶμα, χαὶ τοῖς τοιούτϑιο 
πάθεσιν ὑποχείμενον, ἀναγχαίως μετὰ τῆς σα 
χαὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη xal αὐτῆς ὕπομενοῦ» 
σῆς αὐτὰ, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ 
φαμεν ὅτι χαὶ ἐσταυρώθη xal ἀπέθανε, τοῦτο παϑού- 
σὴς τῆς σαρχὸς, οὐχ ἰδίᾳ xaX xa0' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" 
ἀπαθὴς γάρ ἔστι χαὶ ἀθάνατος. Οὐχοῦν ὀρθοδόξωφ 
ἐχληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντεῤ 
τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρχὶ τὰ δι᾽ αὐτὴν 
καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν 
κινημάτων * ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναδλύζει 
διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει χατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως 
Ψιθυριζόμενα. 
ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. 

Γέγονεν οὐδε ponee ὁ ποῦ Θεοῦ Λόγος o9 διά τινὰ 

πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν 


599 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


400 


a me calix iste. » Et re. ipsa ostendit. quod Deus Α ἐμοῦ τὸ ποτήριον.» Ἐδείχνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δὲι 


esset qui propter nos incarnatus erat, atque hac iu 
cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. 
Solares enim radios contraxit, et tenebris coelum 
involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, 
aliaque mulla miracula edidit 57, ut Deus esse, qui 
incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde et 
ii qui eum crucilixerunt, auteaque  deriserant, vi- 
dentes quie divinitus edebantur miracula, dicebaut : 
« Vere Filius Dci erat iste 55, » 


ALIUD. 


Verbum Dei factum est homo, hon ut tanqiaut 
Deus ante incarnationem omnia faciat et. loquatur, 
sed ui multa, ex necessitate administrationis in 
carne, etiam ut homo loquatur. Cum igitur ᾿ς sit 
Verbi potentia, quomodo non absurdum sit offendi 
nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid 
locutum ? Loquitur enim ut liomo; loquitur etiam ut 
Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- 
mauo certe more dixit: « Nunc anima mea turba- 
(ur **; » divino autem more, « Potestatem habeo 
ponere ipsam, el rursus potestatem habeo su- 
mere ipsam **, » Turbari itaque, affectio est carni 
propria : potestatem vero habere dcponendi, οἱ 
rursus assumendi animam, potenti: Verbi opus est. 
Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more 
dicit, tametsi appareat homo, uon offendiinur, sed 
intelligimus Verbum carni inhabitans : ita. cum 
aliquid ut bomo loquitur, ne offendamur,intelligentes 


quod propter nos factus est homo, et qua. humanz C 


naturze conveniunt, loquitur. 
ALIUD. 


Ob multam atque adeo immensum benignitatem, 
Verbum nobis seipsum 935 commiscuit atque con- 
teinperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, 
neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos 
sibi. comuisceus ad suam transferat. Quemadmodum 
enim nos qui ipsuin suscepimus per ipsius inhabita- 
tionen in carne, omuia quie ipsius sunt habemus: 
nam et filii vocati sumus *! et dii **, si non uatu- 
raliter, ut ipse, sallem per gratiam : ita eiiam ipse 
quaudo nobis commistus est, faclus nimirum liomo, 
omnes inliriitates nostras gestavil : οἱ ipse passus 


Θεός ἐστιν, ὁ δι᾽ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, xol ταῦτα 
ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἀπάντων ἡμῶν 
σωτηρίαν " συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιαχὴν ἀχτῖνα, 
xaX σχότῳ περιέδαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ- 
τρας, καὶ τὴν γῆν xal τὸ χαταπέτασμα τοῦ ναοῦ " 
ἕτερά «c πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα θεὸς &v- 
ανθρωπίσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες xat 
πάλαι γελῶντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊχῶς; ὁρῶντες 
ἔλεγον" « ᾿Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἣν οὗτος. » 
| AAAQ. 


* Av gum; γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάς“ 
λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ 
xai λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάχις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς 


B μετὰ σαρχὺς οἰχονομίας xat ὡς ἄνθρυ»πος λέγη τινά. 


Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηῤίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ 
ἄτοπον σχανδαλίξζεσθαι τοὺς áxpoupévouc ἀνθῥωπε 
νώτερον ἔσθ᾽ ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ ; Λαλεῖ γὰρ ὡς 
ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ χαὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις 
τὴν ἐξουσίαν. ᾿Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε" « Νῦν ἡ 
Ψυχή μου τετάραχται, » θεϊχῶς δὲ πάλιν" ε Ἐξουσέαν 
ἔχω θεῖναι αὐτὴν, xal πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαθεῖν 
αὐτήν.» Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρχὸς ἴδιον 
πάθος τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε χαὶ πάλιν λα- 
θεῖν, τῆς τῶὸῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ 
οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊχῶς, xaíro: φαινόμενος ἄνθρω- 
πος, οὐ σλανδαλιζόμεθα, ἀλλ᾽ ἐννοοῦμεν τὸν ἕνοι.- 
χκοῦντα τῇ σαρχὶ Λόγον" οὕτως ὅταν τι λαλῇ xat ὡς 
ἄνθρωπος, μὴ σχανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι à" 
ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, xai τὰ τῇ ἀνθρωπότητι 
πρέποντα λαλεῖ, : 
AAAQ. B 
Διὰ πολλὴν χαὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν 
ἐχέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐχ ἵνα. ματαποεηθῇ 
πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἔστι καὶ ἀλ» 
λοίωσιν οὐχ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ; 
μεταδάλῃ πρὸς τὸ οἰχεῖον. Ὥσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν 
δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοιχῆσαι σαρχὶ, πάντα λοιπὸν ἔχο» 
pev τὰ αὐτοῦ" xal γὰρ xal υἱοὶ χεχλήμεθα καὶ θεοῖς 
εἰ χαὶ μὴ φυσιχῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάβεν' 
οὕτω xal αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενό 
ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν" A d 
αὐτὸς πεπονθὼς νενόμιστα: ἰδιοποιούμενος μετὰ τοῦ 


esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit ἢ ἀναληφθέντος ναοῦ xal τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν 


proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis 
passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- 
remur Cbristo, qui nostra propter nos in se as- 
gumpsit. 

ALIUD. 


Deus alicubi per sanctos prophetas ai! , lsrae- 
litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam «Fij- 
lios eorum traduxerunt per ignem, quem non pre- 
cepi eis, neque cogitavi in corde meo **, » Et rursus 
ad Jerusalem : « Dolore affecisti ine iu omnibus 
his ", » ltem. de. aliis. peccatis : « Nunqnid super 


9 Matth, xxvii, 51-53. 
Lxxtxi, 6; Joan. x, 55. 


86 ibid, 54. 
*! Jercui. xix,5, 


" Joan. xn, 97, 
** ibid. 15. 


νεχρωθῇ τὰ τῆς σαρχὸς πάθη, τρεχόντων εἰς ὄμοιό» 
«nta τοῦ τὰ ἡμῶν δι᾽ ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαδόντος 
Χριστοῦ. 


ΑΛΛΟ. 


Φησί πον θεὸς διὰ τῶν ἀγίων προφητῶν, tii vum 
ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ χαταιτιώμενος, ὅτι e Τὰ 
τέχνα αὐτῶν διῆγον διὰ πυρὸς, ὃ οὐχ ἐνετειλάμην 
αὐτοῖς, xat οὐ διενοήθην ἐν τῇ χαρδίᾳ pou. » Καὶ 
πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ᾽ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν 
πᾶσι τούτοις. » Kal πάλιν ἐφ᾽ ἑτέροις καχοῖς " « Μὴ 


49 )0λη. x, 18. ** LJoan. ut, 1. ** Psal. 


ux; 


S. CYRLLI ALEXANDRINI ARCIIED. 


"ACA 


nostram assumpsit? Ideirco tunc. dicitur primoge- A πρωτότοχος, ὅτε πολλοὺς; χατὰ χᾶριν υἱοὺς ἀπέδειξε 


nítus, quando per gratiam multos Dei filios effecit. 
ALIUD. 


Priinogenitus omais creature vocatur, non quud 
primus creaturarum sit ratione temporis, neque ejus- 
dem cum eis essenliz, sed, ut modo dictum est, ob 
demissionem sui ad creaturas, et ob similitudinem no- 
hiscum. lllud tamen etiam observatione dignum est, 
unigenitum vocari et primogenitum. Quando igitur 

. unigenitus dicitur,nulla ei causa adjecta 9.87 secun- 
dum quam unigenitus est, sed simpliciter id vocatur 
unigenitus Deus exsistens in sinu Patris; quando 
vero sacra Scriptura eum vocat primogenitum, sta- 
tiim etiam subjungit quorum sit primog'mitus, et 
causam addit quare ea appellatione voceiar. Inquit 
enim, « Primogenitus in multis fratribu 48,» el 
«Primogenitus ex mortuis**,» Cum enim oportuerit 
Filium. Dei qui naturaliter primatum obtinet, eum 
quando homo factus est non auittere, merito etiain 
quando nostram similitudiuem assumpsit, omni 
creature praponitur. Neque enim quatenus factus 
est homo, quidquid illi eorum quz divina naturze 
dignitati conveniunt, deperit : sed el ita primatum 
obtinebit univers:? creaturz, ut nimirum ejus creator 
et Dominus. Atque ita etiam evangelista inquit : 


« Vidimus gloriam ejus, gloriam vélut Unigeniti a 
Patre 7, ) | 


ALIUD. 


Si, juxta Paulum, universa in ipso creata sunt "!, 
certe ipse alius erit ab omnibus. Nam cum dixit, 
vniversa, nihil excepit quod non per ipsum factum 
sit. Filiusitaque nou erit creatura, sed potius creator 
omnium, sicut scriptum est. Non enim dixit Scri- 
plura. quod sit primogenitus aliarum creaturarum, 
ne nimirum lanquam ex earum numero esse cen- 
sealur, sed primogenitum omnis creature ipsum 
vocat, ui per hoc universa simul, ut ita dicam, 
creatura seorsim posila, ipse alius ab ea esse cre- 
datur, Qui vero extra omnem ereaturam exsistit, 
create sulistantix esse non potest, sed ab ea diver- 
sus. Quocirca sacra Seriptura hanc observationem 
optime intelligens non vocavit Ruben primogenitum 


Θεοῦ. 
AAAD. 


Πρωτότοχος πάσης χαλεῖται χτίσεως, οὐχ ὡς πρῶ 
τος αὐτῆς χατὰ χρόνον ὑπάρχων, οὐδὲ τῆς αὐτῆς col; 
χτίσμασιν ὑπάρχων οὐσίας, ἀλλὰ χαθάπερ ἤδη προ- 
εἰρηται, διὰ τὴν πρὸς τὰ χτίσματα συγχατάθδασιν, 
χαὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν. Ἐπιτηρῆσαι δὲ ὅμω; 
χἀχεῖνο χαλὺν, μονογενὴς χαλεῖται xai πρωτότοχος. 
“Ὅτε μὲν οὖν μονογενὴς ὀνομάζεται, οὐδεμιᾶς αὐτῷ 
συμπεπλεγμένης αἰτίας, χαθ᾽ ἣν ἔστι μονογενὴς, 
τοῦτο χαλεᾶξαι. ἀλλ᾽ ἀπολελυμένως, μονογενὴς Θεὸς 
ὁ ὧν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός. Ὅτε δὲ πρωτότοχου 
αὐτὸν αἱ θεῖαι χαλοῦσι Γραταὶ, εὐθὺς ἐπιφέρουσι 


p χαὶ ὧν ἔστι πρωτότοχος, xai τὴν αἱτίαν δι᾽ fv καὶ 


ταύτην ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν. Φασὶ γὰρ, « ΠΠρωτότοχος 
ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, » xal « Πρωτότοχος. Ex τῶν νε- 
χρῶν. » Ἐπειδὴ γὰρ ἔδει τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατὰ φύ- 
σιν ἔχοντα τὸ πρωτεύειν, xal ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος 
τοῦτο μὴ ἀπολέσαι, εἰχότως xat τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιώ- 
σειυς ἐπιλαθόμενος, πάσης προτάττεται χτίσεως. Οὐ 
γὰρ καθὸ γέγονεν ἄνθρωπος, ἐλάττων ἔσται τινὸς 
ὅσον εἰς τὸ πρέπον ἀξίωμα τῇ θείᾳ φύσει" ἀλλὰ xal 
οὕτω πρωτεύσει xal χαθηγήσεται πάσης ὁμοῦ χτί- 
σεως, ἅτε δὴ ποιητὴς ὑπάρχων αὐτῆς xot Κύριος. 
Οὕτω xal à εὐαγγελιστές φησιν᾽ ε Ἐθεασάμεθα τὴν 
δάξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρός. a 


ἡ τὰ 


AAAO. 


Ei, χατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, ἐν αὑτῷ ἐχτίσθη 
τὰ πάντα, ἄλλης ἔσται τῶν πάντων. Ἐν γὰρ τῷ dr 
πεῖν πάντα, οὐδὲν ἀφῆχεν ἐχτὸς ὃ μὴ γέγονεν δι᾽ ai» 
τοῦ. Οὐχοῦν χτίσμα μὲν ὁ Υἱὸς οὐχ ἔσται, χτέφαιρς 
δὲ μᾶλλον τῶν πάντων, χαθὰ γέγραπται, Οὐ χὰρ εἴ- 
ρῆχεν ἡ θεία Γραφὴ, ὅτιπέρ ἐστι πρωτότοχος τῶν 
ἄλλων χτισμάτων, ἵνα μὴ ὄντως ὡς ἐξ αὐτῶν εἶναι 
νοοῖτο, ἀλλὰ πάσης χτίσεως πρωτότοχον αὐτὸν εἶναί 
φησιν, ἵνα διὰ τοῦτο, ὡς εἰπεῖν, ὅλης ὁμοῦ «ἧς χτί» 
σεως ἐν μέρει χειμένης, ἕτερος εἶναι xap' αὐτὴν 
πιστεύηται. Ὁ δὲ ἔξω πάσης ὑπάρχων χτίσεως, ex 
ἂν εἴη χτιστῆς οὐσίας, ἀλλ᾽ ἕτερος παρὰ ταύτην. Καὶ 
Ὑοῦν ἡ θεία Γραφὴ τὴν τοιαύτην ἐπιτήρησιν εἰδυΐξ 
σαφῶς, οὐχ ἐχάλεσε τὸν Ρουδὴμ πρωτότοχον κάντων 


omnium filiorum Jacob, ne diversus esse ab iis exi- ἢ τῶν τέχνων τοῦ Ἰαχὼδ, ἵνα μὴ ἕτερος εἶναι παρὰ 


stimetur, sed circumspecte admodum primogenitum 
ipsum vocavit Jacob et fratrum ipsius. 


ALIUD. 


Si ideo quia Filius vocatur primogenitus omnis 
creaturs, nonnulli eum creaturis annumerandum 
contendunt, erit profecto etiam Ipse ex omnium 
numero. Quod si quis concedat, sui ipsius primoge- 
nitus erit, quatenus omnis creature primogenitus 
exsistens, etiam ipse in omnium numero continetur. 
Erit ergo sibi ipsi et primus et secundus. Nam si 


** lom. vit, 29. ** Coloss. à, 18. 


" Joan, 1, 14. 


τούτους νομίζηται" ἀλλὰ μετὰ πολλῆς ἀχριδείας 
πρωτότοχον αὐτὸν εἶναί φησι τοῦ Ἰαχὼδ xal τῶν 
ἀδελφῶν αὐτοῦ. 

ΑΛΛΟ. 


Εἰ διὰ τὸ χαλεῖσθαι πρωτότοχον κάσης χτίσεως 


πὸν Υἱὸν, τῇ χτίσει συγχαταριθμεῖν αὐτὸν ἐπιχει- 


ροῦσί τινες, ἔσται xal αὐτὸς ἐν τοῖς πᾶσιν. El δέ τις 
δοίη τοῦτο χρατεῖν, ἑαυτοῦ πρωτότοχος ἔσται, xat) 
πάσης χτίσεως πρωτότοχος ὧν, χαὶ αὐτὸς ἐν τοῖς 
πᾶσίν ἐστιν. Ἕσται οὖν ἑαυτοῦ xal πρῶτος xal $s3- 
v:po;. Εἰ μὲν γὰρ διὰ τὸ πάστς χτίσεως εἶναι πρω- 


"! Coloss. ), 10. 


407 


S. CYRLLI ALEXANDRINI ARCIHED. 


498 


multis fratribus, propter eos qui per gratiam in A Πάσης δὲ χτέσεως ἀνωτέρω κείσεται, ὡς πρὸ ταύτης 


filios adoptati sunt. Omni vero creatura superior 
erit, ut qui ante ám exsistat, eamque ad esse ΤΟΣ 
duxerit, ipse increatir essentiae exsistens. | 


ALIUD. 


Quemadmodum vocatus est primogenitus iu. nuul- 
tis fratribus, quia adoptati sunt in filios per gratiam 
qui per ipsum salvati sunt ; et rursum primogeni- 
tus et primitize mortuorum, quia ante omnes ad in- 
corruptionem resurrexit : ita principium viarum 
creatus esse dicitur 5, quiaomnibus deinceps per 
ipsum via ad salutem esf aperta. 


Quod non aliam ob causam unigenitus vocetur, quam 
“μι bolus revera genius. 
Defensio ex simplicibus syllogismis. 


Si quia solus immediate faetus est, idcirco uni- 
enitu$, preter voluntatem factus est : sed cum nihil 
ficus sit, nisi mediante atque intercedente Del vo- 
luntate : non ergo ideo quia immediate factus est, 
unigenitus est, sel quia ipse solus est fructus pa- 


iernus. 
ALIUD. 


δὶ unigenitus est, quia solus ab illo factus est, 
juxta vesíram opinionem , non esset totius universi 
ereator, qui lioc solum, non autem omuia, fecerit. 
$i vero Pater e»t totius universi creator (omnia 
enim ex ipso **), non est igitur Filius ea ratione uni- 
genitus quoJ solus exsistat, sed quod solus natu- 
roliter genitus sit, 

ALIUD. 


Si unigenitus est, quia solusa solo factus est, 
colus autem sol diem facit : ergoetiam uuigenitus 
solis dies dicetur. Si vero etiam solus quispiam unam 
aliquam scientiam inveneri, aut unam imaginem 
confecerit, unigenita etiam vocari poterunt, quz ab 
ipso coufeéta fuerint. At si nemo unquam solum 
aliquod opus unigenitum vocavit, quomodo Filius ut 
factus, non autem, ut genitus, unigenitus esse cen- 
sebitu? t : 


ALIUD. 


Si non ut solus genitus, s sed ut factus, unigenitus 
vocatus est, et Jephthe flia etiam wunigenita dici- 
tur 7 
genimen. Aut si fatendum est unigenitam cam esse, 
quia sola ex proprio patre genita sit: 4A certe et 
Filius unigenitus erit, quod solus patérhz"essentiae 
hzres genitus sit. 


ALIUD. 
$i quia solus (alig factus est, ideirco unigenitus 
est, et coelum solum tale opus factum est quale est, 
erit etiam celum unigenitum. Si vero, tametsi mul- 
t: et quidem sole creature faetze, non tamen di- 
cuntur uunigenila : Filius itaque est unigenitus, i'n 
üt solus talis factus, sed ul solus genitus. 


ἦε Prov, vy, 22. '* Coloss. 1, 16. 


ὧν, xal εἰς τὸ elvat ταὐτὴν παραγαγὼν, χτιστῆς τΞἜ 
αὐτὸς οὐχ ὑπάρχων οὐσίας. 


AAAOQ. 

Ὥσπεο πρωτότοχος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς ἐκλήθη, 
διὰ τὸ χεχλῆσθαι πρὸς υἱοθεσίαν Θεοῦ χατὰ χάριν 
τοὺς δι᾿ αὐτοῦ σεσώσμένους᾽ xai πάλιν πρωτότοχος 
xal ἀπαρχὴ τῶν νεχρῶν διὰ τὸ αὐτὸν εἰς ἀφθαρσίαν 
ἐγηγέρθαι kpb πάντων" οὕτως ἀρχὴ ὁδῶν ἐχτέσθαι 
λέγεται, διὰ τὸ πάντας 6v αὐτοῦ δύνασθαι λοιπὸν 
τρέχειν εἰς σωτηρίαν. — 


Ὅτι μὴ A: ἐἄλλην αἰτίαν P vA κέκληται, 
ἀλι $4 ὡς μόνος xat ἀλήθειαν γεννηθείς. ' 
'AzxoAoría αὑτοκλεξεί. 

Εἰ διὰ τὸ μόνον ἀμεσιτεύτως αὐτὸν γεγονέναι, διὰ 
τοῦτο μονογενὴς, ἀδουλήτως γέγονεν " εἰ δὲ τῶν γε- 
νομένων οὐδέν ἐστιν, ὃ βουλὴ θεοῦ οὐχ ἐμεσίτευσεν " 
οὐχ ἄρα διὰ τὸ ἀμεσιτεύτως γεγονέναι, διὰ τοῦτο 
μονογενὴς, ἀλλὰ διὰ τὸ μόνον τοῦτον εἶναι καρπὸν 
πατριχόν. ab MG 

| AAAO. 


Ei διὰ τοῦτο μονογενῆς, ὅτι μόνος ὑπ᾽ kxelwse γέ- 
γονε, χαθ᾽ ὑμᾶς, οὐχ ἂν εἴη τῶν χαθόλου δημισοργὸς 
ὁ τοῦτον μόνον, ἀλλ᾽ οὐ πάντα, πεποιηχώς, ἘΠ δὲ 
ἔστι τῶν χαθόλου δημιουργὸς ὁ Πατὴρ" τὰ πάντα γὰρ 
ἐξ αὐτοῦ" οὐχ ὡς μόνος ἄρα ὑπάρξας ὁ Υἱὸς pove- 
γενὴς, ἀλλ᾽ ὡς μόνος φυσικῶς γεννηθείς. ᾿ 


ν 


AAAO. 


Ei μονογενὴς, ὅτε μόνο; ὑπὸ μόνου γέγονε, Nd 
δὲ ἥλιος ἡμέραν ποιεῖ, μονογενὴς ἡλίου xat ἡ ἡμέρα 
λεχθήσεται. El δὲ χαὶ μόνος τις καὶ μιᾶ; ἐπιστήμής 
γέγονεν εὑρετῆς, f| pid; sixóvo; αὐτουργὸς, μον» 
γενῇ εἴη ἂν αὐτῷ γεννήματῃ τὰ μόνα ὑπ᾽ αὐτοῦ πε- 
ποιημένα. Εἰ δὲ μηδεὶς πώποτε μονογενὲς τὸ μόνον 
ἔργον χέχληχε, πῶς ὁ Υἱὸς ὡς γενόμενος, ἀλλ᾽ οὖς 
ὡς γεννηθεὶς, μονογενὴς νοηθήσεται; 


AAAO. 


Ei μὴ ὡς γεννηθεὶς μόνος, o μὴν xal γενόμενος; 
μονογενὴς χέχληται, κέχληται δὲ καὶ τὸ τοῦ "Iegüás 


: fuerit igitur solum opus ipsius, uon autem D θυγάτριον μονογενὲς, εἴη àv μόνον ἔργον αὐτοῦ, 


ἀλλ᾽ οὐ γέννημα. Ἢ εἴπερ ὡμολόγηται μονογενὲς 
αὐτὸ εἶναι, διὰ τὸ μόνον Ex τοῦ ἰδίου γεγεννῆσθαι πα- 
τρὸς, καὶ ὁ Υἱὸς δῆλον ὅτι μονογενὴς ν μόνος τῆς τοῦ 
Πατρὸς οὐσίας Tewns τῶς χληρονόμος, 


ΑΛΛΟ. 


E] ἐπεὶ μόνος τοιοῦτος γέγογε, διὰ τοῦτο μονογε- 
νῆς, μόνον δὲ ἔργον τοιοῦτον ὁ οὐρανὸς γέγονεν, 
ὁποῖόν ἐστιν, εἴη ἂν xal αὐτὸς μονογενής. El δὲ xai- 
τοι πολλὰ xal μόνα χτίσματα γενόμενα οὐχ ἐῤῥέθη 
μονογενῆ, ὁ Υἱὸς ἄρα μονογενὴς οὐχ ὡς μόνος τοιοῖ- 


πος γενόμενος, ἀλλ᾽ ὡς μόνος γενννδϑείς, 


μ Judic. ΧΙ, δἰ. 


4t 


S. CYRILLI ALEXANDRINI. ARCIHEP. 


4112 


Filius a reliquis differet : et quomodo suorumuet À ἐχυτοῦ δημιουργημάτων εἴη πρωτότοχος, ὃς πρῶτος 


eperum sit primogenitus qui primus appellationis 
Filii auctor ipsis factus sit? 


ALIUD. 


Si prima manifeste sunt caus secundorum, pri- 
mum autem est Dcus et. Dei Filius : ergo Filius 
eorum qu: dicuntur causa est, utpote ab illo. Causa 
igitur secundorum filiorum si dicatur primogenitus, 
won tanquam primus inter illos sit dicitur, sed 
quod primus filii appellationis auctor sit ipsis. 


ALIUD. 


Si primogenitus dicitur quia primus factus est, 
eum vero qui primum, sed non solum aliquid fecit, 
consentaneum est post illud primum etiam alia fe- 
cisse : Filius itaque nihil fecit. Cum vero fecerit, 
non igitur, tanquam creatus, primogenitus est, sed 
tanquam omnibus, quz in caelo et terra sunt, in ip- 
80 creatis. 


ALIUD. 


Si propter creaturas substitutus es! Filius, ipsis 
gratiam habebit, quippe qua ei generationis sus 
Causa exstiterint. ' 


ALIUD. 


Si Filius ideo creat quia creatura ingenitum per 
86 operantein ferre non. poterat, quare ipse est me- 
dia quaedam potentia, et ipse non est ingeniis : ne- 
que enim creatura ipsum ferre potuit, neque etiam 
eril ex numero eorum qux creata sunt: nam nee 
ipse ingenitum ferre potuisset. Cum vero ipse neu- 
trum ipsorum sit, superest nt necessario illum ex 
ingenita natura genitum csse fateamur. 


ALIUD. 
Objectio Eunonii. 
&i Filius, inquit, est verus Deus, quomodo 949 
ipsum etiam sacra Scriptura creatis annumerat, di- 
cens, « Primogenitus omnis creaturze?* ? » Necessa- 


rium enim omnino est ut talis naturaliter. sit, qua- 
lia sunt illa quorum est primus. 


Solutio o5Jectionis. 


Impia oratio et absurditatis plena, Nam sl Filius D 


pecessario est similis iis qui post ipsum facti sunt, 
Quia primogenitus illorum vocatur, factus autem eat 
von homo solum,sed multa diversaque animalia : 
tempestivum erlt, ut vos, impii liostes Christi, dein- 
ceps impudenter dicatis, Filium animantibus quoque 
ratione carentibus similem essc. Non est igitur in 
universum cognatus et similis Jis quorum primoge- 
nitus esse dicitur : voeatur autem ita, ostendente 
nobis divina Scriptura, quod omnes in Filio et per 
Filium ad zqualem cum ipso formam vocamur, ἢ- 
lii Dei per gratiam  declarati *& Atque ipse est 
principium grati: nobis dat»: et per immensam 


** Coloss. 1, 15. 35 Galat. iv, 4-6. 


τῆς Υἱοῦ προσηγορίας γενόμενος αὐτοῖς αἴτιος : 


AAAO. 


Ei τὰ πρῶτα τῶν δευτέρων αἴτια ὠμολόγηται, 
πρῶτον δὲ ἣν Θεὸς χαὶ Θεοῦ Υἱὸς, τῶν ἄρα λεγομέ- 
νων χαὶ αἴτιος ὁ YU, ὡς ἐξ ἐχείνου. Ὁ ἄρα αἴτιος 
τῶν δευτέρων υἱῶν, εἰ λέγοιτο πρωτότοχος, οὐχ ὡς 
πρῶτος ἐχείνων ὑπάρξας, ἀλλ᾽ ὡς πρῶτος τῆς υἱοῦ 
προσηγορίας γενόμενος αὐτοῖς αἴτιος. 


ΑΛΛΟ. 


Εἰ διὰ τοῦτο πρωτότοχος ὅτι πρῶτος γέγονε, τῷ 
δὲ πρῶτον, ἀλλ᾽ οὐ μόνον τι πεποιηχότι, μετὰ τὸ 
πρῶτον ἕπεται πεποιηχέναι χαὶ ἕτερα" ὁ Υἱὸς ἄρα 
πεποίηχεν οὐδέν. Ἐπεὶ δὲ πεποίγχεν, οὐχ ὡς χτι- 
σθεὶς πρωτότοχος, ἀλλ᾽ ὡς τῶν πάντων ἐν αὑτῷ 
χτισθέντων τῶν τε ἐν οὐρανῷ χαὶ τῶν ἐπὶ γῆς. 


AAAD. 


Ei διὰ τὴν τῶν χτισμάτων πάροδον ὑπέστη, χάριν 
αὐτοῖς ἕξει, ὅτι τῆς γενέσεως αὐτοῦ γεγόνασιν alta. 


AAAOQ. 

El ἐπεὶ μὴ ἔφερεν ἣ χτίσις αὐτουργοῦντα τὸν 
ἀγένητον, διὰ τοῦτο δημιουργεῖ ὁ Υἱὸς, μέση τις ἂν 
εἴη αὐτὸς δύναμις, χαὶ οὔτε αὐτὸς ἂν εἴη ἀγένητος " 
οὐχ ἂν γὰρ ἔφερεν αὐτὸν ἡ χτίτις, οὐδ᾽ αὖ τῶν γινο- 
μένων" οὗ γὰρ ἔφερεν αὐτὸς τὸν ἀγένητον. Τούτων 
δ' ὁπότερον οὖκ ὄντος αὐτοῦ, λείπεται γέννημα αὐτὰν 
τῆς ἀγεννήτον φύσεως ὁμολογεῖν. 


AAAO. 
Ἀγτίθεσις ὡς éx cov Ebvoyov. 

Ei Θεὸς ἀληθινὸς, φησὶν, ἔστιν ὁ ΥἹὸς, πῶς αὐτὸν 
τοῖς γενητοῖς συναριθμεῖ χαὶ ἡ θεία Γραφὴ λέγουδα, 
« Πρωτότοχος πάσης χτίσεως; » ᾿Ανάγχη γὰρ πᾶσα 
κοιοῦτον εἶναι xai αὐτὸν χατὰ φύσιν, ὁποῖά περ ἂν 
ὑπάρχῃ χαὶ τὰ ὧν ἐστι πρῶτος. 

Πρὸς ταῦτα Avete. 

᾿Ασεθὴς ὁ λόγος, xaX πολλὴν ὠδίνων τὴν ἀτοπίαν. 
Εἰ γὰρ ἔσται τοῖς μετ᾽ αὐτὸν γεγονόσιν ἀναγκαίως ὁ 
Υἱὸς παραπλήσιος, ἐπεὶ xal πρωτότοχος αὐτῶν xa- 
λεῖται, γέγονε δὲ οὐχ ἄνθρωπος μόνον, ἀλλὰ xal ζῶα 
πολλὰ xat διάφορα, ὥρα λοιπὸν δυσσεδοῦντας ὑμᾶς 
ἀδεῶς, ὦ χριστομάχοι, λέγειν ὅτι xal τοῖς ἀλόγοις ἡ 
ζώοις ὁ αὐτός ἔστι χατὰ φύσιν ὁ Υἱός. Οὐχοῦν οὐ 
πάντως ἔσται συγγενὴς ὧν xal πρωτότοχος εἶναι 
λέγεται" καλεῖται δὲ τοῦτο, δειχνυούσης ἧἡμὲ «Ik 
θείας Γραφῆς, ὅτι πάντες ἐν Υἱῷ καὶ δι᾽ Υἱοῦ πρὸς 
τὸ ἴσον αὐτῷ σχῆμα χαλούμεθα, νἱοὶ Θεοῦ χατὰ χά- 
p.v ἀναδειχνύμενοι. Καὶ αὐτός ἔστιν ἀρχὴ τῆς δο- 
θ:ἰττς ἡμῖν χάριτος, ἐξημοιῶν ἑαυτῷ διὰ φιλανθρω- 


415 


S. CYIULLI ALEXANDIUNI ARCIIEP, 


416 


tautium laboribus proportione quadam respondere A ζεσθαι τὸν μισθόν. "Ὥσπερ γὰρ εἴ τις τοῖς εἰς ἀγῶνα 


debont. Perinde ac si quis iis qui ad certamen vo- 
cati] sunt, premia proponens dicat : Non est meum, 
boni viri, summum prseniium rapere, et cui libue- 
rit conferre, neque enim idcirco curriculi termi- 
nos $tatui ; sed ille hoc auferet, qul reliquos vin- 
cendo summo honore afíficí meritus fuerit. lta el 
Servator iniquum esse censuit summum honorem 
petentibus prompte conferre, repulsis iis quibus le- 
gitime debetur; iis enim deferri xequius est, quibus 
prescientia Patris, ob virtutum recteque factorum 
excellentigm eum praparavit: quocirca dictum hoc 
Servatoris non ipsius impotentiam demonstrat, sed 
incornationem ipsius respicit. 


ALIUD. 


9A Si, juxta vestram, hostes Dei, opinionem, fi- " 


liorum Zebedei petitioni satisfacere non potest,et id- 
circo dicit,«Non est meum dare,» quo pacto in aliis 
invenitur ipse omnibus simul discipulis hoc largitus, 
cum ita ait: « Amen, amen dico vobis, quando Fi- 
lius homiuis sedebit in solio majestatis sux, sede- 
bitis et vos super duodecim thronis **? » Neque 
enitu hoc est przedicentis futura, sed largientis gra- 
tiam, ut. iis qui collaborarunt. Si ergo vere hzc 
dicit, quomodo qui omnibus largitur, duobus lar- 
giri nequeat ! Si vero audetis dicere vanam esse 
promissionem, sufüciet hoc ad omnei nequitiam 
vestram confirmandam. Mentiri enim dicitis veri- 
tstem. Quemadmodum igitur si. filiis Zebed:i non 


χεχλημένοις τὰ γέρα προθεὶς, λέγοι πρὸς αὐτούς", 
Οὐχ ἐμόν ἐστιν, ὦ οὗτοι, τὸ μεῖζον ἑλεῖν, xal ῳ βού- 
λομαι παρασχεῖν, οὐ γὰρ ἐπὶ τούτοις τέθειχα τῷ 
σταδίῳ τοὺς ὄρους * ἀλλ᾽ ἐχεῖνος λήψεται τοῦτο, ᾧ 
τὸ πάντας νιχᾷν περιποιήσει διχαίως τὸ τιμᾶσθαι: 
μειζόνως. θὕτω χαὶ ὁ Σωτὴρ οὐκ εὔλογον εἶναί crat 
τοῖς αἰτοῦσι τὸ μεῖζον ἐπιδοῦναι προχείρως, τὸν ὀφεῖ- 
λοντα διχαίως λαδεῖν παρωσάμενον. 'AXA! ἐχείνους 
ἔχειν ἐστὶ πρεπωδέστερον, οἷς ἡ τοῦ Πατρὸς πρό- 
γνωσις διὰ τὴν τῶν ἀνδραγαθημάτων ὑπεροχὴν τοῦτο 
ηὐτρέπισενι ἔστιν οὖν ὁ λόγος οὐχ ἀσθενείας ἀπό- 
δειξις, ἀλλ᾽ οἰκονομικῆς ἀσθενείας. 


AAAOQ. 


Εἰ μὴ δύναται, xa0' ὑμᾶς, ὦ θεομάχοι, τοῖς Ζε- 
δεδαίου παισὶν ἀποπληρῶσαι τὴν αἴτησιν, χαὶ διὰ 
τοῦτό φησιν, « Οὐχ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, » πῶς ἐν ἐτέ- 
ροις εὑρίσχεται πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς μαθηταῖς τοῦτο χα- 
ρισάμενος, δι' ὧν οὕτω φησίν᾽ « ᾿Αμὴν, ἀμὴν λέγω 
ὑμῖν, ὅταν καθίσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου 
δόξης αὑτοῦ, χαθέσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεχα θρό- 
νους ; » Τοῦτο γὰρ οὐ τὰ ἐσόμενα προφητεύοντός 
ἐστιν, ἀλλ᾽ ὀρέγοντος ὡς συγχεχμηχόσι τὴν χάριν. 
Εἰ μὲν οὖν ἀληθεύε: τὰ τοιαῦτα λέγων, κῶς ὁ κᾶσι 
διδοὺς, δύο μόνων αἰτούντων ἀσθενεῖ ; El δὲ τολμᾶτε 
λέγειν μὴ εἶναι τὴν ὑπόσχεσιν ἀληθῇ, ἀρχέσει τοῦτο 
πρὸς τὸ πᾶσαν χαθ᾽ ὑμῶν χυροῦσθαι χαχέαν. Ῥεύδε- 
σθαι γάρ φᾶτε τὴν ἀλήθειαν. Ὥσπερ οὖν εἰ τοῖς 


potuisset dare, non esset :equaljs Patri , ita cum ( Ζεδεδαίου παισὶν οὐχ ἐδύνατο παρασχεῖν, οὐχ ἂν fiv 


omnibus discipulis dare potuerit, Patri omnino 
similis cst, 


ALIUD. 


Si Servator vere dicit, « Omnia mihi tradita sunt 
a Patre δ, » in omnibus vero continetur etiam, ut 
gratiam quibuscunque velit, couferre possit : non 
ergo impotentiam suam dandi arguit, cum dicit, 
« Non est meum dare, » sed. incarnationeui respi- 
cit. 
ALIUD. 


Propheta Isaias de Servatore loquens alicubi ita 
manifeste ait : « Propterea ipse dominabitur multis, 
et fortium spolia partietur, quoniam tradita est in 


(5o; τῷ Πατρὶ, οὕτως ἐπειδήπερ πᾶτι φαίνεται δι- 
δοὺς, ἴσος ἔσται τῷ γεγεννηχότι. 
AAAQ. 

Εἰ ἀληθεύει λέγων ὁ Σωτὴρ, « Πάντα μοι xap- 
εδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου, » ἐν δὲ τοῖς πᾶσέν ἔστι 
χαὶ τὸ διδόναι χάριν ἣν ἂν βούλοιτό τισιν, οὐχ ἐξ 
ἀσθενείας ἔφησεν, « Οὐχ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, » ἀλλ᾽ 
ἔχει λόγον οἰχονομίας τὸ ῥῆμα. 


ἀλλο. 
Ὃ προφήτης Ἡσαΐας τοὺς περὶ τοῦ Σωτῆρος 
ποιούμενος λόγους, φησὶ που σαφῶς « Διὰ τοῦτο 
αὑτὸς χυρ'εὐτει πολλῶν, xai τῶν ἰσχυρῶν μεριεῖ 


inortem anima ejus**. » Si ergo ipse honorcs sanctis D σχῦλα, ἀνθ᾽ ὧν παρεδόθη εἰς θάνατον ἡ ψυχὴ αὖ- 


distribuit, quomodo dicemus eum uou posse dare 
petentibus qus velit * Et si. Pater omnia. operatur 
per Filium, unum vero omuium cst, distribuere et 
largiri s2uctis dona, ipse certe erit qui largitur 
atque distribuit, Patrem iu seipso habeus. 


Explicatio apertissima dicti, « Non est meum dare, » 
εἰ quomodo inte:ligi debeat. 

Servator nester Jesus. Christus discipulos adhor- 

tam$ ut nibil prorsus eorum qux ἰδ hac vita sunt 

eppeteront, scd. potias. conteimnerent, 31que. indi- 


δι Nah, iv, P8, ** Mattb, λιν, 27. 


κοῦ. » Ei τοίνυν αὐτὸς ἐπιμερίξει τοῖς ἁγίοις τὰς 
«ιμὰς, πῶς αὑτὸν ἐροῦμεν μὴ δύνασθαι παρασχεῖν 
ὅπερ ἂν βούλοιτό τισι; Καὶ εἰ πάντα ὁ Πατὴρ ἐργά- 
ζεται δι᾽ Υἱοῦ, ἕν δὲ τὰν πάντων ἐπτὶ xx: τὸ διανέ,ις» 
6θα: τοὺς ἁγίοις τὰ γέρα, αὐτὸς ἔστα: πάλιν ὁ δι- 
δοὺς, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα. 
Αὐοὺς τοῦ £nrccv, « Οὐχ ἔστιν ἐμὲν δοῦναι, » παὶ 
ὅπως αὐτὸ χρὴ rcsir cazàc ξιξδοσχᾳδέα. 
Τοῦ Σωτῆρος ἐμῶν Χριστοῦ Ξχοαινοῦντος τοῖς 
χϑτταῖς, τὸ μηδὲν ὅλως τῶν ἂν τῷδε τῷ Bie χεχτῆ- 
383. θέλειν, ἀφιλοχγον-ατεῖν δὲ ὔλλφν, χαὶ ἀπεβε- 


"fl. vun ἘΝῚ 


419 


S, CYIULL! ALEXANDRINI ARCHIEP. 


429 


quilquid divina nature tribuitur, przsstare. Ambi- A Πατρὶ ὡς Θεῷ, Gc»; 6$ ὧν χαὶ αὐτὸς χατὰ φύσιν καὶ 


ti osos fraque et inanis glorie cupidós Zebedai filios 
offeudil, illosque módebte ab co vitio abducit el 
deterret ,. utque modestlre studeant docet, Quod 
quidem ex sequentibus intelligemus. Indigne enitn 
ferebant reliqui discipuli, id quod omnibus propo- 
situm ac debitum erat, ab uno atque altero. pre- 
rip, quantum ad — petitionem et mulieris accessum 
ultinet, Servator autein, accersitis ad se oinnibus 
diselpulis, ut seripuim est, dixit generaliter univere 
sit, ne ad illos solos oratio ipslug pertinere vide- 
retur : « Reges gentium dominantur eis, et pritci- 
pes potestatem habent in eos. Inter vos autem non 
sic erit : sed qui volucrit inter vos primus esse, erit 
omnium servus **, » Deinde seipsum In exemplum 
proponit : « Sicut , inquit, et Filius homini$ ion 
venit ut sibl ministretur, sed ut ministret **. » 
l'ostremo quasi obsignans ea qua dixit, eorumque 
sensum manifestius explanans, adjungit similitudie 
nem, qua consulit iis qui ad prandium vocati sunt, 
uesua sponte primum locum capiant, séd ut exspe- 
Ctont, dum ille honor ἃ convivatore eis deferatur. 
Prsstat eniin, inquit, ut a convivii principe ab ex- 
tremo loco ad primum voceris, quam ut impudenter 
occupato primo ad extremum relegeris, atcedente 
allo cui convivator primum locum deberi judicarit. 
Sails itaque. jam ex totius capitis explicatione 
ostensum cst, Sorvatoreui non. ideo dixisse, € Non 
δδὶ meum dare, » quod dandi gratiam potestatem 
hon haberet, sed respectu incarnationis : unde su- 
porvacanea est haereticorum insania. 


v ὡ; πρὸς τὸν Πατέρα, οὐχ ἀδυνατήσει περὶ τὸ àva- 
τεθὲν τῇ θείᾳ φύτει, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἔσται πάντων ἐργά- 
τῆς. Φιλαρχίαν οὖν τινα καὶ χενὴν ὠδίνοντας δόζχν 
εὑρίσκει τοὺς Ζεδεδαίοο παῖδας, xat πιθανῶς ἀπο- 
τρέπει μὲν καὶ ἐξίστησι τοῦ χαχοῦ, μέτριᾶ δὲ μᾶλλον 
διδάσχει φρονεῖν" xal τοῦτό διὰ τῶν ἐφεξῆς εἰσό- 
μεθα. ᾿Αγαναχτοῦσι μὲν γὰρ οἱ ἕτεροι μαθηταὶ, τὸ 
πᾶσι προτεθὲν xal ὀφειλόμενον ὑπὸ δύο μόνων ἀρ- 
παζόμενον βλέποντες; ὅσον εἰς τὴν αἴτησιν xai τοῦ 
γυναίου τὴν πρόσοδον. Προσχαλεσάμενος δὲ, ὡς γέ- 
γραπται, πάντας ὁ Σωτὴρ, παιδεύει τοὺς Ζεθεδαΐου 
παῖδας, χαί φησιν ἀπολελυμένως, ἵνα μὴ πρὸς μόνους 
αὐτοὺς ἀποιείνεσθαι" « Οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν xaca- 
χυριεύουσιν αὐτῶν, καὶ οἱ ἄρχοντες χατεβξουσιάξουσιν 
αὐτῶν. Οὐχ οὕτως δὲ ἔσται ἐν ὁμῖν " ἀλλ᾽ ὃς ἂν θέλῃ 
ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται ὑμῶν δοῦλος.» Εαυτὸν δὲ 
τοῦ πράγματος εἰχόνα παράγει προθείς" « Καθὼς xal ὁ 
Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διαχονηθῆναι, ἀλλὰ 
διαχονῆσαι. » Ἐπισφραγίζων δὲ ὥσπερ τὰ εἰρήμένα, 
xai τρανότερον ἐχτιθέμενος τὸν ὃν αὐτοῖς σχοπὸν, 
ἐπισυνάπτει παραβολὴν, δι᾽ ἧς πάλιν συμδουλεύει 
“οὺς χεχλημένους εἰς ἄριστον, μὴ δεῖν αὐτομάτως 
ἐπὶ τὸν πρῶτον ἱέναι τόπον" περιμένειν δὲ τὴν ἀπὸ 
τοῦ δειπνοχλήτορος τιμήν. Κρεῖττον γὰρ, φησὶ; τὸ i9 
τῷ τελευταίῳ χείμενον τόπῳ διὰ τῆς τοῦ ἑστιῶντος 
φωνῆς ἐπὶ τὸν πρῶτον χαλεῖσθαι, ἣ ἐν πρώτῳ τε- 
θέντα θερμῶς πέμπεσθαι πρὸς τὸν ὕστερον, ἑτέρου 
παρόντος, ᾧ τὸ ἐν πρώτῳ χεῖσθαι παρὰ τοῦ πανηγυ- 
ριάρχου χρεωστούμενων φαίνετα!:. Δέδεικται τοίνϑν 
ὅλου τοῦ χεφαλαίου χαθεξῖς τὴν πρέπουσαν ἐσχῆχό- 


τος βάσανον, οὐκ ἀσθενήτας περὶ τὸ δοῦναι τὴν χάριν ὁ Σωτήρ’ ἀλλὰ τῆς προάποδεξομένης δ᾽ χονομίᾶς 
ἕνεχα, λέγων τὸ, € Οὐχ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι" » xal περιττὴ λοιπὸν ἡ τῶν φλυαρούντων μανία. 


SM7ASSERTIO XXVII. 


Jn illud, 4 Ut cognoscant te solum verum Deun, ei 
quem misisti Jesum Christum **, 


Objectio hareticorum. 


Atqui Filius ipse, inquiunt, profitetur solum Pa- 
(reu esse verum Deum, et Pater ipse reperitur, di- 
teus$ : « Ego Deus primus, et ego post hxc, et noa 
tst Deus preter ine **. » Quomodo igitur conjungi- 
lis primo ac soli et vero Deo ac Patri Filium; quasi 
δὲ ipse sit securduu naturam Deus ἢ 


Selutie ob)ectienis. 

Primo considerandum est. hxc non. ideo a Patre 
Qici ut Filium subvertat, Quid. enim ipsum eo im- 
jelat, aut moveat ἢ Nam si ut hono eum eo quod 
tx se genitum est contendit, quemadmodum David 
ἃ llis 3ui$. bello lacessitus fuit, fortassis aliquem 
lecum ejusurodli: Commentum babebit. At si nulla 
dissensio ἰδ diviB3m n3turam cadit, se potius Pi- 
lus semper. Patri bonorem deferre ceruiter, quam 
verisimilitudinem babere potest, hxc Poiris dita 
$4 subversionem ἢ υἱὲ pecünere ἢ Quecirea 3d 3be- 


Ὁ Maub. xv, 33-97. iJ. 33. 


9 Joan. Yit, ἃ. 


AOTOX KZ: 


Εἰς τὸ, «Ira svócxoci ce τὰν μένον ἀ. ἰηθινὃν 
Θεὸν", xal δν' dxéccec.lac Ἰησοῦν Χριστόν. ij 
ArtíÜsCic ὡς £x τῶν αἱρετιχῶν. 

Ἰδοὺ, φασὶν, αὐτὸς ὁ Υἱὸς μόνον εἶνα: Θεὸν ἀλη- 
θινὸν ὁμολογεῖ τὸν Πατέρα, xal αὐτὸς δὲ ὁ Πατξῷ 
εὑρίσχεται λέγων" ε Ἐγὼ Θεὸς πρῶτος, xal ἐγὼ 
μετὰ ταῦτα xal οὐχ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ. ν Πῶς 
οὖν ὑμεῖς συνειτάγετε πρώτῳ xal μόνῳ xal χατ᾽ 
ἀλήθειαν ὄντι Θεῷ xat Πατρὶ τὸν Y8v, ὡς ὄντα xet 


D αἱ τὸν χατὰ τύτιν Θεόν: 


Hlgéc τεῖτο Avcic. 

Εἰδέναι χρὴ πρῶτον ὡς olx εἰς ἀναίρεσιν τοῦ 
[o3 τὰ τοιαῦτά yr 3:» ὁ Πατέρ. Tí vào ἦν τὸ εἰς 
ταῦτα παρελθεῖν παροτρύναν αὐτόν; Ei μὲν γὰρ ὡς 
ἄνθρωπος τῷ ἐξ αὐτοῦ Ὑενεχθέντι ςιληνς:χεῖ - ὥσπερ 
6 326:5 πολεμούπενο: ὑπὸ τὸν» ἐχυτοῦ τοιίδονν" ἔχει 
Tfvà λόγον ise. ὁ τοισῦτος mOÉO,. E? δὲ “τυσ' tete 
xi? ἔχυτης ἡ θεὶς φύσις οὐχ οἷδε, ϑαΐνεται δὲ pi. 
λον ὁ YE. βϑεὶ τῷ Πατοὶ τὴν δόξεν ἀταηδιδοὺς ποξον 
ἔξει λόγον τὰ εἰς dva:s:3:v αὐτοῦ τοιαῦτα φάναι τὸν 


Hia:i33; Οὐχοὺν ποὺς ἀνατροπὴν μᾶλλον τῶν ψευ- 


δὲ la. stiv, $. 


425 


S. CYJIULLI ALEXASDIUN. ARCHIEP. 


124 


proficere in sapientia. Pater vero, cum nullius rei A κόπτων ἐν σοφίᾳ. Ὃ δέ γε Tato ἀνενξεὴς ὧν, οὐκ 


inJdigus sit, proicere nequit. 
949 Soluiio objectionis. 

Interrogandi sunt hostes Christi, de quo putent 
dictum esse, « Profecit in sapieutia et gratia. ) Αἱ 
certe dicent de esu Christo, Atqui, o. omnium bo- 
minum dementissimi, quemnam aut. qualem existi- 
matis esse Christum, de quo Lucas nunc. loquitur? 
Nam si communem aliquem hominem esse censetis, 
nihilque amplius quam reliqui habere eum existima- 
tis, proficiat etiam ipse, ut homo. Si vero Deus cst 
incarnatus, et Verbum; sicut. scriptum est **; fa- 
cium caro, quomodo proficere potest ? aut quómodo 
erit imperfectus, qui est equalis Deo? Necesse enim 
est imperfectum esse elizm illum cui est similis, 
8i ita se liabet ex vestra sententia. Cazelerum, si hoc 
et cogilatu et dictu impium est, et vobis ipsis ita 
apparet (pérfecium enim esse Patrem confessi estis, 
necesse ést. ut perfectum quoque credauius esse Fi- 
lium, qui ei equalis est. Quocirca, non quatenus 
est Verbum, proficere dicitur, sed quatenus 
factus est homoet naturam profectus. capacem ge- 
812 vit. 


ALIUD. 


Paulus alicubi de Déo Verbo ait, quod sit in for- 
ma Dei, et equalis Deo **. Si etgo cum sit. zqua- 
lis Patri, profectus capax est, et revera profecit: est 
aliquid majus Patre, et Verbum proficiens supera- 
vit Patrem, si ita, ut vos opihamini, se habet, Sed 
lioc absurdissimum cst. Non ergo profecit quatenus 
est Verbum. Perfectus euim est, ut ipsePater : sed 
et hoc dictum est propter humana nature admini- 
strationem. 

ALIUD. 

Si profecit Verbum quando factum est homo, et 
carnem — nostram gestavit : certe ipsius incarna- 
tio niliil emolumenti nobis attulerit, sed potius 
caro ipsa perfectionem illi conciliarit, Nam si Fetvera 
profecit quando factus est caro; ergo imperfectus 
eratante incarnationem, et nunc, juxta vestram opi- 
tionem, perfectus est. Quomodo igitar nos ei gratias 
agimus, ut propter nos incarnato; curb ipse potius 
carni suam perfectionem acceptam referre deberet ? 
Sed lioc absurdum est. Non igitur profecit quate- 
uus est Verbum, $ed hoc dictumest propter. ipsius 
in carue administratiouein. 


ALIUD. 


Verbum Dei multis nominibus ἃ sacra Scriptura 
vocatur. Dicitur enim et est Fifius : vocatür et $a- 
pientia, et Deus, et poteutia *', et forma atque ima- 
go "Patris. Si $950 vero, cum bxc omnia sit, pro- 
licit, quiduam niajus de ipso predicare possint,quam 
Filiuun esse, ei sapientiam, el potentiam, atque 
Deum, reliquaque quz sigillatim receusere prolixum 

*5 Joan, 1, 14. 


** Philipp. tt, δ. 571 Cor. 1, 21. 


ἐπιδέχεται προχοπλήν. 
Πρὸς tovto Aócic. 

Ἐρωτῆσαι προσήχει τοὺς χριστομάχους, περὶ 
tivo; εἰρῆσθαι νομίζουσι τὸ, « Προέχοπτεν ἐν σοφίᾳ 
xa) χάριτι. ». ᾿Αλλ᾽ ἐροῦσι δηλονότι περὶ τοῦ Ἰησοῦ 
Χριστοῦ. Εἶτα, ὦ πάντων ἀνοητότατοι, τίνα οἴξσθε 
ἣ ποδαπὸν εἶναι τὸν Χριστὸν περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος 
ἐστὶ τῷ Aouxd; Εἰ μὲν οὖν χοινὸν ἄνθρωπον εἶναι 
πιστεύετε, χαὶ πλέον οὐδὲν ἔχειν τῶν ἄλλων ὁπο- 
λαμβάνετε, προχοπτέτω καὶ αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος. 
Ei δὲ Θεός ἐστιν ἐνανθρωπήσας, καὶ Λόγος, χαθὸ 
γέγραπται, γενόμενος σὰρξ, ποίαν ἐπιδέξεται τὸῤσ- 
χοπὴν ; ἣ πῶς ἀτελῆς ἐστιν ὁ ὑπάρχων ἴσα Θέῷ; 


p ᾿Ανάγχη γὰρ ἀτελῆ χἀκεῖνον ὑπάρχειν, ᾧ ἔστιν ἴσος, 


ἂν οὕτως ἔχει xa0' ὑμᾶς. Εἰ δὲ τοῦτο φρονεῖν τε xat 
λέγειν δυσσεδὲς, xal παρ᾽ ὑμῖν αὑτοῖς ἤδη φαίνεται 
(τέλειον γὰρ εἶναι δεδώκατε τὸν Πατέρα), ἀνάγχη 
τέλειον εἶναι πιστεύειν xal τὸν ἴσον αὐτῷ Υἱόν. ὐχ- 
οὖν οὐ καθὸ Λόγος ἐστὶ, προχόπτειν λέγετα:, ἀλλὰ 
xa) γέγονεν ἄνθρωπος καὶ φύσιν πεφόρηκε τὴν 
τούτου δεχτιχήν. 


AXAO. 


Λέγεὶ που Παῦλο; περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὅτι ἀαὶϊ 
ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχε:, xax ἔστιν ἴσα θεῷ. El τοί- 
vuv ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων προχοπὴν ἔπει- 
δέχεται, χαὶ προέχοψεν ὄντω;, ἔττε τε μείζων τοῦ 


C Πατρὸς, καὶ ὑπερήλατο τὸν γεννήσαντα ὅ πρόκόψας; 


Λόγος, ἂν οὕτως ἔχῃ χαθ᾽ ὑμᾶς. ᾿'λλλὰ τοῦτό τῶν 
ἀτοπωτάτων. Οὐχ ἄρα προέχοψεν, fj Λόγὸς ἐστέν" 
ἔστι γὰρ τέλειος ὡς ὁ Πατὴρ, ἀλλ᾽ εἴρηται καὶ τὸὸν 
διὰ τὴν τῆς ἐνανθρωπήσεως οἰκονομίαν. | 


AAAO. 


Εἰ προέχοψεν ὁ Λόγος ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, xat 
τὴν ἡμῶν ἐφόρεσε σάρχα, οὐχ αὑτὸς ὠφέλησεν ἡμᾶς 
ἐνανθρωπήσα;, ἀλλὰ μᾶλλον ἡ σὰρξ αὐτῷ γέγονε 
τῆς τελειώσεως πρόξενος. Εἰ γὰρ ὄντως προέχοζψεν, 
ὅτε γέγονε σὰρξ, ἀτελὴς ἣν ἄρά πρὸ τῆς ἐπιδημίας" 
xai νῦν τετελείωται χαθ' ὑμᾶς. Πῶς οὖν εὐχαριστοῦ- 
μεν ὡς δι᾽ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντι, δέον αὐτὸν καὶ 
χάριν ὁμολογεῖν τῷ πράγματι; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. 


p Οὐχ ἄρα προέχυψεν fj Λόγος ἐστὶν, ἀλλ᾽ εἴρητα: τοῦτο 


διὰ τὴν μετὰ σαρχὸς οἰχονομίαν. 


ΑΛΛΟ, 

Πολλοῖς ὀνόμασιν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ χαλεῖται παρὰ 
«i θείᾳ Γραφῇ. Εἴρηται γὰρ xa ἔστιν Υἱός" ἐχλήθη 
καὶ σοφία, ὠνόμαστα: χαὶ Θεὸς, καὶ δύναμις, χαὶ 
μορφὴ, καὶ εἰχὼν τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ ταῦτα ὧν σύμ- 
παντα προχόπτει, τὶ ἄρα μεῖζον ἔχουσιν εἰπεῖν Υἱοῦ 
xaX σοφίας, xai δυνάμεω;, xal Θεοῦ, xat τῶν ἄλλων 
ἁπάντων, ἵνα μή τις τὰ καθ᾽ ἔχαστον λέγοι ; ᾿Αλλ᾽ ἔστι 


** Coloss. 1, 19. 


425 


THESAURUS. 


496 


τοῦτο φρονεῖν δυσσεθδές. Θεοῦ γὰρ μεῖζον οὐδέν. Οὐχ A esset? At hocimprum cogitatu est, Nihil enim est 


ἂρα, Tj Λόγος ἐστὶ ποοχόπτειν λέγεται. 


AAAO. 

'Apygat, xat 8póvot, καὶ Κυριότητες, “Αγγελοί τΞ 
καὶ ᾿Αρχάγγελοι, χαὶ πᾶσα δύναμις λογιχὴ, ἕτι τε 
πρὸς τούτοις ἄνθρωποι τῇ τοῦ Λόγου μετοχῇ, τέλειοι 
πρὸς πᾶσαν εὑσέδειαν εἰσί τε χαὶ γίνονται. Πῶς 
οὖν ὁ τοῖς ἄλλοις τὴν τελειότητα διδοὺς, ἀτελὴς εἶναι 
δύναται, ὡς xaX προχόψαι ζητεῖν, καὶ εἰς αὔξην ἐπι- 
δοῦναί τινα ; πῶς δὲ εἴπερ ὄντως σοφία ἐστὶ, mpo- 
χόπτειν ἐν σοφίᾳ δύναται; f] πῶς ὁ ἄλλοις τὴν χάριν 
διδοὺς, αὐτὸς ἐν χάριτι προχόπτει ὡς οὐχ ἔχων αὖ- 
τὴν; εἰ μὴ ἄρα ψεύδεσθαι τὸν Παῦλον ἐροῦσι, xol 


majus Deo. Ergo, quatenus Verbuin est, non pro- 
fecit. 


ALIUD. 


Principatus, Throni, et Dominationes, Angeli, 
Archangeli, atque omnis potestas rationalis, ad haec. 
etiam homines participatione Verbi, perfecti in . 
omni pietate et sunt et. fiint. Quomodo igitur qui 
aliis perfectionem largitur, imperfectus esse queat, 
ita ut proficere cupiat, et incrementum accipiat ? 
aut quomodo, si vere est sapientia, proficere in sa- 
pientja potest? ant. quo pacto qui aliis gratiam con- 
fert, ipsemet ut expers, in ea proficit ἢ An fortasse 
Paulum mentiri dicent, qui Filium Sapientiam vo- 


σοφίαν χαλοῦντα τὸν Υἱὸν, xai χάριτος yopnyóv; p cat et gratize datorem? At non mentitur verilatis mi- 


'AXX' οὐ Ψεύδεται τῆς ἀληθείας ὁ ὑπηρέτης. Οὐχ dpa 

προέχυψεν, fj Λόγος ἐστὶν, ἀλλ᾽ ὡς περὶ ἀνθρώπου 

λέγεται, πάντα τὰ ἡμῶν ἀναλαδόντος δι᾽ ἡμᾶς. 
ΑΛΛΟ. 


T6 ἀτελὲς ἀεὶ πρὸς τὸ τέλειον ἐπείγεται, τὸν μὲν 
πρῶτον ἐν ᾧπέρ ἔστιν ἀτιμάζον τόπον, ζητοῦν δὲ 
ὥσπερ ἀεὶ τὸν ἐν μείζοσι xal ἀμείνονα. Οἷον φέρε 
εἰπεῖν, ἄνθρωποι προχόπτομεν ἐν σοφίᾳ " ὄντες ταῖς 
ἄλλαις ἀρεταῖς χαὶ βραχὺ βελτιούμενοι, οὕτω τε 
--ρὸς τελειότητα βίου φερόμεθα. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος 
ὅλως ὧν ἐν Πατρὶ, ποῖ ποτε ἀναδραμεῖται ; ποίαν δὲ 
αὔξην ἐπιδέξεται οὕτω τέλειος ὧν, ὡς ὅλον ἔχειν ἐν 
ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, xaX ὅλος εἶναι πάλιν ἐν Πατρί; 


nister. Non ergo proficit, quatenus est Verbum, sed 
sicut de homine dictum est, qui omnia nostra propter 
nos assumpsit. 


ALIUD. 


ld quod imperfectum est semper ad. perfectionem 
contendit, et contempto priore suo loco ac statu, ad 
majorem imelioremque aspirat. Exempli gratia, ho- 
mines proficimus in sapientia, atque itain aliis 
virtutibus paulatim progressus facientes, ad perfe- 
ctionem vite pervenimus. At vero Verbum Dei, cum 
«it totum in Patre, quonam progredietur ? aut quod- 
uam incrementum accipiet, qui ita perfectus est ut 
totum iu seipso Patrem habeat, et totus vicissim 


Εἰ yàp τὸν Πατέρα πληρῶν (εἰρήσθω γὰρ xat cto- c. sit in Patre? Si enim Patrem implens (ut crassius et 


ρματιχώτερον ὡς ἐν ὑποδείγματι), προχοπὴν ἣ αὔξην 
ἐπεδέξατό τινα, ἕξω γέγονε τοῦ Πατρὸς, μείζων τοῦ ἐν 
ᾧπὲρ ἐστ: τεγονώς. ᾿Αλλ' οὐκ ἐχδέδηχε τὸν Πατέρα. 
Ἔστι δὲ ἀεὶ dv αὐτῷ, τέλειος ἐν τελείῳ μένων, καὶ 
τὸν τέλειον ἔχων ἐν ἑαυτῷ. Οὐχ ἄρα προέχοψεν, ἧ 
Αόγος ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἔστι τέλειος, μένων ὁ αὐτὸς, xal 
oóx ἀλλοιούμενος. 


AAAO. 


Αέγει που Παῦλος περὶ τοῦ Yloo, ὄτιπερ ἐτα- 
φείνωσεν ἑαυτὸν μορφὴν δούλου λαθών. Εἰ τοίνυν 
οὐδεὶς ἐπὶ τούτῳ σχανδαλίζεται, οὐδὲ ἀχούων, Ἐτα- 
πείνωσεν ἑαυτὸν, μικρόν τι περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου 


modo corporum, exempli causa, loquamur) progres- 
sum aliquem fecit, aut incrementum accepit: ergo 
extra Patrem factus est, utpote major eo in quo erat 
effectus. Ceterum non excessit e Patre, sed sem- 
per in ipso est, perfectus in perfecto manens, et per- 
fectum babens in seipso. Non ergo profecit, quate- 
nus Verbum esi, sed est perfectus, manens idem, 
nullamque mutationem recipiens. 


ALIUD. 


Paulus alicubi de Filio inquit quod bumiliavit 
seipsum, forma servi accepta **. Si ergo nemo hac 
dicto offenditur, neque cum audit, quod humiliavit 
seipsum, humile aliquid de Verbo Dei cogitat, sed 


φρονεῖ, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτοῦ θαυμάζει τὴν φιλανθρω- D potius ipsius benignitatem admiratur : $51 Quo- 


«lav. Πῶς οὐ περιττὸν ἀχροωμένους ὅτι προέχοπτε, 
σχαυδαλίζεσθαι:; Εἰ γὰρ οὐδὲν ἐχ τοῦ ταπεινωθῆναι 
πέτωνθεν εἰς τὴν θεότητα, οὐδὲ Ex τούτου πείσεται. 
Καὶ ὥςπερ δι᾽ ἡμᾶς ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, οὕτω καὶ 
δι᾽ ἡμᾶς ἐπιδέχεται τὸ προχόπτειν, ἵνα πάλιν ἡμεῖς 
àv αὐτῷ προχόπτωμεν ἐν σοφίᾳ, οἱ πάλαι διὰ τὴν 
ἁμαρτίαν ἀποχτηνωθέντες " προχόψωμεν δὲ xai ἐν 
χάριτι οἱ πάλαι μεμισημένοι διὰ τὴν ἐν ᾿Αδὰμ πα- 
ράδασιν. Πάντα γὰρ τὰ ἡμῶν Ov ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν 
ἀνεδέξατο Χριστὸς, ἵνα πάντα μεταποιήσῃ πρὸς τὸ 
ἄμεινον, χαὶ ἀρχὴ γένηται τῶν γενητῶν ἀνθρώπων 
παντὸς ἀγαθοῦ. 


*» Philipp. it, 7. 
ParRor, Ga. LXXV. 


modo non sit absurdum, cum audimus jpsum pro- 
fecisse, offendi? Nam si ex illa humiliatione divini- 
tas nihil passa est, certe neque ex hoc patietur. Et 
quemaduiodum propter nog humiliavit seipsum, ita 
propter nos proficere voluit, ut nos vicissim in ipso 
proüceremus in sapientis, qui aniea per peccatum 
obruti eramus : utque progressus faceremus iu. gra- 
tia, qui olim propter Ade przvaricationem  exosi 
eramus. Omnia enim nostra propter nos in se as- 
sumpsit Christus, ut omnes ad meliorem statum tra- 
duceret, utque hominibus omnis boni principium fie- 
ret. 


14 


δ τ 


Alia hujus dich verisimilis explicatio. A 


Naturalis quedam lex vetat ne homo majore pru- 
dentia quam corporis ztas ferat, sit przeditus : sed 
una cum incremento corporis, concurrit quodammo- 
do in nobis, parique passu incedit sapientia. Erat 
itaque Verbum in carne factum homo, sicut scriptu 
est ! ; atque erat perfectus; sapientia enim erat el po- 
tentia Patris*. Cum vero gatura nostrz? consuetu- 
dinem prz se ferre deberet, ne peregrinum quid at- 
que diversum ab ea esse censeretur, υἱ homo, cre- 
scente paulatim corpore, sapientiorem sc in dies 
audientibus et videntibus ipsum ostendit : perfectus 
quidem in omnibus exsistens, sicul ante dictuin est, 
communem vero uatura morem sequens. Cum igi- 
tur audies eum profecisse sapientia el gratia, ne 
accessionem aliquam sapienti: in ipso factam fuisse 
existimes, nulla enim re indiget Verbum Dei ; sed 
quia cernentibus sapientia ipsius el gratia magis 
conspicua (lebat, proficere dicitur, ut profectus ille 
ad habitum eorum qui ipsum admirabantur, potius 
sit referendus. 


ALIUD. 


Quod i aliquo proficit, diversum est ab illo in 
quo proficere dicitur. Si ergo in sapientía profecisse 
dicitur, non sapientia ipsa profecit, sed huinana na- 
tura lr sapiehtia profecit. Cum enim revelaretar 
atque "manifestaretur quotidie magis ac inagis in 
ipso divinitas, majorem quoque in dies sui adtnira- 
tiorem ín cernentium animis excitabat. Atque hoc 
est illud, « Proficicbat in sapientia. » 


ALIUD. 


HWHumana natura profecit iu sapientia, hoc pacto : 
Sapientia quz hominis naturam induit, hoc est, 
Verbum Dei, cum paulaüm  admirandis operibus 
templum quod assumpserat deificare cerneretur, 
proficere illud lac ratione fecit : ita humanitas | in 
sapientia profecit, per ipsam deificata. $54 lJcirco 
et nos ad similitudinem Verbi propter nos incarnati, 
et filii Dei vocamur et dii. Profecititaque natura no- 
stra iu sapientia, provecta a corruptione ad incor- 
ruptionem, ab humanitate ad dignilatem divinitatis 
ia Christo. 


Objectio liereticorum. |. 


Sed audivimus, inquit, sacram Scripturam üicen- 
tem, quod Verbum Dei, factum homo, vocatum est 
Jesus *. Ipse igitur est qui profecit. Neque enim. di- 
vidas ipsum, cum Paulus unum esse Christum prz- 
dicet. Atqui si profectus capax est, imperfectus ita- 
que est, At quo pacto qui talis est, equalis erit Pa- 
tri perfecto? 

Solulio objectionis. 

Nihil derogabitis divinitati Filii, neque t&runeare 
poteritis naturalem ipsius dignitatem, etiamsi hoc 
dicatis, sed polius per ea quibus vincere speratis 
* | Cor. 1, 24. 


! Joan. 1, 14. * Luc. i, 91. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


428 
AAAD, ἐξήγησις πιθανὴ tov αὐτοῦ ῥητοῦ. 


Φυσιχός τις νόμος οὐχ ἐπιτρέπει τὸν ἄνθρωπον τῆς 
τοῦ σώματος ἡλικίας ὥσπερ μείζονα πολὺ τὴν φρό- 
vnatv ἔχειν " ἀλλὰ συντρέχει κως χαὶ f) ἐν ἡ μὲν σύν- 
εσις, καὶ συμδαδίζει τρόπον τινὰ ταῖς τοῦ σώματος 
προχοπαῖς. Ἦν οὖν ὁ Λόγος ἐν σαρχὶ γενόμενος ἄν- 
θρωπος, χαθὰ γέγραπται᾽ καὶ ἣν τέλειος, σοφία τοῦ 
Πατρὸς καὶ δύναμις ὥν. Ἐπειδὴ δὲ τῷ τῆς φύσεως 
ἡμῶν ἔθει παραχωρεῖν πως ἐχρῆν, ἵνα μή «ι ξένον 
παρὰ τοῖς ὁρῶσι νομισθῇ, ὡς ἄνθρωπος, χατὰ βραχὺ 
πρὸς αὔξην ἰόντος τοῦ σώματος, ἀπεχάλυπτεν ἑαυτὸν 
xai ὁσημέραι σοφώτερος παρὰ τοῖς ὁρῶσιν ἣ xat 
ἀχούουσιν ἐφαίνετο. Τέλειος μὲν ὧν ἐν ἅπασι, χαθὰ 
προείρηται, ἀκολουθῶν δὲ τῷ χοινῷ τῆς φύσεως ἔθει. 
Ὅταν οὖν ἀχούσῃς, Προέχοπτεν ἐν σοφίᾳ xal χά- 
ριτι, μὴ αὐτῷ τινα προσθήχην σοφίας ἐγγενέσθαι 
νομίσῃς, ἀνενδεὴς γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος " ἀλλ᾽ ὅτε 
παρὰ τοῖς ἀρῶσι σοφώτερος ἀεὶ καὶ χαριέστερος ἦν, 
προχόπτειν εἴρηται, ὡς ἐντεῦθεν ἤδη τὴν τῶν θαυ- 
μαζόντων προχόπτειν ἕξιν, ἣ τὴν αὐτοῦ. 


AAAO. 


Τὸ ἕν τινι προχόπτον, ἕτερόν ἐστι παρ᾽ Exslvo ἐν 
ᾧ προχόπτειν λέγεται. El τοίνυν ἐν σοφίᾳ προχό- 
πτεῖν εἴρηται, οὐχ ἢ σοφία προέχοπτεν, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῇ 
τὸ ἀνθρώπινον, ᾿Ἀπυχαλυ πτομένης γὰρ xal φανερου- 
μένης ὁσημέραι τῆς θεότητος ἐν αὐτῷ, ἀεῖ θαυμα- 
στότερος παρὰ τοῖς ὁρῶσιν ἐγίνετο. Ka τοῦτό ἔδτι 
τὸ, « Προέχοκτεν ἐν σοφίᾳ. » 


ἀλλο. 


Ἐν σοφίᾳ προέχοπτε τὸ ἀνθρώπινον, κατὰ τόνδε 
τὸν τρόπον" fj τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐνδυσαμένῃ .ae- 
φία, τουτέστιν, ὁ τοῦ θεοῦ Λόγος, χατὰ βραχὺ διὰ τῶν 
ἔργων xal τῶν παραδόξων ἀποτελεσμάτων, θεο- 
ποιοῦσα παρὰ τοῖς ὁρῶσι τὸν ἀναληφθέντα ναὸν, 
προχόπτειν αὑτὸν ἐποίει χατὰ τοῦτο. Οὕτως ἐν σοφέᾷ 
προέχοπτεν ἡ ἀνθρωπότης, θεοποιουμένη δι᾿ αὐτῆς. 
Διὸ καὶ ἡμεῖς χαθ᾽ ὁμοιότητα τοῦ δι' ἡ μᾶς ἐνανθρω- 
πήσαντος Λόγου, xal νἱοὶ Θεοῦ κεκλήμεθα καὶ θεοί, 
Προέχοπτεν οὖν ἡ φύσις ἡμῶν ἐν τῇ σοφίᾳ, τρέχουτα 
μὲν ἀπὸ φθορᾶς εἰς ἀφθαρσίαν, ἀπὸ δὲ ἀνθρωπότητος 
εἰς τὸ τῆς θεότητος ἀξίωμα ἐν Χριστῷ. 

᾿Αγντίθεσις ὡς ἐκ τῶν 0v ἐναντίας. 

*Hxovcu, φησὶν, ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὄτιπερ 6 
τοῦ Θεοῦ Λόγος γενόμενος ἄνθρωπος, Ἰησοῦς ἐχλέθη. 
Αὐτὸς οὖν ἐστιν ὁ προχόπτων. Μὴ γάρ μοι διέλῃ:, 
ἕνα Χριστὸν τοῦ Παύλου χηρύττοντος. Καὶ εἰ προ- 
χοπὴν ἐπιδεχόμενος φαίνεται, ἀτελὴς ἄρα. Kol πῶς 
ὁ τοιοῦτος ἴσος ἕσται τῷ τελείῳ Πατρί" 


. Πρὸς τοῦτο λύσις." 
Οὐδὲν ἀδιχήσεις εἰς θεότητα τὸν Υἱὸν, οὔτε χολο- 


δῶσαι δυνήσῃ τὸ φυσιχὸν ἀξίωμα, χἂν τοῦτο λέγων 
ἐμμένῃς, ἁλώσῃ δὲ μᾶλλον ἐξ ὧν οἴει νικᾷν. El γὰρ 


439 


TIESAURUS. 


4350 


ὅλως οἶσθα cápxa γεγονότα τὸν Λόγον, xat ἄνθρωπον A capiemini. Nam si omnino nostis Verbum esse fa- 


γεννηθέντα, χαθά φησιν ἡ θεία Γραφὴ, τί μὴ δίδως 
αὐτῷ xai τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα πάσχειν χωρὶς 
ἀμαρτίας, Ἐπειδὴ γὰρ τῇ σαρχὶ τὸ προχόπτειν 
ὀφείλεται, λεγέσθω προχόπτειν, ὡς ἐν αὐτῇ γενόμε- 
νος, xal τὰ αὑτῆς οἰχειούμενο; ἀχατηγόρητα πάθη. 
Οὐ γὰρ ἑτέρου τινὸς ἣν ἡ σὰρξ, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ Λό- 
γου. Καὶ ὥσπερ λέγομεν αὑτὸν πεπυνθέναι σαρχὶ, 
χαίτοι μόνης παθούσης τῆς σαρχὸς, ἐπειδήπερ χαὶ 
εἰ μὴ πέπονθεν, ὡς Θεὸς, ἀλλ᾽ ἴδιον ἣν αὐτοῦ τὸ 
πάσχον σῶμα, οὕτω XÀv προχόπτειν λέγηται, προ- 
χοπὴν οὐδεμίαν ἐπ'δεχόμενος ὡς Θεὸς, διὰ τὸ προ- 
χόπτεω ὃν αὐτῷ τὴν ἰδίαν ἑαυτοῦ σάρχα τοῦτο λέ- 
γεται. : 


AAAO. 


Καὶ αὐτὸς ὁμολογεῖς, ὦ χριστομάχε, τὸν τοῦ Θεοῦ 
Λόγον γεγενῆσθαι σαρχὶ, ὅπερ οὐδὲν ἕτερόν ἔστι λέ- 
dete, ἣ ὅτι σάρχα περιεθάλετο, χαὶ ὄντως γέγονεν 
ἄνθρωπος. Ὥσπερ οὖν, ὅταν ἀχούσῃς μέγα τι περὶ 
τοῦ Λόγου, χαὶ ὅπερ αὐτῷ πρέπει γυμνῷ χαὶ οὕπω 
τὴν σάρχα περιδεύλημένῳ, ὡς ὅταν λέγηται φῶς χαὶ 
ἀπαύγασμα fj σοφία τοῦ Hacvobc, οὐ τὴν σάρκα νοεῖς, 
ἀλλὰ «bv ἐν τῇ σαρχὶ κατοιχήσαντα Λόγον, οὕτως 
ὅταν λέγηταί τι παρὰ ταὶς θείαις Γραφαῖς, ὃ μόνῃ 
πρέπει τῇ σαρχὶ, ἣ χαὶ τῷ ἀνθρωπίνῳ σχήματι, μὴ 
ἐπὶ τὸν Λόγον ἀγάγῃς, ἀλλὰ δίδου τῇ φύσει τῆς σαρ- 
χὸς τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Θὐχοῦν ὅταν προχόπτειν 


ctum carnem, et hominem natum, ut loquitur sacra 
Scriptura, cur non etiam hoc ei tribuitis, ut. qua 
homini conveniunt patiatur, excepto peccato ?.Cum 
itaque proficere carni proprium sit, dicatur profl- 
cere, utpote incarnatus, quique carnis affectioues 
peccati expertes sibi proprias fecit : neque enim 
alterius cujuspiam erat caro, sed ipsius Verbi. Et 
quemadmodum  dicinius ipsum passum esse, cum 
alioqui sola caro passa sit, et tametsi non sit passus 
ut Deus, erat tamen corpus quod passum est ipsius 
proprium : ita etiamsi proficere dicatur, quatenus 
Deus nequaquam proficere potest; sed ideo id 
dicitur, quia caro quam assumpsit in ipso pro- 
fecit. 


ALIUD. 


Fatemini etiam vos, hostes Christi, Verbum Dei 
in carne factum esse, qued quidem nibil aliud est 
quam si dicatis quod carnem indutus est et revera 
factus est homo. Quemadmodum igitur, quando ali- 
quid magnum de Verbo auditis, quodque ipsi nudo 
et nondum carnem induto convenit, nimirum cut 
dicitur lumen et splendor* ac sapientia Patris 5, 
non carnem intelligitis, sed Verbum carnem inha- 
bitans : ita quotiescunque in sacris Litteris aliquid 
dicitur quod soli carni atque humana (figura conve- 
nit, ad Verbum referre non debetis ; sed natura 
carnis tribuenda sunt qui ei debentur. Quocirca 


λέγηται, οὐχ ἡ σοφία xaÜ' ἑαυτὴν προέχοπτεν fj c cum proficere dicitur, non sapientia in se pro- 


σοφία ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἐν σοφίᾳ τὸ ἀνθρώπινον, κατὰ 
δραχὺ διαλάμπον χαὶ φαινόμενον δι᾿ αὐτῆς. "Ottnep 
χαὶ ὄργανον εἴη τῆς ἐν αὐτῇ θεότητος, χατὰ βραχὺ 
πρὸς τὴν ἔχφασιν αὐτῆς διὰ τῶν ἔργων ὑπηρετοῦν. 
Ἐπιτήρει δὲ ὅμως, ὅτι οὐχ εἶπεν, Ὃ Λόγος δὲ προ- 
ἔχοπτεν, ἀλλ᾽ Ἰησοῦς, ἵνα μὴ γυμνὸν νοήσῃς τὸν 
Λόγον" ἀλλ᾽ ὅτε γέγονε σάρξ. Καὶ εἰ προχόπτειν λέ- 
γεται, ὅτι τὸ προχόπτειν πεφυχὸς ἀνεδέξατο, τουτ- 
ἐστι, τὸ ἀνθρώπινον, τῆς ἀνθρωπότητος ἂν εἴη χαὶ 
κατ᾽ αὐτῆς εὐλόγως ἂν φέροιτο τὸ προχόπτειν. Οὕτω 
γὰρ Éxastov τῶν λεγομένων ἐν τῇ οἰχείᾳ τάξει χεί- 
σεται, οὔτε τῶν ὅσα πρέπει γυμνῷ τῷ Λόγῳ κατα- 
φερομένων εἰς τὸ ἀνθρώπινον, οὔτε μὴν τῶν ἀνθρω- 
πίνων &va6a:vóvsuv εἰς τὸν τῆς θεότητος λόγον. 


XOTOZ ΚΘ'. 


Bic τὸ, « Ὅταν δὲ ὑποταγὴ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 
καὶ αὑτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαγτι 
αὑτῷ τὰ xárca.» 


᾿Αγείθεσις ὡς ἐχ tov alpscixoyv. 


Καὶ πῶς ἴσος ἔσται, φασὶ, κατὰ φύσιν τῷ Πατρὶ 
6 Υἱὸς, εἴ γε ἀληθεύειν λέγει ὁ Παῦλος, ὅτι xal αὖ» 
τὸς 6 Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρί: ᾿Ανάγχη γὰρ 
«doa συνομολογεῖν ὅτι τὸ ὑποτασσόμενον τοῦ ὑποτάσ- 
ὅοντος ἔλαττον ὥσπερ οὖν ἀμέλει χαὶ τοῦ νιχῶντος 
«b νικώμενον. 


* Hebr. :, 5. 1 Cor. 94. 51 Cor. xv, 928. 


fecit, quatenus sapientía est, sed humanitas in 


sapientia profecit, paulatim per ipsam resplendens 
atque apparens. Siquidem et instrumentum erat di- 
vinitatis ipsam inhabitantis, paulatim. ad illam per 
opera declarandam 259 inserviens. Observa autem 
non dici quod Verbum profecerit, sed Jesus, ne 
nudum Verbum intelligas; sed quando factum est 
caro. Et si dicitur proficere, quia assumpsit id quod 
profectus capax est, nimirum humanitatem nil, . 
mirum; ad eamque hic profectus referendus est. Ita 
enim unicuique dicto suus ordo conservabitur, cum 
neque ea que nudo Verbo conveniunt, ad humani- 
(atem rejiciemus,neque rursus humana ad divinitatis 
rationem extolleinug. 


ASSERTIO XXIX. 


[n illud, « Cum vero subjecta ei. [fuerint omnia, tunc 
et iose quoque Filius subjicietur ei qui sibi cuncta 
subjecit 9. » 


Objectio lereticorum. 


At quo pacto, ingniunt, erit Filius secundum na- 
turam squalis-Patri, si vere dicit Paulus, quod ip- 
se quoque Filius subjicietur Patri? Necessarium 
enim est fateri sebjectum minus esse eo quod 8ub- 
jicit : quemadmodum et victum minus est viu- 
cente. 


Solutio objectionis. 


Non intelligunt haeretici se per hzc sug ipsorum 
impietati repugnare. Namisi des Filium esse inino- 
rem Patre, atque lioc valere vis, cur non nunc sub- 
jectus est* Cum enim Paulus dicat quod Tunc subji- 
cletur, tempusque illius rei ut futurum pra(ünit, 
nondum ostendit ipsum subjectum esse. Praterea 
quomodo non sit quavis blasphemia gravius dicere, 
non esse nunc subjeetum Patri Filium, sed po- 
tjus reprgnare ac dissentire a Patre? Nau quod 
subjectum non est, ut in rationalibus, propriam 
suam voluntatem habet. Quid ergo dicemus, cum 
Christus inquit: « Non veni ut faciam voluntatem 
ineam, sed voluntatem ejusqui misit me*. » Dicant 
tiobis insignes isti sacrae Scriptura interpretes an 


5, CYRILLI ALEXANDRINI. ARCHIILEP. 


432 
Πρὸς τοῦτο Avcic. 

Οὐ νοοῦσιν οἱ χριστομάχο!: xal ταῖς ἑαυτῶν ἀσε- 
δείαις διὰ τούτων μαχόμενοι. El γὰρ δίδως εἶναι τὸν 
Υἱὸν ἐλάττονα τοῦ Πατρὸς, xai τοῦτο χρατύνειν 
ἐπείγῃ, διατί μὴ νῦν ὑποτέταχται ; Λέγων γὰρ ὁ Παῦ- 
λος ὅτι Τότε ὑποταγήσεται, τόνδε τὸν τοῦ πράγματος 
χαιρὸν ὡς ἐσόμενον ὁρίζων, οὔπω δείχνυσιν ὕπο 
τεταγμένον αὐτόν. Εἶτα πῶς οὐ πάσης ἐπέχεινα 
δυσφημίας ἐστὶ τὸ λέγειν οὐχ ὑποτετάχθαι νῦν τῷ 
Πατρὶ τὸν Υἱὸν, μάχεσθαι δὲ ὥσπερ xai στασιάζειν 
πρὸς τὸν γεννήσαντα ; Τὸ γὰρ ἀνυπόταχτον ὡς iv 
λογιχοῖς, ἐν ἰδίοις ἐστὶ θελήμασι, Τί οὖν ἐροῦμεν, 
ὅταν λέγῃ Χριστός" « Οὐχ ἦλθον ἵνα ποιήσω τὸ θὲ- 
λημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με; ν» 
Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ δεινοὶ περὶ τὸ δύνασθαι νοεῖν τὰς 


non subjectum se declarat, cum voluntatem. Patris B θείας Γραφὰς, εἰ μὴ ὑποταγῆς ἔχει δύναμιν τὸ ἐξ- 


86 facere dixit? Quomodo ergo is qui nunc subjectus 
est, iunc subjectum iri. dicitur? Audiant igitur 
hoc merito : « Erratis ucscientes Scripturas *. » 


πᾷ ALIUD. 


Si opus οἱ creaturam esse Filium statuis, et 
creatis illum aunumeras, quonam peacio, obsecro, 
cum, Juxta tuam opinionem, servilis essenti sit, 
Patri nunc non subjicitur , eum Psalmista. de crea- 
tis dicat, « Omnia serviunt tibi *? » Aut. enim ne- 
46820 est dicere Patrem non posse invitum ac re- 
pugnantem Filium subjicere; aique ita flt major, 
qui Juxta vos minor est : aut si honestum est subji- 
εἰ Patri Filium, sed non subjicitur nunc, quippe qui 
ad extremum subjiciendus dicitur : peccasse igitur 
ipsum dicetis. At quomodo verum erit quod de ipso 
dicitur : « Qui peccatum uoi. fecit '*? » Facessat 
)gitur hujus dicti abaurditas. 

ALIUD. 
Ex objectione hereticorum. 

Αι quo pacto, inquiuni, non sit omnibus inauife- 
stum Filium esse minorem Patre. cum sit ei sub- 
jectus ? 

Solutio objectionis. 

Atqui quo. pacto non sil omnibus manifestum 
(utendum enim jam mibi est verbis vestris), quod 
aequale :quali saepenumero divino quodam coausilio 


ανύειν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός ; Πῶς οὖν ὁ νῦν ὑπο- 
τασσόμενος ὡς τότε ὑποταχθησόμενος λέγεται ; Οὐχοῦν 
ἀχουέτωσαν εὐλόγως ᾿ ε Πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς 
Γραφάς. » 

ΑΛΛΟ. 


El ποίημα xal χτίσμα δίδως εἶναι τὸν Υἱὸν, καὶ 
κοῖς γεγονόσιν αὑτὸν εἰ χαταριθμεῖς, πῶς, εἰπέ pot, 
χατὰ τὴν σὴν, ὦ οὗτος, ἀδουλίαν δουλιχῆς ὑπάρχων 
οὐσίας, οὐχ ὑποτάσσεται νῦν τῷ πάντων Πατρὶ, τοῦ 
Ἑαλμῳδοῦ περὶ τῶν πεποιημένων λέγοντος ὅτε « Τὰ 
σύμπαντα δοῦλα σά; » Ἢ γὰρ ἀνάγχη μὴ δύνασθαι 
λέγειν τὸν Πατέρα xat ἄχοντα τὸν Υἱὸν ὑποθεῖναε, χαὶ 
γέγονε Ἀρείττων ὁ χαθ᾽ ὑμᾶς ἐλάττιον, ἣ εἴπερ ἐσεὶ 
τὸ ὑποτάσσεσθαι χαλὸν, οὐχ ὑποτάσσεται δὲ νῦν ὁ 
Υἱὸς, ὡς γὰρ εἰς ὕστερον ὑποταχθησόμενος λέγεταμ, 
ἁμαρτίαν αὐτοῦ χαταψηφιεῖσθε. Καὶ ποῦ σωϑήσϑεαι 
τὸ Πατρὶ αὐτοῦ λεγόμενον, « Ὃς ἀμαρείαν οὐχ ἐποίη- 
σεν; » Φεῦγε τὴν ἀτοπίαν τοῦ λόνου. 

2 AAAO. 
"Art(0t£cic ὡς éx ror αὐτῶν" 

Kai πὼς οὐ πᾶσιν εὐσύνοπτον ἔσται, φασὶν, ὅτι 
tov Πατρὸς ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὑποταττόμενος 
αὑτῷ; 

Πρὸς ταῦτα «ὐςις. 

Καὶ πῶς οὐ πᾶσιν εὐσύνοπτόν ἐστι ( χεχρτισθαι 
γὰρ ἀκόλουθον ταῖς ὑμῶν ἔδη φωναῖς), ὅτι τὸ ἴσον 
ἴσῳ πολλάχις οἰχονομιχῶς ὑποτάσσεται; Ἧ γὰρ οὐχ 


οἱ dispositione subjicitur ? Noune unum atque euu- D ἐν xai τὸ αὐτὸ δώσομεν ἐν τοῖς προφῆται; εἶνα: τὸ 


dem esse fatebimur Spiritum in. propheüs? At 
quomodo Paulus ait, Spiritus prophetarum propbetis 
subjici* Aut quomodo suljectiouis nomen Filium 
ab xqualitate cum Paure excludit? Nonne etiam 
apud nos lülii parentibus obediunt, atque subjiciun- 
tur, €um tamen ejusdem cum ipsis sint. substantiz, 
ejusdemque u3turae sint participes? Neque enim — iu 
lis qui subjecti sunt minor est usurae ratie, ut Deque 
lm is qui subjiciuut, majer. Nam cum una sil at- 
40 eadem in omnibus bominibus substaatis ratio, 
iMÉuita per quorumdam subjectionem commoda ad- 


*jeam. vj, S&. * Maub. χει 29. 


* Pyal. cxi, 91. 


Πνεῦμα; Καὶ πὼς ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι xai νεύματα 
προφητῶν προφῆται; óroráscsta: ; Πὼς δὲ τῆς ὅπο- 
ταγῖῆς ὄνομα τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ἰσότητο; ἐχθάλ- 
λε: τὸν Υἱόν ; "H γὰρ οὐχὶ xai ἐν ἡμῖν εἴχουσι μὲν 
πατράσιν οἱ υἱοὶ χαὶ ὑποτάττονται, μὲαν ἔχοντες ὡς 
πρὸς αὐτοὺς τὴν οὐσίαν, χαὶ τῆς 30b. ὄντες φύσεως 
μέτοχοι ; Οὔτε γὰρ ἐν τοῖς ὑποτετανμένοις ἐλάττων 
ὁ τῇ; φύσεως λόγος, οὖτΞ ἐν vol; ὑποτάττουσι μείζων 
ἃ ὑπερδεότχὼς εὐρίσχεται. "Ew; γὰρ ὄντος: xai τοῦ 
αὐτοῦ χατὰ πάντων ἀνδρώτων τοῦ λόγου τὲς οὐσέχ:, 
μυρὲαᾳ διὰ τῆς τινῶν ὑποταγῆς οὐκηνομεῖται τὰ 25ὲ- 


ἰδ ΒΡ 0,23. 


455, 


THESAURDS., 


484 


σιμα. El δὲ καλὸν τοῦτο τέταχται xoi ἐφ᾽ ἡμῶν, xaX A ministrantur. Si vero idetiam in nobis bonum est, 


κατ᾿ οὐδένα τρόπον τοῦ χοινοῦ -ἧς φύσεως ἐξίστησιν 
ὅρου, τί μὴ τὸ ἴσον φυλάττοντες ἐπὶ τοῦ Θεοῦ Λό- 
γου, τὴν ἄτοπον ταύτην παραιτεῖσθε δυσφημίαϑ ; 


ΑΛΛλΟ. 


Ἠόθεν ὑμῖν, ὦ οὗτοι, παρέστη λέγειν ἐλάττονα τοῦ 
Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱὸν διὰ τὴν χαλουμένην ὑποταγήν ; 
Οὐ γὰρ ἐν τῷ ὑποτάσσεσθαι τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸν 
λόγον ὁριζόμεθα" οὔτε μὴν ἐν τῇ ὑποταγῇ ἐστι τὸ εἷ- 
vat τοῦ Υἱοῦ" ἀλλ᾽ ὧν χαὶ ὑπάρχων ἰδιαζόντως, ὑπο- 
τάσσεσθαι λέγεται. Οὐχοῦν εἰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸν 
ὅρον οὖχ ἔχει τὸ τῆς ὑποταγῆς ὄνομα, οὐ δι᾽ αὐτὴν 
ἐλάττων ἔσται τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ οἴεσθε τῆν ὑποτα- 
γὴν ὄρον εἶναι τῆς οὐσίας τοῦ ΥἹοῦ, σχοπεῦτε λοιπὸν 
εἰς ὅσον ἀσεδείας χαταφέρεσθε βόθρον. ᾿Ανάγκη γὰρ 
εἰπεῖν τότε εἰς ὕπαρξιν χαλεῖσθαι τὸν Υἱὸν, ὅταν χαὶ 
ὃ τῆς ὑποταγῆς γένηται χαιρός. Ὡς γὰρ ὑποταχθή- 
σεσθαι μέλλοντα, χαὶ οὔπω ὑποτεταγμένον ὁ Παῦλος 
εἰσφέρει. 

AAAO, ἐξήγησιν ἔχον πιθανὴν τοῦ ῥητοῦ. 


Πάντα ὁ Πατὴρ ἐργάζεται δι' Υἱοῦ, χαὶ τοῦτό 
ἐστι τὸ τῆς ὑποταγῆς σχῆμα, τὸ δοχεῖν ὥσπερ τοῖς 
τοῦ Πατρὸς ὑποχεῖσθαι θελήμασιν. Ὥσπερ ἀμέλει 
xal τοῦ Πατρὸς λέγοντος. « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον, » 
χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς ὁ Λόγος λαμδάνει θεοπρεπῶς, xal 
τὸ δόξαν ἐργάζεται, ε Πάντα γὰρ δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο.» 

Διδάσχων τοιγαροῦν ὁ Παῦλος, ὅτι καὶ χατὰ τὴν αἰῶνα 


n: 


τὸν μέλλοντα τὰ πάντα ὁ Πατὴρ ἐν ἡμῖν. γενήσεται C 


«τάλεν δι᾿ Υἱοῦ, σαφῶς δὴ λίαν φησίν" ε« Ὅταν δὲ ὑπο- 
ταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε xal αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποτα- 
τήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ὁ Θεὸς 
ᾧ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν. » “Ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ ἔλεγεν " 
Ἰδηδεὶς οἰέσθω χατὰ τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, ἑτέρω; 
ἡρᾶς μετόχους ἔσεσθαι τοῦ Πατρὸς, εἰ μὴ πάλιν δι᾿ 
Ytog. Τὸ δὲ, 6r Yioo, τὴν ὑποταγὴν σημαίνει, οὐδὲν 
μὲν εἰς τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἀδιχοῦσαν τὸν Υἱὸν, 
τὴν δὲ τῆς ἁγίας Τριάδος ἑνότητα χαὶ συνήθη στά- 
σιν ἀπαράλλαχτον εἰσφέρουσαν. Οὐ γὰρ στασιάσει 
«ὅτε πρὸς ἑαυτὴν, οὐδὲ ἀτάχτοις μεταθολαῖς θορυ- 
Θηθήσεται τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον, ἀλλ᾽ ἔσται πάλιν 
χαὶ xav' ἐχεῖνο χαιροῦ Πατὴρ 5v Υἱοῦ τὰ πάντα ἐν 
κἔτι, χαὶ ζωὴ, χαὶ ἀφθαρσοία, xaX χαρὰ, χαὶ ἁγιότης, 


nullaque ratione nos ^4 communis naturse ter- 
minis submovet : cnr non idem de Verbo Dei 
siatuentes, adeo absurdam blasphemiam vitatis ? 


ALIUD. 


Quid vos movet, ut Filium minorem Patre eise 
censeatis propler hanc qux dicitur subjectionem ? 
Neque enim in subjectione essenti:e suz rationem 
statuimus : neque esse Filii in eo consistit, quod 
subjiciatur ; sed cum sit atque in propria hyposiasi 
subsistat, subjici dicitur. Quocirca, si objectionis 
noinen non est essentie $5 ipsius definitio, certe 
propter illam minor Patre non erit. Si vero existi- 
matis suhjectionem esse delinitionem essentize Fi- 
lii, videte, obsecro, in quantum barathrum praecipites 
ferimini. Necesse enim fuerit dicere, tum primum 
ad esse vocari Filium, quando subjectionis illius 
tempus advenerit. Nan Paulus ut subjiciendum οἱ 
nondum subiectum eum inducit. 


Alia congrua hujus dicli explicatio. 


Pater omnia operatur per Filium. Atque h»c est 
subjectionis species, quod videatur Petris voluntati 
subjacere. Quemadmodum, exempli gratia, dicente 
Patre : « Faciamus hominem *!, » Verbum e terra 
pulverem 3ccipit, et quod plaeitum est eperatur. 
« Omnia enim per ipsum facta sunt !*. »-Docens vero 
Paulus quod in futuro sacculo Pater omnia in nobis 
rursum flet, sapienter admodum dicit : e Quando ei 
subjecta erunt oninia, tunc et ipse Filius subjicietur 
Patri, qui subjecit ei omnia, ut Deus sit omnia in 
omnibus. » Perinde euim est ae si dicat : Nemo 
existimet in futuro saeculo aliter nos participes fu- 
turoa Patris, nisi rursus per Filium. lllud vero, per 
Filium, subjectionem significat, qux quidem quoad 
essentia rationem Filio nibil denegat, sed unitatem 
Trinitatis statumque ineommutabilem inducit. Ne- 
que illa tunc inter se dissentiet, neque inordinatis 
mutationibus turbabitur, quze semper eodem modo 
se habet : sed erit etiam tunc temporis Pater per 
Filium omnia. iu omnibus, et vita, et incorruptio, et 
gaudium, et sanctificatio, el potentia, ac denique 
quidquid sanctis in promissione situm est. Vide 


καὶ δύναμις, xal ὅπερ àv ὑπάρχοι tolg ἁτίοις ἐν D enim. quam admirabili consilio hzc dicia sint. 


ὑποσχέσει χείμενον. "Opa γὰρ ὅσην οἰχονομίαν ὁ Λό- 
γὸς φέρει. Ἐπειδὴ γὰρ ἔφησεν ὑποταχθήσεσθαι τῷ 
Yig διὰ τοῦ Πατρὸς τὰ πάντα, ἵνα μὴ τῆς ἁπάντων, 
χυριότητος ἔξω γεγονὼς ὁ Π|ατὴρ ὑποπτεύηται ὡς 
κρατήσαντος αὐτῶν τοῦ Υ͵Ἱοῦ, ἀναγχαίως τὸν πάν- 
twv χρατῆσαντα, οὐχ ἀνυπόταχτον εἰσφέρει πρὸς 
τὸν Πατέρα, ἵνα τῆς πάντων χυριότητος τὸ πᾶν ἔχοι 
xpátvoc ὁ Πατὴρ, συμμετέχοντος αὐτῷ φυσιχῶς τοῦ 
Υἱοῦ, χαθὸ μία θεότης ἣ βασιλεύουσα, Πατὴρ 6c Υἱοῦ 
σὺν ἁγίῳ Πνεύματι. 
ΑΛλο. 


Ei τὰ τῆς ὑποταγῆς ὄνομα τῆς πρὺς τὸν Πατέρα 


* Gen. ;, 30. 13 Joan. 1, ὅ. 


Postquam euim dixit, subjicienda esse Filio per 'a- 
wem omnia, né ἃ dominio omnium rerum Pater 
excludi videatur, utpote potestatem in ea habituro 
Filio, necesaario omnium Dominum obedieptem ac 
subjectum Patri inducit, αἰ dominationià omnium 
rerum universam potestatem liabeat Puer, partici- 
pante ipsi naturaliter Filio, quatenus una divinitas 
regnet, Pater per Filium in Spiritu sancto. 


ALIUD. 
Si nomen subjectionis Filium ab aequalitate cum 


455 


S. CYRILLI &LEX&NDRISNI ARCIIÜIEP. 


A36 


Patte exeludit; tempestivum erit, οἵ dicstis, vos qui ἃ ἰσότητος ἐχδάλλει τὸν Υἱὸν, ὥρα λέγειν ὑμᾶς, οἷς 


nibil non audetis dicere quod in presenti tempore 
Fater sit minor Filio, subjectionis mode inserviens, 
el dicens ad Filium 4896 : « Sede ἃ dextris meis, 
donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- 
7-um **. » Si vero Pater omnium subjectione inser- 
viens Filio, non ideirce ininor est : ergo nec Filius 
erit minor Patre, tametsi ei sit subjectus, Naim quod 
Pater jam feeisse visus est, id ouodammodo a Filio, 
ei rependitur. 


ALIUD. 


Qui etiam nüné subjeetus est Patri, quomodo in 
uliimis temporibus, aut potius in futuro seculo 
snbficlendus dicitar ? Quomodo enim non sit subje- 
eius. hunc, qui Patris voluntatem. implet, quique 
humiliavit seipsuin, sicut scriptum est '*, et servi- 
lem habitum ae fofmam assunpsit, ut impleat 
opus ipsius, quemadmodum ipse inquit!*' ? Ceterum 
arbitror hoc omnibus manifestum esse, atque ita 
quidem $e habere ex ipsa rerum investigatione de- 
preheuditur. Quomodo igitur eum «qui jam subjectus 
est, divinus Paulus in futuro sxculo subjectum iri 
statuit? Dietum itaque diligenter  pervestigent. 
« Quando, inquit, subjecta illi erunt. omnia, tunc 
etiam ipse Filius subjicietur ei, qui subjecit ei om- 
uia, uL sit Deus omnia in omnibus. » Quanam igitur 
hujus dieti est sententia ? Subjectus est etiam nunc 
Christus Patri, non tamen pro omnibus, sed pro iis 
solis qui crediderunt in ipsum, et pro iis veluti 
agnum immaculatum obtulit seipsum Patri : crucem 
οἱ ignominiam subire non detrectans, ut nos ab 
omni peccato liberatos atque inimaculatos Creatori 
sistat *5. Cum igitur, omni errore sublato, universus 
orbis terrarum verum Deum cognoverit, et regem 
ac Domisum confessus fuerit Christum, salutaribus 
ipsius praeceptis obtemperans, tum demum, utpote 
omnibus subjectis, pro omnibus subjicietur, Deus 
et Dominus ac pontifex omnium declaratus, ac per 
se omnibus id largiens, ut in se Patris participes 
esse possint. Nam ita erit Deus omnia in omnibus, 
nimirum per Filium mediatorem in omnibus inha- 
bitaus, et singulis eorum qui vocati sunt, ad salutem 
8086 periiscens. 


ALIUD. 


Animadvertant pii dictorum vim, atque aecurate 
ipsum orationis sensum investigent : hac enim ra- 
tione facile ignorantize malum superabitur. Ait igitur 
Paulus: « Quando subjecta ei fuerint omnia, tunc et 
Filius subjicietur ei, 957 qui omnia ipsi subjecit, 
ut sit Dominus omnia in onibus.» Primum quidem 
observaiu dignum est in qualem sensum desierit 
Pauli diclum. Non enim dixit subjectum iri Filium 
Patri, ut minor ipso secundum essentiam fint; sed 
ut Deus sit emnia in omnibus, Vides quo pacto in- 
feri mediationem Filii inter nos et Patrem * Siniul 


7 Psal. cx, 1,9. ' Philipp. 1, 7 


!!* Joan. xvii, 4. 


οὐδὲν ἀτόλμητον εἰπεῖν, ὅτιπερ ἐλάττων ἐστὶ χατὰ τὸν 
παρόντα χαιρὸν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ τῷ τῆς ὑποταγῆς: 
διαχονούμενος τρόπῳ, καὶ λέγων πρὸς αὐτόν" « Ká- 


ou ἐχ δεξιῶν μου, £u ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑπο- 


πόδιον τῶν ποδῶν σου. » Εἰ δὲ τῇ πρὸς τὸν Υἱὼν 
τῶν πάντων ὑποταγῇ διαχονούμενος ὁ Πατὴρ, οὐ διὰ 
τοῦτο ἐλάττων ἐστὶν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἐλάττων ἕσται τοῦ 
Πατρὸς, διὰ τὴν ὑποταγήν. Ὅπερ γὰρ ἤδη φθάτας 
πεποίηχεν ὁ Πατὴρ, τοῦτο πάρὰ τοῦ Υἱοῦ τρόπον τινὰ 
χαὶ αὑτὸς ἀντιχομίζεται. 


AAAO. 


Ὁ xaX vov ὑποτεταγμένος τῷ Πατρὶ, πῶς ἐν ὑστέ- 
pote χαιροῖς, μᾶλλον δὲ κατὰ τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα 
ὑποταχθήσεσθαι λέγετα! ; Ἢ γὰρ οὐχ ὑποτέταχται 
xai νῦν τοῦ Πατρὸς ἑξανύων τὸ θέλημα xai ταπεινώ- 
σας ἑαυτὸν, χαθὰ γέγραπται, δουλιχὸν Ob σχῆμα xol 
μορφὴν ἀναλαθὼν, ἵνα πληρώσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ, 
χαθά φησιν αὐτός ; ᾿Αλλ᾽ οἶμα! τοῦτο πᾶσι" ὑπάρχειν 
καταφανὲς, ἀληθές τε ὃν διὰ τῆς τῶν πραγμάτων 
ἐρεύνης εὑρίσχεται. Πῶς οὖν τὸν ὑποτεταγμένων Tor, 
ὡς ἐς ὕστερον ὑποταχθησόμενον ὁ θεσπέσιος ἢ μὲν 
εἰσφέρει Παῦλος ; Οὐχοῦν ἐξεταζέτωσαν τὸ ῥητὸν 
ἀχριδῶς. «Ὅταν, φητὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, 
τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγέσεται τῷ ὑποτάξαντι 
αὑτῷ τὰ πᾶντα, (va T) ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν τοῖς πᾶσι.» 
Τί οὖν στιν ὃ βούλεται λέγειν ; ὑποτέταχται χαὶ νῦν 
ὁ Χριστὸς τῷ Πατρὶ, οὐχ ὑπὲρ πάντων, ἀλλ᾽ ὑπὲρ 
μόνων τῶν πεπιστευχότων εἰς αὐτόν’ χαὶ ὑπὲρ αὖ- 
τῶν ὡς ἀμνὸν ἄμωμον ἑαυτὸν προσῆνεγχε τῷ Tla- 
tpi, σταυροῦ χαὶ αἰσχύνης καταφρονήσας, ἵνα πάσης 
ἁμαρτία: ἐλευθερώσας, χαθαροὺς χαὶ ἀσπίλους προσ- 
αγάγη τῷ πεποιηχότι. Ὅταν οὖν πάσης ἐχποδὼν 
γενομένης πλάνης οἱ χατὰ πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ τὸν 
ἀλτιθενὸν ἐπιγνοῖεν Θεὸν, xa βασιλέα xa Ἀύριον 
ὁμολογέσωσι τὸν Χριστὸν τοῖς σωττ οίοις αὐτοῦ Ezv 
τάγμασιν ὑποτασσόμενοι, τότε δὴ, τότε ὡς πάντων" 
ὑποτεταγμένων, ὑπὲρ πάντων ὑποταχθήσεται, Θεὸς 
xai Κύριος χαὶ ἀρχιερεὺς πάντων εὑρισχόμενος, zal 
δι᾿ ἑχυτοῦ τοῖς πᾶσι διδοὺς τὸ μετέχειν δύνασθαι τοῦ 
ἐν αὑτῷ Πατρός. Οὕτω γὰρ ἐν πᾶτιν ἔσται τὰ πάντα 
8:5;, δι᾽ Υἱοῦ μεσίτου τοῖς πᾶτιν ἐνοιχιζόμενος, 
χαὶ χωρῶν εἰς ἔχαστον τῶν χεχλτ μένων εἰς σω- 


D πηρίαν. 


AAMO. 


Σχοπείτω πᾶς εὐσεδῆς τῶν εἰρημένων τὴν δύνα- 
μιν, xal περιεργαζέσθω σαφῶς τὴν ἀχριδεστάτην τοῦ 
$5309 διάνοιαν" τρόπον γάρ τινα τὸ ἐξ ἀμαθίας δια- 
Θύίπεται χαχόν. Pr.oY τοιγαροῦν ὁ Παῦλος ὅτι, « Ὅταν 

i à , 
δὲ ὑποταγῇ αὑτῷ τὰ πάντα, τότ: xal αὐτὸς ὁ Yi» 
ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντ! αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα 


7| ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι. 5» Πρῶτον μὲν ἄξιον àn- 


τηρεῖν εἰς ποίαν χατέληξε διάνοιαν ἡ τοῦ Παύλο. 

. . v . , LJ 4 
φωνή, Οὐ γὰρ εἶπεν ὑποταγήσεσθαι τῷ Πατρὶ τὸν 
Υἱὸν, ἵνα ἐλάττων αὑτοῦ xaz' οὐσίαν γέννται, ἀλλ᾽ 
ἕνα ἦ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶτιν. Ὁρᾶς ὅτι τὴν με- 


!* Coloss. 1, 293. 


450 


S. CYRILEI ALEXANDRINI ARCIIHIEP. 


440 


ita etinm sit Filius, gloriam petens a Patre. Sed A Υἱὸς δόξαν αἰτῶν παρὰ τοῦ Πατρός. 'AXA' ἔστι τις 


latet in hoc dicto arcano quzdam divini consilii 
ratio ac modus. 


ALIUD. 


Consentiemus etiam allato a vobis dicto, hostes 
Christi. Revera enim dixit Servator : « Pater, glo- 
rifica Filium tuum ** : » sed ad hzc ipsius verba 
respondit Pater dicens : « Εἰ glorificavi, et rursus 
glorificabo 15.» Si ergo Filius talem, ut opinamini, 
gloriam a Patre petiit, quod gloria careret, et Pater 
promisit se illi gloriam daturum, cur post petitio- 
aem contumeliis affectus est, nimirum a Judzis 
cseeus flagris, spinea corona redimitus, et consputus? 
Neque enim hic glurificare eum Pater cernitur, sed 


ἐν τούτῳ βαθὺς οἰχονομίας λογισμὸς καὶ τρόπος. 


AAAO. 


Συνθησόμεθα xai αὐτοὶ τῷ παροισθέντε ῥητῷ παρ᾽ 
ὑμῶν, ὦ χριστομάχοι. Ἔφησε μὲν γὰρ ὁ Σωτὴρ 
ὁμολογουμένως" « Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Υἱόν. » 
᾿Αλλὰ πρὸς ταύτην αὐτοῦ τὴν φωνὴν ἀπεχρίνατο xat 
ὁ Πατὲρ, λέγων᾽ « Καὶ ἐδόξασα, καὶ πάλιν δοξάσω." 
Εἰ τοίνυν δόξαν ὡς οἴεσθε τοιαύτην ὡς δόξης λειπό- 
μενος ἤτησεν ὁ Υἱὸς, ὑπέσχετο δὲ δοξάσειν αὐτὸν ὁ 
Πατὴρ, ὅτου δὴ χάριν ὕδρεις ἀχολουθοῦσι μετὰ τὴν 
αἴτησιν, καὶ τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ῥαπίσματα, χαὶ 
στέφανος ἐξ ἀχανθῶν, xal ἐμπτύσματα ; Ἐνταῦθα 


plane δοηίγατίυπὶ prastare, quam juxta vestram p γὰρ οὐ δοξάσας αὐτὸν ὁ Πατὴρ φαίνεται, ἀλλὰ πᾶν 


opinionem cupiebat, et petebat. Quocirca non sibi 
ipsi gloriam a Patre dari petit Filius (non enim eget 
gloria utpote natura Deus), sed attrahit per se glo- 
riam in genus humanum. Nam omnibus in ipso et 
per ipsum locupletati sumus bonis. 


489 ALIUD, interpretationem hujus dicti continens. 


Qui nominum vim accurate inquirunt, et uniuscu- 
jusque significationem diligenter excutiunt, δόξης 
nomen dupliciter accipiunt. Aliquando enim id pro 
honore accipi debere censent, aliquando pro opinione 
sive notitia : ut si quis roget quid aliquis δοξάσα:, 
hoc est, opinetur ac sentiat de sole, aut alio quodam 
elemento , utrum ereata hxc sint necne, dicet pro- 
fecto, qui reete opinatur ac sentit, esse creata. Ergo 
et cognitio alicojus rei, ab iis qui nominum pro- 
prictales ac significationes tenent, δόξα vocatur. 


Quando igitur Filius dicit : « Πάτερ, δόξασόν us ea. 


δόξῃ quam habui apud te ante constitutionem mun- 
di '*, » dictum hoc ita intelligendum est : Quoniam, 
inquit, o Pater, homo per incarnationem factus, ii 
solum esse existimor quod appareo, multique me 
non ut Filium tuum ab sterno exsistenten agno- 
scunt, δόξασόν με, hoc est, manifesta me, talem ho- 
minibus opinionem atque notitiam de me indens, 
qualem haberent de me audientes me etiam ante 
constitetionem mundi esse, nimirum natura Deum, 


iwmen ex lumine, veritatem ex. vero Patre proce- p 


dentem. lta. vero intelligendum esse ex sequentium 
serie facile constabit. lequit. enim. δόξασόν pr, 
« glorifica me, » pro, manifesta me, siquidem etego 
nemen tuam manifestavi hominibas. Si ergo id quod 
ipse fecit, Geri sibi cupit, glori&cavit autem Patrem 
manifestans cam hominibus, glorificati etiam ipsi 
cepit, nimirem a Patrebominibus manifestatus, At- 
qwe ità inanis ac vamus est bsreticorum cavillus, 
qui bonore sive gloria indiguisse Filium censent. 
ALIUD. 

Si existimatis Filiam honore et gloria mdiguisse, 
$éeeque petere ut ἃ Patre glorificctar, 3tque. inde 

" jean. xu, 98. Ibid. “5 Jean. xvn, 5. 


τοὐναντίον ἐχδεδηχὼς οἷς ἤθελε καὶ ἐδούλετο λαδεῖν, 
χατὰ τὸν ὑμέτερον λόγον. Οὐχοῦν οὐχ ἑαυτῷ δόξαν 

“ει παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς ( ἀνενδεὴς Ὑὰρ δόξης, 
χαθὰ φύσει θεὸς), ἀλλ᾽ ἕλχει δι᾽ ἑαυτοῦ τὴν παρὰ 
Πατρὸς δόξαν εἰς τὸ γένος τὸ ἀνθρώπινον. Πάντα 
γὰρ ἐν αὑτῷ καὶ δι᾽ αὐτοῦ πεπλουτήχαμεν τὰ 
ἀγαθά. 

ΑΛΛΟ, ἑρμηνείαν ἔχον τοῦ ῥητοῦ. 

Οἱ τῶν ὀνομάτων ἀχριδεῖς ἐξετασταὶ, χαὶ τὸ ἐξ 
ἐχάστου σημαινόμενον σαφῶς δοχιμάζοντες, τὸ τῆς 
δόξης ὄνομα νοοῦσι διχῶς. Πῇ μὲν γὰρ ἐπὶ τιμῆς αὑτὸ 
λαμθάνειν ὑπειλήφασι δεῖν, πῇ δὲ πάλιν ἐπὶ τῖς 
γνώσεως τάττουσιν * ὥσπερ ἂν εἶ τις λέγοι, τί ἄν τις 
δοξάσαι περὶ τοῦ ἡλίου τυχὸν, ἢ περί τινος ἑτέρῳ 
στοιχείου, πότερον γενητὰ ταῦτα ἣ ἀγένητα; ἐρεῖ 
γοῦν πάντως ὁ δοξάζων ὀρθῶς, ὡς εἴη γενητά. Οὐχ- 
οὖν xal ἡ περί τι τῶν ὄντων γνῶσις, δόξα χαλεῖται 
παρὰ τοῖς ταῦτα σοφοῖς. Ὅταν οὖν εὑρίσκηται λέγων 
ὁ Υἱός «Πάτερ, δόξασόν us τῇ δόξῃ f; εἶχον πρὸ τοῦ 
τὸν χόσμον εἶναι παρὰ σοὶ, » νοεῖν ἀχόλουθον τοιῶσδε 
τὸ λεγόμενον " ἐπειδήπερ, vrai, ὦ Πάτερ, ἄνθρωπος 
& οἰχονομίαν γεγονὼς, αὐτὸ δὴ τοῦτο νομέζομαι 
μόνον ὅπερ ὁρῶμαι, xal οὐ πολλοῖς προχιώνιος ὧν 
Υἱὸς γινώσχομαι, δόξασόν με, ἀντὶ τοῦ, Φανέρωσόν 
ps, τοιαύτην ἐνθεὶς περὶ ἐμοῦ γνῶσιν τοῖς ἀνθρώποις, 
ὁποίαν ἂν δέχοιντο περὶ ἐμοῦ, xal πρὶν γενέσθαι τὸν 
χόσμον ὑπάρχειν ἀχούοντες, Θεὸν δηλαδὴ χατὰ φύσιν, 
φῶς ἐχ φωτὸς, ἀλέθειαν ἐξ ἀλτθινοῦ προελθόντα [1α- 
«ρός. Γνωτόμεθα δὲ τοῦτο μάλιστα διὰ τῆς ἐπαγωγῖ,ς. 
« λέξασόν us 9 YÀo, ςτσὶν, ἀντὶ τοὺ, Φανερόν ps xa- 
τάπσττσον, ἐπειδὲ σοῦ χἀγτὼ τὸ ὄνομα πεφανέρωκα 
«οἷς ἀνθρώποις. Εἰ τοίνυν ὅπερ πεποίῃχε γενέσθαι 
βούλεται, ἐδόξασε δὲ τὸν Πατέρα φανερώσας αὐτὸν 
τοῖς ἀνθεώποις, δοξάζεσθαι βούλεται: χαὶ αὐτὸς, φα- 
νερὺς ὑπὸ τοῦ Πατρὸς τοῖς ἀνθρώποις γινόμενος. Καὶ 
περιττὺς τῶν χοιστομάχων ὁ λόγος, τιμῆς foo δόξτς 


ἐνδεᾷ τὸν Υἱδν εἰσφέρων. 


Ἄλλο. 
Εἰ δόξτς εἶναι χαὶ τιμὲς voii φατε τὸν Υἱὸν, δι ἃ 
τε τοῦτο πακὰ τοῦ Πατρὸς δηξάζενδα: ζητεῖν, καὶ bv- 


45 


S. CYRILL!I ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


A 


omnis nwmerus aut par est, aut impar in his ἃ ἀριθμὸς ἢ ἄρτιός ἐστιν ἣ περιττὸς, ἐν τούτοις τὸ εἶναι 


esse habere. Et rursum, cum omnis numerus ea 
"nitate compositus sit, in unitate esse suum habere. 
(tem, cum omnis homo sit animal rationale, mortale, 
intellectus et discipline capax, liominem per se non 
subsistere, sed in his esse suum habere. Rursum, 
cum omnis bomo sit implumis, in eo quod implumis 
sit, esse suum habere consistere. Ceterum h:ec vel 
sola cogitatione ridicula sunt. Quandoquidem enim 
bomo est, idcirco est animal rationale, mortale : 
et quandoquidem liomo est, idcirco est impluinis : 
et quia numerus, idcirco in impari et pari fit. Quo- 
circa, prasupposita substantia, omnia dicuntur qua 
de ea przedicantur, non sublata subsiautia; sicut 
definitiones quz ipsis accidunt, accipiunt. Si ergo 
etiam vox ingenitus przdicatur de essentia Dei, tan- 
quam unum aliquid eorum 408: ad ipsam pertinent, 
non autein essentia ípsa est (significat enim quod 
non sit genitus), certe essentia Dei non consistit in 
ingenito ; sed cum sit atque subeistat, ingenitus est. 


ALIUD. 


Si quidquid de solo Deo dicitur, hoe etiam pror- 
$us substantia ipsius est, profecto ex multis sub- 


stantiis constabit, Multa enim sunt quz soli ipsi. 


naturaliter insunt : qux nulli ex creaturis in- 
sunt, nimirum rex et dominus, et incorruptibilis 
atque invisibills, aliaque innumera qus sacre 
Scripture ei tribuunt, Si ergo singula qus ipsi 
insunt, substantie vim obtinent, quomodo non erit 
compositus qui simplex est? Quod quidem cogitare 
absurdissimum est. Vox itaque ingeniti, qua aliquid 
eorum qua ipsi insunt significat, substantia non est, 
absurdumque est Dei essentiam in ingenito consi- 
tere. 


ALIUD. 


Si omnis substantia, ex eo quod est definitur, 
non autem ex eo quod non est (nenio. enim sauna 
mentis deflniens hominem dixerit esse implumem , 
et non quadrupedem, sed potius ex quibus signifi- 
catur magis proprie et ex quibus consistit, lioc est, 
animal raJionale mortale), et vox ingenitus non quid 
eit naturaliter Deus, sed quid non sit significat ( ni- 
hil enim aliud significat quam quod uon sit creatus), 


certe substantia non est, neque Deus in ingenito D 


esse suum habet. 
ALIUD. 


Quidquid przdicatur de alio, ut quid $69 sit bene 
significet, vel ut genus, vel ut species, vel ut diffe- 
rentia, vel ut definitio de eo dicitur. Necesse eniin 
ownino est ut unum aliquod ex liis sit. Vox igitur 
quomodo nobis divinam naturam significabit ? Re- 
spondeant qui adeo absurdas objectiones proponunt ; 
neque enim genus aut species fuerit, juxta Aristo- 
telis doctrinam : nam genera et species de pluribus 
praedicantur, differentibus nimirum specie et nu- 
mero. Vox autem ingenitus non convenit alicui al- 
teri, sed so!i Deo, ideoque de ipso sole priedicatur. 


ἔχει. Καὶ πάλιν Ἐπειδὴ πᾶς ἀριθμὸς ἀναγχαίως ἐκ 
μονάδος σύγχειται, ἐν τῇ μονάδι τὸ εἶναι ἔχει. Kot 
πάλιν: Ἐπειδὴ πᾶς ἄνθρωπος ἐν τῷ εἶναι ζῶον λογι- 
χὸν, θνητὸν, νοῦ xal ἐπιστήμης δεχτιχὸν, οὖχ αὑτὸς 
ὑπάρξει καθ᾽ ἑαυτὸν ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἐν τούτοις τὸ 
εἶναι ἕξει. Καὶ πάλιν: Ἐπειδήπερ πᾶς ἄνθρωπος ἅπεε- 
οὖς ἐστιν, ἐν τῷ ἄπτερος εἶναι τὸ εἶναι ἔχει, "AO" 
ἔστι γελοῖον τὰ τοιαῦτα χαὶ μόνον ἑννοεῖν. Ἔ πειδὴ 
γὰρ ἄνθρωπος, διὰ τοῦτο χαὶ ζῶον λογιχὸν, θνητόν 
xa ἐπειδὴ ἄνθρωπος, διὰ τοῦτο ἄπτερος xaX ἐπειδῇ- 
περ ἀριθμὸς, διὰ τοῦτο ἐν τῷ περιττῷ καὶ ἀρτίῳ 
γίνεται. Οὐχοῦν ὑποχειμένης τῆς οὐσίας, πάντα λέ- 
γεται τὰ ἐπ᾽ αὐτῇ χατηγορούμενα, οὐχ ἀναιρεθείσης 
τῆς οὐσίας, ὡς δρο! τὰ ἐπισυμδεδηχότα αὑταῖς λαμ- 
θάνονται. El τοίνυν xaX ἡ ἀγένητος φωνὴ xacmte- 
ρεῖται τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας, ὡς ἕν τι τῶν περὶ αὐτὸν, 
οὐκ αὐτὴ τυγχάνον τὸ γὰρ μὴ γενέσθαι δηλοῖ, οὗ 
μὲν τῷ ἀγενήτῳ τὸ ὑπάρχειν ἕξει Θεός " ἀλλ᾽ ὧν χαὶ 
ὑπάρχων, ἀγένητός ἔστιν. 


AAAO. 


Εἰ ὅπερ ἂν ὑπάρχοι μόνῳ τῷ Θεῷ, τοῦτο πάντως 
χαὶ οὐσία ἔσται αὐτοῦ, ἐχ πολλῶν ἡμῖν οὐσιῶν συγ- 
χείσεται. Πολλὰ γάρ ἐστιν, ἃ μόνῳ μὲν αὐτῷ χατὰ 
φύσιν ὑπάρχει. Ἑτέρῳ δὲ τῶν ὄντων οὐδενὶ, xai βα- 
σιλεὺς, xal χύριος, χαὶ ἄφθαρτος, καὶ ἀόρατος, xal 
πρὸς τούτοις ἕτερα μυρία περὶ αὑτοῦ λέγουσιν αἱ 
θεῖαι Γραφαί. Εἰ τοίνυν ἕχαστον τῶν αὐτῷ προσόν- 
των, ἐν οὐσίας τάξει χείσεται, πῶς οὐχ ἔσται σόν- 
θετος ὁ ἁπλοῦς: “Ὅπερ ἐστὶν ἐννοεῖν ἀτοτοώτατον. 
Οὐχοῦν ἡ ἀγένητος φωνὴ, ἕν τι τῶν αὐτῷ προσόντων 
γνωρίζουσα, οὐχ ἔσται οὐσία, χαὶ περιττὸν τὸ λέγειν 
ἐν τῷ ἀγενήτῳ τὸ εἶναι ἔχειν τὸν Θεόν. 


AAAOQ. 


Ei πᾶσα οὐσία τὸ τί ἐστι σημαίνει τὸ ὁριζόμενον 
οὐχὶ τί οὐκ ἔστιν ( οὐ γὰρ ἄν τις εὖ φρονῶν τὴν ἂν 
θρώπου φύσιν ὁριζόμενος λέγοι, ἄπτερος, οὐχὶ 18» 
τράπους, ἀλλὰ μᾶλλον ἐξ ὧν σημαίνεται χυρεώτερβον, 
xaX ἐξ ὧν ἐστι, τουτέστι, ζῶον λογιχὸν θνητὸν), ἢ ἃ 
ἀγένητος φωνὴ, οὗ τί ἐστι χατὰ φύσιν Θεὸς, ἀλλὰ εἰ 
οὐχ ἔστι δηλοῖ (ὅτι γὰρ μὴ γενητός ἔστι, σημαένει, 
οὐχ ἂν εἴη οὐσία, οὐδὲ ἐν αὐτῷ τὸ εἶναι ἕξει Θεός. 


ΑΛΛΟ. 


Πᾶν ὅπερ ἂν χατηγοροῖτο χατά τινος, ὡς τὸ τί 
ἔστιν εὖ μάλα σημαῖνον - f| ὡς γένος, ἣ ὡς εἶδος, dj 
ὡς διαφορὰ, ἣ ὡς ὄρος ἔσται. Δεῖ γὰρ πάντως ἕν 
εἶναι τῶν εἰρημένων. 'H τοίνυν ἀγένητος φωγὴ πῶς 
ἡμῖν τὴν θείαν οὐσίαν σημανεῖ; Λεγέτωσαν οἱ τὰς 
ἀμαθεῖς προτάσεις εἰσφέροντες " γένος μὲν γὰρ f$ 
εἶδος οὐχ ἂν εἴη, χατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους τέχνην. 
Κατὰ πλειόνων γὰρ χατηγορεῖται τὰ γένη xa τὰ 
εἴδη διαφερόντων δὲ, ἣ τῷ εἴδει ἣ τῷ ἀριθμῷ. Τὸ 
6i ἀγένητος ὄνομα, οὐχ ἂν φέροιτο χατά τινος ἐτέ- 
po». μόνῳ 5X. ὑπάρχει Θεῷ διὸ δὴ κατ᾽ αὐτοῦ xat- 


δὲδ 


THESAURUS, 


446 


ηγορεῖται μόνον. Οὐχοῦν οὐχ àv εἴη γένος τὸ εἰς εἴδη, A Quocirea non erit genus, quod in speeies αἱ diffe- 


xai διαφορὰς, χαὶ ἀριθμὸν τέμνεσθαι μὴ δυνάμενον. 
᾿Αλλ᾽ ἐρεῖ τις τυχὸν, ὄρον εἶναι τὸ ἀγένητον" ἐντεῦ- 
ϑὲν ἡμῖν xat τοῦτο ψεῦδος ὃν ἐλεγχθήσεται. Πᾶς μὲν 
γὰρ ὄρος λόγος ἐστὶ, τὸ τί ἐστι xav οὐσίαν τὸ ση- 
μαινόμενον ἀποδιδούς " τὸ δὲ ἀγένητος, οὐ λόγος ὃν, 
ἀλλ᾽ ὄνομα φαίΐψεται. Διαφορὰ τοιγαροῦν ἕσται τὸ 
ἀγόνητον, καὶ διαφορὰ οὐσιώδης " τοῦτο γὰρ τὸ λει- 
«όμενον. '᾽Αλλ᾽ ἴδωμεν εἴ τις ἡμῖν ἐπιτρέπει λόγος, 
οὕτω νοοῦντας μὴ σφάλλεσθαι. θρῶμεν τοίνυν ὅτι 
κᾶν ὅπερ ἂν δέχοιτο τὴν διαφορὰν, σύνθετον ἔσται, 
χαὶ οὐχ ἁπλοῦν. Ἐπειδὴ δὲ ἁπλοῦς τε ὧν χαὶ ἀσύν- 
θετὸος παρὰ παντὸς ἂν δήπουθεν ἀνθρώπον Θεὸς ὁμο- 
λογηθήσεται, οὐχ ἂν εἴη διαφορὰ τὸ ἀγένητον. Εἰ δὲ 
cur» εἰρημένων οὐδέν ἐστιν, οὐχ ἐν τῷ ἀγενῆτῳ τὸ 
εἶναί ἐστι τοῦ Θεοῦ. Οὐ γὰρ οὐσίαν σημαίνει τοῦτο, 
ἀλλὰ τοῦ εἶναι τοιῶσδε αὐτὴν παραστατιχὺν φαίνε:- 
ται. 


Αλλο. 


Ei τὸ ἀγένητος ὄνομα, τὸ μὴ γεγενῆσθαι σημαῖνον, 
τῆς οὐσίας ἐστὶ δηλωτιχὸν τῆς τοῦ Θεοῦ, τί χωλύσει 
χαὶ τὸ γελαστιχὸν τῇ τοῦ ἀνθρώπου φύσει προσὸν, 
οὐσίαν αὐτοῦ εἶναι " χαὶ πάνθ᾽ ὅσαπερ ἂν τοῖς οὖσιν 
ἰδίως προσῇ, ταῦτα λέγειν αὑτοῖς εἷναι οὐσίας ; Εἰ 
δὲ τὸ ἑχάστου ἴδιον, οὐχ αὐτό ἐστιν οὐσία, ἀλλὰ τῇ 
οἡσίᾳ πρησὸν, οἷον ἀνθρώπῳ τὸ γελαστιχὰν, καὶ ἵππῳ 
τὸ χρεμετιστιχὸν, οὐχ ἂν εἴη τὸ ἀγένητον οὐσία, οὐ 
τὶ ἐστι σημαῖνον χατὰ φύσιν Θεὸς, ἀλλ᾽ ὅτι τοιώσδέ 
ἐστι, χαὶ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἴδιον αὐτοῦ τυγχά- 
νεῖ. 

AAAO. 

Tc οὐσίας τοῦ Θεοῦ t) ἀγένητον ὡς ἀχώριστον 
πατηγορηθήσεται, ὥσπερ ἂν εἰ καὶ κατὰ παντὸς Su- 
paw χρῶμα. "AXX* οὐκ Ex τῶν ἀχωρίστως προσόν- 
cw) αἱ οὐσίαι νοηθήσονται, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν εἰσιν αὗται. 
Ὥσκερ οὐχ ἄν τις εἰδείη τὸν χύχνον, ἧτοι τὴν χιόνα 
τἰ χατὰ φύσιν εἰσὶν, εἰ μάθοι μόνον ὅτι λευχὰ ταῦτά 
ἐστιν. Οὐ γὰρ fj λευχότης εἰς οὐσίαν νογθήσεται, 
ἀλλά τι τῶν τῇ οὐσίᾳ προσόντων. Ἢ τοίνυν ἀγένητος 
φωνὴ, ἕν τι τῶν προσόντων ἀχωρίστως τῇ οὐσίᾳ τοῦ 
Θεοῦ σημαίνουσα, οὐχ ἂν εἴη καθ᾽ ὑμᾶς οὐσία. El δὲ 
τοῦτο, ὁ εἰδὼς ὅτιπερ ἀγένητός ἐστιν ὁ chc, οὕπω 
τί ἐστὶ χατὰ φύσιν ἐπίσταται, ἀλλ᾽ ὅτι τὸ μὴ γενέσθαι 
πρόσεστι τῇ οὐσίᾳ αὐτου. 


᾿Αντίθεσις ἐκ τῶν Asyórtor εἰδέναι τὸν Gsóv, 

ὡς αὑτὸς ἑαυτόν. 

Τὸ ἀγένητος ὄνομα, φασὶν, fj τι παραστατιχὸν τῆς 
οὐσίας τοῦ Θεοῦ νοηθήσεται, f σημαίνει τι τῶν συμ- 
δεδηκότων αὐτῇ. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲν τῇ θείᾳ συμδέδηχεν 
οὐσίᾳ“ τελεία γὰρ ἐξ ἑαντῆςς. Τὸ ἀγένητον ἄρα τῆς 
οὐσίας ἔσται δηλωτιχόν. Εἰ δὲ τοῦτο, οἷδε Θεὸς ἑαυτὸν 
ἀγένητον. Καὶ εἴ τις ἕτερος τοῦτο εἰδείη, εἴσεταν 
πάντως Θεὸν, ὡς αὐτὸς ἑαυτόν. 


Πρὸς τοῦτο “λύσις. 


Σοφὸν μὲν τὸ λέγειν μηδὲν ἐπισυμδαίνειν τῇ οὐσία 
τοῦ Θεοῦ. διὰ τὸ ἔχειν αὐτὴν ἐξ ἑαυτῆς τὸ εἶναι τε- 


rentias οἱ numerum seeari non potest. At dicet for- 
tasse aliquis, ingenitum, esse deflnitionemn : sed et 
hoc falsum esse ostendetur. Omnis enim definitio 
est oratio qu», quid sit id quod deflniwr, explicat ; 
Migenitlus autem mon est oratie, sed unica vox. 
Differentia igitur erit, ingenitum, et quidem diffe- 
rentià essentialis : hoe enim solum relinquitur. €:x- 
terum videamus an aliqua ratio permittat υἱ ita 
sentientes non erremus. Videmus itaque quod 
quidquid suseipit differentiam, compositum est, et 
non simplex. Cum vero universum genus humanum 
Deum simplicem et non composituin esse fateatur, 
certe ingenitus differentia esse non potest. Αἱ si in- 
genitus nihil corum qua diximus est, profecto 
esse Dei in ingenito non consistit. Neque evim hzc 
vox essentiam ipsius significat, sed eam ita se la- 
bere declarat. 


ALIUD. 


Si ingenitum, quod idem est atque quod creatam 
non est, essentiam Dei siguificat, quid obstabit 
quominus visibile, quod humans naturz tribuitur, 
ejus substantia sit : eodemque modo omnia qe re- 
bus proprie imsunt, subatantias eorum nominare? 
Si vero quod cuique proprium est, non ipsum est 
substantia, sed ei inest, sicut homini risibile, et 
equo hianibile, certe ingenitum substantia non erit, 
non quid sit natura sua Deus significans, sed quod 
co modo se babet, ac prater alia. proprium ipsi 651, 


ALIUD. 


Ingenitum de essentia Dei inseparabiliter przdi- 
calur, quemadmodum de quovis corpore color. 
Caterum non ex iis qux inseparabiliter accidunt 
essentix intelliguntur : sed ex quibus ipsa constant, 
Neque enim quisquam intelligat quid sit secundum 
naturam suam Cycnus, aut nix, si tantum sciat illa 
963 alba esse. Neque enim albedo substantiam illo- 
rum explicat, sed aliquid quod substantie accidit. Si 
ergo vox ingenitus significat aliquid corum qua 
inseparabiliter essentia» Dei accidunt, non eril, juxta 
vestram opinionem, substantia. Quod si ita est, qui 
novit Deum ingenitum esse, nondum scit quid se- 


D cundum naturam suam sit, sed quod essentia ejus 


inest, creatum non esse. 


Objectio eorum qui dicunt se Deum nosse, wt. ipse 
seipsum. 

Atqui vox ingenitus, inquiunt, aut ipsam essen- 
tiam Dei signifleat, aut aliquid eorum quz ei acci- 
dunt. Caeterum divinze essentiae niliil. accidit : per- 
fecta enim ex se est. Ingenitum itaque essentiam 
Dei significat. Quod si ita est, novit Deus seipsum 
ingenitum. Et si quis alius hoc norit, noscet omnino 
beum, ut ipse seipsum. 


Solutio objectionis. 


Sapienter quidem dicitur nihil accidere essentia 
Dei, quoniain in seipsa perfecta est. Videmus tamen 


441 


magna ratione nos cogi, ut talia accidere Deo jma- 
ginemur, tamelsi prorsus non accidant. Quid enim 
dicemus intelligentes quod ante constitutionem 
mundi Creator secundum essentiam suam eral: 
actu tamen nondum ; quippe qui nihil adhuc eorum 
qua sunt produxerat * Cum vero universa creavit, 
factus est quodammodo creator, atque ei aliquo 
modo accidit, nimirum cum jam id actu esse visus 
sit. Si ergo intelliguntur nonnulla tanquam acci- 
disse Deo, cur frustra contenditis non debere dici 
ingenitum Deo accidisse, cum multa in ejus essentia 
accidentium speciem imitentur? 


ALIUD. 


Respondeant nobis qui ccelum palmo metiri co- 
naniur, et divin: essentize naturam intelligere sese 
jactant, quid tandem dicent cum nomen patris 
Deo tribuitur? Utrumne substantiam ejus signili- 
care, an accidens aliquod judicabuni? Atqui, cum 
nihil essentize Dei accidere censeant, accidens esse 
nequaquam concedent. Superest itaque, essentiam 
Dei eo nomine significari. Idem igitur est pater 
quod ingenitus, ne nimirum compositus $9644 atque 
ex duabus essentiis constare Deus dicatur. Quod 
Bi ila est, cum idem ex vestra sententia fuerit ingeni- 
tus et. pater, quemadmodum esse non copit, ita 
neque pater esse ccepit, sed semper hoc erat, si- 
mulque cum eo etFilius : itaenim fuerit Pater. Prz- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 
A λείαν. Ὁρῶμεν δὲ ὅτι πολὺς ἡμᾶς ἀναγκάζει λόγος, 


A48 


ὡς cupÓcÓrxóta τὰ τοιαῦτα νοεῖν ἐπὶ Θεοῦ, xa εἰ μὴ 
πάντως συνέδη. Τί γὰρ ἐροῦμεν ἐννοοῦντες ὅτι πρὸ 
μὲν τῆς διαχοσμήσεως τοῦδε τοῦ παντὸς, ἣν μὲν xat" 
οὐσίαν δημιουργὸς, οὔπω δὲ τοῦτο τῇ ἐνεργείᾳ, διὰ 
τὸ μήπω τῶν ὄντων τι παρῆχθαι πρὸς γένεσιν; 
Ἐπειδὴ δὲ ἐποίησε τὸ πᾶν, γέγονεν ὥσπερ καὶ δη- 
μιουργὸς, xai τρόπον τινὰ συμδέδηχε τοῦτο αὑτῷ, 
διὰ τοῦ καὶ ἐξ ἐνεργείας ὀφθῆναι τοιοῦτον. El τοίνυν 
νοεῖταί τινα τῶν πραγμάτων ὡς ἐπισυμδεθηχότα 
Θεῷ, τί μάτην περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐπισυμξεδηχέναι 
λέγειν τῷ Θεῷ τὸ ἀγένητον διατείνεσθε, ἐν τῷ τοιῷδε 
σχήματι φαινομένων τινῶν τῶν ὅσαπέρ ἔστι xav" 
οὐσίαν αὐτῷ; 
AXAO. 


᾿Ατοχρινάσθωσαν ἡμῖν ol σπιθαμῇ μετρεῖν ἐπι- 
χειροῦντες τὸν οὐρανὸν, xal τὴν θείαν οὐσίαν ὅπως 
ἔχει φύσεως νοεῖν ὑπισχνούμενοι, τί ποτε ἄρα ἑροῦτ: 
τὸ πατὴρ ὄνομα ταττόμενον ἐπὶ Θεοῦ; Τῆς οὐσίας 
αὐτοῦ παραστατιχὸν f| συμθεδηχότος αὐτῇ τινος ; 
᾽Αλλ᾽ οὐδὲν ἐπισυμθαίνειν τῇ οὐσίᾳ τοῦ Θεοῦ φάσχον- 
τὲς, οὐχ εἶναι δώσουσι συμδεδηχός. Λείπεται τοίνυν 
εἰπεῖν ὅτι τῆς οὐσίας δηλωτιχόν ἐστι. Ταρτὸν οὖν τὸ 
πατὴρ τῷ ἀγενήτῳ, ἵνα μὴ σύνθετος χαὶ ἐχ δύο συγ- 
κείμενος οὐσιῶν νοῆται Θεός. El δὲ τοῦτο, ἐπειδὴ 
ταυτὸν ἀγένητος xal πατὴρ χαθ᾽ ὑμᾶς, ὥσπερ τοῦ 
εἶναι οὐχ ἤρξατο, οὕτως οὐδὲ τοῦ εἶναι πατήρ" ἀλλ᾽ 
ἣν ἀεὶ τοῦτο, συνεισφερομένου δηλαδὴ xaX τοῦ γενγή- 
ματος " οὕτω γὰρ ἂν εἴη Πατήρ. Ἔτι τε πρὸς τούτῳ, 


terea si ingenitus et pater essentiam in Deo signifl- C εἰ τὸ ἀγένητον καὶ πατὴρ ἐπὶ Θεοῦ τὴν οὐσίαν στ» 


cant, quid obstiterit quominus dicamus ha:c nomina 
reciproca prorsus inter se esse: ita ut qui sit pa- 
ter, is etiam sit ingenitus ; et qui ingenitus, idem 
quoque pater? Atque ita fiet. ut appellatio ingenii , 
quz soli Deo proprie ac peculiariter convenit, omni- 
bus fiat comnunis. Videte igitur in quantam absur- 
ditatem devolvamini. 


ALIUD. 


Si nihil Deo accidere mente concipitis, neque 
aliis ita cogitare permittitis, magnz vos undequa- 
que difficultates prement, et innumera impiarum 
cogitationum turba circumsistet. Nam si quis vos 
interroget, pater, ingenitus, incorruptibilis, im- 
mortalis, invisibilis, aliaque ejus generis quz na- 
turaliter Deo insunt, et de sola ipsius essentia 
prodicantur, utrum essentiae sint, an potius unum- 
quodque essentiam significet, necne? Quid sta- 
tuetis? Nam si singula essentiam significant, ex tot 
essentiis vobis simplex Deus compositus erit, quot 
sunt ea quz ipsi naturaliter inesse cernuntur. Ad 
liec illud etiam necessario verum est, quod opposita 
jis quse diximus, nimirum creatum, corruptibile el 
visibile, omnia erunt ejusdem substantiz, imo po- 
tius eamdem substantiam significabunt. Quod si ita" 
est, nihil impediet quominus dicamus idem esse 
lignum et filium, lapidem et genimen. Creata enim, 
corruptibilia et visibilia hzec sunt ; atque ita. rerum 
ewnium ordo perturbabitur. Si ergo hon quecunque 


μαίνει, τί χωλύσει λέγειν ὅτι πάντως ἀντιστρέψει 
πρὸς ἑαυτὰ τὰ ὀνόματα, ὡς εἴ τίς ἐστι πατὴρ, τοῦτ᾽ 
εἶναι xal ἀγένητον" xai εἴ τι ἀγένητον, τοῦτο xaÀ 
πατῆρ; Οἰχήσεται δὴ οὖν καὶ χωρήσει λοιπὸν às 
πάντας τὸ μόνῳ προσὸν τῷ Θεῷ ὡς ἴδιον αὐτοῦ καὶ 
ἐξαίρετον τὸ ἀγένητον εἶναί φημι. Ὅρϑτε τοίνυν εἰς 
ὅσην ἀτοπίαν ὑμῖν χαταστρέφουσιν οἱ λόγοι. 
Αλλο. 

Μηδὲν χατ᾽ ἐπίνοιαν συμδεθηχὸς νοοῦντες ἐξὶ 
Θεοῦ, μήτε μὴν οὕτω τισὶν νοεῖν ἐπιτρέποντες, πολλῇ 
δυσχερείᾳ περιπεσεῖσθε “πάντως, xal μυρίος ἡμᾶς 
νοημάτων ἀθέσμων περιεστήξει θόρυδος. ἾΑρα γὰρ εἴ 
τις; ὑμᾶς ἐρωτῴη, τὸ πατὴρ xaX τὸ ἀγένητος, ἄφθαρ- 
τός τε χαὶ ἀθάνατος, χαὶ ἀόρατος, xax ὅσα ἕτερᾶ ἐστι 
τοιαῦτα, κατὰ φύσιν ἐνυπάρχοντα τῷ θεῷ, χαὶ χατὰ 
μόνης τῆς οὐσίας αὐτοῦ χατηγορούμενα, πότερον 
οὐσίας εἶναι δώσετε, μᾶλλον δὲ ἔχαστον αὐτῶν οὐσίαν 
σημαίνει, ἣ οὐχί; Ποῖον ἀποδώσετε λόγον : El pi 
οὖν ἕχαστον οὐσίαν σημαίνει, £x τοσούτων ὑμῖν οὐ- 
σιῶν, ὁ ἀπλοῦς συγχείσεται Θεὸς, ὅσαπερ ἂν αὑτῷ 
φυσιχῶς προσόντα φαίνηται, Πρὸς δέ γε τούτῳ 
χἀχεῖνο πάντως ἀναγχαῖον ὑπάρχειν ἀληθὲς, ὅτι xal 
τὰ ἀντιχείμενα τοῖς εἰρημένοις τὸ γενητὸν δηλαδὴ, 
τὸ φθαρτὸν, τὸ ὁρατὸν ἔσται πάντα τῆς αὐτῆς οὐσίας" 
μᾶλλον δὲ μίαν οὐσίαν σημαίνει. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν 
χωλύσει λέγειν ταυτὸν εἶναι ξύλον χαὶ υἱὸν, λίθον χαὶ 
γέννημα. Γενητὰ γὰρ xol φθαρτὰ χαὶ ὁρατὰ ταῦτά 
ἐστι" χαὶ συγχέχυται λοιπὸν τῶν πραγμάτων f, τάξις. 


449 


TIIESAURUS. 


450 


* Ei τοίνυν οὐχ ὅσα προσεῖναι λέγεται χατὰ φύσιν τῷ A Deo naturaliter insunt, essentia ipsius sunt : super- 


Θεῷ, ταῦτα πάντως ἔσται αὐτοῦ χαὶ οὐσία, λείπεται 
λέγειν αὐτὰ τῇ οὐσίᾳ συμδεδηχότα, μέχρι μόνης φω- 
νῆῇς οὕτω νοούμενα. Οὐχ ἔχει γὰρ ἡ ἀνθρώπου φύσις 
μεῖζόν τι τῶν χαθ᾽ ἑαυτὴν λέγειν ἐπὶ Θεοῦ, Διὸ δὴ 
«olg ἰδίοις ἔθεσιν ἐπ᾽ αὐτοῦ χεχρήμεθα, τὰ χαθ᾽ 
ἑαυτοὺς μειζόνων ὑπόδειγμα ποιούμενοι, ὥσπερ οἱ 
ἐν μιχρῷ πίναχι τὸν οὐράνιον χαταγράφοντες χύ- 
χλον. 

“Αγείθεσις ἐκ τῶν αὐτῶν διὰ τῆς slc ἄτοπον 

ἀπαγωγῆς. 

Ὃ θεὸς, φασὶ, τὴν ἑαυτοῦ φύσιν οἶδεν ἀχριδῶς 
xai ἀληθῶς, xal ὅπερ ἐστὶ xat! οὐσίαν ἐπίσταται 
σαφῶς. El δὲ οὐχ ἴσμεν ἡμεῖς οὕτως ὡς αὐτὸς οἶδεν, 
ἐσφαλμένως ἄρα χαὶ διεστραμμένως τὰ περὶ αὐτὸν 
δοξάζοντες ἁλισχόμεθα. Ὁ γὰρ μὴ ὁμοίως τῷ ἀλη- 
θῶς εἰδότι γινώσχων, οὐχ ἀληθῶς εἴσεται, πλανᾶται 
δὲ πάντως ὁ τοιοῦτος. 

Πρὸς τοῦτο «ἰύσις. 

Οὐχ ὀρῶσι πάλιν οἱ δεινοὶ πρὸς τόλμας, εἰς ὅσον 
ἀσεδεία,; καταφέρονται βάραθρον. Δεδοίχασι γὰρ, ὡς 
εἰχὸς͵ ἐλάττονς φαίνεσθαι χατὰ τὸ νοεῖν τοῦ Θεοῦ - 
φρέττουτι δὲ ὡς εὐτελὲς τὸ μὴ οὕτως εἶναι νομίζε- 
σθαι λεπτοὺς εἰς γνῶσιν, ὡς ἂν εἶναί τις δῴη χαὶ 
τὴν θείαν οὐσίαν, οὐχ εἰδότες ὅτι τοσοῦτον ὑπερέξει 
καὶ χατὰ τοῦτο τῶν γενητῶν, ὅσον αὐτῶν χαὶ χατὰ 
φύσιν διέστηχεν. Εἶτα πρὸς τούτῳ πῶς οὐ λίαν ἐστὶν 

ἀτοπώτατον, οὐχ ἀληθῶς εἰδέναι λέγειν τὸν μὴ παρα- 
πλησίως εἰδότα τι τῷ τελείαν ἔχοντι τὴν γνῶσιν 


est ut ea accidentia 6556} dicamus sola voce 
ita appellata. Neque enim potest humana natura 
majus aliquid quam pro suo ipsius modulo de Deo 
dicere. Quo fit ut nostro more in explicanda illius 
nalura utamur, per ea qux nobis insunt quasi per 
exempla majora, hoc est divina, declarantes, ut 
qui in exigua tabella ccelestes orbes describunt. 


965 Objecio hareticorum per reductionem. ad 
übsurdum. 

Deus, inquiuut, suam ipsius essentiam et na- 
turam, perfecte vereque novit, et quod secundum 
essentiam est, optime scit. Si vero nos nescimus 
ita ut ipse scit, false ergo atque perperam ipsum 
glorificamus. Nam qui non similiter eademque ra- 
tione novit, atque ia qui vere novit, certe nou vere 


cognoscit ; sed errare oinnino judicandus est. 


Solutio objectionis. 


Non vident temerarii isti in. quantum impietatis 
barathrum ruant. Verentur enim, ut apparel, ne 
inferiores Deo in intelligendo videantur, et abborreut 
ut a re vili, quod ita subtilem habeant cognitionem, 
atque divinze essentiae Lribuitur, nescientes Deum 
tanto intervallo etiam hac in parle creaturas supe- 
rare, quanto etiam ipsius natura est. excellentior. 
Praeterea quomodo non summopere absurdum sit 
dicere, non vere scire eum qui non perinde sciat, 
atque is qui perfectam habeat cognitionem ejus de 


πράγματός τινος τυχὸν, ἐφ᾽ οὗπερ ἂν τυχὸν xal οἱ C, quo sermo flat. Possumus enim minus scire, atque 


λόγοι γίνονται; Ἔστι μὲν γὰρ ἧττον εἰδέναι xat 
πατὰ τοῦτο τοῦ τελείως εἰδότος ἀπολιμπάνεσθαι, οὐ 
γὴν καντελῶς xal διεστραμμένως. Οἷον φέρε εἰπεῖν, 
ἐπίσταταὶ τις ὅτι περὶ τὴν σελήνην ἔχλειψις γένεσθαι 
συμδαίνει, ἀγνοΞῖ δὲ ὅπως xal τίνα τρόπον " ἀλλ᾽ 
ἔστω τις ἕτερος τυχὸν ὁ xal τοῦτο εἰδώς. "Ap' οὖν 
ἐπειδήπερ ὁ μέν τις σοφώτερος ὧν οἷδε τὸ συναμφό- 
τερον, ὁ δὲ χατὰ τὸ δύνασθαι νοεῖν ἐλάττων ἐχείνου 
ευγχάνων, οἷδε τὸ ἕτερον, ψευδῶς δοξάσε! περὶ τὴν 
σελήνην τὰς ἐχλείψεις γίνεσθαι λέγων ; ᾿Αλλ᾽ οὐχ 
ἔστι τοῦτο. Εἰ τοίνυν ἐνδέχεται περὶ ἑνὸς χαὶ τοῦ 
αὐτοῦ πράγματος, μείζονα μὲν ἕν τισι χεῖσθαι τὴν 
φνῶσιν, ἑλάττοντα δὲ ἐν ἑτέροις, καὶ ἀληθεῖς εἶναι 
κἃς δόξας ἐν ἀμφοτέροις, τί χωλύσει xal ἡμᾶς ἀν- 


bac ratione ab eo qui perfecie scit superari, ncque 
tamen aberrare à vero. Exempli gratia, scit aliquis 
lunz eclipsim accidere, at. quando aut qua ratione 
nescit : alius. quispiam id optime novit. Quocirca 
cum aliquis doctior novit utrumque, alius vero do- 
etrina inferior, alterum ex his novit, falsone sentire 
existimabitur de luna, qui eclipses ei accidere di- 
cit? Nequaquam profecto. Si ergo fleri potest ut 
unam eamdemque rem plenius perfectiusque ali- 
quis intelligat, alius vero minus perfecte, et tainen 
vera sit aiuborum sententia, quid obstiterit quomi- 
nus nos, cum simus liomines, minus sciamus quam 
Deus, aut ut ipse seipsum novit, quid secundum es- 
sentiam sit, ita nos non erremus? 


βρώπους ὄντας, ἔλαττον μὲν εἰδέναι Θεοῦ, ἣ ὡς αὐτὸς ἑαυτὸν οἶδε, τί ποτέ ἔστι χατ᾽ οὐσίαν, μὴ μὴν ψευδῶς 


-ἰ καὶ διεστραμμένως; 
AAAO. 


Ἐπὶ τὴν τῶν ὄντων σημασίαν fiot. χατάληψιν, 
φῳλλαῖ; xai διαφόροις ἐννοίαις ἐρχόμεθα. Καὶ o) 
πάντως ψευδῶς τε χαὶ διεστραμμένως δοξάσει τις 
πρὸς ἕτερον, ὅτι μὴ ταῖ; αὐταῖς ἐννοίαις, ἀλλ᾽ ἐτέ- 
pais; τισὶν ἐπί τι τῶν ζητουμένων βαδίζει. Οἷον φέρε 
tixsly, ἔστωσαν δύο τινὲς ἐρωτώμενοι, εἰ ταυτόν ἐστι 
τῷ ἀνθρώπῳ ὁ ἵππος, χαὶ ὁ μὲν ἀποχρινέσθω μὴ 
εἶναι ταυτὸν, ἐπεὶ πᾶς ἄνθρωπος γελαστιχὸν, d, δὲ 
ἵππος οὐ τοῦτο“ ὁ δὲ ἕτερος λεγέτω, Οὗ ταυτὸν ἵππῳ 
6 ἄνθρωπος, ἐπειδή περ τὸ χρεμετιστιχὸν τῆς οὐσίας 
αὐτοῦ οὐ χατηγορεῖται. "Ap! οὖν οὐχ ἀληθεύπουσιν 


ALIUD. 


Multis ac diversis rationibus ad significationem , 
sive cognitionem rerum pervenitur, neque omnino fal- - 
se ac perperam quis sentiat, S86 tametsi non iisdem, 
sed aliis quibusdam rationibus ad id quod quzritur 
pertingat. Exempli gratia, sint duo qui interrogeu- 
tur, utrum liomo et equus sint idem : atque hic qui- 
dem respondeat non esse idem, siquidem omnis 
homo sit risibilis, equus vero non item : alter au- 
tem respondeat differre equum ab bomine, siquidein 
liunibile de substantia hujus non prxdicetur. Nonne 
uterque verum priedicat, ei rectam differentiam 


45} 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 452 


causam assignant, tametsi diversis rationibus utan- A ἀμφότεροι, xal λόγον ἀποδώσουσιν ὀρθὸν, εἰ xal μὴ 


tur? Cum itaque fleri possit ut diversimode de rebus 
sentiamus, neque tamen a vero aberremus , quid 
obstabit quominus Deus quidem perfecte seipsum 
cognoscat, quid sit secundum essentiam : nos vero, 
cum simus bomines, minorem, non tamen falsam , 
de eo notitiam liabeamus? 


ALIUD. 


Si cognitionem, qu:e cuivis rationali creatura; 
inest, generis cujusque differentia commensurari 
videmus, iia ut alia censenda sit esse in angelis, 
anajor autem in arcbangelis, eaque ipsa mejor in 
superioribus potestatibus, cominensurata igitur est 
etiam hominis coguitio, minor videlicet iis, quas 
diximus, exeistens. Quomodo ergo erit par cogni- 
lione cum Deo, qui angelos quidem inteliectu aequat , 
presertim cum id indubitatum sit, Dei scientiam 
omnem intellectum superare ? 


ALIUD. 


Multa nomina de Deo przedicantur, quorum sin- 
gula non quid essentialiter Deus sit, signillcant, sed 
aut quid non sit, aut relationem quamdam ad aliud 
que ab eo distinguuntur. Exempli gratia, incor- 
ruptibile et immortale significant quid non sit: 
pater vero aut ingenilus, quia genitor est ad 
distinctionem filii, et quia creatus non est ; sed 
singula hzc, ut. diximus, non ipsam essentiam de- 
clarant; sed aliquid eorum qu:e circa essentiam 
versantur. Si ergo per hxc nomina sive significatio- 
nes ad cognitionem Dei quodammodo manu duci- 
mur, quomodo essentiam ipsius cognoscemts, si 
ea solum qux circa eam versantur discimus, non 
autem quid naturaliter sit? Periude enim est ac si 
quis dicat se nosse quid sit anima hominis secun- 
duin substantiam, si norit eam esse qualitatis, 
quantitatisque et forms expertem : aut si dicat 
se nosse quid sit ex sua natura corpus humanum, 
267 si sciat album aut nigrum illud esse. Sub- 
8tanti:x igitur non ex lis qua circa ipsas versantur 
cognosci possunt, sed ex quibus ips: per se sub- 
sistunt. 


ALIUD. 


Deus simplex esse et non compositus ab omnibus 
praedicatur. Absurdum itaque est dicere, talem ip- 


sum de se babere coguitionem, qualem et nos. Nam ' 
si ipse aliud quidpiam est, alia vero quxdam ab ipso . 


cognitio quz ei inesL,.compositus erit, et non sim- 
plex. Cum vero absque ullo duhio simplex sit, certe 
cognitio qua in ipso est diversa ab ipso non est. ln 
nobis autem alia est ratio. Sumus enim secuuduim 
substantiam proprie, in substantia autem sitam ba- 
bemus cognitionem, veluti colorem in corpore. Non 
ergo similiter eodemque modo cognoscemus quo 
Deus, quippe qui aliter exsistamus quam ipse. Nam 
ipse, tanquam hoc ipsum, intellectus omnium supre- 
mus divinitus contemplatur omnia ac novit seipsum. 


ταῖς αὐταῖς ἐννοίαις ἐχρήσαντο ; Δυνατοῦ τοιγαροῦν 
ὄντος διαφόρως μὲν δοξάζειν περί st τῶν ὄντων, μὴ 
ψευδῶς δὲ μηδὲ διεστραμμένως, τί χωλύσει Θεὸν μὲν 
ἑαυτὸν εἰδέναι τελείως ὅπερ ἐστὶν xav' οὐσίαν" 
ἡμᾶς δὲ ἀνθρώπους ὄντας ἔλαττόν τε νοοῦντας 
αὐτοῦ, μὴ πάντως xai διεψευσμένας ἔχειν τὰς 
δόξας : 
AAAO. 

Ei παντὶ λογιχῷ τὴν ἐνυπάρχουταν αὐτῷ γνῶσιν 
ὁρῶμεν τῇ τοῦ γένους διαφορᾷ συμμεμετρημένην, 
ὡς ἑτέραν μὲν εἶναι πιστεύειν ἐν ἀγγέλοις, μείζονα 
δὲ ἐν ἀρχαγγέλοις, καὶ ἔτι ταύτης ὑπερέχουσαν ἐν 
ταῖς ἀνωτέρω δυνάμεσι" συμμεμέτρηται τοίνυν xal 
ἀνθρώπου γνῶσις ἐλάττων οὖσα τῆς τῶν εἰρημένων, 
Πῶς οὖν ὁμοίως δοξάσε!: Θεῷ ὁ μὴ τοσοῦτος εἰς 
γοῦν, ὅσον ἂν εἶναί τις δοίη τὸν ἄγγελον, ἀμολογου- 
μένου δήπουθεν ὅτιπερ dj θεοῦ γνῶσις ὑπερέχει 
πάντα νοῦν, xal πᾶσαν χατάληψιν ἀναδήσεται ; 


AAAO0 


Πολλὰ τῶν ὀνομάτων ὁρῶμεν ἐπὶ Θεοῦ ταντόμενα, 
ἀλλ᾽ ἔχαστον αὐτῶν οὐ τί xacT' οὐσίαν ἐστὶν ὁ Θοὺς, 
σημαῖνον φαίνεται, ἀλλ᾽ ἣ τί οὐχ ἔστι δηλοῖ, ἢ σχέσιν 
τινὰ σημαίνει πρός τι τῶν διαστελλομένων..-Οἷον φέρε 
εἰπεῖν, τὸ ἄφθαρτον xal τὸ ἀθάνατον τί οὐχ ἔστι δη- 
λοῖ τὸ δὲ πατὴρ f] ἀγένητας, ὅτι γεννήτωρ ἐστὶ πρὸς 
υἱὸν ἀντιδιαστελλόμενον, χαὶ ὅτι οὐ γέγονεν" ἀλλὰ 
τούτων ἔχαστον οὐ τῆς οὐσίας ἐστὶ Gnuavvode, 


C καθάπερ ἤδη προείπομεν, ἀλλά τι τῶν περὶ τὴν δ᾽ 


σίαν σημαίνει, Εἰ τοίνυν Ex τῶν τοιούτων ὀνομάιει 
fico: σημασιῶν ἡμεῖς ἐπὶ τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν χα» 
αγωγούμεθα. πῶς εἰσόμεθα τὴν οὐσίαν αὐτοῦ pie 
τὰ περὶ αὐτὴν μανθάνοντες, οὐ τί ἔστι χατὰ pdoty 
παιδευόμενοι ; "Ὅμοιον γὰρ ὡς εἴ τις λέγοι yy ἂν- 
θρώπου Ψυχὴν τί xac' οὐσίαν ἐστὶν ἐπίστασθας σα- 
φῶς, εἴπερ εἰδείη ὅτιπερ ἄποιος, ἄποσός zé ἔστι xal 
ἀσχημάτιστο: * ἣ εἴπερ λέγοι τὸ σῶμα τυχὸν “ὃ ἀν- 
θρώπινον τί χατὰ φύσιν ἐστὶν εἰδένα!:, f| λευχὴν 1| 
μέλαν εἶναι λέγοι. Οὐχοῦν οὐχ ἐχ τῶν περὶ τὰς eb- 
σίας αἱ οὐσίαι γνωσθήσονται, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν εἰσιν αὐταὶ 
χαθ᾽ ἑαυτάς. 


AAAQ. 


᾿Απλοῦς xal ἀσύνθετος ὧν ὁ Θεὸς πρὸς ἀπάντων 
ὁμολογηθήσεται. Οὐχοῦν ἄτοπον τὸ λέγειν τοιαύτην 
ἔχειν αὐτὸν περὶ ἑαυτοῦ τὴν γνῶσιν, ὁποίαν ἂν χαὶ 
ἡμεῖς. Εἰ γὰρ αὑτὸς ἕτερόν τί ἐστιν, ἑτέρα δέ τις 
παρ᾽ αὐτὸν ἡ ἐν αὐτῷ γνῶσις, σύνθετος ἔσται, καὶ 
οὐχ ἁπλοῦς. Ἐπειδὴ δὲ ἁπλοῦς ὁμολογουμένως, οὔχ 
ἕτερόν τι παρ᾽ αὐτὸν ἣ £v αὐτῷ γνῶσις" ἡμεῖς δὲ οὐχ 
οὕτως. 'Espiv γὰρ κατ᾽ οὐσίαν ἰδίως " ἐν δὲ τῇ οὐ- 
σίᾳ χειμένην ἔχομεν τὴν γνῶσιν, ὥσπερ χρῶμα ἐν 
σώματι. Οὐχ ἄρα παραπλήσιον εἰσόμεθά τι τῷ Θεῷ 
οἱ μὴ οὕτως ὄντες ὡς αὐτός. ᾿Αλλ᾽ αὐτὸς μὲν ὡς 
αὑτὸ δὴ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων ἀνωτάτω, θεωρήσει 
θεοπρεπῶς tà τε ὄντα χαὶ ἑαυτόν. "Hurt; δὲ τὸ 
δοθὲν ἡμῖν μέτρον ὑπερθλίνειν οὐ. δυνάμενοι ὡς ἐν 


453 


THESAURUS. 


455 


ἐσόπτρῳ xal αἰνίγματι τὸν ἀχατάληπτον ὁρῶμεν A Nos autem cum mensuram 415 nobis data est, ex- 


Θεόν. 


ΛΟΙῸΣ AD. 


Ἐχλο τῶν μετὰ Cv ^ ἢ 
arie ἐαθήκηζ ὅτι δεὸς κατὰ Dime 1 γῆς 
εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα, οὐδὲ κείσμα. 

"Ex τῆς πρὸς Poyaulovc "EztocoAic. 

Ῥωμαίοις ἐπιστέλλων Παῦλος, « Δοῦλος, φησὶν, 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, πκλητὸς ἀπόστολος, ἀφωρισμένος εἰς 
Εὐαγγέλιον θεοῦ. » Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ Ἐπιστολῇ 
περὶ τοῦ Σωτῆρο; λέγει" « Δι᾽ οὗ ἐλάδομεν χάριν 
χαὶ ἀποστολὴν εἰς ὑπαχοὴν πίστεως ἐν πᾶσι τοῖς 
ἔθνεσιν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὑτοῦ. » Ὃ λέγων εἰς 
Ἐῤαγγέλιον ἀφωρίσθαι Θεοῦ, παραχρῆμά φησιν, 
ἀπεστάλθαι χηρύξων ἐν πᾶτι τοῖς ἔθνεσιν ὑπὲρ τοῦ 
ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς Ópo- 
λογεῖν ἐντεῦθεν δηλονότι Θεὸν ὄντα τὸν Χριστόν. Πῶς 
οὖν ἔτι «ετἰσμαε ἢ «οἰημα οὐχ ἐνδεχομένου χτιστὴν 
εἶναι τὴν οὐσίαν τοῦ χατὰ φύσιν ὄντος Θεοῦ; 

ΑΛΛΟ. 

Χάρις ὑμὶν xal εἰρήνη, φησὶν, ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς 
ἡμῶν, καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. El συμκαραλαμ.- 
6ávexas Χριστὸς παρὰ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς εἰς τὴν 
τῶν θείων χαρισμάτων ἐπίδοσιν, xaX συγχορηγεῖ 
τοῖς ἁγίοις τὰ δῶρα, πῶς οὐ Θεὸς ὁ ἐν θεοῦ τάξει 
«εθεὶς, xal πάντα ῥᾳδίως ἐνεργεῖν δυνάμενος ἅπερ 
ἂν xai ὃ γεννήσας αὐτόν ; Οὐ γὰρ δή που μίαν εἶναι 
φυσικὴν τὴν ἐνέργειαν δώσομεν Θεοῦ χαὶ ποιήματος" 
ἵνα μὴῆτε τὸ ποιηθὲν εἰς τὴν θείαν ἀνάγωμεν οὐσίαν, 
gigs μὴν τῆς θείας φύσεως τὸ ἑξαέρετον εἰς τὸν τοῖς 
qnis πρέποντα χατάγωμεν τόπον. Οἷς γὰρ ἡ tv- 
ἐργεία κρὶ ἢ δύναμις ἀπαραλλάχτως μία, τούτοις 
ἀνάγχη καὶ τὴν τοῦ εἴδους ἐνότητα σώζεσθαι. Αλλως 
tt καὶ τοῦ προφήτου λέγοντος Ἡσαΐου" « Κύριε, ὁ 
θιὸς ἡμῶν, εἰρήνην δὸς ἡμῖν,» ταύτην ὁ Υἱὸς μετὰ 
Βατρὸς χορηγῶν φαίνεται. Θεὸς οὖν ἄρα xai Θεὸς 
ἀληθινὸς ὁ ἐν Θεῷ Πατρὶ καὶ μετὰ Πατρὸς πάντα 
ἐνεργῶν. 

AAAD, εἰς τὸ αὑτό. 

Συνταττόμενος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖ; ὁ Χριρτὸς, 

καὶ ὅσον οὐδέπω μέλλων ἤδη πρὸς τὸ σωτήριον ἀνα- 
δήσεσθαι πάθος, « Εἰρήνην, φησὶ, τὴν ἐμὴν δίδωμι 


cedere nou possimus, veluti in speculo et :enigmate 
Deum incoimprehensibilem cernimus **. 


ASSERTIO XXXII. 


Expositiones dictorum cum syllogismis ex Novo Tc- 
siamento, quod Filius sit naturaliter Deus, ex quo 
infertur mon esse opus vel creaturam. 


Ex Epistola nd Romanos. 


Paulus ad Romanos scribens : « Servus, :nquit, 
Christi vocatus apostolus, segregatus in Evangelium 
Dei **, » Rursus in eadem Epistola de Servatore ita. 
ait : « Per quem accepimus gratiam et apostolatum 
in obediemiam fidei in omnibus gen(fims pro no- 

. nine ipsius **. » Qui dicit segregatum se i& Evan- 


D gelium Dei, statim addit, missuia se αἱ pr:edicaret 


in omnihus gentibus pro nomine Domini nostri Jesu 
Christi : ut inde manifeste declaret Cliristmm osse 
Deum. Quomodo igitur opas vel creatura erit; emn 
fieri nulla ratione possit, ut creata sit essentia ejis 
qui natura sua est Deus? 


468 ALIUD. 


Gratia, inquit, et pax vobis a Deo Patre et Demino 
Jesu Christo **. Si Christus Deo ae Patri annumeratur 
in divinorum donorum largitione, ipseque &anctis 
ea confert, quomodo non sit Deus qui Dei loco con- 
sttuitur, facileque omnia praestare potest qux Pa- 
ter? Nemo enim unam esse maturalem aperationene 
statuet Dei el creature : ne videlicel id quod crea- 
tum est ad divinam essenliam evehamus : neve c 
contrario diving mature extellentiam, ad locum 
creaturis convenienter deprimainus. Nam quoruns 
operatio et vis eadem omnino est, ea etiam speciei 
unitate conveniunt, Cum vero etiam Jsaias exclaimet, 
« Domine Deus noster, da nobis pacem **, » hanc 
Filius cum Patre largiri cernitur. Deus itaque es 
verus Deus est qui in Deo Patre, et eum Patre om- 
nia operatur ac prestat. 


ALIUD, in idem. 


Christus cum &uis discipulis .precepta deret, εἰ 
jam salutarem passionem adiret, « Pacem , inqoit , 
meam do vobis, pacem mean relinquo vobis 31...» δὲ 


ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν, » El τοίνυν D ergo pacem suam esse dicit, tanquam proprium suum 


ἑαυτοῦ τὴν εἰρήνην εἶναί φησιν, ὡς ἴδιον ἀγαθὸν xal 
φυσιχῶς ἐνυπάρχον αὐτῷ, πῶς οὐχ ἔσται παντί τῳ 
φεςὶς, ὅτιπερ οὐ μετοχιχῶς ἐπὶ τὸν Υἱὸν τὰ Πατρὸς 
ἐξαίρετα διαδαίνῃ. χαθάπερ xoi ἐν τοῖς λογιχοῖς 
πτίσμασιν, ἀλλ᾽. οὐσιώδης ἕλχει λόγος ἐπὶ τὸν γε- 
γεννημένον τὰ τοῦ γεννήσαντος ἴδια; Διὸ δὴ xal 
συνδοτὴρ χαὶ συγχορηγὸς φυσιχῶς τε xai ἀδιαστά- 
τῶ; καραλαμόάνεται, xaX διανέμει σὺν Πατρὶ τοῖς 
ἁγίοις τὰς δωρεάς. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων οὐσίας, πῶς 
em ἂν εἴη φύσει 'Θεύς ; El δὲ φύσει Θεὸς, οὐ 
Sínpa. 


41 Cor, xin, 12... Rom. τ, 4... ?* lbid. ὅ. " 





bonum, ei naturaliter ipsi inexsisteng, quomodo 
non erit perspicuum quod ezimie Patris proprieta- 
ies non participstione quadam in ipsum derivantur, 
quemadmodum fere in rationales createras, sed es- 
seniialis ratio trahit in Filium quee :Putri proprio 
sunt? [taque una cum Pate dare auque 1avgiri na-.— 
turaliter. et. inseparabiliter diciter, simulque cum 
genitore dona sanctis distribuere. Qui vere ita sua 
natura comparatus est, quomodo non .sit nalura 
Deus? At si Deus natura est, creatura csse nequit, 


Apoc. t 4. ** [ga, Xxxvi, 13, 5 Joan, xv, 27. 


455 
ALIUD. 


t Revelatur, inquit, ira Uei a ccelo in omnem im- 
pietatem ev injustitiam hominum, qui veritatem in 
iujustitia continuerunt, quia cognoscibile Dei ma- 
uifestum est iu ipsis. Invisibilia enim ejus a crea- 
tione mundi, a creaturis intellecta conspiciuntur, et 
eterna ipsius virtus el divinitas **. » Si ergo ex ope- 
ris admirabilis magnificentia Creator proportione 
quadam cognoscitur, certe Filius inter creaturas 
non collocabitur. Cum vero rursum ipse sit omnium 
creator, divinitas ipsius ex operibus elucescat : quo- 
modo possit essc opus vel creatura is quem creatu- 
rarum 969 natura per hoc ipsum quod creatz 
sunt, Deum naturaliter esse declarant ? 


ALIUD. 


Eos qui ex creaturis divinitatem Creatorià pro- 
portione quadam cognoscere possunt, inexcusabiles 
futuros ait Paulus, quod, cum cognovissent Deum, 
non ut Deum glorificaverunt, vel gratias egeruut ?*. 
Quocirca, si Deum cognoscunt qui creaturarum opi- 
ficem contemplantur, Verbo autem Dei coli firmati 
sunt *, Deus itaque, non creatura est Filius, qui 
omnibus suum esse dedit : quem qui glorificare de- 
trectant, manent inexcusabiles, de quibus nobis est 
sermo. Praeterea glorificatio soli Deo debetur et 
convenit, a creata autem natura est aliena : quod 
ipsum Servator nos docens, ad discipulos suos in- 
quit : « Luceat lux vestra coram hominibus, ut vi- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHI. 


436 
AAAO. 


ε«᾿Αποχαλύπτεται γὰρ, φησὶν, ὀργὴ Θεοῦ ἀπὸ 
οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν ἀσέδειαν xal ἀδιχίαν ἀνθρώπων 
τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδιχίᾳ χατεχόντων, διότ' τὸ 
γνωστὸν τοῦ Θεοῦ, φανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς. Τὰ γὰρ 
ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ χτίσεως χόσμον, τοῖς ποιήμασι 
νοούμενα καθορᾶται, f) τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις xa: 
θειότη:. , Εἰ τοίνυν ἀπὸ τῆς ἐν τοῖς ποιήμασι μεγα- 
λουργίας ἀναλόγως 1| τοῦ μεγαλουργήσαντος ὁρᾶται 
θειότης, ἔξω μὲν πάντων τῶν γενητῶν ὁ Υἱὸς χείσε- 
ται. Ἐπειδὴ δὲ πάλιν αὐτός ἔστιν ὁ πάντων ποιητὴς, 
αὑτοῦ δηλονότι xal ἡ θειότης διὰ τῶν πεποιημένων 
ὁρᾶται" πῶς οὖν ποίημα ἣ χτίσμα ὃν dj τῶν γενη- 
τῶν φύσις δι᾽ αὐτοῦ τοῦ πεποιῆσθαι δειχνύει Θεοῦ 
ὄντα χατὰ φύσιν; 

ἄλλο. 

Τοὺς ἐχ τῶν ποιημάτων ἀναλόγως τοῦ δημιουρ- 
γοῦ τὴν θειότητα δυναμένους ὁρᾷν, ἀναπολογήτους 
ἔσεσθαί φησιν ὁ μαχάριος Παῦλος, διότε γνόντες τὸν 
Θεὸν, οὐχ ὡς Θεὸν ἐδόξασαν ἧ ηὐχαρίστησαν. Οὐχοῦν 
εἰ Θεὸν ἐπιγινώσχουσιν οἱ τὸν τῆς χτίσεως ὁρῶντες 
δημιουργὸν, τῷ δὲ Λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθτ- 
cav, θεὸς ἄρα, xaX οὐ ποίημα ὁ Υἱὸς, ὃ πάντα πρὸς 
τὸ εἶναι xaXésaq: ὃν xal δοξάσαι παραιτησάμενοι 
μένουσιν &vamoAó Tr tot, περὶ ὧν ἡμῖν ὁ λόγος. Δοξο- 
λογία δὲ πάλιν χρεωστεῖται καὶ πρέπει μόνῳ Θεῷ, 
γενητῆς δὲ φύσεως ἀλλότριον" ὃ καὶ διδάσχων ἡμᾶς ὁ 
Σωτὴρ, πρὸς τοὺς οἰχείους φησὶ μαθητάς" « Λαμψάτω 
τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροτθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι 


dentes bona opera vestra, glorificent Patrem ve- C τὰ χαλὰ ἔργα ὑμῶν, xat δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν 


strum qui in coelis est *!. » Neque enim discipulis 
recte factorum suorum gloriam ascribi debere sta- 
tuit, sed potius Deo, ut videlicet ipsi debitam. Si 
vero ipse veritatis testis, ut ostensum cst, glorlfl- 
cari debere Christum dicit, quomodo non sit Deus is 
cui gloriam Deo convenientem ascribit? 


ALIUD. 

Paulus testatur traditos esse in intellectum re« 
probum, et in passiones ignominie, « omnes qui 
Dei veritatem in mendacium mutarunt ; qui et co- 
luerunt et servierunt creaturz potius quam Crea- 
tori, qui est benedictus in szcula. Amen **. » Si 
ergo immutat veritatem in mendacium qui creatu- 
ram colit potius quam Deum, certe veritatem inte- 
gram conservat qui id non facit, sed potius, con- 
tra quam illi errantes, creatorem et factorem colit. 
Creator autein et factor est Filius, ipsumque coli- 
mus tanquam omnium Dominum. Neque enim am- 
plius erramus, veritatem in mendacium commu- 
tantes. Non est igitar creatura, qui contra quam 
creature perinde censetur creator ac Pater, et est 
benedictus in sacula. Amen. 

ALIUD. 


De iis qui nullam de peccatis suis poenitentiam 
agunt, sed indissolubili quodain vinculo vitiis suis 
annexi sunt, Paulus ita loquitur : « Secundum au- 


*! Rem. 1, 18, 19. ** ibid. 21. ** Psal. xxxi. δ. ? Maul. v, 16. 


τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, » Οὐ γὰρ τοῖς μαθηταῖς τὴν ἐφ᾽ 
οἷς εὐδοχιμοῦσι δόξαν, ἀναχεῖσθαι δεῖν ἐδοχέμασε" 
Θεῷ δὲ μᾶλλον ὡς; αὐτῷ χρεωστουμένην. ΕἸ δὲ χρῆ- 
vat δοξάζεσθλ! τὸν Χριστὸν, ὡς ἀποδέδειχται, χαὶ ὁ 
«ἧς ἀληθεία; μάρτυ; φησὶ, πῶς οὐχ ἔστι Θεὸς ὁ 
τὴν Θεῷ πρέπουσαν δόξαν περιχείμενος; 

AAAOQ. 


Παραδεδόσθαι φησὶν ὁ μαχάριο; Παῦλος εἰς ἀδόχι-- 
pov νοῦν, xai εἰς πάθη ἀτιμίας τοὺς ἀλλάξαντας 
τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει" οἵ χαὶ ἐσεδά- 
σθησαν χαὶ ἐλάτρευσαν τῇ χτίσει παρὰ τὸν xzlaavza: 
ὃς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. Εἰ «oivuv 
ἀλλάττει τὴν ἀλήθειαν ἐν τῷ ψεύδει ὁ τῇ χτίσει λα- 


D τρεύων παρὰ τὸν χτίσαντα, φυλάττει δηλαδὴ τὴν 


ἀλήθειαν ὁ μὴ τοῦτο ποιῶν, ἀλλ᾽ ἐξ ἀντιστρόφου τοῖς 
πλανωμένοις τῷ χτίστῃ λατρεύων καὶ ποιντῇ. Κτίστης 
δὲ xai ποιητὴς ὁ ΥἹὸς, καὶ αὐτῷ λατρεύομεν ὡς Θεῷ 
πάντων. Οὐ γὰρ ἔτι πλανώμεθα τὴν ἀλέθειαν οὐχ 
ἀλλάξαντες. Οὐχοῦν οὐ ποίημα ὁ ἐξ ἀντιστρόφου τοῖς 
ποιήμασιν, ὡς χτίστης μετὰ Πατρὸς νοούμενο;, καὶ 
ὑπάρχων εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. 


ΑΛΛΟ, 


Πρὸς τοὺς ἐπὶ τοῖς οἰκείοις πταίσμασιν οὐχ εἰδότας 
μετανοεῖν, ἄῤῥηκτον δὲ ὥσπερ ἐπιθέντας ἑαυτοῖς 
τῆς φαυλότητος τὸν δεσμὸν, ὁ Παῦλός crat « Κατὰ 


ὃ: Roni, d, 931 


651 


THESAURUS. 


458 


δὲ τὴν σχληρότητά cou xal ἀμετανόητον χαρδίαν θη- A tem duritiem tuam, et cor tuum impoenitens, iram 


σαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν iv ἡμέρᾳ ὀργῇς xal ἀπο- 
χαλύψεως διχαιοχρισίας τοῦ Θεοῦ, ὃς ἀποδώσει Exá- 
ὅτῳ χατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. » Εἶτα πάλιν ἑτέροις" 
« Τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς δεῖ φανερωθῆναι ἐνώπιον 
«τοῦ Χριστοῦ, ἵνα χομίτηται ἕχαστος τὰ διὰ τοῦ σώ- 
ματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν, εἴτε φαῦλον. » 
υὐχοῦν εἰ παραστησόμεθα πάντες τῷ βήματι τοῦ 
Χριστοῦ ( « Οὐδὲ γὰρ ὁ Tlatho κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ 
τὴν χρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ ΥἹῷ),» xai αὐτὸς ἀποδώ- 
σει ἑχάστῳ χατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ πῶς οὐχ ἔστα: 
φύσει Θεὸς, τοῦ Παύλου λέγοντος ἀποχάλυψιν ἔσεσθαι 
ξιχαιοχρισίας Θεοῦ, τὴν ἐφ᾽ ἐχάστῳ τῶν χρινομένων 
παρ᾽ αὐτοῦ τιθεμένην ψῆφον δηλαδὴ, ὡς τοῖς μὲν 
φαύ)οις εἰπεῖν « Πορεύεσθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ol χατηρα- 
μένοι, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον " » τοῖς δὲ τῆς εἰς αὖ- 
τὸν εὐυεδείας ἐργάταις" « Δεῦτε, ol εὐλογη μένοι τοῦ 
Πατρός μου, » καὶ τὰ ἑξῆς. 
AAAO. 


Γέγραπται πάλεν' « Διότι ἐξ ἔργων νόμου οὐ &- 
καιωθήσεται πᾶτα σὰρξ ἐνώπιον αὐτοῦ. Διὰ γὰρ νό- 
poo ἐπίγνωσις ἁμαρτίας, νυνὶ δὲ χωρὶς νόμου διχαιο- 
σύνη Θεοῦ πεφανέρωται, μαρτυρουμέγη ὑπὸ τοῦ 
γόμου xal τῶν προφητῶν, Διχαιοσύνη δὲ Θεοῦ διὰ 
πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς πάντας τοὺς πιστεύον- 
τας. ν» Ὅτε τοίνυν πιστεύοντες εἰς Χριστὸν διχαιού - 
μεθα, ὡς τὸν ὄντα φύσει χαὶ χατὰ ἀλήθειαν ἐπι- 
γνόντες Θεὸν (τοῦτο γὰρ ἐπισφραγίζει καὶ αὐτὸς ὁ 
Παῦλος τοῖς ἐξ ἐθνῶν ἐπιστέλλων « Νυνὶ δὲ γνόντες 
Os^v, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὁπὸ Θεοῦ » )" πῶς ἔσται 
ποίημα ἣ χτίσμα ὁ Υἱὸς, xa οὐχὶ μᾶλλον Θεὸς, κατὰ 
τὰ; τῶν ἁγίων φωνάς ; ᾿ 

' AAAO. 

Τοῖς διχαιουμένοις διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν 
συναγορεύων Παῦλός φησι "ε Λογιζόμεθα γὰρ διχαιοῦ- 
σθχ: ἄνθρωπον χωρὶς ἔργων νόμου " ἣ Ἰουδαίων ὁ 
Θεὸς μόνων, οὐχὶ χαὶ ἐθνῶν ; ναὶ χαὶ ἐθνῶν. Εἴπερ 
εἷς θεὸς ὃς διχαιώσει περιτομὴν ἐχ πίστεως, χαὶ 
ἀχροδυστίαν διὰ τῆς πίστεως. » Τοῦτο ποιοῦντα Χρι- 
στὸν εὑρίσχομεν. Διχαιοῦν γὰρ ὑπισχνούμενος τοὺς 
σπεστεύοντας εἰς αὐτὸν, « ᾿Αμὴν, φησὶ, λέγω ὑμῖν’ 
ὁ πιστεύων εἰς ἐμξ, οὐ χρίνεται, ἀλλ᾽ ἔχει ζωὴν αἱώ- 
vtov. » Εἰ 6b πρέπει μόνῳ τὸ διχαιοῦν τῷ Θεῷ, δι- 
χαιοῖ δὲ Χριστὸς, πῶς οὐχ ἔστι quot: Θεός ; Εἰ δὲ 
τοῦτο, οὐ ποίημα. 


ἌΛΛΟ. 


Φησί που πάλιν ὁ Παῦλος περὶ τοῦ προπάτορος 
δῶν 'A6paáy.* « Ὃς ἔστι πατὴρ πάντων ἡμῶν, xa- 
θὼς γέγραπται" Ὅτι πατέρα πολλῶν ἐθνῶν τέθειχά 
σς χατέναντι Θεοῦ τοῦ ζωοποιοῦντος τοὺς νεχρούς. " 
Θεοῦ τοιγαροῦν ζωογονεῖν τοὺς νεχροὺς λεγομένου, 
εἶτα τοῦ Υἱοῦ φάσχοντο:" « Ἐγώ εἶμι ἡ ζωή" » πά- 
λιν, ε Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον, χἀγὼ 


33 Ron, n, 5, 6. 
93. 86 Galat. iv, 0. 
** Joan. xiv, 6. 


ParBor. Gn. LXNXV., 


» Il Cor. v, 10. 
89. [tom. nij, 23-350. 


9 Joan. v, £2. 
δ Joan, rit, 18; vi, 47. 


libi thesaurizas in die irz? et revelationis justi ju- 
dicii Dei, 970 qui retribuet singulis secundum 
opera ipsorum 33.» Rursum aliis: « Omnes nos opor- 
tet manifestari coram Chiisto, ut unusquisque acci- 
piat propria corporis, prout gessit, sive bonum, 
sive malum ^. » Si ergo omnes sistemur ante tri- 
bunal Christi, « Neque eniin Pater judicat quem- 
quam, sed omne judicium dedit Filio, et ipse re- 
tribuet unicuique secundum opera ipsorum ?*; » 
quomodo non erit naturaliter Deus, cum Paulus 
dicat revelationem justi judicii Dei futuram, seu- 
tentiam. nimirum quam ipse de singulorum factis 
est laturus: ita ut malis quidem sit dicturus : « Dis- 
cedite a me, maledicti, in ignem zternum **; » pie- 
tatis vero culiloribus : « Venite, benedicti Patris 
mei ?!, » etc, 


ALIUD. 


Scriptum est etiam : « Quia ex operibus legis non 
justiücabitur omnis caro coram ipso. Nam per legem 
cognitio peccati : nunc autem sine lege justitia Dei 
manifestata est, cui attestantur lex et prophetae. Ju- 
stitia vero Dei per fidem Jesu Christi in omnes crc- 
dentes *"*, Cum igitur credentes in Christum justifi- 
cemur, utpote Deum vere ac naturaliter exsistentem 
cognoscentes : hoc enim ipse Paulus gentibus scri- 
bens confirmat, cum dicit : « Nunc autem cogno- 
scentes Deum, aut potius cogniti a Deo *5, » qun- 


C inodo sit Filius opus vel creatura, et non potius 


Deus, juxta sanctorum testimonia? 


ALIUD. 


Praeterea Paulus iis qui per fidem in Christum ju- 
stiicali sunt patrocinans : « Putamus, inquit, fide 
justificari hominem sine operibus legis : an Judxo- 
rum solum est Deus, non autem etiam gentium? 
certe et gentium. Siquidem unus Deus qui justifica- 
bit circumcisionem ex fide, et preputium per li- 
dem **. » Hoc Christum prastare invenimus. Pro- 
mitteng enim se justificaturum credentes in se, 
iuquit, « Amen dico vobis, qui credit in me non ju- 
dicatur, sed habet vitam aeternam **. » Si vero justl- 


p ficare soli Deo convenit , justificat autem Christus, 


quomodo non erit natura Deus? At, si hoc est, quo- 
modo sit creatura? 


ALIUD. 


Paulus alicubi de parente nostro Abraham ita di- 
cit : « Qui est pater omnium nostrum, ut scribitur ***, 
Quia patrem multarum gentium posui te coram Deo 
qui vivificat mortuos *'. » Cum igitur Deus dicatur 
vivificare mortuos, 971 cumque Filius dicat : « Ego 
sum vita **; » et, « Qui credit in me, habet vitam 
alernam, et ego resuscitabo eum iu novissimo 


9 Jil. 54. *'" Rom. m, 90- 
*! lom. iv, 16, 17, 


15 


** Matth. xxv, 41. 
40 Gen. xvii, f. 


459 


die; » el rursum : 
vita **; » quis non confiteatur, modo sana mentis 
sit, ipsum ex essentia Patris esse, proprium ac ve- 
rum ipsius Filium, omnes Patris proprietates natu- 
raliter in se gestantem? Quod si verum est, ergo 
Deus ex Deo est, non vero opus vel ereatura. — — 


ALIUD. 


Paulus ad gentes scribens : « lXecordamini, in- 
Quit, vos gentes dicte przputia, quod alienati era- 
tis ἃ testamentis promissionis, separati a benedi- 
ctione Israel, spem non habentes, et sine Deo vos 
fuistis in hoc mundo; nunc vero cognovistis Deum **.» 
Deinde rationem cognitionis ipsis explicans inquit : 
« Prope te verbum est in ore tuo et in corde tuo, 
id est, verbum fidei quod praedicamus. Quia si con- 
fessus fueris ore tuo quod Dominus est Jesus, et 
credideris in corde tuo, quod Deus ipsum  suscita- 
vit ex mortuis, salvus eris **. » Si ergo qui credit 
in Christum, et confitetur quod est Dominus, ut ve- 
rum Deum cognoscens, justificatur , quomodo non 
erit naturaliter Deus Filius? Qui autem hoc est, 
quoinodo sit creatura? . 


ALIUD. 


Paulus divinorum arcanoruim admipistratorem ac 
ministrum seipsum esse declarans : « Audacius, in- 
quit, scripsi vobis ex parte in memoriam vos redu- 
cens per gratiam datam mili a Deo, ut. essem mi- 
nister Jesu Christi ad gentes, ministrans Kvange- 
Jium Dei, ut fiat oblatio gentium acceptabilis, san- 
ctificata in Spiritu sancto "7. » Ecce etiam bic ma- 
nifeste se per gratiam affirmat a Deo accepisse 
quod sit minister Jesu Christi. Deinde sacri sui mi- 
nisterii rationem declarans, « in Evangelium, inquit, 
Dei **. » Atqui Christum Jesum priedieans atque 
evangelizans, ita novit Filium naturaliter Deam esse. 
Neque enim nominasset Deum, qui id ex natura 
$UA non esset ; neque hae de re tantopere gloriare- 
tur dicens : « Beneplacitum fuit Deo revelare 
Filium suum per me "'"*, » si creatura et opus fuis- 
sel. 


Ex Epistola ad Corinthios prima. 


De principibus hujus sxculi, et ipsorum stultitia 
verba faciens Paulus : « Si enim 979 novissent, 
inquit, non utique Dominum glorie crucifixis- 
sent *, » Si ergo Filius est Dominus glori, qui 
pro nobis crucem sustinuit V, quomodo non sit na- 
tura Deus, aut quotnodo sit opus vel creatura, qui 
a Seraphim decantatur? Plenos enim clamant esse 
colos et terram gloria ipsius , et Dominum Sabaoth 
appellant **'. Manifestum enim est de ipso hoc 
dici, siquidem est Dominus gloriz, juxta Pauli di- 
ctum. 


€ Joan. xi, 95. 


δ᾽ Joan. vt, 40. e , 
or. i1, ὃ. 


y, 1. “15 Galat. 1, 45, 40. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 
« Ego sum resurrecíio el ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ" » χαὶ πάλιν, 


* Ephes. ν, 11, 18. 
9 Hebr. xi, 2. 


.460 


€ Ἐγώ εἶμι fj ἀνάστασις xaV ἡ ζωῇ » τίς οὐχ àv 
ὁμολογήσειεν, εἴ γε νοῦν ἔχοι, τῆς οὐσίας αὑτὸν 
ὑπάρχειν τῆς τοῦ Πατρὸς γνήσιόν τε χαὶ ἀληθέστα- 
τὸν γέννημα, πάντα φέρον ἐν ἑαυτῷ φυσιχῶς τὰ τοῦ 
γεννήσαντος ἴδια ; Εἰ δὲ τοῦτο, θεὸς ἄρα τὸ Ex Θεοῦ, 
καὶ οὐ κτίσμα ἣ ποίημα. 


ΑΛλΟ. 

Τοῖς ἐξ ἐθνῶν ἐπιστέλλων ὁ Παῦλός φησι" « Μνη- 
μονεύετε γὰρ ὑμεῖς τὰ ἔθνη οἱ καλούμενοι ἀχροθυ- 
στία, ὅτι τέ ποτε ἀπεξενωμένοι τῶν διαθηκῶν τῆς 
ἐπαγγελίας, καὶ χεχωρισμένοι τῆς εὐλογίας τοῦ Ἶσ- 
ραὴλ, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες, χαὶ ἄθεοι ἐν τῷ χόσμῳ, 
γυνὶ δὲ ἐπιγνόντες Θεόν. » Εἶτα τὸν τρόπον τῆς ixv- 


B γνώσεως αὑτοῖς ἐξηγούμενος λέγει" € Ἐγγύς σὸν τὸ 


ῥῆμά ἔστιν ἐν τῷ στόματί σον, χαὶ ἐν τῇ χαρδίᾳ σον, 
τουτέστι, τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως ὃ χηρύσσομεν. Ὅτι 
ἐὰν ὁμολογήσῃς ἐν τῷ στόματί σου, ὅτι Κύριος Ἰη- 
σοῦς, καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ χαρδίψ σου, ὅτι ὁ Θεὸς 
αὐτὸν fyevpsy Ex νεκρῶν, σωθήσῃ. » Ὅτε τοίνυν ὁ 
πιστεύων εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, xai ὁμολογῶν ὅτι Ko - 
ριός ἐστιν, ὡς θεὸν ἐπιγνοὺς τὸν ἀληθινὸν, διχαιοῦ- 
ται, πῶς οὐχ ἔστι χατὰ φύσιν Θεὸς ὁ Yióc; Ὁ δὲ 
τοῦτο ὑπάρχων, πῶς ἂν εἴη xat ποίημα ; 


AAAQ. 


Tov θείων μνστηρίων olxovópov καὶ λειτουργὸν 
ἑαυτὸν ἀναδειχνύων ὁ Παῦλος, « Τολμηρότερον δέ, 
φησὶν, ἔγραψα ὑμῖν ἀπὸ μέρους, ὡς ἐπαναμιμνήσχων 
ὑμᾶς διὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, 
εἰς τὸ εἶναί με λειτουργὸν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς τὰ ἔθνη 
ἱερουργοῦντα τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ, ἵνα γένηται ἢ 
προσφορὰ τῶν ἐθνῶν εὑπρόσδεχτο; ἡγιασμένη kv 
Πνεύματι ἀγίῳ. » Ἰδοὺ πάλιν ἐνθάδε σαφῶς εἰληφέναι 
μὲν ἐν χάριτος μέρει παρὰ τοῦ Θεοῦ διϊῖσχυρίζεται 
τὸ εἶναι λειτουργὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εἶτα τῆς ἱερουρ- 
flag τὸν τρόπον ἐξηγούμενος, « εἰς τὸ Εὐαγγέλιον, 
φησὶ, τοῦ Θεοῦ.» Καίτοι Χριστὸν Ἰησοῦν χηρύσσων 
χαὶ εὐαγγελιζόμενος, οὕτως οἷδε φύσει Θεὸν ὄντα τὸν 
Υἱόν. Οὐ γὰρ ἂν ὠνόμασε Θεὸν μὴ τοῦτο κατὰ φύσιν 
ὑπάρχοντα" οὐδ᾽ ἂν ἐφ᾽ ἑαυτῷ πολὺ λίαν ἑχαυχήσατο 
λέγων,ε Εὐδόχησεν ὁ Θεὸς ἀποχαλύψαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ 
δι᾽ ἐμοῦ, » εἴπερ ἦν χτίσμα xal ποίημα. 


'Ex τῆς πρὸς Κοριγθίους a'. 


Περὶ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου χαὶ τῆς ἐν 
αὑτοῖς μωρίας τοὺς λόγους ποιούμενος, « Εἰ γὰρ 
ἔγνωσαν, φησὶν, οὐχ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἑσταύ- 
ρωσαν. » Οὐχοῦν εἰ τῆς δόξης Κύριός ἐστιν ὁ τὸν 
σταυρὸν ὑπομείνας Υἱὸς, πῶς οὐχ ἔστι φύσει Θεὸς - 
πῶς δὲ χτίσμα ἣ ποίημα, ὁ χαὶ ὑπὸ τῶν Σεραφὶμ 
ὑμνούμενος ; Πλήρη γὰρ εἶναί φασι τόν τε οὐρανὸν 
χαὶ τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ" χαὶ Κύριον Σαδαὼθ 
ὀνομάζονσι. ΔΉλον γὰρ ὅτι περὶ αὐτοῦ τὰ τοιαῦτά 
φασιν, εἴπερ ἐστὶ τῆς δόξης Κύριος, χατὰ τὴν τοὺ 
Παύλου φωνῇῆν. 


** Rom. x, 8, 9. 


" Rom. xv, 15, 16. "7 Pom. 
9* ]33. v1, 2 : $ 


461 
AAAO. 


« Οὕτω, φησὶν, ἡμᾶς λογιζέσθω ἄνθρωπος ὡς 
ὃπηρέτας Χριστοῦ, xal οἰκονόμους μυστηρίων Θεοῦ.» 
El τοίνυν τὸ περὶ τοῦ Υἱοῦ μυστήριον, Θεοῦ μυστή- 
ριον ὁ Παῦλος ἀποχαλεῖ, πῶς οὐχ ἔσται φύσει Θεὸς, 
4 πῶς ἐν ποιήμασι τετάξεται ὁ διὰ τῶν ἀποστόλων 
ὑπηρετούμενος; Πῶς δὲ οὐχ ἀληθεύσει, Θεοῦ μυ- 
στήριον ὀνομάζων τὸ Εὐαγγέλιον Χριστοῦ, ὁ μετὰ 
πολλῆς παῤῥησίας εἰπών" « Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ ἀν- 
θρώπου παρέλαδον αὐτὸ, οὐδὲ ἐδιδάχθην, ἀλλ᾽ ὑπὸ 
κοῦ Θεοῦ δηλαδή :» Ὅτε τοίνυν θεοδίδακτος ὧν, Θεὸν 
ὄντα τὸν Υἱὸν ἐπιγινώσχει, τίς τῶν ἕτερα διδασχόν- 
τῶν ἀνέξεται; 


AAAD. 


ε Ὥστε, φησὶ, μὴ πρὸ χαιροῦ τι κρίνετε, ἕως ἂν p 


ἔλθῃ ὁ Κύριος, ὃς χαὶ φωτίσει τὰ χρυπτὰ τοῦ σχό- 
τους, καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν χαρδιῶν, xal 
τότε ὁ ἔπαινος γενήσεται ἑχάστῳ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. » 
Ἐν δὲ τοῖς Εὐαγγελίοις, στήσειν μὲν bx. δεξιῶν τὰ 
«ρόδατα, t& εὐωνύμων δὲ τὰ ἐρίφια Χριστὸς ἐπαγ- 
τἕλλεται, χατὰ τὸν χαιρὸν τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρου- 
σίας" καὶ τοὺς μὲν τῆς ἀνομίας ἐργάτας ἐχπέμψειν 
εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τοῖς δέ γε τὸν δεξιὸν ἐπέχουσι 
τόπον τοὺς ἐπαίνους ὁμοῦ τοῖς μισθοῖς ἀποδώσειν, 
λέγων τὸ, « Δεῦτε, οἱ εὐλογημένος τοῦ Πατρός μον, 
κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν 
ἀπὸ χαταδολῆς χόσμου. » Οὐχοῦν εἰ τὸν τῆς ἀρετῆς 
ἐργάτην καὶ ἐπιστήμονα ἐπαινέσειν μέλλοντος τοῦ 
Θεοῦ, Χριστός ἐστιν ὁ ἐπαινῶν, πῶς ἔσται ποίημα, 
xai οὐχὶ μᾶλλον Θεὸς kx Θεοῦ, τῆς πατρῴας οὐσίας 
ὅλον ἔχων τὸ ἴδιον, χαὶ ὧν διὰ τοῦτο φύσει Θεὸς, 
ὥσπερ χαὶ ὁ γεννῆσας αὐτόν; 

᾿ς ἢ d ἄλλο. 

“4 δυκῶ γὰρ, φησὶν, ὁ Θεὸς ἡμᾶς τοὺς ἀποστόλους 
ἐσχάτους ἀπέδειξεν ὡς ἐπιθανατίους. » Ἰδοὺ πάλεν 
τοὺς &yloug ἀποστόλους ἀποδεῖξαι λεγομένου τοῦ 
Θεοῦ, Χριστός ἐστιν ὁ ἀναδείξας. Πῶς οὖν [o0] φύσει 
Θεὸς, ὁ τοῦτο ὧν xaX καλούμενος ; Ὁ δὲ οὕτως rae 
«αὺς ἔσται ποιητός ; 

ἄλλο. 

« Ἐγενόμην, φησὶ, τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ 
ὧν Évopo; Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἔννομος Χριστοῦ, ta "E 
δάνω τοὺς ἀνόμους. » Θεὸς οὖν ἄρα ὁ Χριστὸς, οὗ 
τὸν νόμον ἔχοντες, οὐχ ἐσμὲν ἄνομοι Θεοῦ. Ὅτι δὲ 
πάλιν μόνῳ Θεῷ τὸ νομοθετεῖ olxstov, οὐχ ἀμ- 
φίδολον. 


"Ex τῆς πρὸς Κοριγθίους β'. 


« Οὐ γὰρ θέλομεν ὑμᾶς, φησὶν, ἀγνοεῖν, ἀδελφοὶ, 
ὑπὲρ τῆς θλίψεω: ἡμῶν τῆς γενομένης ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ, 
ἔτι χαϑ᾽ ὑπερθολὴν ὑπὲρ δύναμιν ἐδαρήθημεν, ὥστε 
ἑξαπορηθῆναι ἡμᾶς xaX τοῦ Qv ἀλλ᾽ αὐτοὶ ἐν αὖ- 
«ol; τὸ ἀπόχριμα τοῦ θανάτου ἐσχήχαμεν, ἵνα μὴ 
πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ 
. 8Φ1 Cor. iv, ἃ. "! Galat. 1, 13, ΝΒ Tor. iv, ὃ. 
γι. 31. 55}1 Cor. 1, 8, 9. 


TIIKSAURUS. 


469 
ALIUD. 


« Ita, inquit, nos existimet homo ut .ministros 
Christi, et dispensatores mysteriorum Dei 9, » Si 
ergo mysterium Filii, mysterium Dei Paulus vocat, 

. quomodo non erit natura Deus, aut. quomodo crea- 
turis annumerabitur is cui apostoli ministrant? 
Quomodo autem non verum dicat, Dei mysterium 
appellans Evangelium Christi, quique magna animi 
fiducia dixit: « Ego enim non accepi ab homine, 
neque doctus sum,sed a Deo δ ἢ.» Cum igitur a Deo 
edoctus, Filium Deum esse agnoscat, quis liereticos 
audiat? 


A 


ALIUD. 


« Quocirca, inquit, nolite ante tempus aliquid 
judicare, donec venerit Dominus, qui et illuminabit 
occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cor- 
dium, et tunc unicuique laus flet ab eo**. » 1n 
Evangeliis autem scribitur, quod in novissimo die 
Christus oves ab h:edis separabit, atque oves qui- 
dem a dextris, hzdos autem ἃ sinistris collocabit : 
malos quidem missurus in ignem szernum; a 
dextra vero constitutis laudes una cum prsemiils lar- 
giturus, dicens : « Venite, benedicti Patris mei, et 
possidete regnum quod paratum est vobis a con- 
stitutione mundi **. » Si ergo cum virtutis cultores 
laudibus affecturus est Deus, Christus est qui lau- 
dat, quomodo sit ereatura, et non potius Deus ex 
Deo, universam paterne essentie proprietatem in 
86 habens atque idcirco Deus exsisteus, perinde at- 
que ipse Pater? 


ALIUD. 


« Deus, inquit, nos apostolos novissimos oslten- 
dit tanquam morti destinatos **. » Ecce rursus, cum 
Deus dicatur sanctos apostolos declarasse, Christus 
est qui eos declaravit, Quomodo igitur non sit na- 
tura Deus, qui hoc est et vocatur? At qui ita se ha- 
bet, quomodo sit creatura ? 


973 ALIUD. 


« Factus suin, inquit, noa habentibus legem, tan- 
quam non habens legem, cum non sim non habens 
plegem Dei; sed habens legem Christi, ut lucri- 
faciam eos qui legem non habeut ἢ. » Deus 
itaque est Christus, cujus legem qui liabent, non 
carent Dei lege. Quod vero soli Deo conveniat leges 

ferre, dubium non est. 

Ex Epistola ad Corinthios secunda. 


« Nolumus, inquit, vos ignorare, fratres, de trihu- 
latione nostra facta in Asia, quoniam supra modu 
gravati sumus supra virtutem, ita ut tsederet eiiam 
nos vivere : sed ipsi in nobismetipsis responsum 
mortis babuimus, ut non simus fidentes in nobis, se:l 
in Deo qui suscitat mortuos **. » Ecce rursus bic 
95 | Cor. 


V Maul, xxv, 51 seqq. δ᾽ 1 Cor. 1v, 9. 


463 


S. CYRI. LI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


461 


aperte aii Deum esse qui suscitat mortuos. 1d autem À ἐγείροντι τοὺς νεχρούς. » Ἰδοὺ πάλιν ἐνθάδε axzo 


Christus facit, alicubi quidem diceus : « Ego sum 
resurrectio et vita V ; » alicubi vero : « Qui credit 
in me, habet vitam aeternam, οἱ ego suscitabo eum 
iu novissimo die "5. » Filius itaque est natura Deus, 
quippe qui ea faciendi potestatem habet quas soli 
Deo conveu:it. Non est ergo creatura, meque 
opus. 
ALIUD. 

« Fidelis, inquit, Deus, quia sermo noster ad 
vos non est, ila et non. Dei enim Filius Jesus Chri- 
stus qui per nos in vobis pradicatus est, per me 
et Silvanum et Timotheum nou est, ita et non : sed 
ita in ipso est **. » Quoniam ergo przdicatur ut Fi- 
lius ἃ Patre dicente de ipso: « Mic est Filius 
meus ** : » et rursus : « Ex utero ante luciferum 
genui te*! ; » opus vero et creatura ἃ nounullis voca- 
tur, quomodo non erit, ita et non ? Neque enim erit 
creatura, quod ex natura genitum est: neque con- 
tra erit naturaliter geuitum,quod creatum est. Cum 
vero Christus sit veritas, et factum est in ipso i/a, 
ut ait Paulus, Filius exsistens, atque ita praedica- 
tus, opus cerle sive creatura nou erit. 


. ALIUD. 


« Gratia, inquit, Deo, qui semper triumphat nas 
in Christo Jesu, et odorem justiti:e sux manifestat 
per nos in omni loeo : quia Christi odor sumus in 
Deo in iis qui salvantur, et in iis qui pereunt **. » Si 


ergo per sanctos apostolos Deus et Pater nobis ma- C 


wifestat odorem cognitionis Christi, hoc est, serimo- 
nem de coguiiione ipsius, quem qui acceperant, non 
amplius QJ A errant, nequc iinpiis et spem non ha- 
bentibus annumerabuntur, sed cognoverunt quidem 
Deum, ut inquit Paulus δ᾽, vel potius cogniti sunt a 
Deo. Christus itaque ex sua natura est Deus, qui 
gentes a cultu falsorum deorum abduxit, atque hac 
ratione ab ipsis cognitus est : el vicissim eas cogno- 
vit, per fidem in ipsuin. Qui autem revera est Deus, 
quomodo sit opus vel creatura? 


ALIUD. 


« Non eniin sumus, inquit, ut multi adulterantes 
sermonem Dei **'. » Si ergo apostolorum sermo est 
przdicatio de Servatore, Deus igitur est Filius, cu- 
jus sermonem non adulterant qui ita praedicant, et 
creaturam sive opus esse negant. Sincerus itaque 
3c purus est de veritate sermo, falsis haireticorum 
opinionibus nequaquam adulteratus. 


ALIUD, in illud, « Gratia Deo, qui semper trium- 
phal nos in Christo, el odorem justitie ἔκ mani- 
[estat per nos.» - 

Qui per apostolicam et evangelicam prazedicationem 
mauifestatus est, quisnam alius sit quam Christus? 


9 joan. x1, 25. 58 Joan. vi, 40. ** H Cor, 1, 18, 19. 


it, 14, I9. 55 Ibid. 17. 42) Galat, 1v, 9. 7 


Θεὸν εἶναί φησι τὸν ἐγείροντα τοὺς νεχρούς. Τοῦτο 
δὲ Χριστὸς ἐργάζεται, λέγων, ποτὲ μέν" « Ἐγώ 
εἶμι ἡ ἀνάστατις xai dj Qufy » ποτὲ δὲ πάλιν" « Ὁ 
πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχε: ζωὴν αἰώνιον, χἀγὼ ἀναστήσω 
αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. » Θεὸ; οὖν ἄρα κατὰ 
φύσιν ὁ Υἱὸς, ἐνεργεῖν δυνάμενος, ἃ μόνῳ πρέπει 
Θεῷ. Οὐχοῦν οὐ ποίημα, οὐδὲ γενητός. 
AAMAU. 

c Πιστὸς δὲ ὁ Θεὸς, ὅτι ὁ λόγος ἡμῶν ὁ πρὸς ὑμᾶς 
οὐχ ἔστι, ναὶ καὶ οὔ. 'O τοῦ Θεοῦ γὰρ Υἱὸς Χριστὸς 
Ἰησοῦς, ὁ ἐν ὑμῖν 5v ἡμῶν χηρυχθεὶς, δι᾽ ἐμοῦ xal 
Σιλουανοῦ xai Τιμοθέου, οὐχ ἐγένετο, ναὶ καὶ οὔ" 
ἀλλὰ ναὶ ἐν αὐτῷ γέγονεν. » Ὅταν οὖν κηρύττη ται 


Β μὲν ὡς Υἱὸς, τοῦ Πατρὸς λέγοντος περὶ αὐτοῦ" « Οὖ- 


τός ἐστιν ὃ Υἱός μου"» xai πάλιν’ «€ "Ex γαστρὸς 

πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε" » ποίημα δὲ καὶ χτίσμα 

παρά τινων ὀνομάζεται" πῶς οὐχ ἔστι, val χαὶ οὔ ; 

Οὐ γὰρ ἂν εἴη χτίσμα τὸ φύσει γεννώμενον" οὐδ᾽ ἂν 

γένοιτο φύσει τέχνον τὸ πεποιημένον. Ἐπειδὴ δὲ 

ἀλήθειά ἐστιν ὁ Χριστὸς, xal γέγονεν ἐν αὑτῷ τὸ 

val, χαθά φησιν ὁ Παῦλος, Υἱὸς ὑπάρχων, καὶ οὕτω 

κηρυττόμενος, οὐχ ἂν εἴη χτίσμα ἣ ποίημα. 
AAAO. 

« Τῷ δὲ Θεῷ χάρις, φησὶ, τῷ πάντως τε θριαμ- 
δεύοντι ἡμᾶ; ἐν τῷ Χριστῷ, xal τὴν ὀσμὴν τῆς γνώ- 
σεως αὐτοῦ φανεροῦντι, δι᾽ ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ, ὅτι 
Χριστοῦ εὐωδία ἐσμὲν τῷ Θεῷ iv τοῖς σωζομένοις 
χαὶ ἐν τοῖ; ἀπολλυμένοις. » Οὐχοῦν εἰ διὰ τῶν ἁγίων 
ἀποστόλων φανερὰν τῷ χόσμῳ χαθίστησιν ὁ Θεὸς 
xaX Πατὴρ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως τοῦ Χριστοῦ, 
τουτέστι, τὸν περὶ τῆς ἐπιγνώσεως αὐτοῦ λόγον ol 
δὲ τοῦτον λαθόντες οὐχ ἔτι πλανῶνται, οὔτε μὴν ἐν 
τοῖς ἀθέοις χαὶ ἐλπίδα μὴ ἔχουσι χαταταχθήσονταε, 
ἀλλ᾽ ἔγνωσαν μὲν τὸν Θεὸν, T] φησιν ὁ Παῦλος, μᾶλ- 
λον 66 ἐγνώσθησαν ὑπὸ Θεοῦ" Θεὸς ἄρα χατὰ ἀλέθειαν 
ὁ Χριστὸς, ὁ τῶν ψευδωνύμων θεῶν ἀποστήσας τὰ 
ἔθνη, xaX γνωσθεὶς μὲν αὐτοῖς χατὰ τοῦτο, ἐπιγνοὺς 
δὲ πάλιν αὐτὰ διὰ τῆς εἰς ἑαυτὸν πίστεως. Ὁ δὲ 
ἀληθῶς ὑπάρχων Θεὸς, πῶς ἄν εἴη χτίσμα ἣ 
ποίημα; 

AAAO. 

« Οὐ γάρ ἐσμεν ὡς οἱ πολλοὶ χαπηλεύοντες τὸν 
λόγον τοῦ Θεοῦ. » Οὐχοῦν εἰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων Ó 
λόγος τὸ περὶ τοῦ Σωτῆρός ἐστι χέρυγμα, θεὸς ἄνα 
ἐστὶν ὁ Υἱὸς, οὗ τὸν λόγον οὐ χαπηλεύουσιν ol οὕτω 
χηρύττοντες, xal ποίημα λέγειν αὐτὸν ἣ χτίσμα 
παραιτούμενοι. "Axpasog οὖν ὥσπερ ἐστὶν ὁ περὶ 
«ἧς: ἀληθείας λόγος, τὰς ὑδαρεστέρας τῶν αἱρετιχῶν 
ψευδοδοξίας οὐχ ἔχων. 

AAAU, εἰς τὸ, « Τῷ δὲ Θεῷ χάρις τῷ πάντοτε 
θριαμδεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν ὀσμὴν 
τῆς γγώσδως αὐτοῦ φαγεροῦντι δι ἡμῶν. » 

'Ü φανερούμενος διά τε τῶν ἀποττολιχῶν xal εὐχγ- 
γελιχῶν χηρυγμάτων, τίς ἂν ἕτερος εἴη παρὰ Χρι- 


** }} Cor. 


** Maui, 10, 18. *! Pal. cix, 3. 


465 


THESAURUS. 


466 


στόν, Αὐτὸς τοιγαροῦν ἐστιν ἡ ὀσμὴ τῆς γνώσεως A lpse igitur est odor cognitionis Dei ac Patris, juxta 


«εὐ Θεοῦ xal Πατρὸς, χατὰ τὸ εἰρημένον παρ᾽ ab- 
ποῦ" εὐΟὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ 6c 
ἐμοῦ. » Καὶ πάλιν € 'O ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν 
Πατέρα.» Ὀσμὴ τοιγαροῦν ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ χαὶ 
Πατρὸς, οὐχ ἂν εἴη πρὸς αὑτὸν ἑτεροούσιος " ἀλλ᾽ 
ὥσπερ ἡ ἐξ ἀνθέων εὐωδία φυσιχῶς τε xal οὐσιωδῶς 
προεχχύπτουσα, τοῦ γεννήσαντος αὐτὴν εἴδους ἐστὶν 
ἔχφαντιχὴ, οὕτω χαὶ ὁ Υίὸς ὁσμὴ τι; ὥσπερ ὑπάρ- 
χων τῆς πατρῴας οὐσίας, ἀφ᾽ ἧς ἔστιν αὐτὸς, τὸν 
γεννήσαντα δηλοῖ. Οὐχοῦν οὐ ποίημα, ἐπεὶ μὴ τοῦτό 
ἔστιν ὁ Πατήρ. 
Αλλύ. 


« Οὐ γὰρ ἑαυτοὺς, φησὶ, χηρύττομεν, ἀλλὰ Χοι- 
ατὸν Ἰησοῦν Κύριον" ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ 
Χριστοῦ. Ὅτι ὁ Θεὸς ὁ εἰπὼν, « "Ex σχότους φῶς 
λάμψει, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς χαρδίαις ἡμῶν πρὸς 
φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης αὐτοῦ. » Ἰδοὺ δόξαν 
τοῦ Πατρὸς ὀνομάζει τὸν Υἱόν. ᾿Ελλάμψαντος γὰρ ἐν 
ταῖς καρδίαις ἡμῶν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, φωτιζό- 
μεθα πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ Χριστοῦ, χαθὰ χαὶ αὐτός 
ποῦ φησιν’ « Οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με, ἐὰν μὴ 
ὁ Πατὴρ, ὁ πέμψας με, ἑλκύσῃ αὐτόν.» Ἕλχει δὲ πρὸς 
ἐπίγνωσιν τοῦ Υἱοῦ τὴν ἑχάστου φωτίζων χαρδίαν. 
Δόξα τοιγαροῦν ὑπάρχων τοῦ Πατρὸς, πῶς ἔσται 
sofnpa, καὶ οὐχὶ μᾶλλον Υἱὸς, xaX Θεὸ; ἐκ Θεοῦ, διὰ 
τῆς; ἐνούσης αὐτῷ μεγαλειότητος φυσικῆς παρα- 
σχευάζων δοξάζεσθαι τὸν γὙεννήσαντα αὐτὸν, ὡς ἐν 
εἰκόνι τῷ Υἱῷ φαινόμενος, χατὰ τὸ παρ᾽ αὐτοῦ 


illud ab ipso dictum : « Nemo venit ad Patrem, nisi 
per me *';»et rursus : « Qui vidit me, vidit 
Patrem “δ, » Cum itaque sit odor Dei ac Patris, di- 
vers ab ipso essentixz esse nequit : sed quemad- 
modum bonus odor qui ex floribus naturaliter atque 
substantialiter diffunditur, speciem unde gignitur 
declarat, ita et Filius cum sit veluti odor quidam 
essentix patlernz, a qua ipse est, Patrem ipsum si- 
gnificat. Non est igitur creatura, quia neque Pater 
lioc est. 


ALIUD. 
« Non enim, inquit, nosipsos pr:dicamus, sed 


B Cliristum Jesum Dominum: nos autem servos ve- 


siros per Cbristum. Quoniam Deus qui dizit : Ex 
tenebris lux fulgebit, qui fulsit iu cordibus nostris ad 
illuminationem cognitionis glorize sux **. » Ecce Fi- 
lium gloriam Patris appellat. Cum enim  fulserit in 
cordibus nostris Deus ac Pater, illuminati sumus ad 
cognitionem Christi, sicut et ipse alicubi inquit : 
« Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit 
me, traxerit ipsum *. » Trahit autem ad cognitio- 
nem Filii illuminans uniuscujusque 9755 cor. Cum 
ergo sit gloria Patris, quomodo sit creatura, ac mon 
potius Filius et Deus ex Deo, per suam naturalem 
magnificentiam efficiens ut glorilicetur ipsius Pa- 


' ter, qui in Filio tanquam in imagine cernitur, ut 


ipsemet dixit: « Qui videt me, vidit et Da- 


λεγόμενον * « Ὁ ἑωραχὼ; ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πα- C trem **? » 


τέρα» 
AAAO, εἰς τὸ αὐτό. 

Ei δόξα τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ποέημα καὶ 
πείομαᾳ. ἐστὶ, λεγέσθω xai ἔχαστον τῶν πεποιημένων 
δόξα τοῦ Θεοῦ xa Πατρός. Ei γὰρ ὅλως ἐνδέχεται 
χτιστὴν xai πεποιημένην οὐσίαν ἀναθῆναι πρὸς 
τοῦτο, τὸ χωλύον οὐδὲν ἐπὶ πᾶσαν τὴν χτίσιν ἄγεσθαι 
«τὸ ἀξίωμα. Τὸ γὰρ δυνάμει πεφυχός τι γενέσθαι, 
γένοιτ᾽ ἂν ἔσθ᾽ ὅτε, χαὶ εἰ μὴ πω γέγονεν. Εἰ δὲ 
ἐπὶ τῶν ἄλλων οὐδὲν τὺ τοιοῦτον εἴρηται, μόνῳ δὲ 
πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐκ ἄρα εἷς τῶν πάντων ἐστίν. 
Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα" τὸ γὰρ ἔξω πάντων ὃν, οὐχ 
kb) τοῖς πᾶσιν ἔσται, ἀλλ᾽ ἕτερόν τι παρὰ πάντα, 
ὅπερ ἐστὶ Θεός. 

ΑΛΛΟ. 

« Τοὺς γὰρ κάντας ἡμᾶς φανερωθῆναι δεῖ, φησὶν, 
ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ ἵνα δὴ χομί- 
σηται Éxagto; πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν, εἴτε 
φαῦλον. » Οὐχοῦν εἰ Χριστῷ παραστησόμεθα, xa 
αὐτός ἐστιν ὁ χρίνων τὴν γῆν, χαὶ ἀποδιδοὺς ἑκάστῳ 
χατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, χαθά φησιν ὁ Ἑαλμῳδός" Θεὸς 
ἄρα ἐστὶ xaX Υἱὸς, οὐ ποίημα. Ἐπεὶ χαὶ ὁ. πάνσοφος 
Σολομὼν ἐν Ἐχχλησιαστῇ τοιοῦτόν τί φησιν᾽ 
« Ὅτι σύμπαν τὺ ποίημα ἄξει ὁ Θεὸς εἰς χρίσιν 
ἐν παντὶ παρεωραμένῳ, ἐὰν ἀγαθὸν, ἐὰν πονη- 
pp. o» 


** Joan, xiv, 6. 


*5 ibid. 9. ** IT Cor. iv, 5, 6. 
"5 Psal. rij, 15. 


" Eccle. itt, ! 5. 


ALIUD, in idem. 


Si Filius, cum sit gloria Patris, est opus sive 
creatura, certe unaquaeque eliam creatura dici po- 
terit gloria Dei ac Patris. Nam si essentia creata eo 
dignitatis conscendere potest, nihil obstiterit quo- 
minus hac dignitas etiam aliis creaturis sit commu- 
nis. Quod enim potentia fieri aliquid potest, id ali- 
quando actu esse potest, tametsi factum nondum 
sit. At vero si de aliis boc dici non potest, sed soli 
Filio convenit, non est igitur Filius unus ex oin- 
nibus. Ergo nec creatura : nam quod exira omnes 
est, loc inomnibus non erit, sed diversum aliquid 


Ὁ ab omnibus, quod est Deus. 


ALIUD. 

« Omnes nos, inquit, oportet , manifestari ante 
tribunal €hristi, ut unusquisque accipiat secundum 
ea qua fecit, sive bonum, sive malum **. » Quaudo 
ergo ante tribunal Christi sistemur, et ipse est 
qui judicat terram, et retribuit unicuique secun- 
dum opera ipsius, sicut ait Psalinista '* : ergo et 
Filius est Deus, non creatura; siquidem et sa- 
pientissimus Salomon tale quid in Ecclesiaste ait : 
« Quia universam creaturam adducet Deus in 
judicium pro omni errato sive bonum, sive ma- 
lum *?*. » 


" Joan. vi, 4. ** Joau, xiv, δ. ** HI Cor. v, 10. 


401 
ALIUD. 


« Non iterum nosipsos vobis commendamus, sed 
occasionem damus vobis gloriandi pro nobis, ut ha- 
beatis ad eos quigloriantur in facie et non in corde, 
Sive enim mente excessimus Deo, sive sobrii su- 
mus vobis *. » Ecce rursus Christum Deum appellat, 
cui etiam mente cessisse se dicit. Εἰ quomodo ces- 
serit ipse docet dicens : « Mihi autem absit gloria- 
ri, nisi in cruce Christi, per quam mili mundus 
crucifixus est, et ego mundo "* ; » et alibi : « He- 
brzi sunt, et ego ; Israelite sunt, et ego ?*. » — 
« Hebraeus ex Hebraeis : secundum legem Phariszus, 
secundum justitiam legis facetus irreprehensibilis : 
sed quaecunque erant mihi lucra hec propter Chri- 
sium jacturam puto, et arbitror ut stercora, ut 
Christum lucrifaciam, et inveniar in ipso non habens 
mean justitiam qua ex lege est, sed justitiaen quo 
est ex flde Jesu Christi **. » 47 Vides quo pacto 
ab onini legali gloriatione remotus fuerit, ut. Chri - 
stum lucrifaceret? Quod et Salvator nobis per pa- 
rabolam quamdam proponit, « Simile est, inquit, 
regnum coelorum homini mercatori bouas quzrenti 
margaritas; qui cum unam magni pretii inveuerit, 
ivit et vendidit omnia sua, et emit ipsam '*. » Quo- 
eirca si excessit mente pro Christo, Deo autem se 
hoe fecisse ait, quomodo Filius non sit natura 
Deus? Αἱ $i hoe est, ergo non creatura. 


ALIUD. 
« Vetera, inquit, transierunt, ecce facta sunt om- 


S. CYIULLIU ALEXANDRINI ARCHIEP. 


468 
AAAO. 


« Οὐ πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνομεν ὑμῖν, ἀλλὰ 
ἀφορμὴν διδόντες χαυχήματος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ἔχητε 
πρὸς τοὺς ἐν προσώπῳ καυχωμένους, χαὶ μὴ ἐν χαρ- 
δίᾳ. Εἴτε γὰρ ἐξέστημεν Θεῷ, εἴτε σωφρονοῦμεν 
ὑμῖν. » Ἰδοὺ πάλιν ὁ Παῦλος Θεὸν ὀνομάζει Χρι- 
στὸν, ᾧ xai ἐχοτῆναί φησιν. Καὶ ὅπως ἐξέστη, δι- 
δάξει λέγων αὐτός" « Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο χαυχᾶσθαι, 
εἰ μὴ ἐν τῷ τοῦ Χριστοῦ σταυρῷ, δι᾽ οὗ ἐμοὶ χόσμος 
ἐσταύρωται, χἀγὼ τῷ χόσμῳ᾽ » χαὶ πάλιν ἐν ἑτέροις" 
ε« Ἑσδραϊοὶ siot, χἀγώ Ἰσραηλῖταί εἶσι, χἀγώ. » — 
« Ἑόραῖος ἐξ Ἑδραίων, χατὰ νόμον Φαρισαῖος, 
χατὰ διχαιοσύνην τὴν ἐν νόμῳ γενόμενος ἄμεμπτος. 
'AXX ἅτινα ἣν μοι χέρδη, ταῦτα ἥγημαι διὰ τὸν 
Χριστὸν ζημίαν, xai ἡγοῦμαι σχύδαλον εἶναι, fva 
Χριστὸν χερδάνω, χαὶ εὑρεθῶ ἐν αὐτῷ, μὴ ἔχων 
ἐμὴν δικαιοσύνην τὴν ἐν νόμῳ, ἀλλὰ δικαιοσύνην τὴν 
διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Ὁρᾷς ὅπως ἁπάντων 
τῶν χατὰ νόμον ἐξέστη χαυχημάτων, ἵνα κερδάνῃ 
Χριστόν; Ὅπερ xai αὐτὸς ἡμῖν ὁ Σωτὴρ, ὡς ἐν πα- 
ραθυλῆς εἰσηγεῖται σχῆματι, λέγων" « μρία ἐστὶν 
ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ ἐμπόρῳ ζητοῦντι 
χαλοὺς μαργαρίτας " εὑρὼν δὲ ἕνα πολύτιμον μαρ- 
γαρίτην, ἀπελθὼν πέπραχεν ὅσα εἶχε, καὶ ἢγόρασεν 
αὐτόν. » Οὐχοῦν εἰ ἐξέστη Χριστῷ, Θεῷ δὲ τοῦτο 
πεποιηχέναι φησὶ, πῶς οὐ Θεὸς χατὰ φύσιν ὁ ΥΧίίός; 
El δὲ τοῦτα, οὐ ποίημα. 

ΑΛΛΟ. 


« Τὰ ἀρχαῖα, φησὶ, παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονα «ἃ 


uia nova. Omnia autem ex Deo, qui conciliavit nos ὦ πάντα χαινά. Τὰ δὲ πάντα Ex τοῦ Θεοῦ, τοῦ χαταλ- 


sibi per Christum, et dedit nobis ministerium re- 
conciliationis, quia Deue erat in. Christo, mundum 
sibi reconcilians, nec reputans eis delicta eorum "". a 
la his itaque animadvertendum est qua. ratione re- 
conciliati simus. Neque vero dubium est quin cre- 
dentes in Christum, quod sit Filius Dci, ipsum ut 
verum Deum suscipientes, per ipsum accedimus ad 
Patrem, sieut et ipse ait : « Nullus veniet ad Pa- 
trem nisi per me '*, » Quin et ipse Servator eos 
qui propter peccatum alieni ab ipso sunt, pro. sua 
benignitate ad se vocat, sibique concilians dixit : 


«Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, 


et ego reliciam vos '*. » Si ergo ad Ghristum acce- 


dentes, eique conciliati, Deo conciliamur, et remis- D 


Sionem peccatorum cousequimur, quomodo non 
erit Deus ex Deo, qui in Patre et cum Patre exsi- 
stit, justificans eos qui 3d ipsum accedunt, et mun- 
dum sibi ipsi concilians ?- Quod si ita est, creatus 
uon erit, 


ALIUD. 


«Pro Christo, inquit,legatione fungimur,tanquam. 
Deo exliortante per nos, obsecramus pro Christo, 
reconciliamini Deo. Eum enim qui peccatum non no- 
verat, pro nobis peccatum fecit, ut nos efficeremur 


** [1 Cor. v, 19. 15. 


** Galat. vi, 14. 
** VJ Cor. v, 17-19. 


18. Joan. xiv, 6, 


τὸ [I Cor. x1, 22. 
'* Math. xi, 28. 


λάξαντος ἡμᾶς ἑαυτῷ διὰ Χριστοῦ, xal δόντος fip. 
τὴν διαχονίαν τῆς χἀταλλαγῆς, ὡς ὅτι Θεὸς fv ἐν 
Χριστῷ, χόσμον χαταλλάσσων ἑαυτῷ, μὴ λογιζόμενος 
αὐτοῖς τὰ παραπτώματα αὐτῶν. » Znentiov ἣν νδ- 
τοις τῆς πρὸς Θεὸν ἡμῶν καταλλαγῆς τὸν «τρόπον. 
ἾΑλλ᾽ ἔστι δῆλον ὅτι πιστεύσαντες εἰς Χριστὸν, ὡς 
Υἱός τε εἴη τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν αὐτὸν ἀληθινὸν παρα- 
δεξάμενοι, δι᾽ αὐτοῦ προσίεμεν τῷ Πατρὶ, χαθὰ xol 
αὐτός qnow * ε Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα εἰ 
μὴ δι᾽ ἐμοῦ, » "Ἄλλως τε xal αὐτὸς ὁ Σωτὴρ τοὺς 
διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἀποστήσαντας ἐχ φιλανθρωπίας 
χαλεῖ πρὸς ἑαυτὸν, χαὶ ἑαυτῷ χαταλλάσσων ἔλεγε" 
ε Δεῦτε πάντες πρός με, οἱ χοπιῶντες χαὶ πεφορ- 
τισμένοι, χἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. » Οὐχοῦν εἰ προσ- 
ἰόντες xal χαταλλασσόμενοι τῷ Χριστῷ, Θεῷ χαταλ- 
λασσόμεθα, xal τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν χομιζό- 
μεθα’ πῶς οὐχ ἕσται Θεὸς Ex Θεοῦ, ὁ ἐν Πατρὶ xai 
μετὰ Πατρὸς, διχαιῶν μὲν τὸν προσερχόμενον, χό- 
cpov δὲ χαταλλάσσων ἑαυτῷ : Ei δὲ τοῦτο ἀληθὲς, 
οὐχ ἔσται γενητός. 
AAAO. 

« Ὑπὲρ Χριστοῦ οὖν πρεσδεύομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ 
παραχαλοῦντο; δι᾽ ἡμῶν δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, 
γχαταλλάγητε τῷ Θεῷ. Τὸν γὰρ μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, 
ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα 


"* Philipp. 11, 9-9. '* Matth. xiji, 45, 46. 


469 


THESAURUS. 


470 


διχαιοσύνη Θεοῦ ἐν αὐτῷ. » Οὐχοῦν ὥσπερ ὁ μονο- A justitia Dei in ipso 3.» Quocirca, quemadmodum 


γενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας 
γενόμενος, αὐτὸς χεχρημάτιχεν ἁμαρτία" οὕτως χαὶ 
ἡμεῖς, ἀναμορφωθέντες εἷς αὐτὸν διὰ τῆς πίστεως, 
δικαιοσύνη Θεοῦ γεγενῆσθαι λεγόμεθα, ὅπερ ἐστὶ 
χυρίως ὁ Υἱός. Ἡμεῖς μὲν γὰρ τῶν αὐτῷ φύσει 
προσόντων ἀγαθῶν ἠξιώμεθα, μέτοχοι γεγονότες 
αὐτοῦ διὰ τοῦ Πνεύματος * αὐτὸς δὲ πάλιν εἰς ἑαυτὸν 
ἀναδέχεται τὰ ἀνθρώπινα, πρὸς τὸ θεῖον κάλλος ἐν 
ἑαυτῷ τὴν φύσιν ἀναζωγραφῶν. “Ὅτε τοίνυν ἐστὶν ὁ 
Χριστὸς ἡ διχαιοσύνη τοῦ Πατρὸς, πῶς ἂν εἴη γενη- 
τὸς, xai οὐχὶ μᾶλλον τῷ γεννήσαντι συναΐδιος͵ εἴπερ 
ἀεὶ ἣν δίκαιος ὁ Θεὸς xoi Πατὴρ, συνούσης αὐτῷ 
δηλονότι τῆς διχαιοσύνης αὐτοῦ, τουτέστι τοῦ Υἱοῦ ; 


'Ex τῆς πρὸς Γαλάτας. 


Β 
« ΕΓ τις ὁμᾶς εὐαγγελίζεται παρ᾽ ὃ παρελάδετε, 


ἀνάθεμα ἕστω. "Apu γὰρ ἀνθρώπους πείθω, ἣ τὸν 
ϑεόν; Ἢ ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσχειν ; El ἔτι ἀνθρώ- 
τοῖς ἤρεσχον, Χριστοῦ δοῦλος οὐχ ἂν ἤμην.» Ὁ 
πείθων Θεὸν, τουτέστιν, ἐπὶ τοῖς οἰχείοις τρόποις, 
ὡς ἐπ᾽ ἀγαθοῖς πληροφορεῖν ἐπαγόμενος, οὐκ ἀν- 
θρώποις ἀρέσαι ζητεῖ, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον δουλεύσῃ 
Χριστῷ. Θεὸς ὅρα χατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, ᾧ τὴν ἐξ 
ἔργων ἀγαθῶν δουλείαν προσάγοντες ὡς Θεῷ xa 
Δεσπότῃ πάντες ἀπολογούμεθα" τοῦτο γάρ ἔστι τὸ 
κείθειν αὗτόν. Ὁ δὲ φύσει Θεὸς, οὐχ ἂν εἴη γενητός. 
ΑΛλΟ. 


« Ὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἷς C 


Χριστὸν, ἵνα kx. πίστεως διχαιωθῶμεν. Ἐλθούσης 
δὲ τῆς πίστεως, οὐχ ἕτι ὑπὸ παιδαγωγόν boysv. 
Πάντες γὰρ Υἱοὶ Θεοῦ ἐστε διὰ τῆς πίστεως ἕν 
Χριστῷ Ἰησοῦ. “Ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐδαπτίσθητε, 
Χριστὸν ἐνεδύσασθε. » Ki δὲ Χριστὸν ἐνδυσάμενοι 
διὰ Cg πίστεώς, ἀνεμορφώθημεν εἰς αὐτόν" καὶ 
διὰ τοῦτο χοηματίζομεν υἱοὶ Θεοῦ, χατὰ θέσιν δηλον- 
ὅτι, τὰ δὲ χατὰ θέσιν ἀεὶ πρὸς μίμησιν τοῦ χατὰ 
φύσιν γίνεται’ φύσει ἄρα xal οὐ θετῶς Υἱὸς ὁ Χρις 
στός. Τὸ bi φύσει γεννηθὲν ἀπὸ Θεοῦ, πῶς ἂν εἴη 
χτίσμα ἣ ποίημα, πάντας ἡμᾶς ἐπαναγχάζοντος λό- 
Y09 τῷ γεννήσαντι τὴν αὐτὴν ἔχειν οὐσίαν ὁμολογεῖν 
«5 ἐξ αὑτοῦ γεννώμενον ; 
ΑΛΛΟ. 


D 
« Λέγω δὲ ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ὁ χληρονόμος vrimóc 


ἔστιν, οὐδὲν διαφέρει δούλου, Κύριος πάντων ὧν, 
ἀλλὰ ὑπὸ ἐπιτρόπων ἐστὶ xal οἰχονόμων, ἄχρι τῆς 
προθεσμίας τοῦ Πατρός. Οὕτως καὶ ἡμεῖς ὅτε ἦμεν 
νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ χόσμου ἦμεν δεδουλω- 
μένοι " ὅτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπ- 
ἐστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐχ γυναι- 
χὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξ- 
ἀγοράσῃ, « ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάδωμεν. » Εἰ τοῖς 
τοῦ χόσμου στοιχείοις, ὡς ποιήμασι δουλεύοντες, 
ἡἠπιοί τε Ἦμεν χαὶ παράφρονες, ποίημα δὲ xoi 
κτίσμα κατ᾽ ἐχείνους ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἔτι 
«ol; ἀρχαίοις ἐγχλήμασιν ἐνεχόμεθα, νήπιο! δὲ οὐδὲν 


unigenitus Filius Dei factus in similitudine carnis 
peccati, dicitur vocatus peccatum , ita et. nos re. - 
formati ad ipsum per fldem dicimur facti essa 
justitia Dei : quod proprie est Filius. Nos enim 
bonis qux ipsi naturaliter insunt accipiendis digni 
habiti sumus, participes ipsius per Spiritum effecti: 
ipse vicissim bumana in se recipit, 9'3'7 humanam 
naturam 2d pulchritudinem divinam in seipso in- 
staurans. Cum igitur Christus sit justitia Patris ?!, 
quomodo sit creatura, et non potius Patri coxternus, 
siquidem Deus ac Pater semper est justus, semper- 
que ipsi adfuit justitia sua, hoe est Filius? 


Ez Epistola ad Galatas. 


«Si quis vobis evangelizat aliud quam accepistis, 
anatliema sit. Modo enim heminibus suadeo, an Deo? 
Aut quaro hominibus placere? Si adhuc hominibus 
placerem, Christi servus non essem **, » Si Paulus 
suadens Deo, hoc est, suis actionibus bonis vitam 
$uam probare studens, hominibus placere non cu- 
pit, sed potius Christo servire, certe Filius natu- 
raliter Deus est, cui ex operibus bonis servitutem 
offerentes ut Deo et Domino , ipsi nos probamus : 
hoc enim est ei suadere. Qui vero est natura Deus, 
crealura esse nequit. 


ALIUD. 


« Itaque lex, inquit , pxdagogus noster fuit ad 
Christum, ut ex fide justiicemur. Sed ubi venit 
fides, jam non sumus sub pxdagogo. Omnes enim 
filii Dei estis per fidem in Christo Jesu. Quicunque 
enim in Christo baptizati estis, Christum indui- 
slis **. » At vero ,si Christum induentes per fidem 
reformati sumus in ipsum , ideoque vocamur filii 
Dei, adoptione nimirum , adoptio autem semper 
imitatur id quod naturaliter fit; ergo Christus est 
natura, non adoptione Filius. Quod vero naturaliter 
genitum est a Patre, quomodo possit esse creatura, 
cum ratio ipsa nos cogat fateri id guod genitum 
est, ejusdem esse substantie cum eo quod ge- 
nuit ? 

ALIUD. 


« Dico autem quod quanto tempore hzxres parvulus 
est, non differt a servo, quamvissit Dominus omnium* 
sed sub tutoribus et dispensatoribus est, donec ad zeta- 
tem constitutam a Patre deveniat. Sic et nos quando 
eramus parvuli, sub elementis mundi serviebamus; 
quando autem venit plenitudo temporis, misit Deus 
Filium suum natum ex muliere, factum sub lege, 
ut eos qui erant. sub lege redimeret, ut adoptio- 
nem filiorum reciperemus **. » Si elementis mundi, 
utpote creaturis servientes , lofantes ac dementes 
eramus, Filius autem Dei, juxta haereticorum opi- 
nionem, est creatura, certe adhuc veteri illi culpa 
obnoxii sumus, quippe qui rursus creaturam pro 


** 11 Cor. v, 20, 91. 41 Cor. 1, 90, ** Galat. 1, 9, 10. * Galat, ur, 24-27. δι Galat. iv, 1-5. 


A 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


A7$ 


Creatore eolamus. At si, cognito 978 vero Deo A ἧττον xol νῦν ἐσμεν, δουλεύοντες χτίαματι πάλιν 


ac Domino, qui propter nos factus ex muliere, et 
factus sub lege, a cultu creaturarum recessimus, 
ct Creatorem colimus : Christus itaque est Deis et 
verus Filius, eujus etiam nos participes effecti, 
adoptionem filiorum consecuti sumus, el liberi jam 
vocamur, utpote qui ipsum liberum Filium indue- 
rimus, ut servitutis nostra forma aboleretur. 


ALIUD. 

« Significo, inquit, vobis, fratres , quod Evange- 
lium, quod a me vobis evangelizatum est , non est 
secundum hominem. Ego enim non accepi illud ab 
liomiue, sed per revelationem Jesu Christi *5. » 
Videamus itaque quid de Filio dicat, qui a Christo 
mysterium Christi didicit : « Jesus, inquit, heri et 
hodie, ipse etiam iu secula **. » Ecce quam aperte 
profitetur, Christum immutabilis naturz esse ; quod 
quidem soli Deo ac Patri proprium est, neque cui- 
quam creature congruit. Quocirca, si solus Deus 
ac Pater est immutabilis, Filius autem ejus- 
dem plane naturm, quippe qui semper idipsum est 
quod Pater, quomodo possil esse creatura, qui 
solus ineffabilis essenti: ratione Patri consimilis 
est, idemque secundum naturam suam est quod 
Pater, eo 80lo excepto quod non sit Pater ? 


ALIUD. 


« Ego enim per legem legi mortuus sum, nt Deo (. 


vivam, Christo crucifixus sum.Vivo autem, jaui non 
ego, vivit autem ia nie Christus *'. » Si accepta nova 
legeServatoris vivimus quidem Deo, legi vero Mosaiea 
mortui sumus (neque enim amplius secundum illaim 
vivimus), Deus itaque est Christus et quidem verus 
Deus. Quod sí ita est, non ergo creatura. Quod au- 
tem vivimus ipsi Christo, testabitur ipsemet veritatis 
preco, dicens : « Si enim unus pro omnibus mor- 
tuus est, omnes ergo mortui sunt, ut viventes non 
sibiipsis vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, 
et resurrexit **. » Si autem viventes Christo, Deo 
vivere dicimur, quomodo non sit Deuà ? Aut quo- 
modo possit esse crcatura ? 


ALIUD. 


« Cum, inquit, previdisset Scriptura quia ex b 


fide justilicat Deus gentes , antea evangelizavit 
Abralhz, quia Benedicentur in te omnes gentes **. » 
Si Deus dicitur gentes justificare, Christus autem 
lioc przestat, et tollit peccata mundi, juxta dictum 
279 Joanvis***, Deus itaqueest Filius, et Deus verus. 
lerversi enim cum essent Judzi, illud solum vere 
dixerunt, neminem posse remittere peccata, nisi 
solum Deum *''*, utpote legis Dominum. 


ALIUD. 
« Sed tunc, inquit, ignorantes Deum, serviebatis 


*5 Galat. 1, 11, 12. ** Hebr. xii, 8. 
** Joan. 1, 96. ^** Luc. v, 2f. 


?' Gulat. τι, 49,90. 


παρὰ τὸν χτίσαντα. El δὲ ἐπεγνωχότες ὡς ἀληθινὸν 
Θεὸν καὶ Δεσπότην τὸν δι᾽ ἡμᾶς γενόμενον Ex vovat- 
χὸς, xai γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἐξέδημεν τοῦ λα- 
τρεύειν τῇ χτίσει παρὰ τὸν χτίσαντα " θεὸς ἄρα xat 
γιὸς ἀληθινὸς ὁ Χριστὸς, οὗ καὶ ἡμεῖς ἀναδειχνύμε- 
νοι μέτοχοι, τὴν υἱοθεσίαν ἀπολαμδάνομεν, ἐλεύθεροί 
τε ἤδη χρηματίζομεν, ὡς αὐτὸν ἐνδυσάμενοι τὸν 
ἐλεύθερον Υἱὸν, ἵνα τὸ τῆς δουλείας ἥμῶν ἀφανίζηται 
σχῆμα. 
AAAOQ. 

« Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοὶ, τὸ Εὐαγγέλιον τό 
εὐαγγελισθὲν ὑπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι οὐχ ἔστι κατὰ ἄνθρω- 
πον. Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ ἀνθρώπου παρέλαδον αὐτὸ, 
οὐδὲ ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι᾽ ἀποχαλύψεως Ἰησοῦ Χρ:- 
στοῦ. » Ἴδωμεν τοίνυν τί περὶ τοῦ Υἱοῦ. φησιν ὁ 
παρ᾽ αὑτοῦ τὸ περὶ αὐτοῦ μεμαθηχὼς μυστήριον * 
ε Ἰησοῦς Χριστὸς, φησὶ, χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς 
χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. » Ἰδοὺ σαφῶς τὸ ἐν ἀτρέπτῳ 
καὶ ἀμεταποιήτῳ φύσει χεῖσθαι τὸν ΥἹὸν ὁμολογεῖ " 
ὅπερ ἴδιον μόνου Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, ἑτέρῳ δὲ πρός- 
εστι τῶν γενητῶν οὐδενί. Οὐχοῦν εἰ μόνος ἄτρε- 
πτὸος ὁ Θεὸς xal Πατὴρ, ἐν ταυτάτητι δὲ φύσεως 
χαὶ ὁ Υἱὸς, ἀεὶ τοῦτο ὧν ὅπερ ἐστὶν ὁ γεννήσας αὖ- 
τὸν, πῶς ἂν εἴη τῶν γενητῶν εἷς, ὁ μόνος τῷ φύ- 
cavit χατὰ τὸν ἄφραστον τῆς οὐσίας λόγον ἁμιλλών 
μενος, καὶ τοῦτο ὧν χατὰ φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ὁ Πατὴρ 
δίχα μόνου τοὔ εἶναι Πατήρ; 


ΑΛλΛΟ. 

« Ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα. Θεῷ 
ζήσω" Χριστῷ συνεσταύρωμαι, ζῶ δὲ οὐχέτι ἐγὼ, ζῇ 
δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. » Εἰ τοῦ Σωτῆρος τὸν νέον παρα» 
δεξάμενοι νόμον, ζῶμεν μὲν τῷ Θεῷ, νόμῳ δὲ τῷ 
διὰ Μωσέως ἀποθνήσχομεν (οὐ γὰρ ἔτι χατ᾽ kxeivov 
βιοῦμεν ἢ πολιτευόμεθα): Θεὸς ἄρα Xp: καὶ 
Θεὸς ἀληθινός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα. Ὅτι δὲ Qo- 
pe» αὐτῷ τῷ Χριστῷ, μαρτυρήσει λέγων αὐτὸς τῆς 
ἀληθείας ὁ xfpoS* « Εἰ γὰρ εἷς ὑπὲρ πάντων ἀπέθα- 
νεν, ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον, ἵνα οἱ ζῶντες μηχέτι 
ἑαυτοῖς ζῶσιν, à). τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι xal 
ἐγερθέντι. ». Εἰ δὲ ζῶντες τῷ Χριστῷ, Θεῷ ζῇν λε- 
γόμεθα, πῶς οὐχ ἔστι Θεός ; Πῶς δέ ἔστι χτίσμα ἣ 
ποίημα; 

ἄλλο. 


« Προΐδοῦσα ὃὲ ἡ Γραφὴ ὅτι ix πίστεως διχαιοῖ 
τὰ ἔθνη ὁ Θεὸς, προενηγγελίσατο τῷ ᾿Αδραὰμ, ὅτι 
ἸΕνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη. » Εἰ Θεὸς 
τὰ ἔθνη λέγεται διχαιοῦν, Χριστὸς δέ ἐστιν ὁ τοῦτο 
ποιῶν, χαὶ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ χόσμου, χατὰ 
τὴν Ἰωάννου φωνήν’ Θεὸς ἄρα ἐστὶν ὁ Υἱὸς, xo 
Θεὸς ἀληθινός. Πονηροὶ γὰρ ὄντες Ἰουδαῖοι, μόνον 
ἐχεῖνο λέγουσιν ἁληθὲς, ὡς οὐδεὶς ἁμαρτίας ἀφεῖναι 
δύναται, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεὸς, ὡς τοῦ νόμου Κύριος. 

AAAD. 
« ᾿Αλλὰ τότε μὲν οὐχ εἰδότες Θεὸν, ἐδουλεύσατε 


δ 1} Cor. v, 14, 15. ** Galat, π᾿, 8. 


43$ 


THESAURUS. 


Au 


τοῖς φύσει μὴ οὖσι θεοῖς " νῦν δὲ γνόντες Θεὸν, μᾶλ- A non natura diis : nunc autem Deum cognoscentes, 


λον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ Θεοῦ, πῶς πάλιν ἐπιστρέφετε 
ἐπὶ τὰ ἀσθενῇ χαὶ πτωχὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμον, οἷς 
πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν θέλετε ;» Εἰ τοῖς τοῦ χόσμου 
στοιχείοις, γεννητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν, ἀντιπαρα- 
θάλλεται Χριστὸς, ὡς μὴ τοῦτο ὧν, ὅπερ ἐχεῖνα" οὐχ 
ἄρα τῶν γενητῶν εἷς χαὶ αὐτὸς εὑρίσχεται͵ ὁ τοσοῦ- 
τὸν διεστηχὼς, ὡς τὰ μὲν μὴ εἶναι φύσει θεοὺς, τὸν 
δὲ τοῦτο ὑπάρχειν ἀληθινῶς. Ταύτην γὰρ ὁ Παῦλος 
εἰσφέρει τὴν διαφορὰν διὰ τοῦ προτεθέντος χεφα- 
λαίου. Ὅτι δὲ τὸν Χριστὸν ὡς Θεὸν ἐπέγνωχε τὰ 
ξύνη, κᾶσίν ἐστιν, ὡς οἶμαι, χαταφανὲς. Εἰς αὐτὸν 
γὰρ πιστεύοντα, εἧς πολυθέον πλάνης ἀπαλλάττεται. 
Ὅτι δὲ πάλιν αὐτὸν ἐπέγνωχε τὰ ἔθνη, xal ἐπεγνώ- 
σϑη παρ᾽ αὑτοῦ, ἄχουε λέγοντος " « Τὰ «pó6ara τὰ 


imo vero cogniti ἃ Deo, quomodo rursus conver- 
timini ad imbecilla elementa mundi, quibus rursus 
servire vultis 557. Si elementis mundi, quorum na- 
lura creata est, Christus ex adverso comparatur, 
nimirum, ut non idem exsistens quod illa, non 
est ergo etiam ipse ex nuniero creaturarum, qui 
tanto intervallo ab iis differt, ut 5 quidem non 
sint natura dii, ipse vero sit vere Deus. Hanc enim 
Paulus eo loco differentiam statuit. Quod vero 
Christum ut Deum cognoverint gentes, omnibus, 
ut arbitror, manifestum est: nam in ipsum cre- 
dentes a falso deorum cultu abducti sunt. Quod 
autem rursus eum cognoverint gentes, el ab eo 
cognitze sint, audi dicentem ipsum * « Oves mes 


ἐμὰ τῆς φωνῆς μου ἀχούει, καὶ γινώσχω τὰ ἐμὰ, καὶ B vocem meam audiunt, et cognosco eas, et cogno- 


γινώσχουσί με τὰ ἐμά. » 
ΑΛΛΟ. 

« ᾿Αδελφοῖ, δέομαι ὑμῶν, οὐδέν με ἠδιχήσατε, 
οἴδατε δὲ ὅτι bU ἀσθένειαν τῆς σαρχὸς εὐηγγελισά- 
μὴν ὑμῖν τὸ πρότερον, χαὶ τὸν πειρασμὸν ὑμῶν τὸν 
kv τῇ σαρχί μου οὖχ ἐξουθενήσατε, οὐδὲ ἐξεπτύσατε, 
ἄλλ᾽ ὡς ἄγγελον Θεοῦ ἐδέξασθέ με ὡς Χριστὸν Ἰη- 
σοῦν, » Ὑποδεξάμενος xai λίαν θαυμάσας τῶν ἐν 
Γαλατίᾳ τὴν τε εἰς Θεὸν εὐλάδειαν, xo τὴν εἰς αὐ- 
τὸν ἀγάπησιν, εἰρηχώς τε, ὅτι «€ Ὡς ἄγγελον Θεοῦ 
ἐδέξασθέ με, » καὶ ἐπὶ πολὺ μεῖζον &va6alvst, προσ“ 
θεὶς, « ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν. » Τίς οὖν ὑπεροχὴ 
Χριστοῦ πρὸς ἀγγέλους, αὐτὸς διδασχέτω, λέγων᾽ 


« "Ὅταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοχον εἰς τὴν olxou- C 


μένην, λέγει" Καὶ προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες 
ἄγγελοι Θεοῦ. » Καὶ πάλιν" ε Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε 
τῶν ἀγγέλων ᾿ Υἱός μου el σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέν- 
58." xai, Κάθον ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ 
τοὺς ἐχθρούς cou ὑποπόδιον τῶν ποδῶν cov; » Γέ- 
γραπται δὲ πάλιν περὶ αὐτῶν’ « Ὁ ποιῶν τοὺς 
ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, xal τοὺς λειτουργοὺς αὖ- 
«οὐ πυρὸς φλόγα. » Τοσαύτης τοιγαροῦν μεταξὺ 
πειμένης διαφορᾶς, ὡς τὸν μὲν Υἱὸν προσχυνεῖσθαι, 
λειτουργεῖν δὲ αὐτῷ τοὺς ἀγγέλους" xal τὸν μὲν ἐν 
τάξει βασιλέως χαὶ Υἱοῦ χαὶ Δεσπότου καθέζεσθαι, 
«οὺς δὲ ἀποστέλλεσθαι εἰς διαχονίαν' πῶς οὐχ ἕσται 
Θεὸς ὁ χαὶ ὑπὸ τῶν ἀγγέλων ὡς τοῦτο ὧν χατὰ φύ- 
σιν γινωσχόμενος ; Εἰ γὰρ ποίημά ἔστι, χατὰ τὴν 
«ὧν ἑτεροδοξούντων ἀδουλίαν, ὥρα λέγειν οὐ μόνον 
ἡμᾶς͵ ἀλλὰ xal αὐτὰς τὰς ἐν οὐρανοῖς πεπλανῇσθαι 
δυνάμεις, ὡς λατρεύειν τῇ χτίσει παρὰ τὸν χτί- 
σαντα. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (οὐ γὰρ ἄν τις πλανᾶσθαι 
φήσειε τοὺς ἁγίους ἀγγέλους, ἀληθὴς δὲ μᾶλλον ἐν 
αὐτοῖς 1j περὶ τοῦ Θεοῦ γνῶσις, xai προσχυνοῦσιν 
ὡς τοῦτο χατὰ φύσιν ὄντα τὸν Υἱὸν), οὐχ ἄρα χτίσμα 
ἐστὶν, οὐδὲ ποίημα. Τὸ γὰρ ὅλως ποιηθὲν, οὐχ ἂν εἴη 
φύσει Θεός. 
AAAO. 
« Διὸ, ἀδελφοὶ, οὐχ ἐσμὲν παιδίσχης τέχνα, ἀλλὰ 
«ἧς ἐλευθέρας, τῇ ἐλευθερίᾳ ἧ Χριστὸς ἡμᾶς ἡλευθέ- 


*! Joan, x, 14. 


9 Galat. iv, 8, 9. *! Galat. 1v, 51. 


cnm, ὃ. ** Rom. 1, 25. 


*! Galat, 1v, 13, 14. 


scunt me ?!, , I 
ALIUD. 


« Fratres, obsecro vos, nihil me lzsistis : scitis 
autem quoniam per infirmitatem carnis evangeli- 
zaiverim vobis jampridem, et tentationem ve- 
stram in carne mea non sprevistis, neque respuistis : 
sed sicut angelum Dei recepistis me sicut Jesum 
Christum *?, » Paulus exosculans, multumque ad- 
mirans pietatem Galatarum erga Deum, et amorem 
erga se, cum dixisset, « Sicut angelum Dei recepistis 
me,» ad aliud longe majus conscendit , addendo, 
« sicut Jesum Christum. » Quomodo autem sit. ex- 
cellentior angelis Christus, ipsemet docel dicens : 
« Quando primogenitum in orbem terrarum intro- 
duxit, dicit: Et adorent. eum ornnes angeli Dei **. » 
Et rursum : « Cui unquam angelorum dixit : Filius 
meus es (tu, ego hodie genui te : et, Sede a deziris 
meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 
toorum ** ? » Scriptum etiam est de angelis : « Qui 
facit angelos suos spiritus, et ministros suos flam- 
mam ignis **. « Cum igitur tantum inter eos sit 
differentie, ut Filius quidem adoretur, angeli vero 
ei ministrent, atque ille instar regis et 280 Filii 
ac Domini sedeat, hi vero ad ministeria allegentur, 
quomodo non erit Deus , qui etiam ab angelis "8- 
turaliter talis esse cognoscijur * Nam si creatura 
est, juxta vesanam hzreticorum opinionem, oppor- 
tune dici poterit nun solum nos, sed etiam ipsas 
potestates ccelestes errasse, quippe quae creaturam 
pro Creatore coluerunt **. At si hoc absurdum est 
(ueque enim quisquam sanctos angelos errasse 
dicet, imo potius vera Dei cognitione preediti sunt, 
et adorant Filium tanquam natura Deum), nun est 
igitur Filius creatura vel opus. Quod enim factum 
est, Deus natura esse non potest. 


ALIUD. 
« Idcirco, inquit, fratres, non sumus filii ancilla, 
sed liberz, libertate qua nos Christus liberavit "7. » 


"3 Hebr. 1, 6. ** Ibid. 6, 7, 15. ** Psal. 


15 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


4:6 


8i Domini est liberare, liberat autem nos Christus, A ρωσεν. » El Δεσπότου τὸ ἐλευθεροῦν, ἐλευθεροῖ δὲ 


et jugum servitutis nobis adimit , in filios ad- 
optans; non est ergo servus, sed Filius et Dominus : 
jd quod ipse naturaliter est, etiam iis qui digni 
$unt per gratiam ascribens. 


Ex Epistola ad Ephesios. 


« l"'aulus apostolus Jesu Christi per voluntatem 
Dei factus, omnibus qui sunt in Epheso et fidelibus 
ip Christo Jesu **. » Qui per voluntatem Dei ac 
Patris electus est in. apostolatum, ut ipse ibi affir- 
mat , is ipse vocat Filium splendorem — Patris 
et cbaracterem exsistentle ipsius **. Przterea quo- 
modo increatz atque ingenitae Patris essentiz, sub- 
sistentizeque Ipsius character erit Filius, si juxta 


quorumdam opinionem , ex non entibus conili- p 


títutus est? Necessarium enim est ut imago 
alicujus perfectam similitudinem habeat illius 
cujus est iinago. Si vero Filius est character inge- 
niti. Patris, erit profecto etiam ipse, sicut ille in- 
genitus et increatus, ac denique omne id quod est 
Deus verus. Quod si ita est, creatura non est. 


ALIUD. 


« Quare memores, inquit, estote, quod aliquando 
vos eralis gentes, in carne, qui dicebamini przpu- 
tium, ab ea qua dicilur circumcisio in carne manu- 
ficta : quia eratis in illo tempore sine Christoaliena- 
V a circumcisione Israel, et procul a testamentis pro- 
missionis, spem non habentes et sine Deo in hoc 
mundo. Nunc autem in Christo Jesu vos qui olim 
longe aberatis, facii estis prope in sanguine Chri- 
sti *. » Si eo tempore quo geutes errabant, sepa- 
rati erant a Christo, atque $81. ideo etiam bona 
spe vacui erant, et sine Deo in mundo : Christus 
itaque est. omnium spes et Deus, quem si coguo- 
$canti gentes, non amplius erunt sine Deo, quippe 
que didicerint verum Dominum. Quomodo igitur 
sit opus vel creatura, qui ab orrantibus, ut Deus 
cognitus est, quique eos qui ipsum invenerunt sal- 
vat, omnique spe bona implet, juxta illud, « Euge, 
serve bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis, 
supra multa te constituam, intra in gaudium Do- 
mini tui *. » 


ALIUD. 


«lpse enim est pax nostra, qui fecit utraque D 


unum, medium parietem maceria solvens, inimici- 
tjaà in carne sua, legem mandatorum decretis 
ovacuaus ?, » Scriptum est alicubi de lege Dei, quod 
ullil ei liceat adjicere, nihil detrahere *. Cum ita- 
que Deus id omnibus modis prohibeat, dicatque 
nemini licere quidquam adjicere suis preceptis, 
uihil etiam detrahere, Christus boc solus fecisse 
depreheuditur. Detraxit enim evacuatis praceptis 
legis : adjecit vero praecepta de fide in ipsum et 
pietate. At quomodo a vobis aunuumeratur creatu- 
ri$, Qui potestatem Deo propriam sibi arrogat, 


9 Ephes, 1, ἢ, 2. ** fllebr. 1, 3. 
13, 


! Ephes. v, 11, 12. 


ἡμᾶς 6 Χριστὸς, xai τὸν ζυγὸν τῆς δουλείας &vínatv 
εἰς υἱότητα xaXov: οὐχ ἄρα δοῦλος, ἀλλὰ Υἱὸς χαὶ 
Δεσπότης, ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν, τοῦτο τοῖς ἀξίοις 
κατὰ χάριν περιτιθείς. 

'Ex τῆς πρὸς Ἐφεσίους. 

« Παῦλος ἀπόστολος 'Incou Χριστοῦ, διὰ θελήμα- 
τὸς Θεοῦ, τοῖς ἁγίοις πᾶσι τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσγῳ 
καὶ πιστοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » Ὁ διὰ θελήματος τοῦ 
Θεοῦ καὶ Πατρὸς προχεχειρισμένος εἰς ἀποστολὴν, 
ὡς αὐτὸς ἐνθάδε διϊσχυρίζεται, ἀπαύγασμα τοῦ 
Πατρὸς χαὶ yapaxtfjpa τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ τὸν 
Υἱὸν ἀποχαλεῖ. Εἶτα πῶς τῆς ἀχτίστον xai ἀγενήτου 
τοῦ Πατρὸς οὐσίας τε καὶ ὑποστάσεως Éccat χαρα- 
xthp ὁ Υἱὸς, εἴπερ ἐξ οὐχ ὄντων ὑπέστη, χατά τινες; 
᾿Ανάγχγη γὰρ πᾶσα τὴν τινος εἰχόνα ἀκχριδῆ τὴν 
ὁμοίωτιν ἔχειν ὡς πρὸς ἐχεῖνον, οὗ χαὶ ἔστιν εἰχών. 
Εἰ δὲ χαραγτῆρ ἔστιν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀγενήτου Πατρὸς, 
ἔσται xal αὐτὸς xac! bxslvoy ἀγένητος, ἄχτιστός τε 
χαὶ τὸ πᾶν ἤδη Θεὸς ἀληθινός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ 
κοίημα. 

ΑΛΛΟ. 

c Διὸ μνημονεύετε, ὅτι ποτὲ ὑμεῖς τὰ ἔθνη iv 
σαρχὶ, ot λεγόμενοι ἀχροδυστία, ὑπὸ τῆς λεγομένης 
περιτομῆς ἐν σαρχὶ χειροποιήτον, ὅτι ἦτε ἐν τῷ 
χαιρῷ ἐχείνῳ χωρὶς Χριστοῦ, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς 
πολιτείας τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ξέναι τῶν διαθηχῶν τῆς 
ἐπαγγελίας, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες καὶ ἄθεοι ἐν τῷ κό- 
σμῳ. Νυνὶ ὃὲ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὑμεῖς, οἵ ποτα ὄντες 
paxpàv, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χρι- 
στοῦ. » El χαθ᾽ ὃν ἐπλανᾶτο τὰ ἔθνη χαιρὸν, κεχώ» 
ρίστο τοῦ Χριστοῦ, xal Tjv διὰ τοῦτο xal ἐλπίδος 
ἔρημα χρηστῆ:, xai &üea ἐν τῷ χόσμῳ Χρμ 
ἄρα ἐστὶν ἡ πάντων ἐλπὶς xal Θεὸς, ὅν εἴδερ ἐπι- 
Ὑνοέη τὰ ἔθνη, τὸ εἶναι λοιπὸν ἐν ἀθεότητι διαφεύ- 
ξεται, ὡς μεμαθηχότα τὸν ὄντως Κύριον. Πῶς οὖν 
ἂν εἴη χτίσμα ἣ ποίημα ὁ παρὰ τῶν πλανωμένων ὡς 
Θεὸς ἐπιγινωσχόμενος, χαὶ διασώξων τοὺς sÜpl- 
σχοντας αὐτὸν, εἴσω τε πάσης ἀγαθῆς ἐλπίδος εἰσ- 
φέρων, χατὰ τὸ, « Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ xal πιστὲ, ἐπὶ 
ὀλίγα ἧς πιστὸς, ἐπὶ πολλῶν σε χαταστήσω, εἴσελθε 
εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. » 

ΑΛλο. 

«€ Αὐτὸς γάρ ἐστιν fj εἰρήνη ἡμῶν ὁ ποιήσας τὰ 
ἀιλρότερα Ev, xal τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, 
τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρχὶ αὐτοῦ, τὸν νόμον τῶν ἐντο- 
λῶν ἐν δόγμασι χαταργήσας. » Γέγραπταί που περὶ 
τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων, ὡς ἐπ᾽ αὐτοῖς οὐχ ἔστι προσ- 
θῆναι, xal ἀπ᾽ αὐτῶν οὐχ ἔστιν ἀφελεῖν. ᾿Αποφῆσαν- 
τὸς τοίνυν τὸ τοιοῦτον παντελῶς τοῦ Θεοῦ, xal μη- 
δενὶ λέγοντος ἐξεῖναι προσθῆνα! τι τοῖς παρ᾽ αδτοῦ 
διατεταγμένοις, ἣ xal ἀφελεῖν, τοῦτο μόνος πεποιῆ- 
xi; εὑρίσχετα: Χριστός. ᾿Αφεῖλε μὲν γὰρ χαταογῆ- 
σας τῶν ἐντολῶν τὸν νόμον " προστέθηχε δὲ τὰ το ρὲ 
τῆς εἰς αὑτὸν πέστεώς τε xal εὐσεδεία: δόγματα. Kol 
* Maub. xxv, 85. 


* Ephes. o, 1. * Deut. 


4171 


THESAURUS. 


18 


πῶς ἡμῖν ἐν τοῖς γενητοῖς ἀριθμηθήσεται, ὁ τὴν τῷ A quique solus ea prestat, qux soli Deo conve- 


Θεῷ πρέπουσαν ἐξουσίαν περιχείμενος, xal μόνος 
ἐργασάμενος, ἃ μόνῳ προσήχει Θεῷ ; 
AAAQ. 


« "Apa οὖν οὐχ ἔτι ἐστὲ ξένοι καὶ mápotxot, ἀλλὰ 
αυμπολῖται τῶν ἁγίων χαὶ οἰχεῖοι τοῦ Θεοῦ. Εἶτα 
κῶς οὐχ ἔσται Θεὸς ὁ Υἱὸς, εἴπερ αὐτῷ διὰ τῆς πί- 
ατεὼς συναπτόμενοι, οἰχεῖοι Θεοῦ διὰ τοῦτο χρημα- 
τίζουσιν ; Καὶ αὐτὸς δέ που τῆς χατὰ πνεῦμα συγ- 
γενείας ἐπιδειχνύων τὸν τρόπον, λέγει mpl τῶν ἑαυ- 
τοῦ μαθητῶν « Ὅστις γὰρ ἂν ποιῇ τὸ θέλημα τοῦ 
Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς, οὗτος ἀδελφός μου καὶ 
ἀδελφὴ μον χαὶ μήτηρ ἐστίν. » 


ἄλλο. 


Τούτου χάριν χάμπτω τὰ γόνατά μον πρὸς τὸν 


Πατέρα, ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς 
ὀνομάζεται. » Τὰ χατὰ θέσιν ἀεὶ γινόμενα τοῖς χατὰ 
φύσιν ἀπειχάζεται. Πάλιν τε αὖ χαὶ τὰ χατὰ μίμη- 
ctv τὴν τινος ἀνατυπούμενα, τῆς τῶν πρωτοτύπων 
ἀληθεῖίας ἀπολιμπάνεται. Εἰ τοίνυν ἐχ τῆς τοῦ Θεοῦ 
παπρότητης, τὸ τῆς πατριᾶς ὄνομα διαθαίνει xal εἰς 
Ἡμᾶς " πῶς οὗ λίαν ἀσεδοῦσιν οἱ λέγοντες, δεῖν ἡμᾶς 
μὲν εἶναι φύσει τῶν ἐξ ἡμῶν πατέρας, τοὺς κατὰ 
μίμησιν τοῦ ἀληθινοῦ τοῦτο γεγονότας xoi χεχλη- 
μένους" τὸν δὲ ἀρχέτυπον χαὶ πρῶτον Πατέρα Θεὸν, 
«ἧς ἐν τῷ γεννᾷν ἀληθείας ἀποστερεῖσθαι, χαὶ μὴ 
ἐξ αὐτοῦ μηδὲ οὐσιωδῶς προελθόντα τὸν Υἱὸν ὁμολο- 
γεῖν, ἀλλ᾽ ἔχφυλόν τινα τῆς πατρῴας οὐσίας xaX 


niunt ? 


ALIUD. 


« Ergo jum, inquit, non amplius estis hospites et 
advena, sed estis concives sanctorum et domestici 
Dei *. » Quomodo igitur non erit Filius Deus, si 
qui per fidem ei adoptati sunt, domestici Dei íd- 
circo vocantur? Quin et ipse quoque spiritalis hu- 
jusce conjunctionis atque affinitatis modum decla- 
rans, de discipulis suis ita ait: « Quicunque fece- 
rit voluntatem Patris mei qui in ceelis est, hic fra- 
ter et soror et mater mea 6818» 


ALIUD. 


« Hujus, inquit, gratia, flecto genua mea ad l"a- 
trem, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra 
nominatur ', » Qux adoptione fiunt, semper assimi- 
lantur ijs quze natura talia sunt. Similiter et quie 
ad imitationem alicujus affinguntur, a veritate 
primi exemplaris desciscunt. Si ergo ex Dei pater- 
nitate nomen in nos etiam transit, quomodo non 
vehementer impii sint qui dicunt , debere nos esse 
natura patres filiorum nostrorum, qui lamen ad 
imitationem 489 veri Patris hoe faeti et vocati 
sumus? Primum vero exemplar, et primum Pa- 
trem Deum vera generatione privare, el negare 
Filium ex ipso esse essentialiterque procedere, sed 
extraneum ab essentia paterna, ascititiumque ima- 


ἐπείσαχτον φαντάζεσθαι ; Πῶς δ᾽ àv ὅλως εἴη καὶ G; ginari? Quomodo autem omnino sit Pater qui nibil 


Πατὴρ ὁ μηδὲν γεννήσας, εἴ γε τὸ πατὴρ ὄνομα, τῆς 
ἂν τῷ δύνασθαι γεννᾷν ἐπιτηδειότητός ἔστι σημᾶντι- 
ἂν, καὶ τὸν γεννήσαντα τῷ γεγεννημένῳ διὰ γεννή- 

; ὠδῖὲγος εἰς ἐνότητα τῆς οὐσίας συνδεῖ ; 
"Ex οὖν ἀληθεύει λέγων ὁ Πατὴρ πρὸς τὸν ἴδιον 
Υἱὸν" ε Ἔχ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε" » 
χαὶ γεγέννηχεν ὄντως αὐτὸν ἐξ ἑαυτοῦ (τοῦτο γὰρ 
σημαίνει τὸ, « ἐχ γαστρός» )" οὐχ ἂν εἴη ποίημα, 
Θεὸς δὲ μᾶλλον ὡς Ex Θεοῦ, xal Υἱὸς ὡς ἐχ Πατρὰς 
φυσιχῶς. 

AAAU. 

« Ef; Κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα, εἷς Θεὸς 
καὶ Πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων, χαὶ διὰ πάντων, 
xai ἐν πᾶσιν. » Ἑνὸς ὄντος Κυρίου τοῦ Θεοῦ χαὶ Πα- 
«τρὸς, πῶς ἔσται Κύριος ὁ Υἱὸς, εἴ γε ποίημα ἣ χτίσμα 
ἐστί; Πρόδηλον γὰρ ὅτι τὰ πεποιημένα δούλην ἔχει 
τὴν φύσιν. Πῶς δὲ xai πίστεως οὔσης μιᾶς ὁ πιστεύων 
εἰς τὸν Υἱὸν, εἰς τὸν Πατέρα πιστεύει, εἴ γε κατὰ 
τὴν τινων ἀδουλίαν διαχέχοπται τῆς πρὸς τὸν Πα- 
τέρα χοινωνίας φυσιχῇῆς; ᾿Αλλ᾽ ὄντος Κυρίου τοῦ 
Θεοῦ xai Πατρὸς, Κύριός ἔστι χαὶ ὁ Υἱὸς, καὶ ὁ πι- 
στεύων εἰς αὐτὸν, εἰς τὸν Πατέρα πιστεύει. Ἐχ Πα- 
τρὸς γὰρ δηλονότι χαὶ ἐν Πατρὶ φυσιχῶς ὑπάρχων 
Υἱὸς, ἔχων τε αὖ πάλιν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, συν- 
θεολογεῖται καὶ συνδοξάζεται. Καὶ οὕτως εἰς μίαν 
ἀναδαίνει θεότητα τῶν προσιόντων ἡ πίστις. Πῶς 


* Ephes. 11, 19. 


* Matth. xir, 50. " Ephes. "1, 15. 


genuit, cum nomen patris significet aptitudinem et 
facultatem generandi, et genitorem cum genito per 
generationem veluti partum in unitatem substantiae 
copulet? Cum igitur vere dicat Pater ad Filium 
suum .: « Ex utero ante luciferum genui te 5, » et re- 
vera ipsum ex se genuerit, hoc enim significat « ex 
utero, » certe creatura esse nequit, sed potius Deus 
ex Deo et Filius naturaliter ex Patre genitus. 


ALIUD. 


« Unus Dominus, una fides, unus baptismus, 
unus Deus et Pater omnium, qui est super omnia, 
et per omnia, el in omnibus *. » Cum unus sit Do- 
minus Deus Pater, quomodo erit Filius Dominus 
si est creatura? Manifestum enim est creata omnia 
servilis esse naturae.:Quomode autem, cum sit una 
fldes, qui credit in Filium credit in Patrem, si, 
juxta quorumdam insaniam, a naturali cum Patre 
conjunctione sejunetus est? Atqui, cum Pater sit 
Dominus, Filius quoque est Dominus, et qui credit 
in ipsum, in Patrem credit. Ex Patre enim mani- 
feste et in Patre naturaliter exsistens Filius, ha- 
bensque vicissim in se Patrem, simul cum eo Deus 
dicitur, et simul glorificatur. Atque ita credentium 
fides in unam deitatem tendit. Quomodo igitur an- 


* Psal. cix, 5. ? Ephes. iv, 5, 6. 


419 


S. ΟΥ̓ΆΙΠ.1.1 ALEXANDRINI ARCIIEP. 


480 


numerabitur ereaturis qui omnia habet communia A οὖν ἐν ποιήμασιν, ὁ πάντα ἔχων χοινὰ πρὸς τὸν lla- 


cüm Patre, ut verus essentiz ipsius fructus, non 
autem sicut nos adoptitii filii atque inserti sur- 
culi? 

ALIUD. 

« Sitis ergo, inquit, imitatores Dei, sicut filii 
dilecti, et ambulate in charitate, sicut et Christus 
dilexit nos, et tradidit seipsum pro nobis ᾽ν. » Vide 
rursus. quo:mnodo Christum Deum ac Dominum no- 
minet. Cum enim dixisset debere nos fieri imitato- 
res Dei, statim, Seipsum, adjungit, et quo pacto 
imitaudus sit, docet dicens : « Sicut et Christus di- 
lexit nos, et tradidit seipsum pro nobis. » Cum ila- 
que Christus sit revera et vocetur Deus, ab 60 cui 
creditum est Deo ac Patre Evangelium, quis ferat 
eos qui contra sentiunt ? Qui vero est natura Deus, 
quomo 'o 989 sit opus vel creatura? 


ALIUD. 


« Hoc enim, inquit, scitote, quod omnis forni- 
cator, aut immundus, aut avarus, qui est idolorum 
cultor, non habet haereditatem in regno Christi ac 
Dei 15.) Ecce. rursus cum Christum nominavit, 
statim subjungit et Deum, utpote Deo et Patre in 
ipso regnante, ipseque rursum in Patre, juxta il- 
ὦ ἃ se ad Patrem. dictum : » Oinnia. mea tua 
sunt, et tua- mea 18. » Unum autem omnium eit 
regaum : commune quidem Patri cum Filio, com- 
mune vero Filio cum Patre, conregnante nimirum 
ei Spiritu sancto : i 
Trinitas in unam deitatis naturam colligitur. Quo- 
niodo igitur sit creatura Deus Verbum in Patre et 
cum Patre regnans? 


ALIUD. 


« Nullus, inquit, vos inanibus decipiat verbis. 
Propter hzc enim venit ira Dei iu filios inobedien- 
tize !*. » Quinam vero sint filii inobedientim, nisi 
qui per peccata 4 Servatoris nostri legibus resilie- 
runt? Si vero is qui iram in illos immittit est ipse 
Christus, dicens : « Discedite a me, maledicti, in 
ignem attlernum ?9; » et beatus Paulus Deum ipsum 
esse novit, talemque inducit, quisnam eos ferat 
qui ipsum creaturam esse dicunt? 


ALIUD. 


« Idcirco inquit, Surge qui dormis, et excitare a 
mortuis, et illuminabit te Christus !*, » Si Domini 
est facultas illuminandi, est opus lucis : illuminat 
sutem Christus, lux itaque est Cliristus, et. vera 
lux. « Tenebre enim ipsum non comprehende- 
runt !", » Sed et Pater est. vera lux, lumen itaque 
de lumine est Filius, et Deus ex Deo. Quod si ita 
es!, non ergo creatura. 


ALIUD, 


Quod ex participatione alterius illuminandi fa- 


in idem. 


9? Ephes. v, 1,9. 


1-13 Ephes, v, 9. 
** Ephes, v, n4. 


ut Joan, 1, 5. : 


3 Joan. xvni, 10. 


τέρα, ὡς ἀληθὴς αὐτοῦ τῆς οὐσίας χαρπὸς, xa οὗ 
χαθάπερ ἡμεῖς θετοὶ πρὸς υἱότητα xai ἐγχέχεντρι ’ 
σμένα βλαστήματα; 

ἀλλο. 

« Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ, ὡς τέχνα ἀγα- 
πητὰ, καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, χαθὼς καὶ ὁ Χρι- 
στὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ παρέδωχεν ἑαυτὸν ὑπὲρ 
ἡμῶν. » “Ὅρα δὴ πάλιν ὅπως Θεὸν οἷδέ τε xaY ὀνο- 
μάζει Χριστόν. Εἰρηχκὼς γὰρ δεῖν ἡμᾶς μιμητὰς γε- 
νέαθαι Θ-:οῦ, εὐθὺς παρατίθησιν αὐτὸν, χαὶ ὅπως 
μιμεῖσθαι προσήχει, διδάσχει λέγων" « Καθὼς xat 
ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, xal ἑαυτὸν ἔδωχεν ὑπὲρ 
ἡμῶν. » Θεοῦ τοιγαροῦν ὄντος τε φύσει χαὶ ὀνομαζο- 
μένου Χριστοῦ, xal τοῦτο παρὰ τοῦ πεπιστευ μένου 
τὸ Εὐαγγέλιον παρὰ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, τίς τῶν ἕτερα 
λεγόντων ἀνέξεται; Ὃ δὲ φύσει Θεὸς, πῶς ἄν εἴη 
χτίσμα f) ποίημα ; 

ΑΛΛΟ. 

« Τοῦτο γὰρ ἴστε γινώσχουτες ὅτι πᾶς πόρνος, ἣ 
ἀχάθαρτος, ἣ πλεονέχτης, ὅς ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐχ 
ἔχει χληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριατοῦ χαὶ 
Θεοῦ. ». Ἰδοὺ πάλιν Χριστὸν ὀνομάσας, εὐθὺς αὑτὸν 
εἰσφέρει χαὶ Θεὸν, ὡς τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ἐν 
αὐτῷ βασιλεύοντος, αὐτοῦ τε αὖ πάλιν ἐν τῷ 
Πατρὶ, κατὰ τὸ παρ᾽ αὐτοῦ λεγόμενον ὡς πρὸς τὸν 
Πατέρα, ὅτι « Πάντα τὰ ἐμὰ σά ἔστι, xoi τὰ σὰ 
ἐμά.» "Ev δὲ τῶν πάντων ἡ βασιλεία, χοινὰ μὲν 
Υἱῷ πρὸς Πατέρα, κοινὴ δὲ Πατρὶ πρὸς Υἱὸν, συμ- 


ita enim sancta et adoranda C βασιλεύοντος δηλαδὴ τοῦ ἁγίου Πνεύματος * οὕτω γὰρ 


ἡ ἁγία xal προσχυνουμένη Τριὰς, εἰς τὴν μίαν τῆς 
θεότητος ἀναφέρεται φύσιν. Πῶς οὖν ποίημα ὁ Bast- 
λεύων ἐν Πατρὶ χαὶ μετὰ Πατρὸς Θεὸς Miss. T 
AAAD..- ἷ | 

« Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω xevol; λόγοις. Διὰ ταῦτα 
γὰρ ἔρχεται fj ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπε:- 
θείας. » Καὶ τίνες ἂν εἷεν οἱ τῆς ἀπειθείας υἱοὶ, εἰ 
μὴ πάντως οἱ διὰ τοῦ πλημμελεῖν τῶν τοῦ Σεωυτῇρος 
ἀποσχιρτήσαντες νόμων; Εἰ δὲ τούτοις ἐπάγων τὴν 
ὀργὴν, αὐτός ἐστιν ὁ Σωτὴρ διὰ τοῦ λέγειν" « Ile- 
ρεύεσθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, οἱ χατηραμέμοι, εἰς wb πῦρ τὸ 
αἰώνιον. » χαὶ Θεὸν αὐτὸν ὁ μαχάριος Παῦλος οἷδέ τε 
ὄντα, χαὶ εἰσφέρει διὰ τούτων" τίς τῶν d λεγόν- 


D των ἀνέξετα!; 


AAAO. 


€ Διὸ λέγει" "Eyetpe, ὁ χαθεύδων, xal ἀνάστα ix 
τῶν νεχρῶν, χαὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός. » Εἰ Κυ- 
ρίου τὸ. δύνασθαι φωτίζειν, ἔργον ἐστὶ φωτός * φωτί- 
ζει δὲ ὁ Χριστός φῶς ἄρα ἐστὶ, καὶ φῶς ἀληθινόν. 
« "Il γὰρ σχοτεία αὐτὸν οὐ χατέλαδε. » Φῶς δὲ καὶ ὁ 
Πατὴρ ἀληθινὸν, φῶς ἄρα Ex τοῦ φωτὸς ὁ Υἱὸς, xal 
Θεὸς ix Θεοῦ. Ei ὃὲ τοῦτο, οὐ ποίημα. 


ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. 
T? ἔχ pezoyrs ἑτέρον τὸ δύνασθαι φωτίζειν ἐσχη- 


" Ephes. v, 6. ! Maub. xxv, 4t. 


45] 


TUÜESAURUS. 


483 


κὸς, ἐπίχτητον ἔχει τὴν χάριν, xaX οὐχ ἂν αὐτὸ xv- A cultatem liabet, id acquisitam gratiam habet : ne- 


plex; ὀνομάζοιτο φῶς. Ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ οὕτως « Ἐγὼ 
γάρ εἶμι, φησὶ, τὸ φῶς. » ᾿λληθινὸν ἄρα φῶς ὥσπερ 
καὶ ὁ Πατήρ. Τὸ δὲ τῷ Θεῷ xol Πατρὶ κατὰ φύσιν 
ἀπαραλλάχτως ἔχον, πῶς ἂν εἴη χτίσμα f| ποίημα: 
Ὥρα γὰρ ἤδη χαὶ αὐτὸν τὸν Πατέρα ποῦτο χαλεῖν, 
ὅπερ ἐστὶν ἀτοπώτατον, χαὶ ἄμετρον ἔχον τὴν δυσ- 
φημίαν. | 
AAAO. 


« Oi ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς Tvuvalxaz, χαθὼς xal ὁ 
Χριστὸς ἠγάπησε τὴν Ἐχχλησίαν, xai ἑαυτὸν παρ- 
ἐδωχεν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ, χαθαρίτας τῷ 
λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι. ν Εἰ μηδὲν τῶν προσ- 
ὄντων τῇ θείᾳ φύσει πλεονεχτη μάτων ἐν οὐδενὶ τῶν 
γενητῶν εὑρέσχεται φυσιχῶς τε xal χυρίως ὑπάρχον, 
ἑνεσπαρμένον δὲ μᾶλλον xal ἐντεθειμένον παρὰ τοῦ 
πεποιηχότος αὐτὰ, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ ὁ Παῦλος 
τοιοῦτόν τινα χατὰ πάντων ὄρον τιθεὶς ἀληθέστατον " 
€ Τί γὰρ ἔχεις ὃ οὐχ ἔλαθες ; » λέγει" πρόδηλον ὅτι 
xa 4 ἁγιότης Ἐν μόνῳ χεῖται Θεῷ, ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις 
οὖχ ἕτι. ᾿Αγιάζεται γὰρ μᾶλλον παρὰ τοῦ ἁγίου 
Θεοῖ, χαθάπερ ἀπὸ πηγῆς δεχόμενα τὸν ἁγιασμόν. 
Αὐτὰ δὲ ἁγιάζειν οὗ δύναται. Οὐχοῦν εἰ μηδενὸς τῶν 
πεποιημένων ἁγιάξειν ἰσχύοντος, τοῦτο ποιῶν εὑ- 
ρίαχεται Χριστὸς, ἕτερος ἔσται χατὰ φύσιν ὡς πρὸς 
αὑτά, 'U δὲ τὸ εἶναι ποίημα διαφυγὼν, καὶ τὰ τῆς 
ϑείας φύσεως ἔχων ἀγαθὰ, πῶ; οὐχ ἂν εἴη φύσει 

Θεός: 

'Ex τῆς πρὸς Φιι.ιππησίους. 

« Πάντα ποιεῖτε, φησὶ, χωρὶς γογγυσμῶν χαὶ διαλο- 
τισμῶν, ἵνα γένησθε ἄμεμπτοι χαὶ ἀχέραιοι, τέχνα 
Θιοῦ ἅμωμα. » El, χαθάπερ αὐτός πού φησιν ὁ μα- 
χἀριάς ρῦλος, Χριστός ἔστιν ὁ λέτων περὶ ἡμῶν " 
« "Heb ἐγὼ χαὶ τὰ παιδία X po: ἔδωχεν ὁ Θεός" » 
αὐτοῦ δηλονότι τέχνα ἐσμὲν διὰ προσοχῖ΄ς ἀμώ- 
pnta. » Θεὸς οὖν ἄρα ὁ Χριστός. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς 
ἔσται ποῖγμα; 

ΑΛλο. 

« μῶν γὰρ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, 
ἐξ οὗ xa Σωτῆρα ἀπεχδεχόμεθα Κύριον Ἰησοῦν Χρι- 
στὸν, ὅ; μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως 
ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ, χατὰ 
thv ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν xal ὑποτάξαι αὖ- 
τῷ τὰ πάντα. » --- - Κάθου Ex δεξιῶν μου,» φησί που 
πρὸς τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, « ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς cou 
ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. » ᾿Αλλ᾽ ἰδοὺ xaX Παῦλος 
ἐπιμαρτυρεῖ τὸ δύνασθαι τῷ Υἱῷ χαὶ ὑποτάττειν ἑαυ- 
κῷ τὰ πάντα, χαὶ τοῦτο ῥᾳδίως ἐπιτελέσειν, ὅπερ ἐν 
μόνη κεῖται τῇ τοῦ Πατρὸς ἰσχύϊ. ᾿Επειδὴ δὲ ἁπλοῦς 
ὁ Θιὸς, οὐχ ἕτερόν xt παρ᾽ αὑτὸν ἡ ἰσχὺς f ἐν αὑτῷ, 
ἀλλ᾽ αὐτὸς δηλονότι ὁ Υἱὸς, μίαν ἔχων ὡς πρὸς αὑτὸν 
τὴν οὐσίαν, xal τῇ ταυτότητι τῆς φύσεως ὥσπερ ἐν- 
υπάρχων πρὸς τὸν γεννήσαντα, εἰ καὶ Θεὸς ἐχ Θεοῦ, 
χαὶ φῶς ἐξέλαμψεν Ex qusb;, Υἱὸς καὶ οὐ Πατὴρ 
νοούμενος. El τοίνυν πᾶσα ἐνέργεια χαὶ δύναμις τοῦ 


19. Joan. γ, 95 , 90. 
** Psal, cix, 1. 


** Joan, vi, 12. 
9 pbilipp. 11, 30. 


* [ Cor. iv, 7. 
35$ Cor. 1, 94. 


que id proprie vocari possit lumen. Filius autem 
non ita: « Ego enim, inquit, sum lux !*. » Vera 
itaque lux est, sicut et Pater. Quod vero omnino: 
dam cum Patre nature similitudinem habet, quo- 
modo sit opus vel creatura? Nam et Patrem licebit 
ea ratione hoc ipsum vocare, quod est absurdissi- 
mum, et immensam blasphemiam habet. 


ALIUD. 


« Viri, inquit, diligite uxores vestras, sicut et 
Christus dilexit Ecclesiam, ect $844 tradidit semet- 
ipsum pro ea, ut ipsim sanctificarel, mundans la- 
vacro aquz in verbo !*. » Si nihil eorum quz divi- 
no? naturz insunt, ulli creaturz naturaliter ac pro- 


B prie inest, sed ab ipso Creatore illi insitum atque 


immersum, quemadmodum et Paulus hujuscemodi 
fines cunctis statuens verissime dixil: « Quid ha- 
bes quod non accepisti **? » manifestum est sancti- 
tatem quoque in solo Deo consistere, in aliis vero 
nequaquam. Sed potius a Deo qui sanctus est, san- 
clificantur : ab illo tauquam a fonte sanctificatio- 
nem accipientia. ]psa autem sanctificare non pos- 
sunt. Quocirca, si, cum nulla creatura sanctificare 
queat, Christus id prestare invenitur, diverse ita- 
que natura ab iis erit. Qui vero creatura non est, 
et divine natur: bona in se babet, quoinodo non 
erit natura sua Deus? 


Ex Eyistola ad Philippenses. 


« Omnia, inquit, facite sine murmuratione et h.e- 
sitatione, ut sitis sinceri, absque ulla querela, filii 
Dei sine reprebensione *. » Si, sicut ipse Paulus 
alicubi dicit, Christus est qui de nobis dicit : 
« Ecce ego et filii quos mihi dedit Deus "5, » ipsius 
profecto filii sumus per gratiam immaculaii, 
Christus itaque est Deus. Αἱ si Deus, quomodo crit 
creatura? 


ALIUD. 


« Nostra autem, inquit, conversatio est in calis. 
Unde. et Salvatorem. exspectamus Dominum Jesum 
Christum qui reformabit corpus humilitatis nostrze 
conforme corpori glori: sus, secundum operatio- 
nem qua ipse sibi, potest subjicere oinnia **. » — 
« Sede a dextris meis, » inquit alicubi ad Filiun Pa- 
ter, « donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 
tuorum **, » Ecce quomodo Paulus testetur Filium 
sibi posse subjicere omnia, idque facile prasstare : 
posse quod in sola Patris potestate situm est, Cum 
vero sit simplex Deus, potentia qux in ipso est, 
non est aliquid diversum ab ipso, sed ipse Filius 
unam habens cuim Patre essentiam, οἱ identita ὁ 
natur» veluti inexsisteus Patri, tamctsi Deus ex 
Dco, et lumen c lumine effulsit; cum Filius et noz 
Pater intelligatur. Si ergo est tota potentia ac vir- 
tus Patris **, per quam ille omuia operatur, quo- 


* Philipp n, 14, 15. ** Hebr. u, 135. 


435 


S. CYRILLU ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


4321 


modo sit create nature? Non erit igitur Filius A Πατρὸς óc ἧς τὰ πάντα ἐργάζεται, πῶς ἂν εἴη φύ- 


creatura, ut quídam insulse opinantur. 


9855 ALIUD, ín eamdem sententiam syllogistice. 


Si quidquid creatum est, ex nibilo ad esse trans- 
latum cst, Cristus vero, cum sit sapientia ac poteu- 
tia Dei et Patris **, creatz naturae est, ut quidam 
volunt, necessarium fuerit fateri Deum aliquando 
sapientia et potentia caruisse, successu vero ten- 
poris id factum fuisse, Filio niiirum ad esse pro- 
ducto, Talis enim est creatorum natura : sed ab- 
surdum pariter et blasphemum est tale quidpiam de 
Deo cogitare. Blasphemum quidem : neque enim 
Pater unquam sapientia et potentia destitutus fuit ; 
absurdum vero, hac de causa, Nam si, ut nonnulli 
volunt, creatus est Filius, certe a Patre creatus 
fuerit. Caeterum, cum Pater potentia simul et $a- 
plentia destitutus esset, tantum Filium producere 
non potuisset, qui el imago, et character exsisten- 
tio ipsius vocaretur *". Quomodo enim absque sa- 
plentia el potentia creari potulssel Filius omnem 
creuturam superans, cum sacra Scriptura creatu- 
ram, qua tanto minor ipso est, in sapientia et po- 
toutia Del factam esse affirmat? Atqui, si in minori 
sapientia Creatori opus fuit, ut recte fleret, quo- 
modo non multo magis ijo majori? Tanta est in 
istorum opinione absurditas. Caeterum, cum semper 
fuerit sapiens ac potens Pater, non est igitur Fi- 
lius creatura, quippe qui Patri cozternus est, ut 
nimirum ipsius potentia et sapientia. 


ALIUD. 


« Dominus, inquit, prope est, nihil solliciti si- 
tis **, » Vide rursum quomodo nobis etlam per loc 
Filius verus esse Deus declaretur. Cum enim Paulus 
eum prope esse dicat, ut. Dominum, ipsemet per 
quemdam prophetam ait : « Deus propinquans sum 
ego, dicit Dominus, et non Deus e longe **. » Cum 
itaque Filius ipse Deum se esse sciat, atque ita se 
appellet, ut audivimus, quomodo non peccet qui 
dicenti ipsum esse creaturam fidcm babeat? 


ALIUD. 


« Sed in omui, inquit, oratione et. obsecratione, 
cum gratiarum actione petitiones vestrz innote- 
scant apud Deum, et pax Dei qux exsuperat om- 
tem intellectum, custodiat corda vestra, ct iutelli- 
geutias. vestras in Christo Jesu ?*, » Servator cum 
discipulis suis disserens, ita alicubi ait : « Pacem 
meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ?*, » 
Cum itaque suam dicat esse pacem, Paulus vero 
eam Dei esse. dicit, manifeste Filium 986 Deum 
esso. declarat, qui pacem sanctia largiatur : ad 
quem beatus etiam. Isaias prophetico spiritu affla- 
(u$, veluti ex persoua. torum qui iu ipsum ere- 
dunt, dicebat : « Domine Deus. noster, da nobis 
* Hebr. 2, 5. 


* | Cor. à, *4, * Philipp. iv, 


" juan, xiv, 37 


$, 6. 


σεως τῆς γενητῆς; Οὐχοῦν οὐ ποίγμα ὁ Υἱὸς χατά 
τινων ἀδουλίαν. 
ΑΛΛΟ, τοῦ αὑτοῦ cv.lloyictuxac. 


ἘΠ πᾶν τὸ ὡς ἐν ὑποστάσει πεποιημένον ἐκ τοῦ 
μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη, Χριστὸς δὲ σοτία 
xaX δύναμις ὧν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς τῆς τῶν γεντ- 
τῶν ἔστι φύσεως κατά τινας, ἀνάγχη συνομολογεῖ" 
ἄσοφον μέν ποτε xal ἀδύνατον εἶναι τὸν Θεὸν, ὕστ:- 
pov δέ πως γενέσθαι τοῦτο, πρὸς τὸ εἶναξ mots χλη- 
θέντος τοῦ Υἱοῦ. Τοιαύτη γὰρ τῶν γενητῶν ἣ φύσ:ς. 
᾿Αλλ᾽ ὁμοῦ δύσφημόν τε xaX ἁμαθὲς, τὸ τοιαὐτην 
ἔχειν περὶ Θεοῦ τὴν δόξαν. Δύσφημον μὲν, οὐ γὰρ 
ἦν ἄσοφός ποτε xaX ἰσχύος ἔρημος ὁ Πατήρ " ἀμαθὲ; 


p δὲ πάλιν διὰ τοῦτο. Εἰ γὰρ καὶ πεποίτται χατ᾽ ἐχεί- 


νους ὁ Υἱὸς, πεποίηται δηλονότι παρὰ Πατρός. ᾿Αλλ᾽ 
οὐχ ἂν ἰσχύος; τε ὁμοῦ xal σοφίας ἔρημος ὧν ὁ Ila- 
τὴρ, πρὸς τὸ εἶναι παρήγαγεν τὸν τοσοῦτον Υἱὸν, ὡς 
xai εἰκόνα xai χαραχτῆρα καλεῖσθαι τῆς ὑποστά.- 
σεως αὐτοῦ. Πῶς γὰρ ἂν γένοιτο μὴ ἐν ἰσχύει καὶ 
σοφίᾳ ὁ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν χτίσιν Υἱὸς, ὅπου χαὶ τὴν 
τοσοῦτον αὑτοῦ μείονα χτίσιν ἐν σοφίᾳ πεποιῆσθαί 
φησιν ἡ θεία Γραφῇ, xai ἐν δυνάμει Θεοῦ ; Καὶ εἰ 
τῷ μιχρῷ σοφίαν ἐδέησε τῆς τοῦ ποιοῦντος πρὸς τὸ 
γενέσθαι χαλῶς, πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον τῷ μείζονι: 
᾿λλλὰ πολὺ μᾶλλον ἐν τούτοις ἡ τῶν λογισμῶν ἀτο- 
πία. "Hy δὲ ἀεὶ σοφός τε χαὶ δυνατὸς ὁ Πατὴρ, o2x 
ἄρα τῶν γενητῶν ἐστιν ὁ Υἱὸς, ὁ τῷ Πατρὶ συναΐδιος, 
ὡς cola xaX δύναμις ὑπάρχων αὑτοῦ. 


Αλλο. 

« Ὁ Κύριος, φησὶν, ἐγγὺς, μηδὲν μὲ ? 
"Opa δὴ πάλιν, ὅπως ἡμῖν xal διὰ soUtou πάρ» 
χων ἀληθινὸς ὁ Υἱὸς ἀναδείχνυται. Παύλου γὰρ 
ἡμῖν ἐγγὺς εἶναι φάσχοντος τὸν Χριστὸν ὡς Κύριον, 
αὑτὸς δι᾽ ἑνός φησ: τῶν προφητῶν" « Θεὸς ἐγγίζων 
ἐγώ εἶμι, λέγει Κύριος, xaX οὐχὶ Θεὸς πόῤῥωθεν. » 
Αὐτοῦ τοιγαροῦν τοὺ Ylos Θεὸν ἑαντὸν εἰδότος τε xal 
ἀποχαλοῦντος, ὡς ἠχούσαμεν, πῶς ἄν τις εἴ τῳ ποίημα 
δυχείη λέγειν αὑτὸν, οὕτω; ἔχων ὀφθήσεται, καὶ οὐχ 
ἁμαρτήσει; 

AAAO. 
€ Αλλ᾽ ἐν παντὶ, τῇ προσευχῇ xal τῇ δεήσει, pez" 


D εὐχαρ!:στίας τὰ αἰτήματα ὑμῶν γνωριςέσθω πρὸς τὸν 


θεόν * χαὶ ἡ εἰρήνη, τοῦ Θεοῦ ἡ ürtpégousa πάντα 
νοῦν, φρουρήσε: τὰς χαρδίας ὑμῶν xal τὰ νοήματα 
ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » Δισλεγόμενός ποῦ φησιν 
6 Σωτὴρ πρὸς τοὺς οἰχείους μαθητὰς" « Ἐἐρήγην τὴν 
ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρήντν τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν. » 
Ὅτε τοίνυν ἑαυτοῦ μὲν εἶναί φησιν τὴν εἰρήνεν, 
Παῦλος δὲ αὐτὴν τοῦ Θεοὺ λέγει, Θεὸν ὄντα τὸν Υἱὸν 
δηλονότι ἐπέσταται, τὸν τῇς εἰρήνης τοῖς ἁγίοις χορ- 
τγόν" zp ὃν χαὶ ὁ μαχάριος Ἢ παϊας προςφετιχὶ 
χινούμλενος πνεύματι, ὡς ix προσώπου τῶν εἰς αὐτὸν 
πεπιττευχύότων Qnii^ € Κύρις ὁ Θεὲς ἐμῶν, εἰρένεν 


? derem. xxiu, 35. Ὁ PPhitrpo. iv, 6, 7. 


485 


Θεὸν ὁ Παῦλος οἷδέ τε ὄντα xal ὁμολογεῖ τὸν Υἱὸν, 
οἰἴχίσθω μαχρὰν τῶν ἕτερα δοξαζόντων ὁ λῆρος. 
Αλλυ. 

« Τὸ λο!πὸν, ἀδελφοὶ, ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνὰ, 
ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνὰ, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα, 
εἴ τις ἀρετὴ, εἴ τις ἔπαινος, ταῦτα λογίζεσθε, ἃ χαὶ 
ἐμάθετε xal παρελάδετε, καὶ ὁ Θεὸς τῆς εἰρήνης 
ἔσται μεθ᾽ ὑμῶν. » Ἰδοὺ πάλιν Θεὸν ἐνθάδε χαλεΐ 
τὸν λέγοντα Χριστόν" « Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι 
ὑμῖν. » Ἑφαρμόσεις τοίνυν xal τούτοις τὸν ἐν τοῖς 
ὀπίσω προαποδοθέντα λόγον. 


Ἐκ τῆς πρὸς Κοιοσσαεῖς. 


« "Ey παντὶ, φησὶν, ἔργῳ ἀγαθῷ χκαρποφοροῦντες. 


καὶ αὐξανόμενοι τῇ ἐπιγνώσει τοῦ Θεοῦ. » Εἰ τὸν 
Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν ἐπιγινῴσχοντες διὰ 
κῶν ἀποστολικῶν τε xal εὐαγγελιχῶν χηρυγμάτων, 
οὐχ ἕν τι τῶν ποιημάτων, ἀλλ᾽ αὐτὸν ἤδη τὸν ἐπὶ 
πάντων Θεὸν ἐπιγινώσχομεν, πῶς οὐχ ἔστι χατὰ 
ἀλήθειαν Θεὸς ὁ Υἱὸς, συνεισάγων μὲν ἑαυτῷ τὴν 
περὶ τοῦ Πατρὸς (1) γνῶσιν, ἀντεισφερόμενος δὲ αὖ- 
θις διὰ τῆς τοῦ Πατρὸς ἐπωνυμίας ὡς Υἱός ; ᾿Ανάγχη 
γὰρ θάτερον ἐν θατέρῳ " ἐπείπερ οὗτος τῶν ὡς πρός 
«t: ἐχόντων ὀνομάτων ὁ τύπος. Καὶ αὐτός δέ πού φη- 
σιν ὁ Σωτὴρ ὡς πρὸς τὸν ἴδιον Πατέρα" « Ἐφανέρωσά 
σου τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις, » γνωστὸν ἐμαντὸν δη- 
λονότι χαταστήσας αὐτοῖς. "Aya γὰρ ἔγνω τις τί ἐστιν 
Υἱὸς, ἔγνω καὶ τοῦ γεγεννηχότος τὸν pov, ἤτοι τὸ 


τί ἔστι Πατήρ. Ὅτε τοίνυν Υἱός ἐστι καὶ Θεὸς, πῶς C 


ἂν εἴη πεποιημένος ὑπ᾽ αὐτοῦ, χαὶ οὐχὶ μᾶλλον γε- 
Ἱεννημένος, &; ἐχ Πατρός ; “Ὅπερ ἐστὶ xat ἀληθές. 
^. |: ' — AAAO. 

Ἐὐχαριαστοῦντες τῷ Θεῷ xal Πατρὶ τῷ ἱκανώ- 
σαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα τοῦ χλήρου τῶν ἁγίων ἐν 
τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ἐχ τῆς ἐξουσίας τοῦ 
€exótoue, καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ 
«ἧς ἀγάπης αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, 
χαὶ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν. » Πᾶσαν τῶν γενητῶν 
τὴν φύσιν τῷ κανόνι τῆς πρὸς Θεὸν δουλείας, ὑποτί- 
θησιν ἡ θεία Γραφὴ λέγουσα, ὅτι « Τὰ σύμπαντα 
δοῦλα σά. » Μόνῳ δὲ τῷ Θεῷ τὸ βασιλικὸν ἀξίωμα 
τετήρηχεν ὡς ἐξαίρετον συνημμένως βοῶσα" « Σὺ cl 


THESAURUS. 
δὸς ἡμῖν Πάντα γὰρ ἀπέδωχας ἡμῖν. » Οὐχοὺν el A pacem : 


486 


omnia enim reddidisti nobis **. » Quo- 
circa, si Paulus Filium verum Deum esse novit c 
fatetur, valeant hzreticorum deliria, 


ALIUD. 


« De cetero, inquit, íratres, quicunque sun. 
vera, quacunque pudica, quscunque justa, quz- 
cunque sancta, quacunque amabilia, quacunque 
bons fama, si qua virtus, si qua laus disciplinz, 
hee cogitate, quae et didicistis et accepistis, et 
Deus pacis erit vobiscum **. » Ecce rursus hic 
Deum vocat Christum qui dicit : « Pacem meam do 
vobis. » Eadem itaque ratione de lioc testimonio 
quod de reliquis judica. 


Ez Epistola ad Colossenses. 


« In omni, inquit, opere bono fructiflcantes et 
crescentes per cognitionem Dei **, » Si, qui Domi- 
num nostrum Jesum Christum cognoscunt per apo- 
stolicam et evangelicam praedicationem, non crea- 
turam, sed ipsum universorum Deum cognoscunt, 
quomodo non sit vere Deus Filius, simul etiam se- 
cum comprehendens Patris cognitionem, unaque 
vicissim sub Pairís appellatione comprehensus ? 
Necessarium enim est alterum in altero coguosci : 
nam hsc est ratio eorum qua relationem inter se 
habent. ipse vero Servator alicubi ad Patrem suum 
ita ait : « Manifestavi nomen tuum hominibus ***, » 
nimirum quia me ipsis notum feci. Simul ac enim 
aliquis novit quid sit Filius, novit et Patris defini- 
tionem, sive quid sit Pater. Cum itaque Filius sit 
et Deus, quomodo sit ab ipso factus, et non potius 
genitas ex Patre? Quod et verum est. 


ALIUD. 


« Gratias, inquit, agentes Deo et Patri, qui di- 
gnos nos fecit, in parten sortis sanctorum in lu- 
mine, qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et 
transtulit in. regnum Filii dilectionis sua, in quo 
habemus redemptionem et remissionem peccato- 
rum **, » Omnem creaturarum naturam sacra Scri- 
ptura communi regula servituti Dei subjicit, dicens : 
« Quia omnia serviunt tibl **. » Soli autem Deo re- 
giam dignitatem utpote eximiam servat, 487 simul 
dicens : « Tu es ipse rex et Deug meus "', » per- 


αὑτὸς ὁ βασιλεύς μου καὶ ὁ θεός μον, » ὡς ἑπομένου p inde ac si necessario consequatur ut, qui nateia 


πάντως τῷ χατὰ φύσιν βασιλεῖ τοῦ εἶναι καὶ Θεόν. 
Οὐκοῦν εἰ μηδενὸς ἑτέρον τῶν γενητῶν εἰς τὴν βα- 
σιλίδα παραλαμδανομένου τιμὴν, χατὰ φύσιν xat χατὰ 
ἀλήθειαν βασιλεύει μετὰ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, πῶς ἂν εἴη 
τῶν γενητῶν ὁ τῆς θείας τε χαὶ πατρῴας οὐσίας 
ἔχων ἐν ἑαυτῷ φυσιχῶς τὰ ἴδια καὶ ἑξαίρετα ; 
AAAOQ. 
("Oct ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα ἐν τοῖς οὐρανοῖς 


?9 (sa. xxvi, 12. 
exvin, 91. 


85 Philipp. iv, 8, 9. 
Y [jsal, LxAxI-J, 4. 


(4) Ed. Aub., Πνεύματος 1 Epi. 


** Coloss, », 10. 


rex sit, etiam sit Deus. Cum igitur nulla ex crea- 
turis in regni consortium admissa, secundum natu- 
ram suam, et vere regnet cum Patre Filius, quo- 
modo sit creatura qui divine ae paterne essen- 
tim proprietates ac prarogativas naturaliter iu se 
habet ? 
ALIUD. 
« Quia iu ipso, inquil, creata sunt oinnia, qua in 


** Joan. xvii, 6. 55 Ibid, 12-14. 25 Psal. 


1 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


488 


coelis, et qux in terra sunt, sive visibilia, sivé iu- A xal ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε ὁρατὰ, εἴτε ἀόρατα. » El ἐν 


visibilia 55. » Siomniain eo creata sunt, certe ipse 
omuibus annumerari merito non poterit , quinimo 
exira ordinem omnium ponetur. Nam, cum dixit, 
« omnia,» nihil eorum omisit qua ex nihilo ad esse 
traducta sunt. Si vero omnia per ipsum, et ipse est 
diversus ab omnibus, quomodo erit creatura, qui 
propter nature differentiam abhorret a numero οἱ 
consortio omnium? 


ALIUD. 


« Volo enim, inquit, vos scire qualein sollicitudi- 
nem habeam pro vobis, et pro iis quicunque non vi- 
derunt faciem meam in carne, ut consolentur corda 
ipsorum, instructi in charitate, et in omnes divitias 
plenitudinis iutellectus, in agnitionem mysterii Dei 
et Patris et Christi Jesu, in quo sunt omnes thesau- 
ri sapienti: el scientize absconditi **. » Si omnem 
sapientiae et scienti: imcnsuram excedit myste- 
rium Dei, et omnis sapienti: ac scienti: fastigium 
in verbis ipsius conspicitur, et in mysterio Christi 
omnes thesauri sapientize eLscientize sunt abscoudili, 
quomodo non erit Deus, qui omnis linguz modum 
excedit, omnemque intellectum et sapientiam supe- 
rat, quem nulla creatura. potest comprehendere? 
« Generationem enim ejus quis eparrabit? » inquit 
propheta **. 


ALIUD. 


« Igitur, inquit, si. consurrexistis cum Christo, 
que sursum sunt quaerite : ubi Christus est in dex- 
tera Dei sedens **. » Si ex omnibus creaturis qua 
eodem throno et solio cum uriversorum rege sedet. 
« Cui enim unquam angelorum dixit : Sede a dex- 
wis meis * ? » omnes vero potius sunt administratorii 
spiritus ^; solus vero Filius ea dignitate przditus , 
simulque cuin Patre sedet et regnat, quomodo sit 
unus ex creaturis qui dignitate onmmem creaturam 
excellit, ut Deus, et regii solii cum Patre consors 
est? 

ALIUD. 


« Qua sursunisuut sapite, non que ΔΘ. super 
terram. Mortui euim estis, et vila vestra est abs- 
condita cum Christo in Deo. Cum Christus appa- 
ruerit, et vos apparebitis cum ipso in gloria **. » 
Si omnes in Deo et vivimus, Οἱ movemur, etsunius δ᾽ 
quomodo nou erit Deus Filius qui est omnium vita? 
Nam si facultas vivilicandi soli inest secundum na- 
turam Deo, nilil eorum quz creata sunt, vita pro- 
prie ac vere dici potest, sed potius viue ejus qui 
eain largitur particeps. Si vero. in Christo nihil est 
falsum (veritas enim ipsa est **), vita igitur ex 
fua natura est, ei per consequentiam etiam Deus. 


ALIUD. 


e Nolite, inquit, mentiri invicein ; exspoliantes 


36 (;'oloss. 1, 16. 


** Coloss. 11, 1-5. 
* Coloss. in, 2-4. 


*5 Act, xvin, 98. 


C οὗ 


* [sa. rin, 8. 
** Joan. xiv, 6. 


αὐτῷ τὰ πάντα ἐχτίσθη, οὐχ àv τοῖς πᾶσι συναρι- 
θμοῖτο δικαίως, πάντων δὲ μᾶλλον αὐτὸς ἔξω χείδε- 
ται. Ἐν γὰρ τῷ « τὰ πάντα » εἰπεῖν, οὐδὲν ἀφῆχεν 
ἐχτὸς τῶν ὅσα πρὸς γένεσιν ἐξ οὐχ ὄντων ἐνεχθέντα 
φαίνεται. Εἰ δὲ πάντα δι᾽ αὐτοῦ, xal αὐτὸς τῶν πάν- 
των ἕτερος, πῶς ἂν εἴη χτίσμα, ὁ τὸ ἐν τοῖς πᾶσιν 
εἶναι διαφυγὼν διὰ τὸ τῆς φύσεως ἐξηλλαγμένον ; 


Αλλο. 


« θέλω γὰρ ὑμᾶς εἰδέναι ἡλίχον ἀγῶνα ἔχων ὅπὲρ 
ὑμῶν xal τῶν ἐν Λαοδιχείᾳ, χαὶ πάντων ὅσοι οὐχ 
ἑωράκασι τὸ πρόσωπόν μου ἐν σαρχὶ, ἵνα παραχλη- 
θῶσιν αἱ καρδίαι αὐτῶν, συμδιδασθέντες ἐν ἀγάπη, 
εἰς πᾶν τὸ πλῆθος τῆς πληροφορίας τῆς συνέσεως εἰς 
ἐπίγνωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ Θεοῦ χαὶ Χριστοῦ, ἐν 
ᾧ slo. πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας xal γνώσεως 
ἀπόχρυφοι.» El πάσης γνώσεως μέτρον ὑπεραίρει 
τὸ περὶ Θεοῦ μυστήριον, χαὶ πάσης σοφίας τε χαὶ 
συνέσεως τὸ ἀχρότατον ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ λόγοις 
ὁρᾶται, xal ἐν τῷ μυστηρίῳ τῷ περὶ Χριστοῦ πάντες 
εἰσὶν οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας, xal τῆς γνώσεως ἀπό- 
χρυφοι, πῶς οὐχ ἕσται Θεὸς, ὁ πάσης μὲν γχώττις 
ἀναδαίνων τὸ μέτρον, πάντα δὲ νοῦν χαὶ σοφίαν ἐξ- 
αλλόμενος, οὗ πρὸς κατάληψιν οὐδὲν ἐξαρχεῖν τῶν 
πεποιημένων φαίνεται: ; « Τὴν γενεὰν γὰρ αὐτοῦ τίς 
διηγήσεται; » χαθά φησιν ὁ προφήτης. 

ΑΛΛΟ. 


« Εἰ οὖν συνηγέρθητε τῷ Χριστῷ, τὰ ἄνω ζητεῖτε, 
ὁ Χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ χαθήμενος. » 
Εἰ τῶν πεποιημένιυν οὐδὲν τῷ βασιλεῖ τῶν ὅλων 
ὁμόθρονόν τέ ἐστι χαὶ σύνεδρον (« Τίνι γὰρ εἶπέ mures 
τῶν ἀγγέλων Κάθου ix δεξιῶν μου; » ), Κάντες δὲ 
μᾶλλόν εἰσι λειτουργιχὰ πνεύματα, εἶτα μόνος ἔχων 
ὁ Υἱὸς τὸ ἀξίωμα φαίνεται, καὶ συνεδρεύει xaX συμ- 
θασιλεύει τῷ Πατρί" πῶς ἂν εἴη τῶν πεποιημένων 
εἷς, ὁ τὸ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν χτίσιν ἀξίωμα φέρων, ὡς 
Θεὸς, καὶ τῶν βασιλιχῶν θρόνων τῷ γεννήσαντι χοι- 
γωνὸ:; 
AAAO. 

« Τὰ ἄνω φρονεῖτε, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. ᾿Απεθάνετε 
γὰρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν χέχρυπται σὺν τῷ Χριστῷ. 
Ὅταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ ὑμῖν, τότε xal ὑμεὶς σὺν 


D αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. » Εἰ ἐν Θεῷ πάντες καὶ 


ζῶμεν, χαὶ χινούμεθα, χαὶ ἐσμὲν, πῶς οὐχ ἔσται Θεὸς 
ὁ Υἱὸς ἡ πάντων ζωή; Εἰ γὰρ μόνῳ τὸ δύνασθαι 
ζωογονεῖν πρόσεστι χατὰ φύσιν Θεῷ, τῶν πεποιημέ- 
νων οὐδὲν ζωὴ χυρίως τε χαὶ ἀληθῶς χληθήσεται, 
ζωῆς δὲ μᾶλλον τῆς τοῦ χορηγοῦντος μέτοχον. Εἰ δὲ 
ἐν Χριστῷ τὸ ἐψευσμένον οὐδὲν (ἀλήθεια γὰρ), ζωὴ 
xatà φύσιν ἄρα ἐστίν εἰ δὲ τοῦτο, χαὶ Θεός. 


AAAQ. 
« Mi, ψεύδεσθε εἰς ἀλλήλους, ἀπεχδυσάμενοι τὸν 
*! Coloss. in, 4. 


V9 [lebr. 1, 15. 52 ibic. 14. 


489 


THESAURUS. 


48C 


παλαιὸὃ, ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ, xal Ev- A vos veterem hominem cum actibus suis, et induer - 


δυσάμενοι τὸν νέον τὸν ἀναχαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν 
xat' εἰχόνα τοῦ χτίσαντος αὐτόν. » Eig Χριστὸν ἀνα- 
“μορφούμεθα διὰ τῆς πίστεως. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ὁ 
Παῦλος διδάσχει λέγων" « Τεχνία μου, οὕς πάλιν 
ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν. » Καὶ 
πάλιν" € Ὥσπερ γὰρ ἐφορέσαμεν τὴν εἰχόνα τοῦ 
yoixo3* οὕτω φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρα- 
νίου. » ὋτΞ- τοίνυν τὴν αὐτοῦ λαθόντες ὁμοίωσιν, 
κατ᾽ εἰχόνα τοῦ χτίσαντο; ἀναδειχνύμεθα" χτίζει δὲ 
τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ, « Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς 
τὸν ἄνθρωπον" » Θεὸς ἄρα ὁ Χριστὸς, καὶ χτίστης 
μᾶλλον, οὐ χτίσμα, ποιητὴς xai οὐχὶ ποίημα. 
Ἐχ τῆς πρὸς Θεσσαμονικεῖς α΄. 

«Ag ὑμῶν γὰρ, qnot, ἐξήχηται ὁλόγος τοῦ Κυρίου, 
οὗ μόνον ἐν τῇ Maxsbovía. xat ἐν τῇ ᾿Αχαῖΐᾳ, ἀλλὰ xat 
ἐν παντὶ τόπῳ ἡ πίστις ὑμῶν ἡ πρὸς τὸν Θεὸν ἐξ- 
ελέλυθεν.» Εἰ οἱ Χριστῷ πιστεύοντες, οὐχ ἑτέρῳ 
τῶλ τῶν ὄντων, ἀλλ᾽ αὐτῷ πιστεύουσι τῷ Θεῷ, πῶς 
οὐκ ἕπσται Θεὸς ὁ Χριστός; Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο, οὐχ 
ἔσται ποίημα. 

ΑΛΛΔΟ. 


Ὥσπερ τινῶν διαλεγόμενος, « Αὐτοὶ, φησὶ, περὶ 
ἡμῶν ἐπαγγέλλουσιν ὁποίαν εἴσοδον ἔσχομεν πρὸς 
ὑμᾶς, καὶ πῶς ἀπεστρέψατε ἀπὸ τῶν εἰδώλων, δου - 
λεύειν Θεῷ ζῶντι xal ἀληθινῷ. » Εἰ τὴν ἀρχαίαν 
διαφυγόντες πλάνην οἱ ἐξ ἐθνῶν διὰ τοῦ πιστεύειν εἰς 
Χριστὸν, ἐπιστρέφουσι πρὸς Θεὸν, xal εἰ Χριστῷ 
δουλεύοντα διὰ τῆς τῶν εὐαγγελιχῶν χηρυγμάτων 
φυλαχῆς δουλεύειν Θεῷ τῷ ἀληθινῷ, πῶς οὐχ ἔστι 
χατὰ φύσιν Θεὸς ὁ Υἱός ; Τοῦτο γάρ ἔστι τὸ ἀληθινόν. 
Ὃ δὲ φύσει Θεὸς, πῶς ἔσται xal ποίημα; 

- AAAQ. 

«Αὐτοὶ γὰρ οἴδακε, ἀδελφοὶ, τὴν εἴσοδον ἡμῶν τὴν 
πρὸς ὑμᾶ:, ὅτι οὐ χενὴ γέγονεν " ἀλλὰ προπαθόντες 
καὶ ὑδρισθέντες, καθὼς οἴδατε, ἐν Φιλίπποις, ἐπαῤ- 
ῥησιασάμεθα ἐν τῷ Θεῷ ἡμῶν λαλῆσαι πρὸς ὑμᾶς τὸ 
Εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ ἐν πολλῷ ἀγῶνι. » Ἰδοὺ πάλιν, 
ἀναφανδὸν Θεὸν ὀνομάζει Χριστόν * αὑτοῦ ΥΧρ τὸ 
Εὐαγγέλιον. 

ΛΑΛΟ, τούτῳ ὅμοιο)". 


«᾿Αλλ᾽ ἐγενήθημεν νήπιοι ἐν μέσῳ ὑμῶν" ὡς ἐὰν 


tes novum, eum qui renovatur in agnitionem secun- 
dum imaginem ejus qui creavit illum *"'. » In Chri- 
stum refortnamur per fidem. Hoc enim Paulus no: 
docet, dicens : ε Filioli, quos iterum parturio, doncc 
Christus formatus fuerit in vobis **. » Et rursus : 
« Sicut. portaviinus imaginem terrestris, sic. porte- 
mus et imaginem celestis **. .» Cum igitur, ipsius 
similitudine accepta, ad imaginem Creatoris refor- 
mamur, creat vero hominem Deus, juxta illud, « Εἰ 
creavit Deus hominem **^, » Deus itaque est. Chri- 
stus, et Creator potius quam creatura ; opifex, et non 
opus. 
Ex 1 Epistola ad Thessalonicenses. 


« À vobis enim, inquit, enuntiatus est sermo D- 
iini , non solum in Macedonia et in Achaia, sed 
in onini loco fides vestra, qux est ad Deum, profecta 
est *!, » Si qui in Cliristum credunt, non alteri cui- 
piam e creatis, sed ipsi Deo, credunt, quomodo non 
erit Christus Deus? Αἱ si Deus est, creatura. non 
erit, 

ALIUD. 


Velut per colloquium disserens, « Ipsi, inquit, de 
nobis annuntiant qualem introitum habuerimus ad 
vos, et quomodo conversi estis ad Deum a simula- 
cris, servire Deo vivo et vero**.» Si geutes, relicto 
veteri errore, per fidem in Christum conversa sunt a 
Deuin, et si Christo servientes per evangelicz pre- 
dicationis observationem, vero Deo servire dicun- 
tur, quomodo nou erit natura sua Deus Filius? Hoc 
enim est verum Deumesse. Qui vero ex natura sua 
Deus est, quomodo erit creatura? 


ALIUD. 

« lpsi enim scitis, fratres, introitum — no- 
sirum ad vos, quia non inanis fuit : sed cum antec 
passi et contumeliis affecti, sicut scitis, in Philippi, 
fiduciam habuerimus in Deo nostro, loqui ad vos 
Evangelium Dei, 989 in multa sollicitudiue **, » 
Ecce quam mauifeste Deum vocet Christum : nam 
Christi est Evangelium. 


ALIUD, uic simile. 
« Sed facti sumus parvuli in medio vestrum ; 


τροφὸς θάλπῃ τὰ ἑαυτῆς τέχνα, οὕτως ἱμειρόμενοι p !anquam si nutrix foveat filios suos, ita desideran- 


ὁμῶν εὐδοχοῦμεν μεταδοῦναι ὑμῖν, οὐ μόνον τὸ Εὐαγ- 

γέλιον «οὐ θεοῦ, ἀλλὰ γχαὶ τὰς ἑαυτῶν Ψυχάς. » Καὶ 

πάλιν εὐθὺς ἐφεξῆς « Μνημονεύετε γὰρ, ἀδελφοὶ, 

«bv χόπον ἡμῶν xaX τὸν μόχθον" νυχτὸς χαὶ ἡμέρας 

ἐργαζόμενο: πρὸς τὸ μὴ ἐπιθαρήσαί τινα ὑμῶν, 

ἐχτρύξαμεν εἰς ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ. » 
ΑΛΛΟ. 

« Διὰ τοῦτο xal ἡμεῖς εὐχαριστοῦμεν τῷ Θεῷ ἀδια- 
λείπτως, ὅτι παραλαθόντες λόγον ἀβοῆς παρ᾽ ἡμῶν 
τοῦ Θεοῦ, ἐδέξασθε οὐ λόγον ἀνθρώπων, ἀλλὰ, καθώς 
ἐστιν ἀληθῶς, λόγον Θεοῦ, ὃς xai ἐνεργεῖται ἐν ὑμῖν 


Δ8 Galat, τν, 196. 5431 (οΥ 


V Coloss. ni, 9, 10. 55. ibi. 9 
lUi, J. 


9! | Thess. n, 1, 2. δ᾽ ibiJ. 7, 8. 
ó PATROL. GR. LXXV. 


tes vos, cupide volebamus tradere vobis non solu 
Evangelium Dei, sed etiam animas nostras ᾽ν. » Et 
rursun : « Memores enim estis, (fratres, labo- 
ris nostri. οἱ fatigationis: nocte el die operante*, 
ne quem vestruin gravaremus, predicavimus in vo- 
bis Evangelium Dei "*. » 


ALIUD. 


«ldeo et nos, gratias agimus Deo sine inter- 
missione, quoniam cum accepissetis a nobia ver- 
bum auditus Dei, accepistis non ut. verbum homi- 
num, sed, sicut est vere, verbum Del, qui operatur 


. xv, 49. *^ Gen. 1, 97, *! I Thess. 1, 8. ** ibid. 9. 


16 


491 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


192 


in vobis qui credidislis **. » Si omuis apostolorum A «oi; πιστεύουσιν. ». Εἰ τοῖς "x0 ts ἀποστόλοις ὃ 


sermo fuit de fide iu Cliristum, juxta ipsius Pauli 
dictum : « Non enim judicavi me scire aliquid inter 
vos, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum δ; » 
deinde verbum Dei przdicationem ejus vocant, 
quisnam igitur adeo temerarius est ul audeat dice- 
re creaturam esse eum qui ab apostolis praedicatus 
est Deus? aut quis iis qui per Spiritum loquuntur, 
occlamare non vereatur ? 


Ex 1I Epistola ad Thessalonicenses. 


« Fidelis autem. Dominus est, qui confirma- 
bit vos οἱ custodiet a malo**. » Si fidelis est Ser- 
vator, quia fideles efficit eos qui ad ipsun accedunt, 
confirmans per fidem : erit. profecto etiam natura 


λόγος περὶ τῆς εἰς Χριστὸν γέγονε πίστεως, χατὰ τὸ 
εἰρημένον παρὰ τοῦ Παύλου " « Οὐ γὰρ ἔχρινά τι 
εἰδέναι ἐν ὑμῖν, εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τοῦτον 
ἐσταυρωμένον, » εἶτα λόγον θεοῦ τὸ περὶ αὑτοῦ xa- 
λοῦσι κήρυγμα τίς ἄρα οὕτως θρασὺς ὡς τολμῖ) σα: 
ποίημα λέγειν τὸν δ'ὰ γλώττης ἀποστολιχῆς Θεὸν 
ὀνομαζόμενον, xai ῥιψοχινδύνως τοῖς διὰ Πνεύματος 
λαλοῦσιν ἁντιφωνεῖν ; 
Ἐκ τῆς πρὸς cccadorixeic B'. 

« Πιστὸς δὲ ἐστιν ὁ Κύριος ὃς στηρίξει ὑμᾶς 
xaX φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. » Εἰ πιστός ἐστιν ὁ Σω- 
τὴρ ὅτι πιστοὺς ἀπεργάζεται τοὺς προσιόντας αὐτῷ, 
στηρίζων διὰ τῆς πίστεως, ἔσται δηλονότι xal φύσει 


Deus, quia deos efficit eos qui sperant. in ipsum. Fi- p Θεὸς, ὅτι θεοὺς ἀποτελεζ τοὺς ἐλπίζοντας ἐπ᾿ αὐτόν. 


delis enim est, fideles efficere : Dei vero, deilica- 
re, quemadmodum et luminis opus est illumi- 
nare. 

Ez Epistola ad [lebraos. 


« Multifariam multisque modis olim Deus loquens 
patribus in prophetis, novissime diebus istis locutus 
est nobis in Filio, quem constituit hzredem  uni- 
versoruin, per quem fecit et secula ὅδ, » Cum evan- 
gelicam doctrinam TesLamento Mosis et prophetlicis 
przdicationibus prustantiorew esse declarare vellet 
Paulus, ex personarum diversitate differentiam sta— 
tuit. Atque olim quidem patribus sermonem per 
propletas przdicatum fuisse asserit; ultimis vero 
temporibus per Filium, qui ea excellentia prophetas 
antecedit, quod illi servile muuus non  exces- 
serint, clamantes, « Hac dicit Dominus : » hic vero 
lerilem dignitatem gerens dicit ut Filius: « Di- 
euim 990 est veteribus : Non meechaberis : ego au- 
tem dico vobis, ete. 99, » (Quomodo igitur creaturis 
annumcerabitur, qui natura sua est Deus, aut quo- 
modo inter servos collocabitur universorum Domi- 
nus Ὁ Pritcrea, siest ompium hizeres, diversus est ab 
omnibus, quorum est hzres; et, si per ipsum fecit 
secula, certe non. eril. creatus, qui exsistit. ante 
secula; siquidem nulla creatura ante. s:ecula exsti- 
tit, sed in tempore creata est. Soli vero Filio conve- 
nit, ab :eterno exsistere cum Patre. 


ALIUD. 


« Si eniin, qui per angelos dictus cest sermo, 
factus est firinus, et omnis pravaricatio οἱ in- 
obedientia accepit justam retributionem mercedis, 
quomodo nos refugiemus, si. tantam. ncglexerimus 
salutem, qu:e cum initium aecepissel enarrari per 
Dominum, abeis qui audierunt iu. nos confirmata 
est ** ? » Mic aperte ex. personarum differentia de- 
moustrat quanto praestantior sit doctrina evange- 
lica, quam legales umbrz. Si enim, inquit, tanta 
fuit auctoritas eorum qux in lege priecepta fueruut, 
ultransgressoribus gravissima poena proposita es- 

561 Thess. 2, 15. ** 1 Cor. 11, 2. 
u, 3, 3. 


?* [l Thess. 1, 3. 


Πιστοῦ μὲν yàp τὸ πιστοποιεῖν, Θεοῦ δὲ πάλιν τὸ 
θεοποιεῖν" ὥσπερ ἀμέλει xal τοῦ φωτὸς τὸ φωτίζειν 
ἔργον ἐστίν. 

"Ex τῆς πρὸς 'E6palove. 

« Πολυμερῶς χαὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ θεὸς λαλή- 
σας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπὶ ἐσχάτων 
τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησε ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὃν ἔθετο 
χληρονόμον. πάντων, δι᾽ οὗ καὶ ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. » 
Κρείττονα τῆς διὰ Μωσέως Διαθήχης xal τῶν προ- 
φητιχῶν χηρυγμάτων τὴν εὐαγγελιχὴν ἀποδειχνύων 
παίδευσιν, ἀἠτὸ τῆς τῶν προσώπων διαφορᾶς ποιεῖται 
τὴν διάχρύσιν. Κατὰ μὲν οὖν τὸ ἀρχαῖον διὰ τῶν 
προφητῶν τοῖς πατράσιν ἀναχεχηρύχθαι τὸν λόγον 
διισχυρίσατο" ἐπ᾽ ἐσχάτων 6E τῶν χαιρῶν δι' Υἱοῦ, 
τοῦ τοσαύτην ἔχοντος πρὸς ἐχείνους τὴν ὑπεροχὴν, 
ὡς τοὺς μὲν τὸ οἰχετιχὸν οὐχ ὑπερδαίνοντας μέτρον, 
τὸ, « Τάδε λέγει Κύριος, » ἀναφωνεῖν, τὸν δὲ τὸ δε- 
σποτιχὸν ἀξίωμα τοροῦντα λέγειν ὡς Υἱόν" « Ἐῤῥῤθῃ 
τοῖς ἀρχαίοις - Οὐ μοιχεύσεις " ἐγὼ δὲ λέγω Óply, 1 
χαὶ ἑξῆς. Πῶς οὖν ἐν χτίσμασιν ὁ χατὰ φύσιν θεὸς. ἣ 
πῶς ἐν δούλοις ὁ πάντων Δεσπότης τετάξεται; Καὶ 
εἰ πάντων ἐστὶ χληρονόμος, ἕτερός ἐστι παρὰ πάντα, 
Qv xai ἔστι χληρονόμος. Καὶ εἰ δι᾽ αὐτοῦ πεποίηχε 
τοὺς αἰῶνας, οὐχ ἂν εἴη τῶν γενητῶν ὁ ὑπάρχων πρὸ 
voy αἰώνων, ἐπείπερ οὐδὲν τῶν χτισμάτων προγενξ» 
ατέραν τοῦ αἰῶνος ἔχει τὴν γένεσιν, ἀλλ᾽ ἐν χρόνῳ 
πεποίηται. Μόνῳ δὲ πρόσεστι τῷ Υἱῷ, τὸ ἀχρόνως 
εἶναι μετὰ Πατρός. 

AA AO. 

«Εἰ γὰρ ὁ δι᾽ ἀγγέλων γ)αληθεὶς λόγος ἐγένετο, 
βέθαιος, χαὶ πᾶσα παράθασ'ς καὶ παραχοὴ ἔλαθεν 
ἔνδιχον μισθαποδοσίαν, πῶς ἡμεῖς ἐχφευξόμεθα τηλι- 
χαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας, ἥτις ἀρχὴν λαδοῦσα 
λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀχουσάντων εἰς 
ἡμᾶς ἐθδεδαιώθη;» Ἐνταῦθα σαφῶς ἐχ τῆς τῶν 
προσώπων διαφορᾶς, ὅσην ἔχει τὴν ὑπεροχὴν πὰ 
εὐαγγελιχὰ κηρύγματα ὡς πρὸς τὰς διὰ τοῦ νόμου 
σχιὰς, ἀποδειχυύειν πειρᾶται. Εἰ γὰρ τοῖς δι᾽ ἀγγὲ- 
λων, φησὶ, διατεταγμένοις προσὴν οὕτως τὸ ἀξιόπι- 
στὸν ὡς τοῖς παραθαίνειν ἐπιχειροῦσι τὴν χαλεπω- 


* Hebr. 1, 1, 9. ** Maul. v, 27 seqq. *! [lebr, 


495 


THESAURUS. . 


495 


τάτην ἐπηρτῆσθαι χόλατιν, πῶς οὐ μᾶλλον τοσοῦτον A sel, quomodo non tanto gravius supplicium — mere- 


μειζόνως εἰς τὸ χολάζεσθαι διχαιότερος ὁ τὰ δι᾽ Υἱοῦ 
παραθαίνων φανεῖται, ὅσον περ ἂν εἴη τῆς εἰς ἀγγέ- 
λους τιμῆς ἀξιολογώτερος 6 Υἱός ; Εἰ δὲ χρὴ χαὶ τὸ 
ἑχάστου μέτρον συνιδεῖν, οἱ μὲν παρεστῶτες ὑμνοῦσι, 
λειτουργιχά τε εἰσὶ πνεύματα el; δ'αχονίαν ἀποστελ- 
λόμενα" ὁ δὲ ὑμνολογεῖται μετὰ Πατρὸ:, σύνθρονός 
«s ὧν xai συμθασιλεύων αὐτῷ, καὶ ὑπὸ τῶν ἀγγέλων 
διαχονούμενος, χατὰ τὸ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις " « Καὶ 
ἰδηὺ ἄγγελοι προσῆλθον, καὶ διηχόνουν αὐτῷ" » πῶς 
οὖν ὁ τοσοῦτον ὑπερέχων, ἐν τοῖς τοσοῦτον ὑποδεθη- 
χόςσιν, ὡς ὁ Μονογενὴς εὑρεθήσεται; Πῶς δὲ ὁ Πατρὶ 
συγχαθήμενος, ἐν τοῖς παρεστηχόσι, xal ἕν τοῖς δια- 
χονοῦσιν ὁ διαχονούμενος, f| ἐν τοῖς βασιλευομένοις 
ὁ βασιλικὸν ἀξίωμα περ!:χείμενος; 


AAAO. 

Elg Χριστὸν ἀναφέρων ὁ μαχάριος Παῦλος τὸ ἐν 
ὀγδόῳ do up, λέγει" « Τί ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μι- 
μνήσχῃ αὑτοῦ, ἣ υἱὸς ἀνθρώπου ὅτι ἐπισχέπτῃ αὐτόν ; 
Ἡλάττωσας αὑτὸν βραχύ v: παρ᾽ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ 
τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτὸν, χαὶ χατέστησας αὐτὸν ἐπ᾿ 
τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου. Πάντα ὑπέταξας ὑποχάτιυ 
τῶν ποδῶν αὐτοῦ.» Εἶτα τούτοις συνάπτει" « Ἐν γὰρ 
τῷ ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆχεν αὑτῷ ἀν- 
υπόταχτον. »ἾΑρ᾽ οὖν οὐχὶ βασιλέα χαὶ Κύριον, xal 
τὴν θεοπρεπῆ περιχεῖσθαι δόξαν ὁμολογήσαιμεν ᾧ τὰ 
“πάντα ὑποτέταχται: Πῶς οὖν οὐ Θεός ; Πῶς δὲ ἐν 
Tol; πᾶσιν ὁ ὑπὲρ πάντα, xal τοσοῦτον τῶν γενητῶν 
τὴν φύσιν ὑπερχείμενος, ὡς τὰ μὲν ὑποτετάχθαι, χαὶ 
τῷ τῆς δουλείας ἐνέχεσθαι ζυγῷ, τὸν δὲ αὖ πάλιν 
περικεῖσθαι μὲν τῆς χυριότητος τὸ ἐλεύθερον ἀξίωμα, 
wie δὲ ἔχειν ὑπὰ τοὺς. πόδας ; ὡς xai αὐτός πού 
ψεσι bi ἑνὸς τῶν ἀγίων προφητῶν᾽ « Ὁ οὐρανός io: 
ϑρόνος, ἣ δὲ γῇ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. » 

ΑΛΛΟ. 

«Ὅθεν, ἀδελροὶ ἅγιοι, χλήτεως ἐπουρανίου μέτ- 
oyot, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον xal ἀρχιερέα «ἧς 
ὁμολογίας ὑμῶν Ἰησοῦν, πιστὺν ὄντα τῷ ποιήσαντι 
αὑτὸν, ὡ; xal Μωσῆς ἐν ὅλῳ τῷ οἴχῳ αὐτοῦ. Πλείονος 
γὰρ οὗτο; δόξης παρὰ Μωσὴν ἠξίωται, χαθόσον 
πλείονα τιμὴν ἔχει τοῦ οἴχου ὁ χατασχενάσας αὑτόν. 
Πᾶς γὰρ oixoz χατασχευάζεται ὑπό τινος" ὁ δὲ πάντα 
κατασχευάσας, Θεός. » Οὐχ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τὸν ποιη- 
θέντα τῷ πεποιηχότι τιμᾶσθαι δεῖν ἐχδιδάσχων, δῆλος 
ἂν εἴη δήπουθεν οὐχ ἐπιτρέπων ἐν ποιήμασι χατα- 
Ξάττεσθαι τὸν Υἱόν" « Πλείονα γὰρ, φησὶ, τιμὴν ἔχει 
«οὐ οἴχου ὁ κατασχευάσας αὐτόν. » Καὶ τίς ὁ τότε τὸ 
σύμπαν τεχντ σάμενος, λεγέτω πάλιν αὐτὸς περὶ τοῦ 
Υἱοῦ, ὅτι « Δι᾽ αὐτοῦ ἐχτίσθη τὰ ὁρατὰ, καὶ τὰ ἀόρατα, 
εἴτε Θρόνοι, εἴτε 'Apyat, εἴτε Κυριότητες, τὰ πάντα 
ἐν αὐτῷ καὶ δι’ αὐτοῦ ἐχτίσθη, καὶ αὐτός ἔστι πρὸ 
“-άντων. » Πῶς οὖν ἐν ποιήμασιν ὁ ποιητής ; Καὶ εἰ 
ἐν τοῖς πᾶσι χαὶ αὑτὸς ὁ χρόνο: ἐστὶν, ὡς ἕν τῶν 
πάντων, ἔστι δὲ πρὸ πάντων αὐτὸς, δῆλον ὅτι χαὶ τοῦ 
χρόνου πρεσθύτερος ὁ Υἱός. « Av αὑτοῦ γὰρ, φησὶ, 

4. Matth. 


iv, 11. “4 Hebr. n1, 6-8, 


** [sa, Lxvi, J. 


bitur, qui Filii précepta transgressus fuerit, quanto 
gloria Filii est excellentior gloria angelorum? Αἱ 
vero si amborum conditio exploranda est, li qui- 
dem circumstantes celebrant laudibus, et ministran- 
tes spiritus sunt, qui ad ministeria ablegantur : Fi 
lius autein. glorifieatur cum Patre in. eodem cuin 
ipso throno sedens et regnans, angelis ei inservien- 
tibus, juxta illud in Evangeliis scriptum : « Et ec- 
ce angeli veniebant, ei ministrabant ei **; » quo- 
modo igitur qui tanto intervallo superat, ut. Unige- 
nitus, iis qui tauto inferiores sunt, ascribetur? Aut 
quomodo is qui Patri assidet annumerabitur cir- 
cumstantibus, et ministrantibus is cui ministra- 
tur, aut subditis is qui regiam dignitatem obti- 


D net? 


ALIUD. 


Beatus Paulus ad Christum referens quod in octavo 
psalino scribitur,dicit : « Quid est homo quod memor 
sis ejus, aut Filius hominis quoniam visitas eum? 
Minuisti eum paulo minus ab angelis, gloria et lio- 
nore coronasti eum, et constituisti eum super opera 
manuum (tuarum. Omnia subjecisti sub pedibus. 
ejus; » deinde statim subjungit : « Cum enim omnia 
ei subjecerit, nihil reliquit non subjectum ci **, » 
Nonne igitur natura rex et Dominus Q9) et divina 
gloria praeditus censebitur is cui omnia subjecta 
sunt ? Quomudo igitur non erit Deus? Aut quomodo 
inter omnia est, qui super omnia est, quique (anto 
crealuras omnes superat, ut ha quidem subject 
sint, eL servitutis jugo obnoxiz, ipse vero libero 
dominationis dignitate praeditus sit, omniaque sub 
pedibus habeat? ut ipsemet alicubi per quemdam 
prophetam ait : « Coelum inihi sedes, terra vero sca- 
bellum pedum ineorum 9. » 


ALIUD. 


« Unde, fratres sancti, vocationis celestis par- 
ticipes, considerate apostolum et pontificem con- 
lessionis nostrae Jesuin, qui fidelis est ei qui  fetit 
ipsum, sicut οἱ Moses in omnidomo ejus. Majore 
enim gloria hic quam Moses dignus habitus est. Si- 
quidem plus honoris debetur ei qui domum ex- 
struxit, quam domui. Omnis eniin domus ab aliquo 
aedificatur : Deus vero est qui omnia condidit **.» Cum 


D non zqualem bonorem deferri debere statuit operi 


atque opiflci, manifeste eo ipso demonstrat nolle se 
ut Filius iuter creata numeretur: « Majorem enim, 
inquit, habet honorem quam domus, qui eam aei- 
ficavit. » Quis autem tunc omnia condiderit ipse 
rursum Paulus de Filio ita loquens dicat :« Per ipsum 
enim creata suut omnia, sive visibilia, sive invisibi- 
lia, sive Principatus, sive Dominationes, omnia iu 
ipso el per ipsum creata sunt, et ipse est ante ou- 
uia **, » Quomodo igitur Creator creaturis annume- 
rabitur? Et si numero omnium tempus eliam cow- 
prehenditur, utpote unum ex omnibus, ipse vero 


“ Hebr. 11, 1-4. 4“ Coloss. 1, 10. 


495 
est ante omnia, manifestum est Filium ον tem- 
pore antiquiorem esse. Nam « Per ipsum, inquit, 
condidit szcula **'. » Quomodo igitur qui aute secula 
esl, annumerabitur iis qua in tempore facta sunt? 
Quidquid enim est factum sive] creatum, id omnino 
in teinpore esse cepit, aternitas siquidem soli di- 
vine atque immortali natura convenit, 
ALIUD. 

« Eu Moses quideni. fidelis iu. teta donro sua, tan- 
quam famulus, in testimonium eorum qua dicenda 
erant. Christus vero. tanquam Filius super domum 
- ejus, eujus domus nos sumus". » À nomiuibus 
atque operationibus excellentis comparationem su- 


S. CYRILLI ALEXANUIUuM ARCILEP. 
τοὺς αἰῶνας ἐποίησε. « Πῶς οὖν ὁ πρὸ αἰώνων Ev τοῖς 


490 


ἐν χρόνῳ γενομένοις ἀριθμηθήσεται; Ἐπεὶ xal πᾶν 
ὅπερ ἂν εἴη ποιηθὲν ὡς ἐν γενέσει, τοῦτο πάντως 
ἔσται xa ἐν χρόνῳ τοῦ εἶναι ἀρξάμενον, εἴπερ μιόντ͵ 
σώζεται τὸ ἀΐδιον, ὡς ἑξαίρετον, τῇ θείᾳ xaX ἀχηράτωω 
φύσει. 


ΑΛΛΟ. 

« Καὶ Μωσῆς μὲν πιστὸς ἐν ὅλῳ τῷ οἴχῳ αὑτοῦ, 
ὡς θεράπων, εἰς μαρτύριον τῶν λαληθησομένων. 
Χριστὸς δὲ ὡς Υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶχον αὐτοῦ, οὗ οἶχός 
ἐσμεν ἡμεῖς. » ᾿Απὸ τῶν ὀνομάτων καὶ τῶν ἀποτελε- 
σμάτων τῆς ὑπεροχῆς ποιεῖται τὴν σύγχρισιν, καὶ 


mit, et substantialis, ut ita dicam, qualitatis diffe- p τῆς οὐσιώδους, ἵν᾽ οὕτως εἴπω, ποιότητας τὴν δια- 


reutiam statuit, quz est inter Christum el Mosen, et 
per ipsum inter omnia creata. Tale eniin. quidpiam 
lic sermo concludere velle videtur. Si ergo hic qui- 
dein ut servus, ille vero uL Filius: 4999 atque hic 
quidem ut minister fidelis in domo,ille vero ut haeres 
non in domo, sed super domum suam : quomodo 
erit ejusdem cuin eo generis qui tantopere ab co dif- 
fert ? Qui ejusdem cum Mose generis non est (create 
euim nature est Moses), neque couservus ipsi est, 
nequaquam alteri cuipiam, ratione natura, ut co- 
ghatus annumeretur. Nam ad creata, non ad Mosen 
omnino (it comparatio : tametsi persona Mosis in 
preseuti nominetur. 
ALIUD, ia eadem forma. 


φορὰν δειχνύει, ἣν ἔχει Χριστὸς πρὸς Μωσέα, καὶ δι᾿ 
αὐτοῦ πρὸς πάντα τὰ πεποιημένα. Τρέχει γὰρ ὁ λόγος 
εἰς τουτὶ τὸ συμπέρασμα. Εἰ τοίνυν ὁ μὲν ὡς θερά- 
πων, ὁ δὲ ὡς Υἱός" xai ὁ μὲν ὡς οἰχέτης ἐν τῷ οἴχῳ 
πιστὸς, ὁ δὲ ὡς χληρονόμος, οὐχ ἐν τῷ οἴχῳ, ἀλλ᾽ 
ἐπὶ τὸν οἶχον αὐτοῦ * πῶς ἔσται λοιπὸν ὁμογενὴς, ὁ 
ποσοῦτον αὐτοῦ διενεγχών; Ὁ δὲ Μωσῇ μῆτε ὁμογε- 
νὴς ὑπάρχων γενητῆς ὄντι φύσεως, μὴτε μὴν ἄλλως 
ὁμόδουλος, οὐκ ἂν ἑτέρῳ τινὶ χατὰ τὸν τῆς φύσεως 
λόγον ὁμοφυὴς συντάττοιτο. Πρὸς γὰρ τὰ πεποιημένα, 
χαὶ οὐ πρὸς Μωσέα πάντως ἣ σύγχρισις, εἰ καὶ τὸ 
Μωσέως πρόσωπον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐξετάζεται. 


ÀAAO, ἐχ τοῦ αὑτοῦ σχήματος. 


Si quidquid ortus sui initium accepit, servit erea- C Ei πᾶν «b εἰς γένεσιν ἐναχθὲν, δοῦλόν ἐστι τοῦ πε- 


tori Deo, juxta illud Psalmista : « Omnia serviunt 
tbi *5, » filii autem liberi sunt, ut vere Servator 
dicit, quomodo fleri possit ut sit ejusdem natur 
cum iis que, quia ereala suut, serviunt, Filius, 
qui ob ineffabilem generationem — ex Patre est 
liber? 

ALIUD, m illud, « Cujus domus nos sumus. » 


Si Deus est qui in prophetis dicit, « luliabi- 
tabo in ipsis, et anibulabo inter eos, et ero Deus ip- 
sorum, et ipsi erunt. mihi populus 9, » quomodo 
sumus nos nuuc domus Filii, si non est natura 
Deus? « Ceterum oramus, ut inquit Paulus, ui 


ποιηχότος Θεοῦ, χατὰ τὸ ἐν Ἑαλμοῖς μελῳδούμδνον, 
ὅτι « Τὰ σύμπαντα δοῦλα cà, » ἐλεύθεροι δέ εἰσιν οἱ 
υἱοὶ, χατὰ τὴν ἀψευδὴ τοῦ Σωτῆρος φωνὴν, πῶς Bv 
ἐνδέχοιτο τῆς αὐτῆς εἶναι φύσεως τοῖς διὰ τὸ πεηοιῆ» 
σθαι δουλεύουσι τὸν διὰ τὴν Ex Πατρὸς ἄῤῥηθὸν viv. 
νῃσιν ἐλεύθερον Υἱόν ; 

ΑΛΛΟ, ἐκχ τοῦ αὑτοῦ, εἰς τὸ, « Οὗ οἶκός ἐσμεν 

ἡμεῖς. o : 

Εἰ ὁ Θεός ἐστιν ὁ ἐν προφήταις εἰπὼν, ὄτιι Ἐν- 
οἰχήσω ἐν αὑτοῖς xai ἐμπεριπατήσω, xai ἔσομαι 
αὐτῶν Θεὺς, xaX αὐτοὶ ἔσονταί μου λαός» πῶς νῦν 
ἡμεῖς οἶχός ἐσμεν τοῦ Υἱοῦ, εἴπεο μὴ ἔστι φύσει 
8:9; ; « ᾿Αλλ᾽ εὐχόμεθα, χαθά φησιν ὁ Παῦλος, xat- 


Christus in interiore homine inhbabitet, et domus D οιχῆσαι τὸν Χριστὸν εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον, xal οἶχος 


Dei sumus atque appellamur 75.» Deus itaque est 
Christus. At si ita est, creatura non est. 


ALIUD. 


« Videte, íratwres, ne forte sit in aliquo ve- 
strum cor malum incredulitatis, discedendi a Deo 
vivo 1". » Fidesin Cliristum est, et in illa sauctis 
primia conferuntur, atque zterüia vita debetur. lloc 
enim nos docens alicubi ait: « Amen, amen. dico 
vobis, qui credit in me, habet. vitam aeternam ?*, ) 
Si ergo qui a lide in ipsum desciscit, et cor. assumit 
ialum, a Deo vivo defectionem facit, quomodo non 
sit Filius natura sua Deus? Aut. quomodo sit opns 


** Mebr. 1,9. 5 Hebr. in, 5, 6. 
m, 46, 11, τ Hebr. ut, 412. 7* Joan. vii, 47. 


$$ Psal. cxvin, 91. 


τοῦ Υἱοῦ ἐσμέν τε xaY χουματίζομεν. » Θεὸς ἄρα ὁ 
Χριστός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα. 
AAAO. 


«Βλέπετε, ἀδελςοὶ, μὴ ποτε ἕσται ἕν τινι ὑμῶν 
χαρδία πονηρὰ ἀπιστίας ἐν τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ Θεοῦ 
ζῶντος.» Εἰς Χριστὸν ἡ πίστις, χαὶ ἐπ᾽ αὐτῇ τοῖς 
ἁγίοις τὰ γέρα, xal ἣ ἀπέραντος χρεωστεῖται Cof. 
Τοῦτο γὰρ ἐχδιδάσχων ἡμᾶς αὐτός πού φησιν" 
c'Apty, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἔχει 
ζωὴν αἱώνιον. » Εἴπερ οὖν ὁ τὴν πίστιν εἰς αὑτὸν 
ἀρνούμενος, καὶ καρδίαν ἀναλαδὼν πονηρὰν, Θεοῦ 
ξῶντο: ἀποστατεῖ, πῶς 0) κατὰ φύσιν θεὸς 6 γΥός; 


** Levit. xxvi, 12; Hl Cor. vi, 10, "5 Ephes. 


491 


THESAURUS. 


498 


Πῶς δὲ χτίσμα ἣ ποίημα, τοῦτο ὑπάρχων, ὅπερ ἂν A vel creatura, cum sit. idem quod Pater, cujus et 


εἴη xo ὁ Πατὴρ οὗ καὶ ἔστιν Yib;, πάντα φέρων τὰ 
τοῦ γεννήσαντος ἴδια χαὶ ἐξαίρετα ; Ζῶν γοῦν θεὸς ὁ 
Πατὴρ, ζῶν ὁμοίως xal ὁ γΥῖός. 

AAAO. 

« Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ xai ἐνεργὴς. xal το- 
μώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον, καὶ διιχνού- 
psvog ἄχρι μεριαμοῦ ψυχῆς xat πνεύματος, ἁρμοῦ τε 
χαὶ μυελῶν, χαὶ χριτιχὸς ἐνθυμήσεων χαὶ ἐννοιῶν 
χαρδίας. Καὶ οὐχ ἔστι χτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ, 
πάντα δὲ γυμνὰ χαὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς 
αὐτοῦ. » Ταῦτα δὴ πάλιν ἔξεστιν ὁρᾷν τὰ τοῦ Πατρὸς 
ἴδια φέροντα τὸν Yiby, καὶ τοιούτοις ἐπαγλαϊξόμενον 
ἀγαθοῖς, οἷσπερ ἂν φαίνοιτο xal ὁ γεννήσας αὐτόν. 
Ἰοὺ Θεοῦ xai Πατρὸς τοιγαροῦν φέροντος ἑτοίμως 
πάντα, χαὶ πᾶσι» ἀχωλύτως ἐνατενίζοντος, εἰδότος 
Ext χαρδίας χαὶ νεφροὺς, xat διὰ τοῦτο λέγοντος, ποτὲ 
μὲν" « Τίς οὗτος ὁ χρύπτων με βουλήν; » ποτὲ δέ" 
e θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι,λέγει Κύριος, καὶ οὐχὶ Θεὸς 
πόῤῥωθεν. Μὴ àw ἐμοῦ χρυδήσεταί τι: » ταῦτα 
προπεῖναι xal τῷ Υἱῷ, δι᾽ ὧν ἔφησεν ὁ Παῦλος ἐπι- 
μαρτυρεῖ᾽ εἶτα ζῶντος χαὶ τοῦ Πατρὸς διὰ τὸ εἶναι 
ζωὴν, ζῶντα χαὶ τὸν Λόγον ἀποχαλεῖ, διὰ τὸ εἶναι 
xat αὐτὸν χατὰ φύσιν ζωήν. Πάντων οὖν ὅσα δίχαια 
πρόσεστι τῷ Πατρὶ χατὰ φύσιν καὶ ἐν Υἱῷ χειμένων 
φυσιχῶς τε xat οὐσιωδῶς, τίς οὐκ ἔσται, ποίημα λέ- 
γων αὐτὸν, τοῖς ἀφύχτοις τῆς δυσφημίας ἐγχλήμασιν 
ἔνοχος; Πῶς γὰρ οὐχ εἶεν ἀλλήλοις ὁμοφνῇ τὰ τῆς 
«Ὅς ὄντα φύσεώς τε xaX οὐσιώδους ἐνερνείας ; 


αλλυ. 

« lliaze: νοοῦμεν χατηρτίσθαι τοὺς αἰῶνας ῥήμα- 
t: 690 εἰς τὸ εὐ χ φαινομένων τὸ βλεπόμενον γε- 
γονέναι. » El τῶν ποιημάτων οὐδὲν προαιώνιον ἔχει 
τὴν ὕπαρξιν, τῷ 65 θείῳ ῥήματι, τουτέστι, τῷ Θεῷ 
Δόγῳ xaX Υἱῷ χαὶ αὐτοὺς χατηρτίσθαι τοὺς αἰῶνας 
πιστεύομεν, ἀνάγχη προῦὐπάρχειν αὑτὸν χαὶ τῶν αἰώ- 
νῶν ὁμοληγεῖν. "Qv γὰρ xal ὑπάρχων πρότερον αὖ- 
«ὃς, τοὺς οὐχ ὄντας αἰῶνάς ποτε πρὸς τὸ εἶναι παρ- 
ἄγει. Πῶς οὖν ἐν ποιήμασιν ὁ ποιητής ; Πῶς δὲ 
πάλιν ἐν τοῖς ὑπὸ χρόνον ὁ χρόνων ἐργάτης, xaX τὴν 
μόνην πρέπουσαν τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ φέρων ἀϊδιότητα ; 


ΑΛλο. 


«Τῆς ὃξ εὐποιΐας χαὶ χοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε " 
τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ Θεός. » "Opa 
πάλιν ὅπως ἐνθάδε Θεὸν ὁ Παῦλος τὸν Yiby ἀποχα- 
λεῖ Εἰ γὰρ αὐτός ἐστιν ὁ σύμπαν ἄγων εἰς κρίσιν τὸ 
ποίημα, χαὶ ἀποδιδοὺς ἑχάστῳ χατὰ ἔργα αὐτοῦ, 
διά τοι τοῦτο χαὶ τοὺς εὐποιοῦντας τὸν πλησίον ἀπο- 
διχήμενος, xal λέγων * « Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ 
Πατρός μου, χληρονομῆσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν 
βασιλείαν ἀπὸ χαταθολῆς χόσμου. Ἐπείνασα γὰρ, 
χαὶ ἐδώχατέ μοι φαγεῖν ἐδίψησα, καὶ ἑἐποτίσατέ 
με" » πῶς οὐχ ἔσται Θεὸς, οὕτως ἀποχέχλῃ μένος διὰ 
τῆς ἀψευδοῦς τῶν ἁγίων φωνῇς, xal τὰς τῶν εὖ 
"5 fMebr. iv, 12, [5.. 7 Psal. vir, 10. 79 Job 

7 llebr. in, 10. 7 Roin, it, 6. 


AL , 9. 
" Matth. xsv, o4, 9o. 


Filius est, omnes in se Patris proprietates ac przero- 
gatvas habens? Vivens itaque Deus est Pater, vi- 
veus quoque Deus Filius. 


ALIUD. 


Vivum enin est. Verbum Dei, οἱ eflicax, et 
penelrabilius omni gladio ancipiti, et pervenieus 
usque ad divisionem ani;nd et corporis, junctura- 
rum quoque et medullarum : et discretor cogitatio- 
pum et intentionum cordis. Nec est ulla creatura 
299 invisibilis iaconspectu ejus, omnia vero nuda 
et aperta sunt oculis ejus ?*. » Hic etam viderc 
licet proprietates Patris Filio ascriptas, omnibusque 
bonis exornatum Filiuin, quibus Pater. Quod itaque 
Deus ac Pater omnia facile. et sine ullo obstaculo 
videat, et corda ac renes norit **, atque ideirco di- 
cat alibi quidem : « Quis iste est qui me consilium cc- 
lat 5? » alibi vero: « Deus. appropinquans sum 
ego, dicit. Dominus, et non Deus de longe : nuin 
poterit aliquid a me occultari. 75 ? hac ipsa 
Filio ctiam esse propria Paulus per ea qua dixit 
testatur ;. preterea, cuin vivens sit Pater, propterea: 
quod sit vita, vivens etiam Verbum — appellat; quia 
et ipse ex sua natura vita cst. Cum igitur omnia 
qus naturaliter insunt Patri, insunt et Fi- 
lio naturaliter atque essentialiter, quomodo non sit 
exsecrabilis blasphemix reus qui Filium creaturam 
esse dixerit? Quomodo enim non sint ejusdem inter 
se naturz? qux easdem essentiales operationes lae 
bent? 


ALIUD. 


« Fide, intelligimus aptata esse secula Verbo 
Dei, quod ex invisibilibus visibilia facta sunt 77.» 
Si nulla creatura aute sxcula condita exsistit, Verbo 
autein divino, hoc est Deo Verbo et Filio, szcula 
ipsa condita esse credimus, necesse est fateri ipsum. 
ante szcula exstitisse. Nam ipse prius exsisteus, 
secula, quz aliquaudo non erant, ad esse traduxit. 
Quomodo igitur erit creatura creator ? ΑἸ quomodo 
inter ea quae tempori subjiciuntur numerabitur is. 
qui tempora condidit, quique soli Deo ac Patri con- 
venienteni zeternitatem in se liabet?- 


ALIUD. 


« Deneficientiie ei eommunionis non oblivisea- 
mini : talibus enim hostiis Deus placatur "*, » Aui- 
madverte rursus quomodo hie Paulus Filiui Deum 
appellet. Nam si ipse est qui omnem creaturam ju- 
dieat, et retribuit unicuique secundum opera ipso- 
run "*, atque ideirco beneficos ad 86 recipit, ac di- 
cit : « Venite, benedicti Patris mei, possidete re- 
gnum quod paratum est vobis ante constitutionem 
mundi. Esurivi enim, et dedistis inihi tnanducare ; 
sitivi, et dedistis iili bibere *? : » quomodo non sit 
Deus, cum ita a sanctis vere vocetur, benelicorum 
saerill.ia suscipiens, et convenientem cuique mer- 
U flicbr, τιν 9. 


75 Jerem. xin, 25, 21. 


499 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


500 


cedem retribuens, 99/4 quique sanctorum catum A ποιούντων θυσίας ἀποδεχόμενος, ἀποδιδούς τε ἑχάστῳ 


in regnum colorum recipit? 


Ex 1 Epistola ad Timotheum. 


« Paulus apostolus Jesu Cliristi. seeundum. im- 
perium Dei Salvatoris nostri, et Cliristi Jesu spei 
nostre, Tinotheo proprio lilio in fide δ᾽. » Ecce 
ex imperio Dei Salvatoris nostri se apostolatus 
ministerium accepisse Paulus testatur, Videamus 
ergo, inquirentes e sacra Scriptura, an non sit Chri- 
stus qui eum in apostolatu constituit. Cum itaque 
oppugnaturus, ut seriptum est, discipulos ex Hiero- 
solymis Damascum proficisceretur, in medio itinere 
Christus ei apparuit dicens : « Saule, Saule, quid me 


τὴν αὐτῷ πρέπουσαν ἁμοιδὴν, xol εἰς τὴν τῶν οἱὐ- 


ρανῶν βασιλείαν εἰσπέμπων τὸν τῶν ἁγίων χορόν" 
Ἐκ τῆς πρὸς Τιμόθεον α'. 


« Παῦλος ἀπόστολος Ἰησοῦ xat' Emitte» Θεοῦ 
Σωτῆρος ἡμῶν, χαὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τῆς ἐλπίδος 
ἡμῶν, Τιμοθέῳ γνησίῳ τέχνῳ ἐν πίστει. » Ἰδοὺ xa 
ἐπιταγὴν Θεοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀναδεδέχθαι τὴν 
«ἧς ἀποστολῆς λειτουργίαν ὁ Παῦλος διισχυρέσατο. 
᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἐξετάζοντες ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, εἰ 

μὴ Χριστός ἐστιν ὁ ἐπιτάξας αὐτῷ. Ὅτε τοίνυν 
πορθήσων, ὡς γέγραπται, τοὺς μαθητὰς Ex τῶν 
Ἱεροσολύμων εἰς Δαμασχὸν ἣἢπείγετο, χατὰ μέσην 
ὄντι τὴν ὁδὸν, ἐπιφαίνεται Χριστὸς λέγων « Σαοὺλ, 


persequeris * » Respondente vero Paulo ac dicente: B Σαοὺλ, τί με διώχεις ; » Παύλου δὲ ἀναπυνθανομένου 


« Quis es, Domine? Ego, inquit, sum Jesus, quem 
iu persequeris. Sed surge et intra in urbem, et di- 
cetur tibi quid oporteat te facere. » Quid autem ei 
dictum sit in eisdem rursum Actibus invenitur ** : 
« Jejunantibus enim ipsis, et'admiuistrantibus Do- 
mino, dixit Spiritus sanctus : Segregate mihi Dar- 
nabam et Paulum ad opus ad quod eos vocavi **. » 
Deinde rursus de illis scriptum est quod, « Missi 
per Spiritum sanctum profecti sunt in Seleuciam, 
et inde navigaruut in Cyprum, et postea in Sala- 
minam, et annuntiaverunt verbum Dei in synagogis 
Judeeorum **. » Vides quomodo ex mandato Salva- 
toris nostri per Spiritum sanctum ad predicandum 
mittitur ? Cum igitur et Deum ipsum et vare νος 
cl spem nostrani vocet : quouorlo non sit vehemen- € 
ter impium Filium creaturam. vocare? Nam, si ita 
esset, creaturam colere deprelenderemur, et per 
creaturam salvati esse, cl in creatura spem no- 
stram collocasse, nihiloque meliores esse nos quam 
qui creaturas adorant. 


ALIUD. 


« Justo lex posita non est, sed injustis οἱ ino- 
bedientibus **. » Deinde multa his annumeraus 
n:ala, tandem infert : « Et si quid aliud sanz do- 
clrinz? adversatur qua est secundum Evangelium 
glori beati Dei, quod creditum est mihi **. ἡ Cujus 
ergo Evangelium. Paulo creditum est? Cujusnam 
preco, et przedicator fuit, nisi Salvatoris nostri 
Christi, quem beatum Deum vucans creatum dici 
non posse declarat? Quomodo enim Deus sit id 
quod factum et recens est? Nam si. quidquid crea- 
tum est, et factam essentiam habet, 995 ex nihilo 
ad esse traducitur, quomodo non sit recens ? Quod 
vero ejusmodi est, Deus non est: « Neque erit tibi 
Dcus recens **, » inquit sacra Scriptura. Cum vero 
sit Deus Filius, non est itaque receus. Quod si ita 
est, ergo nec creatura. Quod autem Evangelium 
Servatoris nostri ei ab ipso creditum sit, ipse rur- 


*! | Tun. 1, 4, 9. 
*' Psal. LAxx, 10. 


51 Act. IX, Ι- 7. 


Act. χα, 3. 


xai λέγοντος " ε Τίς εἶ, Κύριε; Ἐγὼ, φησὶν, εἰμὶ 
Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώχεις. ᾿Αλλὰ ἀνάστηθι, xat εἴσελθε 
εἰς τὴν πόλιν, καὶ λαληθήσεταί cot ὅ τί σε δεῖ 
“ποιεῖν. » Τί οὖν ἄρα πρὸς αὐτὸν ἐλαλήθη πάλιν, ἐν 
ταῖς Πράξεσιν τῶν ἀποστόλων εὑρίσχομεν, ὅτι « Νη - 

στευόντων δὲ αὐτῶν χαὶ λειτουργούντων τῷ Κυρίῳ, 

εἶπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" ᾿Αφορίσατε δὴ μοι τὸν 
Βαρνάδαν χαὶ τὸν Σαῦλον εἰς τὸ ἔργον ὃ προσχέχλη- 
μαι αὐτούς. » Εἶτα πάλιν γέγραπται περὶ αὐτῶν, 
ὅτι « Οἱ μὲν οὖν πεμφθέντες διὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ 
ἁγίου, ἀπῆλθον εἰς Σελεύχειαν, ἐχεῖθεν δὲ ἀπέπλευ- 
σαν εἰς Κύπρον. Καὶ γενόμενοι ἐν Σαλαμῖνι, χατ- 
ἡγγειλαν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν 
Ἰουδαίων. » Ορᾷς ὅπως xaz' ἐπιταγὴν τοῦ Σωτῆρος 
ἡμῶν διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χηρύξων ἀποστέλλε- 
ται; Ὅτε τοίνυν καὶ Θεὸν αὐτὸν, καὶ Σωτῆρα, καὶ 
ἐλπίδα ἡμῶν ἀποχαλεῖ, πῶς οὐ λίαν ἀσεδὲς τὸ 
ποίημα λέγειν τὸν Υἱόν ; Ἐδρεθησόμεθα. γὰρ, ἂν οὃ- 
τως ἔχῃ, καὶ ποιήματι λατρεύοντες, xai διὰ 'οιήμα- 
το: ἀνασεσωσμένοι, χαὶ εἰς ποίημα τὴν ἐλπίδα ἔχον 
τες, χαὶ τὸ πλέον οὐδὲν ἡμῖν παρὰ τοὺς τῇ χτίσει 
λατρεύοντας. 

ΑΛλΟ. 

« Atxaíto νόμος οὐ χεῖται, ἀνόμοις δὲ xai ἀγυπο- 
τάχτοις. » Εἶτα τούτοις ἕτερα προσαριθμήσας χαχὰ, 
τελευταῖον ἐνάγει" « Καὶ εἴ τι ἕτερον τῇ ὑγιαι- 
νούσῃ διδασκαλίᾳ ἀντίχειται, χατὰ τὸ Εὐαγγέλιον 
τῆς δόξης τοῦ paxapiou Θεοῦ, ὃ ἐπιστεύθην ἐγώ. » 


D Τίνος οὖν ὁ Παῦλος ἐπιστεύθη τὸ Εὐαγγέλιον ; Τίνος 


6b χήρυξ ἐστὶ xaX ἀπόσπτολος, εἰ μὴ τοῦ Σωτῆρος 
ἡμῶν Χριστοῦ ; ὃν δὴ μαχάριον ὀνομάζων Ocbv, ποτῆ- 
τὸν εἶναι λέγειν οὐχ ἐπιτρέπει τιαί. Πῶς γὰρ ἕτι 
Θεὸς τὸ πεποιημένον xat ποόσφατον ; El γὰρ πᾶν 
τὸ χτιζόμενον χαὶ γενητὴν ἔχον τὴν οὐσίαν, Ex τοῦ 
μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι χαλεῖται, πῶς οὐ πρόσφατον; 
Τὸ ὃὲ τοιοῦτον, οὐ Θεός * « Οὐ γὰρ ἕσται ἐν σοὶ Θεὸς 
πρόσφατος, » φησὶν ἡ θεία Γραφῇ. Ἐπειδὴ Θεὸς ὁ 
Υἱὸς, οὐ ποόσφατος ἄρα. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ To!rua. 
Ὅτι δὲ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Σωτῆρος ἡμεῶν ὁ μαχάριος 
Παῦλος ἐπιστεύθη παρ᾽ αὑτοῦ, δηλοῖ πάλιν αὑτὸς ἐν 

δε ibid. 4. 5. 


"HL Tim.1, 9. ** ibid. 10, 11. 


50] 


TIIESAURUS. | 522 


τοῖς ἐφεξῆς ἐπιλέγων € Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώ- À sum declarat cum. postea addit: « Gratias habeo 


cav: με Χριστῷ, ὅτι πιστόν με ἡγήσατο θέμενος 
εἷς διαχονίαν, τὸ πρότερον ὄντα βλάσφημον, χαὶ διώ- 
χτὴν xai ὑδριστήν. ᾿Αλλὰ dàefOnv, ὅτι ἀγνοῶν 
ὃ ποίησα ἐν ἀπιστίᾳ. » 


ἀλλο. 


« Πιστὸς 6 λόγο;, χαὶ πάτης ἀποδοχῆς ἄξιος, ὅτι 
Χριστὸς Ἰησοῦς ἦλθεν εἰς τὸν χόσμον ἁμαρτωλοὺς 
δῶται, ὧν πρῶτός εἶμι ἐγώ. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο ἡλεή- 
θην, ἵνα ἐν ἐμοὶ πρώτῳ ἐνδείξηται Χριστὸς τὴν 
ἅπασαν μαχροθυμίαν, εἰς ὑποτύπωσιν τῶν μελλόν- 
των πιστεύειν ἐπ᾽ αὐτῷ εἰς ζωὴν αἰώνιον, » Ei διὰ 
“πίστεως tfj; εἰς Χριστὸν σωζόμεθα, xa «fic αἰωνίου 
μετίσχομεν ζωῆς, τὸν τοῦ θανάτου ζυγὸν ἀποσειό- 
μενοι, Tu, οὗ Θεὸς κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, ὁ xal ζωῆς 
παρεχτιχὸς, ὡς αὐτὸς χατὰ φύσιν ὑπάρχων ζωὴ, 
xa διασώζων ὡς ὁ 8:5;, ὁ μόνος τοῦτο ποιεῖν δυνά- 
μενος, χαὶ διὰ τοῦτο λέγων" « Ἐγώ εἶμι ὁ Θεὸς ὁ 
σώζων σε, Xa οὖχ ἔστι πάρεξ ἐμοῦ; » Καὶ γὰρ 
ὄντως τε χαὶ ἀληθῶς οὐ πρέπσδυς͵ οὐχ ἄγγελος, ἀλλ᾽ 
αὑτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶ;, ὁ πάλαι μὲν σώζειν διὰ 
τῶν ἁγίων προφητῶν ὑπισχνούμενος, κατὰ δὲ τὸν τῆς 
ἐπιδημίας χαιρὸν ἑαυτὸν ἤδη παρόντα δειχνύων, xai 
διὰ τοῦτο βοῶν" « Αὐτὸς ὁ λαλῶν πάρειμι. Ὡς ὡραῖοι 
iei τῶν ὁρέων, ὡς πόδες εὐαγγελιζομένων ἀκοὴν εἰρή- 
νης» Ἐλθὼν γὰρ εὐηγγελίσατο εἰρήνην ἡμῖν τοῖς μα- 
χρᾶν, καὶ εἰρήνην τοῖς ἐγγὺς, χατὰ τὴν τοῦ Παύλου 
quvfv. 

AAAO. 

« Τῷ δὲ βασιλεῖ τῶν αἰώνων, ἀφθάρτῳ, ἀοράτῳ, 
ging Θεῷ, τιμὴ καὶ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. » 
El βουβεῦς τῶν αἰώνων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὡς ἀεί τε καὶ 
ἀτελευτῆτως χρατῶν,͵ αὐτοὺς δὲ τοὺς αἰῶνας πε- 
ποιηχὼς, αὐτὸν ἄρα xaX Θεὸν ἄφθαρτόν τε xal ἀόρα- 
πον ἀποχαλεῖ. Ὁ δὲ τῇς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἔχων ἐν 
ἑαυτῷ φυσιχῶς τε χαὶ οὐσιωδῶς τὰ ἐξαίρετα, πῶς ἂν 
tin πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος, xal οὐχὶ μᾶλλον ὁμοφυήῆς 
t£ χαὶ ἐξ αὑτοῦ, οὐδενὸς ἐπιτρέποντος λόγου προσ- 
εἶναι τοῖς χτίσμασιν φυσιχῶς τὰ τῆς θεότητος ἴδια ; 
Ὅτι δὲ βασιλεὺς τῶν αἰώνων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ αὑτὸς 
ἡμῖν ὁ ἀρχάγγελος Γαδριὴλ ἐπιμαρτυρήσει λέγων 
περὶ αὑτοῦ πρὸς τὴν ἁγίαν Παρθένον " « Οὗτος ἔσται 
μέγας, χαὶ Υἱὸς ὙΨίστου χληθήσεται. Καὶ δώσει 
αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαδὶδ τοῦ πατρὸς 
αὑτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶχον Ἰαχὼθ εἰς τοὺς 
αἰῶνας, χαὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐχ ἔσται πέλος. » 

AAAU. 

Τὰς ὑπὲρ ἁπάντων ποιεῖσθαι προσευχὰς, ὑπέρ τὲ 
βασιλέων ὄντων ἐν ὑπεροχῇ ἐπιτάξας, ὁ Παῦλος τῷ 
οἰχείῳ μαθητῇ χρησίμως ἐπάγει" « Τοῦτο καλὸν 
χαὶ ἀπόδεχτον ἐνώπιον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, ὃς 
πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι, χαὶ εἰς ἐπίγνωσιν 
ἀληθείας ἐλθεῖν. » Οὐχοῦν εἴπερ ἐστὶν ἁπάντων Σω- 
τῇρ ὁ Θεὺς, σωξόμεθα δὲ τὴν ἀλήθειαν ἐπιγινώσχον- 


"^ | Tim. 1, 12, 15. 
Fo 7*4 Tin, i, 17. 


δ ihid. 15, 16. 
Ὁ) Luc, 1, 92, 39. 


"^ Isa, τιν, 91. 
** | Tiu, a1, 5, 4. 


Christo, qui me confirmavit, quia fidelem me exi- 
stimavit ponens in ministratione, qui prius bla- 
sphemus fui, persecutor et contumeliosus. Sed ini- 
sericordiam Dei consecutus sum, quia ignorans feci 
in incredulitate mea *5. » 


ALIUD. 


« Fidelis serio , et. omni acceptione diguus, 
quia Christus venit in. hunc mundum pecca- 
tores salvos facere, quorum primus sum cgo : sed 
ideo misericordiam consecutus sum, ut in me priino 
ostenderet Christus o«nein clementiam, ad infor- 
mationem eorum qui credituri sunt in ipsum ad 
vitam :«terpam**, » Si per fidem in Christum ser- 
vamur, et :ternz vitze participes efficimur, abjecto 
mortis jugo, quomodo non siL secundum naturant 
suam Filius, qui vitam praebet, ut nimirum ipsamet 
naturaliter. vita, et servans, ut Deus, quique hoc 
solue. prestare potest ? Atque idcirco dicit: « Ego 
sum Deus salvaus te, et non est preter me**, » 
Revera enim non legatus, nee angelus, sed ipse 
Dominus salvavit nos ν᾽, qui nobis salutem per 
prophetas pollicitus est, et carne assumpta seipsun 
presentem ostendens clamat : « Ecce adsum qui 
loquor. Quam speciosi in montibus, sicut pedes 
evangelizantium pacem **! » Nam cuni venit, an- 
nuntiavit nobis pacem, gui longe aberamus, et pa- 
cem iis qui prope erant, juxta Pauli dictum "". 


ALIUD. 


« Regi s2culorum incorruptibili, invisibili, soli 
Deo, honor et gloria in sxcula. Ameu **. » Si 
rex seculorum est Filius, quippe qui semper et 
sine fine regnat, ipsa vero szxcula condidit : ipsuin 
itaque et Deum incorruptibilem et invisibilem vo- 
cat. Qui vero najuraliter atque essentialiter pa- 
tern essentiz proprietates ac prerogativas in se 
habet, quomodo diverse ab co essenti:e erit, et non 
potius ejusdem nature atque ex ipso, cum nulla 
ratio permittat ut qua divinitati propria sunt, 
creaturis naturaliter conveniant ? Quod vero Filius 
sit rex seculorum, ipse etiam archangelus Gabriel: 
testatur, qui de ipso ad sanctam Virginein dicit : 


p 296 - llic erit magnus, et Filius Altissimi voca- 


bitur. Et dabit ei Dominus sedem David patris sui, 
et regnabit in domo Jacob in sxcula, et regni ejus 
non erit finis **. » 


ALIUD. 


Cum Paulus pro omnibus orandum esse monet, 
et pro regibus in summa dignitate constitutis, ita 
deinceps utiliter discipulo suo scribit : « Hoc enim. 
Lhonum est el acceptum coram Salvatore nostro 
Deo , qui omnes homines vult salvos fieri, οἵ ai 
agnitionem veritatis venire **. » Quocirca, δὶ est 
omnium Servator Deus, salvati autem suinus veri- 
"5 |sa. 11, 6, 7. 


*! 1a, Lx, 9. *! Ephes. it, 


$03 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


904 


tatem cognoscentes, ct veritas est Christus *' : ipse A τες, ἀλήθεια δὲ ὁ Χριστὸς, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ὁ θεὸς xal 


itaque est Deus et Servator. At, si lioc est, quomodo 


non sit natura Deus Filius? At quo pacto qui na-- 


tura est. Filius, creaturis annumeretur ? Absurduin 
enim simul et blasphemum id est. Non est ergo 
creatura Filius, sed potius Deus οἱ Servator, ex 
Salvatore Deo ac Patre. 


ALIUD. 


« Unus enim, Deus, unus et mediator Dei et 
hominum, bomo Christus Jesus, qui dedit redem- 
ptionem semetipsum pro omnibus **. » Si media- 
tor est Dei et hominum Jesus Christus, non 
naturaliter atque essentialiter Deo et hominibus 
copulatus, sed tantum reconcilians, atque in amici- 
tiam reducens qui a mutua inter se societate defe- 
cerant, hoc est hominem et Deum, quomodo Pau- 
lus eum dicit unum, cum et alii multi ex sanctis 
eo ministerio digni habiti sint, atque ipse primus 
exclamet: « Rogamus pro Christo, reconciliamini 
Deo **? » Fuit et beatus Moses inediator ministrans 
Israelitis legem Dei. Fuit et sapientissimus Jere- 
mias dicens ad Deum de Israelitis : « Recordare mei 
stantis coram te ad loquendum pro ipsis !. » Quin 
et singuli sanctorum prophetarum hoc prsestitisse 
inveniuntur. Quomodo igitur mediator unus est 
Christus, si ipsius mediatio ab aliorum mediatione 
non differt? Atqui unus est mediator, ut vere dicit 
Paulus. Diverso itaque modo, neque ita sicut alii, 
est mediator Christus , ratioque diversitatis nobis 


Σωτέρ. El δὲ τοῦτο, πῶς οὐ φύσει Θεὸς ὁ Υἱός ; Πῶς 
δὲ xal ὁ φύσει Υἱὸς ἐν ποιήμασι ἐξαριθμοῖτο ; ΓΑτο- 
πὸν γὰρ ὁμοῦ τε xal δύσφημον. Οὐχοῦν οὐ molnpa 
ὁ Υἱὸς, Θεὸς δὲ μᾶλλον χαὶ Σωτὴρ, ix Σωτῆρος xal 
Θεοῦ Πατρός. 


AAAQ. 

« Εἷς γὰρ θεὺς, εἷς καὶ μεσίτης Θεοῦ xal ἀνθρώ- 
πων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντί- 
λυτρον ὑπὲρ πάντων. » Εἰ μεσίτης ἐστὶ Θεοῦ xal ἀν- 
θρώπων Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, οὐ φύσει χαὶ οὐσιωδῶς 
Θεῷ τε xal ἀνθρώποις συναπτόμενος, διαλλάττων δὲ 
μόνον, χαὶ εἰς φιλίαν εἰσάγων τὰ τῆς πρὸς ἄλληλα 
χοινωνίας ἀποστατήσαντα, τουτέστιν ἄνθρωπον χαὶ 
Θεὸν, πῶς ἕνα φησὶν ὁ Παῦλος αὐτόν ; ἐπεὶ καὶ ἕτεροι 
τῶν ἁγίων πολλοὶ τῆς τοιαύτης ἠξίωνται λειτουργίας, 
xal αὐτὸς δὴ πρῶτος, ἀναδοῶν᾽ « Δεόμεθα ὑπὲρ Χρι- 
στοῦ, χαταλλάγητε τῷ Θεῷ » Τ Γέγονε μεσίτης χαὶ ὁ 
μακάριος Μωσῆς διαχονήσας τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὸν 
παρὰ Θεοῦ νόμον. Μεσίτης ὑπῆρχε χαὶ ὁ πάνσοφος 
Ἱερεμίας λέγων πρὸς Θεὸν ὡς περὶ τῶν Ex γένους 
Ἰσραήλ᾽ « Μνήσθητι ἐστηχότος μου χατὰ πρόσωπόν 
σου, τοῦ λαλῆσαι ὑπὲρ αὐτῶν. » ᾿Αλλὰ xai ἕχαστος 
τῶν ἁγίων προφητῶν τοῦτο πεποιηχὼς εὑρέσχεται. 
Πῶ; οὖν μεσίτης εἷς ὁ Χριστὸς, εἰ μή τι ξένον τὸ 
ἐπ᾽ αὐτοῦ" ᾿Αλλ᾽ ἔστιν εἷς, ὡς ὁ Παῦλος ἀληθεύων 
φησί. Ξένως ἄρα xa οὐχ ὁμοίως τοῖς ἄλλοις, xal 
ὅπως εἰπεῖν ἀναγχαῖον. Οὐχοῦν ἐπειδήπερ τὸ δύο 


explicanda est. Cum igitur quod in medio duorum quo- C τινῶν χατὰ μέσου χείμενον, ἀμφοτέρων δηλαδὴ τοῖς 


rumdam consistit, utrumque suis extremitatibus 
attingit, ea que diversa erant unitate quadam co- 
pulans, mediator vero Dei et hominum est Christus , 
manifestum est quod Deum quidem ut Deus, ho- 
mines vero ut liomo, tangit naturaliter. lpse enim 
e$t pax nostra *, qui per similitudinem nostri hu- 
manant nataram cum divina essentia $99", copulat 
atque unit, Quomodo enim aliter divine natur: 
participes inveniemur ? Quocirca, si est natura Deus, 
cjusdem cum naturali Deo ac Paire natur atque 
essenti2, quo pacto opus et creatura esse queat, 
cum tantum hic sermo absurditatis babeat? 


ALIUD. 


« Fidelis sermo, et omni acceptione dignus ; 
in hoc laboramus, ceriamus, quia speramus in 
Deum vivum, qui est Salvator omnium liominum, 
et maxime fidelium *. » Beatus Psalmista cum per 
Spiritum sanctum quie futura essent contemplare- 
tur, et Salvatoris nostri incarnationis benelicium 
declararet, ita ad ipsum exclamat : « Spes omnium 
finium terr, et ininari longe*.»Cum igitur Cliristus 
^it spes omnium, et in eum onines credentes spera- 
vimus; Paulus vero ipsum Deum viventem vocat, 
intelligens nimirum ipsum hoc natura sua esse: 
quomodo erit ereatura, et non potius Filius viveus 


ν᾽ Joan. xiv, 6. , ?" lbid. 5,6. ** Hl Cor. ν, 90, 


19. * Psal. Lxiv, 


ἰδίοις ἄχροις ἐφάπτεται, συνέχων εἰς ἑνότητα τὰ δι- 
ηρημένα, μεσίτης δὲ θεοῦ xal ἀνθρώπων ἐστὶν. ὁ 
Χριστὸς, πρόδηλον ὅτι Θεοῦ μὲν ὡς Θεὸς, ἀνθρώπων 
δὲ ὡς ἄνθρωπος ἅπτεται φυσιχῶς. Αὐτὸς γάρ ἔστιν 
ἡ εἰρήνη ἡμῶν, διὰ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιώσεως εἰς 
ἑνότητα xai χοινωνίαν τῆς θείας οὐσίας τὴν ἀνθρώ- 
που φύσιν ἀναδεσμῶν. Ἐπεὶ πῶς ἂν ἑτέρως εὑρ'- 
σχοίμεθα θείας φύσεως χοινωνοί; Οὐχοῦν εἴπερ ἐστὶ 
φύσει Θεὸς, τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ "δὶ Πατρὶ συμφυής 
τε xal ὁμοούσιος, πῶς ἂν εἴη χτίσμα ἣ ποίημα, τολ- 
λὴν ἔχοντος τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν ; 


AAAO. 


D «Πιστὸς ὁ λόγος, xaX πάσης àTo06yrg ἄξιος " εἰς 


τοῦτο γὰρ χοπιῶμεν, xal ἀγωνιξόμεθα, ὅτι ᾿λπίχα- 
μεν ἐπὶ Θεῷ ζῶντ', ὅς ἔστι Σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, 
μάλιστα πιστῶν.» Ὁ μαχάριος Ἑαλμῳδὸς διὰ Πνεύ- 
ματος ἁγίου τὰ ἐσόμενα ὁρῶν, καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος 
ἡμῶν ἐπιδημίας τὴν χάριν ἐχδιδασχόμενος, ἀνεφώνει 
βοῶν ὡς πρὸς αὐτόν" « Ἢ ἐλπὶς πάντων τῶν περά- 
πων τῆς γῆς, xai τῶν ἐν θαλάσσῃ paxpáv. » Ὅτι 
τοίνυν ἡ πάντων ἐλπίς ἔστιν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐπ᾽ αὐτῷ 
πάντες ἠλπίχαμεν οἱ πιστεύοντες, Θεὸν δὲ ζῶντα ὁ 
Παῦλος αὐτὸν ἀποχαλεῖ, τοῦτο xatà φύσιν ὄντα γι- 
νώσχων, πῶς ἔσται τῶν γενητῶν εἷς τις χαὶ αὐτὸς, 
! | Tim. iv, 9, 


! Jerecin, svi, 90, ? Eplics. i, 14. 


505 


THESAURUS, 


506 


xa οὐχὶ μᾶλλον Υἱὸς ζῶν ἐχ ζῶντος ἸΙατρὺς, διαδαι- A ex vivente Patre, transeunte in ipsum naturaliter 


νούσης εἰς αὐτὸν φυσιχῶς τῆς τοῦ γεννήσαντος ἰδιό- 


κῆτος. 
ÀAAO. 

ε Παραγγέλλω σοι, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τοῦ ζωογο- 
νοῦντος τὰ πάντα, xal Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ μαρτυρή- 
σαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου τὴν χαλὴν ὁμολογίαν, 
τηρῆσαί σε τὴν ἐντολὴν ἄσπιλον, ἀνεπίληπτον μέχρι 
πῆς ἐπιφανείας τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿ἴησοῦ Χριστοῦ, 
ἣν καιροῖς ἰδίοις δείξει ὁ μαχάριος χαὶ μόνος δυνά- 
στης, ὁ βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν 
χυριευόντων, ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίᾳν, φῶς οἰχῶν 
ἀπρόσιτον. » Αὐτὸς ἄρα τὴν ἑαυτοῦ παρουσίαν χαι- 
ροῖς ἰδίοις δείξει Χριστὸς, ἣ μᾶλλον ὁ τούτου Πατήρ. 


Εἰ μὲν οὖν αὐτὸν elvat φαμεν τὸν ἐπιδειχνύντα Χρι- Β 


στὸν, πῶς ὁ τοσούτοις ἀξιώμασι φυσιχοῖς εἰς ἀχρό- 
τητα δόξης μαρτυρούμενος γενητὸς εἶγαι νομισθήσε- 
ται; Φθάσει γὰρ οὕτω δυνάμει xal ἐφ᾽ ἕχαστον τῶν 
γενητῶν, ἃ μόνον πρέπει τῇ θείᾳ φύσει. Καὶ οὐδὲν 
ἔσται λοιπὸν ἐν αὐτῇ τὸ παράδοξον, εἴπερ ὅλως xat 
τοῖς γενητοῖς προσεῖναι ταῦτα δύναται φυσιχῶς, 
ἅπερ ἂν αὑτῆς ὑπάρχει xal μόνης ἴδιᾳ. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν 
χοινὸν, εἰς θξότητος λόγον, τοῖς πεποιημένοις πρὸς τὸν 
ποιητὴν, πάντα δὲ πρόσεστι τῷ Κυρίῳ τὰ τοῦ Πατρὸς 
ἴδια, καὶ ἡ τῆς θεότητος φύσις ἐν αὐτῷ διαγράφεται, 
οὐχ ἄρα τῶν ποιημάτων εἷς ἔσται, Εἰ δὲ ὁ Πατὴρ 
ἐπιδείξει τοῦ Υἱοῦ τὴν παρουσίαν, χαὶ αὐτῷ μᾶλλον 
τῶν θεοπρεπῶν ἀξιωμάτων τὸν χατάλογον περιτίθησι 
«ἧς ἀληθείας ὁ χήρυξ, πῶς μόνηυ τοῦ Πατρὸς ἀθα- 
νασίαν ἔχοντος, ἔχει ταύτην ὁ Υἱός ; ε Ἐγὼ γάρ εἶμι, 
φησὶν, ἡ ζωή. » ᾿Αλλ᾽ ἔστι δηλονότι τῆς τοῦ Πατρὸς 
οὐσίας οὐχ ἀλλότριος ὧν, οὐδὲ εἰς ἔχφυλόν τινα xal 
ν ἐχθεδηχὼς. ἰδιότητα, χαθάπερ τὰ πεποιημένα. 
B. δὲ καὶ σώζεται xal ἔστιν εἰκὼν τοῦ γεννήσαν- 
τὸς ἀπαράλλαχτος, xal διὰ τοῦτο διαφεύγων τὸ εἶναι 
γενητὸς, Θεὸς δὲ μᾶλλον ὡς Ex Θεοῦ, xal φῶς Ex 
φωτὸς, xal ζωὴ πάλιν Ex ζωῆς. Οὐχ ἄρα ποίημα f| 
χτίσμα ἐστὶ χατὰ τάς τινων ἀθυρογλωσσίας. 


'Ex τῆς πρὸς Τιμόθεον β'. 

« Μὴ οὖν ἐπα:σχυνθῇς τὸ μαρτύριον τοῦ Κυρέου 
ἡμῶν, μηδὲ ἐμὲ τὸν δέσμιον αὐτοῦ, ἀλλὰ συγχαχο- 
πάθησον τῷ Εὐαγγελίῳ χατὰ δύναμιν Θεοῦ τοῦ σώ- 
σαντος ἡμᾶς xol χαλέσαντος χλήσει ἁγίᾳ. » Ἰδοὺ 
πάλιν ἀναφανδὸν xaX Θεὸν xaX Σωτῆρα τὸν Υἱὸν óvo- 
μάζει. Αὐτὸς γάρ ἔστιν ὁ καλῶν ἡμᾶς, διὰ τοῦ λέ- 
f:tv* « Δεῦτε πάντες πρός με, οἱ χοπιῶντες xal 
πεφορτισμένοι, χἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. » Πῶς οὖν 
ἔσται γενητὸς, εἴπερ ὄντως ἐστὶ χαὶ Θεὸς χαὶ Σω- 
“ἥος Οὐ γὰρ ἂν διὰ χτίσματος, ἀλλὰ διὰ μόνου Θεοῦ 
σεσώσμεθα. 

'Ex τῆς πρὸς Τίτον. 
ν 0€ ἙἘπεφάνη γὰρ ἣ χάρις τοῦ Θεοῦ f) σωτήριος πᾶ- 
σιν ἀνθρώποις, παιδεύουσα ἡμᾶς, ἵνα ἀρντσάμενοι 
à thy ἀσέδειαν xal τὰς χοσμιχὰς ἐπιθυμίας, σωφρόνω:, 
καὶ διχαίως, xa* εὐστεθῶς ζήσωμεν ἐν τῷ vov αἰῶνι, 


! | Tin. vi, 15-10. 


5 Joan. xiv, 6. ? Hl Tim. 1, 8,9. 


Patris proprietate ὃ 


ALIUD. 


« Precipio tibi, coram Deo qui vivificat oi- 
nia, et Christo Jesu qui testimonium reddidit sub 
Pontio Pilato bonam confessionem, ut serves man- 
datum' sine macula, irreprehensibile, usque ad 
adventum Domini nostri Jesu Christi, quem suis 
temporibus ostendet beatus, et scelus potens, Rex 
regum et Dominus dominantium, qui solus habet 
immortalitatem , et lucem inhabitat inaccessibi- 
lem *. » lpse ergo Christus adventum suum certis 
temporibus ostendet, aut potius hujus Pater. Si 
ergo ipsum esse dicimus ostendentem Christum, 
quomodo qui tantis dignitatibus naturalibus ad 
summum glorix fastigium evectus est, creatus esse 
censebitur? Nam ita etiam in singulas creaturas 
transirent, qua soli divine natura conveniunt. 
Nihilque erit deinceps in hac admiratione dignum, 
si nimirum etiam creaturis hzc naturaliter inesse 
possunt, quz» soli Deo sunt propria. Cztterum nibil 
commune est, quautum ad divinitatis rationem atti - 
net, creaturis cum Creatore : omnia vero insunt Fi- 
lio, quae Patri propria sunt, et deitatis natura in 
ipso describitur : non igitur erit creatura. Si vero 
Pater ostendet Filii 3dventum in carne, ipsique 
potius divinarum dignitatum catalogum 996 ascri- 
bit veritatis pr:co Paulus: quomodo cum solus 


C Pater sit immortalis, erit etiam immortalis Filius? 


« Ego enim, inquit, sum vita *. » Atqui est profecto 
a Paüiis essentia non alienus sive extraneus, neque 
est ad. exirancam quamdam proprietatem produ- 
clus, ut. ereature , sed manet et servatur in ipso, 
ut nulla in parte differens Patris imago : atque. id- 
circo creatus esse nequit, sed potius est Deus ex 
Deo, et lumen ex lumine, itemque vita ex vita. Non 
est igitur opus vel creatura, ut liwreüci calum- 
niantur, 
Ex 11 Epistola ad Timotheum. 
« Noli igitur erubescere testimonium Domini 


nostri, neque me vinctum ejus; sed collabora 
in Evangelio secundum virtutem Dei, qui nos li- 


D beravit et vocavit vocatione sua saucta". » Ecce 


rursus aperte Filium et Deum et Salvatorem 
vocet ; ipse enim est qui uos vocat, dicens : « Ve- 
nite ad me, omues qui laboratis et onerati estis , el 
ego reficiam vos *. » Quomodo igitur erit creatus, 
si revera est et Deus el Salvator ? Neque enim per 
creaturam, sed per solum Deum salvati sumus. 


Ex Epistola ad Titum. 


« Apparuit. enim. gratia Dei salutaris omni- 
bus hominibus, erudiens nos, ut abnegantes im- : 
pietatem et scecularia desiderio, sobrie, et juste, ei 
pie vivamus in hoc sxculo: exspectar4es. beatam 


* Matth, ΧΙ, 28. 


507 


S. CYRILLI ALEXANDIUNI ARCIHEP. 


508 


spem et adveutum glori: magni Dei et Salvatoris A προσδεχόμενοι τὴν μαχαρίαν ἐλπίδα xal ἐπιφάνειαν 


nostri Jesu Christi *. » Si Cliristus est omnium spes, 
οἱ magnus Deus, et Salvator, quomodo non vele- 
menter impii et dementes sint qui Filium dicunt 
esse creaturam, neque verentur servis annumerare 
illum eui insunt omnia qux soli divinze natur:e con- 
veniunt , el per qux revera Deus esse cognoscitur? 


ALIUD. 


Si, juxta Prophetam, benedictus est homo qui 
confisus est in Domino, et Dominus est spes ejus 15, 
cerle contrarium etiam erit verum ; omni enim be- 
nedictione carebit qui in Deo spem suam non col- 
locarit '!. Si ergo Filius est opus vel creatura, 
servus itaque est, et non natura Dominus. Quo- 
modo igitur, juxta sanctum Psalmistam, « Benedicti 
nos a Domino, qui speramus in ipso !*? » Aut quo- 
modo vere dicit ipse Paulus : « Benedictus Deus et 
Pater 299 / Domini nostri Jesu Christi, qui bene- 
dixit nos in omni benedictione spirituali?» Filius ita- 
que est. natura Dominus. At si hoc, ergo non est 
creatura. De creaturis enim dicitur: « Quia omnia 
serviunt tibi **. » 


Ex Actibus Apostolorum. 

« Pertransierant autem Phrygiam οἱ regio- 
nem Galatie , ct prohibiti sunt a Spiritu sancto 
predicare in Asia. Venientes autem per Mysiam, 
tentabant in Bithyniam ire, et non dimisit eos Spi- 


ritus Jesu !*. » Ecce manifeste: Spiritus sanctus , C 


Spiritus Jesu dicitur. Cum igitur Spiritus Patris , 
etiam Filii Spiritus sit, quomodo ;non sit natura 
Deus, qui naturaliter exsistentis Dei ac Patris pro- 
prietates ac prerogativas naturaliter in se habet ἢ 
Alioqui etiam boc considerandum est. Nam si an- 
peli aut. alterius cujuspiam rationalis potestatis 
dictus unquam est is qui in Deo naturaliter est 
Spiritus sanctus, statuatur etiam Filius inter creatu- 
ras, quippe qui nihil quantum ad hoc ab iis differat, 
tametsi Spiritus sanctus, Spiritus ipsius dicatur. 
Si vero hoc tantum dicitur de eo qui naturaliter 
Deus est , quomodo sit ejusdem generis cum aliis 
creaturis, qui tanto illas excellit, ut ipse praeditus 
sil divina paternz cessenti:e dignitate, et communem 
habeat cum Patre essentiam ? 


ALIUD. 


« Media autem nocte. Paulus et Sylas oran- 
tes. laudabant Deum : et audiebant eos qui im 
custodia erant. Subito vero terremotus factus. est 
magnus , ita ut. moverentur fundamenta carce- 
ris : et statim aperla sunt omnia ostia, οἱ uni- 
versorum vincula soluta sunt **. » Deinde, cum 
custodem carceris perterritum, et verba Pauli enar- 
ravit, subiit: « Tremens custos carceris genua flexit 
Paulo et Syle : et educens cos foras, dixit : Quid 
oportet ime facere, domini, ut salvus sim? Illi autem 


? l'it. n, 140-15, 
I! Act, xvi, 6, 7. 


' Psal. xxiv, ὁ), 
" ibid. 25, 3!i, 


! Psal. txxvtr, 91, 22. 


τῆς δόξης τοῦ μεγάλου Θεοῦ xai Σωτῆρος ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Εἰ πάντων ἐλπίς ἔστιν ὁ Χριστὸς, 
ἔστι δὲ xoi θεὸς μέγας xaY Σωτὴρ, πῶς οὗ λίαν εἰσὶ 
δυσσεδεῖς καὶ παράφρονες οἱ ποίημα λέγοντες τὸν 
Υἱὸν, xzi ἐν δούλοις χατατάττειν τολμῶντες τὸν (p 
πάντα πρόσεστιν, ὅσα μόνῃ πρέπει τῇ θείᾳ φύσει, 
xaX δ'᾽ ὧν ὄντως τοῦτο οὗσα γινώσχεται ; 
ΑΛΛΟ. 

Ei, χατὰ τὴν τοῦ Προφήτου φωνὴν, εὐλογημένος 
ὁ ἄνθρωπος ὃς πέποιθεν ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, xal ἔστι 
Κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ, χρατήσει πάντως xai ἐναντίον" 
ἔξω γὰρ ἁπάσης εὐλογίας χείσεταί τις οὐχ ἔχων 
ἐπὶ Θεὸν τὴν ἐλπίδα. Εἴπερ οὖν χτίσμα καὶ ποίημά 


p ἐστιν ὁ Υἱὸς, δοῦλος ἄρα ἐστὶ, καὶ οὐ φύσει Κύριος. 


Πῶς οὖν, χατὰ τὸν ἅγιον Ψαλμῳδὸν, « Εὐλογημένοι 
ἡμεῖς τῷ Κυρίῳ, οἱ τὴν ἐλπίδα ἔχοντες εἰς αὐτόν; » 
Πῶς δὲ καὶ αὐτὸς ἀληθεύσει λέγων ὁ Παῦλος * « Εὐ- 
λογητὸς ὁ Θεὸς xal Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευμα- 
τιχῇ ;» Κύριος ἄρα χατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός. Εἰ δὲ 
τοῦτο, οὐ ποίημα. Κατὰ γὰρ τῶν ποιημάτων λέτγε- 
ται" € Ὅτι τὰ σύμπαυτα δοῦλα σά. » 


Ἐκ τῶν Πράξεων. | 


« Διῆλθον 65 τὴν Φρυγίαν καὶ τὴν Γαλατιχὴν yo- 
ραν, χωλυθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λαλῇσαι 
τὸν λόγον ἐν τῇ "Acla. Ἑλθόντες δὲ χατὰ τὴν Μυ- 
σίαν, πειράζοντες εἰς τὴν Βιθυνίαν πορευθῆναι, χαὶ 
οὐχ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ. » Ἰδοὺ πάλιν 
ἐνθάδε σαφῶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Πνεῦμα χέχληχεν 
Ἰησοῦ. Ὅτε τοίνυν τὸ τοῦ Πατρὸς Πνεῦμα, xai Υἱοῦ 
Πνεῦμά ἐστι, πῶς οὐκ ἔσται χατὰ φύσιν Θεὸς ὁ τοῦ 
χατὰ φύσιν ὄντο: Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ἔχων. οὐσιωδῶς 
τὰ ἴδια xa ἐξαίρετα ; ΓἼΛλλως τε χἀχεῖνο πρὸς τῷδε 
θεωρητέον. Εἰ μὲν γὰρ ἀγγέλου τυχὸν ἣ ἑτέρας τινὸς 
λογιχῆς δυνάμεως εἴρηταί ποτε Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ 
φυσιχῶς ἅγιον Πνεῦμα, τετάχθω μετὰ τῶν ποιημά- 
τῶν χαὶ ὁ Υἱὸς, οὐδὲν ἔχων ὡς πρὸς ταῦτα τὸ πλέον 
αὐτοῦ *, xàv Πνεῦμα αὐτοῦ λέγηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα. 
Εἰ δὲ ἐπὶ μόνου φέρεται τοῦ χατὰ φύσιν ὄντος Υἱοῦ 
πὸ τοιοῦτον, πῶς ἂν εἴη τοῖς ἄλλοις ὁμογενὴς, ὁ τοσοῦ - 
τὸν αὐτῶν ὑπερχείμενος, ὡς μόνον ἔχειν αὐτὸν τῆς 
πατρῴας φύσεως τὸ θεοπρεπὲς ἀξίωμα, καὶ χοινο- 


D ποιεῖσθαι τὰ τῆς οὐσία: τῷ ἰδίῳ γεννήτορι; 


AAAU. 

« Κατὰ δὲ «b μεσονύχτιον Παῦλός τε xal Σύλας 
προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν Θεόν ἐπηχροῶντο ok αὐὖ- 
τῶν οἱ δέσμιοι. "Agvo 65 σεισμὸς μέγας ἐγένετο, 
ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίον " ἀν- 
εῴχθησαν δὲ αἱ θύραι πᾶσαι, χαὶ πάντων τὰ δεσμὰ 
ἀνέθη.» Εἶτα διχλ μέσον θεὶς τὸν ἐπὶ τούτῳ τοῦ δε- 
σμοφύλαχος θόρνθον, xaX τὰς τοῦ Παύλου φωνὰς, 
πάλιν ἐπιφέρει" € ΓἜντρομος δὲ γενόμενος (ὁ δεσμο- 
φύλαξ δηλονότι), προτέπεσε τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σύλᾳ. 
Καὶ προαγαγὼν αὑτοὺς εἰς τὸ ἔξω, ἔφη " Κύριοι, τί 


"Psal, cxi, Τὸ. ? Psal. exvin, 91. 


509 


TIIESAURUS. 


510 


με δεῖ ποιεῖν, ἵνα σωθῶ; Οἱ δὲ εἶπον " Πίστευσον εἰς A dixerunt : Crede in Dominum Jesum, et salvus eris, 


τὸν Κύριον Ἰησοῦν, χαὶ σωθήσῃ σὺ, χαὶ ὁ οἶκός σου. 
Koi ἐλάλησαν αὑτῷ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, σὺν más: 
τοῖς ἐν τῇ οἰχίᾳ αὐτοῦ, Καὶ παραλαθδὼν αὐτοὺς ἐν 
ἐχείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυχτὸς, ἔλουσεν ἀπὸ τῶν πληγῶν, 
χαὶ ἐδαπτίσθη αὐτὸς χαὶ οἱ αὑτοῦ πάντες παρα- 
χρῆμα. ᾿Αναγαγών τε αὐτοὺς εἰς τὸν οἶχον αὐτοῦ, 
παρέθηχε τράπεζαν, χαὶ ἠγαλλιάσατο πανοιχεὶ πε- 
πιστευχὼς τῷ Θεῷ.» Ὁ πιστεύσας εἰς τὸν Κύριον 
Ἰησοῦν, κατὰ τὴν τῶν ἀποστόλων παραίνεσιν, ὡς Θεῷ 
πιστεύσας ἠγαλλιάσατο πανοιχεὶ πεπιστευχώς. ᾿Αλλ᾽ 
εἴπερ ἦν ποίημα χαὶ χτίσμα ὁ Υἱὸς, κατὰ τὸν δυσ- 
σεδῇ τῶν αἱρετιχῶν λόγον, διατί μὴ πρὸς γνῶσιν 
ἀληθῆ χειραγωγεῖται παρὰ τῶν ἀποστόλων ὁ δεσμο- 
φύλαξ, ἀχούων" Οὐχ εἰς Θεὸν, ὦ οὗτος, ἔπίστευσας, 
ἀλλ᾽ εἰς ἕν τι τῶν ποιημάτων χαὶ γενητῶν ; Νυνὶ δὲ, 
τοῦτο μὲν εἰπόντες οὐ φαίνονται, ἣν δὲ μᾶλλον αὑτοῖς 
xai λίαν ἀποδεχτὸς ὡς ἄριστα διατιθέμενος, xai 
ἀληθῆ περὶ τῆς πίστεως τὴν διάληψιν ἔχων. Καὶ πῶς 
οὐχ fbr παντί τῳ σαφὲς, ὅτι Θεὸς χατὰ φύσιν ὁ Υἱός ; 
Ὃ δὲ τοὐτοὐπάρχων, πῶς ἂν εἴη χτίσμα: καὶ ποίημα; 
Ex τῆς Ἰακώδου 'Eziw'toAnc.. 

« "Iáxw6og, Θεοῦ xaX Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦ- 
Aoz, ταῖς δώδεχα φυλαῖς ταῖς ἐν τῇ διασπορᾷ, χαί- 
ρειν. » θεὸν ἐνθάδε xal Κύριον ἀποκαλεῖ τὸν Ἰησοῦν 
Χριστὸν, τοῦτο χατὰ φύσιν ὄντα γινώσχων τῆς ἀλη- 
θείας ὁ χήρυξ. Καὶ πῶς εἰς τοσοῦτον ἀποθρασύνεται 
τῶν ἑτεροδοξούντων ὁ νοῦς, ὡς τὸν οὕτως ἔχοντα 
φύσεω: Υἱὸν, γενητὸν f] ποιητὸν ὑπολαμθάνειν ; Οὐ 
γὰρ ἕξω θέσουσι ψόγου τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν ὄντα 
ὅσει xal Κύριον, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς, 
ἥπερ ὅλως ἐνδέχεται γενητῆς εἶναι φύσεως τὸν ὄν- 
ν. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον, χαὶ γυμνὴν ἔχων φαί- 
ἣν εὐσέδειαν. Οὐχοῦν οὐ χτίσμα ὁ Υἱὸς, Θεὸς 
δὲ μᾶλλον οὐσιωδῶς καὶ Κύριος, ὥσπερ ὁ ἐξ οὗπερ 
ἐτέχθη Πατήρ. 







ΑΛΛΟ. 

« ᾿Αδελφοὶ, μὴ ἐν προσωποληψία:ς ἔχετε τὴν πί- 
τιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῆς δόξης.» 
Ἕν τοῖς ἁγίοις προφήταις ὁ Θεός πού φησι" « Τὴν 
δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω. » Πῶς οὖν ἔσται τῆς δόξης 
Κύριος ὁ Υἱὸς, εἴπερ ὄντως ἀλλογενής τέξστι, χαὶ τῆς 
τοῦ Πατρὺ; οὐσίας ἀλλότριος ; Οὐδὲν γὰρ φορέσει 
τὴν μόνῳ πρέπουσαν τῷ Θεῷ δόξαν, εἴπερ ὅλως εἴη 
πεποιτ μένον. 'AXX ἔστι Κύριος τῆς δόξης ὁ Υἱός " οὐ 
γὰρ ψεύδεται τῆς ἀληθείας τὸ Πνεῦμα τὸ ἐν τοῖς 
ἁγίοις τὰ τοιαῦτα λαλοῦν. Οὐχοῦν οὐ γενητὸς, εἰχὼν 
δὲ μᾶλλον xai χαραχτὴρ τοῦ Πατρὸς, ὅς ἐστι τῆς 
δόξης Κύριος. Ὧ δὲ πάντα πρόσεστι φυσιχῶς τὰ τοῦ 
Πατρὸς ἴδια, ἕποιτο ἂν εἰχότως μετὰ τῶν ἄλλων χαὶ 
τὸ εἶναι τῆς δόξης Κύριον. ᾿ 

'Ex τῆς Πέτρου Ἐπιστο.ϊῆς. 

t Πρεσθυτέρους τοὺς ἐν ὑμῖν παραχαλῶ, ὁ συμ- 
πρεσδύτερος, χαὶ μάρτυς τῶν τοῦ Χριστοῦ πκαθημά- 
των, ὁ τῆς μελλούσης ἀποχαλύπτεσθαι δόξης χοινω- 


! Act. xvi, 297-26, "1 Jac. 1.1. 15 Jac. τι, 1. 


i 


'? Isa. ΧΕ, 8. 


t! et domus tua. Et locuti sunt. ei verbum Domini, 
cum omnibus qui erant in domo ejus. Et tollens 
eos in illa hora noctis, lavit plagas eorum, et baptiza- 
us est ipse, et omnis domus ejus continuo. Cumque 
rerduxisset eos in domum suam, apposuit eis men- 
sam, et lietatus est. cum omni domo sua credens 
Deo '*. » Qui credidit in. Dominum Jesum, Juxta 
apostolorum admonitionem , ut Deo credens lxta- 
tus est, cum omni domo sua. Atqui, si erat Filius opus 
vel creatura, ut hzretici impie opinantur, cur uon 
potius custos carceris ad veram Dei notitiam ab 
apostolis 390 instruitur, et cur. non ab iis illi dici- 
tur : Non in Deum credidisti, bone vir, sed in ali- 
quam creaturam ? At vero nequaquam id dixerunt, 
quin potius gratus admodum illis vir ille fuit, ut- 
pote sincerus, et veram de fide cognitionem habcus. 
Cui ergo dubium esse polest Filium esse natura 


Deum? Qui vero Deus est, quomodo sit opus vel 
creatura ? i 


Ex Epistola Jacobi, 


« Jacobus, Dei et Domini Jesu Christi servus , 
duodecim tribubus quz sunt. in dispersione, salu- 
tem '*. » Hic manifeste Christuin Deum et Domi- 
num appellat veritatis przco : quippe qui hioc ip- 
sum natura esse sciebat. At quo pacto lieretici eo 
insaniz ac dementiz; proruperunt, ut Filium qui 
ilà se ex natura sua habet, factum vel creatum 
ceuseant? Nam et hzc coutumelia ad Patrem ac 
Deum, qui ex natura Dominus est, pertinet, Qualis 
enim est Filius, si omnino crealz nalura esse po- 
lest qui revera est Deus et Dominus, talis et Pater. 
Sed lioc absurdum est, et meram impietatem in se 
habet : non est igitur Filius creatura. 


ALIUD. 


« Fratres, nolite in personarum acceptione ha- 
bere fidem Domini nostri Jesu Christi gloria !*, » 
Deus alicubi in proplietis ita ait : « Gloriam meam 
alteri non dabo **. » Quomodo igitur erit Filius Do- 
minus gloriz, si extraneus est, et a Patris essentia 
alienus ? Nihil enim creatum. possit praeditum esse 
ea gloria quie soli Deo convenit. Atqui Filius est 
Dominus glori»; neque enim mentiri potest Spiri- 
tus in sanctis hoc dicens. Creatus ilaque non esl, 
sed potius imago et eliaracter. Patris, qui est Do- 
minus glori: **, Cui veró omnes Patris proprietates 
naturaliter insunt, consentaneum 681 cuni reliquis 
proprietatibus habere etiam illam quod sit Duminus 
gloria. | 

Ex Epistola Petri. 

« Presbyteros qui iu vobis sunt obsecro, cou- 
presbyter, et testis passionum Christi, qui et ejus 
qua iu futuro revelanda est olorim particeps, pa- 


39 Hebr. 1, 5. 


54] 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


512 


scite gregem Dei qui est in vobis *'. » Sapienter ad- A vóz* ποιμαίνετε τὸ ἐν ὑμῖν ποίμνιον τοῦ Θεοῦ.» X 


modum Petrus hie Filium Deum appellat , sciens 
nimirum ipsum natura Deum esse; neque enim 
mentitur. Cum enim a Salvatore nostro Jesu Chri- 
sto audisset : « Simon Jonz, amas me? Pasce agnos 
meos ; » et rursum : « Pasce oves meas ?* ; » simile 
prieceptum suis etiam dat, appellaus gregem Chri- 
sti, gregem Dei : quippe qui desuper ex Patre, nou 
per carnem 'et. sanguinem, divini mysterii cogni- 
tionem acceperat. 901 Si vero Filius est natura 
Deus, quomodo erit opus vel creatura ? 


ALIUD. 


Psalmista cum immensam atque incomparabilem 
differentiam operis ab opifice declarare vellet, ita 
exclamat : « Ipse fecit nos, et non ipsi nos : sed 
nos populus ejus, et oves pascux ejus **. » D:vina 
jgitur et dominatrix natura ex creandi facultate 
cognoscitur; serva vero el creata natura, ex eo 
quod facta et ortum nacta sit. Atqui quum omnium 
creator sit Filius, neque unus quispiam erit ex 
omnibus, neque inter creata numerabitur , quippe 
qui facultate creandi a creaturarum natura dif- 
fert, et servilem conditionem longe excedit, ita ut 
ei dominantis naturze vis tribuatur. 


Ex Epistola Joannis. 


« Scribo vobis, patres, quia coguovistis euim 
qui est a principio **. » Si uulla creatura ab ini. 
tío sive in initio exstitit (ounes enim in tempore 
ortum suum nacta sunt), Filius autem erat ab initio, 
quem et cognoverunt ii ad quos sermo (it, quomodo 
erit crcatura, qui aliter se habet quam creatura. 


ALIUD. 


« Qui negat Patrem, Filium quoque negat : et 
qui negat Filium, is quoque Patrem negat **. » 


B 


Nenio aliter Filium negaverit, quam si dixerit esse 


creaturam, et a consubstantialitate cum Patre ex- 
cluserit. Confitentur autem qui veram Filii digni- 
tatem in ipso agnoscunt el tuentur, et naturali 
similitudine cum Patre, ipsum non privant. Quid- 
quid igitur de Patre dicitur, idipsum omnino etiam 
de Filio dicitur : eo solo excepto quod sit Pater. 
Et quidquid de Filío przedicatur, id de Patre quo- 
que, excepto eo quod sit Filius. Exempli gratia, 
Pater est Deus. secundum naturam , omnipotens , 
cieator, rex, Dominus, incorruptibilis, immortalis, 
vita, principium exsistenti:x? sux non habens, sed ne- 
que ex nihilo ad esse traductus : h:xec ipsa citra ullam 
differeniiam habet et Filius. Si vero fatearis Patri 
quidem liec inesse, Filium autem excluseris, creata- 
ram esse dicens , et Creatorem in creaturarum ordi- 
nem redigens, Patrem quoque iis privabis, Filium 
imperite condemnans, et characterem Patris divina 
dignitate spolians : cum tamen in hunc characte- 
rem intuentes , Patris. naturam. contemplemur , 


φῶς πάλιν ἐνθάδε Θεὸν ὁ Πέτρος ἀποχαλεῖ τὸν Y iov, 
τοῦτο χατὰ φύσιν ὄντα γινώσχων * οὐ γὰρ ψεύδεται. 
᾿Αχηχοὼς γὰρ αὐτὸς παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τοῦ 
Χριστοῦ * «€ Σίμων Ἰωνᾶ, φιλεῖς με; Βόσχε τὰ ἀρνία 
pou*» xat πάλιν, € Ποίμαινε τὰ πρόθατά μου,» 
τὴν ὁμοίαν δίδωσιν ἐντολὴν, Θεοῦ ποίμνιον τὰ τοῦ 
Σωτῆρος ὀνομάζων, ὡς ἄνωθεν £x Πατρὸς, xa οὐ διὰ 
σαρχὸς xal αἵματος, τοῦ θείου μυστηρίου τὴν γνῶσιν 
παραλαθών. El δὲ Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, πῶς 
ἔσται χτίσμα ἣ ποίημα; 


AAAO. 


Ποιητοῦ χαὶ ποιήματος ἄμετρόν τινα xal ἀσύγ- 
χριτον οὖσαν τὴν διαφορὰν ἐπιδειχνύων ὁ Ψαλμ- 
ῳδὸς, ἀναφθῥγγετα!" « Αὐτὸς ἐποίησε ἡμᾶς, xat οὐχ 
ἡμεῖς" ἡμεῖς δὲ λαὸς νομῆς αὐτοῦ, xal npóbata χει- 
ρὸς αὑτοῦ.» Ἐν μὲν οὖν τῷ δύνασθαι ποιεῖν τε χαὶ 
χτίζειν, ἡ θεία χαὶ δεσπόζουσα φύσις διαγινώσχε- 
ται" ἐν δὲ τῷ πεποιῆσθαι xal παρῆχθαι πρὸς γέν:- 
σιν, ἡ δούλη xaX γενητή. Ἐπειδὴ δὲ πάντων δημιουρ- 
γός ἐστιν ὁ Υἱὸς, οὔτε εἷς ἔσται τῶν πάντων, οὗτε 
iy τοῖς πεποιημένοις τετάξεται, ὁ διὰ τοῦ δύνασθαι 
χτίζειν ἑτεροφυὴς ὡς πρὸς τὴν κτίσιν ἀναδεικνύμε- 
νος, χαὶ τὸ δουλιχὺν ἀναδεθηχὼς μέτρον, ὥστε xal 
ἐντὸς ὅρων τῆς δεσποζούσης οὐσίας ὑπάρχειν. 


Ἐκ τῆς Iodrvov 'EzictoAnc. 


«Γράφω ὑμῖν, φησὶ, πατέρες, ὅτι ἐγνώχατε τὸν ἀπ᾿ 
ἀρχῆς. » Εἰ τῶν ποιημάτων οὐδὲν ἀπ' ἀρχῆς ἣ ἐν ἀρχῇ, 


( διὰ τὸ πάντα ἕν χρόνῳ χεχλῆσθαι πρὸς γένεσιν, ἦν 


ὃὲ ἀπ᾿ ἀρχῆς ὃ Υἱὸς, ὃν xal ἐγνώχασι πρὸς o0; 6 
λόγος, πῶς ἔσται τῶν ποιημάτων ὁ μὴ οὕτως ἔχων. 
χαθάπερ ἐχεῖνα ; 


AAAO. 

« Ὃ ἀρνούμενος τὸν Πατέρα, xai τὸν Υἱὸν ápvst- 
ται, xal ὁ ἀρνούμενος τὸν Υίὸν, οὐδὲ τὸν Πατέρα 
ἔχει.» ᾿Αρνήσεταί τις τὸν Υἱὸν οὐχ ἑτέρως, εἰ μὴ 
διὰ τοῦ ποίημα λέγειν αὐτὸν, καὶ τῆς τοῦ Πατρὸς 
ἐχπέμπειν ὁμοουσιότητος, ὀμολογήσε: δὲ πάλιν ἄπο- 
σώζων αὐτῷ γνήσιόν τε χαὶ ἀληθὲς τὸ τῇς υἱότητος 
ἀξίωμα, xaX τῆς πρὸς Πατέρα ὁμοιώστεως φυσιχῆς οὐκ 
ἀποστερίσχων αὐτόν. Οὐχοῦν ὅπερ ἂν ὑπό του περὶ τοῦ 
Πατρὸς λέγηται, τοῦτο πάντως χαὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ, 


D δίχα μόνον τοῦ ὅτι Πατήρ ἐστι. Καὶ ὅπερ ἂν ἐφ᾽ Υἱοῦ 
τάττοιτο, τοῦτο χρατῆσει xal περὶ τοῦ Πατρὸς, δίχα 


μόνου πάλιν τοῦ ὅτι Υἱός ἐστιν. Οἷον ὁ Πατὴρ Θεὸς 
χατὰ φύσιν, παντοχράτωρ, δημιουργὸς, Κύριος, βα» 
σιλεὺς, ἄφθαρτος, ἀθάνατος, ζωὴ, ἀρχὴν τοῦ εἶναι 
μὴ ἔχων, ἀλλ᾽ οὐδὲ. ἐχ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρενε- 
χθείς" ταῦτα xal ὁ Υἱὸς ἀπαραλλάχτως. Ei δὲ δίδως 
μὲν ταῦτα προσεῖνα: τῷ Πατρὶ, xat οὕτως ἔχειν a- 
τὴν ὁμολογεῖς, ἐχδάλλε:: ὃξ αὐτὸν τὸν Yibv, ποίημα 
λέγων, xai τὸν On μεουργὸν Ev τῇ τῶν χτισμάτων τάξει 
χαταφέρων, ἐξωθήσεις αὐτῶν χαὶ τὸν Πατέρα, χατα- 
διχάζων ἀμαθῶς τοῦ Υἱοῦ, χαὶ τοῦ θεοπρεποῦς ἀξιι- 
μᾶτος ἀλλότριον εἶναι φάσχων τὸν τοῦ γεννήσαντο. 


3 
Joan. Axt, 05, 17. 15 Psal. χοῖχ, ὅ, ὁ. ?* E Joan. ἢ, 15. ?*. ibig. 25. 


513 


THESAURUS. 


$14 


χαραχτῆρα, εἰς ὄν ἐνορῶντες τὴν τοῦ Πατρὸς φύσιν A juxta illud ab ipso discipulis dictum : « Qui vidit 


χκαταθεώμεθα κατὰ τὸ map' αὐτοῦ τοῖς μαθηταῖς cl- 
prpévov: « 'O ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. » 
Οὐκοῦν ἀγενήτου τυγχάνοντος τοῦ Πατρὸς, ἀγένητον 
εἶναι χρὴ καὶ τὸν Υἱόν ἀγένητον δέ φημι τὸ μὴ 
πεποιημένον. 

AAAO., 

« Καὶ ἑωράχαμεν xal μαρτυροῦμεν, xal ἀπαγ- 
Ὑέλλομεν ὑμῖν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἧτις Tiv πρὸς τὸν 
Πατέρα, xaX ἐφανερώθη ὑμῖν. » Τὸ, αἰῶνος ὄνομα, 
πολλάχις ἐπὶ Θεοῦ τέθειται παρὰ τῇ ἁγίᾳ Γραφῇ, 
ὡς τὴν ἐν τῷ χρόνῳ γένεσιν ἀναιροῦν ἐπὶ τῆς θείας 
xai ἀχηράτου φύσεω;, T] χαὶ μόνῃ τὸ μὴ πεποιῆσθαι 
πρόσεστιν οὐσιωδῶς. El τοίνυν αἰώνιος; ἦν ἡ ζωὴ 
παρὰ τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ, τουτέστιν ὁ Υἱὸς, πῶς ἂν 
εἴη γενητὸς, χατὰ τὴν τινων ἀδουλίαν; Τὸ γὰρ ὅλως 
γενηθὲν, οὐχ αἰώνιον. 

ΑΛΛΟ. 


« Kot οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἥχει, χαὶ ἔδω- 
xzv ἣμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχομεν᾽ τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, 
χαὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ. 
Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς χαὶ ζωὴ f] αἰώνιος. » 

Τί πάλιν ἐροῦσιν οἱ φιλεγχλήμονες αἱρετιχοὶ xal 
πρὸ; ταύτας τοῦ ἁγίου τὰς ἀψευδεῖς τε καὶ ἠχριδω- 
μένας φωνάς : Ei Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Υἱὸς, οὐσιωδῶς 
ἄρα τοῦτό ἐστι xal οὐ χάριτι, καθάπερ χαὶ τὰ ποιή- 
ματα. Ὁ δὲ φύσει Θεὸς, εἰ πεποίηται, κατ᾽ αὐτοὺς, 
οὐδὲν ὅλως οὐδὲ ἐν τῷ Πατρὶ τὸ ἐξαίρετον, χαὶ εἰ 
λέγοιτο φύσει ΘΞ:ός. Τὸ γὰρ ἅπαξ πο'ητὸν ἣ χτιστὸν 
“οὐ πεποιῆσθαι τὴν αἰτίαν, χἂν ποιηῦὲν οὔπω φαίνη- 
.και, οὐδαμῶς διαφεύξεται, ποιεῖσθαι πεφυχός " ὥρα 
ἀμένον xat εἰς αὐτὸν εὐσεύεϊν * τὸν Πατέρα. ᾿Αλλ᾽ οὐ 
: χεται τὸν τοῦ πεποιῆσθαι λόγον ἡ θεία xat ἀχή- 
pci τοῦτο δέ ἐστιν ὁ Υἱός " οὐχ ἄρα ποιητὸς, 
ἀγένητος δὲ μᾶλλον, ὡς; φύσει Θεὸς xal ἀληθινὸς καὶ 
ζωὴ alovto;. ᾿ 

Ἐχ τῆς Ἰούδα Ἐπιστοιῖῆς. 

€ Ὑπομνῆσαι δὲ ὑμᾶς βούλομαι, εἰδότας ἅπαξ 
ἄντα, ὅτι Ἰησοῦς λαὸν Ex γῆς Αἰγύπτου σώσας, τὸ 
δεύτερον τοὺς μὴ πιστεύσαντας ἀπώλεσεν. » El κατὰ 
τὴν προχειμένην τοῦ ἀγίου φωνὴν διέσωσεν ὁ Ἰησοὺς 
ἐξ Αἰγύπτου τὸν λαόν, αὐτὸ; ἄρα ἐστὶν ὁ λέγων πρὸς 
τὸν ἱεροφάντην Μωσέα᾽ c Ἐγώ εἰμι ὁ ὥν ἀχούων 


me, vidit et Patrem **, » Cum itaque increatus 
sit Pater , increatum quoque esse Filium necesse 
est ; increatum autem intelligo non. factum. 


302 ALIUD. 


« Et vidimus, et testamur, et aununtianus 
vobis vitam alernam quie est apud Patrem, et ma- 
nifestata est nobis *". » Nomen zternilatis szpe- 
numero in sacra. Scriptura de Deo dicitur , utpote 
quod in divina atque immortali natura ortnm in 
tempore factum tollat, cui quidem soli convenit 
essentialiter factum non esse. Si ergo zterna erat 
vita apad Deum ac Patrem, lioc est Filius, quo- 
modo sit creatus, ut haretici opinautur ? Nam quo:l 
in universum creatum est, ternum non est. 


ALIUD. 


« Et. scimus quia Filius Dei venit, οἱ de- 
dit nobis mentem, ul cognoscamus verum Deuin, 
et simus in vero Filio ejus Jesu Christo. llic est 
verus Deus, et vita zeterna "8, » Quidnam hic dicent 
calumniatores heretici, ad hzc verissima aper- 
tissimaque sancti Joannis verba? Si Filius est ve- 
rus Deus, essentialiter hoc est, non gratia, ut 
creatura. Qui vero est natura Deus, si creatus est, 
ut illi volunt, nihil prorsus erit in ipso Patre exi- 
mium ac siugulare, tametsi dicatur natura Deus. 
Quod enim omuino factum aut creatum est, tametsi 
nondum factum appareat, causam tamen ortus sui 
neutiquam defugiel, cum natura sua fieri possit : 
sequitur ergo, in ipsum Patrem impios esse. Cz- 
terum factum esse non cadit in divinam atque imi- 
mortalem naturam, hoc est in Filium. Non est igitur 
creatus, sed potius iucreatus, ut natura Deus et 
verus, el vita xterna. 


Ez Jude Epistola. 


« Commonere autem vos volo, scientes semel 
omnia, quoniam Jesus populum de terra Agypti 
salvans, eos qui non crediderunt perdidit **, , 
Si, juxta hot sancti apostoli dictum , Jesus popu- 
lum ex /Egypto salvavit, ipse igitur est qui ad 
Mosen dicit, « Ego sum qui sut, et audiens au- 


ἔχουσα τοῦ στεναγμοῦ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, xai xaz- D divi gemitum filiorum Israel, et descendi ad libe- 


ἐόην τοῦ ἐξελέσθαι αὑτούς.» Εἴπερ οὖν ὄντως αὐτός 
ἔστιν ὁ ὧν, πῶς ἂν εἴη χαὶ γενητός; Οὐχ ἔτι γὰρ ὧν, 
ἀλλὰ πεποιημένος. ᾿Αλλ᾽ οὐ ψεύδεται Χριστός. Ὧν 
γάρ ἐστι xal ὑπάρχων ἀεὶ, οὖχ ἄρα πεποιημένος εὑ- 
plaxtxat, οὐδὲ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαχὼν τὴν ἐν χρόνῳ, 
χαθάπερ τὰ ποιήματα. 


'Ex τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου. 


ε Ἰωσὴφ, νἱὸς Δαδὶδ, μὴ φοδηθῇς παραλαθεῖν 
Μαριὰμ. τὴν γυναῖχά σου" τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν 
ἐχ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου. Τέξεται δὲ Υἱὸν, xal 
καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Αὑτὸς γὰρ σώσει 
*5 | Joan. v, ΝΥ, 


39 Joan, xiv, 9. 57 1 Joan. 1, 9. 


randum eos **, » Si ergo ipse est qui est, quomodo 
sit creatus? Neque enim amplius est, sed factus est. 
Sed non mentitur Christus, Ens enim est, atque 
exsistens semper. Non igitur creatus esse reperie- 
lur, neque principium ortus sui in tempore acce- 
pisse, sicul creaturae, 
Ex Evangelio secundum Mattheum. 

« Joseph fili David, ne timeas accipere Mariam 

uxorem tu3in : quod enim in utero habet, de 


Spiritu sancto est. Pariet autem Filium, et vocabis 
nomen ejus Jesum. lpse enim salvabit populum 


? Jud: 5. ?* Exod, in, 1}. 


515 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


516 


suum a peccatis suis δ.» 309 Si salvat populum A τὸν λαὺν αὐτοῦ. ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτοῦ.» El δια- 


suum Filius , et remittit peccata, ut Dominus legis 
et Deus, quisnam illum creaturis oscribet, qui ra- 
tionem omnem — divinitatis subit, quique natura 


Deus est ? Atqui neminem puto inficias iturum soli. 


Deo deberi, possidere populum ut Domino ac 


regi. 
ALIUD. 

«lloc autem totum factum est, ut adimpleretur 
quod dietum est per Isaiam prophetam, dicentem : 
Ecce virgo in utero concipiet, εἰ pariet Filium, 
et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpre- 
tatur, Nobiscum Deus ?*. » Nisi Filius fuisset Deus 
secundum naturam, non vocatus esset, Nobiscum 
Deus : quod quidem factum est quando per inulie- 
rem natus est, similitudine nostra assumpta. Ne- 
que enim nomen Euimanuel, aut angeli, aut. alte- 
rius cujuspiam creaturz inventum est, sed Pater 
jta vocavit Filium : quod quidem testatur sanctus 
Propheta dicens de Filio Dei : « Et vocabunt no- 
men ejusnovum, quod Dominus uominabit ipsum?!» 
Novum enim revera nomen est Filio, Emmanuel, 
boc.est: Nobiscum Deus. Nam ante adventum in 
mundurm per carnem nude ac simpliciter Deus tan- 
tim ei erat et vocabatur : postquam vero ex Virgine 
natus est, tum non solum Deus, sed, nobiscum, 
hoc est, incarnatus Deus appellatus est. Cum igi- 
tur Pater Filium suum Deum vocet, erubescant qui 
imperite atque impie creatum esse dicunt, Nam qui 
natura Deus est, creatura esse nequit. 


ALIUD. 


« Audisus quia dicium est priscis : Non oc- 
cidcs : quicunque autem occiderit, reus erit ju- 
dicio. Ego vero dico vobis, quod quicunque irasci- 
tur fratri. suo, reus erit judicio **. » Ex his verbis 
rationem hujusmodi collige ; auiinadverte an. recte 
Jcam : Cuin. soli regi conveniat leges ferre, ne- 
mini omnino permittit Deus adjicere quidquam iis 
qu:e ipse per Mosen praecepit. Dicit enim, Nihil iis 
adjicere licet, niliil etiam detralierc **, Si vero Sal- 
valor abstulit minus, et adjecit majus et perfectius, 
ergo ut Deus et Dominus legis hoc facit ; aut si lioc 
omuino non est, certe nou erit immunis a peccato : 


quippe qui praeceptum Dei infregerit. Atqui veris- D 


simum est quod de ipso scribitur, « Quoniam pec- 
catum non fecit **. » Ergo ut Deus prius quidem 
preceptum. abrogavit, et pro suo jure secunduin 
indixit. lloc. enim significare videtur. illud, « Ego 
autem dico vobis. » Quomodo Q0 igitur. sit fa- 
cius aut creatus qui leges sancit ut natura Deus, 
alque idcirco receus esse nequit? 


ALIUD. 


« Si enim dimittatis hominibus peccata ipsorum, 
dimittet etiam vobis Pater vester caelestis. Si au- 


?! Matih. 1, 90.91. 


9 [sa. vri, 11. 
n, 32. 


85 [sa. Ly, 2. 


σώξε: τὸν οἰχεῖον λαὸν ὁ Υἱὸς, καὶ ἀφίησιν ἁμαρ- 

τίας, ὡς τοῦ νόμου Κύριος xaX Θεὸς, τίς τοῖς ποιή- 

μασι συντάξει τὸν εἴσω βεδηχότα τῶν τῆς θεότητος 

ὅρων, χαὶ αὐτὸν χατὰ φύσιν ὄντα Θεόν ; Οἶμαι δὲ ὅτι 

πᾶς ὅπτις οὖν ἐρεῖ χαὶ συνθήσεται μόνῳ χρεωστεῖ- 

σθαι Θεῷ τὸ χεχτησθανλαὸν, ὡς Δεσπότῃ xat βασιλεῖ. 
ΑΛΛΟ. 


« Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν, ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ 
Ἡσαΐου τοῦ προφῆτον, λέγοντος" Ἰδοὺ ἡ παρθένος 
ἐν γαστρὶ ἕξει, xal τέξεται υἱὸν, xal χαλέσονσι τὸ 
ὄνομα αὐτοῦ ἙἘμμανουδλ, ὅ ἐστι μεθερμηνενόμενον, 
Ms0' ἡμῶν à Θεός.ν Εἰ μὴ Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπῆρχεν 
ὁ Υἱὸς, οὐχ ἂν ἐχλήθη Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεὸς, ὅ δὴ xai 
γέγονεν ὅτε διὰ γυναιχὸς ἐγεννήθη τὴν πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσιν ἀναλαθών, Οὐχ ἀγγέλου δὲ ὅλως, ἀλλ᾽ οὐδὲ 
ἑτέρον τινὸς εὔρημα τῶν γενητῶν τὸ Ἑμμανουὴλ, 
ἀλλ᾽ ὁ Πατὴρ οὕτως ὠνόμασε τὸν Yibv, xal μαρτυ- 
ρήσει λέγων ὁ ἅγιος προφήτης περὶ τοῦ θείον γεν- 
νήματος" « αὶ χαλέπουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ τὸ χαινὸν, 
ὃ Κύριος ὀνομάσει αὐτό.» Καινὸν γὰρ ὄντως ὄνομα 
τῷ Υἱῷ τὸ Ἑμμανονὴἣλ, τουτέστι, Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός. 
Πρὸ μὲν γὰρ τῆς μετὰ σαρχὸς ἐν τῷ χόσμῳ παρου- 
σίας, αὐτὸ δὴ τοῦτο γυμνῶς ἦν τε xai ἐχαλεῖτο Θεός" 
μετὰ δὲ τὴν ἐκ Παρθένου γέννησιν, οὐχέτι μόνον Θεὸς, 
ἀλλὰ μεθ᾽ ἡμῶν, τουτέστιν, ἐνανθρωπῆσας Θεός. 
Θεὸν τοιγαροῦν ὀνομάζοντος τοῦ Πατρὸς τὸν ἴδιον 
Υίὸν, ἐρυθριάτωσαν οἱ πεποιῆσθαι λέγοντες αὐτὸν 
δυσσεδῶς τε xal ἀμαθῶς. Ὁ γὰρ φύσει Θεὸς, οὐχ 


C ἔστι ποίημα. 


AAAO. 

« Ἠχούσατε ὅτι ἐῤῥέθη «ot; ἀρχαίοιξ, ὅτι Οὐ q- 
νεύσεις " ὃς δ᾽ ἂν φονεύσει, ἕνοχος ἔσται τῇ κρίβει. 
Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτ' πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ 
αὐτοῦ, ἔνοχος ἔστα: τῇ xpíssi. » Δέχου μοι πάλιν 
ἐνθάδε τοιόνδε τινὰ λογισμὸν, χαὶ περιάθρει σαφῶς 
εἰ μή σοι φανοῦμαι λέγων ὀρθῶς - Ἐπειδὴ μόνῳ τὸ 
νομοθετεῖν βασιλεῖ πρεπωδέστατον, οὐδενὶ τῶν ὄντων 
ἐφίησι Θεὸς προσθεῖναί τι τοῖς παρ᾽ αὑτοῦ διὰ δίω- 
σέως τετυπωμένοις. Λέγει γάρ" Ἐπ' αὑτοῖς οὖκ ἔστι 
προσθεῖναι, xal ἀπ᾿ αὐτῶν οὐχ ἔστι. ἀφελεῖν. Εἰ δὲ 
ἀφεῖλε τὸ ἔλαττον ὁ Σωτὴρ, προσέθηχε δὲ τὸ μεῖζον 
xai τελεώτερον, ὡς Θεὸς ἄρα χαὶ τοῦ νόμου Κύριος 
τοῦτο ἐργάζεται, ἣ πάντως, εἰ μὴ τοῦτό ἔστιν, οὐχ 
ἂν εἴη παρανομίας ἐλεύθερος, παραλύσας τὴν kvto- 
λὴν. ᾿Αλλ᾽ ἔστιν ἀληθὲς τὸ γεγραμμένον, «Ὅτι ἁμαρ- 
τίαν οὐχ ἐποίησεν.» Ὡς Θεὸς ἄρα τὴν μὲν πρώτη» 
ἀπεσχεύασεν ἐντολὴν, ἀντεισφέρει δὲ τὴν δευτέραν 
ἐξουσιαστιχῶς. Τοῦτο γὰρ σημαίνειν ἔοιχε τὸ, ε Ἐγὼ 
δὲ λέγω ὑμῖν. » Πῶς οὖν ἔσται γενητὸς f) χτιστὸς, ὁ 
νομοθετῶν ὡς φύσει Θεὸς, δ'ἅ τε τοῦτο πρόσφατος 
εἶνα! μὴ δυνάμενος ; 

AAAO. 

« Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ mapaztu- 
ματα αὑτῶν, ἀφήσει γαὶ ὑμῖν ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐ- 

5 Math. v, 91, 92. 


35. Deut, xn, 53... ?* 1 Petr. 


511 


THESAURUS. 


518 


ῥάνιος. Ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε vol; ἀνθρώποις, οὐδὲ ὁ A tem non dimittetis hominibus, nec Pater vester di- 


Ha:to ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν. » Τοῦ 


Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ἀφιέντος ἁμαρτίας χαὶ τὸν ταῖς 


παρανομίαις ἔνοχον ἀπολύοντος, ἐξουσίαν ἔχει τοῦτο 
χαρίξεσθαι καὶ ποιεῖν καὶ ὁ Yióz. Καὶ γοῦν ὁ Σωτήρ 
«ou πρός τινά φησι" « Τέχνον, ἀ’ρέωνταί σοι al 
ἁμαρτίαι σον. » Ὅτε τοίνυν τοσαύτης ἐξουσίας ἐπει- 
λημμένον ὁρῶμεν τὸν Υἱὸν, ἧς ἂν ἔχῃ χαὶ ὁ Πατὴρ, 
πῶς αὐτὸν ἑτεροφνῆ τε xal ἔχφυλον λεγόντων ἀνεξό- 
μεθα τῶν ἀνοσίων αἱρετιχῶν, ἐν οὐδενὶ τῶν πεποιη- 
pov ἐπιδεῖξαι δυναμένων χειμένην vn τὴν μόνῳ 
Θεῷ πρέπουσαν ἐξουσίαν; 


AAAQ. 


« Οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν χαρποὺς πονηροὺς 
ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρὸν χαρποὺς χαλσὺς ποιεῖν.» 
“Ὅρος οὗτος ἐξ ἑνὸς κατὰ πάντων τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν 
ἀληθέστατος. Ἴδωμεν τοίνυν ἀχριδῶς τῶν εἰρημέ- 
γων τὴν δύναμιν, xai ἐπ᾿ αὐτῇ; ἤδη τῆς θείας οὐ- 
σας ἐξεταζέσθω τὸ πρᾶγμα. Οὐχοῦν τό τινος χατά 
τι γένος τῶν ἀγαθῶν ἐλαττούμενον, ὡς πρὸς ἐχεῖνο 
τὸ νικῶν, οὐ xaióv* οὐ γὰρ ὅμοιον οὐδὲ ἴσον ἀπαραλ- 
λάκτως αὑτῷ. Καλοῦ δὲ ὄντος τοῦ ἀγενήτου λίαν, ἐν 
ἐλάττονι μοίρᾳ τὸ γενητὸν εὑρίσχεται, χαὶ ὡς πρὸς 
ἐχεῖνο, οὗ χαλόν. Πὼς ἔσται χαρπὸς γενητὸς ἐξ ἀγε- 
νήτου φυτοῦ, εἴπερ ὧν ἀγένητος ὁ Πατὴρ πιστεύε- 
ται; Εἰ γὰρ οὐ δύναται δένδρον χαλὸν χαρποὺς πο- 
γηροὺς ποιεῖν, δένδρον τε χαλὸν ὁ Θεὸς xol llano 
χαὶ διὰ τὸ εἶναι ἀγένητος, πῶς δὴ χαὶ πόθεν ὁ ἐξ 
αὑτοῦ χαρτὸς ἔσται γενητὸς, ὡς ἐντεῦθεν ὁρᾶσθαι 


mittet peccata vestra *", » Cum Deus et Pater pec- 
cala remittat, remittendi peccala proprietatem la- 
bet et Filius. Idcirco Salvator alicubi ad quemdam 
ait : « Fili, dimittuntur tibi peccata tua *. » Cum 
ergo eamdeni videamus esse potestatem Filii qua est 
Patris, quomodo feremus impios hzreticos qui 
ipsum diverse nature atque extraneum esse di- 
cunt, cum in nulla prorsus creatura potestatem quie 
soli Deo convenit sitam esse ostendere possint? 


ALIUD. 


« Non potest arbor bona frucius malos facere, 
nec arbor vitiosa bonos fructus facere ?*, ». ΗΠπὸ 
verissima est Servatoris nostri definitio. Dictorum 
itaque vim diligenter inquiramus, atque ad divi- 
nam essentiam res ipsa referatur. ld igitur quod ab 
aliquo genere boni vincitur, cum eo quod vincit 
comparatum, bonum non est : neque eniin simile, 
neque par illi omni ex parte. Cum vero increatuim 
vehementer bonum sit, certe id quod creatum est 
minus alque deterius erit, et increato compara- 
tum, bonum non est. Quomodo autem erit fructus 
creatus ex increata planta, si quidem Pater increa- 
Lus esse creditur? Nam si non potest arbor bona 
malos fructus facere, cumque Deus ac Pater sit 
arbor bona etiam idcirco quod sit increatus, quo- 
modo aut unde erit ex ipso fructus creatus, adco 


xovnphv, διὰ τὸ ψεύδεσθα! τοῦ γεννήσαντος αὐτὸν C ut hac de causa malus dici possit, quod Patris no- 


τὴν εὐγένειαν ; ᾿Αλλὰ μὴν ἀγαθὸν ὁ χαρπὸς, ὥσπερ 
οὖν ἀμέλει χαὶ τὸ φυτόν. Οὐχ ἄρα διαψεύσεται τοῦ 
Wesp τὴν εὐγένειαν ὁ Υἱὸς, ἐξ ἀγενήτου γενητὸς 
διυδμχνύμενος. Ἔσται δὲ καὶ αὐτὸς ἀγένητος ὥσπερ 
χκοὰ ὃ Βατήρ. Ei δὲ τοῦτο, πῶς ἔσται ποίημα ἣ 
xzlepa, κατὰ τὴν τῶν αἱρετιχῶν ἀθουλίαν; 

Αλλο. 


.* Kat ibo) προπελθὼν προσεχύνει αὐτῷ λεπρὸς, 


λέγων Κύριε, ἐὰν θέλῃς δύνασαί με καθαρίσαι. Kal: 
ἐκτείνας τὴν χεῖρα, ἥψατο αὐτοῦ, λέγων * Θέλω, κα- 


θαρΐσθητι. Καὶ εὐθέως ἐχαθαρίσθη αὐτοῦ ἡ λέπρα.» 
Ἐξ αὐθεντίας fj χάρις ^ δεσποτιχὸν τὸ ἐπίταγμα, Πῶς 
οὖν ἐν δούλοις ὡς γενητὸς ὁ Yübo, ὁ χαὶ ἐν τῷ ἐθε- 
λῆσαν μόνον πάντα ποιεῖν δυνάμενος, xai τὸ θεϊχὸν 
ἀξίωμα xai τοῦ τεχόντος ἴδιον xal χατὰ τοῦτο φέρων; 
Γέγραπται γὰρ περὶ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, ὅτι 
e Πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησεν, » ὡς ἐν τῇ θείᾳ 
θελήσει τῶν ἔργων εὐθὺς ὑφισταμένων, χαὶ νεύματι 
μόνῳ πρὸς τὸ εἶναι χαλουμένων. Ὁ δὲ τοῦ ἰδίου Πα- 
-ρὸς τὴν τε δύναμιν ἔχων xal τὴν ἐξουσίαν, πῶς ἂν 
εἴη πρὸς αὐτὸν ἑτεροφυὴς διὰ τὸ εἶναι γενητὸς, οὐχ 
οὕτω φύσεως ἐχούσης ἐχείνου ; Φιλεῖ γὰρ ἀεὶ τὰ τὴν 
αὑτὴν ἐνέργειαν ἔχοντα, τῆς αὑτῆς ὑπάρχειν xal 
οὐσίας, καὶ τὸ ἑτεροφνὲς ἐν τούτοις ἀπίθανον. Οὐχ- 
οὖν ὁμοφυὴς ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, xal ἐξ ἀγενήτου ἀγέ- 
Yrto;, ὡς τὴν αὐτὴν ἔχων ἐξουσίαν xal δύναμιν, 

τ Matth, vi, 14. 45. ?* Math. 1χ, 3. 


? Matth, vii, 18. 


biliiatem mentiatur ? Atqui bonus est fructus, sicut 
el planta ipsa. Filius ergo nen mentitur nobilita- 
tem paternam, ex increato increatus declaratus. 
Erit autem etiam ipse increatus sicut et Pater. At 
vero si increaus, quomodo erit opus vel creatura, 
ut hzretici opinantur? li 
ALIUD. 


«Εἰ ecce leprosus adorabat ipsum dicens: 
Domine, si vis, potes me mundare; el extendens 
manum tetigit ipsum, dicens : Volo, mundare. 
Et statim mundatus fuit **, » Cum auctoritate lioc 
beneficium confer!, imperatque ut 3053 Dominus. 
Quomodo igitur Filius inter servos numerabitur ut 
creatura, qui vel sola voluntate omnia Γαδ ΔΓ 
potest, quique divina dignitate, et Patris propric- 
tale etiam hac in parte przditus est? Scriptum euizi 
est de Deo ac Patre : « Omnia qua voluit fecit *!. » 
Nam divinam voluntatem effectus immediate &c- 
quitur, et nutu solo res ad 6886 traducuntur. Qui 
vero Patris sui vim et proprietatem habet, ᾳυοιποιίο 
diverss sit ab illo naturz, propterea quod est crea- 
tus, cum ea non sit ejus natura? Nam qua eam- 
dem virtutem habent, ejusdem solent esse substan- 
lig , ct diverse nature esse non est probabile. 
Ergo Filius ejusdem est nature cum Patre, et ex 
increato inereatus, quippe qui eamdem babet pro- 
exul, 9. 


v" Mattli, viu, 2, 5... Psal. 


δι9 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


320 


prietatem, et virlutem, imo vero, cum ipse Sit vi- A μᾶλλον αὑτὸς ὧν fj ζῶσα καὶ οὐσιὠδὴς ἐνέργε'α καὶ 


^veus, et substantialis virtus et proprielas, et sa- 
pieutia Patris. 
ALIUD. 


« Tunc surgens increpavit ventum ac mare, et 
facta est tranquillitas magna. Homines autein mirati 
sunt, dicentes : Quis est iste, quoniam mare et venti 
obediunt ei **? » Deus ad demonstrandam suam 
majestatem. alicubi per quemdam proplietarum ad 
improbos ita ait : « An non timebitis me? dicit Do- 
minus? An uon. pavebitis ἃ facie mea, qui posui 
3renam terminum mari, mandatum zlernum quod 
non pertransibit ** ? » ld. ipsum quoque significans 
in Job, de mari ita loquitur : « Posui terminos ei, et 


δύναμις καὶ σοφία τοὺ Πατρός. 


AAAD. 
᾿ς Τότε ἐγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ xat τῇ Oa- 
λάσσῃ, xai ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. Οἱ δὲ ἄνθρωποι 
ἐθαύμασαν, λέγοντες * Ποδαπός ἐστιν οὗτος, ὅτι xal 
à θάλασσα χαὶ οἱ ἄνεμοι ὑπαχούουσιν αὐτῷ ; » El; 
ἀπόδειξιν τῆς ἐνούσης αὑτῷ μεγαλειότητος, φησί 
που Θεὸς δι᾽ ἑνὸς τῶν προφητῶν πρὸς τοὺς ἀναίδην 
ἐξαμαρτάνοντας" « Μὴ ἐμὲ οὐ φοδεῖσθε ; λέγει Κύ- 
ριο;. Ἦ ἀπὸ τοῦ προσώπου μου οὐχ εὐλαθηθήσεσθε, 
τὸν τάξαντα ἅμμον ὄριον τῇ θαλάσσῃ, πρόπταγμα 
αἰώνιον, xal οὐχ ὑπερδήσεται αὐτό; » Καὶ πάλιν 


imposui claustra οἱ ostia; et dixi οἱ : Ad hoc usque p αὐτὸ δὴ τοῦτο σημαίνων ἐν Ἰὼδ περὶ τῆς θαλάσστς 


venies, et non pertransibis : sed in tcipso conte- 
rentur undz tua: **.» Deatus etiam Psalinista spiri- 
tualem pulsans lyram, et glorificans Deuui, ita ait : 
« Tu dominaris potestati maris, motus autem flu- 
ctuum ejus tu mitigas **. » Cum itaque. potestas 
atque dominium in mare sit signum naturze divinz, 
posseque leges przescribere aquis, et precipua mun- 
di elementa jugo subjicere : atque haec magna qua- 
dam potestate Filius prestat, quomodo non erit 
natura Deus? Aut quoinodo sit creatus, qui facile 
admodum ea quz soli Deo ac Patri couveniunt effi- 
cere potest? Nam si nihil prorsus esse dicimus 
posse imperari mari, claustrisque et portis illud 
coercere, quam ob rem Deus ac Pater de iis tanquain 


admirabilibus gloriatur? Ceterum, si 306 ex sola C 


divina potestate eL gloria liarum rerum potestas de- 
pendet, nulla certe ratio permittet ut qu:e divinze 
nature couveniunt, creatz substantiz tribuamus. 
Non est igitur creatura Filius qui intimam divini- 
tatis rationem. subit, ca prestando naturaliter quze 
soli divinz naturze sunt propria, 


φησίν" « Ἐθέμην δὲ αὐτῇ ὅρια ἐπιθεὶς χλεῖθρα xol 
πύλας " εἶπα δὲ αὐτῇ - Μέχρι τούτου ἐλεύσῃ, xal οὐχ 
ὑπερδήσῃ ἀλλ᾽ ἐν σεαυτῇ συντριδήσεταί σου τὰ 
χύματα. ν Ὁ δέ γε paxápio; Ταλμωῳδὸς τὴν πνευ- 
ματικὴν ἀναχρονόμενος λύραν εἰς δοξολογίας" φτ σὶ 
πρὸς Θεόν" « Σὺ δεσπόζεις τοῦ χράτους τῆς θαλά-- 
σης, xal τὸν σάλον τῶν χυμάτων αὐττς σὺ χατα- 
πραῦνεις. ν Ὅτε τοίνυν τὴν θείαν χαραχτηρίζει φύ- 
σιν, xal τὸ δύνασθαι τῆς θαλάσσης χρατεῖν, xai 
νόμους ἐπιθεῖναι τοῖς ὕδασιν, ἄγειν τε ὑπὸ τὸν τῆς 
δεσποτείας ζυγὸν τῶν ἐν χόσμῳ στοιχείων τὰ χαι- 
ριώτατα,, τοῦτο δὲ ποιῶν μετὰ πολλῆς τινος τῆς ἐξ- 
ουσίας ὁ Υἱὸς φαίνετα:, χατὰ τίνα τρόπον οὐχ ἔσται 
φύσει Θεός ; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη γενητὸς ὁ χαὶ μάλα ῥᾷ- 
δίως ἐξανύειν δυνάμενος ὅσα μόνῳ πρέπει τῷ θεῷ 
xai Πατρί; Εἰ μὲν γὰρ οὐδὲν ὅλως εἶναί φαμεν τὸ 
δύνασθαι τῆς θαλάσσης χρατεῖν, χλεῖθρά τε αὐτῇ xal 
πύλας ἐπιτιθέναι, τί μάτην ἐπιχομπάζει τούτοις, ὡς 
πολὺ τὸ ἀξιόπιστον ἔχουσιν, ὁ Θεὸς χαὶ Πατήρ; ἜΣ 
δὲ μόνης τῆς θεοπρεποῦς δυνάμεώς τε καὶ δόξης 
ἐξήρτηται τὸ δύνασθαι ταῦτα ποιΞξῖν, οὐδεὶς ἐπι- 


τρέψει λόγος τῇ τῶν γενητῶν οὐσίᾳ χαρίξεσθαι τὰ μόνῃ τῇ θεία φύσει χρεωστούμενα. Οὐχοῦν οὐχ ἂν 
εἴη γενητὸς ὁ Υἱὸς ὁ τῶν τῆς θεότητος ὄρων εἴσω βεθηχὼς διὰ τοῦ ταῦτα δύνασθαι ςυσιχῶς ἐνεργεῖν, 


ἅπερ ἐχείνης ἴδιά τε xal ἐξαίρετα φαίνεται. 
ALIUD. 


« Dzmones autem rogabant eum, dicentes : Si 
ejicis nos hinc, mitte nos in gregem porcorum. Et 
diiit eia Jesus : lte. At illi exeuntes abierunt in 
porcos : et ecce magno impetu abiit totus grex per 
praeceps in mare, et mortui sunt in aquis **, » lloc 
ctiam divin: mnaturz proprium ac peculiare est, 
posse omnia continere, et ad minutissima etiam 
providentia suz de singulis rationem explicare. 
Quod et Salvator ipse testatur, dicens : « Nonne 
duo passeres asse veneunt, eL unus ex eis non cadet 
ih terram sine Petre vestro qui in caelis est *'. » Si 
ergo magna eliam baec et divina est iu Patre digni- 
tas, Filius vero eadem praeditus est, quippe qui ue 
lioc quidem dzemonibus permiserit ut in porcos po- 
testatem haberent (cupiebant enit. eam accipere, 


δ Matth. viij, 96, 97. 


9 Jerem. v, 93, 
$1,233. οἱ Matth. x, 29. 


** Job xxxvi, 8-11. 


AAAOQ. 
« Οἱ δὲ δαίμονες παρεχάλουν αὐτὸν, λέγοντες " El 
ἐχδάλλεις ἡμᾶς, ἀπόστειλον ἡμᾶς εἰς τὴν ἀγέλην 


D τῶν χοίρων. Καὶ εἶπεν αὑτοῖς ὁ Ἰησοῦς " Ὑπάγετε. 


Οἱ δὲ ἐξελθόντες ἀπῆλθον εἰς τοὺς χοίρους, xai ἰδοὺ 
ὥρμησεν ἡ ἀγέλη πᾶσα χατὰ τοῦ χρημνοῦ εἰς τὴν 
θάλασσαν, xal ἀπέθανον ἐν τοῖς ὕδασιν. » “Ἔτι χαὶ 
τοῦτό ἐστι τῆς θείας οὐσίας τὸ ἐξαίρετον, τὸ δύνα- 
σθαι πάντα συνέχειν δηλαδὴ, xal μέχρι τῶν εὐτελε- 

τάτων τῆς ἐφ᾽ ἐχάστῳ προνοίας λόγους ἐξαπλοῦν. 
Καὶ μαρτυρήσει λέγων αὐτὸς ὁ Σωτήρ" « Οὐχὶ δύο 
στρουθία ἁσσαρίου πωλεῖται, xal ἕν ἐξ αὑτῶν οὐ πε- 
σεῖται ἐπὶ τὴν γὴν ἄνευ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς ;» Εἰ τοίνυν μέγα χαὶ τοῦτο xal θεοπρεπὲς 
ἐν τῷ ΠΕἜατρὶ τὸ ἀξίωμα, φέρει δὲ τοῦτο χαὶ ὁ γιὸς» 
τοῖς πονηροῖς δαιμονίοις οὐδὲ χοίρων ἔχειν ἐπιτρέ- 


8S Psal, oexxxvii, 10. ** Mattb. vu, 


524 


THESAURUS. 


522 


«ων τὴν ἐξουσίαν (ἀξιοῦσι γὰρ λαθεῖν, ὡς οὐκ Éyov- A ut nimirum non habentes), quomodo non sit absur- 


«ας δηλαδὴ), ποῖον ἔχει λόγον ἑτεροφυῇ xaX ποιητὸν 
ὑπολαμδάνειν τὸν ἐχ Θεοῦ πεφυχότα Θεὸν Λόγον, 
χαὶ πάντα ἔχοντα φυσιχῶς τὰ τοῦ γεννήσαντος ἴδια; 


AAAO. 

« Καὶ προσχαλεσάμενος τοὺς δώδεχα μαθητὰς 
αὐτοῦ, ἔδωχεν αὐτοῖς ἑξουσίαν χατὰ πνευμάτων 
ἀχαθάρτων, ὥστε ἐχδάλλειν αὐτὰ, xal θεραπεύειν 
πᾶσαν νόσον xal πᾶσαν μαλαχίαν. » Ὅρα μοι πάλιν 
ἐνθάδε θεϊχὴν τοῦ Υἱοῦ τὴν ἐξουσίαν, χαὶ οὐ γενητῇ 
πρέπουσαν φύσει. Τὸ μὲν γὰρ δύνασθαι δρᾷν τι τῶν 
ὅσα δικαίως θαυμάζεται, xa τοῖς ἁγίοις προσῆν οὐ 
φυσιχῶς, ἀλλ᾽ ix μετοχῆς τοῦ ἁγίου Πνεύμᾶτος xat 
παρὰ Θεοῦ. Τὸ δὲ χαὶ ἑτέροις διδόναι τὴν ἐπὶ τού- 
τοῖς χάριν, παντελῶς τῆς ἐχείνων δυνάμεώς τε χαὶ 
ἐξουσίας ἀλλότριον. Πῶς γὰρ ἂν δύναιτο γενητὴ δε- 
σπόζειν φύσις τῶν τοῦ Πνεύματος χαρισμάτων; Ὁ δὲ 
Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ἅτε Θεός τε ὑπ- 
ἄρῤχων φύσει xal Υἱὸς, θεραπεύει μὲν ἐξουσιαδτιχῶς, 
οὐκ εὐχῆς ἔργον ἐπιδειχνύων, xaüáfsp ἐχεῖνοι, 
ἀλλ᾽ οἰκείας xai οὐσιώδους ἐνεργείας ἀποτελέσματα. 
Χορηγεῖ δὲ ὁμοίως οἷσπερ ἂν βούλοιτο τὴν ἐπὶ τούτῳ 
χάριν, οὐχ ἀλλοτρίαν ἐπ᾽ αὑτοὺς δύναμιν χαλῶν, 
ἀλλ᾽ οἴχοθεν ἐντιθείς. ὥσπερ ἂν εἰ xal τὸ πῦρ τοῖς 
αὐτῷ πλησιάζουσιν, ἐμδάλλοι τῆς ἑαυτοῦ φύσεως 
τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν ὁ μετόχους τῆς θείας οὐσίας 
ἀποτελῶν τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο τῇ δυνάμει τοῦ 
Ηνεύματος, Ὑξνητός τε εἴη xal πεποιημένος, καὶ 
οὐχὶ μᾶλλον φύσει Θεός ; 

AAAO. 

v Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου, xai 
ele, ἐπιγινώσχει τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ ὁ llacho, οὐδὲ 
φὺν Πατέρα τι: ἐπιγινώσχει, εἰ μὴ ὁ Υἱός. » Οὐ δυ- 
ναμένης τῆς τῶν γενητῶν διανοίας περιδράττεσθαι 
«ρόπον τινὰ τῆς θείας οὐσίας, διὰ τὸ πάντα ὑπερ- 
κεῖσθαι νοῦν, χαὶ πάσης διανοίας ἐξάλλεσθαι τὸ ὑπερ- 
φυὲς αὐτῆς xal ἀχήρατον χάλλος, ὑπὸ μόνης ἑαυτῆς 
ἕκερ ἐστὶ χατὰ φύσιν γινώσχεται. Οὐχοῦν ἀφ᾽ ὧν 
ἐστιν ὁ Πατὴρ, οἶδε τὸν ἴδιον Υἱὸν, xol πάλιν ἀφ᾽ ὧν 
ἐστιν ὁ Υἱός, οἷδε τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα. Καὶ οὕτω γὰρ 
καὶ ἂν ἀληθεύοι λέγων" «᾿Εγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, xai ὁ 
Πατὴρ ἐν ἑυοί" » χαὶ, € Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν 
Πατέρα. » Οὐδεμιᾶς τοιγαροῦν ἐξαλλαγῖς μεταξὺ 
χειμένης, ὅσον εἰς θεότητος φύσιν, πῶς ἂν εἴη γενη» 
«ὃς ὁ Υἱὸς, οὐχ ὄντος τοῦτο τοῦ Πατρὸς, οὗ xat ἐστὶν 
εἰχὼν χαὶ χαραχτὴρ ἀπαράλλαχτος; 


ΑλλΟ. 


ε Δεῦτε πρός με, φησὶ, πάντες οἱ χοπιῶντες xat Tte- 
φορτισμένοι, χἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. Ἄρατε τὸν ζυγόν 
μου ἐφ᾽ ὑμᾶς. » El πᾶσα τῶν γενητῶν ἡ φύσις ὑπὸ 
τὸν θεῖόν ἔστι ζυγὸν, xat μόνῳ δουλεύει τῷ χτίσαντι, 
χλίνασα τὸν αὐχένα, χατὰ τὸν λέγοντα πρὸς θεὸν, 
« "Ot: τὰ σύμπαντα δοῦλά σου" » ὑπάγει δὲ ἡμᾶς ὁ 
Σωτὴρ καὶ ὑποτίθησι! τῷ οἰχείῳ ζυγῷ" Δεσπότης ἄρα 


** Matth. x, f. 
δι Psal. cxvin, 91. 


PATROL. GR. LXXV. 


e Luc. X, 232. 


5* Joan. xiv, 06. 


dum Deum Verbum ex Deo genitum divers» ab 
ipso naturz et creatum esse existimare, cum omnia 
habeat naturaliter quz Patri propria sunt? 


ALIUD. 


« Et. vocatis, inquit, ad se duodecim discipulis 
suis, dedit eis potestatem contra spiritus immundos 
ut ejiciant ipsos, et curent omnem :gritudinem et 
languorem **, » Vide rursus hac in re divinam Filii - 
potestatem in immundos spiritus, quz? certe creatae 
natüre non convenit, Nam posse aliquid prestare 
eorum quz merito admiratione digna sunt, etiam 
sancli potuerunt, non quidem naturaliter, sed par- 
ticipatione Spiritus sancti et ἃ Deo. Hanc vero 


B ipsam gratiam aliis conferre, id in universum ab 


eorum potestate alienum est. Quomodo enim possit 
natura creata dominium ac potestatem in dona 
Spiritus sancti habere? Dormninus autem noster 
Jesus Christus, utpote Deus natura exsistens ct 
Filius, ex potestate sanat zegrotos, non per orationem, 
ut sancti, sed ex propria atque essentiali vi ac fa- 
cultate id praestans, Tribuit vero quibuscunque illi 
visum fuerit gratiam, non alienam ad id opein im- 
plorans, sed ex seipso immittens; 307 quemadmo- 
dum et iguis iis qui propius ad se accedunt, natura 
su vim atque efficaciam immittit, Quomodo igitur 
qui divine essentiz parlicipes efficit eos in quibus 
efficacia Spiritus versatur, sit creatus, aut factus, et 
non potius natura Deus ? 


ALIUD. 


« Omnia, inquit, mihi tradita sunt a Patre meo, 
et nemo cognoscit Filium, nisi Pater, neque Patrem 
aliquis cognoscit, nisi Filius **. » Intellectus creatura- 
rum divinam essentiam apprehendere nequit; omnem 
enim mentem atque intellectum immensa illa pul- 
cliritudo superat, atque a seipsa sola quid naturaliter 
sit cognoscitur. Pater itaque ex seipso novit Filium, 
el vicissim Filius ex seipao novit Patrem. Atque 
ita vere dicit,« Ego in Patre, et Pater in me "Ὁ," et, 
« Qui vidit me, vidit et Patrem meum *!,» Cuin. igitur 
nulla differentia interposita sit, quantum ad divinita- 
tis naturam attinet, quomodo sil creatus Filius, 
cum Pater sit increatus, et Filius sit omnimoda 
imago atque cliaracter Patris ** ? 


ALIUD. 


« Venite, inquit, ad me omnes qui laboratis et 
onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum 
meum super vos **. » Si universa creaturarum na. 
tura divino jugo subest, οἱ soli Greatorl servit, in- 
clinans cervicem, juxta Psalmistam dicentem : « Quo- 
niam omnia serviunt tibi **; » Salvator vero nos 
subigit, suoque jugo subjicit : Dominus itaque et 


9 Matth. 31, 28, 29. 


11 


δι ibid. 9. ** Ilebr. », ὅ. 


525 


S. CYIULLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


53. 


creator est, ut Deus. At quomodo, talis cum sit, erit A ἐστὶ καὶ Κύριος xal χτίστης ὡς θεός. Πῶς ἐν roif- 


creatura ? Aut quomodo sub jugo et servitute erit, 
qui omnia regit ac gubernat, ut Dominus? Nam si 
talis non est, videbimur adorare creaturam, ct crea- 
ture polius servire quam Deo. Sed res ita se 
non habet : verus enim Deus est Filius. Non ergo 
creatura. 

ALIUD. 


« An non, inquit,legistis in lege, quia diebus Sab- 
batorum sacerdotes in templo Sabbatum non custo- 
diunt, et tamen siue culpa sunt? Dico autem vobis 
quia templo major est hic **, » Major est magisque 
venerandus quam templum constructum e lapi- 
dibus Deus qui in ipso habitat, ipsumque san- 
ctificat, eL in cujus gloriain templum constructum 
est. Quomodo ergo majorem babet gloriam Christus, 
si non est Deus qui in ipso templo adoratur? Est 
autem mojor et 30$ sanctior. Deus itaque est, ut 
Filius ex Deo Patre procedens. Quod si ita est, certe 
neque opus, neque creatura est. Neque enim errabat 
Israel colens ipsum atque adoraus in templo, de quo 
scribitur : « Domiuum Deum tuum  adorabis, et 
illi soli servies "δ. » 


ALIUD. 


« Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum: 
aut arborem malam, et fructum ejus inalum : ex 
fruciu enim arbor cognoscitur ". » Fructus autem 
Patris est Filius : erit omnino talis Pater, quale est 
id quod ex ipso genitum est. Quocirca, si Filius est 
creatura, erit hoc ipsum el Pater. Si vero increatus 
est Pater, increatus quoque erit Filius, siquidem 
ex [ructu arbor cognoscitur. 


ALIUD. 


Tempestate in lacu orta, jactabatur vehementer 
scapha in qua apostoli navigabant, cum, quarta 
noctis custodia, tanquam per térram ambulans Sal- 
vator a discipulis conspicitur. Qui cuni sese spectrum 
aliquod cernere putarent, prz terrore clamarunt. 
Cum vero eos animaret Salvator : « Ego sum, 
nolite timere, » vixdum timorem abjecerunt, admis- 


μᾶσιν ὁ τοιοῦτος ; Πῶς δὲ ὑπὸ ζυγοῦ xal δουλείας ὁ 
πάντα ἡνιοχῶν χαὶ διιθύνων ὡς Κύριος; El γὰρ μὴ 
τοῦτό ἔστι, προσχυνοῦντες ἀἁλωσόμεθα ποίημα, xa: 
κτίσματι παρὰ τὸν χτίστην δουλεύοντες. Ἔχει δὲ 
οὐχ οὕτω τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς ἀληθινὸς γὰρ Θεὸς ὁ Υἱός. 
Οὐχ ἄρα ἐστὶ χτίσμα ἣ ποίημα. — 

AAAQ. 


« Ἢ oix ἀνέγνωτε ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι τοῖς Σάδδασιν 
οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ τὸ Σάδδατον βεδηλοῦσι καὶ ἀν- 
αἰτιοί εἰσι ; Λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι τοῦ ἑεροῦ μείζων kac.» 
Καὶ πλέον ἔχει τὸ σέθας tou Ex λίθων διηρτισμένον 
ναοῦ, Θεὸς ὁ χατοιχῶν ἐν αὐτῷ καὶ ἁγιάζων αὐτὸν, 
οὗ καὶ εἰς δόξαν dj τοῦ ἱεροῦ γέγονε κατασχευή. 


p Πλείονα πῶς οὖν τοῦ ἱεροῦ τὴν τιμὴν ἔχει Χριστὸς, 


εἴπερ οὐχ ἔστι Θεὸς ὁ ἐν αὑτῷ τῷ ἱερῷ προσχυνού- 
μενος ; ᾿Αλλ᾽ ἔχει τὸ πλέον xa ἀληθεύει" κῶς γὰρ 
οὔ ; Θεὸς ἄρα ἐστὶν ὡς Υἱὸς ix Θεοῦ Πατρὸς πεφη- 
γώς. El ἐξ τοῦτο, οὐ ποίημα οὐδὲ χτίσμα ἐστίν. Οὐ 
γὰρ ἐπλανᾶτο λατρεύων αὐτῷ xal προσκυνῶν ὁ 
Ἰσραὴλ ἐν τῷ ἱερῷ, πρὸς ὃν εἴρηταί που « Κύριον 
τὸν Θεόν σου προσχυνήσεις χαὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύ- 


σεις. ) 
ΑΛΛΟ. 


« Ἢ ποιήσατε τὸ δένδρον χαλὸν, xai τὸν καρπὸν 
αὐτοῦ καλὸν, f| ποιήσατε τὸ δένδρον σαπρὸν, καὶ τὸν 
χαρπὸν αὐτοῦ σαπρόν" ἀπὸ γὰρ τοῦ καρποῦ τὸ δέγ- 
ópov γινώσχεται. ν Καρπὸς δὲ τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ 


C Υἱός" τοιοῦτος ἂν εἴη πάντως αὐτὸς, ὁποϊόνπερ ἂν 


ὑπάρχοι τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννηθέν. Οὐχοῦν εἰ χτίσμα καὶ 
ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Πατέρ. Εἰ 
δὲ ἀγένητος ὁ Πατὴρ, ἀγένητος ἔφται xal ὁ YWe, 
ἐπεὶ κατά τινα τρόπον ix τοῦ καρποῦ τὸ δένδρυν 
ἐπιγνωσθήσεται. 

AAAO. 


Ἐδασανίζετό ποτε τῶν ἀποστόλων τὸ σχάφο;, χει- 
μῶνος ὄντος κατὰ τὴν λίμνην σφοδροῦ, καὶ πνευμά- 
των ἀφορήτου βίας τῶν ὑδάτων καταῤῥηγννμένων. 
Τετάρτῃ δὲ φυλαχῇ, ὡς ἐπὶ ξηρᾶς βαδίζων ἐπὰ τοῦ 
χύματος ὁ Σωτὴρ, κατὰ μέσην τὴν λίμνην τοῖς μα- 
θηταῖς ἐπιφαίνεται. Οἱ δὲ φάντασμα βλέπειν elg- 
θέντες, ὑπὸ τοῦ δέους ἔχραζον. Ὡς δὲ παρεθάρ- 


soque ipso in scapham, confestim, inquit, subsedit D) συνεν αὐτοὺς ὁ Σωτὴρ λέγων, « Ἐγώ εἶμι, μὴ qo- 


ventus. Et qui erant in navicula adorarunt eum di- 
centes : « Vere Filius Dei es tu ^. » Quid igitur di- 
cent veritatis hostes, et sua tantum somnia sequen- 
tes, cum videant universum apostolornm cetum 
simul adorare filium ut Deum, et jurejurando ad- 
hibito dicere : « Vere Filius Dei es tu? » Manifestum 
quod et Deus. Nam si, ut ipsi opinantur, creatura 
est, quomodo sit vere Filius Dei? Fieri enim non 
potest ut qui non ex aliquo naturaliter processit, 
neque ejusdem cum genitore suo substantize est, sit 
vize filius, At vero si errarunt discipuli cum hoc 
€ :ereut, quomodo Salvator tacuit, eurumque erro- 


ὀεῖσθε,» μόγις μὲν τὸν φόδον ἐξέπτυσαν, εἰσδέχονται 
δὲ αὑτὸν εἰς τὸ σχάφος, xal παραχρῆμα, φησὶν, 
ἐχόπασεν ὁ ἄνεμος. Οἱ δὲ ἐν τῷ πλοίῳ προσεχύνησαν 
αὑτῷ λέγοντες - « ᾿Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ, » Τί οὖν 
πάλιν ἐροῦσιν οἱ τῇ ἀληθείᾳ μαχόμενοι, καὶ μόνοις 


. tolg ἰδίοις ἀχολουθοῦντες θελήμασιν, ὅταν ἴδωσιν ὅλον 


ὁμοῦ τὸν τῶν ἀποστόλων χορὸν ὡς θεῷ προσχυνοῦντα 
τῷ Υἱῷ, xai μεθ᾽ ὄρχον λέγοντα, ὅτιπερ ἀληϑῶς 
γιὸς εἴη Θεοῦ ; Δῆλον δὲ ὅτι καὶ Θεός. Εἰ γὰρ ἕν τῶν 
χτισμάτων ἐστὶ χατὰ τὴν αὐτῶν ἀμαθίαν, κῶς ἁλη- 
θῶς Υἱός ἔστι τοῦ Θεοῦ ; ᾿Αμήχανον γὰρ τὸν μὴ ἔχ 
τινος χατὰ οὐσιν προεληλυθότα καὶ τὸ ἴδιον τῆς τοῦ 


? Eatth, xv, 5,6. 86 Deut. vi, 15; Matth, iv, 10. 7 Mattb, xi, ὅ5. 5 Matth. xiv, 92. 55. 


595 


THESAURUS. 


526 


γεννήσαντος οὐσίας ἐπαγόμενον, ἀληθῶς εἶναι υἱόν. A rem non reprehendit? Atqui Petro non recie re- 


Πῶς δὲ, εἴπερ ἐσφάλ[λ]οντο τοῦτο λέγοντες ol μαθη- 
«ταὶ, σεσιώπηχε ὁ Σωτὴρ, καίτοι σφαλλομένους οὐ 
δυσωπούμενος ; Καὶ γοῦν τῷ Πέτρῳ φησὶ οὐχ ὀρθῶς 
ἀποχριναμένῳ" ε«Ὑπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, σχάν- 
δαλόν μοι εἶ, ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν 
ἀνθρώπων. » Ἐπειδὴ σεσιώπηχε, ἀληθῶς Υἱὸς εἶναι 
Θεοῦ λεγόμενος, δι᾽ ὧν ὡ; σφαλέντας οὐχ ἤλεγξεν, 
δῆλός ἐστιν ὡς ὀρθῶς λέγοντας ἀποδεχόμενος. Υἱὸν 
οὖν αὐτὸν xol ἀληθῶς εἶναι φασχόντων τῶν ἁγίων 
ἀποστόλων, καὶ αὐτοῦ δὲ τούτῳ συνεπινεύοντος τοῦ 
Χριστοῦ, τίς τῶν ἕτερα θρυλλούντων ἀνέξεται - 
AAAO, ὡς ἐχ τοῦ αὑτοῦ. 
Kat πῶς οὐ πάδης ἕξω χείσονται φρενὸ; ἀγαθῆς 
οἱ τολμῶντες ποίημα λέγειν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Εἰ 
γὰρ ἀληθῶς Υἱός ἐστι, πῶς ἂν εἴη γενητὸς, ὁ ἐκ τῆς 
πατρῴας προελθὼν οὐσίας; Τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ 
τῆς νἱότητος ὄνομα, φυσικῶς xatá τινος τεταγμένον. 
Ἕτερον δὲ τὸ σχῆμα τῶν χατὰ θέσιν υἱῶν. Ἐπειδὴ 
οὐχ ἂν τοὐτῳ Χριστὸς, ἀληθῶς ἄρα Υἱός ἐστιν, ὡς διὰ 
τοῦτο τοῖς χατὰ θέσιν ἡμῖν ἀντιδιαστέλλεσθαι" οὐχ 
ἂν γὰρ εἴη τὸ χατὰ θέσιν χαὶ ὁμοίωσιν, μὴ προ- 
ὕποχειμένου πρότερον τοῦ ἀληθοῦς, πρὸς ὃ χαὶ μορ- 
φοῦται τὸ εἰς ὁμοίωσιν αὐτοῦ διά τινος τέχνης χαὶ 
χάριτος καλεύμενον. 
Αλλύ. 
. 4 Ἐλθὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὰ μέρη Καισαρείας τῆ: 
Φιλίππου, ρώτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγων" Τίνα 
gt λέγουσιν αἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ- 
weno ; Οἱ δὲ εἶπον ΟἹἨ μὲν Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν, 
iie δὲ Ἡλίαν͵ ἕτεροι δὲ ᾿ἐρεμίαν, ἣ ἕνα τῶν προ- 
ψηιῶν. Λέγει αὐτοῖς" Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἷ- 
vus Δποχριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος, εἶπε" Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς 
ὁ Yl τοῦ Θιοῦ. ᾿Αποχριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν. αὐτῷ" 
Μαχάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι σὰρξ χαὶ αἷμα 
οὐχ ἀπεχάλυψέ σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ μου ὁ &v τοῖς οὐ- 
βανοῖς.ν "Ex τῶν προχειμένων ἔξεστιν ὁρᾷν, xal 
αὑτῆς δὲ μάλιστα τῆς τοῦ Κυρίου φωνῆς, ὡς ὁ IIa- 
τὴρ ἀπεχάλυψε τῷ Πέτρῳ, καὶ οὐκ ἀνθρωποδίδαχτος 
fjv, Υἱὸν ὁμολογῶν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. Καίτοι μετὰ 
σαρχὸς ὁρῶν ἐπὶ γῆς ἀνθρώποις συνδια:τώμενον, xal 
τό γε παραδοξώτερον, Υἱὸν ὁμολογῶν, οὐχ ἐν τοῖς 
κατὰ χάριν εἰς τοῦτο τεθειμένοις ὀρίξεται. Οὐ γὰρ 
εἴπεν" Εἷς ὑπάρχει τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ" ἀλλ᾽ ἕνα χαὶ 
μονοειδῶς, ὡς δὴ χαὶ χυρίως χατὰ φύσιν ἐστὶν Υἱὸς 
-ἧς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐξαστραφεὶς, αὐτὸν εἶναί 
φησι τὸν Χριστόν. Μαχαρίζεται δὲ ὡς ἀληθεύων, καὶ 
τὰ ὑπὲρ ἀνθρώπου διάνοιαν θεόθεν ἐχδιδαγμένος. 
Πῶς οὖν ποίημα ἣ χτίσμα τολμῶσι λέγειν ὃν οἶδεν 
Υιίὸν ὁ Πατὴρ, καὶ οὗτος αὐτὸν τοῖς ἀξίοις ἀπο- 
XGAUTTt!; 
AAAOQ. 


« Μέλλει γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν 
τῇ ξόξῃ τοῦ ΠΠτρὸ; αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ, 
καὶ τότε ἀποδώσει ἔἐχάστῳ χατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. » 


5? Maubh. xvi, 25. 5" Matth, xvi, 15-17. 


spondenti : « Vade, inquit, post me, Satana, scanda- 
lum mibi es, quia non sapis quz sunt Dei, sed qux» 
hominum **. » Cum vero tacuerit, dicentibus eis 
ipsum vere Filium Dei esse, eo ipso quod nom re- 
prehendit ut errantes, declarat eos recte sensisse. 
Cum itaque sancti apostoli Christum vere Dei Filium 
909 esse profiteantur, et Christus eorum dicto 
consenliat, quisnam hareticorum Christi divinitati 
rcclamantium ferendus esi ἢ 


ALIUD, in eamdem sententiam. 
O:nni profecto mente carere censendi sunt, qui 


p; Filium Dei creaturam esse dicere non verentur. Nam 


si vere Filius est, quomodo sit creatus, qui ex pa- 
terna essentia procedit? foc euim signidicat nomen 
filii, naturaliter alicui tributum, Alia vero est ratio 
filiorum per adoptionem. Cum autem non sit ade- 
ptivus Christus, vere itaque Filius est, ut per lioc 
nobis adoptivis opponatur : neque enim adoptione et 
similitudine &lii essemus, nisi ipso vero Filio prz- 
supposito , ad quem efformamur, qui ad similitu- 
dinem ipsius arte quadam et gratia traducimur. 


ALIUD. 


« Cum autem venissel Jesus im paries Cesare: 
Philippi, interrogabat discipulos suos dícens : Quem 
dicunt homines eese Filium hominis? [lli autem 
dixerunt : Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii 
Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et dixit eis: Vos 
autem quem me dicitis esse? Respondens Petrus 
dixit : Tu es Christus Filius Dei vivi. Respondens 
Jesus dixit : Deatus es, Simon Bar Jona, quia caro 
et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui 
est in colis **. » Ex his dictis videre est, ac przci-—- 
pue ex dicto ipsius Domini, Patrem ipsum revelasse 
Petro, non autem ab bumana doctrina hausisse hanc 
confessionem, qued Verbum sit Filius Dei. Cumque 
jllum carne indutum reliquorum hominum iustar 
ja terra versari cerneret, eo adinirabilius Filium 
Dei vocat : neque illum inter eos qui per gratiam id 
nominis adepti sunt statuit, Non enim dixit, Tu es 


D unus ex filiis Dei, sed simpliciter eum qui proprie 


secundum naturam suam est Filius, atque ex Patrig 
substantia effulsit, Christum esse dicit. Beatus itaque 
judicatur, ut vera dicens, et que humanum intel- 
lectum superant divinitus edoctus. Quoinodo igitur 
opus vel creaturam appellare audent, quem Filium 
Pater esse novit, ipsumque talem dignis revelat? 


ALIUD. 


« Venturus est, inquit, Filius bominis in gloria 
Patris sui cum angelis suis, et tunc reddet unicui- 
que secundum opera sua *!, » Si Deus ac Pater vere 


μὲ. 97. 


521 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


598 


dixit : « Gloriam meam alteri non dabo **; » quomodo Α El ἀληθεύει λέγων ὁ θεὸς xo Πατήρ᾽ «Τὴν δόξαν μου 


910 eam dat Filio, si omnino, quia genitus est, 
diverse nature ab ipso est, et a natutali cuim Ipso 
societate alienus ? Atque necessarium est fateri "Pa- 
trem vera dicere. Et dedit suam ipsius gloriam Fi- 
lio, divinitate quz una est nequaquam eam privans. 
[ta enim vere dicet : Filium itaque naturz atque 
essenti: sux vere participem novit, Spiritu sancto 
semper commemorato. [ta enim sancla et consub- 
stantialis Trinitas coalescit. Quomodo igitur érit 
Filius creatura, qui ejusdem est cum Patre essen- 
εἰ, ut Filius ex Patre verus? 


ALIUD. 


v Et ecce, inquit, nubes lucida obumbravit eos, 
et ecce vox e nube, dicens : llic est Filius meus 
dilectus, in quo mihi bene complacui **. » Si non 
est magna differentia inter creaturam et Filium, sed 
idem a nonnullis dsse judicatur, omne quod est 
creatura, erit et Filius. Et quidquid est Filius, erlt 
etiam creatura, Si vero filios quidem ex nobis ipsis 
gignimus, facimus autem quz extra nos sunt, alienam 
a nostra natura materiam accipientes : quomodo 
mon sit magna differentia inter Filium et creaturam? 
Quod itaque in nobis verum, hoc etiam in Deo va- 
leat. Quomodo ergo (ieri potest ut is qui revera Filius 
est, sit factus vel creatus, cuim ipsemet Deus ac 
Pater de corio clamet : « Hic est Filius meus **? » 
non unus filiorum, sed proprie ac naturaliter F ilius : 


ἑτέρῳ οὐ δώσω » πῶς αὐτὴν δίδωσι τῷ Υἱῷ, εἴπερ 
ὄντως “διὰ τὸ εἶναι γενητὸς, ἑτεροφυῆς τέ ἐστ' χαὶ 
τῆς πρὸς αὐτὸν φυσιχῆς χοινωνίας διωρισμένος͵ 
᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἀληθεύειν ἀνάγχη συνομολογεῖν τὸν 
Πατέρα. Καὶ δέδωχε τὴν ἑαυτοῦ δόξαν τῷ Υἱῷ, οὐχ 


Ἔξω τῆς μιᾶς θεότητος ταύτην τιθείς. Οὕτω γὰρ 


ἀληθεύσει - φύσεως ἄρα χοινωνὸν, χαὶ τῆς αὐτῆς οὐ- 


'Glag οἶδεν ὄντα τὸν Υἱόν. Οὕτω γὰρ εἰς μίαν θεότητα 


σύμπαν ὁρᾷ διὰ τῆς ἁγίας χαὶ ὁμοουσίου Τριάδος 


᾿ἀποπληρωμένην. Πῶς οὖν ποίημα ἣ χτίαμα ὁ Υἱὸς 


ὁ τῷ Πατρὶ xaz' οὐσίαν ὁ αὐτὸς ὡς Υἱὸς ix Πα- 


| τρὸς ἀληθινός ; 


AAAO. 


« Καὶ ἰδοὺ, νεφέλη φωτεινὴ ἐκεσχίασε αὐτούς" 
χαὶ ἰδοὺ φωνὴ Ex τῆς νεφέλης, λέγουσα" v Οὗτός ἔστω 
ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν dp εὐδόχησα. » Ei μὴ πολὺ 
τι τὸ μεταξὺ φαίνεται ποιήματος xal ΥἹοῦ, εαυτὸν 
δὲ εἶναι δοχεῖ παρά τισιν, πᾶν ὅπερ ἐστὶ ποίημα, 
τοῦτο πάντως ἕσται χαὶ Υἱός. Καὶ εἴ τί ἐστιν Υἱὸς, 
τοῦτο καὶ ποίημα. Εἰ δὲ τίχτομεν μὲν ἐξ αὐτῶν τὰ 
γεννώμενα, ποιοῦμεν δέ τι τῶν ἔξωθεν, ἀλλοτρίαν τῇς 
ἑαυτῶν φύσεως ὕλην λαμδάνοντες, κῶς οὐ πολὺ τὸ 
διάφορον Υἱοῦ χαὶ ποιήματος ; “Ὅπερ οὖν ἔστιν ἐφ᾽ 
ἡμῶν ἀληθὲς, σωξέσθω τοῦτο xal ἐπὶ Θεοῦ. Eta 
πῶς ἐνδέχεται τὸν ὄντως Υἱὸν ποιητὸν ἢ χτιστὸν 
ὑπολαμθάνειν, χαὶ ταῦτα τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ἄνω- 
θεν ἐπιδοῶντος " « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου; » Οὐχ 
εἷς τῶν υἱῶν, ἀλλ᾽ ὁ χυρίως xai κατὰ φύσιν Υἱὸς» 


ad cujus imitationem nos fllii adoptivi sumus, quia C οὗ xaz& μίμησιν οἱ χατὰ θέσιν viol, διὰ τὸ δύνασθαι 


in Spiritu Filii clamare possumus : « Abba, Pater***.» 
ALIUD. 

« Quid, inquit, faciens, Magister bone, vitain 
wternam possidebo? Cui Christus respondit : Cur 
me interrogas de bono? nullus bonus nisi unus 
Deus **. » [ἃ quod proprie bonum est, non ex par- 
ticipatione állerius hoc est, sed in propria sua na- 
tura bonitatem sitam habet, et quodainmodo ex se 
manantem : imo id naturaliter est quod dicimus 
essc bonum. Cum itaque Pater in propria sua per- 
sona exsistat, et Filius vicissim in sua propria per- 
$ona, cninam et soli bonuin tribuemus? Aut quale 
revera erit bonum? Δι fortasse dixerit aliquis id 


βοᾷν ἐν τῷ Πνεύματι τοῦ Υἱοῦ" « 'A66a, ὁ Πατήρ. » 
ΑΛΛΟ. "EE" 
« Διδάσκαλε, τέ ἀγαθὸν ποιήσας ζωὴν αἰώνιον 
χληρονομήσω; Ὃ δὲ εἶπεν αὐτῷ * TÉ μὲ ἐρωτᾷ περὶ. 
τοῦ ἀγαθοῦ ; Οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς 6 Θεός.» ἢ 
χυρίως ἀγαθὸν, οὐ κατὰ μετοχὴν τὴν ἐξ ἑτέρον τοῦτό 
ἐστιν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ οἰχείᾳ φύσει χειμένην ἔχει “ὃν 
ἀρετὴν, καὶ ὥσπερ ἐξ ἑαυτοῦ πηγάξουσαν᾽" μᾶλλον 
δὲ αὐτὸ δὴ τοῦτο χατὰ φύσιν ὑπάρχει διερ εἶναί 
φάμεν τὸ ἀγαθόν. "Ὄντος οὖν ἐν ἰδίᾳ μὲν δπάρξει 
τοῦ Πατρὸς, ὄντος δὲ πάλιν ἐν ἰδίᾳ ὑπάρξει τοῦ Υἱοῦ, 
τἶνι xal μόνῳ τὸ ἀγαθὸν περιθήσομεν; Ἣ ποῖον δν- 
τως ἔσται τὸ ἀγαθόν; ᾿Αλλ᾽ ἴσως φήσειεν ἄν τις 


Patri convenire. Recte quidem, 6ἱ sit ita : concede- D πρέπειν αὐτὸ τῷ Πατρί. Καλῶς ἐχέτω xai τῇδε" 


mus enim, ulpole qui quxstionem aperiamus. Cx- 
terum. quis audebit negare Filium natura bonum 
esse, cum audiet dicentem : « Ego et Pater unum 
sinus *5; » et: «Qui vidit me, vidit et Patrem 9?» 
Nam si Filius non est natura bonus, 311 quomodo 
nobis in seipso osteadit Patrem, qui naturaliter bo- 
nus est? Atqui est imago etiam baceex parte Patris. 
Douus itaque etiam ipse, sicut et Pater. Quomodo 
gitur, juxia ipsius dictum, unus est bonus? Certe 
quia, cum sancta Trinitas propter identitatem es- 
sentia. in unam divinitatem copuletur, sola divina 


*! [sa. xtit, 8. ** ibid, 


61 Joan. xiv, 9. 


“5 Matti, xvii, 5. 


*** Rom. viu, 15. 


συνθησόμεθα γὰρ, ὡς ἔτι γυμνάζοντες τὸ θεώρημα. 
Εἶτα τίς ἀποτολμήσει λέγειν οὐχ εἶναι φύσει τὸν 
Υἱὸν ἀγαθὸν, ὅταν ἀχούσῃ λέγοντος" ε Ἐγὼ χαὶ ὁ Πατὲρ 
ἕν ἐσμεν; » ε Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα;» 
Εἰ γὰρ μὴ ἀγαθὸς κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, πῶς ἡμὶν ἐν 
ἑαυτῷ δειχνύει τὸν κατὰ φύσιν ἀγαθὸν ὄντα Πατέρ:; 
Ἀλλ᾽ ἔστιν εἰχὼν xa χατὰ τοῦτο τοῦ Πατρός, ᾽Αγα- 
θὸς ἄρα χαὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν xai ὁ Πατέρ. I1; οὖν 
εἷς ἐστιν ἀγαθὸς χατὰ τὴν αὐτοῦ φωνήν; Δῆλον ὅτι 
τῆς ἁγίας Τριάδος διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας εἰς 
píav θεότυτα OU ἑαυτῆς ἀναπλεχομένης, ὡς εἶναι 


* Matth. xix, 16, 41. 96 Joan. x, 39. 


529 


TIIESAURUS. 


μόνην τὴν θείαν οὐσίαν τὸ χυρίως ἀγαθόν. Ὁ bk εἰς A essentia proprie bona est. At vero Verbum Dei, 


τοσαύτην ἐνότητα τῷ Πατρὶ περισφιγγόμενος quot- 
χῶς Θεὸς Λόγος, πῶς ἂν εἴη γενητὸς ἣ πεποιημένος ; 


AAAO. 


Ἑρωτώμενος ὑπὸ τῶν ἀρχιερέων ἐπὶ Ποντίου 
Πιλάτου Χριστὸς, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, 
« Σὺ εἶπας, » φησὶν, οὐκ ἀρνούμενος. Εἶτα προστι- 
θεὶς λέγει" € Πλὴν λέγω ὑμῖν, ἀπάρτι ὄψεσθε τὸν 
Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου χαθήμενον ἐχ δεξιῶν τῆς δυνά- 
μεως, καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.» 
Τί οὖν ἡμῖν τὸ ἐντεῦθεν συναγόμενον; Ὅτι [ὅταν] ἐπὶ 
Θεοῦ λέγηται τὸ χαθέζεσθαι χαὶ θρόνος, τό τε ἀρχι- 
χόν τε xai δεσποτιχὸν, βασιλιχόν τε ὁμοῦ χαὶ πάντων 


χρατοῦν ἀξίωμα σημαίνεται. Οὐ γὰρ δήπου φήσειεν 


quod tanta unitate Patri naturaliter copulatum est, 
quomodo creatum aut factum dici possit ? 


ALIUD. 


Christus interrogatus a principibus sacerdotum 
et Pontio Pilato an ipse esset Filius Dei, « Tu di- 
xisti, » respondit, non negans. Deinde addidit: 
« Verumtamen dico vobis, ex nunc videbitis Fi- 
lium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et 
venientem super nubibus coli 545,» Quid autem 
hinc colligi potest, cum de Deo dicatur sedere, et 
thronus principatus ipsius atque dominium, ct regia 
dignitas omuibus imperans significatur ? Neque enim 
quisquam recte sentiens dixerit ita esse cogitandum 


ἄν τις τῶν σοφῶν xazà τὰς ἐν τοῖς πίναξιν ὁρωμένων B de Deo, sicut in tabulis sive imaginibus depingi- 


γραφὰς χρῆγαι νοεῖσθαι περὶ Θεοῦ οὐδὲ θρόνον 
μέν τινα λογιούμεθα χεῖσθαι, τῶν δὲ ἁπάντων Κύ- 
ριον ἀγαχεχλίσθαι πιστεύομεν ἐπ᾽ αὐτῷ, ἀλλ᾽ οὐδὲ 
ὅλως εἶναι δεξιόν τε χαὶ ἀριστερὸν ἐπὶ τῆς θείας καὶ 
ἀπερινοῆτου φύσεως. Σωμάτων γὰρ οἰχεῖον καὶ 
σχῆμα καὶ τόπος, ἵδρυσίς τε xai ἔγερσοις. Ταύτην 
οὖν ἐχόντων τὴν δύναμιν ἐπὶ Θεοῦ, τῶν τε ὀνομάτων 
xai τῶν λέξεων, ὅσαι δηποτοῦν τὰ τοιαῦτα σημαί- 
νουσι" κατὰ τίνα τρόπον ὁ Υἱὸς Ex δεξιῶν τῆς δυνά- 
μεως χαθεζόμενον ἑαυτὸν ὀφθήσεσθαι λέγει, ἣ ὡς 
ὁμόθρονον δηλαδὴ χαὶ οὐ δεύτερον εἰς τιμὴν, ὥσπερ 
ἂν εἴτις οἰηθείη, τοῦ Πατρός; Τοῦτο γὰρ τὸ « ix 
δεξιῶν » ἔοιχε δηλοῦν, ἀπὸ τῆς παρ᾽ ἡμῖν συνηθείας 
τὸ ὑπὲρ ἡμᾶς ἀνατυποῦν. Πῶς οὖν ὁμότιμός τε xal 
ἐν τοῖς αὐτοῖς τῷ Πατρὶ θρόνοις ὁ Υἱὸς ὧν εὑρεθήσε- 
ται, εἴπερ οὐχ ἔστι χατὰ φύσιν Υἱὸς τὴν τοῦ Πατρὸς 
Ἰδώτητα φυσιχῶς ἔχων ἐν ἑαυτῷ, ποίημα δὲ μᾶλλον, 
ὡς ἐκεῖνοι ληροῦντες φασίν ; Ἢ γὰρ ἀνάγχη συν- 
ομολθγεῖν μὴ ὑπὸ ᾿μόνου τοῦ χατὰ ἀλέθειαν ὄντος 
Θεοῦ βασιχεύεσθαι τὴν χτίσιν, ἐπιστατεῖν δὲ αὐτῇ 
xat ἕτερόν τινα γενητὸν xal ἐπείσαχτον Θεὸν, xal 
οὖχ ἔτι Θεὸς εἷς ἐφ᾽ ἡμᾶς, κατὰ τὴν Γραφήν" ἣ εἴπερ 
εἷς ἔστιν ὁ Θεὸς, συμδασιλεύει δὲ αὐτῷ Gehe ὧν ὁ 
Υἱὸς, τῆς αὐτῆς ἂν εἴη φύσεως εἰχότως, ἥσπερ. ἂν 
ὧν ὑπάρχει χαὶ ὁ Πατήρ. Οὕὔτω γὰρ εἷς ἔσται Θεὸς, 
τῇ τῆς φύσεως ταυτότητι πρὸς θεότητα μίαν τρε- 
χούσης τῆς ἁγίας Τριάδος, εἰ χαὶ ἐν τῇ χαθ᾽ ἔχαστον 
τῶν ὀνομάτων θέσει xal ἰδιαζόντως ἐν ὑπάρξει μο- 


tur : neque thronum aliquem in ccelo positum esse 
imaginabimur, et Dominum universi ei insidere : 
sed nequc omnino dextrum aut sinistrum latus in 
divina atque incomprehensibili natura statuemus. 
Corporum enim propria est forma et locus, erectio- 
que et sessio. Cum igitur nomina et voces qua 
hujusmodi significationes habent, hanc in Deo vim 
habeant, Filius quonammodo a dextris virtutis Dei 
sessurus dicitur, nisi quatenus nihil illi de gloria 
qua Patris est, desit? Hoc enim videtur siguificare 
illud, « sedere a dextris: » e nostra consuetudine 
qu» supra nos sunt exprimens. Quomodo autem 
eamdem gloriam habeat, et in eódem cum Patre solio 
sedeat Filius, si nen sit natura Filius, paternam 
proprietatem noturaliter in se habens, sed potius 
creatura, ut illi asserunt? aut enim necesse est fa- 
teri, non solum re vera exsistentem Deum imperium 
in creaturam habere, sed alium quemdam creatum 
atque ascititium Deum consortem imperii cum ipso 
esse, atque ita non erit unus Deus, juxta Scriptu- 
ras ** : aut si est unus Deus, unaque cum eo regnat 
Deus exsistens Filius, certe ejusdem nature erit, 
cujus Pater. Ita enim unus erit Deus, identitate na- 
tur»,ad unam deitatem concurrentesancta Trinitate, 
tametsi peculiaria 914. nomina, distinct»que per- 
sone ternarium numerum conficiant. Cum igitur 
Filius sit ejugdem essentim cum increato Patre, 
quomodo censeatur esse creatura, juxta bzreticorum 


ναδιχῇ νοουμένη, τὸν τριττὸν εὐρύθμως ἀριθμὸν ἐπι- p absurdam opinionem, c! non potius, ul revera est, 


δέχοιτο. Ὅτε τοίνυν τῆς αὐτῆς οὐσίας ἐστὶν ὁ ΥἹὸς 


genuinus Filius? 


τῷ docvíaze.Ilazpt, πῶ; ἂν αὐτὸς ὡς χτίσμα voolto, χατὰ τὴν, τῶν αἱρετιχῶυ ἀθουλίαν, xoi οὐχὶ. μᾶλλον 


ὡς γνήσιον γέννημα, ὅπερ ἐστὶ xol ἀληθές - 


Ἐκ τοῦ χατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. 


« Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » Εἰ ἦν ἐν ἀρχῇ τῇ xac 
ἐπίνοιαν χρονιχῇ ( οὕτω γὰρ ἡμῖν ἐσχηματίσθω πρὸς 
τὸ παρὸν οἰχονομιχῶς ὁ λόγος), πῶς ἂν ἐγέψετο μετ᾽ 
αὐτὴν; Τὸ γὰρ ὅλως διὰ τοῦ πεποιῆσθαι πρὸς τὸ εἷ- 
vat χεχλημένον, οὐχ ἂν ὑπάρχειν ἕν. ἀρχῇ νοοῖτό 
ποτε, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν ὅλως ἀρχὴ xaloito, χρόνου μὲν 
αὐτῆς προδαδίζοντος, φαίνεσθαι δέ τι πρὸ αὑτῆς 


** Mattb. xxvi, οἱ. ^ Deut, vi, δ. 7* Joan. 1, 1. 


Ex Evangelio in. Joannem. . 


« ln principio, inquit, erat Verbum **. » Si erat 
in principio, quod temporali cogitatione concipitur 
(iia eniin in prasentia certo consilio sermo nobis 
compouatur), quomodo creatum est "post. illud? 
Nam quod omnino per creationem ad esse traductuni 
est, nequaquam exstitisse in initio intelligi potest ; 
sed ncque in universum principium vocelur, cua, 


551 


$. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


$32 


tempus ipsum praecesserit, quod aliquid exs:itisse À ἐπιτρέποντος. Ἢ τοίνυν οὐδὲν ὅλως εἶναι πρὸ αὐτῖςς 


antea declarat. Aut igitur nibil prorsus ante ipsum 
esse dicant, quastioque per hoc soluta sit : aul si 
aliquod aliud principii 'priucipium statuunt, sciant 
se absurde hoc dicere, et preterea hoc ἃ nobis au- 
diant : supremum illud quod statuunt. principium, 
illud esse in quo erat Verbum. Sed quomodo non 
sufficiet nobis ad subvertendam eorum opinionem 
qui ipsum creatum esse volunt, vox hzc, erat ? Nam 
si erat, factum non est : si factum est, non erat. 
Sed quoniam erat, facium non est : quod enim jam 
est atque subsistit, idque in principio, id fleri sive 
factum esse dici non potest. 


ALIUD. 


« Et Verbum erat apud. Deum ?*. » Beatus evan- 
gelista apertius uobis principii vocabulum expla- 
nat. Nihil enim aliud, ut videtur, principium esse 
dicit, quam ipsum Patrem, e quo vivus effulsit Fi- 
lius : quemadmodum lumen ex sole. Quod quidem 
aliud ab ipso intelligitur, tamen non extra cssen- 
tiam ejus a quo emittitur, positum. Principium ita- 
que Filio est Pater, sed principium istud non tem- 
porariis intervallis metiendum dicimus, sed (ale esse 
atque est illud in quo et ex quo est; quemadmodum 
calor ex igne principium liabet ignem, sed simul 
etiam ex ipso et in ipso inseparabiliter intelligitur ; 
[rigus itein in aqua, principium babet aquam, sed 
simul et ex ipsa et in ipsa eiiam inseparabiliter 
cognoscitur. Fieri enim non potest ut aliquid ex 


Sunt, aut exsistat, aut appareat: misi forte alio 
quopiam artificio, et vi quadam consueta ipsi ac 
familiaris facultas atque operatio labefactetur : 
quemadmedum si aqua per ignis vim fervefiat. Di- 
vina vero stque Incorruptibilis natura longe exeim- 
plorum jam allatorum vim superaus, 313 semper 
in seipsa (irima ac stabilis est, semperque eodem 
modo se liabet : quippe qua 3b omui passione li- 
bera est. Quocirca Verbum erat in Patre, utin 
priucipio, ut intelligas simul exsistere Patrem et 
Verbum quod ex ipso et in ipso est, nullo ad ipsius 
exsistentiam intercedente tempore. Nam hasc vox, 
Erat, sic intelligere cogit. 
ALIUD. 


« Et Deus, inquit, erat Verbum. » Hic aperte tol- 
litur occasio suspicandi recens factum esse Deum 
Filium. Erat enim Deus exsistens, inquit sanctus 
evangelista. Qui vero hoc est in principio, quomodo 
fiat? sed et. illud insuper sciendum est : quod per 
gratiam deificatur, et Deus ex sua natura non est, 
. Mecesse est ut per se et peculiariter aliquid om- 
nino sit atque subsistat, atque ita quasi per incre- 
mentum illgm dignitatis accessionem | acquirat : 
quemadmodum ut nos, cum simus natura hemines , 
per gratiam id consequimur ut vocemur dii ?*, Aut 
igitur dicant, quiduam antea erat Verbum ex l'atre 


71 Jon, 1, 1. 7? 0EJoan, ui, 4. 


λεγέτωσαν, xa 2830500 διὰ τούτου τὸ ζητούμενον" 
ἣ εἴπερ ἀρχήν τινα τῆς ἀρχῆς ἑτέραν εἶναί φασιν, 
ἴστωσαν μὲν τοῦτο λέγοντες ἀμαθῶς, πλὴν xaX παρ᾽ 
ἐμῶν ἀχονέτωσαν, ὡς Ἦἦνπερ ἂν ἀνωτάτω δοῖεν 
ἀρχὴν, ταύτην εἶναί φαμεν χαθ᾽ ἣν ἣν ὁ Λόγος. Πῶς 
δὲ ἡμῖν οὐχ ἀρκέσει «b, ἦν, πρὸς ἀνατροπὴν τῶν πε- 
ποιΐσθαι λεγόντων αὐτόν ; El γὰρ ἦν, οὐχ ἐγένετο" 
εἰ ἐγένετο, cóx ἦν. Ἐπειδὴ δὲ fjv, οὐχ ἐγένετο" τὸ 
γὰρ ὃν καὶ ὑπάρχον ἤδη, καὶ τοῦτο ἐν ἀρχῇ, οὐκ ἂν 
λέγοιτο πεποιήσθαί ποτε. 


AAAQ. 


« Καὶ ὁ Λόγος ἣν πρὸς τὸν Θεόν. » Φαίνεται λοιπὸν 
ὁ μαχάριος εὐαγγελιστὴς σαφέστερον ἡμῖν py 
νεύων τὸ τῆς ἀρχῆς ὄνομα. Οὐδὲν γὰρ ἕτερον, ὡς 
εἰχὸς, τὴν ἀρχὴν εἶναί φησιν, fj αὑτὸν τὸν Πατέρα, 
ἀφ᾽ οὗπερ ὁ ζῶν ἐξέλαμψε Λόγος, χαθάπερ ἐξ ἡλίου 
τὸ φῶς. Ἕτερον μέντοι παρ᾽ αὐτὸν εἶναι νουύμενον, 
οὐκ ἔξω δὲ ὅμως τῆς τοῦ ἐχπέμποντος οὐσίας χείμε- 
νον. Οὐκοῦν ἀρχὴ τῷ Υἱῷ ὁ Πατήρ. ᾿Αρχὴν δὲ o5 τὴν 
ἐν διαστήμασι χρονιχοῖς μετρουμένην φαμὲν, ἀλλὰ 
μᾶλλον τὴν τοιαύτην, ἐφ᾽ ἧς τό τε ἅμα xol zb ἐξ a5- 
τῆς νοεῖται. Οἷον ἡ ἐκ πυρὸς θερμότης, ἀρχὴν ἔχει 
τὸ πῦρ' ἀλλ᾽ ἅμα xoi ἐξ αὐτοῦ xal ἐν αὑτῷ νοεῖται 
xa ἀχωρίστως" ἡ ψύξις ἡ ἐξ ὕδατος, ἀρχὴν ἔχει τὸ 
ὕδωρ' ἀλλ᾽ ἅμα xa ἐξ αὐτοῦ xal ἐν αὑτῷ πάλιν 


᾿ ἀχωρίστως. ᾿Αμήχανον γάρ τι τῶν εἰρημένων δίχα 
iis qua dicta sunt, absque iis quz naturaliter in- € 


τῶν προσόντων αὑτῷ φυσικῶν, ἣ εἶναι, ἢ φαίνεσθαι" 
εἴ γε μὴ διά τινος μηχανῆς ἑτέρας ἐχδιαπθὲν, τῆς ἐξ 
ἔθους αὐτῷ xal φίλης ἐνεργείας παρασαλεύοιξο" 
ὥσπερ ἀμέλει τὸ ὕδωρ ix πυρὸς εἰς θερμότητα 
συνωθούμενον. Ἢ θεία xal ἀκήρατος φύσις πολὺ τῶν 
παρενεχθέντων ὑποδειγμάτων τὴν δύναμιν ἀναδαί- 
νουσα, πάντως που στίσετα: μὲν ἐφ᾽ ἑαυτῇ, ἔξει δὲ 
ἀεὶ ὡσαύτως, ἐπεὶ xal παντὸς ἐλευθέρα πάϑους 
ἐστίν. Οὐχοῦν ὡς ἐν ἀρχῇ τῷ Πατρὶ ἣν ὁ Λόγος, ἵνα 
vois ἅμα τε ὄντα τὸν Πατέρα, xal τὸν ἐξ αὑτοῦ xal 
ἐν αὐτῷ Λόγον, οὐδενὸς μεσολαδοῦντος χρόνου. 
τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ. Τὸ γὰρ, fjv, οὕτω νοεῖν ἡμᾶς 
ἀναγχάζει. 


|. AAAQ. 

« Καὶ Θεὸς ἣν ὁ Αόγος. ν Ἐνταῦθα σαφῶς &vat- 
ρεῖται τὸ πρόσφατον εἶνα!: Θεὸν τὸν Υἱόν. "Hy γὰρ 
Θεὸς ὧν, φησὶν ὁ ἅγιος εὐαγγελιστῆς. Ὁ δὲ τοῦτο 
ὧν ἐν ἀρχῇ, πῶς ἂν εἴη πεποιημένος ; “Ἄλλως τε 
χἀχεῖνο πρὸς τούτοις εἰδέναι χαλὸν, τὸ ἐν χάριτος 
μέρει θεοποιούμενον, xa Θεὸς κατὰ φύσιν οὐχ ὃν, 
ἀνάγχη χαθ᾽ ἑαυτὸ καὶ ἰδ'αζόντως ὑπάρχειν τι καὶ 
ὑφεστάναι, εἶθ᾽ οὕτω προσθέχην ὥσπερ τινὰ τὴν τοῦ 
ἀξιώματος δέγεσθαι περιδολῆν" ὥσπερ οὖν καὶ ἡμεῖς 
ἄνθρωπο: χατὰ φύσι" ὑπάρχοντες, χάριτι πλουτοῦ- 
uz» πὸ χαλεῖσθαι θεοί, Ἢ τοίνυν λεγέτωσαν sb. μὲν 
πρότερον ἣν ὁ ἐχ Πατρὸς Θεὸς προελθὼν Λόγος, πῶς 


535 


THESAURUS. 


534 


δὲ xai ὕστερον ἐχλήθη Oiol: ἣ εἴπερ αἰσθάνονται À procedeus, οἱ quo pacto postea sit vocatum Deus : 


δυσσεδοῦντες ἀμέτρως, τῆς κατὰ φύσιν θεότητος 
ἀπογυμνοῦντες τὸν Υἱὸν, παυέσθωσαν ἀμαθῶς πε- 
ποιῆσθαι λέγοντες τὸν χατὰ φύσιν ὄντα Θεὸν, οὐδενὸς 
αὐτοῖς τοῦτο φρονεῖν ἐπιτρέποντος λόγου. 

AAAO0. 


« Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν. » Οὐχ ἔξωθεν 
ὄντα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐπιδειχνύει τὸν Υἱὸν, 
ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ καὶ ἐξ αὐτοῦ χατὰ φύσιν ὑπάρχοντα. 
Καὶ τοῦτο πάλιν, οὐχ ἐν χρόνῳ φησὶ λαδεῖν τὸ ἀξίωμα, 
ἀλλ᾽ οὕτως εἶναι ἐν ἀρχῇ. Ὁ δὲ τῆς τοῦ γεννήσαν- 
tog οὐσίας χαρπὸς ἀληθὴ;, χατὰ τίνα τρόπον ἕτε- 
ροφνὴς εὑρεθήσεται; Ὥσπερ γὰρ ἐξ ἀχανθῶν οὐχ 
ἄν τις τρυγήσαι σταφυλὰς, οὕτως ἀδύνατον ἐξ ἀμ- 


aut, si ingentis sux impietatis sibi conscii sunt, na- 


turali sua divinitate Filium spoliantes, desinant 
imperite dicere factum esse eum qui natura sua est 
Deus cum nulla plane ratio ita sentire permittat. 


ALIUD. 


« Hic, inquit, erat in. principio apud Deum '*'. » 
Non extra essentiam Patris constituit Filium, sed 
in ipso et ex ipso secundum naturam exsistentem. 
Et rursum, non in tempore eam dignitatem conse- 
culum esae dicit, sed ita esse in principio. Atqui 
verus paterna essentix: fructus, quonam modo di- 
vers ἃ Patre natura censeri possit? Quemadmo- 
dum enim cx spinis nemo uvaram vindemiam facit, 


πέλου τεχθῆναι τὴν ἄχανθαν. Οὐχοῦν ἐπειδήπερ p ita fleri non potest ut ex vite nascantur spinz. Cum 


Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, οὕτως ἡμὶν ἕξει 
καὶ ὁ Υἱὸς, ἵνα μὴ φαίνηται τῶν ἑαυτοῦ ποιημάτων 
ἐλάττων ὁ Θεὸς xat Πατήρ’ εἴ γε τὰ μὲν οὐχ ἔχφυ- 
λον τὸν ἐξ ἑαυτῶν ἀποτίχτει xapmbv , ὁ δὲ τοῦτο 
φαίνοιτο παθὼν lx τὸ γεννᾷν τὸν μὴ φύσει Θεόν. 
Τοῦτο γὰρ τὸ πεποιῆσθαι δίδωσι νοεῖν χαθ᾽ οὗπερ 
ἂν φέροιτο. Οὐ γὰρ ἂν εἴη φύσει Θεὸς ὁ πεποιη- 
μένος. 
AAAQ. 

« Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, xol χωρὶς αὐτοῦ ἐγέ- 
veto οὐδὲ Ev. » El. ἐν τῷ πάντα εἰπεῖν, οὐδὲν ὅλως 
καταλελοιπὼς εὑρίσχεται, ὃ μὴ τῷ τῶν γεγονότων 
ἀριθμῷ συγγράφεται, ἕτερος ἄρα Essi παρὰ πάντα 
λοιπὸν, ὁ πάντα πρὸς τὸ εἶναι χεχληχὼς Θεὸς Λόγος. 
Πῶς οὖν ἕτερος, εἴπερ ἐστὶν ὁμογενής τὲ αὐτοῖς χαὶ 
συμκεποιημένος ; Ἐπειδὴ δὲ ἕτερος, οὐχ ἄρα ὁμογ:- 
he. Οὐχοῦν οὐδὲ ποίημα, ποιητὴς δὲ μᾶλλον xal 
πκείστης, ὡς Θεός. 


ἄλλο. 


Γέγραπται" ε Κύριον τὸν Θεόν σου προσχυνήτεις, 
καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » Πῶς οὖν, εἴπερ ἐστὶ 
κοίημα, xa! ἐχείνους, ὁ Υἱὸς, προσχυνεῖται παρ᾽ 
ἡμῶν τε χαὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων; Καὶ μάρτυς ὁ Παῦ- 
λος παρέσται λέγων’ « "Ὅταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν Πρω- 
τότοχον εἰς τὴν οἰχουμένην, λέγει’ Καὶ 7posxuvn- 
σάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Πῶς δὲ, εἰπέ 
μοι, χατὰ τῶν λελατρευχότων τῇ χτίσει παρὰ τὸν 
κτίσαντα, βαρύ τι τὸ ἔγχλημα φέρεται, εἴπερ ὧδε 
φύσεως ἔχοντα τὸν Υἱὸν χαὶ χτίσμα τυγχάνοντα, 
xa1' αὐτοὺς, θεραπεύουσιν ὡς Θεὸν χαὶ αἱ χαθαρώ- 
«atat τῶν οὐρανῶν δυνάμεις; αἷς δὴ xal μάλιστα τὸ 
μηδαμοῦ πλανᾶσϑαι δοίη τὶς ἂν προσεῖναι δικαίως, 
ὅτῳ δὴ xa μᾶλλόν εἰσι τῶν map! ἡμῖν συνετῶν 
νουνεχέστεραι. ᾿Αλλ᾽ οὐδεὶς ὁ ἔλεγχος τοῖς λατρεύουσι 
Χριστῷ, ix δὲ τῶν ἐναντίων πολὺς ὁ μισθός. Οὐκ 
ἄρα ἐστὶ ποίημα, Θεὸς δὲ μᾶλλον, ἀχατηγορήτως τε 
xai ἀνεγχλήτως παρὰ πάσης ὁμοῦ τῆς χτίσεως προσ- 
χυνούμενος. 

ΑΛΛΟ, ἐχ τοῦ αὐτοῦ. 
Εἰ ποίημα xai χτίσμα, κατ᾽ ἐχείνους, ἐστὶν ὁ ΥἹὸς, 


139 Joan, 3, 3. "* ibid. 2. 


** Deut. vi, 11, Matth. 


igitur Pater sit natura Deus, ita etiam erit et Fi- 
lius; ne nimirum Pater videatur creaturis suis in- 
ferior, que quidem alienum a se fructum non gi- 
gnunt : ipse vero diversum a se gigneret, si Filius 
ipsius non esset natura Deus. Hoc enim signillcatur 
per factum in eo de quo prodicatur: neque enim 
queat esse natura Deus, qui factus est. 


ALIUD. 


« Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factuin 
est nihil **. » Si, cum dicit omnia, nihil pretermi- 
sisse censetur, quod numero eorum qus facta sunt 
non comprehenditur, diversus sit ab omnibus ne- 
cesse 81/4 est, qui omnia ad esse traduxerit 
Deus Verbum. Quomodo igitur erit diversus, $i 
ejusdem generis sit, et simul cum ipsis factus ὃ 
Cz tcrum cum sit diversus, ejusdem generis non est. 
Ergo nec creatura, sed potius factor et creator, 
vt Deus. 

ALIUD. 


Seriptum est : « Dominum Deum tuum adorabis, 
et ipsi soli servies "*. » Quomodo igitur, si est 
creatura, ut illi volunt, adoratur ἃ nobis et a san- 
ctis angelis. Quod et Paulus testatur, dicens : 
« Quando autem introducit Primogenitum in orbem 
terrarum, dixit : Et adorent ipsum omnes au- 
geli Dei **** » At quo pacto, obsecro, eorum impie- 
tas fertur, qui creaturze. potius quam Creatori ser- 


D viunt? Siquidem ita natura sua se habentem Filium, 


ut sit creatura, juxta ipsorum opiniouem, purissim:ie 
colorum potestates, ut Deuin colunt, quas certe 


"nemo merito errare dixerit, cum tanto intervallo 


humanam sapientiam superent. Atqui qui Christum 
colunt, non modo extra culpam sunt, sed contra 
magna praemia eis proposita sunt. Non est igitur 
Creatura, sed potius Deus, qui citra culpam ab omni 
simul creatura adoratur. ' 


ALIUD, ez eodem. 
Si Filius, ut illi volunt, est opus vel creatura, 


w. 10, τὸ Hebr. 1, 6. 


925 


omnia vero per ipsum facta esse constat : 
itaque seipsam creat, et frustra ac temere ut 
creator gloriatur dicena : « Manus mea fecit hzc 
omnia "*'*, » Atqui niliil quod factum est, creare 
potest, sed creatura omnis Deum creatorem pr:zedi- 
cat. Non est igitur Fillus creatura, neque rerum 
factarum ulla, juxta temerariam atque impiam liz- 
reticorum opinionem. 


ALIUD. 


« Erat, inquit, lux vera '*. » Si, cum Pater sit 
vera lux, vera quoque lux est Filius, quomodo'dif- 
ferat ratione naturz a Patre, qui etiam hac in parte 
in eodem cum ipso ordine collocatur ? Si vero, cum 
sit diverse a Patre naturz, juxta hareticos, verum 


lumen esse potest, qux:nam est haee sanctorum p 


evangelistarum observatio? Aut quid tanquam ma- 
gnum atque eximium Deo ac Patri tribuunt, quod 
sit lux vera, cum et Filius, qui, juxta illorum opi- 
nionem, creatus est, verum quoque lumen sit? 
Quocirca, si divine natura excellentia creatis inac- 
ecssibilis est, et si nulla in universum creatura es- 
seutialiter sive proprie hoc ipsum esse potest, quod 
913 Deus naturaliter in sua proprietate est, illud, 
« Quid enim habes quod non accepisti ** ? » dica- 
tur créature duntaxat. Filio autem proprietates Pa- 
tris naturaliter inesse deprehenduntur. Consubstan- 
tialis igitur Patri est, tantumque a cognatione cum 
creaturis distat, quantum ipse Pater. Idcirco inac- 
cessibilem babet divinam dignitatem, atque e 
quidem non ex parte sei in integrum. 


ALIUD. 


« Erat, inquit, lux. vera, quz illuminat omnein 
hominem venientem in hunc mundum "*, » Si lux 
ἃ Patre ac Deo ?n munduin. missa, est Verbum ex 
ipso procedens, juxta illud ab ipso dictum : « Ego 
ex Patre exivi, et. veni **; » et rursus : « Ego lux 
in mundum veni '*; » ad ipsum ergo beatus Psal- 
mista dicit, spiritalem lyram pulsans : « Quia tu il- 
luminabis lucernam meam, Domine Deus, lux iu 
tenebris meis. » Cum itaque, juxta ipsius Servatoris 
vocem, David in Spiritu Dominum ipsum ac Deum 
esse profiteatur, quanam, obsecro, ratione erit crea- 
tus, qui est natura Deus? 


ALIUD. 


« Quotquot autem, inquit, recéperunt eum, dedit 
eis potestatem filios Dei fieri **. » Expendant rursus 
etiam hoc ita, audiantque contentiosi hereticl. Sin- 
gulis creaturis suus quodammodo locus est, pro- 
pria naturz ratio, aut dignitatis que ipsi inest con- 
ditio. Exempli gratia, quantum ad naturz rationem 
attinet, ego quidem homo, angelus vero alius. 
Quantum vero ad dignitatem sive conditionem aui- 
uet, alia est sérvilis, alia non item, sed libera. 
Quando autem. aliquid horum copulatum illi qui 


?* Job xi. 9. 
δ 4011. 1, 12. 


7 Jyan. 1, 3. 161 Cor, iv, 7, 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIUEP. 
creatura À πάντα δὲ δι᾽ αὑτοῦ γεγονότα φαίνεται, ἑαυτὴν ἡ 


17. Joan. xvi, 28, 


596 
xtl- 
σις δημιουργεῖ, xaX μάτην ὡς ποιητὴς bio nes ro 
λέγων’ « Ἡ χείρ joo ἐποίησε ταῦτα πάντα. » "A2O' 
οὐδὲν) τῶν πεποιημένων φαίνεται δημιουργοῦν, Θεὸν 
δὲ d) χτίσις ἀναχηρύττε!: τὸν ποιητήν. Οὐχ ἄρα χτίσμα 
ἐστὶν ὁ Υἱὸς, οὐδὲ τῶν ποιημάτων Ev, κατὰ τὴν τῶν 
πλανωμένων ἀδαυλίαν τε ὁμοῦ xal ἀαέδειαν. 


ΑΛΛΟ. 

c Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν. » Εἰ φωτὸς ὄντος ἀλη- 
θινοῦ τοῦ Πατρὸς, φῶς ἀληθινόν ἐστι χαὶ ὁ Υῖίὸς, 
ποίαν ἕξει τὴν διαφορὰν, χατά γε τὸν τῆς φύσεως λό- 
19V, ὡς πρὺς αὐτὸν ὁ ἐν ἴσῃ τάξει χαὶ χατὰ τοῦτο 
τιθέμενος αὐτῷ ; Εἰ δὲ ὑπάρχων ἑτεροφνὴς, χατὰ τὴν 
τῶν ἀνοσίων αἱρετιχῶν ἀθουλίαν, ἀληθινὸν εἶναι δύ- 
ναται φῶς, τίς dj ἐπιτήρησις τοῖς ἁγίοις εὐαγγελι- 
σταῖς; Τίδὲ ὡς μέγα xai ἐξαίρετον τῷ Θεῷ καὶ 
Hazpi τὸ εἶναι φῶς ἀληθινὸν ἀπονέμουσι ; Φαίνεται 
γὰρ, χαΐτοι xav' ἐχείνους γενητὸς ὧν ὁ Yib;, φῶς 
ὑπάρχων ἀληθινόν. Εἴπερ οὖν ἄδατα τοῖς γενηνοῖς 
ἔστι τὰ θεῖα πλεονεχτήματα, χαὶ οὐχ ἄν τι τῶν πε- 
ποιημένων οὐσιωδῶς, fito: χυρίως, τοῦτο ὑπάρχει 
ποτὲ, ὅπερ ἂν εἴη φυσιχῶς xatá τι γοῦν ὁ ἐπὶ πάν- 
των θεός’ ε Τίγὰρ ἔχεις ὃ οὐχ ἔλαδες ; » εἰρήσθω τῇ 
χτίσει. Εὑρίσχεται δὲ φυσιχῶς ἐγυπάρχοντα τῷ Υἱῷ 
τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδια. Ὁμοούσιος ἄρα ἐστὶν ὡς πρὸς 
αὐτὸν, xal τοσοῦτον τῆς τῶν γενητῶν ἁμογενείας 
ἀπῳχισμένος, ὅσον ἂν τις ἴδοι xal τὸν γεννήσαντα 
αὑτόν. Διὰ τοῦτο xal ἄβατον ἔχει τὸ θεοπρεπὲς 
Ὁ ἀξίωμα , ai τοῦτο οὐ μεριχῶς, ἀλλ᾽ ὁλοχλήρως. 


ΑΛΛΟ. 


« Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄν» 
θρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν χόσμον. » El τὸ ἀποστελ- 
λόμενον τῷ χόσμῳ φῶς παρὰ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, 
ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν, xazà τὸ εἰρῃμέ- 
νον παρ᾽ αὐτοῦ « Ἐγὼ ix τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον, χαὶ 
ἥχω" » χαὶ πάλιν' « Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν χόσμον ἑἐλῆ- 
λυθα" » πρὸς αὐτὸν ἄρα φησὶ καὶ ὁ μαχάριος Ῥαλμ- 
ῳδὸς, τὴν πνευματιχὴν ἀναχρουόμενος λύραν" « Ὅτι 
σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε ὁ Θεὸς, φῶς εἰς τὸ 
σχότος μου.» "Uz2 τοίνυν xarà τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆ- 
poc φωνὴν ὁ μαχάριος Δαθὶδ ἐν Πνεύματι Κύριον αὖ- 
τὸν ὁμολογεῖ χαὶ Θεὸν, πῶς ἔσται ποίημα, κατὰ τίνα 


D δὲ τρόπον γενητὸς ὅλως ὁ φύσει Θεός; 


ΑΛΛΟ. 

« Ὅσοι δὲ ἔλαθον αὐτὸν, ἔδωχεν αὐτοῖς ἐξουσίαν 
τέχνα Θεοῦ γενέσθαι. » Περιαθρείτω μοι πάλιν xal 
τοῦτο τοιῶσδε, xal ἀχουέτω xal γῦν ὁ φιλεγχλήμων 
αἱρετιχός. Τόπος ὥσπερ οἰχεῖός ἐστιν ἑχάστῳ τῶν 
ὄντων, ὁ ἴδιος τῆς φύσεως λάγος, ἢ χαὶ τὸ τοῦ προσ- 
όντος ἀξιώματος μέτρον. Οἷον ἐπὶ μὲν τοῦ λόγου 
τοῦ χατὰ τὴν φύσιν, ἐγὼ μὲν ἄνθρωπος, ἄγγελος δὲ 
ἕτερος. Τὸ δὲ ὅσον εἰς ἀξίωμα, τὸ μέν τοι δοῦλόν 
ἐστι, τὸ δὲ οὐ τοῦτο τυχὸν, ἀλλ᾽ ἐλεύθερον. ᾿Αλλ᾽ ὅταν 
τι τούτων τῷ βελτιοῦν εἰδότι συμπλαχὲν, ἕτερόν τι 


ἴδ. Joan. xit, 16, 7* Psal. xvu, 29. 


557 

φαίνηται γεγονὸς παρ᾽ ὅπερ ἣν ἐξ 
τρόπον τινὰ τοῦ οἰχείου τόπου, χαὶ πρὸς τὴν τοῦ 
βελτιοῦντος μεταχεχώρηχε θέσιν. Τοῦτο xal ἡμεῖς 
ὑπομείναντες, εἰς υἱότητα τὴν θεοῦ χαὶ Πατρὺς μετ - 
ἐστημεν Ex. δουλείας, τὸ μὲν οἰχεῖον ἐχδεδηχότες 
μέτρον, εἰς δὲ τὸ τοῦ χαριζομένου χαὶ τοῦτο ἡμῖν 
μεταπηδήσαντες, εἰ χαὶ μὴ τῇ φύσει χατὰ γοῦν τὸ 
χεχλῆσθαι τέχνα Θεοῦ. 'Ap' οὖν οὐκ ὠφελῆσθαι τὴν 
ἀνθρώπον φύσιν χατὰ τοῦτο φήσομεν ; ᾿Αλλ᾽ ἔστιν 
ὁμολογούμενον. Εἶτα τίς ἔσται τῆς ὠφελείας ὁ τρό- 
τος, εἰ μηδὲν ὅλως τὸ μεταξὺ ποιήματος χαὶ Υἱοῦ ; 
Ποία δὲ ὅλως ἐν ἡμῖν φαίνεται μετάστασις ἡ ἐπὶ τὸ 
ἄμεινον, εἰ μηδὲν ἐν υἱότητι τὸ πλέον παρὰ τὸ πε- 
ποιῆσθαι χείσεται ; Ἢ πῶς ἂν αὐτοὶ χρηματίσαιμεν 
viol, ὡς λαθόντες ἐν αὐτοῖς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, εἰ 
μὴ κατὰ φύσιν Υἱὸς ὑπάρχει τοῦ Πατρό; : Εἰ δὲ 
Υἱὸς χατὰ φύσιν ἐστὶ, πῶς ἂν εἴη χαὶ ποίημα, οὐκ 
ἐνδεχομένου μὴ πάντως ἐχ τῆς τοῦ γεννήσαντος εἷ- 
γαι φύσεως, ὅπερ ἂν εἴη γεννηθὲν ὑπό τινος ; 


ΑΛΛΟ. 
« Ὅτι ὁ νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, fj χάρις χαὶ ἡ 
ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. » Εἰ μὴ Θεὸς 
κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, θετὸς ἄρα χαὶ διεψευσμένος. 
"AAA εἴπερ ἀλήθεια xal τῆς ἀληθείας ἐργάτης ἐστὶ, 
πῶς ἂν εἴη χαὶ ἐψευσμένος ; Οὐχοῦν κατὰ φύσιν 
Θεός. Ὃ δὲ τοῦτο ὑπάρχων, πῶς ἂν εἴη γενητός : 


AAAO. 


« Ἴδε ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν t: 


«τοῦ xóc tou. » Φησί που πρὸς τὸν τῶν ὅλων Δεσπότην 
& μαχάριος προφήτης Ἡσαῖας᾽ « Τίς Θεὸς ὥσπερ 
eb, ἐξαίρων ἀνομίας χαὶ ὑπερθαίνων ἀδιχίαν : » “Ὅτε 
φὐδουν Θεοῦ ταῦτα ποιεῖν λεγομένου, Χριστός ἐστιν 
épaxpiov τὴν ἁμαρτίαν τοῦ χόσμου, πῶς οὐχ ἔστι 
Θεός ; Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα. 

ΑΛΛΟ. 

ε Τῇ ἐπαύριον, φησὶν, ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν 
Γαλιλαίαν, χαὶ εὑρίσχει Φίλιππον, χαὶ λέγει αὐτῷ" 
᾿Αχολούθει μοι. » ᾿Αναδείχνυσιν ἐν τούτοις μαθη- 
τὴν τὸν Φίλιππον ὁ Σωτήρ. Σχόπει δὴ οὖν εἰ μὴ σο- 
φός τις xal ἐπ᾽ αὐτῷ διήρτιστα! λόγος, συναινεῖν 
ἀναπείθων, ὅτι δὴ xal ὑπάρχοι Θεὸς χατὰ φύσιν ὁ 
Υίιός. Πολλῶν ἀεὶ τῷ Σωτῆρι προσεδρευόντων, xal 
μυριάνδρου τοὺς μαθητὰς περιθέοντος πλήθους, ἐπ- 
ἄρας τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἔφησεν αὐτοῖς ὁ Σωτήρ' « Ὁ 
μὲν θερισμὸς πολὺς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι" δεήθητε 
οὖν τοῦ Κυρίου τοῦ θερισμοῦ, ὅπως ἐχθάλῃ ἐργάτας 
εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ "» θερισμὸν οὐδὲν ἕτερον εἷ- 
ναι λέγων, ἣ τοὺς διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς ἑαυτὸν 
ἀσταχύων δίχην ἀναθλαστῶντας εἰς εὐλάδειαν. Τούτων 
ὃὲ τίς ἂν εἴη Κύριος, εἰ μὴ πάντων Θεός ; Ὧ δὴ καὶ 
ὁ Παῦλος διὰ μετανοίας συνάπτεσθαι τοὺς ἔτι χληρο- 
νόμους παραχαλεῖ βοῶν" « Δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, 
καταλλάγητε τῷ Θεῷ. » "Ott τοίνυν μόνος ἐστὶ τοῦ 
βερισμοὺ Κύριος ὁ Θεὸς, ἅτε δὴ πάντων ὑπάρχων 


*!Jgan. ;, 17. 80. 39, 5 sa, xt, 95. 5 


THESAURUS. 
ἀρχῆς, ἐξηλχύσθη A melius id efficere petest, aliud quidpiam factum 


$58 


videlur, quam quod initio erat, extractum ést 
quodammodo e proprio suo loco, et in illius qui cor- 
rigere meliusque efficere potest, conditionem traus- 
latum. ldipsum etiam in nobis usuvenit : nam e 
servis in filios Dei traducti sumus, nostram quidem 
conditionem egressi, atqué in ejus qui id nobis 
largitur translati, ac tametsi non natura, appella- 
tione tamen sumus lilii Dei. Àn non itaque liuma- 
nam naturam hac in parte. adjutam esse dicemus? 
Procul dubio. At vero quxenam erit utilitatis ratio, 
si nihil omnino interest inter. creaturam et Filium? 
Aut quaenam iu. nobis mutatio In melius accidit, si 
in adoptione in filios nihil amplius situm est quam 
in creatione? Aut quomodo vocemur filii, ut qui ac- 


B ceperimus in nobis Verbum Dei, si non est natura- 


liter Filius Patris? At si est Filius 316 naturali- 
tér, quomodo sit creatura, cum fleri non possit ut 
quod ex aliquo genitum est, geniLloris Baturam uon 
referat? 


ALIUD. 


« Quia, inquit, lex per Mosen data est, gratia ct 
veritas per Jesum Christum facta est *!. » Si Filius 
non est Deus secundum naturam, adoptivus itaque 
est et non verus. Caeterum, cum sit veritas et veri- 
tatis operator, quomodo non sil verus? Naturalis 
itaque Deus est. At si naturalis, quomodo sit 
factus ? 

ALIUD. 


« Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit pec- 
cata mundi **. » Beatus propheta Isaias alicubi ad 
totius universi Domiuum ita ait : « Quis Deus sicut 
tu, qui tollis iniquitates,et przeteris injustitias **' ? y 
Cum igitur Deo hoc ascribatur, Christus autem sit 
qui tollit péccata mundi, quomodo non sit Deus? 
At si Deus, non ergo creatura est. 


ALIUD. 


« Postridie, inquit, voluit Jesus exire in Galilaeam, 
et invenit Philippum, et dixit ei: Sequere me **. » 
Salvator in his Philippum discipulum declarat. 
Animadverte autem anne eliam in hoc testimonio 
praeclara ratio subsit, persuadeus Filium natura 
sua Deum esse. Cum multi quotidie ad Salvatorem 
confluerent, atque innumera turba ad discipulos 
coneurreret, sublatis oculis ita ad discipulos dixit 
Salvator : « Messis quidem multa, operarii vero 
pauci. Rogate igitur Dominum messis, αἱ multo s 
in messem suam operarios immiltat **; » messein 
nihil aliud appellans quam qui per fidem in ipsum, 
instar spicarum, germinarent ad pietatem. Horum 
vero quisnam sit Dominus, nisi totius universi Deus? 
Cui etiam Paulus ut. per poenitentiam copulentur 
lieredes hortatur dicens : « Rogamus yro Christo, 
reconciliamini Deo **, » Cum igitur solus Deus sit 
Domiuus messis, utpote omnium Dominus et crca- 
tor, ipsi ctiam operariorum | designationem conve- 


Juan. 1, 43... '* Luc, 3,3..." Jl Cor. v, 20. 


590 


S. CYRILLI ALEXANDRIM ARCIIEP. 


540 


nire inquit Salvator, sed postea ipsemet hoe sua A Δεσπότης xat ποιητὴς, αὐτῷ δὲ προσῆχειν μόνῳ xal 


auctoritate facit. Jubet enim Philippo ut sequatur 
se. Deus itaque verus est, ut Dominus messis nimi- 
rum reipsa declaratus. 


ALIUD. 


,€« Tollite, inquit, ista hinc, et nolite 917 facere 
domum Patris mei, domum mercatus **. » Si Filius 
est creatura, ergo etiam per gratiam id consecutus 
est quod vocetur Deus, et Filii nomen per adoptio- 
nem illi inditum est, sicut et reliquis rationalibus 
creaturis, quibus non ipsa natura eam dignitatem 
indidit, sed gratia et beneficium ejus qui dixil : 
« Ego dixi : Dii estis, ct filii Excelsi omnes *'. » 
Si ergo non est essentialiter Filius, frater itaque 
est eorum qui per adoptionem filii Dei sunt. Quo- 
inodo igitur (dixerit merito aliquis ), cum nihil ha- 
beat, quantum ad Filii dignitatem attinet, amplius 
quam nos, Patrem qui omnibus communis est, sibi 
&0li arrogat, dicens : « Nolite facere domum Patris 
inei ? » Oportebat enim illum, cum sit justus et bo- 
nus, ita potius negotiatoribus dicere: Nolite fa- 
cere domum Patris vestri, domum mercatus, Atqni 
hoc non dixit, sed inagna auctoritate sibi soli Patris 
nomen vindicat. Norat itaque se proprie ac natu- 
raliter Filium esse, ad cujus imitationem nos a Deo 
jtà vocati sumus. Qui vero ita natura sua est Filius, 
quomodo sit creatus? 


ALIUD. 


« Quod signum, inquit, nobis ostendis, quod hc 
facis? Respondit Jesus, et dixit eis : Solvite tem- 
plum hoc, et in tribus diebus suscitabo ipsum **. » 
Quod vero Christus corpus suum templum appellet, 
ipse evangelista nobis declarat dicens : « llle autein 
dicebat de templo corporis sui **. » Quando autem 
surrexit e mortuis, recordati sunt. discipuli, quod 
hoc erat teu plum de quo dixerat eis. Atqui templum 
vere ac proprie dici non possit, non inhabitante 
in ipso Deo, Quemadmodum neque iu nobis nemo 
vocaverit corpus templum habitantis in eo anim: 
templa vero tum demum vocamur, quando per fi- 
dem in Clristum Spiritus sanctus in nobis habitat. 


Christi vero corpus merito ac vere est templum. p 


Nam in ipso inhabitavit omnis plenitudo divinitatis 
corporaliter, ut Paulus inquit ??^, Deus nimirum 
Verbum incarnatum. Quomodo igitur sit creatus, 
qui templum effecit, ut vere Deus, corpus quo 
inhabitavit ? 


ALIUD. 


« Cum autem, inquit, csset in. Jerusalein iu festo 
Paschz, multi crediderunt in. nomine ejus, videntes 
signa quz faciebat. Ipse vero Jesus non credidit 
seipsum eis, quia ipse omnes cognoscebat, nec in- 
digehat ut aliquis testaretur de homine : ipse enim 


*^ Joan. 1), 16. 57 Psal. Laxxs, 6. 


** Joan. n, 12. 


τὴν τῶν ἐργατῶν ἀνάδειξιν ἔφησεν ὁ Σωτήρ’ εἶτα 
τοῦτο ποιήσας αὐτὸς ἐξ οἰχείας αὐθεντίας ὁρᾶται" 
ἀχολουθεῖν γὰρ αὐτῷ κελεύει τὸν Φίλιππον. θεὸς 
ἄρα ἐστὶν ἀληθινὸς, ἅτε δὴ χαὶ τοῦ θερισμοῦ Κύριος 
δι᾽ αὐτοῦ καταληφθεὶς τοῦ πράγματος. 

AAAO. 


« "Apaxe ταῦτα ἐντεῦθεν, μὴ ποιεῖτε τὸν olxov 
τοῦ Πατρὸς, οἶχον ἐμπορίου, » Εἰ ποίημά ἔστιν ὁ 
Υἱὸς, κατὰ χάριν ἔχει δηλονότι χαὶ τὸ χεχλῇσθαι 
Θεὸς, χαὶ θετὸν αὐτῷ τὸ τῆς υἱότητος ὄνομα, χαθά- 
περ οὖν χαὶ τοῖς ἄλλοις λογικοῖς χτίσμασιν, οἷς οὐχ 
ἡ φύσις τὸ ἀξίωμα προξενοῦσα φαίνεται, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ 
λέγοντος χάρις" « Ἐγὼ εἶπα᾽ Θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ 
ὙΨίστον πάντες. ». Εἰ τοίνυν οὐχ οὐσιωδῶς Υἱός 
ἐστιν, ἀδελφὸς ἄρα τῶν χεχλημένων εἰς νυἱότητα Θεοῦ. 
Πῶς οὖν, εἴπῃ τις ἂν εἰχότως, οὐδὲν ἔχων, ὡς πρὸς 
ἡμᾶς τὸ πλέον εἰς τὸ τῆς υἱότητος ἀξίωμα, τὸν χοι- 
νὸν δὴ καὶ πάντων μόνος ἰδιοποιεῖται Πατέρα, λέ- 
Ὑων᾽ € Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶχον τοῦ Πατρός μου! » 
Ἐχρῆν γὰρ δὴ τὸν ὄντα δίχαιόν τε χαὶ ἀγαθὸν τοῖς 
ἐμπορενομένοις εἰπεῖν’ Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶχον τοῦ 
Ιατρὸς ὑμῶν, οἴχον ἐμπορίου. ᾿Αλλὰ μὴν τοῦτο εἰ- 
πὼν οὐ φαίνεται, ἑαυτῷ δὲ μόνῳ τὸ τοῦ Πατρὸς 
ὄνομα μετὰ πολλῆς τινὸς ἐπιγράφει τῆς ἐξουσίας. 
Οἷδεν ἄρα χυρίως ὄντα ἑαυτὸν καὶ κατὰ φύσιν Υἱὸν, 
οὗ χατὰ μίμησιν ἡμεῖς εἰς τοῦτο παρὰ Θεοῦ xs- 
χλήμεθα. Ὃ δὲ οὕτως ἔχων φύσεως Υἱὸς, πῶς ἂν 
εἴη γενητός ; 

AAAO. 


« Τί σημεῖον δειχνύεις ἡ αν ὅτι ταῦτα ποιεῖς ; 
᾿Απεχρίθη Ἰησοῦς xai εἶπεν αὐτοῖς" Λύσατε τὸ" 
ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. » 
Ὅτι ναὸν τὸ ἴδιον ἀποκαλεῖ σῶμα Χριστὸς, xai αὐτὸς 
ἡμῖν ὁ εὐαγγελιστὴς χαταστῆσει φανερὸν εὐθὺς ἐκ» 
ἁγων" « Ἐχεῖνος δὲ ἔλεγε περὶ τοῦ νσοῦ τοῦ σώματος 
αὐτοῦ. » “Ὅτε οὖν ἡγέρθη Ex τῶν νεχρῶν, ἐμνήσθη- 
σαν οἱ μαθηταὶ, ὅτι τοῦτο ἣν ὃ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ναὸς 
τοιγαροῦν οὐχ ἂν λέγοιτό τι χυρίως xol ἀληθῶς μὴ 
ἑἐνοιχοῦντος ἐν αὐτῷ τοῦ Θεοῦ. “Ὥσπερ οὖν χαὶ ἐφ᾽ 
ἡμῶν οὐχ ἄν τις ὀνομάσαι τὸ σῶμα ναὸν τῆς ἕνοι- 
χούσης ἐν αὐτῷ ψυχῆς " ναοὶ δὲ τότε χρηματίζομεν, 
ὅτε διὰ τῆῇς εἰς Χριστὸν πίστεως τὸ Πνεῦμα ἡμῖν τὸ 
ἅγιον ἐνοιχίζξεται. Ναὸς δὲ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ δι- 
xal; τε xal ἀληθῶς" ἐν αὐτῷ γὰρ εὐδόχησεν kyxa- 
τοιχήῆσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματιχῶς, 
ὡς ὁ Παῦλός φησιν" ἀλλ᾽ ἔστι δῆλον ὡς ὁ Θεὸς Λόγος 
ὁ ἑνοικήσας ἐστί. Πῶς ἂν οὖν ὑπάρχοι γενητὸς, ὁ 
ναὸν ἀποδείξας ὡς φύσει Θεὸς τὸ ἐν ᾧπερ ἦν ἅγιον 
σῶμα; 

ΑΛλο. 

« Ὡς δὲ ἣν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῷ Πάσχα ἐν 
«ἢ ἑορτῇ, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, 
θεωροῦντες αὑτοῦ τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει. Δὐτὸς δὲ ᾿Ἰ[η- 
σοὺς οὐχ ἐπίστευσε αὑτὸν αὐτοῖς διὰ τὸ αὐτὸν γινώ- 
σχεῖν πάντας, xal bx: οὐ χρείαν εἶχεν ἵνα τις μαρ- 


^? ibid. 34. ?^ Ccloss. 1), 9. 


5H 


TIIESAURUS. 


512 


τυρήσῃ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ" αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσχε «i ἣν A cognoscebat 318 quid erat in. homine *!, » Psal- 


ἐν τῷ ἀνθρώπῳ. » Τὴν θείαν ὑπερθαυμάξζων φύσιν 
ὁ Ῥαχμῳδὸς, ὡσανεὶ μέγα τι χαὶ ἀξιολογώτατον 
πλεονέχτημα, xal αὐτῇ μόνῃ χυρίω:; προσὸν, προ- 
ἴσχεται λέγων ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Δε:πότην 
ε Ὁ πλάσας χατὰ μόνας τὰς χαρδίας αὑτῶν, ὁ συνιεὶς 
πάντα τὰ ἔργα αὐτῶν. » Ἔστι δὲ, ὡς οἶμαι, δῆλον 
ὅτι περὶ ἀνθρώπων τὰ τοιαῦτά φησιν. Ὅτε τοίνυν 
μόνου τοῦ χγατὰ τὴν ἀλήθειαν ὄντος Θεοῦ τὸ εἰδέναι 
ἐστὶ χαρδίαν, καὶ πάντα συνιέναι τὰ ἐν ἀνθρώπῳ 
κρυπτά" συνίησι χαὶ οἶδεν ὁ Υἱὸς, πῶς οὐχ ἂν εἴη 
φύσει τε xai ἀληθῶς Θεός ; Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ἂν εἴη 
γενητός; 
ΑΛΛΟ. 

Τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ πρὸς Ναθαναὴλ εἰ-- 
πόντος" ε Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι, ὄντα ὑπὸ 
τὴν συχῆν, εἶδόν σε’ » πάλιν αὐτός φησιν, ὁ Na- 
θαναὴἣλ, ὡς Θεὸν ἀποθαυμάζων ἐξ ἑνὸς δὴ τούτου 
xai μόνου σημείου" « Ῥαθθὶ, σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦ- 
σὺ εἴ ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ. » Εἴπερ οὖν, κατὰ τὴν 
bz αὐτῷ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαρτυρίαν, ἀληθῶς 

Ἰσραηλίτη; ὑπῆρχεν ὁ Ναθαναὴλ, ἐν ᾧ δόλος οὐχ 
ἦν, πῶς ἂν αὐτὸν ἐνδέχοιτο ψεύδεσθαι περὶ τοῦ 
Χριστοῦ λέγοντα, ὅτι « Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ xai ὁ 
βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ; » El γὰρ οἶδεν ὅλως τὸ ψεύ- 
δεσθαι, δόλον ἐπὶ γλώττης φορεῖ. Εἰ δὲ ἀληθὴς ἡ τοῦ 
Σωτῆρος φωνὴ, δόλον οὐχ εἶχε, ψεύδους καὶ ἀπάτης 
ἐλεύϑερος ὥν. Οὐχοῦν ἀληθὴς, Υἱὸν ἀποχαλῶν τὸν 
τοῦ Θεοῦ Λόγον xal μετὰ σαρχὸς, καὶ τὸ τῷ κατὰ 


mista divinam naturam supra modum admiraus, 
veluti maximam quamdam atque eximiam praro- 
gativam ipsique soli convenientem tribuens, ita ad 
totius universi Dominum clamat : « Qui ünxit sigil- 
latim corda eorum, qui intelligit omnia opera eo- 
rum?*, » Manifestum vero est ipsum de hominibus 
hzc dicere. Cum igitur solius veri Dei sit nosse 
corda, omniaque intelligere qu:& in homine sunt 
occulta, novit autem atque intelligit h:ec ipsa Fi- 
lius, quomodo non sit natura ac vere Deus? At οἱ 
lioc est, quomodo sit creatus. 


ALIUD. 


Cum Salvator noster Christus ad Natlanaelein 
diceret,« Antequam Philippus vocaret te, cum esses 
sub (icu, vidi te, » lioc 8010 signo Nathanael auinira- 
tus dixit : « Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex 
Israel ?. » Si ergo, juxta ipsiusmet nostri Salvato- 
ris testimonium, verus lIsraelita erat Nathanael, in 
quo dolus non erat, quomodo fleri possit ut men- 
tiatur dicens de Christo : « Tu es Filius Dei et rex 
Israel ὃ.» Nam si omnino mentiri novit, dolus erat in 
lingua ipsius. At si verus est Cliristi sermo, dolus 
in eo non erat, et a mendacio ac fraude libe rerat. 
Verus itaque est Filium appellans Verbum incarna- 
tum, et dignitatem qua naturali Filio convenit. ei 
ascribens : regem enim Israel vocat. Qui vero Filius 


est alque idcirco rex , quomodo sit servus et 


φύσιν Υἱῷ πρέπον ἀξίωμα ocvvéjae* βασιλέα γὰρ C creatus? 
Ἰσραὴλ ὀνομάξει. Ὁ δὲ ὑπάρχων Υἱὸς καὶ βασιλεὺς διὰ τοῦτο, πῶς ἂν εἴη δοῦλός τε ὁμοῦ xal πεποιη- 


μένος ; 
ΑΛΛΟ. 


Wóploxscol που Χριστὸς ἀπαιδεύτως ἐρωτᾷν ἐπι- 
χειροῦσι τοῖς Φαρισαίοις εἰπὼν " « Πλανᾶσθε μὴ εἰ- 
δότες τὰς Γραφάς" » Ἦν γὰρ δὴ xal ὄντως διδασκάλῳ 
σοφῷ πρεπωδέστατον σπούδασμα, xal τοὺς οἴπερ 
ἦσαν ἐπερωτῶντες ἐπανορθοῦν, χαὶ τοῖς οὐχ εἰδόσιν 
ἡγεῖσθαι τὰ χάλλιστα. Οὐχοῦν εἵπερ ὄντως τῆς ἀλη- 
θείας ὁ Ναθαναὴλ ἀπεσφάλ[λ]ετο, χαὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ 
xai βασιλέα τοῦ Ἰσραὴλ τὸν Χριστὸν ἀποχαλῶν, τί 
μὴ παραχρῆμα πρὸς τὴν εὐθεῖαν ἤγετο γνῶσιν, 
Ἐπλανήθης, ὦ οὗτος, ἀχούων ; Ἔχει γὰρ οὐχ οὕτως, 
καθάπερ αὐτὸς ὑπετόπησας. Εἰ μὴ γὰρ οὐχ Υἱὸς τοῦ 
Θεοῦ, ποίημα δὲ μᾶλλον * χαὶ βασιλεὺς μὲν οὐδαμῶς, 
δοῦλος δὲ ὡς πεποιημένος. Τοῦτο γὰρ ἣν οὕτως ὠφε- 
λῆσαι μάλιστα πρὸς τὰ χαιριώτατα τὸν εἰς μαθη- 
κεἶαν ἄρτι χεχλημένον, xal πρὸς τοῦτο βαδίζοντα. 
"AXlux τε xal τὴν αὐτῷ πρέπουσαν ἐπιστήμην ὁ 
διδάσκαλος ἀλοιδόρητον ἂν διεσώσατο, πρῶτον αὐτῷ 
χαὶ σωτήριον ὥσπερ μάθημα παραθεὶς, τῆς οὐχ 
ἀληθοῦς διαλέψεως τὴν ἀπαλλαγήν. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο 
κοιεῖν εἰθισμένος ἐπὶ τῶν ἄλλων, ἐπὶ ταῖς τοῦ Να- 
θαναὴλ ὁμολογίαις μονονουχὶ χαὶ ἐκπλήττεται, δῆλος 
ἂν εἴη δήπουθεν ὡς σοφῶς τε xal εὐπα:ιδεύτως νε- 
νηχότα " τιμῶν. Εἰ ὃΣ τὸ εἶναι Υἱὸς Θεοῦ χαὶ 9ast- 
55. Joan. 1, 


*! Joan. 1, 959-20. 53 Psal. xxvir, 1025. 


ALIUD. 


Christus alicubi ad Phariseos imperite interro- 
gantes ita ait : « Erratis nescientes Scripturas *^ : ; 
erat enim ipsi vere sapienti magistro convenientis- 
simum perperam interrogantes corrigere, et igno- 
rantes veritatem docere. Quocirca si Natlianael re- 
ipsa a veritate aberrabat, Filium Dei regei Israel 
Christum appellans, cur non statim ipsum vera 
notitia sui imbuit; aut cur ei non dixit : Erras, 
0 amice? Neque enim ita se res habet, uti censes, 
Nam non sum Filius Dei, sed potius creatura : ne- 
que ulla ratione sum rex, sed servus, ulpote crea- 
tus. Hoc enim crat revera instruere ac juvare eum 
qui in discipulatum vocatus erat, et ad eum se con- 
ferebat, 919 Praterea convenientem ei scientiam : 
magister nullis convicils obnoxiam servasset, pii. 
mum ei el salutare veluti documentum proponens, 
quo eum ab ejusmodi falsa presumptione deter- 
ruisset. Verum, si in aliis rebus ita se babere sole- 
bat, in confessione vero Nathanaelis propemodu:n 
obstupescit, mauifestum est utique quod sa- 
pienter nec temere locutum  approbet. Quod 
si sit Filius Dei, et rex ]srael, quomodo sit creatus 
vel factus, quatenus est. Verbum? Neque enim id 
" Matth. xxii, 29. 


i8, 49. ' Forte sipnxóta. 


δ45 


S. CYRILLEF ALEXANDRINI ARCHIEP. 


544 


quod creatum est in diguitatem Filii, neque in. re- A λεὺς τοῦ Ἰσραὴλ καταδέχεται, πῶς àv εἴη γενητὸς ἢ 


gnum naturaliter vocabitur. Nam qua creata sunt, 
creatori serviunt et quod factum est, genitum esse 
nequit. 


ALIUD. 


. € Ita enim, inquit, Deus dilexit mundum, ut Fi- 
lium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit 
jn eum , non pereat, sed habeat vitam :eternam *5, » 
Si magna atque adeo iminensa Dei ac Patris erga 
mundum dilectio in hoc cognoscitur quod Filium 
pro ipso et propter ipsum incarnari voluerit, certe 
res haec non adco magpbi facienda est, si id quod a 
Patre pro mundi salute datum est, non fuit Filius, 
sed creatura. Przterea nomen Unigeniti fictum crit, 
nou verum. Nam si Filius est ex creaturis, quomodo 
censeri possit unigenitus? Cuin vero sit magna at- 
que eximia Dei ac Patris dilectio, Filius itaque est 
qui pro mundi salute Jatus est. In hoc enim cousi- 
stit rei dignitas. Est et unigenitus : non igitur unus 
— ex creaturis, sed solus ex Patre genitus. Hoc enim 
omnino significat unigeniti nomen eL res. 


πεποιημένος ἧ Λόγος ἐστίν; Οὔτε γὰρ εἰς υἱότητα 
τὸ ποιηθὲν, οὔτε μὴν εἰς βασιλείαν τὴν χατὰ φύσιν 
χεχλήσεται. Δοῦλα γὰρ τοῦ πεποιηχότος τὰ σύμ- 
πάντα, xal τὸ ποιηθὲν ὅλως, οὐχ ἂν εἴη γεγεννη- 
μένον, 


ΑΛΛΟ. 


ε Οὕτως γὰρ ἢγάπησεν ὁ θεὸς τὰν χόσμον, ὥστε 
τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν ἔδωχεν, ἵνα πᾶς ὁ πι- 
στεύων εἰς αὐτὸν, μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἱώ- 
νιον, » Εἰ τὸ μέγα xol ὑπερφνὲς τῆς ἀγάπης τοῦ 
Θεοῦ xal Πατρὸς Κύριος ἔχει περὶ τὸν χόσμον, ἐν 
τούτῳ διαγινώσχεται, ἐν τῷ εἶναι Υἱὸν τὸν ὑπὲρ 
αὐτοῦ xal δι᾽ αὐτὸν σαρχὶ χινδυνεύσαντα, σμιχρὸν 
ἄρα φαίνεται τὸ πρᾶγμα, χαὶ τοῦ μντδενὸς ἄξιον, cl 
μὴ Υἱός ἐστιν, ἀλλὰ ποίημα τὸ δοθὲν ὑπὲρ αὐτοῦ. 
Εἴη δ' ἂν καὶ ἑτέρως τὸ τοῦ Μονογενοῦς ὄνομα πε- 
πλασμένον τε xaX οὐχ ἀληθές. El γάρ ἔστι τῶν ποιὴ- 
θέντων ὁ Υἱὸς, πῶς ἂν νοοῖτο μονογενής: Ἐπειδὴ 
δὲ μεγάλη τε xa ἑξαίρετος ἣ ἀγάπη τοῦ θεοῦ xa 
Πατρὸς, Υἱὸς ἄρα ἐστὶν ὁ ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσμου δοθεὶς 
σωτηρίας. Ἐν τούτῳ γὰρ ὄντως ἐστὶ τοῦ πράγματος 
τὸ ἀξίωμα. "ἔστι δὲ xoV μονογενής " οὔχ ἄρα τῶν 


ποιημάτων εἷς, ἀλλ᾽ ὡς μόνος ἐκ Πατρὸς γεννηθείς. Τοῦτο γὰρ πάντω; σημαίνει τὸ τοῦ μονογενοῦς ὄνομά 


τε χαὶ πρᾶγμα. 
« Non enim, inquit, misit Deus Filium suum in 


AAAQ. 
ι Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ εἰς 


mundum , ut judicet mundum , sed ut inundus sal- C τὸν χόσμον, ἵνα χρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ 


vetur **, » Proplieta Isaias magnauw illam totius uni- 
versi Domini personam loqueutem inducens, ait: 
« Ego sum Deus, et non est praeter me salvans justus 
et Salvator". » Si vero hiec omnia est Filius, et 
salvat mundum, atque idcirco a P'aure missus dici- 
lur : ipse igitur est qui per prophetaui dicit ; « Ego 
sum Deus, et non est prater me.» Quomolg igitur, 
cum lioc sit, creatus esse censeri possit? 


ALIUD. 


Beatus Joaunes Baptista «e Salvatore 390 n»- 
stro Jesu Christo :tà ait: « lllum oportet. cre- 
scere, me autem minui *, » At dicat aliquis ve- 
ritatis intelligendze. studiosus, incrementum atque 
decrementum de corporum statura | intelligi : sed 
quomodo non delirus censeatur, qui tale quidpiam 
animo concipiat? Nam incrementum quidem susci- 
pit humanorum corporum natura; quod vero deor- 
sum) vergit, ac semel preter nature modum dis- 
solvitur, impossibile est propria sponte et mullo 
impendio subsidere : multe namque passiones cor- 
poribus accidunt, Absurduin igitur dictu est valde 
de corporibus dici, « Illum oportel crescere, me au- 
tem minui. » Qusrendus itaque est sensus a Joannis 
mente non alienus. Crescit igitur Christus, Joannem 
continue minorem ostendens : non quod przstet ut 
bomo lomini, aut ereatura creature (exigua euim 
* ibid. 17. 


*5 Joan. ini, 16. ΤΠ a. atv, 2l. 


χόσμος. » Τὸ μέγα τοῦ πάντων Δεσπότου πρόσωπον, 
ἡμῖν εἰσφέρων ὁ προφήτης Ἡσαῖας, φησίν" « Ἐγώ 
εἶμι ὁ Θεὸς, xal οὐκ ἔστι πάρεξ ἐμοῦ σώζων δίχαιος 
xaX Σωτήρ. » Εἰ δὲ ταῦτα πάντα io:ly ὁ Υἱὸς xal 
διασώζει τὸν χότμον, διά τε τοῦτο παρὰ τοῦ Πατρὸς 
ἀπεστάλθαι λέγεται" αὑτὸς ἄρα ἐστὶν ὁ διὰ τοῦ προ- 
φήτου λέγων * « Ἐγώ εἰμ: ὁ Θεὸς, xal οὐχ ἔστι πάρεξ 
ἐμοῦ. » Εἶτα πῶς ἂν ὁ τοῦτο ὑπάρχων vostzo xal γε- 
νητός ; 
AAAOQ. 


Ἰωάννης φητὶν ὁ μαχάριος Βαπτιστὴς περὶ τοῦ 
Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὅτι « Ἐχεῖνον δεῖ αὐξάνειν, 
ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι, » "Ap' οὖν εἴποι τις ἂν, ὅτῳ δὴ 


Ὁ τὸ νοεῖν ἄριστα περισπούδαστον, τὴν τε αὔξησιν ἐν- 


θάδε χαὶ τὴν ἐλάττωσιν περὶ τὰς τῶν σωμάτων fpa- 
xlag σημαίνεσθαι " χαὶ πῶς οὐχ ἂν φαίνοιτο ληρῶν 
εἴ γό τοι τοιοῦτον ἐχλάδοι χατὰ διάνοιαν ; Αὔξην μὲν 
γὰρ ἐπιδέχεται τυχὸν τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων f) 
φύσις" τὸ δὲ κάτω πίπτον xal τὸ ἅπαξ ἐξυφανθὲν 
παρὰ τῆς φύσεως μέτρον, ἀδύνατον ὑφιζάνειν αὗτο- 
μάτως xai ἀπλεονέχτως * πολλὰ γὰρ τὰ τοῖς ἡμετέ- 
ρηις σώμασιν ἐπισυμδαίνοντα πάθη. Οὐχοῦν ἀπίθα- 
voy χομιδῇ περὶ σωμάτων εἰρῆσθαι τὸ, «. Ἐχεῖνον δεῖ 
αὐξάνειν, ἐμὲ Ot ἐλαττοῦσθαι. » ᾿Αξιόπιστον δὲ τι 
xai τῆς Ἰωάννου διανοίας οὐ ξένον ἀχόλουθον ày- 
νοξῖν. Αὔξει τοιγαροῦν Χριστὸς ἀεὶ τὸν Ἰωάννην 
ἐλάττονα δειχυύς "οὐχ ἐν τῷ προφέρειν ὡς ἄνθρω- 


"8 Joan, 1", 90, 


545 

«ov ávÜpu os, ἣ ὡς ποίημα Ἀοιήματοης 
πὶ οὐ λέαν ἀξιόχρεως dj διαφορὰ), ἀλλ᾽ ἐν τῷ διὰ 
τῶν ἔργων αὐτὸν μὲν ὁρᾶσθαι Θεὸν, καὶ πρὸς τὸ ἐν- 
τεῦθεν ἀναδαίνειν ὕψος ἀεὶ, τὸν δὲ ὡς ἄνθρωπον 
ὑποπίπτειν τοσοῦτον ὅσον τῆς θείας οὐσίας τὸ ἀν- 
θρώπινον ἐλαττοῦται γένος. Εἶτα πῶς οὐ λίαν ἔσται 
δυσσεδὴς ὁ τὸν εἰς τοῦτο τρέχοντα τὸ ἀξίωμα τῇ τοῦ 
τιεποιῖσθαι σμιχροπρεπείᾳ περιδάλλειν ἀποτολαῶν,; 

ΑΛΛΟ. 


« Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων ἐστί. » Τὸ 
ἄνωθεν ἐν τούτοις οὐδὲν ἕτερον olpat σημαίνειν, 1) 
τὸ ix τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας. Οὐ γὰρ δήπον 
σωματιχοῖς, ἵν᾽ οὕτω; εἴπωμεν, καὶ τοπιχοῖς ὑψώμα- 
σιν ἐναμόρύνεσθαι τὸν Υἱὸν ἐροῦμέν τε ἡμεῖς, ἢ xai 


TIIESAURUS. 


(μικρὰ vip A hic, neque magni momenti differentia est), sed quia 


* 


$10 


ille per opera sua magis ac magis se Deum esse 
declarabat, semperque ad illud fastigium conscen- 
debat : Joannes vero ut homo subsidebat, tanto in- 
tervallo quanto genus humanum divina essentia est 
inferius. Quo pacto igitur non sit vehementer im- 
pius, qui tanta dignitate praditum Filium ita de- 
primere audeat, ut creatum esse contendat? 


ALIUD. 


t Qui lesuper, inquit, venit, super omnia cst *9. » 
Desuper hoc in hoc loco nihil alind signifleare ar- 
bitror quam, ex suprema omnium essentia. Neque 
enim nos corporali, ut ita dicam, et locali celsitu- 
dine Filium gloriari dicimus, aut sanctum Bapti- 


τὸν ἅγιον Βαπτιστὴν διισχυρίζεσθαι δώτομεν. "Ὅπου p stam id affirmare existimamus. Cum igitur desuper 


τοίνυν τὸ ἄγωθεν οὐχ &x τόπου νοεῖται σωματιχοῦ, 
ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι χίνησιν ἔχει 
πραγματιχῶς, τέ ἂν ἕτερον εἴη λοιπὸν, ἣ ὅπερ εἴ- 
κομὲν φθάσαντες, αὐτῆς ἄνωθεν οὐσίας, τῆς ἐν τῷ 
εἶναι, θεοπρεπῶς τὸ τοῦ ἀξιώματος ὕψος ἐχούσης : 
πῶς οὖν ὁ ἐντεῦθεν προξληλυθὼς Θεὸς Λόγος τὴν μὲν 
ἀπογεννήσασαν αὐτὸν διαψεύσεται φύσιν, ἀνατελεῖ 
δὲ ἡμῖν ἑτερογενής τε χαὶ ἔχφυλος, ποίημα μᾶλλον 
xal οὐχ YR, δοῦλος xal οὐ Δεσπότης ; Πῶς δ᾽ ἂν xal 
ἐπάνω πάντων νοηθείη λοιπὸν, ὁ διὰ τὸ εἶναι τοῖς 
πᾶσιν ὁμογενὴς, μετὰ πάντων ὑποχεῖσθαι παρ᾽ ἐχεί- 
νων ἀναγχαζόμενος, εἴπερ ὄντως ἐστὶ πέποιημένος ; 
Καὶ γὰρ ἀληθεύει λέγων ὁ Ἰαλμῳδὸς, ὡς πρὸς Θεὸν 
xai Πατέρα" « "Oct τὰ σύμπαντα δουλά σου. » Τοῦτο 
γὰρ τὸ πρέπον τῇ χτίσει μέτρον " 
πάντων ἐστίν. Οὐχ ἄρα τῶν ὑποχειμένων δουλιχῶς 
εἷς ὑπάρχει καὶ αὐτὸς, μᾶλλον δὲ τὸ ἐναντίως ἔχον 


τῷ τοιῷδε σχήματί τε καὶ πράγματι. 
ΑΛΛΟ, ἐχ τοῦ αὑτοῦ. 


Εἰ ἐπάνω πάντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, οὐχ ἐν τοῖς πᾶσι 
«ετάξεται, ἀλλ᾽ ἕτερος ἕσται παρὰ πάντα xat ἐπάνω, 
τουτέστιν, ἐν ὑψηλοτέρᾳ τινὶ xa ἀῤῥήτῳ φύσει τὴν 
ὁμοίωσιν ὑπερχειμένῃ τὴν πρὸς τὰ γενητά. Τοῦτο 
γὰρ πάλιν ἡμῖν τὸ ἐπάγω σημαίνει, τὴν ὡς ἐν τόπῳ 
σωματιχῶς παραιτούμενον θέσιν ἐπὶ Θεοῦ. Εἰ δὲ 
οὕτως ἔχει φύσεώς τε καὶ λόγων τῶν xa" ἑαυτὸν ὁ 
Υίδς, πῶς ἂν voolto χαὶ πεποιημένος ; 

ἀλλο. 


D 
Περὶ τοῦ Σωτῆρός φησιν ὁ μακάριος Βαπτιστῆς, ὅτι 


ι Ὁ λαμθάνων αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, ἐσφράγισε ὅτι 
Θεὺς ἀληθής ἐστιν. » Εἰ ὁ πιστεύων οἷς ἂν λέγοι χαὶ 
διαδεδαιοῖτο Χριστὸς, ἐσφράγισε ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθής 
ἐστι" Χριστὸς ἄρα ἐστὶν ὁ Θεὸς ὁ ὧν ἀληθὴς παρὰ 
τῶν ἀχροωμένων πιστευόμενος" Θεοῦ δὲ οὐχ ὄντος ἐν 
ἡμῖν προσφάτου, πῶς ἂν εἴη γενητός ; 

AAAD. 


Φησί που πάλιν ὁ Σωτήρ᾽ « c Ἐγώ εἶμι ἡ ζωή. 9 
Καὶ οὕτως ἔχειν περὶ αὐτοῦ πιστευτέον, εἴ γε Θεὸς 
οὐ ψεύδεται. ᾿Αλλὰ μὴν οὐ ψεύδεται" ἀληθὴς γάρ 
ἔστι, Ζωὴ δὲ χατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, οὐχ ἄρα γενηκὸ;, 


9υ Joan. "1, 21. ᾿ Psal. cxviii, 91. 


ὁ δὲ Υἱὸς ἐπάνω C 


* Joan. ui, 55. 


nou de loco corporali intelligatur, neque de motu 
ex aliquo loco in alium, quid aliud resta!, quam 
quod modo diximus, supremam omnium essentiam, 
summamque divinitatis sublimitatem signiflcari : 
quomodo igitur qui inde venit Deus Verbum, a Pa- 
tris sui natura desciscet, diverseeque ab eo substan- 
tix; apparebit, et creatura potius quam Filius erit, 
et servus verius quam Dominus? aut quomodo su- 
pra omnes esse existimetur is qui, idcirco quod sit 
ejusdem generis cum omnibus, una etiam cum om- 
nibus subjectus essc cogatur, si modo revera crea- 
tus est? Verc enim dicit Psalinista ad Deum οἱ Pa- 
trem loquens, « Quoniam omnia serviunt tibi *. » 
Hxc enim est propria creaturarum conditio ; Filius 
vero supra omnes est : 3211 non igitur est unus ex 
lis qui servili more subjecti sunt, sed potlus di- 
verso modo reipsa se liabens. 


ALIUD, ez eodem. 


Si supra omnia esi Filius, certe inter omnia nou 
collocabitur, sed alius erit ab omnibus, utpote stü- 
pra omnia : hoc est, in sublimiore atque ineffabi'i 
natura quxe omnem cum creatis similitudinem ex - 
cedit. Hoc enim nobis signi(icat, desuper, corpora- 
lem Dei in loco situm excludens. Atqui si ita :e uwa- 
tura habet Filius, quomodo creatus dici possiy? 


ALIUD. 


Beatus Baptista de Salvatore nostro dicit : « Qui 
acceperit ejus testimoniuui, signavit quia Deus ve- 
rus est *. » Si is qui credit iis qu:e dieit et affirmat 
Christus, obsignavit quod Deus verus est ; Christus 
itaque est qui verus Deus ab audientibus ipsum e-t 
creditus, Cum vero in nobis non sit Deus recens, 
quomodo sit creatus? 

ALIUD. 


Salvator rursus alicubi inquit : « Ego sum vita?, 
Atque ita omnino esse credere debemus, δὶ "ΒΓ 
Deus non mentitur. Atqui non mentitur : verus enim 
est, et vita secundum naturam suam Filius, Nou 


5 Joan. xiv, 6. 


5A 


S. CYHILLI ALEXANDRINI. ARCHIEP. 


548 


igitur est creatus vel factus, sed potius vita ex vita, A οὐδὲ πεποιημένος, ζωὴ δὲ μᾶλλον ὡς Ex ζωῆς, οὐσιω- 


essentialiter habens suum esse ab zterno. Quod 
quidem est plane contrarium ab to quod creatur, 
aut fit. Nam quod omnino factum est, id ab aeterno 
esse nequiL , sed tempore potius eductum est in ortum. 


ALIUD. 


« Pater, inquit, meus, usque modo operatur, et 
€go operor *. » !dcirco potissimum quxrebant Jud:ei 
interficere Jesum, quia non solum solvebat Sabba- 
tum, verum etiam Deum Patrem suum esse dicebat, 
aequalem se Deo faciens. lndignissime ferebaut 
Judai, graviterque Christo infensi erant, quod, cuim 
esset homo, nou communem Patrem, sed suum pro- 
prium vocet Deum, dicens: « 'aterineus, usque modo 


δῶς ἔχουσα τὸ εἶναι διὰ παντός. Ὅπερ ἐστὶ τῷ γε- 
γέσθαι πολεμιώτατον. Τὸ γὰρ ὅλως γεγονὸς ἀνάγχη 
λέγειν οὐχ εἶναι μὲν διὰ παντὸς, ἦχθαι δὲ χρόνῳ. 
μᾶλλον εἰς γένεσιν. 

AAAQ. 

« Ὁ Πατήρ μου ξως ἄρτι ἐργάζεται, χἀγὼ ἐργά- 
ζομαι. » Διὰ τοῦτο οὖν μᾶλλον ἐζήτουν οἱ Ἰουδαῖοι 
ἀποχτεῖναι τὸν Ἰησοῦν, ὅτι οὐ μόνον ἕλνε τὸ Σάδδα- 
τον, ἀλλὰ χαὶ Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Θεὸν, ἴσον 
ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. ᾿Αγαναχτοῦσιν οἱ Ἰουδαῖοι 
κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὅτι φαινόμενος 
ἄνθρωπος, μὴ μᾶλλον Πατέρα κοινὸν, ἀλλ᾽ ἴδιον ἀπο- 
χαλεῖ τὸν Θεὸν, λέγων" ε Ὃ Πατήρ μου ἕως ἄρτι 


operatur. » Cum vero proprium suum Patrem appel- p ἐργάζεται. » ᾿Απὸ δὲ τοῦ λέγειν αὐτὸν ἴδιον Πατέρα 


lat Deum, ad naturalem ac veram contemplationem 
vocati , :equalitatem cuin Deo eum sibi rapere dice- 
bant, Siquidem quod naturaliter ex aliquo procedit, 
squale est ratione esseuti: cum eo ex quo est. 
Cum itaque Judzi hanc de Christo 899 opinionem 
haberent, quisnam eos reprehendit, aut quis eos ila 
affectos, ut quia Deum proprium suum Patrem vo- 
caret, zqualem se facere Patri crederent, falsitatis 
arguit, maleque sentire censuit? Caeterum neque 
ipse Salvator perpetuus veritatis propugnator, qui- 
que errantes ad veram cognitionem iustruit, Judxo- 
rum opinionem repreheudit, Sed contra id quod 
animo conceperant confirmat, cum adjicit : « Qua- 
cunque enim Pater facit, hxc et Filius similiter la- 


τὸν Θεὸν, πρὸς quatxfjy τινα xal ἀληθῆ θεωρίαν xa- 
λούμενοι, xal τὴν πρὸς Θεὸν ἁρπάζειν ἰσότητά φασιν 
αὐτὸν, ἐπείπερ τὸ ἔχ τινος φυσιχῶς προελθὸν, ἔσον 
ἐστὶ χατὰ τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον τῷ ἐξ οὗπερ ἐστί. 
Ταύτας οὖν ἐχόντων τῶν ᾿ἸΙουδαίων τὰς ὑπονοίας περὶ 
Χριστοῦ, τίς δὴ ὁ σφάλ[λ]εσθαι τῇς ὀρθότητο; χαὶ τῆς 
ἀληθείας εἰπὼν τοὺς τῇδε διαχειμένους, ὅτι Πατέρσ 
ἴδιον τὸν Θεὸν, ἴσον ἑαυτὸν ἑἐποίε: τῷ γεγεννηχότι; 
'AXA' οὐδὲ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ, χαΐτοι τῆς ἀληθείας 
προστάτης ὑπάρχων ἀεὶ, καὶ διὰ ταύτης τοὺς προσιόν- 
τας αὐτῷ χειραγωγῶν εἰς ἀπλανῇ xal χαθαρωτάτην 
διάληψιν, τῆς τῶν Ἰουδαίων ὑπονοίας ἐπιλαμδάνε- 
ται. "Ex δὲ τῶν ἐναντίων φαίνεται χαὶ ὅπερ ὑπετό- 
πῆσαν βεδαιῶν διὰ τοῦ λέγειν ἐφεξῆς" « "A yàg 


cit *. » Proprium itaque suum Patrem Deum novit : C ἐὰν ὁ Πατὴρ ποιῇ, ταῦτα xai ὁ Υἱὸς ὁμοίως «ost. » 


et xqualis ei est, naturalem per omnia zequalitatein 
cuui eo habens. Qui vero talis est Filius, quomodo 
sit creatura? 


ALIUD. 


« Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, 
sic et Filius quos vult vivificat *. » Quo tandem, ol»- 
secro, se hostium Christi convertet oratio? Quid- 
nam heretici etiam de hoc Cliristi dieto sunt judi- 
caturi? Quomodo Pater suscitat mortuos? Utrum ab 
altero vitze particeps effectus, an ipsemet vita natu- 
raliter exsistens? Atqui existimo ipsos hoc prorsus 
Concessuros esse, illum esse vitam, atque ita vivili- 
care posse eos qui ipsius partieipes fiunt. Cum igi- 
tur etiam Filius eodem tnodo vivificet, certe et ipse 
vita erit ex vita naturaliter procedens. Qui vero om- 
nimoda similitudine Patrem refert, quomodo sit 
creatus, 8i Pater idipsum non est, ut neque esi? 
Semper enim erat et est, ut vita. Non est igitur 
creatura Filius, qui semper vivit atque exsistit. sic- 
ut Pater. 


ALIUD. 


ς Pater cuin, inquit, non judicat quemquam, sed 
omne judicium dedit Filio, ut omnes honorent Fi- 
lium sicut lionoraut Patrem *. » Pater citra ullam 
controversiam est natura Deus. Filius vero juxia 

Joan. v, 17, 18. 


5 jgan. v, (9. * ibid. 21. 


Ἴδιον ἄρα Πατέρα τὸν Θεὸν ἐπίσταται, xoi ἴσος 


ἐστὶν αὐτῷ, φυσιχὴν ἔχων εἰς πάντα τὴν ὁμοίωσιν. 
Ὁ ὃὲ τοιοῦτος Υἱὸς, πῶς ἂν εἴη χαὶ ποίημα; 


AAAOQ. * 

« “Ὥσπερ yàp ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεχροὺς καὶ 
ζωοποιεῖ, οὕτω χαὶ ὁ Υἱὸς o); θέλει QeoxoutL. » 
Iloi ποτε ἄρα δραμεῖται χαὶ νῦν τοῖς Χριστομάχοις Ó 
λόγος; Ἢ τί xal πρὸς ταύτην ἐροῦσι τοῦ Υἱοῦ τὴν 
φωνὴν ; Πῶς ἀνίστησι τοὺς νεχροὺς ὁ Πατήρ; ἿΔρ8 
ζωῆς τῆς ἐξ ἑτέρου μετέχων, ἣ αὐτὸς ὑπάρχων f 
ζωὴ κατὰ φύσιν ; ᾿Αλλ᾽, οἷμαι, πάντω; αὐτὸν εἶναι 
δώσονσι τὴν ζωῆν, οὕτω τε δύνασθαι ζωογονεῖν τοὺς 
ἐν οἷς ἂν γένοιτο μεθεχτός. Οὐχοῦν ἐπειδήπερ οὕτω 


D xai ὁ Υἱὸς ζωογονεῖ τοὺς νεχροὺς, ζωὴ πάντως ix 


ζωῆς χατὰ φύσιν ἐστίν. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων ἀπαραλ- 
λάχτως πρὸς τὸν Πατέρα, πῶς àv εἴη γενητὸς, 
εἴπερ οὐ τοῦτό ἔστιν ὁ Πατήρ ; ᾿Αλλὰ μὴν οὐ τοῦτο, 
"Jv γὰρ ἀεὶ xai ἔστιν ὡς ζωῆ. Οὐχ ἄρα ποίημα 6 
Υἱὸς, ἀεὶ ζῶν καὶ ὑπάρχων, ὡς ὁ Πατῆρ. 


ΑΛλοΟ. 

« Οὐδὲ γὰρ ὁ Πατὴρ χρίνει οὐδένα, ἀλλὰ πᾶσαν 
^t» χρίσιν δέδωχε τῷ Υἱἂῷ, ἵνα πάντες τιμῶσι τὸν 
Υἱὸν, χαθὼς τιμῶσ! τὸν Πατέρα. » θεὸς χατὰ φύσιν 
ἐστὶν ὁ Πατὴ διλολογουμένως. Ὁ δὲ Yl, χατὰ τὴν 


* jbid. 22, 25. 


Ld 


549 THESAURUS. uro 


τῶν ἑτεροδοξούντων μανίαν, χτίσμα τε ὑπάρχων xaX A insanam hzereticorum opinionem, cum sit creatura, 


ποίημα, Θεὸς εἶναι xazà φύσιν οὐ δύναται. Πῶς οὖν, 
εἴποι τις ἄν, ἰσοστάθμῳ xal ἰσοῤῥόπῳ τιμῇ xaX τὸν 
Θεὸν καὶ τὸ ποιηθὲν θεραπεύσομεν, χαὶ οὐχ ἀμαρτή- 
σομεν; "H πῶς αὐτὸς ἡμᾶς ὁ Πατὴρ δρᾷν ἐπιτάτ- 
ttt, χελεύει δὲ ὥσπερ λατρεύειν τῇ χτίσει παρὰ τὸν 
κτίσαντα, καίτοι διὰ Μωσέως εἰπών « Κύριον τὸν 
Θεόν σου προσχυνήσεις, χαὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις; » 
"AX ἔστιν, ὡς φαίνεται, τῶν λίαν ἀτοπωτάτων τῇ 
κτίσει λατρεύειν ἡμᾶς ἐθέλειν οἴεσθαι τὸν Θεὸν xal 
Πατέρα. Ἐπιτάττει δὲ οὕτω τιμᾶσθαι τὸν Υἱὸν ὥτπερ 
οὖν καὶ ἑαυτόν. Οἷδεν ἄρα χατὰ φύσιν ὄντα Θεὸν, 
xa τῆς οὐσίας τῆς ἑαυτοῦ χαρπὸν ἀληθῇ τε καὶ γνή- 
σιον. Εἶτα πῶς ἂν λέγοιτο γενητὸς ὁ οὕτως ἔχων φύ- 
σεως Υἱὸς, εἰ τοῦ πεποιῆσθαι μαχρὰν τὸν ἐξ οὗπέρ 


ἐστιν ὁμολογοῦμεν Πατέρα ; Β 


AAAO. 

εὭσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω 
xz» τῷ Υἱῷ δέδωχε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαντῷ. » Εἰ οὕτως 
ἔχει τὴν ζωὴν ὁ Υἱὸς ἐν ἑαυτῷ, ὥσπερ ἔχει χαὶ ὁ 
Ἰ]ατηρ, οὐσιωδῶς ἄρα, xat οὐ μεθεχτῶς. Οὐσιώδης γὰρ 
ἡ ζωὴ ἐν Πατρὶ, μᾶλλον δὲ αὐτοζωὴ χατὰ φύσιν ἐστὶν 
ὁ Πατήρ. Μὴ γὰρ δὴ θορυδείτω τοὺς ἀχροωμένους ὁ 
Υἱὸς δεδόσθαι λέγων ἑαυτῷ παρὰ Πατρὸς τὴν ζωήν. 
Ὅμοιον γὰρ ὡς ἂν εἰ χαὶ ἡ ἐχ τοῦ πυρὸς προϊοῦσα 
λέγοι θερμότης" "Ὥσπερ τὺ πὺρ ἔχει τὸ θερμὸν ἐν 
ἑαυτῷ, οὕτω χἀμοὶ δέδωχεν ἔχειν ἐν ἐμαυτῇ. Καὶ οὐ 
δήπου κατὰ μετοχὴν τοῦ λαμδάνοντος, ἣ κατὰ ἀπο- 
μεοισμόν τινὰ xal ἀποχοπὴν τὴν ὡς ἐχ τοῦ διδόντος 

ἐν τοῖς τοιούτοις ἡ λῆξις νοεῖται * ἀλλ᾽ ὡς ἐξ ἑνότητος C 
τῆς πρὸς τὸ ἐχπέμπον οὐσιώδους ἀποτελεῖται τοῦ 
“-εμρπομένου φορά. Ἔχων οὖν ὁ Υἱὸς οὕτω ἐν ἑαυτῷ 
eye ζωὴν ὥσπερ ἔχει xal ὁ Πατὴρ, καὶ τοῦτο ὑπάρ- 
χων. ἀξαραλλάχτως ὅπερ ἐχεῖνός ἐστι, πῶς ἂν εἴη 
γενητὸς, οὐκ ἔχοντος οὕτως τοῦ γεννήσαντος αὺ- 
τόν; 
AAAO. 

ε Ἐὰν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, f, μαρτυρία 
po» οὐχ ἔστιν ἀληθὴς, ἄλλος ἐστὶν ὁ μαρτυρῶν περὶ 
ἐμοῦ, καὶ οἶδα ὅτι ἀληθινὴ αὐτοῦ ἡ μαρτυρία ἣν μαρ- 
τυρεῖ περὶ ἐμοῦ. Ὑμεῖς ἀπεστάλχατε πρὸς Ἰωάννην, 
καὶ μεμαρτύρηχε τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ οὐ παρὰ ἀνθρώπου 
τὴν μαρτυρίαν λαμδάνω. » Μεμαρτύρηχε μὲν τῇ ài 
θείᾳ xai ὁ μαχάριος Βαπτιστὴς περὶ τοῦ Σωτῆρος 
εἰπών’ ε΄1δε ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν 
τοῦ χόσμονυ.» Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ φησὶν ὁ Σωτὴρ, οὐ 
καρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν βούλεσθαι λαθεῖν, 
ἄλλον δὲ εἶναι τὸν ἀληθῇ μαρτυροῦντα περὶ αὐτοῦ, 
τὶς ἄρα οὗτός ἐστιν, ὁ xaX τῆς Ἰωάννου φωνῆς ἀξιο- 
λογώτερος ; Ἧ δηλονότι πάντως πού φησ! τὸν Πατέρα, 
τὸν Ἰωάννῃ λέγοντα' « Ἐφ᾽ ὃν ἂν εἴδῃς τὸ Πνεῦμα 
χαταθαῖνον xol μένον ἐπ᾽ αὐτὸν, οὗτος ὁ βαπτίζων ἐν 
Πνεύματι ἁγίῳ" νὅτε χαὶ ἄνωθεν fj τοῦ Πατρὸς ἠνέχθη 
φωνὴ λέγοντος * « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, 
ἐν (p εὐδόχτσα. ν Τοῦ 8:09 τοιγαροῦν xa Πατρὸς 
γίδν ἀποχαλοῦντος αὐτὸν, xaX ἀλτθῇ ποιουμένου τὴν 


Deus naturaliter esse nequit. Quomodo igitur, dixe- 
rit aliquis, δαυλὶ! honore Deum et creaturam cole- 
mus, et non peccabimus? Aut quomodo Pater ipse 
nobis hoc przcipit, jubetque creaturam colere po- 
tius quam creatorem, cum per Mosen dicat : « Do- 
minum Deum tuum adorabis et illi soli servies *? » 
Atqui absurdissimum certe fuerit Deum ac Patrem 
velle ut creaturam colamus. Filium vero ita colere 
jubet ac seipsum. Novit itaque illum Deum natura- 
liter esse, et verum essentize suse fructum. 3993 Quo- 
modo itaque Filium, qui se ita naturaliter liabet, 
creatum esse dicamus, cum is ex quo genitus est 
P'ater, increatus sit ? 


ALIUD. 


« Sicut Pater, inquit, babet vitam in seipso, sie 
dedit et Filio habere vitam in seipso *. » Si Filius 
itla habet in se vitam, sicut Pater, essentialiter 
ergo, non per participationem. Essentialis eniin 
vita est in Patre, imo vero Pater est naturaliter 
ipsa vita. Neque enim turbetur aliquis si audiat 
dicentem Filium, vitam sibi a Patre datam esse. 
Nam perinde est ac si calor ex igne procedens di- 
at : Quemadmodum ignis habet in se calorem, ita 
et mihi dedit calorem in me habere. Neque enim 
per participationem accipientis auL per separatio- 
nem ἃ dante acceptio illa fleri dicitur, sed veluti 
ex unitate, quz est cum eo qui emittit, in accipien- 
tem essentialiter fertur. Cum itaque F'ilius ita in 
sc habeat vitam, sicut et Pater, cumque omnimo- 
dam cum eo similitudinem habeat, quormodo cea- 
seri. possit. creatus, cum Pater sit incrcatus ? 


ALIUD. 


« Si ezo, inquit, testimonium perbh'beo de me, 
testimonium meum non est verum, alius est. qui 
testimonium perhibet de me, et scio quod verum 
est testimonium quod perhibet de me. Vos roisistis 
ad Joannem, et ipse testimonium perhibuit veri- 
tati, Ego autem non accipio testimonium ab ho- 
mine '*?, » Perhibuit quidem testimonium veritati 
beatus Daptista de Salvatore dicens : « Ecce Agnus 
Dei, qui tollit peccata inundi !*. » Cum vero dicit 
Salvator se testimonium ab homine accipere noile, 
alium autem esse vere de ipso testificantem, 
quisnam hic est cujus auctoritas major est quam 
Joannis? certe constat ipsum Patrem intelligere, 
dicentem Joanni : « In quem videris Spiritum de- 
scendentem,et manentem in ipso, lic est qui bapti- 
zat in Spiritu sancto ; » quando et vox Patris carli- 
tus delata est dicentis: « llic est Filius meus 4i- 
lectus, in quo mihi bene complacui '*. » Cum ita- 
que Deus ac Pater ipsum Filium vocat, verumque 


* Deut. vi. 15; Matth. iv, 10. ^ Joan, v, 30. "ibid. 51-54. '! Joan. 1, 99. '* Matti, i8, 147. 


$51 


S. CYIULLEI ALEXANDRINI ARCIHED. 


9523 


hoe Je ipso testimonium perlibeat, quis cum crea- Α τοιαύτην ἐπὶ αὐτῷ μαρτυρίαν, τίς ὁ ποίημα Ἀέγων 


turam esse dicat , 9944 quin mauifeste notitize quam 
Pater habet de suo Filio repugnei? ls vero quomodo 
non merito insauire censeatur ? 


ALIUD. 


« Ego habeo testimonium Joannis testimo» 
nio majus. Opera enim qua dedit mihi Pa- 
ter ut faciain. ea, ipsa opera que ego facio, 
(stimonium perhibent de me, quia Pater me 
misit !*. » Christus testimonium Joannis exi- 
guuin esse dicit ad testificanduim de ipso, non quod 
joaunes vere indignus esset qui testimonium de 
ipso perhiberet (venit enim omnino in testimonium, 
ut testimonium perhiberet de lumine, et quidem 
hac de causa missus a Deo), sed quod iinpii Judzei 
eum tametsi summa virtute praeditum niliili face- 
rent. Opera itaque optime fiJem factura esse ait, quod 
sit Deus, ex Deo Patre procedens. Nam ex majesta- 
te qua in ipsius operibus elucet vult cognosci, ut 
ipse ait, quod ex Patre processit ac procedit : 
quippe qui nihil plane prestare posset eorum quae 
soli Deo conveniunt, si esset &evera diverse natu- 
Γ a Patre. Cum itaque appareat illum eadem prz- 
stare posse quz? Pater, quomodo non sH necessa- 
rium credere ipsum esse Deum ex Deo, eos vero 
qui creaturam esse dicunt, impios ac blasphemos 
esse? 


ALIUD. 


« Ego veni in nomine Patris mei, et non susce- C 


pistis me. Si alius veniretin nomine proprio, illum ac- 
cipietis !*. » Quomodo venit in uomine Pavrís Filius? 
certe ut Deus, ut Doininus, ut vita, ut omnipotens, 
ut lumen, ut potestatem suscitandi smoriuos ha- 
bens. ll:ec enim ipsa est Pater. Atqui, si est natura 
sua veritas Filius, ut omuino est, nihil eorum que 
dicta sunt non vere in ipso erit. Qui vero natura 
$ua idem est quod Pater, excepto eo solo quod non 
sit Pater : quomodo sit creatus, cum Pater sit in- 
creatus 1? 


ALIUD. 

« Sicut, iuquit, misit me vivens Pater, et ego 
vivo propter Patreui, et qui 39945 manducat nie, 
vivet propter me !*, » Filius se a Patre inissum esse 
dicit ratione obedientiz et. incarnationis. Exinani- 
vit enim seipsum forma servi accepta, factusque est 
obediens usque ad mortem !* : aut quemadmodum 
ex sole id quod ex eo giguitur atque. emittitur lu- 
men: aut calor ex. igne, sine ulla separatione in 
cum qui particeps fit transiens: vivere quoque se 
propter Patrem dicit, non particeps viue, sicut nos, 
sed tanquam patersa proprietate naturaliter. in 
ipsum transeunte: utpote qui sit Filiu$, atque es- 
sentialiter ex Patre processerit, Ex proprietatibus 
autem Patris est. vivere. Hoc itaque ipsum exsistit 


! Joan. v, ὅ6. '* jbid. 45. '* Joan. vi, 58. 


αὐτὸν, xal οὐ διαῤῥήδην τῇ τοῦ πάντων Χχρατοῦντος 
ἀπομαχόμενος γνώσει, ἣν ἔχει περὶ τοῦ ἰδίου γεννή- 
pazo;; Ὁ δὲ τοιοῦτος πῶς ἂν ὅλως φαίνοιτο σωφρο- 
γῶν; 

AAAO0. 

« Ἐγὼ ἔχω τὴν μαρτυρίαν μείζω τοῦ Ἰωάννου. Τὰ 
YXp ἔργα ἃ δέδωχέ μοι ὁ Πατὴρ, ἵν τελειώτω αὐτὰ, 
αὐτὰ τὰ ἔργα ἃ ποιῶ, μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ, ὅτι ὁ Πα- 
τὴο με ἀπέσταλχεν. » Εἰ [fort. εἰς] τὸ δύνασθαι μαρ- 
τυρεῖν περὶ αὐτοῦ, μιχρὰν μὲν εἶναι τυχὸν τὴν Ἰωάν- 
νοῦ φωνὴν διαθδεύθαιοῦται Χριστὸς, οὐχ ὡς Ἰωάννου 
τὸ ἀξιόχρεων ἐν τῷ μαρτυρεῖν οὐχ ἔχοντος: ἀληθῶς 
(ἐπεέ πως ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ 
τοῦ φωτὸς, καὶ τοῦτο ἀπεσταλμένος παρὰ τοῦ Θεοῦ), 
ἀλλ᾽ ὅτι παρὰ τοῖς ἀνοσίοις Ἰουδαίοις ἐν τῷ μηδενὶ 
λελόγισται χαὶ αὐτὸς, xaltot τοσοῦτος ὑπάρχων εἰς 
ἀρετήν. ᾿Αξιολογωτάτην δ᾽ οὖν ὅμως τὴν ἀπὸ τῶν 
ἔργων ἀπόδειξιν ἔσεσθαί φησιν, ὄτιπερ εἴη Θεὸς Ex 
Θεοῦ Πατρὸς προελθών. ᾿Απὸ γὰρ τῆς ἐν τοῖς ἔργοις 
μεγαλειότητος ἀξιοῖ γνωρίζεσθα!, καθά φησιν αὐτὸς, 
ὄτιπερ αὐτοῦ Πατρὸς ἐξῆλθε xai fxet, ὡς οὖχ ἂν 
ἐσχύσας ἐργάσασθαί τι τῶν ὅσα μόνῳ πρέπει Θεῷ, 
εἴπερ ἣν ὄντως ἑτεροφυὴς ὡς πρὸς τὸν γεννήσαντα 
αὐτόν. Ὅταν οὖν φαίνηται τοσαῦτα ἰσχύων ὅσα χαὶ ὁ 
IIax0, πῶς οὐχ ἀναγχαῖον Θεὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν 
ὄντα πιστεύειν, χαὶ μὴ ποίημα λέγοντας βλασφημεῖν 
ἀσεδῶς τε χαὶ ἀμαθῶς; 

ΑΛΛΟ. 

« Ἐγὼ ἐλήλυθα ἕν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός pee 
xai οὐ λαμδάνετέ με. 'EXv. ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι 
τῷ ἰδίῳ, ἐχεῖνον λέψεσθε,» Πῶς ἐλήλυθεν ἐν τῷ ὀνό- 
ματι τοῦ Πατρὸς ὁ Υῇός ; ὡς Θεὸς δηλονόξι, ὡς ΨΚ» 
ρος, ὡς ζωὴ, ὡς παντοχράτωρ, ὡς φῶς, ὡς ζωδγο» 
γεῖν τοὺς νεχροὺς δυνάμενος. Ταῦτα γάρ ἔστιν ὃ 136- 
τήρ. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν ἀλέθεια χατὰ φύσιν 6d, 
ἔστ. δὲ πάντως, οὐδὲν τῶν εἰρημένων ἐν αὐτῷ ὃν 
εψευσμένον εὑρεθήσεται" ὁ δὲ τοῦτο ὧν χατὰ φύσιν, 
ὅπερ ἂν εἴη χαὶ ὁ Πατὴρ δίχα μόνου τοῦ εἶναι Πατὴρ, 
πῶς ἂν εἴη γενητὸς, οὐχ ἔχοντος οὕτως τοῦ Ὑγεννῖ» 
σαντος αὑτόν" 

ΑΛλο. 

« Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, χἀγὼ ζῶ διὲ 
τὸν Πατέρα, χαὶ ὁ τρώγων με χἀχεῖνος ζήσει δι᾽ ἐμέ.) 
᾿Απεστάλθαι φησὶ παρὰ τοὺ ΠὨατρὸς ὁ Υἱὸς, χατὰ τὸν 
τῆς ὑπαχοῆς τε xal ἐνανθρωπήσεως τρόπον. Ἑαυτὸν 
γὰρ ἐχένωσε μορφὴν δούλου λαδὼν, xal γέγονεν 0z- 
1,xoo; μέχρι θανάτου" f| χαθάπερ ἐξ ἡλίου τὸ ἐξ αὐτοῦ 
τιχτόμενόν τε xal ἐχπειλπόμενον φῶς, ἣ χαὶ ἐκ πυρὸς 
θερμότης, ἀμερίστως τε xal ἀδιαστάτως ἐπὶ τὸν μετ. 
ἐχοντα διατρέχουπα, ζῇν 6b πάλιν διὰ τὸν Πατέρφ 
φησὶν, o9 ζωῆς μέτοχος: καθάπερ ἡμεῖς, γινόμενον, 
ἀλλ᾽ ὡς τῆς Πατρὸς ἰδιότττος φυσιχῶς 6ta6atvodsn: 
εἰς αὑτὸν, ἅτε δὴ χαὶ Υἱὸν ὄντα, xal οὐσιωδῶς ἐξ 
αὐτοῦ προεληλυθότα. Ἰοεότητος δὲ τοῦ Πατρὸς τὸ ζᾷν. 
Τοῦτο δὴ οὖν ὑπάργε: xal ὁ Υἱὸς διὰ τὸν Πατέρα. Ἦν 


'* Philipp. n, 7, 8. 


THESAURUS. 


, 


V ἀμήχανον μὴ οὐχὶ πάντως ζῇν τὸν ἐγ A Filius propter Patrem. Fieri enim nequit ut non 


ἱτρὸς, εἴπερ ἐστὶν ἀπαράλλαχτος εἰχὼν τοῦ 
ὃς αὐτὸν ὁ κγ͵ός. "Ὥσπερ οὖν ἐχ ζῶντός ἐστι 
ζῶν ἐστι xai αὐτὸς, οὕτω τῆς φυσιχῆῇς 
: ἀνασώζων τὸν χαραχτῆῇρα πανταχοῦ, 
ywv ἐξ ἀγενήτου Πατρὸς, ἀγένητος ἔσται 
Καὶ ἐπείπερ ἐχ Θεοῦ τοὺ χατὰ ἀλήθειαν, 
ἔστα! Θεὸς, xaX οὐ ποιγτὸς ἢ χτιστὸς ὃ 
AA^O0. 
ρίθη ὁ Ἰησοῦς’ Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε 
x μου’ εἰ ἐμὲ ἤδειτε, xat τὸν Πατέρα μου ἂν 
)pa μοι πάλιν ἐντεῦθεν ἀχριδεστάτην ὄντα 
e εἰχόνα τὸν Υἱόν. Εἰ γὰρ, εἴ τις αὐτὸν εἷς 
σκει πάντως xal τὸν Πατέρα, πῶς οὐ πρό- 
ἀνάγχη πᾶσα τοιοῦτον εἶναι: πιστεύειν, 
| ἂν ὑπάρχοι χατὰ φύσιν ἐχεῖνος ; οὐδεμιᾶς 
μεσολαδούσης παραλλαγῆς, σωζομένης τε 
ἥτος ἀπαραλλάχτου, πῶς ἂν εἴη γενητὸς ὁ 
ἔχοντος οὕτω τοῦ Πατρός; 


AAAQ. 


Ág τί πω; ἔχοντα τῶν ὀνομάτων οὗ μόνα 
d ἐδιαξόντως xa0' ἑαυτὰ, ὥσπερ οὖν καὶ τὰ 
V εἰσφέρει πάντως χαὶ τοῦ ἑτέρου τὴν δή- 
. Χατάσημαίνει χἀχεῖνο ποὺς ὅπερ ἔχει τὴν 
ον, ἡμέραν εἰπών τις, οὐδὲ νυχτὸς ἀμνη- 
by ὡσαύτως ὡς πρὸς ἀριστερόν" οὕτω xai 
"ὃς πατέρα. Οὐχοῦν οὗ ποίημα λέγων τὸν 
ὕλόγως αὐτὸν ἀντιδιαστέλλει τῷ Πατρί. Ὁ 
Sov, οἶδεν ὅτι καὶ Πατέρα ἔχει. Ποιή- 
ὁ ποιητῆ: οὐχ ἄν νοοῖτο πατήρ" κτίστης 
w καὶ δημιουργός. Ἐπεὶ οὖν εἰδέναι βουλό- 
Θὲὸν ὄντά Tlatípa, Υἱὸν χατὰ φύσιν ὁμο- 
Bv ἐξ αὐτοῦ͵ f| πάντη τε xai πάντως 

ἀπαιδεύτων Ἰουδαίων ἀχουσόμεθα map" 
El ἐμὲ ἔδειτε, χαὶ τὸν Πατέρα poo àv 


Α ÁAO. 


ρίθησαν, φησὶν, ol Ἰονδαΐοι: Ἡμεῖς &x 
γὺ γεγεννήμεθα, ἕνα πατέρα ἔχομεν τὸν 
tv οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς " E! ὁ Θεὸς κατὴρ 
ἡγαπᾶτε ἂν ἐμέ. Ἐγὼ γὰρ ἐχ τοῦ Θεοῦ ἐξ- 
ἤχω" οὐδὲ γὰρ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ ἐλήλυθα, ἀλλ᾽ 
; ἀπέστειλεν. » Οἱ τὸν Ex Θεοῦ Πατρὸς πε- 
ὧν οὐχ ἀγαπέσαντες, πῶς ἂν ἀληθεύσειαν 
ἠγαπηχέναι τὸν ἐξ οὗπέρ ἐστι; Καὶ οἱ τὸν 
Ἰμάσαντες, ποίαν χαὶ προσοΐπουσι τῷ δέν- 
'ς El δὲ χαρπός ἐστι τοῦ Θεοῦ χα! Πατρὸς 
το γὰρ σ᾽ μαίνει τὸ, « "Ex τοῦ Πατρὸς ἐξ- 

ἤχω, » πῶς ἂν εἴη γενητός ; Πῶς δὲ ὅλως 
τητος ἄῤῥητο; φύσις ἔχφυλόν τι xal ἀλλο. 
κρὸς ἑαυτὴν ἀποτέξετα:, οὐδὲ τῆς γενητῆς 
χομέγης τοῦτο παθεῖν ; Ανθρωπὸς γὰρ ἐξ 
, καὶ βοῦς ἐχ βοός. Οὐκοῦν ἀνάγχη Θεὸν 
εφυχέναι τὸν Υἱὸν ὁμολογεῖν, ἵνα μὴ φαί- 


vim, 19. '* ibid. 41, 43, 
διδοῖ Gg. LYXV. 


vivat; qui ex vivo Patre processit, siquidem Filius 
est omnimoda imago Patris. Quemadmodum igitur, 
cum sit ex vivente Patre, etiam ipse vivit : ita pa- 
turalis similitudinis characterem omni ex parte re- 
tinens, si Pater est increatus, Filius quoque est in- 
creatus. Et cum ex vero Deo verus sit Deus, crea- 
lus, aut fáctus, vel recefis esse nequit. 


ALIUD. 


« Respondit, inquit, Jesus: Neque me coguovi- 
$tis, ncque Patrein meum : si me nosselis, Patrem ^ 
utique meum nossetis '". » Ex iis etiam apparet 
Filium esse absolutissimam Patris imaginem. Si 
enim cum quis Filium norit, novit omnino et Pa- 
trem : quomodo non manifestum sit necessarium 
plane esse, ipsum talem prorsus esse, qualis ille 
natura sua est? Cum itaque nulla differentia in- 
tersit, $ed omnimoda potius inter eos sit similitudo, 
quomodo sit creatus Filius, cum Puler sit in- 
creatus ? 


ALIUD. 


Nomina relativa non per se et seorsim intelli- 
guntur, ut refiqua nomina, sed omnino ea etiam 
quorum respectu dicuntur signifleant. Exempli gra- 
tia, cum quis nominat diem, noctem quoque iunuit ; 
cum dextrum, simul etiam sinistrum intelligitur : 
ita quando nominatur filius, pater quoque intelligi- 
tur. Quocirca qui creaturam vocat Filium, non recte 
illum opponit Patri. Qui vero Filium esse fatetur, 
scit quoque ipsum habere Patrém. Nam qui opus 
aliquod conficit, non potest dici pater, sed potius 
opifex. 39 Si ergo cognoscere velimus Deum Pa- 
trem, Filium naturaliter ex ipso esse fateamur, aut 
unà cuni Judaeis audiemus : « Si me nossetis, Pa- 
trem quoque meum nossetis. » 


ALIUD. 


« Respouderunt, inqoit, Jadz: Nos ex fornica- 
tione non sunius nati, unum patrem Deum habe- 
mus. Dixit eis Jesus: Si Deus pater vester esset, 
diligeretis utique me. Eyo enim ex Deo exivi οἱ 
veni : non enim veni a memelipso, sed ille misit 
me "δ. » Qoi Filium ex Patre procedentem noa di- 
lezerunt, quomodo recte «dicant se diligere eum 
ex quo procedit? Et qui fructum contemnunt, quem 
honorem deferent arbori? Si autem Filius est fru- 
ctus Dei ac Patris ; hoc enim significat, « Ex Deo 
exivi et veni, » quomodo sit creatus? Aut quomodo 
ineffabilis natura deitatis alienum a se genuerit, 
cum vel ipsa creata natura ab hocabhorreant 7 Homo , 
enim ex homine, et vacca ex vaeca gignitur. Faten- 
dum itaque necessario est Filiom esse Deum ex Deo, 
ne Pauis conditio deterior videatur, quam creatu- 
razrum. Missum vero se a Patre dicit Filius, nor 


18 


554 


O90 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARLIITEP. 


556 


quod e loco in locum concesserit (corporam enim A νηται τῶν ἑαυτοῦ χτισμάτων ἐλάττων ὁ [lacig. 


hoc proprium est), sed quemadmodum ex igne ca- 
lor, aut sicut'ex lumine illuminatio. 


ALIUD. 


« Pater, inquit, meus qui dedit mibi, omnibus 
major est, et nullus potest rapere de manu Patris 
inei. Ego et Pater unum sumus **. » Si Pater est 
major omnibus, divinam certe excellentiam pra 
creaturis habens, extra omnes et supra omnes est. 
Qui vero ea natura atque dignitate prseditus est, 
unum est cum Filio. At vero, quomodo ille erit crea- 
tus, qui cum ineresto Patre ratione essentis est 
idem ? Aut quomodo tanquam ereatura omnibus an- 
noamerabitur, qui major omnibos est cum Patre, 
major autem ut Deus ereatnris comparatus ? 


ALIUD. 


« Multa bona opera ostendi vobis ex Patre mee. 
Propter quod igitur eorum lapidatis me? Respoade- 
runt Judzi: De bono opere non lspidamus te, sed 
de $97 blasphemis, quia tu, cum sis homo, facis 
teipsum Deum **. » Cum Salvator noster diceret : 
« Ego ei Pater unum sumos, » indignantur Judari, 
non intelligentes quis essel qui hoc diceret ; solam 
vero carnem iniwentes, lapidibus ipsum obruere 
volebant, blasphemiz commissz accusantes. Eo 
enim ipso, joquiunt, quod dicis, « Ego et Pater 


hj 


᾿Απεστάλθαι δὲ παρ᾽ αὐτοῦ φῆσιν ὁ Υἱὸς, ob τόπον ix 
τόπου μεταμείδων (σωμάτων γὰρ τοῦτό γε), ἄλλ᾽ ὡς 
ἐκ πυρὸς ἡ αὐτοῦ θερμότης, ἣ χαθάπερ &x φωτὸς ὁ 
ἐξ αὑτοῦ φωτισμός. 

ΑΛΛΟ. 

ε Ὁ Πατὴρ μου, ὃς δέδωχέ μοι, πάντων μείζων 
ἐστὶ, καὶ οὐδεὶς δύναται ἁρπάσαι ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ 
Πατρός. Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. » El πάντων 
μείζων ἐστὶν ὁ Πατὴρ, θεοπρεπῇ δηλονότι τὴν ὑπερ- 
oyhv ἔχων ὡς πρὸς τὰ ποιήματα, xal Eo πάντων 
καὶ ἐπὶ πάντων ἐστίν. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων φύσεώς tt 
καὶ ἀξιώματος, ἕν ἐστι πρὸς τὸν Υἱόν. Εἶτα πῶς 
ἔσται γενητὸς, ὁ τῷ ἀγενήτῳ Πατρὶ κατ᾽ οὐσίαν ὁ 


Β αὐτός; Ἢ πῶς ἐν τοῖς πᾶσιν ὡς κοίημα λογισθήσι- 


ται, ὃ μείζων πάντων μετὰ Πατρὸς, μείζων δὲ ὡσὴ 
Θεὸς πρὸς ποιήματα; 
AAAO. 


« Πολλὰ χαλὰ ἔργα ἔδειξα ὑμῖν ix τοῦ Πατρός μου. 
Διὰ ποῖον ἔργον αὐτῶν ἐμὲ λιθάζετε ; ᾿Απεχρίθησαν 
αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι " Πεῤὶ καλοῦ ἔργου ob λιθάξζομέν 
ge, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, ὅτι σὺ, ἄνθρωπος ὧν. 
ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν. » Τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν διαλεγν 
μένου xaX φάσχοντος" « Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἔσμεν,» 
ἀγανακτοῦσιν οἱ Ἰουδαῖοι, μὴ νοοῦντες τίς ὃ taut 
λέγων ἐστὶ, μόνην δὲ εἰς τὴν σάρχα βλέποντες, dits 
χαταλεύειν αὐτὸν ἐδούλοντό τε καὶ ἐπεχείρουν, fa 
βλασφημίας ἐγχλήματι περιδάλλοντες. Διὰ γὰρ τοῦ 


unum sumus, » Deum teipsum natura facis, recte (^ φάναι, φασὶν, « Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἔσμεν, ». θεῖν 


hoc unum intelligentes. Meliores itaque Arianis 
sunt Judzi, quippe qui eura qui dicere audebat, 
« Ego ei Pater unum sumus, » necessaria quadam 
ratione ad divioitatis dignitatem couscendere , et 
Deum esse affirmabant. Quo pacto enim unum sit 
cum ee qui natura sua Deus est, qui non sit et 
ipse Deus? Cum vero ipse nequaquam mentiatur, 
Deus itaque etiam naturaliter exsistens unum est 
eum Patre, At qui talis est, quomodo sit creatos 
vel factus? 
ALIUD. 


« Respondit Jesus : Nonne scriptum est in lege 
vestra : Ego dixi : Dii estis? Si illos dixit deos ad 
quos verbum Dei factum est, et non potest solvi 
Scriptara; quem Pater sanctificavit, el misit in 
mundom, vos dicitis me blasphemare, quia dizi, 
Filios Dei sum 3". » Viden' quomodo mauifeste se 
opponat iis qui suot adeptione dii, quippe qui na- 
turaliter est id quod ipsis per gratiam est conces- 
sum * Quomodo igitur fieri potest, ut qui easentia- 
liter est Deus, sit creatura, com alienum sit ἃ 
divina atque. incomprebensibili natwra creatum 
esse ? 

ALIUD 

« Si, inquit, opera. Patris mei non facio, nolite 

eredere mibi. Si autem facio, et si mibi pea credi- 


'** Joan. 2, 39, 9. "5 ibiJ. 32, 55. 


νι ibid. 51-56. 


σεαντὸν χατὰ φύσιν ποιεῖς, τοῦτο μόνον νοοῦντες dp- 
θῶς. Κρείττους οὖν ἄρα τῶν ἀνοσίων ᾿Αρειανῶν "lpe- 
δαῖοι, τὸν ὅλως εἰπεῖν θαῤῥήσαντα " « "Er xi4 
Πατὴρ ἕν ἔτμεν, » ὥσπερ ἐξ ἀναγχαίου λόγου. dgnsiv 
πρὸς τὸ τῆς θεότητος ἀναδαίνειν ἀξίωμα δεμθεβινού- 
μενοι. Πῶς γὰρ ἂν ἕν ὑπάρχοι πρὸς τὸν φύσει Quie, 4 
μὴ τοῦτο ὑπάρχων; Ἐπειδὴ δὲ οὐ ψεύδεται, xaskel- 
σιν ἄρα xal αὑτὸς ὑπάρχων 0:6;, ἕν ἔστε πρὸς τὸν 
Πατέρα. Ὁ δὲ τοιοῦτος, πῶς ἂν εἴη γενητὸς ἢ πεποιῆ- 
μένος; 
AAAQ. 

c Ἀπεχρίθη αὐτοῖς ὁ "I1202;* Οὐχ ἔστι γεγραμμὲ' 

vov ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν᾽ Ἐγὼ εἶπα Θεοί ἔστε ; El 


D ἐχείνους εἶπε θεοὺς, πρὸς οὗς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγέν» 


το, xal οὐ δύναται λυύτιναι ἡ lgagh, ὃν ὁ ἢετὲρ 
ἡγίασε, xal ἀπέστειλεν εἰς τὸν χόσμον, ὑμεῖς λέγετε, 
61 Βλασφημεῖς͵ ὅτ! εἶπον, ΥἹὸς τοῦ Θεοῦ εἶμι ; ν "Op 
δπιυς ἑαυτὸν ἀντιδιαστέλλει σαφῶς τοῖς κατὰ θέσιν 
θεοῖς, ὡς αὐτὸ; δηλονότι χατὰ φύσιν ὑπάρχων, ὅπερ 
ἐκείνοις ἐν χάριτος μέρει προστίθεται ; Ile; οὖν ἐν 
δέχεται τὸν οὐσιωδῶς ὄντα Θεὸν μὴ οὐχὶ καὶ πάντως 
τὸ εἶναι ποίημα διαςεύγειν, εἴπερ ἄνω τοῦ χτίζε» 
σθαι θέσομεν τὴν θείαν τε xal ἀπερινόητον φύσιν; 
AAAD. 

Ei οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, μὴ πιστεύετέ 

μοι. Εἰ δὲ ποιῶ, xà» ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις 


THESAURUS. 


558 


t, ὅτι ἐν ἐμοὶ ὁ Πατὴρ, χἀγὼ ἐν τῷ Πατρί. ».Α tis, operibus credite, ut cognoscatis ct credatis 


ιατὰ φύτιν τῆς ἀλλήλων ὁμογενείας διεστη,.- 
qopov ἔχει καὶ τὴν ἐνέργειαν, σαφέστατα δὲ 
bv ὧν ἔφησεν ὁ Σωτήρ. Ei γὰρ εἰς τὴν τῆς 
ὑτέλειαν ἀποδλέποντες, οὐ πιστεύετε, φησὶν, 
λλά vs τῶν ἔργων ἡ μεγαλειότης ἀξιόχρεώς 
ιϑὁλογωτάτη πρὸς τὸ δύνασθαι πείθειν ὑμᾶς 
lut Θεὸς ix Θεοῦ προεληλυθώς. Ὁ γὰρ ἐν 
Ἂς ὧν τῷ Πατρὶ, πῶς ἂν εἴη δευτερεύων 
φύσιν αὐτοῦ; Καὶ ὁ τὴν αὑτὴν ἐνέργειάν τε 
μιν ἐκείνῳ περιχείμενος, πῶς ἄν γένοιτο 
ὧν δτερυφρυής ; Μᾶλλον δὲ πῶς οὐχὶ χατὰ 
οσεοικὼς, καὶ οὕτω πρὸς ἐμφέρειαν οὐσ!ώδη 
ηχριδωμένος, ἔχων τε ὅλον τοῦ γεννήσαντος 
«εὺ ἰδίωμα φυσιχῶς, ὡς εἶναι μὲν αὑτὸν ἐν 


quia in me Pater est, et ego in Patre ᾽", » Οὐδ na- 
turaliter a mutus inter se cognatione dissident, di- 
versam quoque fim atque operationein habere, id 
vero Salvator apertisslme ostendit per ea quz dixit. 
Nam si ad carnem respicientes, inquit, non creditis 
in me, operum certe magnitudo atque prsstantia 
fidem vobis facere debetet me esse Deum ex Dco 
procedentem. Qui enim effectu atque operibus est 
idem cum Patre, quomodo sit diversz ab eo natu- 
ra? Aut potius quomodo 898 non erit ei per om- 
nia shinilis, qui eodem cum eo operandi virtute et 
facultate praeditus est? Imo vero, quomodo non per 
omnia similis, qui tam exacte secundum essentiam 
ei proportionatus est, quique ita essentialem ipaius 


gere τε ὁμοίως ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα; εἶτα B similitudinem refert, universasque Patris proprie- 


μῶν ποίημα λέγειν τοῦ Πατρὸς τὴν εἰχόνα, 
πάντως εἰς αὑτὸν ἀσεδῶν τὸν Πατέρα ; 


AAAQ. | 
» εἶμι ἡ ἀνάστασις xo ἡ ζωή.» Εἰ ποίημα 
p&, χατά τινας, ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ἀνάστασίς 
ξωὴ, pij θαυμαζέσθω ταῦτα ὧν ὁ Πατήρ. 
ἃ πλέον ἐν αὐτῷ παρὰ τὰ ποιήματα; Εἰ δὲ 
Ἰβάνων τοσοῦτον, ὅσον ἴσμεν, ἀπῴχισται 
τῆς φύσεως λόγον xat διὰ τὸ εἶναι ζωὴ, πῶς 
ἔημα ó Υἱὸς, ζωὴ καὶ αὐτὸς κατὰ φύσιν ὑπ- 
ψπερ οὖν ἀμέλει καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν ; Ζωὴ 


tates naturaliter in se habet, itd οἱ ipse quidem sit 
in Patre, et vicissim Patrem in seipso habea? 
Quis igitur creaturam audebit dicere Patris imagi- 
nem, quin in ipsum Patrem impié delinquat? 


ALIUD. 


« Ego, inquit, sum resurrectio οἱ vita **, » Si 
Filius, cum sit opus tel ereataro; ut nonnnlli vo- 
lunt, est etiam resurrectio et víta; cur admiramuc 
Patrem qui hoc ipsum quoque est? Quid eniin am- 
plius in ipso est quam in creaturis ἢ Ceterum cum, 
quantum scimus, a creataris distet ratione naturz, 
et quia est vita, quomodo sit creatura Filius, qui et 
ipse est naturaliter vita sicut et Pater? Vita autem 


ὧν ποιημάτων οὐδέν ἐστι, ζωῆς δὲ μᾶλλον (. creaturarum prorsus nihil est ; sed potius sunt vi- 


κοῦ ζῶντος Θεοῦ μέτοχα. Ἐπεὶ xaX ἐν Θεῷ 
κ᾿ καὶ ἐσμὲν, ὡς ὁ Παῦλός φησιν, 


- ΑΛΔΟ ᾿ 
bus εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, ἀλλ᾽ 
ἐμφαντά με. » Εἰ τοσαύτην ἔχει τὴν ὁμοίω- 
ς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ὡς ἀναχεχρά» 
ROV τινὰ κατ᾿ οὐσίαν αὐτῷ καὶ τὴν ἐχείνου 
ϑάπερ ἐν εἰχόνι δειχνύειν, πῶς οὐ λίαν ἐστὶ 

ὅ ποίημα λέγειν αὐτὸν ἀποτολμῶν, εἰ μὴ 
| τὸ πεποιῆσθαι δίδωσι τῷ Πατρί ; Εἶναι γὰρ 
[ϑιοῦτον τὸν Υἱὸν ὁποῖός περ ἂν ὑπάρχοι 
nv ὁ Πατήρ. Ἐπειδὴ δὲ οὐ ποίημα ὁ Πατὴρ, 

ἔσται ποίημα ὁ Υἱὸς, ἄχτιστος δὲ μᾶλλον, 


i a vivente Deo participes : siquidem in Deo mo- 
vemur et sumus, ut Paulus dicit ?**. 


ALIUD. 


« Qui credit In me, non credit in me, sed 
in eum qui misit me *. » Si tantam habet Fi- 
lius cum Patre similitudinem , οἱ quodammodo 
coministus ei sit secundum essentiam; illiusque na- 
turam velut in imagine teprsesentet : quomodo non 
sit vehementer impius, qui ipsum creaturam facit, 
nisi forte ipsum etiam Patrem creatuin dicat? Ne- 
cessarium enim omnino est talem essc Filium qua- 
lis natura exsistit Pater. Cui vero Pater non sit 
creatura; neque Filius creatura etit ; sed potius in- 


γεννήσας αὐτόν. Οὕτως γὰρ ἕξει xal τὸ εἷ- Ὁ creatus, ut qui ipsum genuit: ita enim revera erit 
ἀλήθειαν ὁ Υἱὸς, καὶ ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα — Filius, et Patrem in ipso cernemus. 


48V. 
AAAO. 

:a ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμά ἐστιν. » Εἰ ξάντα 
ὁ Πατὴρ, ταῦτά ἔστι xal τοῦ Υἱοῦ ( πρόδη- 
tt τοῖς φυσιχοῖς ἀξιώμασί τοῦ γεννήσαντος 
πται), πρόσεστι δὲ τῷ Πατρὶ μετὰ τῶν ἄλ- 
tpemiov ἀγαθῶν καὶ τὸ εἶναι ἀγενήτως, ἕξεί 
| ὁ Υἱός. "Ἔστι γὰρ οὐ πεποιημένος, ἀλλ᾽ ἦν 
tà Πατρὸς xai ἐν Πατρὰ Θεός τε ὧν Λόγος, 
δὲ καὶ ἄφραστον ἔχων τὸν τῆς γεννήσειυς 


wm. σ, 51, 08. Joan. xi. 25. 


33* Aet. xvii. 98. 


ALIUD. 


« Q'ueciunque habet Pater mea sunt **. » Si quae- 
cunque habet Patef, illa ipsa sunt οἱ Filii (mani- 
festum vero est quod de nateralibus Patris proprie- 
tatibus glorietur), Patri antem proprium est, inter 
alia divina bona, quod 'ait Pnereatus : erit iem et 
Filio propriam, Est enim iaereatus, et in principio 
erai cum Pate δὲ in Patre, Deus exsistens Ver- 
bum : ineffabilem stque inenarrabilem habens sux 
generationis modum. 


** Joan, xij, 44. "5 Joan. xvi, 15. 


δου 
329 ALIUD. 
« Exivi , inquit, a Patre, et veni in. inundum ; et 
rursum dimitto mundum et vado ad Patrem. Di. 
cunt ipsi discipuli ejus : Ecce uunc palam loqueris: 
et proverbium nullum dicis : nunc scimus quia 
nosti omnla, nec opus est tibi ut quisquam te inter- 
roget : In boc credimus quia a Deo existi 35.» Ma- 
ximum est sanctorum apostolorum testimonium, et 
quasi quoddam sigillum fidei, firmiter credentium, 
quod ex essentia Del ac Patris effülsit Filius. Hoc 
euim arbitror signiflcare, neque alind quidquam, 
exire a Patre, Quxrendum tamen est unde cis fides 
illa acciderit, aut qua occasione hanc fidem conce- 
*. perint. « Nunc, iuquiunt, scimus te omnia nosse, 
neque opus tibi est, ut ab aliquo interrogeris. In hoc 
credimus, quod a Deo exivisti. » Ex eo quod Filios 
omnia nosset, affirmarunt apostoli ipsum vere ex 
* Deo Patre processisse. Del enim proprium est nihil 
ignorare : quz quidem proprietas in Filio erat. At- 
que idcirco Deum esse credunt, et e Patre effulsisse, 
oinnia qux habet Pater naturaliter in se habentem. 
Quomodo autem erit creatus is in quo proprietates 
Dei eluceut? Neque solum omnia novit, verum etiam 
alta voce exclamat, « Omnia qua habet Paler, mea 
sunt 37, 


ALIUD. 
« Hzc est, inquit, vita aeterna, ut cognoscant te 


5S. CYlüuLli ALEXAANDIUNI Αἰ}. 


δοῦ 
| AAAO. 

« Ἐξῆλθον ἐχ τοῦ Πατρὸς, xai ἐλήλυθα sl; τὸν 
xó3pov, xal πάλιν ἀφίημι τὸν κόσμον, χαὶ πορεύο- 
μαι πρὸς; τὸν Πατέρα. Λέγου τιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐ- 
τοῦ, δε vov παῤῥησίᾳ λαλεῖς καὶ παροιμίαν οὐδε- 
μίαν λέγεις. Νῦν οἴδαμεν ὅτι οἶδας πάντα, xal οὗ 
χρείαν ἔχεις, ἵνα τίς σε ἐρωτᾷ. "Ev τούτῳ πιστεύομεν 
ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐξῆλθες. ν» ᾿Αξιολογωτάτη λίαν ἢ τῶν 
ἁγίων ἀποστόλων σφραγίς τε xat μαρτυρία διατεθεῖ- 
σθαι φασχόντων πεπιστευχέναι τε ἤδη χαὶ μάλα γορ- 


'γῶς, ὅτι περ ἐχ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς 


ἐξέλαμψεν ὁ Υἱός. Τοῦτο γὰρ οἶμαι σημαίνειν, χαὶ 
οὐχ ἕτερόν τι, τὸ ἐξελθεῖν ἐκ Πατρός. Ζητητᾶον δὲ 
ὅμως πόθεν αὐτοῖς τὸ πιστεῦσαι συμδέδηχε, καὶ bs 
τίσιν ἣ ποίαις ἀφορμαῖς fj τῆς συνέσεως δέδοται d. 
φος. « Νῦν, φασὶν, οἴδαμεν ὅτι οἶδας πάντα, χαὶ οὐ 
χρείαν ἔχεις ἵνα τίς σε ἐρωτᾷ. Ἐν τούτῳ πιστεύομεν 
ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐξῆλθες.» Ἐν τῷ εἰδέναι τὰ πάντα τὸν 
Υἱὸν, διετέθησαν οἱ μαθηταὶ ὅτιπερ ὄντως εἴη παρὰ 
Θεοῦ xal Πατρὸς ἐχφανείς. Θεότητος γὰρ ὄντως ἴδιον 
τὸ μηδὲν ἀγνοεῖν, ὅπερ fv ἐν Υἱῷ. Διὸ δὴ καὶ Θεὸν 
εἶναι πιστεύουσιν αὐτὸν, ἀναπεφάνθαι τε γεννητῶς 
ix Πατρὸς, ἔχοντα τὰ ἐχείνον φυσιχῶς ἐν ἑαντῷ. 
Εἶτα᾽ πῶς ἕσται γενητὸς ὁ τοῖς τῆς θεότητος ἰδιώμα- 
σιν ἐχλάμπων, xat 02 μόνον ἔχων τὸ πάντα εἰδέναι, 
ἀλλὰ γὰρ xai μεγάλῃ λέγων τῇ φωνῇ, « Πάντα dos 
ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἔστι. » 
AAAO. 


« Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ, ἵνα γινώσκχωσέ ex 


solum verum Deum, et quem misisti Jesum Chri- C τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, xat ὃν ἀπέστειλας Ines» 


stum **. » Si falsis gentium diis oppositus solus est 
verus Deus Pater, identitate nimirum nature cum 
Filio copulatua : videant qui ipsum creaturam esse 
dicunt, an non extreme impii sint, cum creatum 
esse contendant, cui hoc vere inest, ut simul cum 


Patre sit Deus. 


ALIUD. 


« Manifestavi nomen tuum hominibus **. » Quod- 
nam vero nomen est, quod Christus se hominibus 
manifestasse affirmat? An fortasse idem est ac si 
dicat : Ego te przedicovi hominibus Deum ? Quid vero 
proplietze ? noene et hi tanto tempore ante incarna- 


Χριστόν. » El τοῖς ψευδωνύμοις θεοῖς τῶν Evi 
ἀντιδιαστελλόμενος, μόνος ἐστὶν ἀληθινὸς 6 Πατὴρ, 
συνημμένος δηλαδὴ κατὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύδιως 
τῷ Υἱῷ, ὁράτωσαν οἱ ποίημα λέγοντες αὐτὸν, εἰ μὴ 
πάσης ἀσεδείας ἐπέχεινα βαδιοῦνται, γενητὸν εἶναι 
φάσχοντες τὸν ᾧ πρόσεστι χατὰ ἀλήθειαν τὸ εἶνει 
Θεὸν μετὰ τοῦ γεννήσαντος αὐτόν. 
AAAO. 

« Ἐφανέρωσά cou τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις. » 
"Apa. ποῖον ὄνομα τοῦ Πατρὸς φησὶν ὁ Σωτὴρ, ὃ δὴ 
xat φανερὸν τοῖς ἀνθρώποις χαταστῆσαι διξαχυρίζο- 
ται; ᾿Αλλ᾽ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι, Θεόν σε παρὰ ἀνθρώποις 
ἐχήρυξα ; Τί δὲ ἄρα τῶν προφητῶν οἱ λόγοι ; Θεὸν ἣ 


tionem totius universi Dominum Deum appellarunt? p) οὐχ οὕτω καλοῦσι τὸν ἁπάντων Δεσπότην τοσούτοις 


Quid amplius ergo fecit Christus? At fortassis crea- 
torem ac totius mundi opificem illum esse annun- 
tiajàt. Atqui 830 »primus Moses conscripto de 
ereatione mundi libro, Deum simul et creatorem 
eum declarat, dicens : « In principio creavit Deus 
cteluin et terram **. » Quale igitur nomen est quod 
se manifestasse dicit? Nonue manifeste nomen Pa- 
vis ? Postquam enim crediderunt in Filium, aperte 
confessi sunt. esse Patrem, cogaoveruntque quis et 
qualis esset Pater : a naturali pulchritudine Filii 
ad eximiam Patris formam deducti, atque ex. per- 
fecta absolutaque imagine exemplar ipsum sive ar- 


3* Joan. xvi, 98, 29. 


37 ibid, 15. ** Joan. xvi, 3. 


ἄνωθεν τῆς ἐνανθρωπήσεως χρόνοις ; Τί οὖν τὸ πλέον 
διὰ Χριστοῦ ; ἀλλ’ ἴσω;, Δημιουργὸν, φησὶ, xal τοῦ 
παντὸς χόσμου ποιητήν τε xal φιλοτεχνήμονα χκατ:γ- 
γέλλωνδιατετέλεχα, Καίτοι πρῶτος ὁ paxápio; Μω- 
σῆς, τὸ περὶ τῆς χοσμοποιῖας συντιθεὶς βιδλίον, ὁμοῦ 
xai Θεὸν xal ποιητὴν αὐτὸν εἰσφέρει, λέγων, « Ἐν 
ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν xal thv. γῆν. » 
Ποῖον οὖν ὄνομα πεφανερῶσθαί φησιν; Ἢ δῆλον ὅτι 
τοῦ Πατρός; Ἐπειδὴ γὰρ πεπιστεύχασιν ὡς Υἱὸν, 
συγωμολόγησαν δηλονότι τὸ εἶναι Πατέρα, xai ἔγνω- 
σαν τίς ἐστι» χαὶ ὁποῖος ὁ Πατὴρ, ἀπὸ τῆ: χατὰ φύ» 
σιν ὡραιότητος τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸ τοῦ γεννέ σαντος 


"ibid. 6. ?**Gon. 1, 1. 


THESAURUS. 


569 


κάλλος χειραγωγούμενοι, xai ἀπὸ τῆς ἀχριδοῦς sixó- A clietypum cernentes *!, Quidnam vero cx kis colli- 


vog τὸ ἀρχέτυπον βλέποντες. Τί οὖν ἄρα ἐστὶν τὸ διὰ 
«ούὐτων χατασχεναζόμενον ; Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, 
οὖχκ ἂν ἐξ αὐτοῦ νοοῖτο Πατὴρ ὧν ὁ Θεός" ποίημα 
γὰρ ὡς πρὸς ποιητὴν, υἱὸς δὲ πρὸς πατέρα νοεῖται" 
τοιαύτη γὰρ ἡ θέσις ἀεὶ τῶν πρός τί πως ἐχόντων 
ἐστίν. Εἰ δὲ χρὴ κατὰ ἀλήθειαν ἐνεργείᾳ χαὶ πρά- 
γματι Πατέρα νοεῖσθαι Θεὸν, Υἱὸν ὁμολογητέον τὸν 
ἐξ αὐτοῦ" ὁ δὲ αὐτὸς xal ἐφ᾽ Υἱοῦ χρατήσει λόγος. 
Γέννημα γὰρ εἶναι χαὶ οὐ ποίημα πιστευόμενος, συν- 
εισοίσει πάντως ἑαυτῷ τὴν τοῦ γεννήσαντος γνῶσιν" 
καὶ οὕτως ἀληθεύει λέγων, ε Ἐφανέρωσά σου τὸ 
ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις. » 
AAAO. 


gitur? Si Filius est creatura, cerle nequaquam ex 
ipso intelligeretur Pater esse Deus. Creatura enim 
respectu creatoris, (ilius respectu patris dicitur. 
llujusmodi enim semper est conditio eorum quie 
suut ad aliquid. Si vero oportet revera effectu ac re 
ipsa Patrem intelligi Deum, Filium quoque qui ex 
ipso procedit confiteri oportet. Eadem autem est 
ratio de Filio. Nam si Filius censeatur esse genitus, 
non creatus, Patris quoque notitiam secum inducit. 
Atque ita vere dicit : « Mapifestavi nomen tuum ho- 
minibus. » 


ALIUD. 


Ὃ Σωτήρ ποὺ φησὶ πρὸς τὴν Μαριὰμ, μετὰ τὸ ἐκ pg — Salvator allcubi ad Mariam ita inquit, postquam 


υ:χρῶν ἀναστῆναι " « Μή μου ἅπτου, οὔπω γὰρ ἀνα- 
δέδηκα πρὸς τὸν Πατέρα pov: πορεύου δὲ πρὸς τοὺς 
ἀδελφούς μου, καὶ εἰπὲ αὐτοῖς͵ ὅτι ἀναδαίνω πρὸς, 
«ὃν Πατέρα μον, καὶ Πατέρα ὑμῶν, χαὶ Θεόν μον 
χαὶ Θεὸν ὑμῶν. ν θέα δὴ πάλιν μιχρὸν ἐπιστήσας 
«οἷς λεγομένοις τὸν νοῦν, ὅτι πάρεστι χατὰ ἀλήθειαν 
ὁ Υἱὸς ὁ ἐκ θεοῦ xal Πατρὸς ἀναλάμψας Λόγος, xal 
οὐχὶ χείσμα, κατὰ τὴν τῶν αἱρετιχῶν ἀπόνοιάν τε 
ὁμοῦ καὶ ἀπαιδευσίαν. Διασχευάσθω δὴ πάλιν ὁμοῦ 
κατὰ τόνδε τὸν τρόπον f) τοῦ θεωρήματος δύναμις " 
Εἰς τὸ τῆς ἀνθρωπότητος σχῆμά τε χαὶ πρᾶγμα 
καταδεθηχὼς ὁ Θεὸς Λόγος, ἵνα διασώσῃ τὸν ἄνθρω- 
«ον, ἅτε δὴ λοιπὸν τοῦτο γεγονὼς ὅπερ ἡμεῖς κατὰ 
φύσιν ἐσμὲν, λαμδάνει μὲν εἰς ἑαυτὸν τὰ τῆς ἀνθρω- 


e mortuis resurrexit: « Noli me langere : nondum 
ascendi ad Patrem meum. Vade 'autem ad fratres 
meos, et dic eis, quod ascendo ad Patrem meum, 
e! Patrem vestrum, et Deum meum et Deum ve- 
strum **, » Aniiaadverte rursum diligenter Verbum 
quod ex Deo ac Patre effulsit, esse revera Deum, 
non autem creaturam, ut hzretici opinantur. In- 
struatur ergo in hunc modum tota. vis et efficacia 
argumenti : Verbum Dei forma ac re ipsa homo fa- 
ctum fuil, ut hominem salvet : nimirum idipsum 
faetum, quod nos natura sumus, assumit quidem in 
seipsum quae huinanitatis sunt propria : suas vcro 
proprietates contra nobis largitur. Atque ita homit- 
nem in gloriam suz ipsius nature convenientem 


ἴδια" τὰ δὲ οἰχεῖα πάλιν αὐτὸς ἀντιδίδωσιν € extollit, qui per peccatum Ade e pristina gloria ex- 


ἡμῖν, xal οὕτως εἰς τὴν αὐτῷ φύσει πρέπουσαν τι- 
pli; ἀναφέρει τὸν ἄνθρωπον, αὐτῆς ἀρχαίας χατολι- 
φἘήσαντα δόξης διὰ τὴν ἐν ᾿Αδὰμ παράδασιν. "Ava- 
pibie-selvow τρόπον τινὰ xol ἀναχεράσας ἡμᾶς ἐν 
ἑπευτῷ., καὶ πάλιν ἡμῖν ἑαυτὸν, κάτεισι μὲν εἰς τὰ 
ἡμέτερα αὑτὸς, ἀναρπάζει δὲ ἡμᾶς εἰς τὰ ἑαυτοῦ " 
οἷον ἄνθρωποι μὲν κατὰ φύσιν ἡμεῖς, αὐτὸς δὲ εἰς τὸ 
παρὰ φύσιν διὰ φιλανθρωπίαν χαταδραμὼν, γέγονεν 
ἄνθρωπος. Δοῦλοι Θεοῦ χατὰ φύσιν ἡμεῖς ὡς ποιῆ- 
para δοῦλος ἐχρημάτισε χαὶ αὐτὸς εἰς τὸ παρὰ φύ- 
Gt ἐνεχθεὶς, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. ᾿Αλλὰ xal τὸ 
ἐναντίον, Θεὸς χατ᾽ οὐσίαν αὐτό; " θεοὶ xaX ἡμεῖς εἰς 
«τὸ παρὰ φύσιν ἀναδαίνοντες διὰ τὴν χάριν" ἄνθρωποι 
τάρ᾽ YU; χατὰ φύσιν αὐτός" υἱοὶ xai ἡμεῖς χατὰ 
θέσιν, ὡς εἰς ἀδελφότητα τὴν πρὸς αὐτὸν χεχλη μένοι. 
Οὐκοῦν εἴπερ ἡμεῖς χατὰ θέσιν υἱοὶ καὶ θεοὶ, τοῦτο 
πάλιν αὐτὸς ἔσται χατὰ ἀλήθειαν à; τοῖς κατὰ θέσιν 


ciderat. Commisceng itaque nos atque contemperans 
sibi, et se nobis, ipse quidem ad nostra se demittit, 
οἱ nos ad sua evehit. Nos euim natura homines su- 
mus; ipse vero pro sua benignilate, preter suam 
naturam factus est homo. Nos natura 331 sumus 
servi, utpote creaturz : servus autem vocalus est et 
jpse cum prater suam naturam factus est homo. 
Contra ipse juxta essentiam suam cst Deus. Nos 
vero etiam sumus dii **, prater nostram naturain 
per gratiam eo evecti; homines enim sumus, ipse 
natura Filius. Filii etiam nos, per adoptionem, tan- 
quam in ipsius fraternitatem vocati **, Quocirca si nos 
per adoptionem suinus filii et dii, hoc idem ipse sua 
natura vere est, utpote adoptivis oppositus. Qui vero 
est verus Filius et Deus, quomodo sit creatus, cuni 
creatum esse in divinam essentiam nullo motio 
cadat ? 


ἀντινοούμενος. Ὁ δὲ ἀληθινὸς Υἱός «s ὑπάρχων καὶ Θεὸς, vo; ἂν εἴη γενητὸς, οὐδαμόθεν παραδεχομένης 


τὸ χτίζεσθαι τῆς θεία: οὐσίας ; 
AAAO. z 
'O Σωτὴρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς qst που ná- 
λιν « Εἰρήνη ὑμῖν’ χαθὼς ἀπέσταλχέ με ὁ Πατὴρ, 
χἀγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἐνεφύση σε, 
καὶ λέγει αὐτοῖς * Λάδετε Πνεῦμα ἅγιον. » Δημιουρ- 
γιχὸν κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα εἰδὼς καὶ ὁ Ῥαλμῳδὸς, 
γησὶ πρὸς τὸν ὅλων Δεσπότην Θεὸν χαὶ Πατέρα᾽ 


" Hebr. 1, ὅ. 


ALIUD. 


Salvator ad discipulos suos alicubi ita ait : « Pax 
vobis : sicul misit me Pater, et ego mitto vos. Cum- 
que boc dixisset, iusufflavit eis, dicens : Accipite 
Spiritum sanctum ?**, » Cum etiam Psalmista Spi- 
ritum natura sua creatorem esse nosset, ita alicubi 
ad totius universi Dominum Deum ac Patrem dicii : 


? Joan. xx, 17. ?* Psal. rxxxi, 6; Joan. x, 54. δ᾽ Rom. vui, 29... !* Joan, xx,/21, 22. 


565 


S. CYRILLI ALEXANDRINI! ARCHIEP. 


* « Emittes. Spiritum (uum, et creabuntur, et. reno- A « Ἐξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, xat χτισθήσονται, xal 


vabis faciem terra δ᾽. » Cum igitur Spiritus sanctus 
creet, atque renovet omuia, utpote ejusmodi natura 
preeditus, quomodo sit creatus Filius qui Spiritum 
creaudi facultate predjtum suppeditat ? 


ALIUD. 


Beatus discipulus Thomas cum ei apostoli nun- 
tiarent se vidisse Dominum, qui e mortuis resur- 
rexerat, suhdubitans dixit : « Nisi immisero manus 
meas in flxuram. clayorum, non credam *'. » Cum 
vero Salvator przsens esset, ipsumque a diffidentia re» 
vocaret, et manus clavorum vestigiis immittere ju- 
beret, credens clamavit : « Dominus meus et Deus 
mcus ^^, » Quo dicto non solum apud eos, qui tum 
teinporis una cum ipso vivebant, verum etiam apud 
nos, ia. hunc usque diem magnam laudem atque 
admirationem .sibi conciliavit, ut nimirum recte 
vereque de Salvatpre sentiens. Si ergo et Dominus 
est ei Deus, quomodo unus e creaturis erit? Omne 
enim quod factum est, natura sua servum est, et non 
Deus. Salvator autem natura sua Dominus et Deus 
est: creatus ilaque non est, cui diving essentia 
pulchritudo quadrat, 


ALIUD, ex eodem. 


Si Filius est naturaliter creatura, cuique ita 
se habeat, juxta illorum sententiam, Thomas eum 
alloquitur, dicens : « Dominus meus, et Deus meus.» 
Idque citra 332 blasphemiam dicere potuit, quod 
nimirum etiam angelis ea appellatio convenit : quid 
obstiterit quominus etiam angelis aut cuivis san- 
ctorum idipsum dicamus, cum illos ob rem aliquam 
magnam admiramur ? Caeterum nemo sana mentis 
censuerit cuiquam eorum qua diximus ejusmodi 
appellationem convenire, quz? soli Deo competit : 
longe vero ab errore abfuisse dicimus discipulum, 
imo potius verissime sensisse, cum Christum ac 
Dominum appellaret. Qui vero hoc naturaliter ex- 
sistit, atque ita vocatus est, quomodo sit creatus ἢ 


ALIUD. 


« Multa etiam, inquit, alia fecit Jesus coram di- 
scipulis suis, qua non sunt scripta in libro hec : 
hzc autem scribuntur ut credatis quod Jesus est 
Christus Filius Dei **. » Dicant nobis Ariani qui Deo 
repugnare non verentur, an, cum Christum, quate- 
nus est Verbum, creaturam esse dicunt, Filium 
Dei ac Patris ipsum esse statuant. Ceterum arbi- 
.ror eos suam ipsorum temeritatem damnaturos, si 
quid sit creatum, quid genitum accurate animadver- 
tant, Nam quod creatum est, non ex essentia ipsius 
creatoris sumitur. Genitum vero, genitoris sui na- 
turam déprzdatur. Atque hoc quidem dicimus de 
corporibus, cum in Deo alia sit ratio : sed tamen 


** Psal. cin, 50. 9" Joan. xx, 91-96. 


Il Leg. ἡμᾶς. 


^ ibid. 98. 


ἀνακαινιεῖς «b πρόσωπον τῆς γῆς. » Ὅτε τοίνυν τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ δημιουργεῖ xaX ἀνακαινίζει τὰ 
πάντα, τοιαύτην ἔχον τὴν φύσιν, πῶς ἂν εἴη γενη- 
τὸς, ἣ πῶς ἂν χτίσμα νοοῖτο χατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, ὁ 
τοῦ χιτίζειν ἰσχύοντος Πνεύματος χορηγός ; 

AAAD. 

Θωμᾶς ὁ μακάριος μαθητὴς ἀπαγγελλόντων αὐτῷ 
τῶν συναποστόλων, ὅτι δὴ Τεθεάμεθα τὸν Κύριον lx 
νεκρῶν ἐγηγερμένον, ὀλίγον ἀπιστήσας φησίν" ε Ἐὰν 
μὴ βάλω τὰς χεῖράς μου εἰς τοὺς τύπους τῶν ἥλων, 
οὐ μὴ πιστεύσω. » Ἐπειδὴ δὲ παρῆν ὁ Σωτὴρ xai 
αὐτὸν ἀποπείσων, καὶ δὴ καὶ τὰς χεῖρας «οἷς τύποις 
τῶν ἥλων ἐντιθέναι προσέταττεν, ἀναχεχλημένος εἰς 


Β πίστιν ὁ μαθητὴς λέγει πρὸς αὐτόν" «'O Κύριός poo 


χαὶ ὁ Θεός μου. » Καὶ τοῦτο εἰπὼν, οὐ μόνον παρὰ 
τοῖς τὸ τηνιχάδε συμδιοτεύονσιν αὑτῷ, ἀλλὰ μέχρι 
νῦν καὶ παρ᾽ ἡμῖν θαυμάζεται, ὡς ὀρθῶς δηλονότι 
καὶ ἀληθῶς περὶ τοῦ Σωτῆρος διαλαδών. Εἰ τοίνυν 
καὶ Κύριός ἐστι καὶ Θεὸς, πῶς ἔσται φῶν ποιηθέντων 
εἷς; πᾷν γὰρ τὸ πεποιημένον, xai δοῦλον τῇ φύσει, 
xai οὐ θεὸς κατὰ φύφιν᾽ ὁ δὲ Σωτὴρ φύσει Κύριος 
xai Θεὸς, οὐκ ἄρα γενητὸς, ᾧ τὰ τῆς θείας οδείας 
ἐφήρμοσται χάλλη. 
AAAO, ix τοῦ αὐτοῦ. 


Εἰ χτίσμα κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, οὕτω δὲ ἔχοντι 
χατ᾽ ἐχείνους φησὶν ὁ θωμᾶς, ε Ὁ Κύριός μον xai ὁ 
Θεός μου, » xal τὸ ix. τῆς δυσφημίας ἔγχλημα δια- 


€ πέφευγε, ὡς ἐξὸν χαὶ χτίσματι ταῦτα χαλεῖαθαι, τί 


χωλύσει xal ἀγγέλοις xal ἐχάστῳ τῶν ἁγίων τυχὸν 
τοῦτο λέγειν ἡμῶν, (1) ὅταν αὐτοὺς ἐπί τισι παρβαδό» 
ξοις θαυμάζωμεν ; 'AXX oüx ἄν τις εἶποι νοῦν ἔχων 
& τῶν χατειλεγμένων τὴν τοιαύτην quivis, ὡς iiy 
πρέπουσαν Θεῷ, μακράν τε εἶναί φαμεν wj de 
ἐσφάλθαι τὸν μαθητήν. Οὐχοῦν ἀληθεύει Θεὸν αὐτὸν 
ἀποχαλῶν καὶ Κύριον᾽ ὁ δὲ τοῦτο ὑπάρχων φυσυιῶς, 
καὶ οὕτω χεχλημένος, χατὰ τίνα τρόπον ἔσται 
γενητός ; 


ΑΛΛΟ. 

« Πολλὰ μὲν, φησὶ, οὖν χαὶ ἄλλα ἐποίησε σημεῖα ὁ 
Ἰησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐχ ἔστι ve 
γραμμένα ἐν τῷ βιδόλίῳ τούτῳ, Ταῦτα δὲ γέγραπτιει 
ἵνα πιστεύσητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς Υἱὸς τοῦ 
θεοῦ. » Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ θεομαχεῖν ἀνοήτως ἀπο» 
τολμῶντες ᾿Αρειανοὶ, εἰ ποίημα λέγοντες τὸν Χρι- 
στὸν, καθὸ Λόγος ἐστὶν, Υἱὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν (2) 
τοῦ Θεοῦ xa Πατρός. ᾿Αλλ᾽ οἶμαί γε σφόδρα κατηγο- 
ρήσειν αὐτοὺς τῆς ἑαυτῶν ἀθδουλίας, εἰς τὸν ἐπὶ 
τούτοις ἀναδλέποντας χογισμὸν, χαὶ τί μὲν ἔστι τὸ 
ποιηθὲν, τί δὲ τὸ γενηθὲν ὑπό του θεωρήσαντας 
ἀχριδῶς. Τὸ μὲν γὰρ ποιηθὲν οὐχ Ex τῆς οὐσίας τοῦ 
ποιοῦντος λαμδάνεται" τὸ δὲ γεννώμενον, τὴν τοῦ 


2 ibid. 50, 51. 


(9) Forte legendum ὁμολογοῦτιν. 


heb 


THESAURUS. 


566 


γεννῶντος φύσιν ἀποσυλᾷ. Τοῦτο δὲ φαμὲν ὡς ἐπὶ ἃ verissimam nostri affereus imaginem, qux per exetw- 


σωμάτων, ἕτερον ἔχοντος τοῦ πράγματος τύπον ἐπὶ 
Θεοῦ, ὅμως δ᾽ οὖν kx τῶν καθ᾽ ἡμᾶς ἀληθεστάτην 
εἰσφέροντος τὴν εἰχόνα. Ἰοσαύτης τοίνυν μεταξὺ 
χειμένης διαφορᾶς, καὶ οὕτω μαχροῦ διορίζοντος λό- 
γου ποίημα xoi Υἱὸν, ὅτου δὴ χάριν ὁ μαχάριος εὑ- 
αγγελιστὴς τὰς ἐκ τοῦ Πνεύματος ἡμῖν διαχονῶν 
ἀληθείας, πολλὰ xal ἀξιοθαύμαστα γενέσθαι σημεῖά 
φησιν, ἵνα πιστεύσωμεν ὅτι Ἰησοῦς Χριστὸς αὐτός 
ἔστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, χαὶ οὐχὶ μᾶλλον εἷς τῶν 
ποιηθέντων παρὰ Θεοῦ, εἴπερ ἐστὶ γενητὸς, ὡς 
ἐχεῖνοι ληροῦντες φασίν. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν οὐ φησὶν, 


pla a nobis petita elucescit. Cum itaque tania sit 
differentia inter ereaturam et Filium, tantoque in- 
tervallo inter se dissideant : quamobrem evange- 
lista, veritatem ex Spiritu nobis ministrans, multa 
etiam alia miracula edita esse inquit, ut. credamus 
quod Jesus Cliristus sit Filius Dei, et non potius 
unus ex iis quse creata sunt a Deo, si modo est 
creatus, ut illi delirantes opinantur, Caeterum hoc 
non dicit, quin potius audientium mentem ad no- 
titiam Filii trausfert, Non ergo creatum censeri vult 
Filium, quatenus est Verbum. 


εἰς δὲ τὴν τῆς υἱότητο; ἔννοιαν ἀναφέρει τῶν ἀχροωμένων τὸν νοῦν. Οὐχ ἄρα γενητὸν νοεῖσθαι βούλετα: 


τὸν Υἱὸν, καθὸ Αόγος 


AOTOX AT. 


Ὅτι Θεὸς κατὰ oci τὸ Πγεῦμα, xal ἐκ τῇ 
οὐσίας τοῦ Ilatpóc - 0v. Υἱοῦ δὲ τῇ tíca id 
pnrobperor. EOMSE 


Hipórac« ὡς ἐκ τῶν δὶ ἐνωντίας.. 

Ἐ διὰ τὸ λέγεσθαι, φασὶ, παρὰ ταῖς θείαις Γρα- 
φαῖς ἐχ Θεοῦ οὐ Πνεῦμα, τῆς οὐσίας αὐτὸ δώσομεν 
ἴου Πατρὸς, mal ὁμοούσιον ὁμολογήσομεν τῇ τὰ 
πάντα ὑπερχειμένῃ φύσει, ἔστω χαὶ πάντα τὰ ἄλλα 
κατὰ τόνδε τὸν τρόπον ἐπειδήπερ τὰ πάντα Ex Θεοῦ 
eie ἀληθείας ὁ χήρυξ ὁμολογεῖ. Τί δὴ λοιπὸν τὸ ἐν- 
τεῦθεν; Πλῆθος ἄπειρον ἡμῖν εἰσῆχται θεῶν, εἴπερ 
τὸ ἐξ οὗ τοῖς πᾶσι προσχείμενον, πάντα δείχνυσιν 

ὁμοούϑια τῷ Πατρί. 
Πρὸς τοῦτο Avo. 

Ἰοῖς μὲν συνιέναι τὰς θεία: ἐπιθυμοῦσι Γραφὰς, 
Xpea τις εἰς τὸ πιστεύειν ἐτοιμότητος. « Ἐὰν γὰρ 
i. - ange: 998 οὗ μὴ συνῆτε, » φησί που λόγος 

. Ἐπειδὴ δὲ ἀμαθῶς καὶ ταῦτα προτεί- 
νουσὶν οἱ δι᾽ ἐναντίας, ἀνάγχη δὴ λοιπὸν ἐπ᾽ ἐχεῖνα 
χωρεῖν, δι᾿ ὧν τὸ ἐξ ὧν δυσφημοῦσιν ἀμαθῶς ἀπο- 
χρουσθήσεται βλάδος. Οὐχ οὕτως, ὦ βέλτιστοι, τὰ 
πάντα φαμὲν ἐχ Θεοῦ, χαθάπερ χαὶ τὸ Πνεῦμα. Τὸ 
μὲν γάρ ἐστι φυσιχῶς ἐνυπάρχον αὐτῷ, καὶ οὐσιω- 
δῶς ἐμπεπηγὸς, ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, xal ἀμερίστως 
ἐξ αὐτοῦ προῖόν. Τὰ δὲ τῆς ἐνεργείας ἔργα xal 
ποιήματα, δι᾽ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι γεγονότα χαὶ οὕτως 
Ex Θεοῦ νοούμενα. Εἰ δὲ τούτοις ἡμῶν οὐ πείθεσθε 


ASSERTIO XXXIII. 


333 Quod Spiritus sanctus sit. secundum naturam 
eus, et es essentia Patris, el quod per Filium crea- 
Iuris donetur. 


Übjectio hereticorum. 


Si quia Spiritus, inquiunt, in sacris Litteris ex 
Deo esse dicitur, idcirco essentiss ipsius Patris esse 
concedimus, et consubstantialem suprema omnium 
Datura esse fatemur : eadem sit reliquorum etiam 
omnium ratio. Siquidem prsco veritatis omnia ex 
Deo esse profitetur. Atque ita nobis infinita quasdam 
deorum multitudo introducetur, si iig quibus ex 
Deo esse tribulter, consubstantialitas cum Patre 
tribuatur. 


Solutio objectionis. 


Qui sacras Scripturas recte intelligere volunt, 
Decesse est ut. parato ad credendum animo acce- 
dant, « Nisi eniw credideritis, non intelligetis, » ait 
propheta *. Ceterum cum adversarii hse ohji- 
ciant, necessarium est ut damnum quod ex ipsorum 
blasphemiis oriri possit propulseraus. Dicimus itaque 
non omnia süniliter, eodemque modo ex Deo esse, 
quemadmodum est Spiritus sanctus. Nan hic natu- 
raliter in. ipso exsistit, atque essentialiter impactus 
est, ut ita loquamur, citraque ullam separationein 
ex ipso procedit, Creature vero per Filium in Spi- 
ritu facia sunt, atque itaex Dco esse censentur. At 
si noatro sermoni non creditis, sed uno ordine 


τοῖς λόγοις, ἐν ἴσῃ δὲ τάξει τοῖς; πεποιημένοις xai τὸ D creaturas cum Spiritü collocatis, quia et Spiritus 


Πνεῦμα θήσετε, διὰ τὸ ἐχ Θεοῦ xol αὐτὸ λέγεσθαι, 
καθάπερ ἐχεῖνοι, τί τὸ χωλύον xo ἡμᾶς ἀνθυπ- 
ἐνεγχόντας εἰπεῖν El ix Θεοῦ τὰ πάντα ἐστὶν, ὥσπερ 
καὶ τὸ Πνεῦμα, χαὶ τὸ ἐξαίρετον οὐδὲν ἐν αὐτῷ παρὰ 
τὰ ποιήματα, διατί μὴ χαὶ ἔχαστον τῶν γεγονότων, 
ἐπειδήπερ ἐχ Θεοῦ εἶναι λέγεται, οἷδε τὰ τοῦ Θεοῦ, 
χαὶ ἐρευνᾷ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ; Διατί μὴ διὰ πάντων 
ἀποχαλύπτει Θεὸς, ἀλλὰ διὰ μόνον τοῦ Πνεύματος - 
Ὅτε τοίνυν τὰ μὲν ἄλλα ποιήματα, διὰ τοῦ Πνεύμα- 
τὸς τὴν ἀποχάλυψιν ἔχει' αὐτὸ δὲ τὸ Πνεῦμα ἐρευνζ 
καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, ὡς ἐξ αὐτοῦ χαὶ ἐν αὐτῷ φυ- 
σ'χῶς ὑπάρχον, ὥσπερ xai ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τὸ ἀν- 


δ [sa, vir, 9. δ E Cor. τι, 10. - 


ex Deo esse dicitur, sicut οἱ illa ; quid obstshit 
quominus etium nos ita inferauus, et dicamus: Si 

omnia ex Deo sunt, sicut et Spiritos, nihilque sin-- 
gulare in ipso est magis quam in creaturis : cur non 
et sirigul: creatur, cum alioqui ex Deo esse di- 
cantur, norunt quie Dei sunt, et scrutantur arcana 
Dei * Cur etiam non per oinnes revelat Deus, sed 
tantum per Spiritum ? Cum itaque reliquis creaturis 
per Spiritum revelatio flat : Spiritus autem ipse 
scrutatur arcana Dei *!, utpote ex ipso atque in ipao 
uaturaliter $94 exsistens, sicut humanitas in ho- 
mine : manifestum omnino est Deum esse Spiri- 


667 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIILEP. 


563 


tui, el suum ex quo proprie aique naturaliter in A θρώπινον, πρόδηλον δέ ποθεν ὡς Θεὸς μὲν, τὸ Dlveopa 


Dco habere ; creaturas vero abusiye, utpote a rrea- 
tore atque opiflce orium suum babentes ex Deo 
esse dici. - 

Testimonia dicti. 

Paulus ita ait : « Nos autem Spiritum Dei aece- 
pimus, ut sciamus qux a feo donata sunt nobis **.» 
Et rursum : « Quis hominum novit, quz in honine 
sunt, nisi spiritus bominis qui est in ipso? Sic et 
quie Dei sunt, nullus novit, nisi Spiritus Dei qui cst 
in ipso ** .» 

ALIUD. 


« Nolhis enim revelavit Deus per Spiritum san- 
cium. Spiritus enim omnia iuvestigat, etiam 
profunda Del **. » 


ALIUD. 


Si spiritus humanus, non ex revelatione alterius 
cijuspiam novit quz in se sunt, sed proprie ac na- 
turaliter suus, arcana cordis sui novit atque scru- 
tatur, ita Spiritus sanctus in Deo ac Paire. Divinz 
itaque naturae proprius est, quemadmodum apiritus 
humanus bomini proprius est. 


ALIUD. 

Paulus ad quosdam ita scribit: « Vos autem non 
estis iu carne, sed in Spiritu : siquidem Spiritus 
Dei habitat in vobis. Si quis autem Spiritum Christi 
non habet, bic non est ejus. Si autem Christus in 


vobis, corpus quidem mortuum propter peccatum, (c 


Spiritus autem vita propter justitiam **, » Hinc etiam 
rectam de Spiritu notitiam haurire potes, et discere 
illum ex Salvatoris essentia subsistere, neque ab 
una deitate alienum esse. Cum enim Spiritum ipsius 
Dei vocasset, statim subjuugit esse Spiritura Chri- 
»tü, ut ostenderet omnia qua Patri propria sunt, 
in Filium qui naturaliter ex ipso gignitur transire. 
Christum vero rursus Spiritum vocat, dicens : « At sí 
Christus in vobis, » declarans non esse alienum a 
Verbi natura, sed ita ei unitum, tametsi propriam 
hypostasim habeat, ut ipse exsistat in Fllio, et Fi- 
lius in ipso propter essentize idenpitatem. 


ALIUD. 


Spiritum sanctum ex Deo esse dicimus, atque ita 
protitemur. Illi qui solum ad blasphemiam prompti 
sunt, reliqua etiam omnis ex 335 Deo facia esse 
contendunt, ex Paulo ita scribeute : « Unus Deus 
Pater, ex quo omnia *. » Atque ita existimant se 
posse evincere Spiritum cx essentia Patris non 
esse : quia etiam ad creaturas referatur illud, es 
quo, quod de Spiritu dicitur, declarans ipsum natu- 
raliter de illius essentia esse : sed ad hoc responden- 
dum est quod nomen filii proprie de Filio Dei di- 
catür, abusive autem etiam de hominibus dicitur. 
Neque vero quod per adoptionem et gratiam cuiquam 
v* ibid. 40. 


tt IDGCor. n, 19. P ibid. 1]. 


5 Roni, viet, 9, 10. 


τὸ ἐξ οὗ χυρίως ἔχον xai φυσιχῶς ἐν Θεῷ. Τὰ δ᾽ 

ἄλλα ποιήματα χαταχρηστιχώτερον, ὡς ἐχ ποιητοῦ 

χαὶ δημιουργοῦ πεφηνότα, τὸ ἐξ οὗ λεγόμενα. 
Μαρευρίαι τοῦ ῥητοῦ. 

Ὁ Παῦλος" ε« Ἡμεῖς δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐλά- 
ὄομεν, ἴνα εἰδῶμεν τὰ ὑπὸ τοῦ Θευῦ χαρισθέντα 
ἡμῖν, » Καὶ πάλιν’ « Τίς γὰρ οἷδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ 
ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν 
αὐτῷ: Οὕτω xal τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς οἶδεν, εἰ μὴ 
τὸ Ἠνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὸ ἐν αὐτῷ. » 

ΑΛΛΟ. . 

t Ἡμῖν γὰρ ἀπεχάλυψεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Πνεύματος 
αὑτοῦ. Τὸ γὰρ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ, καὶ τὰ βάθη 


Β τοῦ Θεοῦ. 


ΑΛΛΟ. 


El τὸ πνεῦμα τὸ ἀνθρώπινον ob x ἐξ ἀποχαλύψεως 
ἑτέρον τινὸς οἷδε τὰ ἐν αὐτῷ, ἀλλ᾽ ὡς φυσιχῶς xal 
χυρίως ὑπᾶρχον αὐτοῦ, τὰ τῆς χαρδίας βάθη γινώ- 
σχει χαὶ ἐρευνᾷ, οὕτω δὲ [f. δὴ] ἐν Θεῷ xaX Πατρὶ τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τῆς φύσεως ἄρα τῆς θείας ἔσται, 
καθάπερ xai τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἀνθρώπινον. 


ἣν AAAO. 


Ἐπιστέλλει δὲ τισὶν ὁ Παῦλος" « Ὑμεῖς οὐχ ἐστὲ 
ἐν σαρχὶ, ἀλλ' ἐν Πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἱ- 
κεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, o5- 
τὸς οὐχ ἔστιν αὐτοῦ. Εἰ δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν 
σῶμα νεχρὸν δι᾽ ἁμαρτίαν, τὸ δὲ Πνεῦμα ζωὴ διὰ 
διχαιοσύνην. » Δέχου μοι πάλιν ἐντεῦθεν ὀρθὰς πέρὶ 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὰς ἐννοίας, ἵνα δὴ xaX ἐχμά» 
θῃς ἀπὸ τῆς τοῦ Σωτῆρος ὑπάρχον οὐσίας, χαὶ τῆς 
μιᾶς θεότητος οὐχ ἀλλότριον. Πνεῦμα γὰρ ἀποααλέ- 
σας αὑτοῦ Θεοῦ, εὐθὺς αὐτὸ χαὶ Πνεῦμα λέγει Χρι» 
στοῦ. Δειχνύων μὲν ὅτι πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδια, 
διαξαίνει ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ φυσιχῶς γεννηθέντα 
Υἱόν. Χριστὸν δὲ πάλιν εὐθὺς τὸ Πνεῦμα χαλεΐ, λέ- 
ov* « Εἰ δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, » οὐχ ἀλλότριον 
αὐτὸ δειχνύων τῆς τοῦ Λόγον φύσεως. ᾿Αλλ᾽ οὕτως 
ἡνωμένον, εἰ xaX ἔστιν ἰδιοσύστατον, ὡς αὐτό τε δπ- 
άρχειν ἐν Υἱῷ, καὶ Υἱὸν ἐν αὐτῷ διὰ τὴν τῆς οὐσίας 
ταυτότητα, 

AAAOQ. 


'Ex Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναί φαμεν, xai 
οὕτω πιστεύομεν. ᾿Αλλ᾽ οἱ πρὸς μόνον τὸ δυσφη μεῖν 
ἑτοιμότατοι, καὶ τὰ ἄλλα πάντα Ex θεοῦ γενέσθαι 
φασὶ, τοῦ Παύλου γράφοντος: ε Εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ 
οὗ τὰ πάντα. » Εἶτα νομίζουσιν δύνασθαι ἀνατρέπειν 
τὸ ἐχ τῆς οὐσίας εἶναί τε τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα, διὰ 
τὸ φέρεσθαι καὶ χατὰ τῶν ποιημάτων, τὸ, ἐξ οὗ, 
ὅπερ ἐπὶ τοῦ Πνεύματος χείμενον, ἐχ τῆς οὐσίας 
αὐτὸ φυσιχῶς ὑπάρχον ἀποδεικνύον " ἀλλ᾽ ἔστι πρὸς 
τοῦτο λέγειν, ὅτι χαὶ ἐφ᾽ Υἱοῦ χυρίως μὲν χεῖται τὸ 
υἱὸς ὄνομα, χεῖται δὲ χαὶ ἐπ᾽ ἀνθρώπων χαταχρῆ- 
στιχῶς. Καὶ οὐ δή πον τὸ θέσει τισὶ xay χατὰ χάριν 


** [| Cor. viri, 6. 


THESAURUS. 


510 


προσχείμενον, ἀνατρέψει τὺν ἔχοντα φυσιχῶς * οὕτω A tribuitur, subvertit eum qui naturaliter idipsum est : 


xai τὸ, ἐξ οὗ, τῶν ποιημάτων χατηγορούμενον, οὐ 
κατοίσει πρὸς τὴν οἰχείαν ταπείνωσίν τε xal ὁμοιό- 
«nta τὸ τοῦ Πνεύματος ὑψηλόν τε xal θεῖχόν - ἀλλὰ 
μενεῖ μὲν αὐτῷ χυρίως τὸ, ἐξ οὗ, διὰ τὸ ἐχ τῆς οὐ- 
σίας εἶναι τοῦ Πατρός. Χωρήσει δὲ χαὶ ἐπ᾽ ἐχεῖνα, 
διὰ τὸ ἐχ Θεοῦ πρὸς τὸ εἶναι τὰ οὐκ ὄντα δραμεῖν, 
δι᾽ Υἱοῦ δηλαδή. Εἰ δὲ τὸ πλέον οὐδὲν ἐν Πνεύματι 
xai ποιήμασι διὰ τὸ κατηγορεῖσθαι τὸ ἐξ οὗ xas' 
ἀμφοῖν, λεγέτωσαν ἡμῖν ὅτου δὴ χάριν, τοῦ μὲν 
Πατρὸς οἰχοῦντος ἐν ἡμῖν, Χριστὸς ἐν ἡμῖν ἐστιν" 
ἑτέρου δέ τινος τῶν ποιημάτων ἀγγέλου τυχὸν ἣ 
ἀρχαγγέλου ἣ λαλοῦντος ἣ ἐνεργοῦντος ἐν ἡμῖν, οὐχ 
ξπι Χριστὸς καὶ Θεὸς λέγεται χατοιχεῖν *- “Ὅπου δὲ 
ταύτῃ διαφορὰ φαίνεται, πῶς οὐχὶ xal πάντα τὴν 


ita neque illud, ex quo, de creaturis predicatum, 
Spiritus excellentiam atque divinitatem ad creatura- 
rum hunilitatem atque similitudinem pertrahere po- 
terit ; sed proprie quidem de Spiritu dicetur, ez quo, 
quia ex essentia Patris subsistit. Conveniet vero etiam 
creaturis, quia ex Deo, per Filium scilicet, ex nihilo 
ad esse traduct:e sunt. Si vero nihil amplius aut 
excellentius est in Spiritu quam in creaturis, quia, 
ez quo, de utrisque praedicetur : dicant nobis quam 
ob causam, habitante In nobis Patre, Christus in 
nobis.est : alia vero quapiam creaturarum, nimirum 
angelo vel archangelo, aut loquente aut operante in 
nobis, Christus et Deus in nobis habitare non dicitur. 
Quorum vero natura adeo est diversa, quomodo 


φύσιν αὐτῆς ὑπάρχειν ἐξηλλαγμένην ὁμολογεῖν p non etiam naturam eorum magnopere inter se dif- 


ἀναγκαῖον, ὡς τὰ μὲν εἶναι ποιήματα, τὸ δὲ ποιη- 
Tuv, φυσικῶς μὲν ἐνυπάρχον τῷ Ποιητῇ, φοροῦν 
δὲ πάλιν ἐν ἑαυτῷ τὸν ποιητὴν διὰ τῆς φύσεως 
«αυτότητα, καὶ τὸ τῆς οὐσιώδους ποιότητος ἀπαρ- 
άλλακτον; ὶ 

ἀλλο, 


Ἐπιστέλλει τισὶν ὁ Παῦλος, χαὶ μάλα δὴ φρονῶν 
τε xal λέγων ὀρθῶς" « “Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ 
ἄγονται, οὗτοι Θεοῦ υἱοί εἰσιν. Οὐ γὰρ ἑλάδετε 
Πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόδον ἀλλ᾽ ἐλάδετε 
Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν i χράζομεν᾽ 'A66d, ὁ Πα- 
chip. » Οὐχοῦν εἰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον υἱοὺς ἀποδει- 
κνύει Θεγῦ τοὺς ἐν οἷς χατοιχεῖ, χαὶ θείας ἐργάζεται 
φύσεως χοινωνοὺς, ὡς ἐντεῦθεν ἡμᾶς ἠνωμένους ὄν- 
-ας τῷ ὑπὲρ πάντα ὄντι Θεῷ, μετὰ παῤῥησίας ἀνα- 
διᾶν" « ᾿Αδδᾶ, ὁ ΠΙατὴρ, » οὐχ ἐν δούλοις οὐδὲ ἐν 
«slc ποιήμασι τετάξεται" φορέσει δὲ μᾶλλον φυσιχῶς 
«τὸ υἱκιβείας οὐσίας ἀξίωμα, ἐξ αὐτῆς τε ὑπάρχον 
καὶ παρ' αὐτῆς, τοῖς ἁγίοις δι᾽ Υἱοῦ χορηγούμενον, 
διά τε τοῦτο θεοποιοῦν, καὶ εἰς υἱότητα χαλοῦν τοὺς 
&v οἷς ἃν γένοιτο. 
ΑΛΛΟ. 


Γέγραπται πάλιν" € Αὐτὸ γὰρ τὸ Πνεῦμα συμμαρ- 
«κυρεῖ τῷ πνεύματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμὲν τέχνα Θεοῦ. » 
Ὡς γὰρ ix τῆς οὐσίας ὑπάρχον τῆς τοῦ χορηγοῦντος 
αὐτὸ τοῖς ἁγίοις, Χριστοῦ δηλαδὴ, χαὶ ὡς τοῦ Θεοῦ 
Λάγου διὰ Πνεύματος ἡμῖν ἐνοιχιζομένου xal ἐν ἡ μῖν 
«ινομένου, πρὸς τὸ τῆς υἱοθεσίας ἀναδαίνομεν ἀξίω- 


ferre fatebimur ? ita ut bzec quidem sint creature, 
bie vero creandi faeultate praeditus, nsturaliter 
jnezsistens Creatori, yestansque in seipso creatorem 
propter naturg identitatem, atque essentialis quali- 
tatis omnimodam similitudinem ? 


ALIUD. 


Paulus quibusdam ita scribit, idque sane pru- 
denter ac sapienter : « Quicunque enim Spiritu Dei 
aguntur, li sunt filii Dei. Non enim accepistis spi- 
ritum servitutis iterum in timore; sed accepistis 
Spiritum adoptionis flliorum, in quo clamamus : 
Abba, Pater". » Si ergo Spiritus sancius efficit 
fllios Dei eos in quibus habitat, et divine naturz 


C participes facit, ita ut nos Deo ipsi uniti summa 


fiducia clamemus : « Abba, Pater: » certe inter 
servos et creaturas collocari non polest : sed potius 
divinz essentia diguitatem in se gestabit, nimirum 
in ipsa exsistens, et ab ipsa sanctis per Filium 
donatus : atque idcirco deiflcans, et filios eos in 
quibus versatur efficiens. 


426 ALIUD. 

Scriptum est rursus : « Ipse enim Spiritus con- 
testatur spiritui nostro, quod sumus filii Dei *. » 
Nam tanquam ex easentia exsistens ejus qui eum 
sanctis largitur, nimirum Christi, et tanquam Dco 
Verbo per Spiritum in nobis habitante, dignitatem 
adoptionis in. (ilios consequimur : ipsum in nobis 


μα, αὐτὸν ἔχοντες ἐν αὐτοῖς τὸν Υἱὸν, πρὸς Ov καὶ D pabentes Filium, ad quem reformamur, Spiritus sui 


ἀναμορφούμεθα τῇ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ μετοχῇ, 
καὶ εἰς τὸ ἴσον τῆς παῤῥησίας ἀναθαίνοντες σχῆμα, 
τολμῶμεν λέγειν" ε« ᾿Αδδᾶ, ὁ Πατήρ. » Οὐχοῦν τὸ 
Πνεῦμα Θεὸς, εἴπερ ἐργάζεται θεοὺς τοὺς δεχομένους 
αὐτό, 


hj 


AAAO. 

ἐπιστέλλει πάλιν ὁ Παῦλός ctow* ε« Ὥσπερ γὰρ 
ἐφορέσαμεν τὴν εἰχόνα τοῦ χοϊχοῦ, φορέσωμεν τὴν 
εἰχόνα τοῦ ἐπουρανίου * » χοϊχὸν εἶναι λέγων τοῦ ἀν- 
θρωπίνου γένους τὸν ἀρχηγέτην ᾿Αδὰμ, οὗ τὴν εἰχόνα 
πιφορέκαμεν ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραδάσεως 


" Rom. vi, 15, 15. "* ibid. 16. 


** f Cor. xv, 49, 


pariicipes effecti, οἱ ad eamdem cum ipso liberta- 
tem evecti, audemus dicere : « Abba, Pater. » Deus 
itaque est Spiritus, quippe qui participes sui deos 
efficit. | 


ALIUD. 


Paulus rursum ita scribit: « Sicut enim gesta- 
viinus imaginein terrestris, gestemus imaginem coe- 
lestis *. » Terrenum vocat primum generis humsni 
auctorem Adam : cujus imaginem gestaviimus, ia 
similitudine prevaricationis ejus ad mortem atque 


531 


S. CYRILLI ALEXANDHINI AHCHIEP. 


δ 


corruptionem provoluti, Colestem vero Dominum ἃ ᾿Αδὰμ χαταδεδηχότες εἰς θάνατον χαὶ φθοράν. Ἐπ- 


nostrum Jesum Christum , cujus imaginem cum 
accepimus, inbabitentem in nobis vivificantem et 
sanctum Spiritum, ad ipsum rursus vivum Dei Ver- 
bum reformati sumus, rursus incorruptionem con- 
seculi el ad vitam eternam instaurati, « Spiritus 
enim est qui vivificat, » ut Salvator ait "*. Quem- 
admodum igitur, quia Filius est absolutissima Patris 
imago, qui suscipit Filium, suscipit et Patrem : ita 
servala eadem apalogiz ratione, qui recipit imagi- 
nem Filii, hoc est Spiritum, recipit omnino per 
ipsum etiam Filium et Patrem, qui est in Filio. 
Quomodo igitur Spiritus sanctus creaturis annume- 
rabitur, si est omnimoda imago Filii Dei ? Neque 
cnim eo insanie devenient quidam, ut audeant di- 


ουράνιον δὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, οὗ 
τὴν εἰκόνα λαδόντες, τὸ ἐνοιχῆσαν ἐν ἡμῖν ζωοποιόν 
τε xoi ἅγιον Πνεῦμα, πρὸς αὑτὸν ἀναμορφούμεθα 
τὸν ξῶντα τοῦ Θεοῦ Aóyov, πάλιν εἰς ἀφθαρσίαν 
ἀναδαίνοντες, xat εἰς αἰώνιον ἀναχαινιζόμενοι ζωήν. 
« Τὸ γὰρ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν, » χατὰ τὴν αὖ- 
τοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν. Ὥσπερ οὖν ἐπειδήπερ εἰχών 
ἐστιν ἀχριδεστάτη τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ὁ δεξάμενος 
αὐτὸν xai τὸν Πατέρα ἔχει" οὕτως ἐπὶ τὸ ἴσον σχῆμα 
τῆς ἀναλογίας τρεχούσης, ὁ δεξάμενος τοῦ Υἱοῦ τὴν 
εἰχόνα, τοντέστι τὸ Πνεῦμα, ἔχει πάντως δι’ αὐτοῦ 
τὸν Υἱὸν, καὶ τὸν ἐν αὐτῷ Πατέρα. Πῶς οὖν ἐν ποιή - 
μασι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καταριθμηθήσεται, εἴπερ 
ἐστὶν εἰκὼν ἀκαράλλακτος τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ; Οὐ γὰρ 


cere imaginem creatoris posse citra ullam diffe B δή ποὺ καὶ εἰς τοῦτο παρανοίας βαδιοῦνταί τινες, ὡς 


rentiam in creatura elucere, omniaque in se natu- 
raliter habere quecunque; insunt illi eujus est ima- 
go. Si vero Spiritus vocatur imago Filii, Deus itaque 
cst, et non aliter. 


ALIUD. 


Scriptum est rursus : « Prophetze duo vel tres lo- 
quantur **, » Et deinceps : « Si autem omnes pro- 
phetant, introierit autem ip(delis aliquis vel idiota, 
redarguituar ab omnibus, examinatur ab omnibus. 
Et occulta cordis illius manifesta fiunt, et sic ca- 
dens in faciem adorabit Deum, anruntians quia 
vere Deus in nobis est *, » 3977 Cum itaque qui 


Spiritum sanctum acceperunt, habentes in seipsis C 


Deum prophetant, eoque nomine admirandi sunt, 
quomodo erit creatura Spiritus, et non potius su- 
preme illius essenti; consors, naturaliter a Patre 
per Filium in eos qui apti ad accipiendum sunt 
transiens, sicut calor ex igue iu corpora? 


ALIUD. 

Scriptum est etiam : « Qui enim loquitur linguis, 
non hominibus loquitur, sed Deo. Nemo enim audit, 
Spiritu autem loquitur mysteria **, » Ecce Paulus 
aperte dicit Dee loqui ipsum qui linguis loquitur. 
Deinde Deom ostendens esse Spiritum, subjungit : 
« Spiritu autem loquitur mysteria. » Quomodo igitur 


τολμῆσαι λέγειν ἐν τοῖς πεποιημένοις τοῦ ποιοῦντος 
εἰκόνα δύνασθαι διαπρέπειν ἀπαραλλάχτως, καὶ πάν- 
τα φέρειν ἐν ἑαυτῇ φυσιχῶς ὅσαπερ ἐχείνῳ πρόσ- 
ἐστιν, οὗ καὶ ἔστιν εἰχών. Εἰ δὲ εἰχὼν τοῦ Υἱοῦ τὸ 
Πνεῦμα χαλεῖται, Θεὸς ἄρα xo οὐχ ἑτέρως. 

AAAQ. 

Γέγραπται πάλιν’ « Προφῆται δύο ἣ τρεῖς 
λαλείτωσαν. » Εἶτά φησιν. « Ἐὰν δὲ πάντες 
προφητεύσυσιν, εἰσέλθῃ δέ τις ἄπιστο ἢ ἰδιώ- 
τῆς, ἐλέγχεται ὑπὸ πάντων, ἀναχρίνεται ὑπὸ aiv- 
των. Τὰ χρυπτὰ τῆς χαρδίας αὐτοῦ φανερὰ γίνεται, 
καὶ οὕτῳς πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον προσχυνῆσει τῷ 
Θεῷ, ἀπαγγέλλων ὅτι ὄντως ὁ θεὸς ἐν ἡμὲν ἐστιν. » 
Ὅτε τοίνυν οἱ τὸ Πνεῦμα λαμθάνοντες τὸ ἅγιαν, θοὺν 
ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς προφητεύουσι, καὶ διὰ τοῦτα θαν- 
μάζονται, πῶς ἕσται ποίημα, καὶ οὐχὶ ἄλλον τῆς 
ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας μετάληψις σχετικὴ, queulik 
διαδαίνουσα παρὰ Πατρὸς δι᾿ Υἱοῦ πρὸς τοὺς ἀπδεη» 
δείους εἰς τὸ λαδεῖν, ὥσπερ ἂν γένοιτο χαὶ bx πυρὸς 
θερμότης ἐν σώματι; 

ΑΛΛΟ. 

Γέγραπται πάλιν" € Ὁ γὰρ λαλῶν γλώσσαις, oóx 
ἀνθρώποις λαλεῖ, ἀλλὰ τῷ Θεῷ. Οὐδεὶς γὰρ ἀκούει, 
Πνεύματι δὲ λαλεῖ μυστήρια.» Ἰδοὺ τὸν γλώσσαις 
λαλοῦντα, Θεῷ διαλέγεσθαι σαφῶς ὁ Παῦλός φησιν. 
Εἴτα Θεὸν δειχνύων τὸ Πνεῦμα, συνάψας ἑἕπάγει" 
« Πνεύματι δὲ λαλεῖται μυστήρια. » Πῶς οὖν οὐκ 


»on erunt blasphemis rei qui Spiritum sanctum D ἔσονται τοῖς τῆς δυσφημίας ἐγχλήμασιν ἕνοχοι, οἱ 


creaturis annpumerare non verentur? 
ALIUD. 


Paulus rursum ad Corinthios ita scribit : « Nos 
enim templa sumus Dei vivi, sicut dixit Deus : In- 
labitabo in ipsis et inambulabo, et erunt mibi in 
populum, et ego ero ipsis ia Deum **. » Et paulo 
post : « Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, 
qui habitat jo vobis **, » Et rursum : « Si quis tem. 
ylum Dei corrumpit, corrumpet hunc Deus : tem- 
plum enim Dei sanctam est, quod estis vos**. » Cum 
igitur ii qui Spiritum sanctum acceperuut, et. do- 


** Joan. vi, 64. 
δ} Cor. "1, 17. 


τὸ Πνεῦμα τολμῶντες χαταριθμεῖν ἐν ποιήμασιν; 
AAAO. 


Ἐπιστέλλει πάλιν Κορινθίοις ὁ Παῦλος" « Ἡμεῖς 
γὰρ ναοί ἐσμεν Θεοῦ ζῶντος, χαθὼς εἶπεν ὁ θεάς" 
Ἑνοιχήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσονταί 
μοι εἰς λαὸν, καὶ ἐγὼ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς Θεόν. » Καὶ 
πάλιν ἐπὶ τούτοις * « Μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον 
τοῦ Θεοῦ τὸ ἐνοικοῦν ἐν ἡμῖν. » Καὶ πάλιν" « EE τις 
οὖν τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρει, φθερεΐ τοῦτον ὁ Θεός. 
Ὁ γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἴτινές ἐστε 
ὑμεῖς. » Οὐχοῦν εἰ τὸ Πνεῦμα λαδόντες, xai ναὺς 


"[ Cor. xiv, 99. "5 ibid. 24, 29. " ibid. 2. 5511 Cor. vi, 16. "* Ephes. iv, ὅθ, 





515 


THESAURUS. 


574 


καὶ οἶκος Θεοῦ χρηματίζομεν, ὡς Θεὸν ἔχοντες àv A mus εἰ templum Dei vocentur, utpote Deum in 


ἑαντοῖς οἰχοῦνια καὶ ἐμπεριπατοῦντα, χαθὼς γέ- 
γραπται, κῶς οὐ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, xüv μὴ 
βούλωντα! τινες τῶν δι᾽ ἐναντίας, οἷς τὸ μὴ πείθε- 
σθαι τῇ θείᾳ Γραφῇ σύνηθές τε καὶ φίλον ; 


ΑΛΛΟ. 

Ὃ μαχάριος Παῦλος δοῦλον ἑαυτὸν Ἰησοῦ Χριστοῦ 
xai κλητὸν ἀπόστολον ἀποχαλῶν, ἀφωρίσθαι φησὶν 
εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, Εἶτα πάλιν ἑτεροτρόπως τὸ αὐτὸ 
σημαίνων, ἐπιστέλλει πρός τινας ὡς περὶ Θεοῦ" 
« Ὃς ἰχάνωσεν ἡμᾶς διαχόνους Καινῆς Διαθήχης, οὗ 
τράμματος, ἀλλὰ πνεύματος. » Εἰ τοίνυν διαθήκην 
Πνεύματος οἶδεν τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ εἰς ὃ χαὶ 
ἀφωρῖσθαι φησὶ, πῶς οὐ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ; 


ΑΛλΛΟ. 


Γέγραπται πάλιν" « Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγεί- 
ραντος Χριστὸν Ἰησοῦν ix νεχρῶν olxst ἐν ὑμῖν, ὁ 
ἐγείρας Ἰησοῦν Χριστὸν ἐχ νεχρῶν, ζωοποιήσει xal 
«ἃ θνητὰ σώματα ὑμῶν, διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ 
Πνεύματος ἐν ópiv. » ᾿Αλλ᾽ εἴπερ fjv. ὄντως ποίημα 
xal κτίσμα χατὰ τὴν τῶν ἑτεροδόξων μανίαν τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πῶς ὅλην ἔχει τοῦ Θεοῦ τὴν ἐνέρ- 
γειαν ; Οὗ γὰρ δή τις τοσοῦτον, οἶμαι, τοῦ φρονεῖν 
ὀρθῶς ἐκδῆσεται, ὡς τολμήσαι xol μόνον εἰπεῖν τὴν 
θείαν οὐσίαν δι᾽ ὀργάνων τινῶν ἔξωθεν εἰς τὸ εἶναι 
παρενεχθέντων διαχονεῖσθαι πρὸς ἐνέργειαν τὴν ἐξ 
αὑτῆς φυσιχῶς διαδαίνουσαν πρός τινας τῶν ἐπιτη- 


seipsis habentes Inhabitantem atque inambulantem, 
sicut scriptum est : quomodo non sit Spiritus san- 
cius Deus, velint nolint, hzretici quibus usitatum 
illud atque familiare est Scripture fidem dero- 
gare? 

ALIUD. 


Beatus Paulus cum seipsum servum Christi et 
vocatum apostolum nominat, destinatum se in Evan- 
gelium Dei ait "7, Deinde rursus alio modo idipsum 


significans, ad quosdam de Deo ita scribit : « Qui 


sufficientes nos fecit ministros Novi Testamenti, 
non litterzs, sed spiritus **. » Si ergo testamentum 
Spiritus esse novit Evangelium Dei, ad quod desti- 
natum se dicit, quomodo non sit Spiritus sanctus 


B Deus? 


ALIUD. 


Scriptum est rursum : « 8l autem Spiritos ejus 
qui Jesum Christum suscitavit 898 ἃ mortuis, 
babitat in vobis, ipse qui suscitavit Jesum Christum 
a mortuis, viviticabit et mortalia corpora vestra 
per Spiritum suum qui babitat in vobis **, » Atqui 
si, juxta hereticorum insaniam, Spiritus sanctus 
esset creatura, quomodo universam vim atque ope- 
rationem Dei habet? Neque enim quisquam ita 
emote, ut arbitror, mentis erit, ut audeal dicere 
divinam essentiam per organa quzdam extrinsecus 
ereata. administrare operationem, quz ipsa natura- 
liter in quosdam transit, quí apti sunt ad accipien- 


δείων πρὸς τὸ λαδεῖν. Ἐπειδὴ δὲ ζωὴ μὲν ἔστι κατὰ C dum. Cum igitor Filius sit naturaliter vita, vivi- 


φύσιν ὁ ΥΧ)ὸς. ζωοποιεῖ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ παρ᾽ αὐτοῦ χω- 
puroipevov, ἀνάγχη λοιπὸν ix τῆς οὐσίας ὑπάρχειν 

ly αὐτὸ τῆς $99 Χίον καϊθεον, xal πᾶσαν αὐτοῦ 
τὴν τε ϑίναμιν χαὶ τὴν ἐνέργειαν ἔχον, ὥσπερ ἂν εἰ 
xal ὕδατος ἀτμὶς ἀναδαῖνοι, xai δι᾿ ὧν ἐνεργεῖ τοὺς 
παρ' οἷς ἂν γένοιτο ψύχουσα, τοῦ ἐχπέμποντος αὐὖ- 
τὴν τὴν φύσιν σημαίνουσα. 


AOTOZ AA. 


IHlapdüecic ῥητῶν ἐφεξῆς, ἐν οἷς ἔστι τὸν ἐπι- 
τηροῦντα θεωρεῖν, ὅτι Θεὸς τὸ Πγεῦμα, καὶ τὴν 
αὑτοῦ ἐνέργειαν ἔχον τῷ Υἱῷ πανταχοῦ, καὶ 
obx ἀπεξενωμένον τῆς οὐσίας αὑτοῦ ὁμοῦ δὲ 
διδάσκουσιν ὅτι Θεοῦ 1εγομένου κατοικεῖν àv 
ἁμῖν, τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ ἐνοικοῦν. 

Bighc Τιμόθεον 6 Παῦλος " « Τὴν χαλὴν παραθήχην 
φύλαξον, διὰ Πνεύματος ἀγίου τοῦ ἑνοιχοῦντος ἐν 
fpiv.» Πρὸς Ῥωμαίους " « Οὐ τολμῶ μὲν λαλεῖν τι, 
ὧν οὐ κατειργάσατο Χριστὸς δι' ἐμοῦ, εἰς ὑπαχοὴν 
ἐθνῶν λόγῳ καὶ ἔργῳ, ἐν δυνάμει σημείων καὶ τερά- 
wey, ἂν δυνάμει Πνεύματος Θεοῦ. » Καὶ πάλιν" 
« Παραχαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, διὰ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύ-- 
watoc, συναγωνίσασθαί μοι ἐν ταῖς προσευχαΐς. » 
Πρὸς Κορινθίους" «Ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν 
ναὺὴς τοῦ ἐν ὑυῖν ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε 
? fom. vir, 11. 


1 Rom, 1, 1. '* HE Cor. 1]. 6. 


ficat autem Spiritus, quem ipse largitur, fatendum 
itaque est ejusdem) illum essentie esee cujus esl 
Filius et Deus, universamque illius vim atque ope 
rationem babere, veluti si ex aqua vapor ascendat, 
et per suam operationem qua eos ad quos perve- 
nit refrigerat, naturam ejus unde emitltur signi- 
ficat, 


ASSERTIO XXXIV. 


Testimonia quibus docetur quod Spiritus sit. Deus 
et eamdem omnino cum Filio operationem habeat : 
quodque nom sit alienus. ab ipsius. esseniia : hoc 
eliam ex iis docetur, quod, cum Deus in nobis ha- 
biture dicitur, Spiritus sit qui inhabitat. 


Paulus ad Timotheum scribens alt : « Bonum de- 
positum serva, per Spiritum sanctum qui habitat in 
nobis *. » Ad Romanos vero: « Non audeo loqui 
aliquid eeram quie non. fecit. Christus per me in 
obedientiam gentium verbo et opere, in virtute 
signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus Dei *'. » 
Et rursus : « Obsecro igitur vos, fratres, per Do- 
minum nostrum Jesum Christum, et per charitatem 
Spiritus sancti, ut adjuvetis me in orationibus ve- 
stris **. » Ad Corinthios : « Àn ignoratis quia cor- 
pora vestra templum  Spirítus sancti sent, qui in 


e ]l Tim. 1, 14. *! Rom, xv, 18. ^ ibid, 30. 


51S 


S. CYRILLI! ALEXANDRINI ARCIIHIEP. 


516 


vobis est, quem habetis a Deo*?? » Et rursus : « Qui A ἀπὸ τοῦ Θεοῦ; » Καὶ πάλιν" € Ὁ χολλώμενος τῷ 


adhizeret Domino, unus Spiritus est **. » Ecce aperte 
hic Spiritum Dominum esse ait ; 939 apertius vero 
id faciens, ita rursus de Judzis scribit: « Usque ad 
hodiernum diem idem velamen in lectione Veteris 
Testamenti manet non revelatum, quoniam in Chri- 
sto evacuatur. Sed usque in hodiernum diem cum 
legitur Moses, velamen super cor ipsorum jacet. 
Quando autem convertuntur ad Dominum, aufertur 
velamen : Dominus vero Spiritus est, Ubi autem 
Spiritus Domini, ibi libertas **. » Et rursus : « Nos 
autem omnes discooperta facie gloriam Domini in- 
tuentes in eamdem imagiuem reformamur, a gloria 
in gloriam sicut a Domini Spiritu **. » Cum igitur 
unus sit Dominus Jesus Christus, juxta Pauli sen- 


Κυρίῳ, ἕν Πνεῦμά ἐστιν. » Ἰδοὺ σαφῶς ἐνθάδε Πνεῦ- 
μα λέγει Κύριον σαφέστερον δὲ τοῦτο ποιῶν, ἐπι- 
στέλλει πάλιν περὶ τῶν Ἰουδαίων " « "Aypt γὰρ τῆς 
σήμερον ἡμέρας τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῆς Παλαιᾶς 
Διαθήχης μένει μὴ ἀναχαλυπτόμενον, ὅτι ἐν Χριστῷ 
χαταργεῖται. ᾿Αλλ᾽ ἕως σήμερον ἡνίχα ἀναγινώσχη- 
ται Μωσῆς, χάλυμμα ἐπὶ τὴν χαρδίαν αὑτῶν χεῖται. 
*Hy(xa δ᾽ ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς Κύριον, περιαιρεῖται 
τὸ χάλυμμα. Ὁ δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν. Οὗ δὲ 
τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐχεῖ ἐλευθερία. » Καὶ πάλιν" 
« Ἡμεῖς δὲ πάντες ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν 
δόξαν Κυρίου χατοπτριζόμενοι, τὴν αὑτὴν εἰχόνα 
μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπὸ 
Κυρίου Πνεύματος. » Ὅτε τοίνυν εἷς ἐστι Κύριος 


tentiam, Dominum vero Spiritum vocet , nullam B Ἰησοῦς Χριστὸς, χατὰ τὴν τοῦ Παύλον φωνὴν, Ko- 


itaque agnoscit differentiam Filii et Spiritus, sed 
tanquam ex ipso et in ipso naturaliter exsistentem 
Domini nomine appellat. 


ALIUD. 


Scribit rursum : « Quis enim cognovit mentem Do- 
mini, qui instruat eum? Nos autem mentem Christi 
liabemus κ΄, » Spiritum in nobis habitantem ita vo- 
cans. Cum igitur vocatus sit Spiritus mens Christi : 
quomodo sit creatura , cum fleri non possit ut di- 
vina atque incorruptibilis natura habeat in se 
essentialiter aliquid eorum qua extrinsecus sunt? 

ALIUD. 

Invenitur etiam scriptum , imo potius beatus 
evangelista Joannes inquit : « In. hoc cognoscimus 
quia in ipso manemus, et ipse In nobis, quia de 
Spiritu suo dedit nobis **. » Si ergo inhabitante in 
uobis per participationem Spiritu, Deus est qui 
inhabitat, nosque in ipso sumus, atque ipse in nobis, 
quia Spiritum in nobis gestamus : quomodo non erit 
Spiritus Deus, qui totam Dei ac Patris deitatem in 
se essentialiter continet, cujus et Spiritus est, el 
per Filium creaturis donatur ? 


ALIUD. 


Christus Judzeos alloquens ita alicubi loquitur : 
«Si vero in digito Dei ego ejicio dzmonia, ve- 
nit ergo in vos regnum Dei **? » Digitum Dei hic 
Spiritum sanctum vocat, qui quodammodo ex divina 
essentia oritur, et naturaliter ex ea dependet, sicut 
digitus ex humana manu. Braebium enim et dex- 
wam Dei sacra Scripture Filium vocapt, juxta 
illud : « Salvavit eum dextera ejus, et. brachium 
sanctam ejus 75.» Et rursum: « Domine, sublime est 
l.rachium tuum, et nesciverunt; ubi autem coguove- 
riut, confundentur **, » Quemadmodum igitur bra- 
€ ium naturaliter coaptatum est integro corpori, 
3A&Q0 omniaque operator que menti placent, 
eb inuugere solet, digito utens : ita et Verbum 
Dei ex ipso etin ipso naturaliter coaptatum, ut ita 


411 Cor. v1, 19. 
“ Luc. xi, 90. 


* ibid. 17. 


2 P:al. acu, d. "! Isa. nn, 1. 


*5 IE Oor. in, 14.17. 


ριον δὲ τὸ Πνεῦμα χαλεῖ, οὐδεμίαν ἄρα φύδεως οἷδε 
διαφορὰν τοῦ Υἱοῦ xal Πνεύματος, ἀλλ᾽ ὡς ἐξ αὐτοῦ 
καὶ ἐν αὐτῷ φυσικῶς ὑπάρχον τῷ τἧῆἧς χυριότητος 
ὀνόματι χαλεῖ. 
ἄλλο. | 

Γράφει πάλιν" « Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου, ὃς 
συμδιδάσει αὐτόν ; Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν» 
τὸ Πνεῦμα λέγων τὸ ἐνοικοῦν ἐν ἡμῖν. Ὅτε τοίγυν volg 
ἀπεχλήθη Χριστοῦ πῶς ἂν εἴη τῶν πεποιημένων, 
οὐχ ἐνδεχομένου τὴν θείαν καὶ ἀχήρατον φύσιν ἔχειν 
€t τῶν ἔξωθεν οὐσιωδῶς ἐν αὑτῇ ; 


ΑΛλυ. 


Εὑρίσχεταί που γεγραμμένον, μᾶλλον δέ φῆσιν ὅ 
μαχάριος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης " ε Ἐν τούτῳ T- 
νώσχομεν ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν ὁ Θεὸς, ἐκ τοῦ Πνεύμα» 
τος οὗ ἔδωχεν ἡμῖν. » ΕἸ τοίνυν ἐνοικισθόντας pl 
διὰ μετοχῆς τοῦ Πνεύματος, Θεός ἐστιν ὃ Ἐνοιπῶν, 
καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν αὐτῷ γινόμεθα, αὐτὸς δὲ πάλιν dv 
ἡμῖν, διὰ τὸ Πνεῦμα φορεῖν, πῶς οὐχ ἔσται τὸ Βνεῖῦ- 
μα Θεὸς, ὅλην ἔχων οὐσιωδῶς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἰδιότυτα 
τοῦ Πατρὸς xai Θεοῦ, οὗ καὶ Πνεῦμά ἐστι δι᾽ Υἱοῦ 
τῇ χτίσει χορηγούμενον ; 

AAAOQ. 


Φησί που Χριστὸς Ἰουδαίοις προσδιαλεγόμενοξ" 
« Εἰ δὲ ἐν δαχτύλῳ Θεοῦ ἐγὼ ἐχδάλλω τὰ δαιμόνια, 
ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς fj βασιλεία τοῦ Θεοῦ ; » Καὶ 
δάχτυλόν φησιν ἐνθάδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τρόπον 
«ινὰ τῆς θείας οὐσίας ἐχπεφυχὸς χαὶ φυσικῶς αὐτῆς 
ἐχχρεμάμενον, ὥσπερ χαὶ ὁ δάχτυλης ἐκ τῆς ἀνθβω- 
πείας χειρός. Βραχίονα μὲν γὰρ xax δεξιὰν Θεοῦ τὸν 
Υἱὸν ἀποχαλοῦσιν αἱ θεῖαι Γραφαὶ, κατὰ τό" ε "Eow- 
σεν αὑτὸν ἧ δεξιὰ αὑτοῦ, xal ὁ βραχίων ὃ ἅγιος αὖ- 
toU. » Καὶ κάλιν᾽ « Κύριε, ὑψηλός σον 6. βραχίων, 
xaX οὐχ ἤδεισαν᾽ γνόντες δὲ αἰσχυνθήσονται. » "Qs- 
περ οὖν ὁ βραχίων φυσιχῶς ἐνήρμοσται τῷ ὅλῳ σώ» 
ματι, πάντα ἐνεργῶν ὅσαπερ ἂν δόξῃ τῇ διανοίᾳ, κα’ 
ταχρίει δὲ συνήθως, τῷ δαχτύλῳ πρὸς τοῦτο κεχβῆ" 
μένος οὕτω τὸν μὲν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐξ αὐτοῦ κεὶ 
** ilid. 18. 


*' | Cor. 1, 16. ** 1 Joan. iv, 15. 


517] 


ἐμ Ξεφυχότα ληγιζώμεθα, ἐν δὲ τῷ Υἱῷ φυσιχῶς τε 
xai οὐσιωδῶς διῆχον παρὰ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα, δι᾽ οὗ 
τὰ πάντα χρίων ἁγιάζει. Οὐχοῦν οὐχ ἀλλότριον οὐδὲ 
ἀπεξενωμένον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῆς θείας φύσεως 
φαίνεται, ἀλλ' ἐξ αὐτῆς καὶ ἐν αὐτῇ φυσιχῶς. Ὥσπερ 
οὖν καὶ ὁ τοῦ σώματος δάχτυλος ἐν τῇ χειρὶ, ὁμοφυὴς 
ὧν αὐτῇ, xaX χεὶρ αὖ πάλιν ἐν τῷ σώματι οὐχ 
ἑτεροούσιος ὡς πρὸς αὐτὸ τυγχάνουσα. Τούτων δὲ 
ἡμῖν ἐχόντων τῇδε, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμά ἐστι, χαὶ 
οὐχ ἑτέρως. 
AAAO. 


Atytt που άλλων ὁ μαχάριος Aa615, xal τοὺς λό- 
τοὺς ἀνατείνων πρὸς τὸν Θεόν" « Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ 
τοῦ Πνεύματός σου; καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπον σου ποῦ 
φύγω; Ἐὰν ἀναδῶ εἰς τὸν οὐρανὸν, σὺ ἐχεῖ εἴ “ ἐὰν 
χαταδῶ εἰς τὸν ἄδην, πάρει. Ἐὰν ἀναλάδω τὰς 
κιἐρυγάς goo κατ᾽ ὄρθρον, xal χατασχηνώσω εἰς τὰ 
ἔσχατα τῆς θαλάσσης, χαὶ γὰρ ἐχεῖ ἡ χείρ σου ὁδη- 
γῆσει με, χαὶ καθέξει με ἡ δεξιά σον.» "Ote τοίνυν 
«ὃ Πνεῦμα χαὶ πρόσωπον ἀποχαλεῖ τοῦ Πατρὸς ὡς 
ἐξεικονέζον διὰ τῆς θεοπρεποὺς ἐνεργείας τὴν ἐξ ἧς 
ἐστιν οὐσίαν᾽ ἀποχαλεῖ δὲ χαὶ χεῖρα διὰ τὴν ἐνυπάρ- 
χουσαν αὐτῷ παντουργὸν δύναμιν, πῶς οὐχ ἂν εἴη 
Θεὸς κατ᾿ οὐαίαν τῷ Πατρὶ συνημμένον, ἐξ αὐτοῦ 
τε ὃν xal ἐν αὐτῷ, ὥσπερ οὖν καὶ ἡ χεὶρ τοῦ ἀνθρω- 
*slou σώματος οὗ χεχώρισται, δέδεται δὲ μᾶλλον ἐν 
αὐτῷ xai ἐῤῥιζώθη φυσιχῶς. 

ΑΑΛΟ. 


TIIESAURUS. 5.8 
ἐν αὐτῷ φυσιχῶς ἡρμοσμένον, ἵν᾽ οὕτως εἴπω, xat A dicam, atque emanantem existimemus, et in Filic 


naturaliter atque essentialiter procedere ἃ Patre 
Spiritum, per quem omnia ungens sanctificat, Quo- 
circa non est alienus vel extraneus a divina natura 
Spiritus sanctus, sed ex. ipsa et in ipsa naturaliter. 
Sicut digitus in manu ejusdem naturze cum ipsa est, 
et vicissim manus in corpore nequaquam diverse 
substantize ab ipso corpore'est. Quz cum ila sint, 
Deus cerle est. Spiritus sanctus, neque aliter sen- 
tiendum est. 


ALIUD. 


Psalmista David alicubi ad Deum ita exclamat : 
« Quo ibo a Spiritu tuo ?-et quo a facie tua fugiam? 
Si ascendero in coelum, tu ibi es; si in infernum de- 
scendero, ades. Si suscipiam alas meas diluculo, et 
habitabo ín extremis maris; etenim ibi manus tua 
deducei me, et detinebit me dextera tua **. » Cuin 
igitur Spiritum etiam faciem Patris appellet, veluti 
exprimens, per divinam ipsius operationem, essen- 
liam ex qua est: cumque etiam eum manum vo- 
cet, propter virtutem omnipotentem quz ei Inest : 
quomodo non sit Deus, qui secundum essentiam 
Patri copulatus est, atque ex ipso et in ipso est: 
queinadmodum et manus non est separata ἃ cor- 
pore humano, sed potius naturaliter ei inheret, 


ALIUD. 


"Qu Θεὸς τὸ Πνεῦμα, xoi ἐντεῦθεν eloóps0a: Ὁ C, — Quod Spiritus sit Deus, etiam binc intelligi po- 


τῶν ἀκοστόλων κρόχριτος, ᾧ τὸ θεῖον μυστήριον 
eligt καὶ αἷμα, χαθά φησιν ὁ Σωτὴρ, οὖκ ἀπεχάλυ- 
ᾧεν, δὴ ὁ Ἠατὴῤ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς λέγει που πρὸς 
4 , προσάγοντα μὲν τὴν τοῦ χωρίον τιμὴν, 
ἀπονοσφισάμενον δέ τι μέρος ἀπ᾽ αὐτῆς " « ᾿Ανανία, 
διὰ εἰ ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς τὴν χαρδίαν σον ψεύ- 
σασθαῖσε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, χαὶ νοσφίσασθαι ἀπὸ τῆς 
tute τοῦ χωρίου ; » Εἶτα συνάπτει πρὸς τούτοις τό" 
« Οὐχ ἐψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ. » Οὐχοῦν εἰ 
ὁ τῷ Πνεύματι τῷ ἀγίῳ ψευδόμενος, τῷ Θεῷ ψεύ- 
6s tat, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα καὶ ἐν Θεῷ φυσιχῶς. 


AAAO. 
Ταλάταις ἐπιστέλλων ὁ Παῦλός φησι" « Texvía, 


test : Ῥγβδοίρυυς apostolorum Petrus, cui divinum 
mysterium caro et sanguis, ut inquit Salvator, non 
revelavit, sed Pater qui est in coelis 5, ita 
alicubi ad Ananlam offerentem agri sui pretium, 
sed aliquam ejus portionem detrahentem, loquitur : 
« Ananía, cur Satanas implevit cor tuum, et men- 
titus es Spiritui sancto, tibique attribuisti de pretio 
loci ? » Et addit : « Non es mentitus hominibus, sed 
Deo ?*, » Si ergo Spiritui sancto mentiens, Deo men- 
titer, Deus itaque est Spiritus, et in Deo natura- 
liter exsistit. 


9&1 ALIUD. 
Paulus ad Galatas scribens ita ait : « Filioli, quos 


οὃς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν D iterum parturio, quoadusque formetur Christus in 


ὑμῖν. ν Εἰ δὲ μορφοῦται Χριστὸς ἐν ἡμῖν διὰ τῆς 
Πνεύματος ἐνεργείας, διὰ πάσης ἀρετῆς ἀναπλάττων 
ἡμᾶς εἰς οἰκείαν ἐμφέρειαν, καὶ πνευματιχοὺς ἐπερ- 
γαζόμενος, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ τὸ ὡς αὐτὸς 
ἐν ἡμῖν μορφούμενον. 

AAAO. 

Τὰ ix τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας cüoy- 
γελιζόμενος ἀγαθὰ, φησί που Θεὸς περὶ τῶν ἑαυτοῦ 
φοιμνίων, ὅτι « ᾿Αναστήσω αὐτοῖς ποιμένας κατὰ τὴν 
καρδίαν μου, καὶ ποιμανοῦσιν αὐτὰ ποιμαίνοντες μετ᾽ 
isiotf-nc. » Παῦλος δὲ τῆς ἀληθείας ὁ κήρυξ τοῖς 


τι Ps2l. cxxxvin, 1-ἰ0. 07? Math. xvi, 17. 


'* Act, v, 5, 4. 


vobis **. » Si vero formatur Christus in nobis per 
operationem Spiritus, per. omnem virtutem refor- 
mans nos in propriam similitudinem et spiritales 
efficiens, Deus itaque est Spiritus Christi, quippe 
qui, ut Christus, in nobis forreatur. 

ALIUD. 


Deus bona qus adventus Salvatoris nostri esset 
allaterus, prasnuntians, ita alicubi de suis gregibus 
ait : «Suscitabo ipeis pastores secundum cor meum, 
et pascent greges cum scientia **. » Paolus vero 
praeco veritatis Ephesiorum senioribus scribens : 


** Galat. 1v, 19. "5 Jerem, n, 15. 


, Wm suum est. 


519 

« Auendite , 
quo vos Spirilus sanctus posuit episcopos "*. » Cum 
igitur ea quz Deus promisit se faeturum, Spiritus 
sanctus cum potestate facit οἱ prsestat, suscitans pa- 
stores, ut per prophetas promissum esi, non esi 
igitur alienus a divina essentia Spiritus, sed tanquam 
naturalis operatio atque essentialis, et inexsistens 
ipsi, οἱ ex ipsa procedens, et in ipsa manens, omnia 
operatur qua Deus, 

ALIUD. 


Christos alicubi ad Patrem de nobis ita. dicit : 
« Sanctifica ipsos in veritata tua 75. » lpse quoque 
Deus per Ezecbielem prophetam : « Etero ipsis 
Deus, et ipsi erunt mihi populus. Et cognoscent 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 
inquit, vobisipsis, et omni gregi in A Ἐφεσίων πρεσδυτέροις προσομιλῶν᾽ € Προσέχετε, 


986 


φησὶν, ἑαντοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔθετο ἐπισχόπους. » Ὅτε τοίνυν 
ἅπερ ὑπέσχετο δρᾷν ὁ θεὸς μετ᾽ ἐξουτίας τὸ Πνεῦμα 
ᾳλῃροῖ, χαὶ ποιμένας ἐγείρει κατὰ τὴν ἐν προφῆται: 
ἐπαγγελίαν, οὐχ ἀλλότριον ἄρα τῆς θείας οὐσίας 
ἐστὶν, ἀλλ᾽ ὡς ἐνέργεια φυσιχή τὰ xal οὐσιώδης καὶ 
ἐνυπόστατος, ἐξ αὐτῆς προϊοῦσα καὶ kv αὐτῇ μένον- 
qa πάντα ἐργάζεται τὰ τοῦ Θεοῦ. 
AAAO. 

Λέγει που Χριστὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα κερὶ 
ἡμῶν' « ᾿Αγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου. » A5- 
τός τε πᾶλιν φησὶν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου Ὧεζε- 
xd « Kai ἔσομαι αὐτοῖς θεὸς, xaX αὐτοὶ ἔφονταί 


genies quia ego sum Dominus, qui βαποιίθοο p μοι λαός. Καὶ γνώσονται τὰ ἔθνη ὅτι ἐγὼ Κύριος, ὁ 


ipsas "".» Si ergo, cum Deus dicat se sanctificare 
eos qui sibi adherent, Spiritus illam premissionen 
praestat, atque sanctificat, Deus itaque est Spiritus, 
et non alienus a suprema omnium essentia. : 


ALIUD. 


lucarnatum esse Dei Verbum universa "sacra 
Scriptura confirmat, et ipsi heretici fatentur. 
Cuin autem scriptum sit de ipeo quod aliquando 
ductus fuit Bpiritu in desertum: aliquando vero 
ductus fuit Jesus virtute Spiritus in Galilseam : di- 
eant nobis isti qui Spiritum a divina essentia exclu- 
dunt et creaturis annumerare non verentur, quo» 
modo Filius, sapientia et potentia Patris, virtute ac 


ἁγιάζων αὐτούς. » El τοίνυν Θεοῦ λέγοντος ἁγιάζειν 
τοὺς αὐτῷ προσεδρεύοντας, τὸ Ἐνεῦμά ἐστι τὸ τὴν 
ὑπόσχεσιν ἀποπληροῦν xal ἁγιάζον, Θεὸς ἄρα τὸ 
Πνεῦμα, καὶ οὐχ ἀλλότριον τῆς ἀνωτάτω πισῶν οὐ- 
αἰας. 

ἀλλο. 

Ἐνανθριυκῇσαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, πᾶδα μὲν ἢ 
θεία διϊσχυρίζεναι Γραφὴ, καὶ αὐτοὶ δὲ πάντως ὁμο- 
λογήσουσιν οἱ &' ἐναντίας. Ἐπειδὴ δὲ γέγραπται 
κερὶ αὐτοῦ͵ ὅτι κοτὸ μὲν ἤγετο τῷ Πνεύματι εἰς τὴν 
ἔρημον, sock δὲ καὶ ἤγετο ὃ Ἰησοῦς ἐν τῇ δυνάμει 
τοῦ Πνεύματος εἰς τὴν Γαλιλαίαν, λεγένωσαν fulvel 
τῆς θείας οὐσίας τὸ Πνεῦμα διορίζοντες καὶ τολμῶν- 
τες αὐτὸ τοῖς χτίσμασιν ἐγχαταριθμεῖν, τίνα τρόπον 


vi Spiritus in Galil»am ductus fuerit, οἱ diabolum C ὁ Υἱὸς ἡ σοφία xaX δύναμις τοῦ Πατρὸς, τῇ δυνάμει 


in deserto per Spiritum vícit?* Anne ita 3449 viri- 
bus destitutum dicere audebunt, aut potius tanta 
imbecillitate laborasse affirmabunt, ut Spiritus, qui 
ex bsreticorum opinione factus et creatus est, ope 
indiguerit? At quomodo est Dominus virtutum, qui 
creaturz auxilio eget ? Cacteruin. hoc vel sola cogità- 
tione absurdum est. Deus itaque est Spiritus, qui 
in Filio a Patre naturaliter exsistit, atque univer- 
sam ipsius operationem habet. Vicit autem diabolum 
Verbum per Spiritum, ut ea utens potentia quam 
essentialiter in se habet, diabolo quidem in solitu- 
diae resistens, in Galilea autem signa efficiens. 
-Omnia enim a Paire per Fillum in Spiritu sancto 
facta sunt. 


τοῦ Πνεύματος εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἀνήγετο, xal τὸν 
διάδολον ἐν τῇ ἐρήμῳ διὰ τοῦ Πνεύματος ἑνέκα χαὶ 
χατηγωνίζετο. "Apa xa ἰσχύος αὐτὰν ἐνδεᾶ ed 
σουσι λέγειν, μᾶλλον δὲ εἰς τοσαύτην 

νειαν ἐλθεῖν, ὡς ἐν χρείᾳ χαθεστηχέναι τῆς um τοῦ 
Πνεύματος βοηθείας τοῦ πεποιημένου xai Exuspí- 
vou, χατὰ τὸν τῶν ἑτεροδόξων λόγον ; Καὶ πῶς Ea 
τῶν δυνάμεων Κύριος ὁ διὰ χτίσματος βοηθούμενο; ; 
᾿Αλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. θεὸς ἄρα 
τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἐν ΥἹῷ παρὰ Πατρὸς φυσιχῶς 
ὑπάρχον, xal ὅλην αὐτοῦ τὴν ἐνέργειαν ἔχον. "Evep- 
γὸς δὲ ὁ Λόγος εἰς τὴν ἐπ᾽ ἐχείνῳ νίχην διὰ Πνεύ- 
ματος ἣν, ὡς ταύτῃ χεχρημένος ἰσχύϊ, ἔχων τὸ 
οὐσιωδῶς ἐν ἑαυτῷ, τῷ διαδόλῳ μὲν κατὰ τὴν ἔρ» 


pov ἀντιστατοῦν, ἐν δὲ τῇ Γαλιλαίᾳ τὰς διὰ τῶν σημείων δυνάμεις ἐπιτελοῦν, Τὰ γὰρ πάντα παρὰ [|α- 


τρὸς δι᾿ Υἱοῦ ἐν Πνεύμαοι. 
ALIUD. 


Deus alicubi ita ait : « Nonne ccelum et terram 
ego impleo **? » [mplet vero quia ubique per Spiri- 
Quod intelligens Psalmista dixit : 
« Quo ibo a Spiritu tuo? 8i ascendero in ccelum, tu 
ibi es. Si descendero in infernum, ades 3"... Bi 
ergo Deus per Spifitum omnia implet οἱ ubique 
adest, θεὰς itaque est Spiritus, quippt qui omnia 
implet ut Des. 


7 Act. xx, 98. 15 Joan, xvii, 17. 


**! Ezech. xxxvii, 27, 28. 


AAAO. 


Φησί που Θεός" « "H οὐχὶ καὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν 
γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος ; » Καὶ πληροῖ δηλον- 
ότι, πανταχόθεν διὰ Πνεύματος παρών. "Οπὲρ εἰδὼς 
ὁ Ψαλμῳδὸς ἔλεγε᾽ « Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύ- 
ματός cou; 'Eàv ἀναδῶ εἰ; τὸν οὐρᾶνὸν, σὺ ἐκεῖ εἶ. 
'Exv καταδῶ εἰς τὸν ἄδην, πάρει. 5 Bi. τοίνυν διὰ 
τοῦ Πνεύματος πληροῖ μὲν τὰ πάντα Geb;, πάρεστι 
δὲ πανταχοῦ, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα, τὸ νὰ πάντα πλη» 
ροῦν ὡς Θεός. 


*! Jerem. xxin, 34. *' Psal cxxsunt, 9. 


D81 
AAAO. 
᾿Αθηναίοις ὁ Παῦλος τὰ πρὸς εὐσέθδειαν διαλεγό- 
μενος, xal τὸν ἀληθῆ καταγγέλλων Θεὸν, ἔφασχεν, 
ὡς € Ἐν αὐτῷ ζῶμεν, xal χινούμεθα, xal ἐσμέν. » 
Ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὴν τοιαύτην 
ἐνέργειαν τὴν ἐν ἡμῖν γινομένην παρὰ Θεοῦ, τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι περιτίθησι λέγων’ « Τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ 
ζωοκοιοῦν. » Θεὸς οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἐν ᾧ ζῶμεν 
καὶ χινούμεθα xai ἐσμὲν, χατὰ τὴν τοῦ Παύλον 
φωνὴν, καὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαρτυρίαν. 
* ἀλλο. 
Λέγει που Χριστὸς περὶ τῶν ἀξίων, εἰς τὸ xal 


θεότητος μετασχεῖν’ « Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐλευσόμεθα, 
καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα. » ᾿Αλλ᾽ ἔστι δῆλον 


THESAURUS. 


589 
ALIUD. 

Paulus apud Athenienses de religione disserens, 
verumque Deum annuntiaus, « In Deo vero, inquit, 
vivimus et movemur et sumus **, » Dominus autem 
noster Jesus Christus banc operationem qua in 
nobis fin a Deo Spiritui sancto ascribit, dicens : 
« Spiritus est qui viviflcat **. » Deus itaque est Spi- 
ritus in quo vivimus et movemur et sumus, juxta 
P'auli verba et Salvatoris nostri testimonium. 


ALIUD. 
Christus alicubi de iis qui participatiome deitatis 
digni sunt, ita dicit : « Ego et Pater veniemus, et 
mansionem apud eum faciemus **. » Atqui constat 


ὅτι vol; ἁγίοις ἑνοιχεῖ διὰ Πνεύματος. Ὅτε τοίνυν τὴν B eum per Spiritum in sanctis. habitare. Cum ergo 


«οὔ Πατρὸς παρουσίαν, ὁμοίως δὲ καὶ τὴν τοῦ Υἱοῦ 
«b Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀναπληροῖ, πῶς οὐχ ἔσται δῆλον, 
ὡ; οὐ διώρισται τῆς οὐσίας τῆς θείας, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῆς 
φυειχῶς ἐχπεμκόμενον, ὅλην ἔχει τοῦ Πατρὸς xai 
«οὔ Υἱοῦ τὴν ἐνέργειαν ; Καὶ ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ 
τοῖς ἁγίοὶς παρὰ Πατρὸς 5v Υἱοῦ πεμπόμενον, αὑτὸς 
μαρτυρήσει λέγων ὁ Σωτήρ' « Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Πα- 
ράχλητος ὃν ἐγὼ πέμψω παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ Πνεῦ- 
μα τῆς ἀληθεία;͵ ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐχπορεύεται, 
ἐχεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ. » Καὶ πάλιν « Ὁ 
δὲ Παράχλητος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ πέμψει ὁ Πατὴρ 
ἂν τῷ ὀνόματί μον, ἐχεῖνος διδάξει ὑμᾶς, χαὶ ὑπο. 
μνήπει ὑμᾶς πάντα ὅσα εἶπον ὑμῖν.» 


AAAOQ. 


C 
Ἱκορινθίοις ὁ ᾿Δπόστολος ἐπιστέλλων, περὶ ἑαυτοῦ 


ψησιν ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπιστολῆς ε Παῦλος ἀπόστολος 
"aevo Χριστοῦ. » Ἰδοὺ σαφῶς ἐνθάδε τὸ τῆς ἀπὸ- 
ονωδοῦνομα καὶ πρᾶγμα παρὰ Χριστοῦ xa Ἰη- 
σοῦ ϑιοχορίζεται λαμόάνειν. Ἐν δὲ ταῖς Πράξεσι 
τῶν ἀποστόλων γέγραπταί τι τοιοῦτον᾽ « Λειτουβ- 
γούντωον δὲ αὐτῶν τῷ Κυρίῳ, καὶ νηστενόντων, εἶπε 
*b Πνεῦμα τὸ ἅγιον’ ᾿Αφορίσατε δή μοι τὸν Βαρνά- 
αν, καὶ τὸν Σαῦλον εἰς τὸ ἔργον ὃ προσχέχλημαι 
αὑτοὺς,» Εἰ τοίνυν χαχληχότος αὐτὸν εἰς ἀποστολὴν 
«οὐ νεύματος, παρὰ Χριστοῦ Ἰησοῦ χεκχλῇσθαί 
φησι, δείχνυται σαφῶς οὐχ ἀλλότριον τῆς οὐσίας τοῦ 
Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ᾿Αλλ᾽ ἐν αὐτῷ xal ἐξ aó- 
«τοῦ, καὶ ὥσπερ ἐνέργειά τις φυσιχὴ πάντα δυναμέ- 
vnb πλτροῦν ὅσα χαὶ βούλεται. 


AAAO, ὅδει τέλειον τὸ Πγεῦμιι τὸ ἅγιον καὶ οὐδὲν 
ἀτε.λὲς ἐν αὐτῷ" κἂν γὰρ φέρηταί τινα περὶ αὖ- 
tov παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς, ὑ γοντάτι 
εοιοῦτον, τῆς οἰκονομίας ἕγεχα τῆς OU ἡμᾶς 
εἰρῆσθαι δώσομεν. 

πρότασις ὡς ἐκ τῶν δι᾽ ἐναγτίας. 

Καὶ πῶς οὐχ ἄτοπον καὶ σφόδρα, φασὶ, δυσμαθὲς, 
τὸ ix τῆς οὐσία: τῆς τοῦ 8150 λέγειν τὸ Πνεῦμα, τὸ 
οὕτως ἀτελὲς, χαὶ οὐδὲν ἔχον ἐξ αὐτοῦ" ἀλλ᾽ ix 
Miele ἐχείνου. ὑκάρχον ὅπερ ἐστί; Σαφέστατα 
γοῦν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, τοῦτο περὶ αὐτοῦ φησιν ὁ 


8 Act. xvi, 98 


** Joan. vi, 64. 
" Act. xm, 9. 


** Joan. xiv, 95. 


Bpiritus sanctus, Patris δἰ πν αἱ et Filii preesentia. nos 
impleat : quomodo non sit manifestum Spiritum a 
divina essentia sejungi non posse, sed ex ipsa nata- 
raliter emitti, et universam Patris ae Filii operatio- 
nem hahere? Quod autem Spiritus sit qui sanctis a 
Patre per Filium mittitur, ipsemet Salvator testatur, 
dicens : « Quando venerit Paracletus, quem ego mit- 
tam a 348 Petre, Spiritam veritatis, qui ἃ Patre 
procedit, ille testimonium perhibebit de me **. ; 
Et rursus: «  Paracietus autem Spiritus sanetus, 
quem mittel Pater in nomine meo, ille docebit vos 
omnia, et soggeret vobis omnia quis dixi vobis **. » 


ALIUD. 


Faulus ad Corinthios scribens, sub initium Eyi- 
stolz ita de seipso inquit : « Paulus apostolus Jesu 


' Chrisu *".» Ecce aperte hic apostolatus nomen et offi- 


cium se a Jesu Christo accepisse aflirinat. In Acti- 
bus vero apostolorum taie qnid scriptum est : « Mi- 
nistrantibus autem ipsis Domino et jejunantibus, 
dixit Spiritus sanctus : Segregate mihi Darnabam 
et Paulum ad opus adquod vocavi eos **. » Sic ergo 
cum Spiritus ipsum ad apostolatum vocarit, a 
Christo Jesu vocatum 86 esse ait, ostendit aperte 
non alienum esse ab essentia Filii Spiritum san- 
ctum, sed in ipso et ex ipso, ac veluti vim quam- 
dam naturalem, qua omnia quecunque velit, pre- 
stare possit. 


ALIUD, quod perfectus sit Spiritus sanctus , nihilque 
in ipso imperfecium ; tametsi enim nonnulla de eo 
in sacris Literis dica&tur, qua (ale quidpiam tn- 
muere wideniur, propter Incarnatione nostra de 
caua ewcepiam dicia 6429 censemus. 


Objectio hereticorum. 


At quomodo, inquiunt, non sit vehementer abeur- 
dum dicere, Spiritum esse ejusdem essemtie cum 
Deo, cum ita sit imperfectus, et nibil ex se habea!, 
sed ex participatione illius exsistens id quod eat? 
Quos quidein Servator apertissime de ipso in Evan- 
*! | Cor. t, 1. 


9 Joan. xv, 306. ** Joan. xiv, 26. 


ΠΕ] 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


581 


geliis dicit; « Neque enim loquetur, inquit, quid- A Zo/p: « Οὐ γὰρ λαλήσει λέγων ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδὲν, 


quam ἃ seipso, sed quacunque audierit, loquetur **.» 
Si ergo ex seipso perfectionem liabere posset, locu- 
tas etiam esset ex seipso, alterius admonitione ne- 
quaquam egens. 


Solutio objectionis. 

Non injuria admiretur quispiam haereticorum im- 
peritiam ae temeritatem : iis enim ipsis e quibus 
mysterium Spiritus sancti doceri poterant, et di- 
scere quod fructus quidam sit divine essentiz in 
ipsa exsistens, e ex ipsa citra ullam separationem 
procedens, eique identitate naturze unitus. « Ex iis 
ipsis S44 offenduntur, et funibus suorum peccato- 
rum constringuntur, » ut scribitur ** : atqueidcirco 
recia discipliuz via incedere nequeunt. Neque euim 


cum Salvator h»c de Spiritu dicit, imperfectum eum B 


eise ostendit, sed ut certiorem audientibus fldem 
faciat, eum, cum ex sua essentia sit, nihil aliud lo- 
cuturui, quam quod ipse vult, Nam cum sit ipsius 
Filii meus, juxta Paulum dicentem de Spiritu : « Nos 
autem mentem Christi habemus **, » illa ipsa loque- 
tur qui ipse cujus mens est. Idcirco affirmavit Spi- 
ritum nihil ex se ipso locuturum, tantum non di- 
cens : Ego suu rursus qui loquor : perinde ac si 
mens quz est in homine dicat de sermone qui ex se 
procedit : Non loquetur a seipso quidquam, sed quze- 
cunque audierit, loquetur. Nemo vero dixerit com- 
munem hunc hominis sermonem, quo conceptiones 
enuntiamus , imperfectum esse, ideo quia prius in 
mente formatur, et iis qui& in ea sunt, acceptis, 
procedit. Naturalis enim unitas celeriter ea qua iu 
mente sunt, in sermonem transmittit, Idem fere de 
Spiritu sancto sentiendui est. Cuni enim sit. mens 
Christi, omnia quzx in ipso sunt, discipulis eloqui- 
tur, non in propria ac peculiari quadam voluntate, 
neque in aliena voluntate ejusin quo et ex quo est, 
congrediens, sed tanquam ex essentia ipsius natu- 
raliter procedens, Integramque ipsius voluntatem, 
quemadmodum et operationem habens. 


Quod Spiritus sanctus sit. ex essentia Patris et Filii. 


Beatos Moses creationem homfuis et ejus a nibilo 
ad esse productionem describens , affirmat Deum 
sumpsisse pulverem e lerra, ei omnipotente 8ua 
virtute formasse eam corporis forinam qus. oculis 
cernitur, et inspirasse in faciem ejus spiraculum 
vita **. Hoc vero spiraculum divinum homini creato 
datum, non dicimus esse animam (esset enim im- 
mutabilis, utpote ex divina natura progressa), sed 
Spiritus divini participationem, qui bumanz ani- 
ma initio inditus fuit. Omnis enim perfectio creatis 
accidit a Spiritu. Hinc et ad imaginem Dei bomo 
creatus dicitur, utpote per participationem Spiritus 
imi confornis factus. Ceterum quem Spiritum 
Moses insuíflasse Deum homini affirmat, 84$ hunc 


ἀλλ᾽ ὅσα ἀχούσε:, λαλήσει. » Εἴπερ οὖν fv ἐξ ἑαυτοῦ, 
τὸ τέλειον ἔχειν δυνάμενον, ἐλάλησεν ἂν χαὶ ἐφ᾽ 
ἑαυτοῦ, μτδὲν τῆς παρ᾽ ἑτέρου δεηθὲν ὑπομνή- 
σξως. 

Πρὸς τοῦτο «Ἰύσις. 

Θαυμάσειεν ἄν τις, xol μάλα εἰκότως, ἐννοή- 
σας τὴν τῶν δι᾽ ἐναντίας ἀπόνοιάν τε καὶ ἀδουλίαν " 
6 ὧν γὰρ ἐχρὴν ἐχπαιδεύεσθαι μᾶλλον τὸ περὶ 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος μυστήριον, xal νοεῖν ὅτι δὴ 
χαρπός τις ὥσπερ ἐστὶ τῆς θείας οὐσίας, ἐν αὑτῇ τε 
ὃν καὶ ἐξ αὐτῆς ἀμερίστως τε χαὶ ἀχωρίστως προσερ- 
χόμενον, χαὶ ἡνωμένον χατὰ τὴν ταυτότητα τῆς 
φύσεως. € Διὰ τούτων αὐτῶν σχανδαλίζονται, 3it- 
ραῖς τῶν οἰχείων ἁμαρτημάτων σφιγγόμενοι, » χατὰ 
τὸ γεγραμμένον, χαὶ τὴν εὐθεῖαν τῶν μαθημάτων 
ὁδὸν διὰ τοῦτο βαδίζειν οὐχ ἰσχύοντες, Οὐ γὰρ ἀτε- 
λὲς τὸ Ηνεῦμα δειχνύων ταῦτα περὶ αὑτοῦ φησιν 
ὁ Σωτὴρ, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον πληροφορήσῃ τοὺς ἄκροω- 
μένους, ὡς τῆς οὐσίας ὑπάρχον αὑτοῦ, οὐχ ἕτερόν τι 
λαλήσει παρ᾽ ὅπερ αὐτὸς βούλεται. Καὶ γὰρ νοὺς 
ὑπάρχων αὐτοῦ, κατὰ τὸν μαχάριον Παῦλον" 
« Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν, » λέγοντα περὶ 
τοῦ Πνεύματος, ἐχεῖνα πάντως λογιεῖται χαὶ διατά- 
ξει, ἄπερ ἂν καὶ αὐτὸς, οὗ χαὶ ἔστι νοῦς. Διὰ τοῦ: 
μηδὲν ἐξ αὐτοῦ λαλήσει τὸ Πνεῦμα" διϊσχνρίσατο, 
μονονουχὶ λέγων᾽ Ἐγώ εἶμι πάλιν ὁ λαλῶν, ὥσπερ ἂν 
εἰ χαὶ ὁ ἐν ἀνθρώπῳ νοῦς λέγοι περὶ τοῦ προ- 
χύπτοντος ἐξ αὐτοῦ λόγου. Οὐ λαλήσει ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐ- 
δέν' ἀλλ᾽ ὅσα ἂν ἀχούσῃ λαλήσει. Καὶ οὐ δὴ ποὺ τὸν 
κοινὸν τουτονὶ xal προφορικὸν τοῦ ἀνθρώπου λόγον, 
ἀτελῆ τις ἐρεῖ, διὰ τὸ ἐν νῷ μορφοῦσθαι τερότερεν, 
xai τὰ ἐξ αὐτοῦ λαδόντα προέρχεσθαι. Φυσιχὴ 3e 
ἕνωσις ὀξέως τὰ ἐντεῦθεν ἐν ἐκείνῳ τέθησι, Ξοιυρβτην 
τινὰ διάνοιαν δέχεσθαι χρὴ χαὶ περὶ τοῦ ἁγίον Ἐξνεύ- 
ματος. Νοῦς γὰρ ὑπάρχων Χριστοῦ, πάντα τὰ ἐν 
αὑτῷ διαλέγεται τοῖς μαθηταῖς, οὐχ ἐν ἰδέᾳ τυὰ ὔε- 
λήσει, οὐδὲ μὴν ἐν ἀλλοτρίᾳ βουλήσει τοῦ ἐνῷ καὶ 
ἐξ οὗ ἐστιν ὁμιλοῦν, ἀλλ᾽ ὡς ἐχ τῆς οὐσίας αὑτοῦ 
φυσικῶς προϊὸν, καὶ ὅλην αὐτοῦ τὴν βούλησιν ἔχον 
ὥσπερ xal τὴν ἐνέργειαν. 

Ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ΥἹοῦ τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 

Τὴν ἀνθρώπου ποίησιν καὶ τὴν εἰς τὸ εἶναι πά- 
ρόδον ἐξτγούμενος ὁ μαχάριος Μωσῆς, εἰληφέναι 
τὸν Θεὸν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς διισχυρίζεται, καὶ πλά- 
σαι μὲν τῇ παντουργῷ δυνάμει τὸ ὁρώμενον δὴ 
τοῦτο τοῦ σώματος σχῆμα, ἐμφυσῆσαι δὲ εἰς “ὃ 
πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς" ὡς γενέσθαι: τὸν ἄνθρω- 
πὸν εἰς ψυχὴν ζῶσαν. Τὸ δοθὲν τοιγαροῦν ἐμφύσημα 
θεῖον τῷ πεπλασμένῳ, οὐχ αὐτὴν εἶναί φαμεν τὴν 
ψυχὴν (ἢ γὰρ ἂν ἄτρεπτος fjv, ὡς ἐχ τοιαύτης 
προελθοῦσα φύσεως), ἀλλὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματο; 
μετουσίαν ἐντεθεῖσαν ἐξ ἀρχῆς τῇ ἀνθρωπείᾳ ψνχῇ. 
Πᾶσα γὰρ ἣ τελειότης τοῖς πεποιημένοις διὰ τοῦ 
Πνεύματος, ὅθεν xai xai' εἰκόνα Θεοῦ τὸ τεχνηθὲν 
ἐποιήθη ζῶον, ὡς διὰ τῆς μετουσίας τοῦ Πνεύματος, 


δ Jaen. xvi, δ, ?* Prov. τ, 33, “1 Cor. νν, 16, 5 Gen. ni, 7. 


585 * 

πρὸς αὐτὸν μεμορφωμένον. 
Μωσῆς ἐμπεφυσῆσθαι παρὰ Θεοῦ τῷ ἀνθρώπῳ 
διϊσχυρίσατο, τοῦτο Χριστὸς ἀνανεῶν ἐν ἡ "εἶν μετὰ 
τὴν ἐχ νεχρῶν ἀναδίωσιν, ἐνεφύσησε τοῖς ἐχυτοῦ μα- 
θηταῖς λέγων" « Λάδετε Πνεῦμα ἄγιον, ». ἵνα πάλιν 
ἀναμορφωθέντες εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς εἰχόνα, σύμ- 
μορφοι φαινώμεθα τῷ πεποιηχότι διὰ τῆς τοῦ 
Πνεύματος μετοχῆς. Ὅτε τοίνυν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον 
ἂν» ἡμῖν γενόμενον, συμμόρφους ἀποδειχνύει Θεοῦ, 
πρύεισι δὲ xa Ex Πατρὸς xai Υἱοῦ. πρόδηλον ὅτι 
«ἧς θείας ἐστὶν οὐσίας, οὐσιωδῶς ἐν αὑτῇ χαὶ ἐξ 
αὐτῆς προῖόν. “Ὥσπερ οὖν ἀμέλει χαὶ τὸ ἐξ ἀνθρω- 


THESAURUS. 
Ἀλλ᾽ ὅπερ ὁ μαχάριος A Christus in nobis reuovans past resurrectionem a 


586 


mortuis, inspiravit discipulis suis dicens : « Acci- 
pite Spiritum sanctum ?? ; » ut reformati ad pristi- 
nam imaginem, conformes Creatori natura per par- 
ticipationem Spiritus fieremus, Cum igitur Spiritus 
sanctus nobis immissus conformes nos Deo efliciat : 
procedat vero is a Patre et Filio : manifestum est 
ex divino essentia ipsum esse, essentialiter in ipsa 
et ex ipsa procedentem, Sicut et spiritus qui ex hu- 
mano ore prodit, tametsi humile loc atque indignum 
tania re exemplum videatur; Deus enim omnia 
excedil. 


πείον στόματος ix:piyov ἐμφύσημα, εἰ καὶ μιχρὸν xal οὐχ ἄξιον τοῦ λόγον τὸ ὑπόδειγμα " πάντα γὰρ 


ὑπερέχει Θεός. 
AAAO. 


Ὅρους ἐπωφελεστάτους ταῖς Ἐχχλησίαις ὁ Παῦ- 
λο; τιθεὶς, xai ὅπως ἡμᾶς ἐν αὐταῖς εἶναι χρὴ δια- 
τάσσων, xdi τῷ ἐπὶ πάντων φαίνεσθαι Θεῷ " « ᾿Ανὴρ 
μὲν, φησὶ, οὖχ ὀφείλει χαταχαλύπτεσθαι τὴν χετφα- 
λὴν, εἰχὼν χαὶ δόξα Θεοῦ ὑπάρχων. » Εἶτα τὴν γυ- 
ναῖχα δόξαν ἀνδρὸς εἶναι διϊσχυρίσατο. Καὶ χατὰ 
ποῖον λόγον, ἀναγχαῖον ἐξετάξειν ἀμφότερα. Προ- 
κεἴσθω δὴ οὖν ἐν πρώτοις τὸ περὶ ἀνδρὸς εἰρημένον, 
καὶ ζητῶμεν ὅπως εἰχὼν ὑπάρχει xat δόξα Θεοῦ. 
"AAA" οἶμαι πρόδηλον εἶναι πᾶσι οὕτω προαγορεύε- 
αθαε τὸν ἄνδρα, διὰ τὸ μετεσχηχέναι θείου Πνεύμα- 
«ος, xaX δι᾽ αὐτοῦ τῆς θεία: γενέσθαι φύσεως χοι- 
γωνὸν, ὡς ἐντεῦθεν xat τῆς παρὰ Θεοῦ πληρωθῆναι 
δόξης. Ὡς ἔχων τοιγαροὺν ἐν ἑαυτῷ τὸ Πνεῦμα τὸ 
ix τῇς οὐσίας vou Θεοῦ, xat διὰ τῆς πρὸς αὐτὸ χοινω- 
νίας μεμορφωμένος εἰς ὁμοιότητα τοῦ πεποιηχότος, 
εἰχὼν ἐχλήθη xai δόξα Θεοῦ. Μάθοιμεν δ᾽ ἄν οὐδὲν 
de, διὰ τοῦ xol, τὴν γυναῖχα χεχλῆσθαι τοιῶσδε, 
τοῦ τὴν δύναμιν. Δόξαν αὐτὴν εἶναι τοῦ 
ἀνδρὰὲς ὃ ΠΠαὐλό; φησι, διὰ τὸ ἐχ τῆς οὐσίας αὐτοῦ 
γενέσθαι ταύτην. « "EXa6s γὰρ, φησὶν, ὁ Θεὸς μίαν 
τῶν πλευρῶν αὐτοῦ, xal τὴν γυναῖχα εἰργάσατο. » 
Ὥσπερ οὖν ἡ γυνὴ δόξα χέχλητα! τοῦ ἀνὸρὸς διὰ τὸ 
μέρος εἱληφέναι τών αὐτοῦ μελῶν εἰς τὴν οἰχείαν 
xz:aGxsufv: οὕτω xal ὁ ἀνὴρ δόξα χέχληται Θεοῦ, 
διὰ τὸ γενέσθαι μετέχων τῆς οὐσίας αὐτοῦ, διὰ τοῦ 
ἐνοιχήσαντος ἐν αὑτῷ Πνεύματος ἁγίου. Τούτων 
τοιγαροῦν ἐχόντων τῇδε, ἀνάγχη πᾶσα τὸ Πνεῦμα 


ALIUD. 


Paulus utilissimam Ecclesiis doctrinam prazecri- 
bens, et quo pacto nos in iis versari et coram Deo 
apparere oporteat docens : « Vir, inquit, non debe 
caput velare, imago enim et gloria Deiest**. : 
Postea mulierem gloriam viri esse asserit. Qua vero 
ratione utrumque dicatur, inquirendum est. ἃς 
primum quidem, quod de viro dietum esi, vídeamus 
quomodo sit imago et gloria Dei. Ac inanifestum 
quidem esse arbitror ita. prius appellatum esse vi- 
rum, quia particeps facetus fuit Spiritus divini **, et 
per hunc divine nalturz, sicut etiam inde divina 
gloria repletus fuit. Ergo ut labens. in se Spiritum 
qui est ex essentia Dei, et per communionem cum 
ipso ad imaginem Creatoris formatus, imago el gloria 
vocatus est. Nililo vero secius ex eo quod et mulier 
ita vocata sit, dicti vim intelligemus. Gloriam autem 
viri Paulus eam vocat, quia ex subsiantia 
ipsius facta est. « Accepit enim, inquit Scriptura, 
Deus unain de costis viri, et fecit ex ea mulierein **,» 
Quemadmodum igitur mulier dicta est. gloria viri, 
quia est pars membrorum ejus, unde suam consti- 
tutionem babet: ita el vir dietus est gloria Dei, 
quia factus est particeps esseri: ipsius per inhabi- 
tantem in eo Spiritum sanctum. Qua cum ita se [18 - 
beant, necessarium plane est dicere, Spiritum san- 
cium factum vel creatum non esse, sed ex essentía 
Dei, videlicet Deum cum Patre et Filio secundum 
ideutitatem nature adoratum. 


λέγειν μὴ εἶναι γενητὸν ἢ χτιστὸν, ἀλλ᾽ ix τῆ; οὐσίας τοῦ Θεοῦ, Θεὸν δηλαδὴ μετὰ Πατρὸς xat Υἱοῦ χατὰ 


τὴν ταυτότητα τῇ;ς φύσεως προσχυνούμενον, 
AAAO, 


Προσέρχεταί τις iv τοῖς Εὐαγγελίοις, xxl φησι 
πρὸς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν' « Διδάσχα- 
λε ἀγαθέ. » Πρὸς τοῦτον Χριστὸς ἀπεχρίνατο᾽ « Tl με 
λέγεις ἀγαθόν ; Οὐδεὶς ἀγαθὲς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός. » 
Χριστοῦ τοίνυν ἕνα τὸν ὄντως xat οὐσιωδῶς ἀγαθὸν 
εἶναι φάσχοντος, ὁ Ῥαλμῳδός πού φησι" « Τὸ Πνεῦμά 
σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσει με ἐν γῇ εὐθείᾳ. » Εἰ τοί- 
voy ἑνὸς ὄντος ἀγαθοῦ, τὸ Πνεῦμά ἔστι ἀγαθὸν, 
πολδηλον ὅτι tf; θείας ἐστὶ φύσεως, ἐφ᾽ ἧς ἐπ- 
αλτθεύεται τὸ χυρίως χαὶ μοναδιχῶς; ἀγαθόν. 


33 Joan. xx, 22. ** I Cor. xt, 
ParROL. Gn. LX XV. 


ALIUD. 

Adiit quidam in Evangeliis, dixitque 34 ad Do- 
minum nostrum Jesum Chfistum : « Magister bone. » 
Cui Christus respondit: «Cur me dicis bonum ? Nul- 
lus honus nisi unus Deus *'. » Cum itaque Christus 
unum Deum revera atque essentialiter bonum esse 
dicat, Psalmista alicubi inquit : « Spiritus tuus ho- 
nus deducet me in terramrectam **, » Si igitur cum 
unum sit bosum, Spiritus est bonus : manifestum est 


ex divina natura esse, quae vere ac proprie et sola 
bona est. 


7. *?! Hebr. vi, Δ. ** Gen. n, 21, " Maul. xix, 16, 47, ** Peal. exti, 10. 


19 


587 
ALIUD. 
Paulus ad quosdam ita scribit : « Notum facio vo- 
lis, quod nemo in Spiritu Dei loqueus, dicit anathe- 
ma Jesu. Et nemo potest dicere: Dominus Jesus, 
nisi in Spiritu sancto **. » Hinc manifeste patet 
quod qui particeps est Spiritus sancti, novit quz 
sunt Domini Jesu ; qui vero non est particeps, igno- 
rat. Quomodo igitur is qui Spiritus particeps, novit 
quod Dominus Jesus? Quemadmodum qui mel 
gustant, ex ipsa qualitate sciunt mel dulce esse : ita 
eliam qui Spiritus sancti particeps fit. Quocirca 
ex essentia Filii Spiritus sanctus, qualitas quaedam, 
nt ita dicamus, exsistens Domini omnium Dei. Quod 
si ita est, Deus certe est, non auteni creatus Spiri- 
tus, ut hzretici somniant. 
ALIUb. 


Panlus divinorum donoruin distributionem Spi- 
ritus sancti operatioui tribuens, ita scribit : « Alii 
quidem per Spiritum datur sermo sapientis, alleri 
fides in eodem Spiritu, alii gratia sanitatum in uno 
Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, 
alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii 
iuterpreiatio sermonum. Hz:cautem omnia operatur 
unus atque idem Spiritus, dividens singulis pront 
vult *. » Atquisciens Spiritum esse Deum, in eadem 
Epistola ita ait : « Et quosdam quidem posuit Deus 
iu Ecclesia, primum apostolos, secundo prophetas, 
tertio doctores, deinde virtutes, exinde gratiaa cu- 
rationum, opitulationes, gubernationes, genera lin- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


588 
AAAO. 


Ἐπιστέλλει τισὶν ὁ Παῦλος τοιῶσδε᾽ « Γνωρίζω δὲ 
ὑμῖν, ὅτι οὐδεὶς ἐν Πνεύματι Θεοῦ λαλῶν, λέγει àvá- 
θεμα Ἰησοῦ" καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν' Κύριος "In- 
σοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. » Πρόδηλον οὖν ὅτι 6 
μετέχων τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οἶδεν ὄντα Κύριον 
Ἰησοῦν" ὁ δὲ μὴ μετέχων ἀγνοεῖ, Πῶς οὖν ὁ τοῦ 
Πνεύματος μετασχὼν, οἶδεν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς ; 
Ὥσπερ οἱ μέλιτος γευσάμενοι, διὰ τῆς ἐξ αὐτοῦ 
ποιότητος; ἴσασιν ὅτι γλυχὺ τὸ μέλι, οὕτω καὶ ὁ τοῦ 
Πνεύματος μέτοχος. Οὐχοῦν ἐχ τῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ 
τὸ Πνεῦμα, ποιότης τις, ἵν᾿ οὕτως εἴπωμεν, ὑπάρχων 
τοῦ χυριεύοντος ἁπάντων Θεοῦ. El ὃξ τοῦτο, θεὸς 
ἄρα, xaX οὐ γενητὸν ἣ χτιστὸν, ὥσπερ τοῖς ἑτεροδό- 
ξοις δοχεῖ. 


ἈΛΛΟ. 

Τὰς τῶν θείων χαρισμάτων διανομὰς ὁ μαχάριος 
Παῦλος τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀναθεὶς ἐνεργείᾳ, 
γράφει πάλιν «€. Ὧ μὲν γὰρ διὰ τοῦ Πνεύματος δί- 
δοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύ- 
ματι, ἄλλῳ δὲ χαρίσματα ἰαμάτων ἐν τῷ ἑνὶ Πνεύ- 
μᾶτι, ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων, ἄλλῳ δὲ προ- 
φητεία, ἄλλῳ δὲ διαχρίσεις πνευμάτων, ἄλλῳ γένη 
γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ ἑρμηνεία γλωσσῶν. Ταῦτα & 
πάντα ἐνεργεῖ τὸ ἕν χαὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν 
ἰδίᾳ éxácttp χαθὼς βούλεται. » ᾿Αλλ᾽ εἰδὼς ὅτι τὸ 
Πνεῦμα Θεός ἐστιν, ἐν τῇ αὐτῇ ἙἘπιστολῇ πάλιν φησί" 
« Καὶ οὗς μὲν ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ, πρῶτον 
ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασχάλους, 


guarum *. » Quid ergo dubitant Spiritum esse Deum C ἔπειτα δυνάμεις, ἔπειτα χαρίτματα ἰαμάτων, ἄντι- 


h:eretici ad blasphemiam promptissimi, cum Paulus 
apertissime dicat Spiritum esse qui dividit, prout 
ipsi placet, divinorum donorum varia genera? et 
cum rursus dicat Deum esse qui ejusmodi dona 
sanctis in Ecclesia largitur? Quomodo autem non sit 
347 absurdum, eos qui recte sentire volunt, non 
Pauli sententize, sed hzereticorum temerariz opinioni 
acquiescere? Spiritus itaque est Deus, quantuinvis 
reclament heseretici. 


ALIUD. 


Paulus, mulieribus leges przscribens, ila ait : 
« Mulier, quanto tempore vivit vir ejus, ligata est. 
Si autem mortuus fuerit vir, libera est nubere cui 
velit, solum in. Domino. Beatior autem erit, si sic 
waueal, juxta sententiam meam. Videor autem ego 
Spiritum Dei habere *. » Quid vero hinc nobis col- 
ligitur? Si soli Deo convenit leges sancire, Paulus 
vero leges sancit, tanquam habens Spiritum Dei : 
Deus itaque est Spiritus qui iu. ipso est, qui ipsi 
auctor est prascribendi leges. 
ALIUD. 


Paulus rursum alicubi seribit : « Si nos vobis 
spiritalia seminamus, mesgnamne est, si carnalia 
vestra metamus *? » Atqui manifestum est quod 


λήψεις, χυδερνήσεις, γένη Ὑλωσσῶν. » Τί τοίνυν 
ἀμφιδάλλουσιν, εἰ Θεὸς; τὸ Πνεῦμα ὑπάρχει χατ' οὐ- 
σίαν, οἱ πρὸς μόνον τὸ δυσφη μεῖν ἑτοιμότατοι, "358. 
λου σαφέστατα διειπόντος μὲν, ὡς τὸ Πνεῦμά iim τὸ 
διαιροῦν μὲν καθὼς ἃν αὐτὸ βούληται τὰ τῶν ϑείων 
χαρισμάτων εἴδη ; εἶτα πάλιν φάσχοντος, Θεὸν εἶναι 
τὸν ἐν ταῖς Ἐχχλησίαις τὰ τοιαῦτα χορηγοῦντα vel; 
ἀξίοις; Πῶς δὲ οὐχ ἄτοπον τοὺς ὀρθῶς ἐθέλοντας 
φρονεῖν, μὴ ταῖς τοῦ Παύλου ςωναῖς, ἀλλὰ ταῖς ἄλλων 
προσέχειν ἀδουλίαις - Θεὸς οὖν τὸ Πνεῦμα, x&v el 
ἀμαθεῖ; μὴ βούλωνται. 
AAAO. 


Τοὺς ἐπὶ ταῖς γυναιξὶν ὁρίζων νόμους ὃ Παῦλός 


p 919" « Γυνὴ δέδεται ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ ὁ ἀνὴρ 


αὐτῆς. Ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ᾧ 
θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν Κυρίῳ. Μαχαριωτέρα δὲ 
ἔστιν, ἂν οὕτως μείνῃ, χατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην. Δοκῶ 


᾿ γὰρ χἀγὼ Πνεῦμα Θεοῦ ἔχειν. » Τί οὖν τὸ ἐντεῦθεν 


ἡμῖν συναγόμενον ; Εἰ μόνῳ πρέπει τὸ νομοϑετιξ» 
Θεῷ, νομοθετεῖ δὲ Παῦλος, ὡς ἔχων Πνεῦμα Θεοῦ, 
Θεὸς ἄρα Πνεῦμα τὸ ἐν αὐτῷ, τὸ xal νόμους αὐτὸν 
ἀναπεῖθον ὁρίζειν. 
AAAU. 
Ἐπιστέλλει πάλιν ὁ Παῦλός τισιν" « El ἡμεῖς 


ὑμῖν τὰ πνευματιχὰ ἐσπείραμεν, μέγα εἰ ἡμεῖς ὑμῶν 
τὰ σαρχιχὰ θερίσομεν; » ᾿Αλλ᾽ ἔστι δῆλον ὅτι τὰ 


*[Cor. xu, S. ' iid, 8-14. *ibid, 95. 51 (ον. vii, 39, 40. * I (ον. ix, 11. 


559 


THESAURLS, 


590 


«νευματικὰ τὰ θεῖα πάντως εἶναί φησιν, ὥσπερ οὖν A spiritalia divina vocet, quemadmodum carnalia 


xai σαρχιχὰ τὰ -ἧς σαρχός. Εἰ τοίνυν τὰ θεῖα, τουτ- 
ἐστι, τὰ περὶ Θεοῦ μυστήρια, χαλῶς δὴ μάλα 
ποιῶν ἀποχέχληχε πνευματιχά. 


ΑΛΛΟ. 

Ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὁ Σωτήρ πού φῆδι περὶ 
ἑαυτοῦ" « "Evo εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Ὁ δὲ μαχάριος 
Ἰωάννης ἔχ τε τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας καὶ τοῦ Υἱοῦ 
τὸ Πνεῦμα δειχνύων, ἐν μὲν τὸῖς Εὐαγγελίοις φησί" 
« Τὺ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐχπο- 
ρεύεται, » Ἐν δὲ τῇ Ἐπιστολῇ " e Τὸ Πνεῦμά ἐστιν 
ἡ ἀλήθεια. ν Πῶς οὖν τὸ ἐχ τοῦ Πατρὸς ἐχπορευό- 
μενον, xoi Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὑπάρχον, τοσαύτην 
τε πρὸς τὸν Υἱὸν ἔχον τὴν ἐμφέρειαν διὰ τὴν τῆς 
οὐσίας ταυτότητα, ὡς ἀλήθειαν χαλεῖσθαι χαὶ αὐτὸ, 
πῶς γενητὸν ἂν εἴη xal πεποιημένον ; ᾿Αλλὰ τοῦτο 
ἄτοπον. Οὐχοῦν τὸ Πνεῦμα Θεὸς, εἴπερ ὄντως ἀλή- 
Osca, xal ἐκ Πατρὸς πορεύεται. 

AAAO. 

'O uaxágue Ἰωάννης περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου δια- 
λαμδάνων, αὑτὸν εἶναί φησι τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, à 
φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν χόσμον. 

Ὃ δὲ σοφώτατος Παῦλος ἐλλάμπειν τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον ταῖς χαρδίαις ἡ μῶν διϊσχυρίσατο πρὸς φω- 
τισμὸν τῆς ἡνώσεως τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἐν προσώπῳ 
Χριστοῦ. Ὅτε τοίνυν ὁ Λόγος μέν ἐστι τὸ φῶς τὸ 
ἀληθινὸν, ἑλλάμπει δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀνάγχη 
πᾶσα τῆς οὐσίας τοῦ Λόγον χαὶ τὸ Πνεῦμα συνομο- 
λογεῖν, δι᾿ οὗ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον, ὥσπερ τινὰ 
«ἧς οἰχείας φύσεως ἀχτῖνα, προτείνων τὴν τοῦ 
Πνεύματος ἔλλαμψιν. 

'᾿Δγείθεσις ὡς ἐχ τῶν δι᾽ ἐναντίας. 

ἘΝ ὡς τῶν ἁγίων, φασὶ, ψυχὰς καταχρίεσθαί φατε 
παρὰ Gio τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, ἐν τάξει μύρον τὸ 
Πνεῦμα χείσεται. Καὶ πῶς ἂν εἴη τῆς αὐτῆς οὐσίας 
τῷ χρίοντι τὸ μύρον, μηδὲ τῆς xa0' ἡμᾶς συνηθείας 
τὸ τοιοῦτον ἐπιδεχόμενον ; 





Πρὸς tovto «1ύσις. 

Ὃ πάσῃ μεθύοντες ἀνοίᾳ, xal τῆς ἀπασῶν αἰσχί - 
στης ἀδουλίας ἀνάπλεοι " o) γὰρ βραχὺ διανήψαν- 
«ες, χαὶ τὰς περὶ συυμάτων ἀφέντες ἑννοία:, ἀνελεύ- 
σεσθε πρὺς τὰ μεγάλα τῆς θεολογίας ὑψώματα, καὶ 
θεοπρεπῶς τὰ περὶ τῆς θείας φύσεως λαλούμενα 
διαλήψεσθε, κἄν ἀνθρωπίνοις προσφέρηται ῥήμασ', 
xai τῆς χαθ᾽ ἡμᾶ: συνηθείας οὐχ ἀναθαίνει τὸ 
σχῆμα, διὰ τὸ μόλις οὕτω δύνασθαι νοεῖν τοὺς 
ἀχροωμένους. Ἵνα δέ τι ταῖς ὑμῶν ἀμαθίαις εἴπω- 
μὲν συγγενὲς, εἰ ἐν τάξει μύρου τὸ Πνεῦμα χείσε- 
και, καθ᾽ ὑμᾶς, xal ἐπειδὴ τὸ χρίσμα τοῦ χρίοντος 
εἶναι δεῖ πάντως ἑτεροούσιον, ἀνάγχη λέγειν χαὶ τὸ 
{Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ἑτεροούσιον. ᾿Ἐπειδὴ δὲ τὸ μύ- 
pov ἐκ πολλῶν συντέθειται, παρὰ τῶν εἰς τοῦτο 
φοφῶν, ἀνάγκη xal τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ πολλῶν 
xà ποιχίλων ἡμῖν συγχεῖσθαι μερῶν. Καὶ πάλιν, 
ἐπειδὴ τὸ μύρον ἄλογον, ἔστω xai τὸ Πνεῦμα τὸ 


* Joan. xiv, 6, “ Joan. xv, 26. 


* | Joan. v, 6 juxta Bibl, gric..—..* Joan. 1, 9. 


qua carnis sunt. Quocirca divinas, hoc est, ar- 
canas res de Deo, recte admodum vocavit spl- 
ritalia. 


ALIUD. 


Salvator alicubi in Evangeliis ita de seipso ait : 
« Ego sum veritas *. » Deatus vero Joannes, osten- 
dens ex essentia Patris et Filii esse Spiritum, in 
Evangeliis quidem ait : « Spiritus veritatis a Patre 
procedit *. » In Epistola vero: « Spiritus est ve- 
ritas *. » Quomodo igitur, cum procedat ex Patre 
el sit Spiritus veritatis, tantamque. habeat cum Fi- 
lio similitudinem propter essentiz; identitatem, ut 
jpse quoque vocetur veritas : quomodo, inquam, 


Β possit esse factus vel ereatus ἢ At hoc absurdum est. 


Spiritus itaque Deus est, siquidem revera est veri- 
tas, etex Paire procedit. 


ALIUD. 


Beatus Joannes, de Deo Verbo disserens, dicit ip- 
sum esse lucem veram, qua illuminat omnem ho- 
minem venientem in mundum *. Sapientissiimus 
vero Paulus Spiritum sauctum cordibus nostris 
illucescere ait, ad illuminationeim cognitionis glorise 
Dei in facie Christi Jesu *. Cum itaque Verbum 
sit lux vera, illuminat vero Spiritus sanctus : ne- 
cessarium plane est Spiritum esse de essentia 
Verbi, per quod illuminat omnem hominem, veluti 
quemdam proprie natare radium emitjens, Spiri- 
tus illuminationem. 


348 Objeciio hereticorum. 

Si, inquiunt, sanctorum animas ungi dicitis a 
Deo Spiritu sancto, Spiritus itaque erit locounguen- 
ti. At quomodo sit ejusdem essentiz id quod ungit 
et unguentum ipsum, cum neque nostra consue- 
tudo tale quidpiam ferat? 


Solutio ob jectionis. 


O temulentos omni amentia homines, et turpissi- 
ma omnium fatuitale refertos | Neque enim ad so- 
brietstem paulülui reversi, omissa illa cogitatione 
de corporibus, ad sublimitatem eorum qua de Deo 
dicuntur conscendetis, et divino more quz de divi- 
na natura dicta sunt. accipielis, tametsi. humanis 
verbis proferantur et nostre consuetudini accom- 
modatis, quia ne ita quidem nisi aegre audientes 
intelligunt. Caeterum ut. aliquid ipsorum imperiti;e 
simile dicamus, si Spiritus unguenti loco est, ut vus 
opinamini, eL eum unguentum divarem substantie 
Sit ab eo qui ungil, necesse etiam fuerit Spiritum 
divers;t a Patre essentize esse. Et cum unguentum 
ex wultis et variis rebus componatur, ab iis. qui 
eam artem callent, necessarium quoque Spiritum 
sanctum ex multis et diversis partibus constitutum 
esse. Jtem cuim unguentum sil rationis expers, Spi- 


* IL Cor. 17, 6; 


501 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHILP. 


Vitus etiam sanctus rationis expers erit. I]zec itaque A ἅγιον. Ἡ μὲν οὖν ἐπὶ τούτῳ δυσφημία δραμεῖται 


blasphemia in illorum capita redundabit. Nos vero 
contra inferimus : Si Spiritus sanctus est diversze 
essentiz a Deo, qui in ipso sanctos ungit, quomodo, 
habitante in nobis Spiritu sancto, Christus inbabi- 
iare dicitur, qui a Patris essentia diversus non est? 
Quod quidem intelligens Paulus inquit : « Ut det 
vobis secundum divitias glorie sux confortari vir- 
tute per Spiritum suum in interiori bomine, et ba- 
bitare Christum per fidem in cordibus vestris 39. » 
Cum itaque Cliristus per Spiritum in: interiore 
homine habitet, manifestum est non esse di- 
versum ab ipsius essentia id per quod in sanctis 
habitat. 


ALIUD. 


Lex Mosaica inevitabile supplicium proponit iis 
qui in Deum totiusuniversi sunt blasphemi. Unde et 
filius /Egyptia in eremo lapidibus a tota multitu- 
dinejussu Dei obrutus est, quod nomine Dei abusus 
el aliquid lege vetitum dicere ausus fuisset **. Ipse 
etiam divinus noster Jesus Christus eumdem 349 
divin: naturze servans honorem, inquit remitten- 
dum esse peccatum ei qui dixerit in Filium homiuis: 
lilasphemantibus vero in Spiritum sanctum, neque 
in hoc, neque in futuro szculo remittendum csse **. 
Atqui sl essel creatura Spiritus sanctus, et non di- 
vinze essentiae, ac si non una. eum Patre et Filio 
glorificaretur : quumodo blasphemia in ipsum cou- 
missa adeo grave supplicium meretur, atque eorum 
qui in Deum blasphemi fuerunt? Sed manifestum est 
quod sit Deus ex Deo etin Deo Spiritus, cui a sacris 
Scripturis honor defertur ut Deo, atque ita natura 
sua exsistit, 


ALIUD. 


Si, quemadmodum Salvator inquit, qui genera- 
tus est ex Spiritu, est Spiritus !*; qui vero 
lalie est, uon ex sanguinibus neque ex voluntate 
viri, aut muliere, sed ex Deo natus est !* : Deus 
itaque est sua nalura Spiritus, qui sanctos regene- 
rat in unitatem eum Deo, quia in eis habitat, suz- 
que natures participes efficit. 


ALIUD. 


Si Spiritus eos in quibus versatur vivificat et. di- 
vine nature participes eflicit : Deus itaque est, 
et ex divina essentia naturaliter per Filium crea- 
tree suppeditatur, eamque in se reformat, Nam 
sicut proprium laminis opus est illuminare, et nula 
res in universum illaminare queat nisi sit lumen: 
ia etiam divini Spiritus opus est, eos qui ipsum 
suscipiunt deos efficere. Neque vero divinz nature 
participem quemquam eflicere posset, nisi ipse 
etiain diviuz essentiz. esset, 


πάντος εἷς τὰς ἐχείνων χεφαλάς. Ἡμεῖς δὲ αὐτοῖς 
ἀντεπάγομεν" Εἰ ἑτερηούσιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον 
τοῦ ἐν αὐτῷ χρίοντος τοὺς ἁγίους Θεοῦ, πῶς τοῦ 
Πνεύματος οἰχοῦντος àv ἡμῖν, Χριστὸς οἰχῶν ἀπὸο- 
δείχνυται, ὁ τῷ Πατρὶ xav' οὐσίαν οὐχ ἕτερος (ov; 
Ὅπερ εἰδὼς xal ὁ Παῦλος ἐπιστέλλει" «€ Ἵνα δῷ 
ὑμῖν κατὰ τὸν πλοῦτον τῆς δόξης αὐτοῦ δυνάμει 
χραταιωθῆναι διὰ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ εἰς τὸν ἔσω 
ἄνθρωπον, κατοιχῆσαι τὸν Χριστὸν διὰ τῆς πίστεως 
ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. » Ὅτε τοίνυν διὰ τοῦ Πνεύ- 
μᾶτος εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον ὁ Χριστὰς χατοιχεῖ, 
πρόδηλον δήπουθεν ὡς οὐχ ἀλλότριόν ἐστι τῆς οὐσίας 
αὐτοῦ τὸ δι᾽ οὗ τοῖς ἁγίοις ἐνοιχεῖν φαίνεται. 


᾿ AAAO. 


"Aquxtoy ἐπάγει τὴν τιμωρίαν τοῖς εἰς τὸν ánáv- 
των βλασφημοῦσι Θεὸν χαὶ ὁ διὰ Μωσέως νόμος. 
Καὶ γοῦν τὸν τῆς Αἰγυπτίας υἱὸν χατὰ τὴν ἔρημον 
λιθόλευστον παρὰ πάσης τῆς συναγωγῆς προστάττει 
γενέσθαι Θεὸς, μνημονεύσαντα τοῦ ὀνόματος, χαθὰ 
γέγραπται, xai εἰπεῖν τι τῶν ἀπηγορευμένων τολ- 
μήσαντα. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν 
Ἴησοῦς ὁ Χριστὸς, τὴν αὐτὴν ἀποσώζων τιμὴν τῇ 
θείᾳ φύσει, ἀφεθήσεσθαι μὲν διϊσχυρίζεται τῷ M- 
γόντι λόγον χατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου " τῷ δὲ εἷς 
^5 Πνεῦμα τὸ ἅγιον δυσφημήσαντι οὐχ ἀφεθῆσε- 
σθαι, οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι τούτῳ, οὔτε ἐν τῷ μᾶλ- 
λόντι. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἦν ποίηυα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
xai μὴ τῆς θείχς οὐσίας ὑπῆρχε Πατρὶ καὶ Υἱῷ 
συνθεολογούμενον, πῶς 1| εἰς αὐτὸ δυσφημία τοταῦ- 
τὴν ἔχει τὴν χόλασιν, ὅση χατὰ τῶν εἰς Θεὸν δυο- 
φημούντων ὀρίζεται ; ᾿Αλλ᾽ ἔστι δῆλον ὅτι Θεὸς ἐχ 
Θεοῦ χαὶ ἐν θεῷ τὸ Πνεῦμα, τὸ ὡς θεὸς τιμώμενον 
παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς, χαὶ οὕτως ὑπάρχον τῇ 
φύσει. 


AAAOQ. 


El, χαθάπερ φησὶν ὁ Σωτὴρ, ὁ γεννώμενος ix 
τοῦ Πνεύματος Πνεῦμά ἐστιν" ὁ δὲ τοιοῦτος, οὐχ 
ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ Ex θελήματος ἀνδρὸς ἣ γυντιχὸς, 
ἀλλ᾽ ix Θεοῦ ἐγεννήθη Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμά ἐστι 
χατὰ φύσιν τὸ τοὺς ἁγίους ἀναγεννῶν εἰς ἐνότττα 
τὴν πρὸς Θεὸν, διὰ τοῦ χατοιχεῖν ἐν αὐτοῖς, xal τῆς 


D οἰχείας φύσεως ἐργάζεσθαι χοινωνούς. 


AAAO0 


Ei θεοποιεῖ τὸ Πνεῦμα τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο, χαὶ 
μετόχους θείας ἐργάξεται φύσεως, Θεὸς ἄρα to: 
χαὶ ἐχ τῆς θείας οὐσίας ουσικῶ; 6v Υἱοῦ τῇ γτίσει 
χορηγούμενον, xai ἀναμορφοῦν αὐτὴν ὡς np 
ἑαυτό. “Ὥσπερ γὰρ φωτὸς ἔργον οἰχεῖον τὸ φωτίζειν 
ἐστὶ, καὶ οὐχ ἄν τι δύναιτο φωτίζειν ὅλως, εἰ μὴ 
ὑπάρχοι φῶς " οὕτω xal θείου Πνεύματος ἔργον, τὸ 


“θεοὺς ἐργάξεσθαι τοὺς δεξαμένους αὐτό. Καὶ οὐδ' ἂν 


φύσεως θείας ἐδείχνυε χοινωνοὺς τοὺς ἔχοντας αὐτὸ, 
εἰ μὴ τῆς θεία; οὐσίας ὑπῆοχεν αὐτό. 


19. Ephes. i111, 106, 17, " Levit, xviv, (0.320... 1? Matth. xi, 51. ?! Joan, i, Ὁ. τ Joan, 15. 13. 


TUESAURUS. 


594 


“Ὅτι οὐκ ἐκ μεξοχὴς τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς A Quod Spirilus sanclus. nos ait ex participatione 


ἅγιόν ἐστι τὸ Πγεῦμα, dAAà φύσει xal οὐσιω- 


δὼς ἐξ αὐτοῦ. 
Ἁγτίθεσις ὡς éx τῶν 6v évarclac. 

"Αγιαστιχὸν εἶναι, φασὶ, τὸ Πνεῦμα, xoi αὐὑτοὶ 
συνομολογήσομεν, οὐχ αὐτὸ χαθ᾽ ἑαυτὸ φύσει τοιοῦ- 
toy ὑπάρχον, ἀλλ᾽ ὥσπερ τι σχεῦος Ex σιδέρου τυχὸν 
ἃ xaX ἑτέρας τινὸς ὕλης, τῆς Ex πυρὸ; μετίσχον θερ- 
μότητος τὰ πυρὸς ἐργάξεται" οὕτω xal αὐτὸ τῆς 
παρὰ τοῦ Θεοῦ πληρούμενον ἁγιότητος μεταδίδωσι 
τῇ χτίσει τοῦ ἁγιασμοῦ. Καὶ ἐπὶ τούτοις μάρτυς 
ἡμῖν ἀψευδὴς αὐτὸς ὁ Σωτὴρ γενήσεται λέγων περὶ 
αὐτοῦ" € Ὅτι ix τοῦ ἐμοῦ λήψεται. » 


Πρὸς τοῦτο «ἴύσις. 


Πανταχόθεν αὑτοῖς ἡ πρότασις ἀτοπωτάτη πάλιν 
ἀποδειχθήσεται, xal δυσφημίαν μᾶλλον ἤπερ ἀλη- 
θείας εὕρεσιν ἔχουσα. O0 γὰρ νοεῖν, ὡς ἔοιχε, τὰς 
θείας Γραφὰς, παρατρέπειν δὲ μᾶλλον ἐπείγονται 
πρὸς τὸ ἑκάστῳ δοχοῦν. Ἰδοὺ γὰρ πάλιν χαὶ τὴν 
τοῦ Σωτῆρος φωνὴν εἰ; ὀχύρωσιν τῆς οἰχείας ψευδο- 
λογίας ἁρπάζουσιν, οὐ τὴν διάνοιαν τοῦ ῥνττοῦ σαφῶς 
ἀχχαλύπτοντες τοῖς ἀχροωμένοις, οὔτε μὴν τὰ 
ἐφεξῆς τῷ λόγῳ συνείροντες " παρατομὰς δὲ τῶν 
στίχων δυστρόκως ἐργαζόμενοι, χαὶ τὸ δοχοῦν εἶναι 
χρήσιμον πρὸς τὸν ἁτόπως αὐτοῖς προτεθέντα σχο- 
μὸν, αὐτὸ δὴ xaX μόνον πανούργως ἁρπάζοντες. Οὐ 
γὰρ, ἘΧ τοῦ ἐμοῦ λήψεται, καὶ ἁγιάσει ὑμᾶς, φησὶν 
ὁ Σωτήρ᾽ εἰ καὶ ὅτι μάλιστα xol εἰ κατὰ τοῦτον 
εἴρητο τὸν τρόπον, οὐδεμίαν τοῖς ὀρθῶς ἀχροωμέ- 
wot, ἐνεποίησεν ἂν τὴν ζημίαν" πλὴν, ε« "Ex τοῦ 
kpoo λήψεται, φησὶ, xat ἀναγγελεῖ ὑμῖν. Οὐ λαλήσει 
ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ὅσα ἂν ἀχούσῃ, λαλήσει. » Ἐπειδὴ 
τἂρ, τὴν μετὰ σαρχὺς ἀποπληρώσας olxovo- 
ala ἕνειν πρὸς τὸν Πατέρα, πέμψειν δὲ ὑπ- 
ἔσχετο τὸν Παράχλητον τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς, ἵνα 
μή τις ὑπολάδῃ τὰ μὴ κατὰ γνώμην αὐτοῦ δια- 
τάξειν ποτὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, δειχνύς τε σαφῶς 
ὅτι Πνεῦμα αὐτοῦ ὑπάρχον τὰ ἐξ αὐτοῦ πάλιν δια- 
χυνήσει ῥήματα" « Οὐ λαλήσει, φησὶν, ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, 
ἀλλ᾽ ὅσα ἂν ἀχούσῃ λαλήσει, ὅτι ἐχ τοῦ ἐμοῦ λήψε- 
«αι. » Ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ xal τὸ μέλι περὶ τῆς ἐνού- 


σῆς αὑτῷ φυσιχῆς ποιότητος λέγοι, Οὐχ ἐνθήσει τι - 


ἀφ᾽ ἑαυτῆς τοῖς ἀπογευομένοις, ἀλλ᾽ ἐχ τοῦ ἐμοὺ 
λέψεται, φυσιχῶς διαδαινούσης τῆς Ex τῶν οὐσιῶν, 
ἵν᾽ οὕτως εἴπω, ποιότητος ἐπὶ τὰ ἐξ αὐτῶν ἀμερί- 
στως προερχόμενα, οἷον, χαθάπερ ἤδη προείπομεν, 
bx μέλιτος f) γλυχύτης, Ex. πυρὸς ἡ θερμότης, ἐξ 


Dei ac Patris, sed naturaliter atque essentialiter ex 


Objectio hereticorum. 


Sanctificantem esse Spiritum, inquiunt, nos etiam 
profitemur, non quod ipse per se natura talis exsi- 
8tat, sed quemadinodum vasculum aliquod ex ferro 
aut alia quapiam materia confectum, quando calo- 
ris ex igue particeps factum est, ipsius iguis 


"opera facit: ita etiam Spiritus, &auctitate a Deo re- 


fertus, creaturas sanctitatis participes facit. Cujus 
rei verissimus testis ext Salvator, ita deipso di- 
cens : « Quia ex meo accipiet 15.» 

Solutio objectionis. 


Omni ex parte ista hzreticorum  objectio 350 
absurdissima est, et blasphemiam potius quam. ve- 
ritatem ii 86 habens. Neque enim intelligere Scri- 
pturas, ut apparet, adnituutur, sed ess ad suam 
quisque libidinem detorquere. Ecce enim. verba 
Salvatoris ad confirmanda sua mendacia abripiunt, 
neque dícti sensum mauifeste audientibus exponunt, 
neque sequentia cuin primis colierenti serie counue- 
clentes, sed interpolatis susdeque versiculis, seu- 
tentiam mutilantes, quidquid arriserit, ad absurdam 
suam opinionem accommodant, Neque enim, Ex meo 
accipiet, et sanctificabit vos, dicit Salvator, tametsi 
quamvis [ta diceret, nibil damni inde recte intelli- 
gentibus oriretur; sed inquit, « Ex meo accipiet, οἱ 
annuntiabit vobis. Non loquetur a seipso, sel qu:e- 
cunque audierit, loquetur. » Cum enim absolnta 
sua administratione in. carne ascensurus essct ad 
Patrem, promisit se jnissurum | Paracletum suis di- 
scipulis, ne quis suspicaretur doctrinam — Spiritus 
sancti aliénam a sua fore; ostendens inanifeste quod, 
cam Spiritas ex se esset, verba quoque ex ipso ad- 
ministraret. « Non loquetur, inquit, ex seipso, sed 
quzcunqne audierit loquetu r, quia ex meo accipiet.» 
Perinde enim est ac si mel de qualitate naturali quze 
sibi inest, dicat : Nihil ex seipsa gustautium sensui 
immittet, sed ex meo accipiel : transeunte videlicet 
naturaliter substantiarum, ut ita dicam, qualitate, 
in ea qux inseparabiliter ex eis procedunt : quem- 
admodum, ut modo diximus, duleedo ex uelle, 
calor ex igne, refrigeratio ex 3qua. Non est 


D igitur Spiritus ex participalioue, ut. hzeretici opi- 


nantur: sed potius naturaliter atque essentiali- 
ter. 


ὕδατος ἣ ψύξις. Οὐχ οὖν μετοχικῶς ἅγιον τὸ Πνεῦμα, xav τὸν ἐχείνων λόγον * quatxüx δὲ μᾶλλον xaX oj. 


σιωδῶ;. ' 
ΑΛλΟ. 

Τὸ ἐχ μετοχῆς ἅγιον, δοχεῖον ὥσπερ ὑπάρχον τοῦ 
προσγεγονότο: ἁγιασμοῦ, αὐτὸ καθ᾽ ἑαυτὸ πρότερον 
ἐν ἰδίᾳ φύσει χείσεται, ὥσπερ οὖν χαὶ ὁ ἄνθρωπος 
καὶ ὁ ἄγγελος τυχὸν, ἣ καί τις ἑτέρα φύσις λογιχή. 
Λεγέτωταν τοίνυν ἡμῖν oi ἐχ μετοχῆς τῆς τοῦ Θεοῦ 
καὶ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα τσλμῶντες λέγιιν ἅγιον εἶναι 


" Juay. λνι, d4. 


ALIUD. 


Quod ex parüicipatione sauctum est, cuim — sit 
tanquam vas atque receptaculum sauetitatis. quie 
ei accidit. ipsum hoc per se prius iu sua propria na- 
tura exstitit, quemadmodum angelus, vel homo, aut 
alia quaepiam rationalis natura. Dicant igitur nobis 
qui Spiritui ex participatione Del. ac Patris audent 


δ9ὅ 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


596 


dicere esse sanctum, et non naturaliter : Quidnam A xat οὐ quatxoz: Τί xov ἄρα αὐτὸ xa0' ἑαυτὸ xal 


ergo per se atque in propria sua hypostasi est Spi- 
ritus ? Sed nihil aliud esse quam sanctum Spiritum 
ex sacris Litteris accepimus. Non est igitur per par- 
ticipationem vel compositionem sanctus, sed es- 
sentía eL natura sanctificans, 95] atque ipsa dei- 
tatis que in Deo ac Patre est, qualitas, ut ita di- 
cam, sicut dulcedo ex melle, et bonus odor ex 
flore. 


ALIUD. 


Quod ex participatione alicui inest, id quemad- 
modum datum est, auferri etiam potest, Sola enim 
illa quz essentialiter alicui insunt, inseparabiliter 
Inhzrent. Si ergo sanctitatem quasi accidens ali- 
quod in Spiritu collocant, necesse est ut fateantur, 
eam etiam posse non accidere. Commode ergo dici 
poterit, juxta illorum sententiam, Spiritum etiam 
sine sanctitate esse posse. Àt hoc impium est. Non 
igitur ex participatione, sed ex Deo naturaliter est 
Bpiritus sanctus. 


ALIUD. 


Spiritum sanetum Scriptura sacra Spiritum ex 
Deo seinper vocat, significans non accidens ipsius 
3liquod, ut hzeretici opinantur, sed id quod natura 
$ua est , quemadmodum si quis hominem definiens, 
quid secundum substantiom suam 51 significans, 
dicat, quod sit animal rationale, mortale. Quomado 
igitur non 811 absurdisesimum, hominem quia ita 


ἰδιαζόντως ἐστίν ; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν ἕτερον ἣ ἅγιον ἡχού- 
σαμεν παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐχ ἄρα ix μετ- 
οχῆς, οὐδὲ ἐχ συνθέσεως ἅγιον, ἀλλ' οὐσία χαὶ φύσις 
ἁγιαστιχὴ, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ xoi Πατρὸς θεότητος, 
ἵν᾽ οὕτως εἴπω, ποιότης, ὥσπερ οὖν xal ὁ γλυχα- 
σμὸς τοῦ μέλιτος, ἢ καὶ ἐξ ἄνθους εὐωδία. 


ἀλλο. 


Τὸ ἐχ μετοχῆς προσγενόμενόν τισιν, ὡς δοτὸν ἔσται 


καὶ ἀφαιρετόν. Μόνα γὰρ τὰ οὐσιωδῶς προσόντα 
τοῖς ἔχουσιν, ἀχωρίστως συμπεφυχότα φαίνεται. Εἰ 
τοίνυν ἐν προσθήχης τάξει χαὶ συμδεδηχότος χεΐαθαί 


p φάσιν ἐν τῷ Πνεύματι τὸν ἀγιασμὸν, ὁμολογήσουσι 


πάντως ὅτι καὶ ἀποσυμδῆναι δυνήσεται. Ὥρα δὴ οὖν 
χαὶ ἁγιότητος δίχα τὸ Πνεῦμα λέγειν εἶναι δύνασθαι, 
κατὰ τὸ ἐχείνων ἐπιχείρημα. ᾿Αλλὰ τοῦτο δυσσεδές. 
Οὐχ ἄρα ἐκ μετοχῆς ἅγιον τὸ Πνεῦμα, ἀλλ᾽ ὡς tx 
Θεοῦ φυσιχῶς. 

AAAO. 

Πνεῦμα ἅγιον ἡ θεία Γραφὴ τὸ ἐκ Θεοῦ Πνεῦμα 
διηνεχῶς ἀποχαλοῦσα φαίνεται, οὐχ ἕν τι τῶν συμ- 
δεδηχότων αὐτῷ δηλοῦσα, χατὰ τὴν ἐχείνων ἀδου- 
λίαν, ἀλλ᾽ ὅπερ ἐστὶ χατὰ φύσιν τοῦτο ovn μαίνουσε, 
ὥσπερ οὖν εἴ τις καὶ ἄνθρωπον ὁριζόμενος τὸ τὶ 
ἐστι xa3' οὐσίαν σημαίνων, λέγοι, ὅτε ζῶον λογικὸν, 
θνητόν. Elta πῶς οὐ σφόδρα ἐστὶν ἀτοπώτατον, τὸν 


definitur esse omnino id quod esse solet : Spiritum C μὲν ἄνθρωπον διὰ τὸ οὕτως ὁρίζεσθαι, εἶναι πάντως ὃ 


autein sanctum aliud quidpiam ab eg. quod est ima- 
ginari, cum h:ec ipsius appellatio, quid secundam 
essentiam sit. significet ? Sanctus enim appellatur. 
Proinde si est natura sanctus, nequaquam extrin- 
secus id consequetur, sed potius cum sit naturalis ac 
viva et inexsisteng essenti:e Dei operatio, creatur» 
semper perfectionem adjicit, per sauctilicationem et 
participationem ipsius. 


ALIUD. 


Nomina qua singulis rebus indita sunt, aut suh- 
stantias ipsas significant, perfectam subjecti defini- 
tionem habentia, 801 ministerii sive muneris spe- 


xat εἶναι πέφυχε, τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἕτερόν τι παρ᾽ 
ὅπερ ἐστὶ φαντάζεσθαί τινας, τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ χατ' 
οὐσίαν τῆς προσχειμένης αὐτῷ σημαινούσης t 
μίας; ἅγιον γὰρ ὀνομάζεται. Οὐχοῦν iei 
χατὰ φύσιν ἅγιον, οὐχ ἔξωθεν ἔχει τὸ εἶναι τοιοῦτο, 
μᾶλλον δὲ αὑτὸ, τῆς θείας ὑπάρχον φοὑσίας ἐνέργεια 
qucue) τε xal ζῶσα xal ἐνυπόστατος, προστίϑεσιν 
ἀεὶ τῇ χτίσει τὸ τέλειον δι᾽ ἀγιασωοῦ xal τεῆς πρὸς 
ἑαυτὸ μετοχῆς. 
AAAU. 


TX ἐφ᾽ ἑχάστῳ τῶν ὄντων χείμενα ὀνόματα, d 
τῶν οὐσιῶν εἶσι παραστατιχὰ, ὄρον ἔχοντα ποῦ ὅπο» 
χειμένου τέλειον, ἣ λειτουργίαν τινὰ χαὶ ἐπιτηδεύ- 


ciem declarant, nt in his nominibus, homo, et pro- p μᾶτος εἶδος σημαίνει, ὡς àv τῷ ἄγθρωπος xaX xpo- 


pheta. Nam si hominem vocaro, jam przdicati vel 
subjecti substantiam siguificavi. Si vero nominem 
prophetam, ministerium sive munus atque olficium 
ei commissum indico. Proinde si Spiritus sanctus 
estex participatione sanclus, ergo appellatio illa 
ministerium sive officium illius potius quam essen- 
tiam declarabit ; neque ea intelligere possumus, quid 
naturaliter sit, sed quid muneris ei injunctum sit. 
Quocirca aliud quidpiam secundum essentiam esl, 
339 atque aliam quandam propriam. operationem 
habet, przeter sanctificantem, quam extriusecus, ut 
illi blasphemi contenduut, adjectam sibi et acci- 
dentariam a Deo habet, Imperfectus itaqne est Spi- 
riius sanctus, quippe qui impletione per sanctifica- 


φήτης."Ἂν μὲν γὰρ ἄγθρωπος εἴπω, παρέστησα τοῦ 
χακηγορημένου, ἣ ὑποχειμένον τὴν οὐσίαν. Προρή- 
τὴν δὲ λέγων, διαχονίαν ἤτοι ἐπιτήδευμα δοθὲν &v- 
θρώπῳ δηλῶ, Οὐχοῦν εἴπερ ἅγιον ἐκ μετοχῆς τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, λειτουργίας μᾶλλον ἥπερ οὐσίας 
ἕσται σημαντιχὸν τοὔνομα αὐτῷ. xaX o9 τί ἐστι χατὰ 
φύσιν Ex τούτου μανθάνομεν, ἀλλ᾽ ὅ τι τέτακται ποιεῖν. 
Οὐκοῦν ἕτερόν τι xaz' οὐσίαν ἐστὶ, καὶ &xí£pav ἔχει 
τινὰ ἰδίαν ἐνέργειαν παρὰ τὴν ἀγιᾳστιχὴν, ἦν ἔξω- 
θεν, ὡς αὑτοὶ δυσφημοῦντές φασι, προστιθεμέντην 
αὑτῷ xoi ἐπισυμδᾶσαν ἔχει παρὰ Θεοῦ. ᾿Ατελὲς οὖν 
ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ δεηθὲν πληρώσεως δι 
ἁγιασμοῦ. Εἶτα πῶς τὰ οὕτως ἔχον. ὡς ἐχεῖνοί qas. 
τὸ ἐν τελειότητι γίνεσθαι τοῖς μετόχοις αὐτοῦ γινον 


597 


THESAURUS. 


μένοις παρέχει ; Τὸ ἀτελὲς ὅσον εἰς τὴν olxelav φύ- Α lionem egeat. Atqui quomodo id quod imperfectum 


σιν, πῶς ἁγιάζει μὲν ᾿Αρχὰς, 8póvouc, Κυριότητας, 
Δυνάμεις, ἜἘξουσίας, ᾿Αγγέλους, ἀνθρώπους: Πῶς 
δὲ ἄρα φασὶν ἁγιασμοῦ πληροῦσθαι τὸ Πνεῦμα παρὰ 
τοῦ Πατρὸς, ἁγιαστιχῆς δηλονότι δυνάμεώς τε καὶ 
ἐνεργείας ἐρχομένης ἐπ᾽ αὐτό: Τοῦτο γὰρ, ὡς cl- 
κὸς, δυσφημοῦντες ἐροῦσι. Τίς οὖν ἡ χρεία περιόδου 
μακρᾶς xai πολυπλόχων νοημάτων ; Αὐτὴν γὰρ ἐχεί- 
νὴν τὴν ix Πατρὸς φυσιχῶς προϊοῦσαν δύναμιν 
ἀνιαστιχὴν τὴν xot; ἀτελέσι τὸ τέλειον παρεχομένην, 
φαμὲν εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Καὶ περιττὸν, ὡς φαί- 
vetat, τὸ διὰ μέσον τινὸς ἁγιάζεσθαι τὴν χτίσιν, οὐχ 
ἀπαξιούσης τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας xa μέχρι τῶν 
ἐλαχίστων διϊχνεῖσθαι, χαὶ ἁγιάξειν αὐτὰ διὰ τοῦ 
ἁγίου Πνεύματος, ἐπείπερ αὐτοῦ τὰ πάντα ποιήματα. 


est, ut illi volunt, possit perficere sui participes ἢ 
Aut quomodo quod suapte natura. imperfectum est, 
sanctificare queat Principatus, Tlironos, Dominatio- 
nes, Potestates, Virtutes, Angelos, howines? Quo- 
modo vero aiunt impleri sanctitate Spiritum a Deo, 
sanctificante nimirum vi atque operatione in ipsum 
immissa? At verolioc, ut. apparet, blasphemantes 
dicunt. Sed quid opus esl istis ambagibus οἱ versu- 
tis commentis? Ipsam enim illam sanctificautem vim 
atque virtutem, qux ex Patre naturaliter procedit, 
et imperfectis perfectionem tribuit, dicimus esse 
Spiritum sanctum. Supervacaneum enim est, ut ap- 
paret, per medium aliquod sanctificari creaturam, 
cum Dei benignitas non dedignetur ad minutissi- 


mas etiam res perveuire, easque per Spiritum sanctum sanciificare, siquidem ipsius sunt owes 


creaturas. 
AAAO. 


e 'O νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, » φησὶν ἡ θεία Γραφὴ, 
«f χάρις δὲ καὶ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο.» 
Οὐχοῦν εἴπερ πολύ τι φαίνεται, τὸ μεταξὺ τῆς τε 
Μωσέως διαχονίας, χαὶ τοῦ μεσιτεύσαντος Θεοῦ τε 
καὶ ἀνθρώπου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀνάγχη τὸν μὲν διὰ 
Μωσέω; νόμον ἀτελῆ συνομολογεῖν - οὐδὲν γὰρ ἐτε- 
λείωσε, φησὶν ὁ Παῦλος" τὴν δὲ διὰ τοῦ Σωτῇρος 
ἡμῶν χάριν ἀληθὴ xaX τελείαν εἶναι πιστεύομεν. 
Τίς οὖν ἄρα ἡ χάρις, f| πάντως ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύμα- 
τὸς χύσις fj ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν γινομένη, κατὰ 
τὴν τοῦ Παύλου φωνήν ; Πῶς οὖν ἀληθινὴ φανεῖται 
λοιπὸν ἢ ἐν ἡμῖν χάρις, εἴπερ διηχονήθη διὰ χτίσμα- 
τος εἰς ἡμᾶς ὁ ἁγιασμὸς, ὥσπερ οὖν xal ὁ νόμος δι᾽ 


ἀγγέλων; Εἰ γὰρ οὐχ αὐτουργεῖ τὸ Πνεῦμα c 


ἅγιον ἐν ἡμῖν, οὐδὲ τοῦτό ἐστι xatà φύσιν ὅπερ 
NMX, μετοκιχῶς δὲ καὶ μεταληπτιχῶς ἁγια- 
σμοῦ ἥληρούμενον, παρὰ τῆς θείας οὐσίας, εἰς ἡμᾶς 
ἐχπέμπει τὴν δοθεῖσαν αὑτῷ χάριν, πρόδηλον ὅτι 
διὰ χτίσματος ἡμῖν ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος διηχονήέθη 
χάρις. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν οὐχ ἀληθές. Διὰ Μωσέως 
μὲν γὰρ ὁ νόμος, ἤτοι δι᾽ ἀγγέλων ᾿ διὰ δὲ τοῦ Σω- 
τῆρος ἡμῶν ἡ χάρις xal fj ἀλήθεια. Αὐτουργὸν ἄρα 
κὃ Πνεῦμα ἐν ἡμῖν, ἀληθῶς ἁγιάζον xat ἑνοῦν ἡμᾶς 
ἑαυτῷ διὰ τῆ; πρὸς αὐτὸ συναφείας, θείας τε φύσεως 
ἀποτελοῦν χοινωνούς. 
Ὅτε Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον, 
καὶ οὗ χείσμα οὑδὲ ποίημα. 
'Ex τῆς πρὸς Ῥωμαίους ᾿Επιστολῆς. 
Ἑκπιστέλλει '᾽Ρωμαίοις ὁ Παῦλος περὶ τοῦ Σωτῆρος 
fuéov Ἰησοῦ Χριστοῦ" « Τοῦ δρισθέντος, φησὶν, Υἱοῦ 
Θεοῦ ἐν δυνάμει γατὰ τὸ Πνεῦμα ἁγιιυσύνης ἐξ 
ἀναστάσεως νεχρῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου 
ἐμῶν. » Εἰ τοίνυν διὰ τὸ Ex νεχρῶν ἀναστῆναι, xat 
«ἢ ζωοποιῷ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύματος λῦσαι τὰ 
δεσμὰ τοῦ θανάτου, ὁ Χριστὸς εἰς Υἱὸν ἀληθινὸν 
ὁρίξεται τοῦ Θεοῦ, χαὶ τοῦτο ὑπάρχων νοεῖται, οὐχ 
ἂν εἴη χτίσμα ἣ ποίημα τὸ δι᾿ οὗ τῆς θείας δυνάμεως 
ἡ ἐπίδειξις γίνεται, τουτέστι τὸ Πνεῦμα, iva. μὴ διὰ 


'* Joan. 1, 11, 5" Mebr. vui, 19. 


!* JI Cor. 1, 22. 


ALIUD. - 


t Lex per Mosen data est, » inquit sacra Scriptura ; 
« gratia autem et veritas per Jesum Christum facta 
est 15.» Quocirca si magna quaedam est differentia in- 
ter ministerium Mosis, et mediatoris Dei ae homi- 
num Jesu Christi, necessarium est ut. legem Mosis 
imperfectam esse fateamur : nihil enim perfecit, ut 
Paulus testatur “" : at vero Salvatoris nostri gra- 
tiam veram et perfectam esse credimus. Quonam 
igitur hzc gratia est? Non alia certe quam sancti 
Spiritus in cordibus nostris facta infusio, juxta Pauli 
sententiam '*. Quomodo igitnr erit vera in nobis 
gratis, si subministrata nobis eat per creaturam 
sanctificatio, sicut et lex per angelos? Nam si 5pi- 
ritus sanclus non operatur iM nobís per se, neque 
idipsum est naturaliter, quod audimus, sed per 
participationem sanctitate repletus ἃ divina essen. 
Lia, gratiam sibi datam in nos emittit: manifestum 
est gratiam Spiritus sancti nobis per creaturam 
conferri. AL hoc falsum est. Nam per Mosen, sive 
per angelos lex !* : gratia vero et veritas per Sal- 
vatorem nostrum Jesum Christum 39. Spiritus: ita- 
que sancins per seipsum in nobis operatur, vere 
ganetificans atque unlens nos 359 sibi jpsi: et per 
conjunetionem δὲ copulam nostri secum natur: di- 
viu: participes facit. 


(Quod Spiritus. sanctus sit natura. Deus, et non opus 
tel creatura. 


Ex Epistola Pauli ad Romanos. 


D Paulus de Salvatore nostro. Jesu Christo ita ad 


Romanos scribit: «Pradeatiuato, iuquit, Filio Dei 
in virtute per Spiritum saucliflcalionis ex. resur- 
rectione de mortuis Jesu Christi Dowini nostri *!. » 
Si ergo quoniam e mortuis resyirrexit, οἱ vivifica 
virtute Spiritus saucti vincula mortis solvit, idcirco 
Christus verus Dei Filius esse cognoscitur : certe 
non erit opus vel creatura ille per quem diviua hse 
virtus ostenditur , hoe est Spiritus sanctus, ne 
videatur Christus quodammodo per creaturam ad- 


** Galat, is, 19. ?* Rom. «1,95. *' Rom. 1, 6. 


h95 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


jrtus, &ed potius propria sua vi ac virtute per Spl- A χτίσματος φαίνηται Χριστὸς τρόπον τινὰ βοηθούμε- 


ritum usus fuisse. 


Ó ALIUD. 


Paulus rursum : « Desidero, inqoit, videre vos, 
ut tradam. vobis aliquam | gratiam. spiritalem ad 
confirmandos vos **, » Si Spiritus confirmat eos in 
quibus versatur, donorum suorum largitione : ma- 
nifestmm profecto fuerit iis qui recte sentire vo- 
Innt, eum Inter creaturas et servos collocanduim 
non esse. Scriptum enim est : « Confirmabit justos 
Dominus **. » Coi vero naturale dominium tribuitur, 
et confirmandi facultas, gerit omnino etiam digoi- 
tatem domino conveniente. Servum autem est 
quidquid creatum est, quantum ad ortum attinet, 
Spiritus itaque non est creatura : dominus. enim 
esse declaratur, non servus. 


ALIUD. 


Quantam benignitatem erga nos ostenderit to- 
tius universi Dominus , declarare volens Paulus : 
« Charitas, inquit, effusa est in cordibus nostris 
per Spiritum sanctum qui datus est. nobis **. » Si 
ergo Deus claritas est, ut Joanues testatur, et non 
aliud quidpiam est ipse, aliud quod in ijso est 
(simplex enim est et non compositus), iufüsus au- 
tein est in cordibus nostris per inhabitantem in nobis 
Spiritum sauctum , Deus itaque est Spiritus sanctis, 
quippe qui iustar Dei in nobis habitet, atque, ut 


νος, οἰχείᾳ δὲ μᾶλλον ἀποχεχρημένος loyote τῇ διὰ 
Πνεύματος. 
ΑΛΛΟ. 

'O Παῦλος πάλιν" € Ἐπιποθῶ γὰρ, φησὶν, ἰδεῖν 
ὑμᾶς, ἵνα τι μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν πνευματιχὸν εἰς 
τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς. » Εἰ στηρίζει τὸ Πνεῦμα διὰ 
«τῶν οἰχείων χαρισμάτων τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο, δῆ- 
λον ἂν εἴη τοῖς ὀρθῶς ἐθέλουσι vostv, ὡς οὔτ᾽ ἐ) 
ποιήμασιν, οὔτε μὲν ἐν δούλοις τετάξεται. Γέγραπται" 
c Ὑποστηρίξει δὲ τοὺς δικαίους ὁ Κύριος. » Τὸ δὲ ἐν 
χυριότητος τόπῳ φυσιχῆς τεθειμένον, καὶ διὰ τοῦ 
στηρίζειν δύνασθαι, φέρει πάντως καὶ τὸ χυρίῳ 
πρέπον ἀξίωμα. Δοῦλον δὲ τὸ ποιηθὲν ὅσον εἰς γένε- 
σιν. Οὐχ ἄρα ποίημά ἔστι τὸ Πνεῦμα " χύριον γὰρ 
ἀποδέδειχτα! χαὶ οὐ δοῦλον. 


AAAO. 


Ὅσην ἡμῖν τὴν φιλανθρωπίαν ὁ πάντων Exorf- 
σατο Δεσπότης, διδάσχων ὁ Παῦλος, φησὶν, ὅτι « Ἡ 
ἀγάπῃ τοῦ Θεοῦ ἐχχέχνται ἐν ταῖς χαρδίαις ἡμῶν, 
διὰ Πνεύματος &ylou τοῦ δοθέντος ἡμῖν. » Εἰ τοίνυν 
ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, χατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν, xal 
οὐχ ἕτερον μέν τι αὑτὸς, ἕτερον δέ τι τὸ ἐν αὑτῷ, 
ἁπλοῦς γὰρ καὶ ἀσύνθετος, ἐχχέχυται δὲ ἐν -αἷς 
χαρδίαις ἡμῶν διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος ἐν ἡμῖν ἀγίου 
Πνεύματος" Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμά ἐστιν, ὡς ἐν τάξει 
Θεοῦ, χατοικοῦν ἐν ἡμῖν, xat, ἵν᾽ οὕτως εἴπω, τῆς 


ita dicam, ex suprema omnium essentia prodit? in C ἀνωτάτω πασῶν ἑξέρπον οὐσίας ἐν ἰδίᾳ τε ὑπάρξει 


propria tainen subsistentia et ex l'atre intellectus, et 
per Filium creaturz donatur. 


ALIUD, quo declaratur. quod lez à Spiritu posita 
sit, ut a Deo. 


« Scio, inquit Paulus, quia lex spiritalis 8544 
est **. » Et post pauco subjicit : « Condelector legi 
Dei secundum interiorem hominem 35, » Et rur- 
suin : « Lex enim Spiritus vite in. Cliristo Jesu, li- 
beravit me a lcge peccati et mortis *". » Ecce cuui 
legem vocet spir&alem, hoc est per Spiritum, sta- 
tim eam legein Dei appellat. Sed apertius in se- 
quentibus quod Deus sit Spiritus ostendit, cla- 
mans: 1 Lex Spiritus vite, » ne solummodo Spiri- 


xxi £x Πατρὸς. νοούμενον, δι Yloo τῇ χτίσει yeg- 

ἢγούμενον. 

ΑΔΛΟ, δηλοῦν ὅτι ὁ γόμος παρὰ τοῦ Hvsópatec 
ἐτέθη ὡς παρὰ Θεοῦ. 

« Ουἷδα μὲν, φησὶν, ὅτι ὁ νόμος “πνευματιχός ἔστι.» 
Εἶτα βραχὺ προελθὼν ἐπιλέγε!" « Συνήδομαι γὰρ τῷ 
νόμῳ τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθοωπον. » Καὶ πά- 
λιν’ € Ὃ γὰρ νόμος τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν 
Χριστῷ Ἰησοῦ ἠλευθέρωτέ με ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς 
ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου. » Ἰδοὺ τὸν νόμον ὀνομά- 
σας πνευματιχὸν, τουτέστι τὸν διὰ Πνεύματος, εὖ- 
θὺς αὐτὸν χαὶ Θεοῦ νόμον ἀποχαλεῖ. Γυμνότερον δὲ 
διὰ τῶν ἐφεξῆς ὅτι Θεὸς εἴη τὸ Πνεῦμα, δειχνύει 


tus leges ferre dicatur, veruin etiam esse Spiritus p βοῶν * « Ὃ νόμος τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς,» ἵνα μὴ 


vite. Αἱ quanam est. vita, nisi Christus ipse di- 
cens: « Ego sum veritas et vita **?» Cum itaque 
Christes leges ferat, Spiritas sanctus ut in ipso et 
ex ipso naturaliter exsistens legislator esse di- 
citur. 


ALIUD. 


Paulus carpis motus damnaus, ct declarans quan- 
topere voluntati Spiritus repugnent : « Caro, in- 
quit, adversus Spiritum, et Spiritus adversus car- 
nem. Ilaec euim contraria inter se sunt **. » Dein- 


*? ftoi, i, 41. 


*? Ped. xxxvi, 17, 
1 Joan, Mtv, 9. 4 


*! Galat, v, !7. 


μόνον νομοθετοῦν εὑρίσχηται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
ἀλλ᾽ ἔδη xot Πνεῦμα ὑπάρχον ζωῆς. Καὶ τίς ἡ ζωὴ, 
ἣ πάντως ὁ λέγων Χριστός " « Ἐγώ εἰμι 1 ἀλήθεια 
χαὶ ἡ ζωή ; » Νομοθετοῦντος τοιγαροῦν τοῦ Χριστοῦ, 
ὡς ἐν αὐτῷ xai ἐξ αὐτυῦ φυτιχῶς ὑπάρχον τὸ 
Πνεῦμα αὐτὸ νομοθετεῖ. 

Αλλο' 


Τοῦ σαρχιχοῦ χινήματος ὁ Παῦλος χατηγορῶν, 
χαὶ δειχνὺς ὅσην ἔχει πρὸς τὴν τοῦ Πνεύματος βού- 
λησιν τὴν ἀνάστατιν, « 'H σὰρξ, φησὶ, χατὰ τοῦ 
Πνεύματος, τὸ δὲ Πνεῦμα χατὰ τῆς σαρχός. Ταῦτα 


* fon. v, ὅ. ?Rom. vn, 14. 05:4. 42... Roin. vin, 2. 


οἱ 


TIIESAURUS. 


603 


γὰρ ἀλλήλοις ἀντίχειται. » Εἶτα βραχὺ προελθὼν ἔπι- κ᾿ de post pauca infert : « Ego igitur ipse mente qui. 


λέγει" € "Aga οὖν αὐτὸς ἐγὼ τῷ μὲν vot δουλεύω 
νόμῳ Θεοῦ, τῇ δὲ σαρχὶ νόμῳ ἁμαρτίας * » νόμον 
μὲν ἁμαρτίας τὰ ἐν τῇ σαρχὶ πρὸς τὰς ἐχτόπους 
ἡδονὰς χινήματα λέγων" Θευῦ δὲ νόμον, τὴν τοῦ 
Πνεύματος βούλησιν ἀποχαλῶν. Πρόδηλον οὖν ὅτι 
Θεὸς τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὸ χαὶ νόμους ὁρίζον ἐν ἡμῖν 
τὸ οἰχεῖον θέλημα. Πρέπει δὲ οὐχ ἑτέρῳ νομοθετεῖν, 
ἀλλὰ μόνῳ Θεῷ. 
ΑΛΛΟ. 


4 Τῇ γὰρ ματαιότητι, φησὶν, ἡ χτίσις ὑπετάγη 
oby ἑχοῦσα, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα ἐπ᾽ ἐλπίδι. » 


Οὐχοῦν εἴπερ εἶναί φασι χτιστόν τε xaY ποιητὸν τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀνάγχη συνομολογεῖν ὑ ποτετάχθαι 
χαὶ αὐτὸ τῇ ματαιότητι, χαὶ συστενάζειν μὲν καὶ 
συνωδίνειν, εἶναί τε νῦν ὥσπερ ἐν δουλίᾳ, ἐλευθερω- 
θϑήσεσθαί τε μόλις εἰς τὴν ἀπολύτρωσιν τῆς δόξης 
τῶν τέχνων Θεοῦ. Εἴτα ποῖ ποτε ἡμῖν ὁ Παῦλος οἱ- 
χήσεται λέγων" € Οὐ γὰρ ἐλάθδετε πνεῦμα δουλείας 
πάλιν εἰς φόδον, ἀλλ᾽ ἐλάδετε Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν 
ᾧ κράζομεν" ᾿᾿Αδδᾶ, ὁ Πατήρ. » 'AXX τῆς μὲν δου- 
λείας ἀπαλλάττει τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο, ἀναμορφοῖ 
δὲ μᾶλλον εἰς τὴν ἐλευθεοίαν χαὶ νἐότητα, μετόχους 
ἀποδεικνύων τῆς οἰχείας φύσεως. Οὐχ ἄρα δοῦλόν 
ἐστιν, εἰ δὲ τοῦτο, οὐ χτίσμα. T5 δὲ χαὶ τὸ εἶναι 
κτίσμα xal τὸ ἕν δούλων τετάχθαι διαφυγὸν, τῆς 
θείας ἂν εἴη λοιπὸν οὐσίας δηλαδέ. ᾿ 


ΑΛΛΟ, 


dem servio legi Dei, carue autem legi peccati 39,» 
Legem peccati varios in carne ad voluptatem. ino- 
tus appellat ; Dei vero legem vocat voluntatem Spi- 
ritus, Manifestum itsque est, Spiritum sanctum 
esse Deum, qui leges nobis suam voluntatem prz. 
scribat. Atqui leges aliis praescribere, neqiini quam 


soli Deo convenit. : 


ALIUD. 


« Vanitati, inquit, creatura subjecta est nem 
volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe*!. » 
Proinde si Spiritum sanctum creatum esse dicunt, 
necesse est, ut etiam ipsum vanitati subjectum esse 


p fateantur, unaque nobiscum gemere et dolere, ut- 


pote iu servitute constitutum, atque zegre liberta- 
tem in redemptionem gloriz filiorum Dei cousecu- 
turum, Sed quid de Paulo statuent dicente ; « Non 
enim accepistis spiritum' servitutis iterum in ti- 
more; sed accepistis Spiritum — adoptionis lilio- 
rum Dei, in quo clamamus : Abba, Pater ?*? » Li- 
berat itaque a servitute eos in quibus versatur, 
eosque liberos et filios efficit, propri:e su:e naturze 
participes declarans. Spiritus itaque servus non 
est : atque idcirco neque creatura. Qui vero alie- 
nus est a natura creaturarum et servorum, divinze 
essentize sit oportet. 


455. ALIUD. 


Συστενάζειν ὁ Παῦλος τὴν χτίσιν εἰπὼν, ἐπιφέρει" α΄ Paulus cum una. ποῦίβουπι) gemere creaturam 


« Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ xal αὐτοὶ οἱ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ 
Vivsópato; ἔχοντες ἡμεῖς.» Καὶ τέ τὸ ἐν τούτοις ζη- 
«ούμενον; Ἡ ἀπαρχὴ, τινός ἔστιν ἀπαρχὴ, καὶ 
διμοειδὴς ἐκείνῳ πάντως, οὗ χαὶ ἔστιν ἀπαρχὴ " οἷον 


οἴνου μὲν οἶνος, σίτου δὲ ὁμοίως σῖτος. Εἰ τοίνυν ὡς “ 


ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι τελειοτάτην ἔχειν μέλλουσι 
thc θεότητος τὴν μετουσίαν, ἐν ἀπαρχῆς tutv τάξει 
«ὃ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐχορηγήθη,, ἀνάγχη δὴ πᾶσα 
«ἧς θείας φύσεως εἶναι λέγειν αὐτὸ, ἧς χαὶ ἔστιν 
ἀπαρχή. Ei δὲ τοῦτο, οὐ χτίτμα, οὐδὲ ποίημά ἐστι, 
Θεὸς δὲ μᾶλλον ὡς £x Θεοῦ χαὶ ἐν Θεῷ φυσιχῶς. 


ΑΛλΛυΟ. 


Ῥωμαίοις ἐπιστέλλει πάλιν ὁ Παῦλος * « Λέγω (kp : 


διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης μοι παντὶ τῷ ὄντι ἐν 
ὑμῖν, μὴ ὑπερφρονεῖν παρ' ὃ δεῖ φρονεῖν, ἀλλὰ φρο- 
νεΐν εἷς τὸ σωφρονεῖν, ἐχάστῳ ὡς ὁ Θεὸς ὥρισε μέ- 
«pov πίστεως. » Εἶτα πάλιν τῇ τοῦ Πνεύματος ἐξ- 
ουσίᾳ τὴν τῶν θείων χαρισμάτων δια ομὴν ἀναθείς" 
«'Q μὲν γὰρ ὁ Θεὸς, φησὶ, δίδωσι Πνεῦμα σοφίας" » 
εἶτα τούτῳ προσθεὶς δωρεῶν εἴδη πολλὰ, « ἑτέρῳ ὃὲ 
«ἔστιν, » ἐπιλέγει «Ταῦτα δὲ πάντα ἐνεργεῖ τὸ ἕν χαὶ 
“ὁ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάττῳ χαθὼς βοηύλε- 
«ας. » Οὐχοῦν εἰ πρὸς τοῖς ἄλλοις ἀγαθοῖς χαὶ πί- 
στεως φαίνεται τὸ Πνεῦμα παρεκχτιχὸν, xal τὸ ἀρ- 

* Rom. vi, 5. 5 Rom. viu, 20. 
8. ibig. 11. 


e 


8 ibid, 15. 


dixit, infert : « Non solum autem, sed etiam nos, qui 
primitias Spiritus habemus **. » Quid veroex his 
qusritur? Primitis, alicujus rei primitize sunt, et 
ejusdem speciei cum co cajus sunt primitize, ut 
exempli gratia vini primitie vinum est, et simili- 
ter tritici triticum. Si ergo in futuro. szeculo per- 
fectissimam consecuturi sunt sancti divinitatis par- 
ticipationem, et primitiarum loeo Spiritus sanctus 
nobis datus est : necessarinm plane est, uL. divinse 
nature esse dicamus id quod primitiarum rationem 
habuit. Quod cum ita sit, opus certe. vel creatura 
esse nequit; sed potius Deus ex Deo naturaliter pro- 
cedens, 
ALIUD. 


Ad Romanos rursus ita scribit: « Dico enim per 
gratiam, qux mihi data est, omnibus qui sunt inter 
vos, non plus sapere, quam sapere oportet, sed sa- 
peread sobrietatem, unicuique sicut Deus divisit 
mensuram fidel **. » Et idem rursus Spiritus pote- 
stati divinorum donorum distributionem ssceribens. 
inquit: « Alii enim dat Deus Spiritum sapientise *5;» 
deinde multis donorum generibus enumeratis, in- 
quit : «Alii fidem.» Et, cllee omnia operatur unus at- 
que idem Spiritus, dividens unicuique sicuti vult 35.» 
Si ergo prseter alia bona Spiritus sanetus. etiam fl- 
dem largitur, et unicuique pro mensura. sufficienti 
9 ] Cor. xn, 8. 


33 }υ... 929, 35» Rom. xit, 5, 


UM 


S. CYRILLI ALEXANURINI ARCHIEP. 


604 


dispertit ut Deus : quomodo non fuerit vehementer ἃ χοῦν ἑχάστῳ μέτρον ὁρίζον ὡς Θεὸς, πῶς οὐ λίαν 


impium eum creaturis annunierape, ac non potius 
profiteri ipsum a Deo procedere? 


ALIUD. 


Paulus de iis qu:e per se in utilitatem gentium a 
Salvatore acta eraut glorians, ita ait : « Gloriari ha- 
beo in Jesu Christo ad Deum. Nec enim audeo ali- 
quid loqui eorum 4.15: per ine non efficit Christus iu 
obedientiam gentium, verbo el factis, in virtute si- 
guorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti ".» 
Si ergo Christus per Paulum signa operatur in. vir- 
tute. Spiritus. sancti, vis quidam — naturalis. ac 
vivens, »tque, ut ita dicam, qualitas deitatis Filii est 
Spiritus sanctus, Quod si ita est, quomodo sit crea- 


ἀσεδὲς ἐπαριϑμεῖν αὐτὸν τοῖς χτίσμασι, xal μὴ 
μᾶλλον ἐχ Θεοῦ πεφηνέναι λέγειν; 


Αλλυ. 


Ἐπὶ τοῖς δι᾽ αὐτοῦ γενομένοις παρὰ τοῦ Σωυτῖι ρης 
χατορθιμασιν ἐπ᾽ ὠφελείᾳ τῶν ἐθνῶν, καυχᾶται λέ- 
γων ὁ Παῦλος" « Ἔχω οὖν καύχησιν ἐν Χριστῷ 'ly- 
σοῦ τὰ πρὸς τὸν Θεόν. Οὐ γὰρ τολμήσω τι λαλεῖν, 
ὧν οὐ χατειργάσατο Χριστὸς δι᾽ ἐμοῦ εἰς ὑπακοὴν 
ἐθνῶν, λόγῳ χαὶ ἔργῳ, ἐν δυνάμει σημείων χαὶ τε- 
ράτων, ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίου. » Οὐχοῦν εἰ 
σημεῖα xay τέρατα διὰ τοῦ Παύλου Χριστὸς ἐργάζε- 
ται ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίον, ἐγέργειά τις φυ- 
σιχὴ xax ζῶσα, χαὶ, ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, ποιότης τῆς 


tura, quod in Deo et ex Deo naturaliter est 7. Aut p θεότητος τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν ἔφτιν. Εἰ δὲ 


quomodo sit in creatura omnis virtus — Filii 
sila ? Caterum lioc vel sola cogitatione impium 
est. 


356 Ex I Epistola Pauli ad Corinthios. 


-Paulus cum docere vellet, praedicationem evar- 
gclicam vi orationis atque eloquentia non egere, ita 
Corinthiis scribit : « Et ego in infirmitate et timore 
m«lto fui apud vos; et sermo meus, et. praedicatio 
mea non fuil in persuasione sapienti; humana; 
sed in demonstratione Spiritus et virtutis, ut fides 
vestra non essel in sapientia hominum, sed in. vir- 
tute. Dei *», » Vide quomodo demonstrationem. Spi- 
ritus, hocest operationes atque elfectus Spiritus, 


virtutem Dei esse ait. Ex hoc enim et in ipso natu- C 


raliter est Spiritus omnia operans, Quomoo igitur 
sit opus vel creatura id iu quo Deus hoc ipsum qued 
esi, quantum a nobis percipi potest, eoguoscitur 
veluti iu speculo atque zniginate ?? ? 


ALIUD. 


Paulus neminem impure viventem regni coelorum 
hsredem fore dicens, enumeratis fornjcatoribus et 
avaris ac raptoribus, statim iufert : & Et hxc qui- 
dem fuistis : sed ahluti estis, sed sanctificati estis, 
sed justiücati estis in nomine Domini nostri Jesu 
Christi, et in Spiritu Dei nostri **. » Proinde si soli 
Deo tribuimus potestatem remittendi peccata, re- 
mittit vero et justificat Spiritus, sanctos efficiens eos 
in quibus versatur : Deus itaque est, divinam in se 
operationein naturaliter habens. 


ALIUD. 

« An nescitis, inquit, quod qui conjungitur cum 
scorto, unum corpus (i1? qui vero cum Domino cou- 
jungitur, unus Spiritus est *!? 1 Quemadmodum igi- 
tur qui scorto copulatur, unum cuni ipso (it: ita 
qui Spiritus sancti particeps factus est, wium cum 
Domino efficitur *. Deus itaque est Spiritus san- 
ctus, per quem Deo copulamur, et unum cum eo 
ellicimur, divinzque ejuá natura participes reudi- 


9 Rom. xv, 17-19... !* ! Cor. i1, 2-9. 


δ [| Cor. xir, 12. 


&o2t0, πῶς ἔσται ποίημα τὸ ἐν Θεῷ καὶ ἐχ Θεοῦ 
qusixGs ; Il; 6$ ἐν ποιήματι πᾶσα ἣ δύναμις τοῦ 
Υἱοῦ; ὅπερ ἐστὶ xal μόνον εἰπεῖν ἀσεθέστατον. 


'Ex τῆς πρὸς Κορινθίους d, 


Οὐ τῆς Ex λόγων δεινότητος τὸ σωτήριον δεῖσθαι 
χήρυγμα διδάσχων ὁ Παῦλος, ἐπιστέλλει Κορινθίοις - 
« Κἀγὼ ἐν ἀσθενείᾳ χαὶ ἐν τρόμῳ πολλῷ ἐγενόμην 
πρὸς ὑμᾶς, καὶ ὁ λόγος pov, xaX τὸ χηρυγμά μον οὐχ 
ἐν πειθοῖς σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν ἀποδείξει Πνεύμα- 
τὸς xai δυνάμεως, ἵνα ἡ πίστις ὑμῶν μὴ ἢ ἐν σοφίᾳ 
ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει Θεοῦ. ν Ἰδοὺ τὴν τοῦ 
Πνεύματος ἀπόδειξιν, τουτέστι τὰ διὰ τοῦ Πνεύμα- 
το; ἐνεργήματα, δύναμιν εἶναί φησι τοῦ Θεοῦ. Ἐξ 
αὐτοῦ γὰρ χαὶ ἐν αὐτῷ φυσιχῶς τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ 
πάντα ἐνεργοῦν. Πῶς οὖν χτίσμα f| ποίημα. τὸ ἐν 
ᾧ Θεὸς ὅπερ ἐστὶ χατὰ φύσιν γνωρίζεται, παθόδον 
ἡμῖν ἐφικτὸν, ἐν ἐσόπτρῳ xaX ἐν αἰνίγματι; 


ΑΛΛΟ. 


Οὐδένα τῶν ἀσχήμονα μετιόντων βίον, κληρονόμον 
ἔσεσθαι τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας εἰπὼν, πόφνονς ᾿ 
τε ἀπαριθμήσας xaX πλεονέχτας χαὶ ἄρπαγας, ἐξ- 
ἀγει παραχρῆμα" « Καὶ ταῦτά τινες ἧτε, ἀλλ᾽. ἀπε» 
λούσασθε, ἀλλὰ ἡγιάσθητε, ἀλλὰ ἐδιχαιώθητε ἐν τῷ 
ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐν τῷ 
Πνεύματι τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. » Οὐχοῦν εἰ μόνῳ θεῷ τὸ 
ἐξεῖναι συγχωρεῖν ἁμαρτίας δώσομεν, ἀφίησι δὲ χαὶ 
δικαιοῖ τὸ Πνεῦμα, ἁγίους ἀποδειχνύον τοὺς ἐν οἷς ἂν 
γένοιτο, Θεὸ; ἄρα τὸ τὴν θείαν ἐνέργειαν ἔχων ἐν 
ἑαυτῷ φυσιχῶς. 

AAAO. 

«^H οὐχ οἴδατε, φησὶν, ὅτι ὁ χολλίυμενος τῇ πόρνῃ 
ἕν σῶμά ἐστιν, ὁ δὲ χολλώμενος τῷ Κυρίῳ ὃν Πνεῦμά 
ἐστιν; ν Ὥσπερ οὖν ὁ τῇ πόρνῃ χολλώμενος, ἕν ὡς; 
πρὸς αὑτὴν γίνεται, οὕτως ὁ τοῦ ἁγίου Πνεύματος 
μέτοχος γεγονὼς, ἕν ὡς πρὸς τὸν Κύριον γίνεται. 
Θεὸς οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, δι᾽ οὗ τῷ Θεῷ 
χολλώμεθα, xai ἕν ὡς πρὸς αὐτὸν ἀποτελούμεθα, τῆς 
*& θείας αὐτοῦ φύσεως γινόμεθα κοινωνοὶ, διὰ τῆς 
46. | Cor, vi, It. ?! ibid. 9. 


* ibid. 15, 16. 


THESAURUS. 


(η6 


πρὸς τὸ Πνεῦμα συναφείας τε χαὶ ἑνότητος. Εἰ δὲ A mur **, per copulam illam atque unitatem Spiri- 


sb Πνεῦμα Θεὸς, πῶς ἔσται xai ποίημα ; 


ΑΛΛΟ. 


«"H οὐχ οἴδατε, φησὶν, ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς 
τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ 
Θεοῦ; » "Ote τοίνυν ἐν ἡμῖν τοῦ ἁγίου Πνεύματος 
οἰχοῦντος, οἶχος Θεοῦ xal ναὸς χρηματίζομεν, πῶς 
οὐκ ἔσται τῆς θείας φύσεως, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς γενητοῖς 
ἀριθμηθήσεται, ὅτε χἀχεῖνο πρόδηλόν ἐστιν, ὡς οὐ- 
δὲν τῶν. γενητῶν ἣ πεποιημένων ὡς Θεὸς ἐν ναῷ 
λέγεται xasoixstv ; Μόνη: δὲ τῆς θείας φύσεως καὶ 
τοῦτό ἐστι μετὰ τῶν ἄλλων ἐξαίρετον. 


Αλλυ. 


ε Ὁ γὰρ λαλῶν, φησὶ, γλώσσῃ, οὐχ ἀνθρώποις 
λαλεῖ, ἀλλὰ τῷ Θεῷ. » Οὐδεὶς γὰρ ἀχούει, Πνεύματι 
δὲ λαλεῖ μυστήρια. Θεὸς οὖν ἄρα, χαὶ ἐχ Θεοῦ τὸ 
Πνεῦμα, εἴπερ ὁ αὐτῷ λαλῶν, Θεῷ διαλέγεται. 


Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους f. 

Τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως τῶν νεχρῶν λόγον εἰσ- 
φέρων ὁ Παῦλος, φησί" « Καὶ γὰρ οἱ ὄντες ἐν τῷ 
σχήνει, στενάζομεν βαρούμενοι, ἐφ᾽ ᾧ οὗ θέλομεν 
ἐχδύσασθαι, ἀλλ᾽ ἐπενδύσασθαι, ἵνα τὸ θνητὸν κατα- 
ποθῇ ὑπὸ τῆς ζωῆς. Ὁ δὲ χατεργασάμενος ἡμᾶς εἰς 
αὑτὸ τοῦτο Θεὸς, ὁ χαὶ δοὺς ἡμῖν τὸν ἀῤῥαδῶνα τοῦ 
Πνεύματος. »᾿Αῤῥαδῶνα ζωῆς τὸ Πνεῦμα 6:56a0at 
φησῖν, ὡς τοῦτο χατὰ φύσιν ὑπάρχον - τὸ γὰρ Πνεῦμα 


tus, Αἱ si Spiritus est Deus, quoinodo sit creatura? 


ALIUD. 


« Àn ignoratis, inquit, quod corpora vestra tem- 
plum sunt Spiritus sancti, qui in vobis est, quem 
habetis a Deo **? » Cum igitur habitante in nobis 
Spiritu sancto, domnus Dei et templum  appellamur : 
quomodo non sit divinz:e nature, aut quouodo 
ereaturis annumeretur, cum illud manifestum sit, 
nihil omnino ex iis quae facta sunt vel creata, ín 
templo, sicut Deus, habitare dici? Nam $57 id 
inter alias proprietates Deo soli convenit. 


ALIUD. 


« Qui loquitur linguis, inquit, non homizibus lo- 
quitur, sed Deo "5, » Nemo enim audit, Spiritu au- 
tem loquitur mysteria. Deus iluque et ex Deo 5piri- 
tus sanctus : siquidem qui Spiritu loquitur, cui Deo 
loquitur. 

Ez 11 Epistola ad Corinthios. 


Paulus de resurrectione mortuorum disserens, ita - 
ait : « Nos qui sumus in tabernaculo hoc, ingemi- 
scimus gravatl, eo quod nolumus exepoliari, sed su- 
pervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita. 
Qui autem effecit nos in hoc ipsum Deus est, qui 
dedit nobis arrham Spiritus **. » Arrhabonem vite 
Spiritum datum esse inquit, ntpete qui hoc natura 
sit : Spiritus enim vivificat ". Ceterum ex sacris 


ζωοποιεῖ. ᾿Αλλ᾽ εὑρίσχομεν ὅτι τὸ εἶναι xac φύσιν C Litteris constat, de solo Deo ac Patre et Verbo, quod 


ζωὴ, μόνῳ πρόσεστι τῷ Θεῷ xal Πατρὶ, xat τῷ ἐξ 
αὐτοῦ προελθόντι Δόγῳ. «Ὥσπερ γὰρ, φησὶν, ὁ TIz- 
τὴρ Mt. ζωὴν tv ἑαυτῷ, οὕτω χαὶ τῷ ΥἹῷ δέδωχεν 
ἔχειν ζωὴν ἐν ἑαντῷ. » Καὶ πάλιν" «Ὥσπερ γὰρ ὁ 
Πατὴρ οὖς θέλει ζωοποιεῖ, οὕτω xol ὁ Υἱὸς οὖς θέλει 


ζωοκοιεῖ. » Οὐχοῦν εἰ ζωοποιοῦντος τοῦ Πατρὸς, 
ζωοποιοῦντος δὲ ὁμοίως xaX τοῦ Υἱοῦ, ζωοποιεῖ καὶ 
τὸ Πνεῦμα, κῶς ἔσται χτίσμα ἣ ποίημα, τὸ Πατρὶ 
xai Υἱῷ προσεοιχὸς, xai τῆς οὐσίας ἔχον τὴν ταντό- 
τῆῖα; 
ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτὸ συ.11ογιστικῶς. 

El ποίημα καὶ χτίσμα τὸ Πνεῦμα ὑπάρχον, χατὰ 

«οὺς ἀνοήτους αἱρετιχοὺς, ζῳοποιεῖν δύναται τοὺς Ev 


ex Patre procedit, dici posse, quod sit naturaliter 
vita : « Quemadmodum enim Pater, inquit, habet 
vitam in seipso : ita et Filio dedit habere vitam in 
seipso *5. » Et rursus: «Sicut euim Pater quos vult 
viviicat, sic et Filius quos vult vivificat *. » Proinde 
si cum Pater vivificel, vivificat similiter et Filius, 
i'emque Spiritus sanctius, quomodo erit opus vel 
creatura is qui Patri et Filio persiwilis est , idem- 
que essentia cum ipsis est? 


ALIUD, in eamdem sententiam ayllogistice. 


δὶ Spiritus sanctus, cum sit creatura, ut hzretici 
imperite opinantur, facultatem liabet vivificandi eos 


οἷς ἂν γένοιτο, οὐδὲν ἐν Θεῷ τὸ ἐξαίρετον ζωοποιοῦντι p in quibus versatur : nibil erit eximium in Deo, qui 
xai αὐτῷ, ἐνέργειαν δὲ πάντως τὴν αὐτὴν εἶνα! δώ- — et ipse vivificat: eamdem enim vim atque operatio- 


Oop£v ποιητοῦ xai ποιήματος. Εἶτα πῶς &x διαφόρου 
καὶ παρηλλαγμένης οὐσιώδους ποιότητος, ἴση καὶ 
ἀπαράλλαχτος ἂν δοθήσεται δύναμις; Τὰ γὰρ μίαν 
ἔχοντα τὴν ἐνέργειαν, ἕνα χαὶ τὸν τοῦ πῶς ἔστι φο- 
ρέσει λόγον. "Ὥρα τοίνυν ἢ τὸ Θεὸν εἰς τὸν τῶν ποιη- 
μάτων καταφέρειν ὄρον, ἣ τῷ ποιήματι τὸν τῇ Θεότητι 
πρέποντα λόγον ἀπονέμειν, εἴπερ, χατ᾽ ἐχείνους, 
ποίημα καὶ χτίσμα τὸ Πνεῦμα ὑπάρχον, ἴσην τῷ θεῷ 
τὴν ἐνέργειαν ἔχει. Καὶ συγχέχυται λοιπὸν τὰ πάντη 
χατὰ φύσιν ἄμιχτα. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον, χαὶ οὐδὲν 


4311 Petr. ι. 4. ^ECor. vi, 16. D (ον, χιν, 2. 
** Joau. v, 21. 


nem esse statuemus creatoris et creaturae, AL vero 
quo pacto in diversis essentialibus qualitatibus s- 
qualis omnino el par facultas statuetur? Nam quie 
wnjus atque ejusdem sunt operationis et effectus, 
qualitate etiam inter se conveniunt, Commode ita- 
que aut Deum in ordinem creaturarum' redigelis, 
aut creature id quod Deo convenit tribuetis, si 
modo, juxta vos, cum Spiritus sauctus sit opus eL 
creatura, qualem cum Deo operationem. babet, 
Atque ita deinceps confuudentur inter se qui ra- 
5 Joan, v, 30. 


1I Cor. v, ὁ, 5. " IM Cor. um, 8. 


607 


At hoc absurdum est, et uihil eorum quz essentia- 
liter Deo insunt, creaturze inest, sicut illi. Vivificat 
vero Spiritus , sicut et Deus ac Pater. Quuinodo igi- 
tur erit creatura, qui divinz essenti;e proprietates 
aec prarogativas in se habet Spiritua? Itaque ex Deo 
εἰ Deus 3536 est, et non creatura, quemadmodun 
imperite sentiunt, qui veritati repugaant. 


ALIUD. 


« Si qua in Christo, inquit, nova creatura : ve- 
lera. trausierunt, ecce facta sunt omnia nova : om- 
: hia autem ex Deo '*. » Proinde si renovante nos 
Cliristo, et in. novam vitam transferente, Spiritus 
renovare dicitur, juxta illud Psalmistze : « Emitte 
Spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem 
terr: δὲ, » necesse est fateri Spiritum ex essentia 
Filii esse. Nam ut ex ipso naturaliter exsistens, οἱ 
iu creaturam ab ipso missus renovationein opera- 
tur, plenitudo ac complementum nimirum sancte 
Trinitatis, Quod si ita est, Deus itaque et ex Deo 
est Spirilus, et non creatura. 


ALIUD. 


« Suavissime, inquit, gloriabor in infirmitatibus 
meis , ut inhabitet in me virtus Christi**. » Si Spi- 
ritus est qui in nobis habitat, et per ipsum Christus : 
vis ilaque ac virus Christi est Spivitus sanctus. 
Quod si ita est, quomo«o sit opus vel creatura quod 
uatura Filio inest? Nisi fortasse dicere velint Ver- 
bum Deum compositum esse, el ex creata et in- 
creata, hoc est, &ua natura constare. At cum hoe 
absurdum sit, non est itaque factus vel ereatus Spi- 
rius : sed ex incomprehensibili et divina esseutia , 
ut vis ac virtus ipsius, et naturalis operatio. 


ALIUD. 


« Tentate, inquit, vosmetipsos si estis ín fide, 
vosmelipsos probate. Annon coguoscitis vos ipsos , 
quia Christus Jesus in vobis est, nisi forte reprobi 
estis? Spero autem quod cognoscetis quia nos non 
sumus reprobi **, » Cum itaque habitante in proba- 
tis Spiritu, Christus sit qui inhabitat, necessarium 
est divinz essentiz esse Spiritum, quippe qui di- 
vind essentie eos participes efficiat. Neque euim 
quisquam sanz mentis dixerit Dei participationeu 
in pobis per creaturam ; siquidem diversa prorsus 


dissimiliaque inter se sunt, substantia creata ei iu- 
creaia. 


ALIUD. 


« Gratia, inquit, Domini nostri Jesu Christi et 
charitas Dei Patris, et communicatio saneti Spiri- 
tus, sit cuin omnibus vohis. Amen **. » Ecce rur- 
sum hic Spiritus sanctus Trinitatem 359 complere 
dicitur. Quomodo vero unus, aut qnomodo simplex 
est Deus, si cum Spiritus qui in ipso est sit crea- 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. | 
tione naturz dissentiunt, et commisceri nequeunt. A τῶν οὐσιωδῶς προσόντων τῷ θεῷ, πρόσεστι ποιήματι, 


603 


ὥτπερ καὶ αὐτῷ. Ζωοποιεῖ δὲ «b Πνεῦμα, ζωοποιοῦν- 
t0; τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ πῶς ἕστα! ποίημα τὸ 
ἔχον ἐν ἑαυτῷ φυσιχῶς τῆς θείας οὐσίας τὸ ἴδιον χαὶ 
ἐξαίρετον ; Οὐχοῦν ἐκ Θεοῦ χαὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμα * καὶ 
οὐ χτίσμα, κατά τινα τῶν ἀνοήτων, οἷς ἀεὶ γλυχὺς 
ὁ πρὸς τὴν ἀλήθειαν πόλεμος. 


Αλλύ. 


«Ὥστε εἴ τις ἐν Χριστῷ καινὴ χτίσις, τὰ ἀρχαξα 
παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινὰ, τὰ δὲ πάντα 
ἐχ Θεοῦ. » Οὐχοῦν ἐπειδήπερ ἀνακαινίξοντος ἡμᾶς 
τοῦ Χριστοῦ, χαὶ εἰς νέαν μετατιθέντος ζωὰν, τὸ 
Πνεῦμα ἀνακαινίξον λέγεται, χατὰ τὸ ἐν Ἑαλμοῖ; 


Β ἀδόμενον" « Ἐξχποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου χαὶ χτισθί.- 


C 


σονται, καὶ ἀναχαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς,» 
ἀνάγχη τὸ Πνεῦμα τῆς οὐσίας ὁμολογεῖν τοῦ Υἱοῦ. 
Ὡς γὰρ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχον χαὶ ἐπὶ τὴν 
χτίσιν παρ᾽ αὐτοῦ πεμπόμενον τὸν ἀναχαινισμὸν 
ἐργάζεται, συμπλήρωμα τῆς ἁγίας ὑπάρχον Τριάδος. 
Εἰ δὲ τοῦτο, Θεὺ; ἄρα χαὶ ix Θεοῦ τὸ Πνεῦμα, xa 
οὐ ποίη λα, 
AAAO. 


«Ἥδιστα οὖν μᾶλλον xavyfioopa:, φησὶν, ἐν ταῖς 
ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισχηνώσῃ ἐπ᾽ Epi ἡ δύναμις: 
τοῦ Χριστοῦ.» Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ ἑπεσχηνοῦν 
xa χατοιχοῦν ἐν ἡμῖν, καὶ 6c αὑτοῦ Χριστὸς, δύναμι; 
&pa αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ τοῦτο, κῶς 
ἔσται ποίημα τὸ φύσει προσὸν τῷ Υἱῷ; “Ὥρα γὰρ 
λέγειν σύνθετον. εἶναι τὸν οὐδεμίαν ἔχοντα διπλότν 
Θεὸν Λόνον, ἔχ τε γενητῆς xat Ex τῆς οἰχείας ανγ- 
χείμενον φύσεως. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, οὐ χτιστὸν τὸ 
Πνεῦμα ἣ ποιητὸν, ἀλλ᾽ ἐχ τῆς ἀπερινοήτου x4) βείως 
οὐσίας, ὡς δύναμις αὐτῆς xat ἐνέργεια φυσιχῆ. 

AAAO. 


« Ἑαυτοὺς πειράζετε, el ἐστὲ ἐν τῇ πίστει, ξανιοὺς 
δοχιμάζετε. Ἢ οὐχ ἐπιγινώσχετε ἑαυτοὺς, ὅτι Χρι- 
στὸς Ἰησοῦς ἐν ὑμῖν ἔστιν, εἰ μή τι ἀδόχεμοί ἐστε: 
Ἐλπίζω δὲ ὅτι γνώσεσθε ὅτι ἡμεῖς οὐχ ἐσμὲν àié- 
χιμοι. » Οὐχοῦν ἐπειδήπερ ἐν τοῖς δοχίμοις xatec- 
xouvto; τοῦ Πνεύματος, Χριστός ἐστιν ὁ χατοιχῶν, 
ἀνάγχη λέγειν αὐτὸ τῆς θείας ὑπάρχειν οὐσίας, ἧς 
xaX ἐργάζεται χοινωνοὺς τοὺς μετασχόντας αὐτοῦ. Οὐ 
γὰρ δή πον φήσειεν ἄν τις, εἴ γε νοῦν ἔχοι, διὰ χτί- 
σματος τὴν τοῦ Θεοῦ μετοχὴν ἐν ἡμῖν ἀποτελεῖσθαι, 
εἴπερ ἔχφυλα παντελῶς χαὶ ἀλλήλοις ἀνόμοια, xai 
πολὺ τὸ διεῖργον μεταξὺ γενητῆς τε χαὶ ἀγενύτου 
οὐσίας. 

AAAO. 

«Ἢ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἴησοῦ, καὶ $ ἀγάπη 
τοῦ Θεοῦ, xai ἡ χοινωνία τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μετὰ 
πάντων ὑμῶν. "Aut. » Ἰδοὺ πάλιν ἐνθάδε συμπληρω- 
τιχὸν τῆς ἁγίας Τριάδος τὸ Πνεῦμα φαίνεται. Ii; 
οὖν εἷς, πῶς 0b ἁπλοῦ: ὁ Θεὸς, εἴπερ τὸ ἐν αὐτῷ 
Πνεῦμα χτιστὸν ὑπάρχον ἢ ποιητὸν, ἕτερόν τι παρ᾽ 


* |f Cor. v, 11. ! Pyal, cin, 51, ll Cor. xu, 3. ? IE Cor. Ant, 5, θ. 8510... t5. 


THESAURUS. 


610 


αὐτὸν εὑρίσχεται; 'AXX εἷς ὄντως ἐστὶν ὁ Θεὸς, A Lus aut. factus, diversum quid ab ipso sit? Atqui 


ἁπλοῦς xal ἀσύνθετος, xal πάσης ἑτεροειδοῦς φύσεως 
ἀμεγῆς. Ἐξ αὐτοῦ δηλονότι xal ἐν αὐτῷ τὸ Πνεῦμα 
φυσιχῶς χαρπὸς ὑπάρχον αὐτοῦ, χαὶ οὐχ ἔξωθεν εἰς 
ὑπόστασιν ἐνεχθὲν, οὐδὲ ἐπίχτητον ἔχον τοῦθ᾽ ὅπερ 
ἐστ:, χατὰ τὴν τῶν ἑτεροδόξων ἀδουλίαν. 


Ἐκ τῆς πρὸς l'aAácac. 
« Τεχνία, φησὶ, o0; πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ 
Χριατὸς ἐν ὑμῖν.» Εἰ διὰ μόνου τοῦ Πνεύματος μορ- 
φοῦται Χριστὸς ἐν ἡμῖν, χαὶ τοὺς ἰδίους ὥσπερ ἐντί- 
θησι χαραχτῆρας, ἀναζωγραφῶν εἰς τὸ τῆς θεότητος 
χάλλος τὴν ἀνθρώπου φύσιν, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα 
Χριστοῦ, τὸ ὡς αὐτὸς ἐν ἡμῖν μορφούμενον, ἴδιον δὲ 
πάντων τῆς οὐσίας αὐτοῦ, χαὶ οὐχ ἔξωθεν ὑποστα- 
τόν. 
AAAU. 


« Πνεύματι περιπατεῖτε, xal ἐπιθυμίαν σαρχὸς οὐ 
μὴ τελέσητε. Rh γὰρ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ Πνεύ- 
μᾶτος, τὸ δὲ Πνεῦμα χατὰ τῆς σαρκός ταῦτα γὰρ 
ἀλλήλοις ἀντίχειται, ἵνα μὴ ἐὰν θέλητε, ταῦτα more. 
ΕΠ δὲ Πνεύματι ἄγεσθε. οὐχ ἔτι ἐστὲ ὑπὸ νόμον. » El 
διὰ τῶν θελημάτων τοῦ Πνεύματος εἰς εὐλάδειαν χαὶ 
ὀρθότητα βίου παιδαγωγούμενοι πρὸς ἐλευθερίαν 
χαλούμεϑα, τὴν ἐν νόμῳ δουλίαν ἐχθαίνοντες, Θεὸς 
ἄρα τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ ἐλευθεροῦν δυνάμενον, xol 
δεσποτιχὸν ἔχει τὸ ἀξίωμα. "Ὅτι γὰρ μόνῳ τῷ θεῷ 
τὸ ἐλευθεροῦν ἐφεῖται, πρόδτλον μὲν Ex τοῦ μηδένα 
δύνασθαι ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας πλὴν αὐτοῦ, Οὐδὲν ἧττον 
xal αὖτ᾽; ἡμᾶς ὁ Σωτὴρ π'δτώτεται λέγων" € Apis, 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, 
δυῦλοί ἐστε. » Ποιήματι μὲν γὰρ τὸ δύνασθαι τοῦτο 
πουΐδι,οὐ πρόσεστι, μόνῳ δὲ ὡς Υἱῷ xol χληρονόμῳ, 
τῷ in θεοῦ καὶ Πατρὸς προελθόντι Λόγῳ. El τοίνυν 
μόνου πρὸς ἐλευθερίαν καλοῦντος ἡμᾶς τοῦ Υἱοῦ, 
φαίνεται τὸ Πνεῦμα τοῦτο ποιοῦν, πῶς οὐχ ἔσται τῆς 
οὐαίας αὐτοῦ τὸ ὡς αὐτὸς πάντα πράττον, μετ᾽ ἐξ- 
ουσίας xal δυνάμεως θεοπρεποῦς ; Εἰ δὲ τοῦτο, οὗ 
κτίσμα ἐστὶν, οὐδὲ ποίημα τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ, Πολ- 
λὴν γὰρ ὁ λόγος ἔχει τὴν ἀσέθειαν. 

'Ex τῆς πρὸς Ἐφεσίους. 

Περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸν λόγον 
ποιούμενος, « Ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς, ἀχούσαντες, φησὶ, 
εὸν λόγον τῆς ἀληθείας, τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Σωτῆρος 
ἐμῶν, bv ᾧ καὶ πιστεύσαντες ἐσφραγίσθητε τῷ 
Πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας ἁγίῳ, ὅς ἐστιν ἀῤῥαδὼν 
εἷς χληρονομίας ἡμῶν. » Εἰ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι 
σφραγιζόμενοι πρὸς Θεὸν ἀναμορφούμεθα " πῶς ἔσται 
γενητὸν τὸ δι’ οὗ τῆς θείας οὐσίας ἡμῖν ἡ εἰχὼν ἐγ- 
χαράττεται, χαὶ τῆς ἀγενῆτου φύσεως ἑναπομένει τὰ 
σήμαντρα; Οὐ γὰρ δήπου τὸ Πνεῦμα ἕν ἡμῖν σχια- 
γράφου δίκην τὴν θείαν οὐσίαν ζωγραφεῖ, ἕτερον 
αὑτὸ παρ᾽ ἐκείνην ὑπάρχον " οὐδὲ τοῦτον ἡμᾶς τὸν 
τρόπον εἰς ὁμοίωσιν ἄγει Θεοῦ, ἀλλ᾽ αὐτὸ Θεός τε 
ὑπάρχον καὶ ix Θεοῦ προελθὸν, ὥσπερ ἕν τινι χηρῷ 


33 Q9lat. iv, 19. ** Galat, v, 16-18, 


1 Joan. vini, 36. 


uuus revera est eus, et simplex atque compositio- 
nis expers , nullique natur:e alterius speciei mistus. 
Ex ipso itaque et in ipso Spiritus nataraliter est, 
utpote fructus ipsius, neque extrinsecus ad esse 
uraductus, neque, ut. hzeretici. opinantur, id quoJ 
est ascititio quodam modo habens. 


Ez Epistola ad Galatas, 


« Filioli, inquit, qnos iterum parturio, quousque 
Christus formetur in vohis **, » Si per solum Spíri- 
tim formatur in nobis Christus, suosque characie- 
res quodammodo nobis imprimit, humanam na- 
turam divinitatis pulchritudine insigniens : Deus 
iaque est Spiritus Christi, qui, ut ipsemet, pro 


p nobis formatur, et proprietas essentiz ipsius est, 


non vero extrinsecus subsistens. 
ALIUD, 


« Spiritu ambulate, οἱ desideria carnis non 
perficiatis. Caro enim concupiscit adversus Syi- 
ritum : Spiritus autem adversus carnem : liec enim 
sibi invicem adverssntur, ut non quicunque vuliis, 
illa faciatis. Quod si Spiritu ducimini, non estis sub 
lege**. » Si per voluntatem Spiritus ad pie recteque 
vivendum instructi ad liberlatem vocamur, et ser- 
vitute legali liberawur : Deus. itaque est. Spiritus, 
quippe qui liberandi facultatem habet, et Dominica 
dignitate przeditus est. Quod enim soli Deo conve- 
niat libertatem donare, ex eo patet, quia nullus po- 
test prztter Deuin peccata remittere. Ipse vero Sal- 
vator ejus rei fidem facit inquieus : « Amen, amen 
dico vobis, nisi Filius vos liberarit, servi estis". » 
Creaturze enim libertatis dandz facultas non inest, 
sed soli Filio tanquam heredi, Verbo nimirum ex 
Deo et Patre procedenti. Si eryo cum solus Filius 
nos in libertatem asserere queat, idem etiam prz- 
siat Spiritus ; quomodo non erit ejusdem essenti;e 
cuim Filio, cum omnia divina sua potentia efficiat 
qua Filius? Quod si ita est, non est ergo opus vel 
creatura Christi Spiritus. Neque enim absquae summa 
impietate id dici potest. 


460 Ex Epistola ad Ephesios. 


Paulus de Salvatore nostro Jesu Christo sermo- 
nem faciens, « In quo, inquit, et vos, cum audie- 
ritis verbum veritatis, Evangelium salutis vestrae, in 
quo etiam credentes signati estis Spiritu repromis- 
sionis sancto, qui est arrha lhizreditatis nostre *^, » 
Si Spiritu sancto signati ad Deum reformamur, 
quomodo erit creatum id per quod divina essentia 
imago et increatze nature signa nobis imprimun- 
tur? Neque enim Spiritus sanctus pictoris instar in 
nobis divinam essentiam depingit, aliud quidpiam 
ab illa exsistens : neque hoc modo nos ad similita- 
dinem Dei ducit : sed eum ipse sit Deus et ex Deo 
procedat, in cordibus eorum qui ipsum suscipiunt , 
velut cera invisibiliter instar sigilli imprimitur : et 


5 Ephes. 1, 15, 14. 


611 


S, CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


019 


naturam nostram per communicationem similitudi- Α ταῖς τῶν δεχομένων αὐτὸ χαρδίαις ἀοράτως δίχην 


uemque δυΐ, ad archetypi pulchritudinem depingit , 
Deique imaginem homini restituit. Quomodo igitur 
erit creatura is, per quem natura huraana ad Dei 
imaginem reformatur, utpote Dei particeps facta? 


ALIUD. 


Idem de adventu Salvatoris nostri disserens, « Et 
venieus, inquit, evangelizavit pacem vohis qui 
longe, et pacem nobis qui prope, quia per ipsum 
habemus accessum utrique in uno Spiritu ad Pa- 
trem **, » Si cum Spiritum Christi accepimus, per 
ipsum adducimur ad Deum el Patrem, utpote divina 
ipsius natur: participes declarati, quomodo sit crea- 
tura is per quem Deo tanquam genus speciei copu- 
laur ? 


ALIUD. 


« Ergo, inquit, jam non estis hospites et advenze : 
sed estis cives sanctorum οἱ domestici Christi. Su- 
perzdificati super fundamentum apostolorum et pro- 
phetarum, ipso summo angulari lapide Jesu Christo: 
in quo omnis :dificatio constructa, crescit in tem- 
plum sanctum ià Domino. In quo et vos coazdifica- 
mini in habitaculum Dei in Spiritu sancto **. » Si 
templum sanctum appellamur per Spiritum sanctum, 
liabitante in nobis Deo * quomodo nou sumiminz im- 
pietatis et dementize 961 fuerit, Spiritum creatu- 
ris annumerare, ac non potius ex divina natura esse 


σφραγῖδος ἐνθλίόδεται, διὰ τῆς πρὸς ἑαυτὸ χοινωνίας 


πε καὶ ὁμοιώσεως, εἰς τὸ ἀρχέτυπον κάλλος τὴν φύ- 


σιν ἀναζωγραφοῦν, καὶ xav' εἰχόνα Θεηῦ δειχνύον 
αὖθις τὸν ἄνθρωπον. Πῶς οὖν ἔσται ποίημα, τὸ 5c 
οὗ πρὸς Θεὸν ἡ φύσις ἀνασχηματίζεται, ὡς Θεοῦ 
γενομένη μέτοχος ; 

AAAO. 

Περὶ δὲ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας διαλε- 
γόμενος, « Καὶ ἐλθὼν, φησὶν, εὐηγγελίσατο εἰρήνην 
ὑμῖν τοῖς μᾳχρὰν, καὶ εἰρήνην τοῖς ἐγγύς " ὅτι δι’ 
αὐτοῦ ἔχομεν τὴν προσαγωγὴν οἱ ἀμφότεροι ἐν ἑνὶ 
Πνεύματι πρὸς τὸν Πατέρα. » Εἰ τὸ Πνεῦμα λαθόντες 
Χριστοῦ προσαγόμεθα δι᾽ αὐτοῦ τῷ Θεῷ xal Πατρὶ, 
ὡς τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως ἀναδεδειγμένοι χοενωνοὶ, 
πῶς ἂν εἴη ποίημα, τὸ δι᾽ οὗ τῷ Θεῷ ὡς γένος ἤδη 
συναπτόμεθα ; 

ΑΛλΟ. 

«“Ἀρα οὖν, φησὶ, οὐχ ἔτι ἐστὲ ξένοι χαὶ «ápouxot, 
ἀλλὰ συμπολῖται τῶν ἁγίων χαὶ οἰχεῖοι τοῦ Χριστοῦ. 
Ἑποιχοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων xax 
προφητῶν, ὄντος ἀχρογωνιαΐίου αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
ἐν ᾧ πᾶσα ἡ οἰχοδομὴ συναρμολογουμένη, αδξει εἰς 
ναὸν ἅγιον ἐν Κυρίῳ, ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς συνοιχοδομεῖσθε 
εἰ; ναὸν ἅγιον, εἰς κατοιχητήριον τοῦ Θεοῦ ἐν Πνεύ- 
pact. » Εἰ ναὸς ἅγιος χρηματίζομεν διὰ τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος, κατοιχοῦντος ἐν ἡμῖν τοῦ Θεοῦ, πῶς οὐ 
πάτης ἀσεθείας ἐπέχεινα βαδιοῦνταί τινες τοῖς πε- 
ποιημένοις τὸ Πνεῦμα συντάττοντες, xal οὐχὶ μᾶλλον 


profiteri , utpote ex ipsa essentialiter procedentem , C ἐχ τῆς θείας φύσεως ὁμολογοῦντες ὑπάρχειν, τὸ ἐξ 


atque instar Dei habitantem iu nobis? 


ALIUD. 


« Mibi, inquit, minimo onmium sanctoram data 
est gratia haec, in gentibus evangelizare investiga- 
biles divitias Christi , et illuminare qu:e sit dispeu- 
satio mysterii occulti a seculis in Deo qui omnia 
creavit **. » Deinde rursus paulo post inquit : « Sic- 
uti scripsi vobis paucis, ad quod potestis legentes 
iutelligere intellectum meum in inysterio Christi, 
quod aliis generationibus non est cognitum filiis 
hominum , sicut nuuc revelatum est sanctis aposto- 
lis ejus et prophetis in Spiritu **. » Si ergo verax 
est propheta clamans : « Quis cognovit mentem 
Domini *? » manifestum est nulli creature divi- 
num consilium cognitum esse : hominum vero cou- 
silia etiam puer aliquis conjiciat. Cterum videa- 
mus, si cui ita videtur, an etiam sanctw virtutes 
coelorum ejusmodi honore careant. Audiamus ergo 
angeluin apud Zachariam orantem ac dicentem : 
« Domine omnipotens, quousque misereberis Jeru- 
salem, et civitatibus Judas, quibus iratus es? iste 
jam septwagesimus annus est **. » Quomodo enim, 
si sciebat, cognoscere id cupit. Atqui certum est, 
idipsum ignorasse. Si ergo cum nulla creatura di- 
vinum cousilium perspectum habeat , Spiritus illam 


D 


αὐτῆς οὐσιωδῶς προερχόμενον, xat ἐν Θεοῦ τάξει 
χατοιχοῦν ἐν ἡμῖν; 
AAAO. .- 

ε Ἐμοὶ, φησὶ, τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντεων ἀγέων 
ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη, ἐν vol; ἔθνεσιν εὐαγγελέσεσθαι 
τὸν ἀνεξιχνίαστον πλοῦτον τοῦ Χριστοῦ, xal φωκίσαι 
τίς ἡ οἰκονομία τοῦ μυστηρίον, τοῦ ἀποχεχρυμμένον 
ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ Θεῷ τῷ τὰ πάντα κετίσανξι. » 
Εἶτα πάλιν ἐν τοῖς ὀλίγον ὀπίσω φησί " « Καθὼς προ- 
ἐγραψα ὑμῖν Ev ὀλίγῳ πρὸς ὃ δύνάσθε ἀναγινώσχοντες 
νοῇσα: τὴν σύνεσίν μον ἐν τῷ μυστηρίῳ τοῦ Χριστοῦ, 
ὃ ἑτέραις γενεαῖς οὐχ ἐγνωρίσθη τοῖς υἱοῖς τῶν &v- 
θρώπων, ὡς νῦν ἀπεχαλύφθη τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις 
αὐτοῦ καὶ προφήταις ἐν Πνεύματι. » Εἴπερ οὖν ἐστιν 
ἀληθὴς ὁ προφήτης βοῶν" « Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου; » 
πρόδηλον ὅτι τῶν πεποιημένων οὐδὲν τὴν θείαν οἷδε 
βουλέν- ἐπὶ μὲν οὖν ἀνθρώπων ὅταν λέγηται, τοῦτο 
παῖς τις, οἶμαι, συνθήσεται. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν, εἴ τῳ δοχεῖ, 
xaY τὰς ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγίας δυνάμεις, εἰ μὴ τῆς 
τοιαύτης λείπονται τιμῆς. Δέχου μοι τοίνυν τὸν ἐν τῷ 
Ζαχαρίᾳ προσευχόμενον ἄγγελον xal λέγοντα" « Ἰ ὑ- 
ριε παντοχράτορ, ἕως τίνος οὗ ph ἐλεήσῃς τὴν Ἴε- 
ρουσαλὴμ, xai τὰς πόλεις Ἰούδα, ἃς ὑπερεῖδες 
τοῦτο ἑδδοιλτχοστὸν ἔτος; » Πῶς οὖν εἴπερ ἤδει, 
πρησίει μαυθάνειν ἀξιῶν ; Ἀλλ᾽ ἔστι δῆλον ὡς 
ἀγνοεῖ. Οὐχοῦν εἰ τῶν ἄλλων οὐδενὸς τὴν θείαν εἰ- 


9 Ephes. 5, 47, 18. ** ibid.u, 19-22, 5. Ephes. 01, 8,9. " ibid. ὅ-ὅ. ** Isa. x1, 45. κ' Zachor. 1, 13. 


THESAURDUS. 


014 


δότος βουλὴν, τὸ Πνεῦμα ταύτην ἐρευνᾷ xa περιερ- A investigat, et novit arcana Dei, quzeque occulta in 


γάζεται, καὶ οἶδε τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, xat τὰ χεχρυμ- 
μένα ἐν αὐτῷ τοῖς ἁγίοι; ἀποχαλύπτει χαὶ χαθίστησι 
φανερά" πῶς ἂν εὐλόγως ἀποτέμνοιτο τῆς πρὸς Θεὸν 
ὁμοουσιότητος; Πῶς δὲ οὐχὶ πάντως ἐξ αὐτοῦ τὸ ἐν 
αὐτῷ φυσιχῶς ὑπάρχον ὡς Πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ εἰδὸς 
πάντα τὰ ἐν αὐτῷ; El ὃὲ τοῦτο, οὐ χτίσμα, οὐδὲ 
ποίημά ἐστιν. 
Ἐχ τῆς ᾿Ιαχώθου ᾿Επιστο.ϊῆς. 

« Μὴ πλανᾶσθε, φησὶ, ἀδελφοΐ μου ἀγαπητοί, Πᾶτα 
δότις ἀγαθῇ, χαὶ πᾶν δώρημα τέλειον, ἄνωθέν ἐστι 
κατιθδαῖνον Ex τοῦ Πατρὸς τῶν φωτῶν. » El Ex τοῦ 


Πατρὸς τῶν φωτῶν fj ποιχίλη τῶν θείων χαρισμάτων - 


χαταπέμπεται δόσις, φησὶ δὲ ὁ Παῦλος ταῦτα πάντα 
ἐνεργεῖν τὸ Πνεῦμα διαιροῦν ἰδίᾳ ἑχάστῳ, καθὼς βού- 
λεται, πῶς 00 Θεὸς Ex Θεοῦ xal ἐν τῷ Θεῷ Πνεῦμα, 
τὸ πάντα ἐνεργοῦν τὰ τῷ Θεῷ πρέποντα, xal τοῦτο 
ἐξουσιαστικῶς ; Οὐχοῦν οὐ χτίσμα, χαθάπερ ἐχεῖνοι 
ληροῦντές qaot. 

'Ex τῆς Πέτρου ᾿Επιστολῆς. 

t Σωυφρονήσατε οὖν, φησὶ, χαὶ νήψατε εἰς προσευχὰς, 
πρὸ πκάνεων τὴν εἰς ἑαυτοὺς ἀγάπην ἐχτενῇ ἔχοντες, 
ὅτι ἀγάπη χαλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν " φιλόξενοι εἰς 
ἀλλήλους ἄνευ γογγυσμοῦ. Ἔχαστος χαθὼς ἔλαθε 

χάρισμα, εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διαχονοῦντεφ, ὡς χαλοὶ 
οἰχονόμοι τοικίλης χάριτος Θεοῦ. » Ὅρα δή μοι πά- 
λιν, ὅτι τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξουσιαστιχῶς, καὶ χαθὼς 
ἂν βούληται τὰ θεῖα χαρίσματα διανέμοντός τε χαὶ 


ἑχάστῳ τῶν ἁγίων ἐπιμερίζοντος, ὁ θαυμάσιος Πέ- C 


τρος ix Θεοῦ τῆς τοιαύτης χάριτος τὴν ποιχιλίαν τε 
καὶ δόσιν εἶναι διϊσχυρίζεται, οὐχ ἀλλότριον τῆς θείας 
φύσεως τὸ Πνεῦμα εἰδώς. Θεὸν οὖν τὸ Πνεῦμα χα- 
λουντερτοῦ Πέτρου, κῶς οὐ δυσσεδὴς ὁμοῦ xal πα- 
ράξρων ὃ τοῖς ποιήμασιν ἐναρίθμιον τοῦτο τιθεὶς, 
xal τοῖς τῶν ἁγίων ἀποστόλων χηρύγμασιν ἄντι- 
φϑέγγεσθαι ῥιψοχινδύνως χατατολμῶν ; 
'Ex τῆς ἸΙωάγγου Ἐπιστοιϊῆς. 

« Ταῦτα, φησὶ, ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν πλανώντων 
ὑμᾶς. Καὶ ὑμεῖς τὸ χρίσμα ὅ ἑλάδετε παρ᾽ αὐτοῦ, 
μενεῖ τε ἐν ὑμῖν, καὶ οὐ χρείαν ἔχετε, ἵνα τις διδάσχῃ 
ὑμᾶς, ἄλλ᾽ ὡς τὸ αὐτοῦ χρίσμα διδάσχει ὑμᾶς περὶ 
πάντων, καὶ ἀληθές ἐστι, xal οὐχ ἔστι ψεῦδος. Καὶ χα- 
θὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μένετε ἐν αὐτῷ. » Φαίνεταί τις ἐν 
προφήταις τοιοῦτο; λόγος " « Καὶ ἔσονται πάντων 
διδαχτοὶ Θεοῦ. »"Ots τοίνυν οἱ πιστεύσαντες εἰς Xp:- 
στὸν, καὶ τῷ ἀγίῳ χαταχεχρισμένοι Πνεύματι πάντα 
δι᾿ αὐτοῦ μανθάνοντες, τῆς μὲν ἐξ ἀνθρώπων διδα- 
χῆς οὐχ ἐν χρείᾳ χαθιστᾶσι, διδαχτοὶ δὲ μᾶλλον εὑ- 
ρίεκονται Θεοῦ, χατὰ τὸν ἐν τοῖς προφήταις λόγον, 
Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα σαφῶς. Τὸ δὲ οὕτως ἔχον φύσει, 
τὸς ἂν εἴη ποίημα; 

ΑΛΛΟ.. 

ε Καὶ ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἐν αὐτῷ μένει, 
xel αὑτὸς ἐν αὐτῷ, xat ἐν τούτῳ γινώσχομεν ὅτι ἐν 
ἡμῖν μένει, ἐκ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔδωχεν ἡμῖν. » El 


45 Jacob. 1, 17. 
i, 96. 


** [| Petr. iw, 7-10. 


60 suni, sancüs revelat atque aperit : quomodo me- 
ritó ἃ consubstantialitate cum Deo separari possit? 
Aut quo pacto non sit omnino ex ipso el in ipso 
naturaliter exsistens, ut Spiritus ipsius, omnia quz 
in Ipso sunt cognoscens ἢ At si hoc ita est, non ergo 
opus vel creatura est. 


Ez Epistola Jacobi. 


« Nolite, inquit, errare, (ratres mei dilecti. Omne 
datum optimum, et omne donum perfectum desuper 
est descendens ex Patwre luminum **. » Si ex Patro 
luminum divinorum donerum largitio mitUitur, Pau- 
lus vero omnia hzc operari Spiritum ait, dividen- 
tem ea uoicuique sicut vult : quomodo non erit 
Deus ex Deo et in Deo Spiritus, 889 omnia pra- 
stans atque eflicieus quse Deo conveniunt, idque 
cum proprietate? Nou est igitur creatura, quemad- 
modum illi opinantur, 


Ex Epistola Petri. 


« Modesti , inquit, sitis et vigilate in oratione, et 
ante omnia charitatem inter vos babeatis, quia cha- 
ritas inultitudinem peccatorum operit: hospitales ad 
invicem sine murmuratione. Unusquisque sicut ac- 
cepit gratiam , in vos ipsos eam ministrantes, sicut 
boni dispensatores varis gratie Dei **. » Observa 
hic rursus, quod cum Spiritus sanctus cum pote- 
slate, et prout vult divina dona distribuat, et siu- 
gulis sanctorum partiatur, admirandus ipse Petrus 
banc gratiarum varietatém et donationem ex Deo 
ess& affirmat, sciens Spiritum a diviua essentia 
alienum non esse. Cum itaque Petrus. Spiritum 
Deum appellet, quomodo non impius pariter ac de- 
mens $it, qui bunc inter creaturas collocet , et sau- 
ctorum apostolorum praedicationi temerarie occla- 
mare non vereatur? 


Ex Epistola Joannis. 


« IIoc, iuquit, scripsi vobis de decipientibus vos, 
el vos unctionem quam accepistis ab eo, maneat in 
vobis : nec opus habetis ut aliquis vos doceat, sed 
sicut unctio ejus vos de omnibus docet : et verum 
est, et non est falsum. Et sicut docuit vos, manete 
iu ipso *'. » In prophetis hujusmodi quidpiam dici- 


D tur : « Et erunt omnes docibiles Dei **. » Cum igi- 


*! Joan. n, 26, 97. 


tur ji qui crediderunt in Christum, et sancto Spiritu 
delibuti omnia ab ipso didicerunt, humana doctrina 
nequaquam egeant, sed solum a Deo edocti sunt, ut 
inquit propheta : Deus itaque est Spiritus. Qui vero 
ita se nataraliter babet, quomodo sit opus vel erea- 
tura? 


ALIUD. 


« Qui servat mandata. ejus, in. ipso manet, 
et ipse in eo. Et iu hoc cognoscimus quia in nobis 
manet, ex Spiritu quem dedit nobis **. » Si habi- 


*5 [53, tiv, 15; Joan, vi, τ. 9 T Joan. 


615 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


616 


tante in nobis Spiritu sancto, Deus iu nobis liabitat, A τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίον ἐν ἡμῖν οἰχοῦντος, Θεός 


quomodo non sit Spiritus Deus et ex Deo , cuin qui 
Spiritum habet, Deum inhabitantem habeat? Qui et 
per prophetam ait : « Habitabo in ipsis et inambu- 
labo, 963 εἰ ero Deus ipsorum ?*. » At si. Spiritus 
est Deus et ex Deo : quisnam igitur temerarie crea- 
tum illum esse contendens, z:eternuim supplicium ef- 
fugiet 


ALIUD. 


« Quis est, inquit, qui vicit mundum, nisi qui 
credit quia Jesus est Filius Dei? Hic venit per aquam 
et sanguiuem, et Spiritum, Jesus Christus ; non in 
aqua solum, sed in Spiritu et sauguine : οἱ Spiritus 
est qui testimonium perhibet ; Spiritus enim veritas 


ἐστιν ὁ χατοιχῶν, πῶς οὐ θεὸς xai &x Θεοῦ τὸ Πνεῦ- 
μα, ὅπερ εἴ τις ἔχοι, Θεὸν ἐνοιχοῦντα φορεῖ; "Oc xal 
διὰ τοῦ προφῆτον φησὶν, ὅτι « Ἐνοιχήσω ἐν αὐτοῖς, 
χαὶ ἐμπεριπατήσω», καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός. » Καὶ εἰ 
Θεὸς χαὶ £x Θεοῦ τὸ Πνεῦμα, τίς αὐτὸ ῥιψοχινδύνως 
ὅτι γενητὸν εἴη λέγων τὴν αἰώνιον ἐχδήσεται χόλα- 
etw; 
AAAO. 


« Τίς ἔστιν, φησὶ, ὁ νιχῶν τὸν κόσμον, εἰ μὴ ὁ πι- 
στεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ; Οὗτός ἐστιν ὁ 
ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος χαὶ αἵματος xaX Πνεύματος, Ἰησοῦς 
Χριστὸς, οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλὰ xal ἐν τῷ 
Πνεύματι χαὶ ἐν τῷ αἵματι" χαὶ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ 


est. Quia tres sunt qui testimonium perhibent, Spi- p μαρτυροῦν, ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια. Ὅτι οἱ 


rius et aqua et sanguis, et hi tres unum sunt : si 
testimonium hominum accipimus, testimonium Dei 
majus est "'. » Animadverte rursus, quo pacto prizco 
veritatis Deum. ex Deo naturaliter Spiritum vocet. 
Cum enim dixisset, Spiritum esse qui testimonium 
perhibet, statim subdit : « Testimonium Dei majus 
est. » Quomodo igitur erit creatura, qui una cuin 
Deo ac Patre pradicatur, sanctamque Trinitatem 
complet ? 


Ex Evangelio secundum Matheum. 


« Jesu. Cliristi. nativitas ita se habet : Cum de- 
Spousata esset. mater ejus Maria Joseph, antequam 
convenirent, inventa est in utero labens. ex Spi- 
ritu sancto **, » Si facultas creaudi soli divinas na- 
ture competit, eaque inter alias eximia ac peculia- 
ris ipsius proprietas est, creat vero Spiritus sanctus 
in Virguie templum : nonne merito impius et de- 
mens esse censeatur, qui creatum Spiritum cou- 
tendat? Supremim enim omnium essentiam caluui- 
nialur, aJ creaturarum conditionem vi quodammo- 
do illam pertraheus, recenteimque esse el non in 
principio asserit. Atqui non erit in. nobis Deus re- 
cens, juxta. illud Psalmiste. Non est igitur factus 
vel creatus : sed potius divina illa atque aeterna na- 
tura in principio erat. Quod si ita est, quomodo 
censeatur creatus esse qui in Deo ac Paire est, di- 
vinus el sanctus Spiritus ? 


ALIUD. 


« Si ego, inquit, in Beelzebul daemonia ejicio, 
filii vestri in quo ejiciunt * Propter hoc ipsi judices 
vestri erunt, Si autem in Spiritu Dei ejicio daemonia, 
ergo pervenit ad vos regnum Dei 15,» Si per ope- 
rationem Spiritus sancti Deus. ejiciens | diemonia 
glorilicatur, creatus vero et factus est, juxta 364 
quorumdain imperitorum houinum opinionem, Spi- 
ritus sanctus : ergo proprielas Dei erit sita iu crea- 
tra, Αἱ quo. pacto non erit majus eo id in. quo 
glorificatur ? Sed hoc vel sola. cogitatione, nedum 


'[Leit. xxt, 12, 7! DJoan. v, 5-9 


** Mati. i, 18. 


τρεῖς εἰσιν οἱ μαρτυροῦντες, τὸ Πνεῦμα, xol τὸ 
ὕδωρ, xai τὸ αἷμα, xax οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἰσιν. Εἰ 
τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμθάνομεν, ἡ μαρ- 
τυρία τοῦ Θεοῦ μείζων ἐστί.» Θέα δὴ πάλιν ὅτι τῆς 
ἀληθείας ὁ χήρυξ Θεόν τε xal ἐκ Θεοῦ φυσιχῶς τὸ 
Πνεῦμα καλεῖ. Εἰρηχὼς γὰρ ὅτι τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ 
μαρτυροῦν, προελθὼν βραχὺ ἐπιφέρει" « Ἧ μαρ- 
τυρία τοῦ Θεοῦ μείζων ἐστί. » Πῶς οὖν ἔσται ποίημα 
τὸ τῷ Πατρὶ τῶν ὅλων συνθεολογούμενον, χαὶ τῆς 
ἁγίας Τριάδο; συμπληρωτιχόν; 
'Ex τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου. 


« Τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν" Μνη- 
στευθείσης: τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ "Iwcko, 
πρὶν fj συνελθεῖν αὐτοὺς, εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα 
ix Πνεύματος ἁγίου.» Εἰ μόνῃ τὸ δύνασθαι κτίζειν 
τῇ θείᾳ πρόσεστι φύσει, χαὶ τοῦτο αὑτῇ μετὰ τῶν 
ἄλλων θεοπρεπῶν ἀξιωμάτων τὸ ἐξαέρετον " χτίζει 
δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ θεῖον ἐν τῇ Παρθένῳ ναὸν, τἰς αὐτὸ 
πεποιῆσθαι λέγων, οὐχὶ δυσσεδήῆς τε ὁμοῦ xal πκα- 
ράφρων εὑρεθήσεται ; τῆς γὰρ ἀνωτάτω “πάντων οὐ- 
gla; χατηγορεῖ, χαθέλχων ὥσπερ αὐτὴν βιαζόμενος 
εἰς τὸν τῶν ποιημάτων ὄρον, εἰς τὸ εἶναι πρόσφατον 
χαὶ οὐχ ἐν ἀρχῇ. Ἐν ἡμῖν ὃὲ πρόσφατος οὐχ locu 
Θεὸς, κατὰ τὸ ἐν Ῥαλμοῖς γεγραμμένον. Οὐκ ἄρα vi- 
γόνεν ἣ πεποίητα!, μᾶλλον δὲ Tv ἐν ἀρχῇ ἣ Octa xat 
ἀχήρατος φύσις. El δὲ τοῦτο, πῶς ἂν γεγενῆσθαι 
νοοῖτο τὸ ἐν Θεῷ xai Πατρὶ θεῖόν τε xal ἅγιον 


p Πνεῦμα; 


ἀλλο. 


c Εἰ ἐγὼ, φησὶ, ἐν Βεελζεδοὺλ ἐχδάλλω τὰ δαιμόνια, 
υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐχδάλλουσι ; Διὰ τοῦτο αὐτοὶ χριταὶ 
ὑμῶν ἔσονται. Εἰ δὲ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐχδάλλω τὰ 
δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶ; fj βασιλεία τοῦ 
Θεοῦ.» Ei διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος Geile 
ἐξελαύνων τὰ δαιμόνια δοξάξεται, χτιστὸν δέ ἐστι xal 
γενητὸν, χατά τινα: τῶν ἀπαιδεύτων τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον, ἐν ποιήματι ἄρα ἐστὶ τὸ δύνασδα! τῷ Θεῷ, Καὶ 
πῶς οὐ μείζων ἐστὶ» αὐτοῦ τὸ ἐν ᾧ δοξάξεται ; ᾿Αλλὰ 
«0230 δυστεθὲς νυϊ παΐ τε χαὶ ὅλως εἰπεῖν. Οὐχ ἄρα 


τ Matth, x i, 27,28. 


611 


THESAURUS. 


618 


γενητὸν Πνεῦμα τὸ ἐν ᾧ Θεὸς δι᾽ ΥἹοῦ τὰ πάντα to- A dictu impium est. Non est igitur creatus Spiritus, 


γάζεται, καὶ διὰ τοῦτο δοξάζεται. 


'Ex τοῦ κατὰ Ἰωάγγην Εὐαγγεκίου. 


« Ὅσοι δὲ, φησὶν, ἔλαθον αὐτὸν ἔδωχεν αὐτοῖς ἐξ- 
οὐσίαν τέχνα Θεοῦ γενέσθαι, οἵ οὐχ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ 
ἐχ θελήματος σαρχὸς, οὐδὲ ἐχ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ 
ἐχ Θεοῦ ἐγεννήθησαν.» Εἰ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ διὰ 
τῆς πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἀναγεννῶν ἡμᾶς εἰς 
σωτηρίαν, ὡς αὐτοῦ δὴ τούτου χάριν γεννητοὺς ἡμᾶς 
χρηματίζειν Θεοῦ, πῶς οὐχ ἂν εἴη τὸ Πνεῦμα Θεός; 
Ὅτι δὲ γεννητοὶ Πνεύματος ἡμεῖς οἱ πιστεύσαντες, 
μαρτυρήσει λέγων ὁ Σωτὴρ πρὸς Νιχόδημον " « Τὸ 
Πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ, χαὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ 
ἀχούεις, ἀλλ᾽ οὐχ οἷδας πόθεν ἔρχεται, καὶ ποῦ ὑπ- 
ἀγει. Οὕτως πᾶς ὁ γεγεννημένος Ex τοῦ Πνεύμα- 
τος. 3 

ΑΛΛΟ. 


« Ὅταν δὲ ἔλθη ὁ Παράχλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω 
ὃμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ 
παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐχπορεύεται, ἐχεῖνος μαρτυρήσει 
περὶ ἐμοῦ.» Εἰ παρὰ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ἐχπο- 
ρεύεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, χαὶ ὥσπερ τις καρπὸς 
ἣ ποιότης ἐστὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἀγένητος δὲ xai 
ἄχτιστος ὁ ἸΙατὴρ, πῶς ἂν εἴη γενητὸν τὸ ἐξ αὐτοῦ 
προχεόμενον Πνεῦμα; Πῶς δὲ ναοὶ Θεοῦ χρηματίζο- 
μεν ἡμεῖς τὸ Πνεῦμα λαθόντες, εἴπερ οὐχ ἔστι Θεὸς, 
κατὰ τὴν τινων ἀδουλίαν; 


AOl'OX AE. 


ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, € ὧν ἔστιν 
t, ὅτι γενητὸς ἐχ Πατρός ἔστιν ὁ Yióc, καὶ 


οὐχὶ ££20i 


ἩἯ Σοφία φησί" « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, 
ἐν ἀρχῇ πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι, χαὶ πρὸ τὰς 
ἀδύσσους ποιΐσαι, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν τὰς πηγὰς τῶν 
ὑδάτων, xp» τοῦ ὄρη ἑἐδρασθῆναι, πρὸ δὲ πάντων 
βουνῶν γεννᾷ με.» 

Ὁ Ψαλμῳδός. « Κύριος εἶπε πρός με’ Υἱὸς μὸν 
sl σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηχά σε. » Ὃ αὐτός" 
ε Μετὰ σοῦ ἡ ἀρχὴ ἐν ἡμέρᾳ τῆς δυνάμεώς σου, ἐν 
τῇ λαμπρότητι τῶν ἁγίων, x γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου 
ἐξεγέννησά σε.» 


"Or; ἀΐδιος καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ὁ Θεὸς Υἱὸς, 
ἄῤλῥητον ἔχων ἐκ Πατρὸς τὴν γέννησιν. 


Ἰωάννης εὐαγγελιστής. Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, 
καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἣν ὁ Λόγος. 
Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν. Πάντα δι' αὐτοῦ 
ἐγένετο, χαὶ χωρὶς αὑτοῦ, ἐγένετο οὐδὲ ἕν ὃ γέ- 
TY0ovt v. : 

Xx τῆς Ἰωάνγου Ἑπιστοιλῆς. Ὃ ἣν ἀπαρχῆς, 
ὃ ἀχηχόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ 
ἐθεασάμεθα, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ 
«οὔ Λόγου τῆς Que. Καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ 


Ὧι Jo3n. 1, 12, 15. '* Joan. in, 8. 
Parnot. Ga. LXXV. 


** Joan. xv, 26. 


in quo Deus per Filium omnia operalur : atque id- 
circo gloriflcatur. 


Ex Evangelio secundum Joannem. 


« Quotquot autem, inquit, acceperunt eum, dedit 
eis poleslatem filios Dei fieri, qui non ex sangui- 
nibus, neque ex voluntate carnis, neque ex volun- 
tate viri, sed ex Deo nati sunt ?*. » Si Spiritus san- 
clus est qui per fidem in Christum regenerat nos in 
salutem, adeo ut hac de causa filii Dei vocemur, 
quomodo non sit Spiritus Deus? Quod autem nos 
credentes ex Spiritu naseamur, Salvator ipse fidem 
facit, qui ad Nicodemum ita loquitur : « Spiritus 
ubi vult spirat, et vocem ejus audis, seu nescis 


B unde venit, el quo vadit. Sic est, inquit, omnis qui 


Datus est ex Spiritu "^, » 


ALIUD. 


« Quando autem, inquit, veuerit Paracletus, quem 
ego mittam vobis a Patre, Spiritus verilatis qui ex 
Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me?*.» 
Si ex Deo et Patre procedit Spiritus sanctus, et ve- 
luti fructus quidam atque qualitas est essentia 
ipsius : Pater vero creatus aut factus non est : quo- 
inodo erit creatus Spiritus, qui ex ipso procedit? 
Aut quomodo templum Dei vocabimur, cum Spi- 
ritum accepimus, si Spiritus non est Deus, ut qui- 
dam imperite contendunt ? 


ASSERTIO XXXV. 


Tesiimonia sacre Scripture, quibus probatur quod 
Filius sit genitus ex Patre, et non creatus. 


Prov. vii, 25-25. Sapientia inquit : « Antesaecula 
fundavit me, in principio antequam terra facta easet, 
antequam lierent abyssi, et antequam erumperent 
fontes aquarum, priusquam montes firmarentur, 
ante omnes colles pariuriebar. » 

365 Psal. 1, 7. « Dominus dixit »d me, Filius 
mens e$ tu, ego hodie genui te. » ldem: « Tecum prin- 
cipium in die virtutis tuze, in splendoribus sanctorum, 
ex utero anie luciferum geuui te 77.175... 


Quod eternus sit atque ante secuta Filius, ineffabili 
generatione ex Patre procedens. 


Joan. 1, 1-3. In principio erat Verbum, et Ver- 
bum erat apud Deum, οἱ Deus erat Verbum. Hoc 
erat in principio apud Deum. Omaia per ipsum 
facta sunt, et sine ipso factum est nibil quod factum 
est. 

I Joan. 1, 1-5. Quod erat ab initio, quod audivi- 
mus et vidimus oculis nostris : quod perspeximus, 
el manus nosira contreclaverunt de Verbo viia. 
Et vita manifestata est, et vidimus, et testamur, et 


77.7 Psal. cix, ὅ. 


20 


619 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ΑΠΟΙΠΕΡ 


620 


annuntiamus vobis vilam seternam, quae erat apud A ἑωράχαμεν, καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν 


Patrem, et apparuit nobis. 


Salvator in Evangelio. 


Math. xi, 297. Omnia mihi tradita sunt ἃ Patre 
meo, ei nemo novit Filium, nisi Pater , neque Pa- 
trem quis novit, nisi Filius, et cui Filius reve- 
lavit. ] 

Joan. 1, 18. « Deum nemo vidit unquam : unige- 
nitus Filius qui est in sinu Patris ipse enarrovit. » 
Erat enim Verbum in sinu, loc est, in natura Pa- 
wis. 

lsa. Lin, 7. « Sicut ovis ad occisionem ductus 
est, el quasi agnus coram tondente ipsum obmutuit, 
et non aperuit os suum. In humilitate judiciüm ejus 
— sublatum est. Generationem ejus quis enarrabit? » 
Ineffabiliter enim a Patre effulsit Filius. 

Michee v,2. « Et tu, Bethlehem domus Ephrata, 
minima esin millibus Juda: ex te mihi egredietur qui 
sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a 
diebus :ternitatis. » Processit eniin et tanquam 
egressus est ex essentia Patris Filius : non per ali- 
quam separationem, vel sectionem, sed veluti splen- 
dor ex lumine. Praterea, « ab initio, » atque, ut ita 
dicamus, extra dies szculi. Ex Patre igitur, et acter- 
nus est. 

Coloss. 1, 15-17. « Qui est imago Dei invisibilis, 
primogenitus omnis creature, quia in ipso creata 
sunt omnia qua in ccelis et qua in terra, sive visi- 
hilia, sive invisibilia, sive Thronj, sive Dominatio- 
nes, sive Principatus, sive Potestates, omuia 366 
per ipsum et in ipso creata sunt, eL ipse est ante 
omnes, » Nomine vero omnium comprehenduntur 
ctiam sxcula et tempora. ZEternus itaque et ante 
ssecula est Filius. 

Hebr. 1, 4, 2. « Multifariam multisque modis olim 
Deus locutus est patribus iu prophetis; novissimis 
autem his diebus locutus est nobis in Filio, quem 
statuit hzredein omnium, per quem et condidit sz- 
cula. » Porro si szecula ipsa per Filium condita sunt : 
quomodo non sit :iernus qui ante s:ecula est? 

Psal, Lxxxix, 4, 2. « Domine, refugium factus es 
nobis a generatione in generationem. Priusquam 


αἰώνιον, ἧτις ἣν πρὸς τὸν Πατέρα, xaX ἐφανερώθη 
ἡμῖν. 
Ὁ Σωτὴρ ἐν Εὐαγγελίῳ. 


Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου xai οὐ- 
δεὶς ἐπιγινώσχει τίς ἔστι ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ" 
οὐδὲ τὸν Πατέρα τις ἐπιγινώσχει τίς ἔστιν, εἰ μὴ ὁ 
Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. 

Ἰωάνγης δὐαγγελιστής. « Θεὸν οὐδεὶς ἑώραχε 
πώποτε᾽ ὁ μονογενὴς ΥἹὸς, ὁ ὧν εἰς τὸν κόλπον τοῦ 
Πατρὸς, ἐχεῖνος ἐξηγήσατο.» "Hv γὰρ ὁ Λόγος lv 
χόλπῳ, τουτέστιν, ἐν τῇ φύσει τοῦ Πατρός. 

'Hcafac. « Ὥς πρόδατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, xol 
ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφωνος, οὗτος 
οὐχ ἀνοίγει τὸ στόμα αὐτοῦ. » "Ev τῇ ταπεινώσει, f 
χρίσις αὐτοῦ ἤρθη. Τὴν δὲ γενεὰν αὑτοῦ τίς διηγή- 
σεται; » ᾿Αῤῥήτως γὰρ ἐκ Πατρὸς ἐξέλαμψεν ὁ Υἱός. 

Μιχαίας. « Καὶ ob, Βηθλεὲμ, οἶχος τοῦ Ἐφρατᾶ, 
ὀλίγος εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν Ἰούδα, ἐξ οὗ μοι ἐξ- 
ελεύσεται ἡγούμενος τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ 
Ἰσραὴλ, καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν 
αἰῶνος.» Ἐξῆλθε γὰρ ὥσπερ χαὶ ἐξήλατο τῆς τοῦ 
Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς, οὐ xat& τινα μερισμὸν ἣ 
ἀποχοπὴν, ἀλλ᾽ ὡς Ex φωτὸς ἀπαύγασμα. Πλὴν e&zap- 
χῆς, » καὶ ἵν᾽ οὕτω; εἴπωμεν, ἔξω τῶν ἡμερῶν τοῦ 
αἰῶνος. Οὐχοῦν Ex Πατρὸς, xai ἀΐδιος. 

IlavAoc. « "Oq ἐστιν εἰχὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, 
πρωτότοχος πάσης χτίσεως" ὅτι ἐν αὐτῷ ἐχείσθη 


( τὰ πάντα τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς χαὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, 


εἴτε ὁρατὰ, εἴτε ἀόρατα, εἴτε Θρόνοι, εἴτε ᾿Αρχαὶ, 
εἴτε "E&ouc(at, εἴτε Κυριότητες, τὰ πάντα δι᾽ αὐτοῦ, 
xat εἰς αὐτὸν ἔχτισται, χαὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων. » 
Ἐν δὲ τοῖς πᾶσιν, αἰῶνές εἶσι χαὶ χρόνοι xai xatgel^ 
ἀΐδιος οὖν ὁ xai πρὸ τούτων Υἱός. 


Ὁ αὐτός. «ε ολυμερῶς xai πολυτρόπως πάλαι 
ὁ Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφῆταις, 
ἐπ᾽ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν 
Υἱῷ, ὃν ἔθηχεν χληρονόμον πάντων, δι᾽ οὗ καὶ 
ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. » Εἰ δὲ χαὶ αὐτοὶ γεγόνασιν οἱ 
αἰῶνες δι᾽ Υἱοῦ, πῶς οὐχ ἀΐδιος ὁ πρὸ αἰώνων ἐστί; 

Ὁ Ψαϊλμῳδός. « Κύριε, χαταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν 
ἐν γενεᾷ. Πρὸ τοῦ ὄρη ἑἐδρασθῆναι χαὶ πλασθῆναι 


iontes fierent, aut formaretur terra et orbis, a sz D τὴν γῆν xat τὴν οἰχουμένην, καὶ ἀπὸ τοῦ αἰῶνος χεὶ 


culo et in szculum tu es Deus. » Vide quo pacto 
Filio tribuat esse ante omnein creaturain; appella- 
Lione vero creatura, szcula etiam comprehenduntur. 
Quomodo igitur non sit :xlernus Filius qui aute 
omnia est? 

Joan. xvi, $-5. « Hxc est vita zrterna, ut eogno- 
scant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum 
Christum. Ego te clarificavi super terram, opus 
censummavi quod dedisti mihi ut faciam. Et nunc 
clarilica me, Pater, apud teinetipsum ea claritate 
quam habui, antequam mundus fieret, apud te. » Si 
autem erat in Patre Filius, etiam ante constitutio- 
nem mundi, quomodo non sit alernus qui ante 
omnia erat? 


εἰς τὸν αἰῶνα σὺ cl.» Ἰδοὺ τὸ εἶναι πρὸ πάσης χτί- 
σεως δίδωσι τῷ Υἱῷ. Πάντως δὲ δή που καὶ τοὺς; 
αἰῶνας ἐν τῇ χτίσει θήσομεν. Εἶτα πῶς οὐχ ἀΐδιος ὁ 
πρὸ πάντων Υἱός ; 


'O Σωτήρ. « Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ, ἵνα 
γινώσχωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, χαὶ ὃν &v- 
ἐστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. Ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς 
γῆς τὸ ἔργον τελειώσας ὃ δέδωχάς μοι ἵνα ποιήσω 
αὐτό. Καὶ νῦν δόξασόν με, σὺ Πάτερ, παρὰ σεαυτῷ 
τῇ δόξῃ fj εἶχον, πρὸ τοῦ τὸν χόσμον εἶναι, παρὰ col.» 
Εἰ δὲ ἣν ἐν Πατρὶ, xai πρὸ τῆς τοῦ κόσμου συστά- 
σεως ὁ Υἱὸς, πῶς ὁ πρὸ πάντων οὐχ ἀΐδιος ; 


06231 | 
Ὅτι Λόγος ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ Ylóc. 


Ἱερεμίας. « Οὕτως λέγει Κύριος" El. προφῆται 
εἰσὶ, xai ἔστι Λόγος Κυρίου ἐν αὐτοῖς, ἀπαντησάτω- 
σάν μοι.» Οὐ γὰρ ἦν Ev τοῖς ψευδοπροφήταις ὁ τοῦ 
Θεοῦ Λόγος, τουτέστιν ὁ γΥῖός. 

Ὁ αὐτός. « Ἡσχύνθησαν σοφοί" ἐπτοήθησαν χαὶ 
ἑάλωσαν. Σοφία τίς ἐστιν ἐν αὐτοῖς, ὅτι τὸν Λόγον 
Κύριον ἀπεδοχίμασαν; » ᾿Απεδοχέμασαν γὰρ τὸν Υἱὸν 
«οὔ Θεοῦ, λέγοντες οἱ δοχησίσοφοι Γραμματεῖς τε 
xa Φαρισαῖοι" « El ἣν οὗτος παρὰ Θεοῦ ὁ ἄνθρω- 
«ος, οὐχ ἂν ἔλυε τὸ Lá66acov. » Διὸ δὴ διχαίως 
κατῃσχύνθησαν. 

Ἡσαΐου. « Καὶ αὐτὸς σοφὸς ἦγεν ἐπ᾽ αὐτοὺς 
καχὰ, xaX ὁ Λόγος αὐτοῦ οὐ μὴ ἢθετήθη.» Σοφὸς γὰρ 
ὄντως ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγου Πατὴρ τοῖς τὸν Υἱὸν ἀθετή- 
σασιν ἐπισωρεύει χαχά. 

'O Ψαλμῳδός. Ἐξηρεύξατο f$ χαρδία μου Λόγον 
ἀγαθόν. — Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ Αόγος σου δια- 
μένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 

ἤλσατε τῷ Κυρίῳ ἔσμα χαινὸν, καλῶς ψάλλετε 
αὐτῷ ἐν ἀλαλαγμῷ. "Occ εὐθὺς ὁ Λόγος τοῦ Κυρίον, 

χαὶ πάντα ἔργα αὐτοῦ ἐν πίστει. 


ῬἙξακπέστειλε τὸν Λόγον αὐτοῦ χαὶ ἰάτατο αὐτοὺς, 
xai ἐῤῥύσατο αὐτοὺς ἐχ τῶν διαφθορῶν αὐτῶν. 
Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ. Τῷ Λόγῳ Κυ- 
ρίον οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν. 
Βοηθός μου xo ἀντιλήπτωρ pov εἶ €U* xal εἰς τὸν 
Aévev σου ἐπήλπισα. 


THESAURUS. 


029 
Quod Verbum sit Dei Filius 


Jerem. xxvii, 18. « Sic dicit Dominus : Si pro- 
ρθε sunt, et Verbum Domini in eis, occurrant 
inibi. » Neque enim in pseudoprophetis est Verbum 
Dei, hoc est Filius. 

Jerem. vin, 9. « Confusi sunt sapientes, perterriti 
et capti sunt. Verbum enim Domini projecerunt, et 
sapientia nulla est in eis. » Rejecerunt enim Filium 
Dei Scribzx et Phariszi, opinione sapientiz elati, 
dicentes : « Si a Deo esset homo iste, non solvisset 
Sabbatum 15. » Ideoque merito confusi sunt. 


Isa. xxxi, 9. « Ipse autem sapiens adduxit malum, 
ei Verbum ipsius non est neglectum. » Sapiens 


p enim revera Dei Verbi Poter neglectoribus et con- 


temptoribus Verbi sui mala accumulat. 

Psal. xav, 1; cxvin, 89. Eructavit cor meum 
Verbum bonum. — In seculum, Domine, Verbum 
tuum permanet in coelo. 

Psal. xxxi, 5, 4. Cantate Domino canticum no- 
vum, bene psallite ei iu vociferatione. Quia re- 
cium est Verbum Domini, et omnia opera ejus ín 
fide. 

Psal. cvi, 20. Emisit Verbum suum, οἱ sanavit 
eos, el eripuit eos de interitionibus eorum. 

367 Psal. xxxn, 5, 6. Misericordia Domini plena 
est terra. Verbo Domini coeli firmati sunt. 

Psal. cxvini, 114, Adjulor et protector meus es 
tu : in Verbum tuum supersperavi. 


Ἐχλείπει εἰς τὸ σωτήριόν σου ἡ ψυχὴ μου, xat εἰς ὦ Pual. cxvin, 81. Defecit in salutare tuum anima 


τὸν Λόγον σον ἐπήλπισα. 

Ἢ διχαιοσύνη σου, δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ 
ὁ Δόγος σου ἀλήθεια. 

A4 Ὁ Παῦλος. Ζὼν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, xal 
ξϊμεργὴς, xai τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δί- 
στομον. 

Ὅτι πᾶν χτίσμα Θεοῦ χαλὸν, xal οὐδὲν ἀπόδλη- 
“ον ἁγιάζεται γὰρ διὰ Λόγον Θεοῦ xal ἐντεύ- 
ξεως. 

᾿Ιωάννης ὁ εὐαγγελιστής. Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, 
xaY ὁ Λόγος ἣν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς fjv ὁ Λόγος. 
Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν. 

Ὃ Σωτήρ. Πάτερ. ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ 
σου, xai ὁ Λόγος δὲ ὁ σὸς, ἀλήθειά ἐστιν. 


mea : et iu Verbum tuum supersperavi. 

Psal. cxviu, 142. Justia tua, justitia in seter- 
num, ei Verbum tuum veritas. 

Hebr. 1v, 12. Vivum enim est Verbum Dei, atque 
ellicax et penetrabilius omni gladio ancipiti. 


1 Tim. 1v, 4,5. Omuis creatura Dei bona, et nibil 
rejiciendum : sanctificatur enim per Verbum Dei et 
orationem. 


Joan. 1, 4, 2, 14. In principio erat Verbum, et 
Verbuin erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et 
Verbum caro factum est, et babitavit in nobis. 

Joan. xvii, 17. Pater, sanctifica eos in veritate 
tua, et Verbum tuum veritas est. 


Ὁ Παῦλος πρός τινας. Kol τανῦν παρατί- D κει. xx, 52. Εἰ nunc commendo vos Deo, et Verbo 


ϑεμαι ὑμᾶς τῷ θεῷ, χαὶ τῷ Λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ. 

Ἰάχωδος. Βουληθεὶς ἀπεχύησεν ἡμᾶς Λόγῳ ἀλη- 
θείας, εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἀπαρχὴν τῶν αὐτοῦ 
κτισμάτων. 

Πέερος. ᾿Αλλήλους ἀγαπήσατε ἐχτενῶς, ἀναγεγεν- 
νημένοι οὐχ ἐχ σπορᾶς φθαρτῆς, ἀλλὰ διὰ Λόγον 
ζῶντος Θεοῦ xai μένοντος. 

Ἰωάννης. Ὃ ἦν ἀπ᾽ ἀρχῆς, ὃ ἀχηχόαμεν, ὃ 
ἑωράχαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ 

. ad χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγον τῆς ζωῆς. 

Ὁ αὐεός. Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι οὐχ ἡμαρτήχκαμεν, 


39 Joan. ix, 16. 


gratia ipsius. 
Jac. 1, 18. Volens genuit nos Verbo veritatis, ut 
simus nos priwitize creaturarum. 


I Petr. 1, 22. Invicem diligite attentius, regene- 
rati non ex semine corruptibili, sed per Verbum 
Dei vivi et manentis. 


] Joun. 1, 1. Quod erat in principio, quod audivi- 
nius et vidimus oculis nostris, quod perspeximus et 
manus nostram contreciaveruut de Verbo vitz. 

I Joan, 1, 10. Sj dixerimus quod non percaviunus, 


615 


mendacem facimus ipsum, el uon eit in nobis Ver- A 


bum ipsius. 

1 Joan. n, 14. Scripsi vobis, juvenes, quoniam 
fortes estis, et Verbum set manet in vobis, et vici- 
stis malignum. 


Quod Filius Dei sit lumen. 


-Isa.:1x, 4. Mluminare, illuminare, Jerusalem, ve- 
nit enim-lumen tuum. 

]1sa. 1x, 4, 2. Regio Zabulon, terra Nephthalim ad 
viam maris, et reliqui maritimi, οἱ trans Jordanem 
habitantes, Galile:e gentium, partes Jude, populus 
sedens in tenebris,vidit lucem magnam. 


]sa. 1, 5, 6. Et nunc, domus Jacob, venite, ambu- 


lemus in lumine Domini. Projecisti enim populum B ρευθῶμεν τῷ φωτὶ Κυρίου. 


tuum 3868 domum Jacob. 

Isa. χιιχ, 6. Ecce dedi te in lumen gentium, ad 
aperiendum oculos caeeorum. 

Psal. cxi, 4. Lumen ortum est justo. 

Psal. xiu. ὅ. Emitte lucem. tuam et veritatem 
(uan. 

Psal. Lxxxvin, 16. Beatus populus qui scit jubi- 
lationem, Domine, in lumine vultus tui ambulabunt. 

Psal. x1ui, 4. Nec enim in gladio suo possede- 
runt terram, et brachium eorum non salvavit eos : 
sed dextera tua et brachium tuum, et illuminatio 
vultus tui. 

Dan. τι, 20-25. Quia sapientia et prudentia ejus 
suni : el ipse mulat tempora et ztates , transfert 
regna atque constituit, dat sapientiam sapientibus 
et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat 
profunda et abscondita, et novit in tenebris consti- 
tuta, et lux cum eo est. 

1 Tim. vi, 16. Paulus de Deo ac Paire loquens : 
« Solus habens immortalitatem, lucem habitans 
inaccessibilem. » 

Ephes. v, 8. Ui filii lucis ambulate : fructus enim 
lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate. 


Coloss. 1, 12. Gratias agimus Deo ac Patri, qui 
dignos nos fecit in parlem sortis sauctorum in lu- 
inine. 

1 Petr. τι, 9. Ut virtutes annuntietis illius qui de 
tenebris vos vocavit, in admirabile lumen suum. 


11 Petr. 1, 19. Donec dies elucescat, ei lucifer oria- 
uir in cordibus vestris. 

1 Joan. 1, 7. « Si in luce ambulamus, sicut ipse 
est in luce, societatem habemus ad invicem. » 
Nam qui in luce ambulat, in Christo conversatur. 


| Joan. 1i, 8. « Quia tenebre transierunt, et lux 
vera jam apparet, » hoc est, Christus. 


I Joan. n, 10. « Qui amat fratrem suum, in luce 
manet, et scandalum in eo non est. » Neque enim 
extra vitam in Christo positus erit, qui dilectionem 
Christo gratam in seipso possidet. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


621 


ψεύστην ποιοῦμεν αὐτὸν, xal οὐχ ἔστιν iv ἡμῖν ὁ 
Λόγος αὐτοῦ. 

Ὃ αὐτός. "Ἔγραψα ὑμῖν, νεανίσχοι, ὅτι ἰσχυροί 
ἔστε, χαὶ ὁ Λόγος ἐν ὑμῖν μένει, χαὶ νενιχήχατε τὸν 
πονηρόν. 


“Ὅτι φῶς ἐστιν d. Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. 


Ἡσαΐας. Φωτίζωυ, φωτίζουν, Ἱερουσαλήμ’ ἔχει 
Ὑάρ σου τὸ φῶς. 

Ὃ αὐτός. Χώρα Ζαδουλὼν, fj γῆ Νεφθαλεὶμ, 
πρὸς ὁδὸν θαλάσσης, χαὶ οἱ λοιποὶ οἱ τὴν παραλίαν 
χατοιχοῦντες, xal πέραν τοῦ 'lopbávou, Γαλιλαία τῶν 
ἐθνῶν, τὰ μέρη τῆς Ἰουδαίας, ὁ λαὸς ὁ καθήμενος 
Ev σχότει, ἴδετε φῶς μέγα. 

Ὃ αὐτός. Καὶ νῦν, οἶχος τοῦ Ἰαχὼδ, δεῦτε πο- 
᾿Ανῆχε γὰρ τὸν λαὸν 
αὐτοῦ τὸν οἶχον τοῦ Ἰσραήλ. 

Ὁ αὐτός. Ἰδοὺ δέδωχά ds εἰς φῶς ἐθνῶν, &vol- 
ξαι ὀφθαλμοὺς τυφλῶν. 

Ὁ Ψαιλμῳδός. Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ, 

Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σον χαὶ τὴν ἀλήθειάν σου. 


Μαχάριος 6 λαὸς ὁ γινώσχων ἀλαλαγμὸν, Κύριε, 
ἐν τῷ φωτί aou προσώπου σου πορεύσονται. 

Οὐ γὰρ kv τῇ ῥομφαίᾳ ἐχληρονόμησαν γῆν, καὶ ὁ 
βραχίων αὐτῶν οὐχ ἔσωτεν αὐτοὺς, ἀλλ᾽ ἣ δεξιά 
σου xai ὁ βραχίων σου xal ó φωτισμὸς τοῦ προῦ- 
(TOU σου. 

Δαγιή.1. Ὅτι ἡ σοφία καὶ ἡ σύνεσις αὐτοῦ ἐστι" 
xal αὐτὸς ἀλλοιοῖ καιροὺς xal χρόνους, καθιστᾷ βα- 
σιλεῖς χαὶ peto, διδοὺς σοφίαν τοῖς σοφοῖς, xal 
φρόνησιν τοῖς εἰδόσι σύνεσιν. Αὐτὸς ἀποκαλύπτει 
βαθέα χαὶ ἀπόχρυφα, γινώσχων τὰ ἐν τῷ σχότει, xal 
τὸ φῶς μετ᾽ αὐτοῦ ἐστιν. 

Ὁ Παῦλος περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς λέγων ε Ὃ 
μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰχῶν ἀπρόσιτον. » 


'O αὐτός. Ὡς τέχνα φωτὸς περικατεῖτε" ὃ γὰρ 
καρπὸς τοῦ Πνεύματος ἐν πάσῃ ἀγαθοσύνῃ καὶ 
ἀληθείᾳ. 

Ὁ αὐτός. Εὐχαριστοῦμεν, φησὶ, τῷ Πατρὶ, τῷ 
ἑχκανώσαντι ἡμᾶς ἐν τῷ χλήρῳ ἐν τῷ φωτί. 


Ὃ Πέτρος. Ὅπως, φησὶ, τὰς ἀρετὰς ἐπαγγεῖ- 


D λητε τοῦ ἐχ σχότους ὑμᾶς χαλέσαντος, εἰς τὸ θαυ- 


μαστὸν αὐτοῦ φῶς. 

Ὁ αὐτός. Ἕως οὗ, φησὶν, ἡμέρα διαυγάσῃ, καὶ 
φωσφόρος ἀνατείλῃ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. 

Ἰωάγγῃς ἐν Ἑπιστολῇ. « Ἐὰν ἐν τῷ φωτὶ πε- 
ριπατῶμεν, ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτὶ, χοινωνίαν 
ἔχομεν μετ᾽ ἀλλήλων.» Ὁ γὰρ ἐν τῷ φωτὶ περικα- 
τῶν ἐν Χριστῷ πολιτεύεται. 

ὋὉ αὐτός. « Ὅτι dj σχοτεία παράγεται, καὶ τὸ 
φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει, » τουτέστιν, ὁ Χρι- 
στός. 

Ὃ αὐτός. « ᾽Ο ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, kv τῷ 
φωτὶ μένει" xal σχάνδαλον ἐν αὐτῷ οὐχ ἔστιν. » Οὐ 
γὰρ ἔξω τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας χείσεται ὁ τὴν 
αὐτῷ φίλην ἀγάπην ἐν αὐτῷ χεχτημένος, 


025 


THESAURUS. 


690 


Ὃ Σωτήρ. Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν χόσμον ἐλήλυθα, A — Joan. xn, 46. Ego lux in mundum veni, ut omnis 


ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἐν τῇ σχοτείᾳ μὴ μείνῃ. 

"Opoloc. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου; ὁ ἀχο- 
λουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσει ἐν τῇ σχοτείᾳ, ἀλλ᾽ 
ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς. 

Ὁμοίως. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ χρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλή- 
λυθεν εἰς τὸν χόσμον, xai ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι 
μᾶλλον τὸ σχότος 1| τὸ φῶς, Ἦν γὰρ αὐτῶν πονηρὰ 
«X ἔργα. 

Ὁμοίως. Πᾶς γὰρ ὁ τὰ φαῦλα πράσσων, μισεῖ τὸ 
φῶς, χαὶ οὐχ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ 
*X ἔργα αὐτοῦ. 

Ἰωάννης εὐαγγελιστής. Ἐγένετο ἄνθρωπος 
ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης. 


Οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ Β 


φωτός. "Hy τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν. 

Ὁ αὐτός. Ἔν αὐτῷ ζωὴ Ev, καὶ Coh fv τὸ φῶς 
τῶν ἀνθρώπων, χαὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σχοτείᾳ φαίνει, 
xai f) σχοτεία αὐτὸ οὐ χατέλαδεν. 

Ὃ Σωτὴρ πρὸς ᾿Ιουδαίους. Ἕως τὸ φῶς ἔχετε, 
πιστεύσατε εἰς τὸ φῶς, ἵνα υἱοὶ φωτὸς τένησθε. 

Ὁ αὐτὸς πρὸς αὐτούς. "Ἔτι μιχρὸν χρόνον τὸ 
φῶς ἐν ὑμῖν ἐστιν. Ἕως τὸ φῶς ἔχετε, περιπατεῖτε 
ἐν τῷ φωτὶ, ἵνα μὴ ἡ σχοτεία ὑμᾶς χαταλάθδῃ. 


Ὅτι ἀλήθειά ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός. 


Ὁ Παῦλος. Καὶ τῇ φανερώσει τῆς ἀληθείας συν- 
ἐστάνοντες ἑαυτοὺς πρὸς πᾶσαν συγείδησιν ἀν- 
θρώπων͵ 

Ὃ αὐτός. Ἐτρέχετε καλῶς, τίς ὁμᾶς ἐνέχοψε τῇ 
ἀληθείᾳ μὴ πείθεσθαι : 

Ὁ Πέτρος. Τὰς ψυχὰς ὑμῶν ἡγνιχότες ἐν τῇ 
ὡπενοῇ τῆς ἀληθείας. 

9 Ππαῦ.λος. Ἐν ᾧ xa ὑμεῖς ἀχούσαντες τὸν Aó- 
γον τῆς ἀληθείας, τὸ Εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας ὑμῶν, 
ἕν ᾧ xal πιστεύσαντες ἐσφραγίσθητε τῷ Πνεύματι 
«ἧς ἐπαγγελίας τῷ ἀγίῳ. 

Ὁ αὐτός. Ὃ Θεὸς γὰρ, φησὶ, θέλει πάντας ἀν- 
θρώπους σωθῆναι, χαὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλ- 
θεῖν. 
ἘΒΌετο γὰρ, φησὶν, ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἀπαρχὴν εἰς 
σωτηρίαν ἐν ἁγιασμῷ Πνεύματος, xal πίστει ἀλη- 
θείας. 

Ὃ αὐτός. Ἑ χουσίως γὰρ ἁμαρτανόντων ἡμῶν, 


qui venit ad me, in tenebris non maneat. 

Joan. viri, 12. Ego sum lux mundi : qui sequitur 
me non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen 
vite. 

Joan. 1, 19. Hoc est autem judicium, quod lux 
venit in mundum, et dilexerunt 39 homines magis 
tenebras quam lucem. Erant euim eorum opera 
mala. 

Joan, i, 20. Omnis qui mala facit, odit lucem, 
et non venit ad lucem, ne manifesta fiant opera 
ipsius. 

Joan, 1, 6, 9. Factus est. homo missus a Deo, 
cui nomen Joannes. Hic venit in testimonium, ut 
testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera. 


Joan. 1, ἃ, 5. Inipso vita erat, et vita erat lux ho- 
minum, et lux in tenebris lucet, et tenebrz illam 
non comprehenderunt. | 

Joan. xn, ὅθ. Quandiu lucem habetis, credite in 
lucem, ut filii lucis sitis. 

Joan. xni, 55. Adhuc modicum tempus lux in vobis 
est. Dum lucem habetis, ambulate in luce , ne tene- 
bra vos comprehendant. 


Quod Filius Dei sit veritas. 


11 Cor. 1v, 2. In manifestatione veritatis commen- 
dantes nosmetipsos ad omnem conscientiam homi- 
num. 

Galat. v, 7. Currebatis pulchre, quis vos impe- 
divit veritati non obedire? 

] Petr. 1, 99. Animas vestras castificantes in 
obedientia veritatis. 

Ephes. 1, 15. In quo et vos cum audissetis Verbum 
veritatis, Evangelium salutis vestrz,, in quo et cre- 
dentes signati estis Spiritu promissionis sancto. 


I Tim. τι, ἃ. Deus vult omnes homines salvos fleri, 
et ad cognitionem veritatis pervenire, 


11 Thess. n, 42. Accepit enita nos, inquit, Deus, 
primitias ín salutem, in sanctitate Spiritus et fide 


veritatis. à 
Hebr. x, 26. Voluntarie autem peccantibus nobis 


μετὰ τὸ λαδεῖν τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, οὐχ ἔτι p post acceptam cognitionem veritatis, jam non re- 


περὶ ἁμαρτιῶν ἀπολείπεται θυσία. 

Ὃ Σωτήρ. Dd; ὁ ὧν ix τῆς ἀληθείας, ἀχούει 
βου τῆς φωνῆς. 

Ὁμοίως. Κἀγὼ, φησὶ, παραχαλέσω τὸν Πατέρα, 
ἵνα μείνῃ μεθ᾽ ὑμῶν τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃν ὁ 
κόσμος οὐ δύναται λαδεῖν. 

Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράχλητος τὸ Πνεῦμα τῆς ἀλη- 
θείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς ἐν τῇ ἀληθείᾳ πάσῃ. 

Καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτὸν, ἵνα ὥσιν 
ἢγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ. 

Καὶ ἕλεγεν, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς: Ἐγώ εἶμι ἡ ὁδὸς, 
καὶ ἡ ἀλήθεια, xa ἡ ζωή. 

Καὶ ἀποχριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, τοῖς Ἶου- 
δαίοις δηλαδή" ᾿γμεῖς ἐχ τοῦ πατρὸς τοῦ διαδόλου 


linquitur pro peccatis hostia. 

Joan. xviit, $57. Omnis qui ex veritate est, audit 
vocem meam. 

Joan. xiv, 16. Egorogabo Patrem ut maneat vo- 
biscum Spiritus veritatis, quem mundus non potest 
accipere. 

Joan. xvi , 15. Cum autem. venerit. Spiritus illa 
veritatis, deducet vos in omni veritate. 

Joan, xvn, 19. Et pro ipsis ego sanctifico me- 
ipsum, ut sint sanctificati in veritate. 

Joan. xiv, 6. Et dixit Jesus: Ego sum via, 370 
veritas et vilg. 

Joan. vii, 44. Et respondens-Jesus dixit eis , 
Judaeis nimirum : Vos -ex ^patre- diabolo - estis, 


621 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 029 
et desideria patris vestri vultis facere. Is homicida Α ἐστὲ, xa τὰς ἐπιθυμίας τοῦ πατρὸς ὑμῶν θέλετε 


erat ab initio, et in veritate non stetit, quia non 
est veritas in eo. 


111 Esdr. 1v, $5, 56. Et dixit Zorobabel : Veritas 
magna et fortior pra omnibus. Omnis terra veri- 
tatem invocat, Coelum etiam ipsam vocat, et bene- 
dicit, οἱ omnia opera moventur et tremunt ean. 


11] Esdr. w, $8, 29. Et veritas manet et in- 
valescit eternum, et vivit, et obtinet in szcula sz- 
culorum. Nec est apud eam accipere personas. 

Psal. cxviii, 160. « Principium verborum tuorum 
veritas. » Primum enim et innatum atque essen- 
Uale in Deo ac Patre Verbum est veritas, Filius 
nimirum. 

Psal. Lxxxvii, 9. Potens es, Domine, et veritas 
tua in circuitu Luo. 

Psal. xe, 1-5. « Qui habitat in adjutorio Altis- 
* simi, elc., » usque ad illud, « Scuto circumdabit te 
veritas ejus. » 

Psal. .xxxviu, 94, 35. De justo dicens : « Et 
odientes eum in fugam convertam, quia misericor- 
dia mea el veritas mea cum ipso. » 

Psal. cxvii, 50. « Viam veritatis elegi. » Amat 
enim sapiens vitam evangelicam in Christo, ut 
legali longe prastantiorem, 

Psal. cxviu, 142, Justitia tua, justitia in eternum, 
Verbum tuum, Domine, veritas. 

Joan. xvii, 17. Pater, sanctifica eos in veritate 
us. Verbum enim tuum veritas est. 

1 Joan. n, ἃ. Qui dicit, Novi ipsum, et mandata 
ejus non servat, mendax est, el veritas in eo non 
est. 

] Joan. n, 21. Non scripsi vobis quod nescitis 
veritatem : sed quod scitis ipsam, et quod omne 
mendacium ex veritate non est. 

1 Joan. 1, 8. Si dixerimus quod peccatum non 
babemus, nos ipsi decipimus, et veritas iu nobis 
non est. 

11 Thess. n, 10 ; Joan. v, 45. Paulus de iis qui 
in Christum non credunt : « Eo quod, inquit, cha- 
ritatem veritatis non receperunt, ut salvi fierent ; 
ideo mittet illis Deus operationem erroris, » hoc est, 


ποιεῖν. "Exetvog ἀνθρωποχτόνος fjv ἀπ᾽ ἀρχῆὴς, xai 
ἐν τῇ ἀληθείᾳ οὐχ ἕστηχεν, ὅτι ἀλήθεια οὐχ ἔστιν ἐν 
αὐτῷ. 

"Ἔσδρας. Καὶ εἴπε, φησὶ, Ζοροδάδελ' Ἢ ἀλήθεια 
μεγάλη xai ἰσχυροτέρα παρὰ πάντα. Βᾶσα ἡ γῆ 
τὴν ἀλήθειαν χαλεῖ, Καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν xaAsl, 
xai προσχυνεῖ, xat πάντα τὰ ἔργα αὐτὴν σείεται καὶ 
τρέμει. 

Ὁ αὐτός. Καὶ dj ἀλήθεια μένει χαὶ ἰσχύει εἰς 
τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Καὶ οὐχ ἔστι παρ᾽ αὑτῇ λαμ- 
6&vew πρόσωπα. 

Ἐν Ψαλμοῖς. ε ᾿Αρχὴ τῶν λόγων σου ἀλήθεια.» 
Ὁ γὰρ πρῶτος καὶ ἔμφυτος xal οὐσιώδης ἐν Θεῷ 


: xai Πατρὶ Δόγος, ἡ ἀλήθειά ἐστιν, ὁ Υἱὸς δηλαδῆ. 


Δυνατὸς al, Κύριε, καὶ ἡ ἀλήθειά σὸν χύχλῳ 
σου. 

« Ὁ κατοιχῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου, » καὶ τὰ 
ἑξῆς, ἕως τοῦ, « Ὅπλῳ χυχλώσει σε ἡ ἀλήθεια 
αὑτοῦ. » 

Περὶ τοῦ δικαίου λέγων’ « Καὶ τοὺς μισοῦντας 
αὐτὸν τροπώσομαι, ὅτι τὸ ἔλεός μον xat ἀλήθειά μου 
μετ᾽ αὐτοῦ. » a 

« Ὁδὸν ἀληθείας ἡρετισάμην. » ᾿Αγαπᾷ γὰρ ae- 
φὸς ἐν Θεῷ τὴν εὐαγγελιχὴν πολιτείαν, ὡς πολὺ τῆς 
νομιχῆς βελτίονα. 

'H διχαιοσύνη σου, διχαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα καὶ 
ὃ Λόγος σον, Κύριε, ἀλήθεια. 

ὋὉ Σωτήρ. Πάτερ, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ 
σου. Ὁ Λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστιν. 

Ἰωάννης ἐν Ἐπιστολλῇ. Ὃ λέγων' Ἕγνωχα ab- 
κὸν, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν, ψεύστης ἐστὶς, 
xl, ἐν τούτῳ fj ἀλήθεια οὐχ ἔστιν. 

Ὁμοίως. Οὐκ ἔγραψα ὑμῖν ὅτι οὐχ οἴδατε τὴν 
ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ὅτι οἴδατε αὐτὴν, χαὶ ὅτι πᾶν φεῦδος 
ix τῆς ἀληθείας οὐχ ἔστιν. 

Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι ἁμαρτίαν οὐχ ἔχομεν, ἑαυτοὺς 
πλανῶμεν, χαὶ ἡ ἀλήθεια οὐχ ἔστιν ἐν ἡμῖν. 


Ὁ Παῦλος περὶ τῶν ἀπειθούντων τῷ Χριστῷ" ε᾿Ανθ᾽ 
ὧν τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐχ ἐδέξαντο elg τὸ 
σωθῆναι αὐτοὺς, διὰ τοῦτο πέμψει αὐτοῖς ὁ Θεὸς 
ἐνέργειαν πλάνης, » τουτέστι, τὸν ᾿Αντίχριστον ὃν 


Antichristum , quem ipsemel significavit Salvator Ὁ αὑτὸς ἐσήμαινε λέγων ὁ Euch: « Ἐγὼ ἦλθον ἐπὶ 


dicens : « Ego veni in nomine Patris, et non rece- 
pistis me : si alius venerit in nomine proprio, illum 
recipietig. » 


371 Quod Filius sit imago et similitudo Dei ac 
Patris et vultus ipsius. 


Psal. Lxxxvm, 15, 46. Beatus populus qui. scit 
Jubilationem, Domine ; in lumine vultus tui ambu- 
labunt, et in nomine tuo tota die exsultabunt. 


Psal. xLi, 4. Neque enim in gladio suo posse- 
derunt terram, et brachium eorum non salvavit 
408 : sed dextera tua ei brachium tuum et illu- 
minatio vultus tui. 


τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, xal οὐχ ἐδέξασθέ με" ἐὰν 
ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐχεῖνον λή- 
ψεσθε. » 


Ὅτι εἰκών ἐστι καὶ ὁμοίωσις τοῦ Θεοῦ καὶ Πα- 
τρὸς ὁ Υἱὸς χαὶ πρόσωπον αὐτοῦ. 


Ἐν τῷ WaAcnplo. Μαχάριος ὁ λαὸς ὃ γινώσχων 
ἀλαλαγμὸν, Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου δου 
πορεύσονται, xal ἐν τῷ ὀνόματί σον ὅλην τὴν ἧμέ- 
pav» ἀγαλλιάσονται. 

Οὐ γὰρ ἐν τῇ ῥομφαίᾳ αὐτῶν ἐχληρονόμησαν γῆν, 
xat ὁ βραχίων αὐτῶν οὐχ ἔσωσεν αὐτούς" ἀλλ᾽ ἡ 
δεξιά σου xal ὁ βραχίων σου, καὶ 6 φωτισμὸς τοῦ 
προπιύπου σου. 


THESAURUS. 


0630 


Ἐσημειώθη ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου cov, A — Psal. 1v, 7. Siguatum est super nos lumen vul - 


Κύριε. "Eboxac εὐφροσύνην εἰς «hv xapblav μου. 

Ἐν τῇ πρὸς Ἑδραίους. Πολυμερῶς καὶ πολυ- 
τρόπως πάλαι ὁ Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς 
προφήταις, ἐπ᾽ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλη- 
σεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ ὃν ἔθηχε χληρονόμον πάντων, δι᾽ 
οὗ xa ἐποίησε τοὺς αἰῶνας, ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς 
δόξης καὶ χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. 

"Ev τῇ πρὸς Koloccasic. Ἐῤχαριστοῦμεν τῷ 
Θεῷ xat Πατρὶ τῷ ἱχανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα 
τοῦ κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤῥύσατο ἡμᾶς 
ix τῆς ἐξουσίας τοῦ σχότους, xai μετέστησεν εἰς τὴν 
βασιλείαν τῆς ἀγάπης τοῦ ΥἹοῦ αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἔχομεν 
«τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν, ὅς 
ἔστιν εἰχὼν τοῦ Θεοῦ ἀοράτου, πρωτότοχος πάσης 
κείσεως. | 

Ἐν τῇ xpóc Φιλιππησίους. "Exaot τοῦτο φρό- 
νεῖτε ἐν ὑμῖν, ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ" ὃς ἐν μορφῇ 
Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁἀρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα 
Θεῷ. 

Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής. Καὶ ἀποχριθεὶς Φί- 
λιππος εἶπε τῷ "Ingo: Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, xai 
&pxst ἡμῖν. Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. Τοαοῦτον χρόνον 
μεθ᾽ ὑμῶν εἶμι, καὶ οὐχ ἔγνωχάς με, Φίλιππε: 'O 
ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. 

Ὃ Σολομῶν. ᾿Απαύγααμα γάρ ἐστι φωτὸς ἀϊδίου, 
χαὶ ἔσοπτρον ἀχηλίδωτον τῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας, 
καὶ εἰχὼν τῆς ἀγαθότητος αὐτοῦ. 

Ἐν τῇ Γενέσει. Καὶ εὐλόγησε τὸν Ἰαχὼδ ὁ πά- 
λαι μετ' αὐτοῦ ἐκεῖ, χαὶ ἐκάλεσεν ὁ Ἰαχὼδ τὸ ὄνομα 
«οὔ τόπου ἐχείνου [εἶδος Θεοῦ]. Blóov γὰρ Θεὸν 
πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, χαὶ ἐσώθη μου ἡ ψυχή. 

᾿Μλνέτειλε δὲ αὐτῷ ὁ ἥλιος, ἡνίκα παρῆλθε τὸ εἶδος 


Ἔν τῷ αὐτῷ, ὅτι δικαιοσύνη ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ 
Υἱός. 

Ἐν τῇ Γενέσει. Καὶ εἶπεν ὁ Θεός" Ποιήσωμεν 
ἄνθρωπον xat' εἰχόνα ἡμετέραν χαὶ ὁμοίωσιν. 

Ὃ Παῦ.1ος. Ka οὐ θαυμαστόν" αὐτὸς γὰρ ὁ Σα- 
τανᾶς μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός. Οὐ 
μέγα οὖν εἰ χαὶ οἱ διάχονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται 
ὡς διάχονοι διχαιοσύνης. 

Ὃ αὐτός. Ἔξ αὐτοῦ δὲ ὑμεῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 


ὃς ἐγενήθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ Θεοῦ, xai δικαιοσύνη, p 


καὶ ἁγιασμὸς, xal ἀπολύτρωσις. 

Ὃ αὐτός. Μαρτυρῶ γὰρ αὐτοῖς, ὅτι ζῆλον Θεοῦ 
ἔχουσιν, ἀλλ᾽ οὐ xav! ἐπίγνωσιν. ᾿Αγνοοῦντες γὰρ 
τὴν τοῦ Θεοῦ διχαιοσύνην, χαὶ τὴν ἰδίαν ζητοῦντες 
στῆσαι, τῇ διχαιοσύνῃ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑπετάγησαν. 


Ὁ αὐτός. Ἐλευθερωθέντες οὖν ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, 
ἐδουλώθητε τῇ διχαιοσύνῃ. 

'Q ᾿Δαόστοιος. Διχαιοσύνη Θεοῦ πεφανέρωται 
μαρτυρουμένη ὑπὸ τοῦ νόμον xal τῶν προφητῶν, 
διχαιοσύνη δὲ Θεοῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

Ἐν ταῖς Ἡράξεσιν. Τοὺς μὲν οὖν χρόνους τῆς 
ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ Θεὸς, τὰ νῦν παραγγέλλει τοῖς 
ἀνθρώποις, πάντας πανταχοῦ μετανοεῖν, ὅτι ἔστησεν 


tus tui. Dedisti letitiam In eorde meo. 

Hebr. 1, 1-5. Multifariam, multisque modis olim 
Deus locutus est patribus in prophetis ; novissimis 
autem diebus locutus est nobis in Filio, quem sta- 
tuit heredem omnium, per quem et condidit sa- 
cula; qui cum sit splendor glorie, et figura sub- 
stantizx ejus. 

Coloss. 1, 19-15. Gratias agimus Deo ac Patri, 
qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum 
lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, 
et transtulit in regnum dilectionis Filii sui, in quo 
habemus redemptionem et remissionem peccato- 
rum; qui est imago Dei invisibilis, primogenitus 
omnis creatura. 


Philip. τι, 5, 6. Hoc enim sentite in vobis quod 
et in Christo Jesu ; qui cum in forma Dei esset , 
non rapinam arbitratus eat esse se zequalem Deo. 


Joan. xiv, 8, 9. Et respondeas Philippus dixit 
ad Jesum : Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. 
Dicit ei Jesus : Tanto tempore vobiscum sum, et 
non nosti me, Philippe? Qui vidit me, vidit Pa- 
trem. 

Sap. vi, 26. Splendor enim lucis &lerna, et 
speculum sine macula Dei majestatis, οἱ imago 
bonitatis illius. 

Gen. xxxn, 28-31. Et benedixit Jacob, vocavit- 
que Jacob nomen loci illius, Phanuel, dicens : Vidi 
Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima 
mea. Ortus autem est ei statim sol, postquam trans- 
gressa est facies Dei. 


Quod Filius Dei sit justitia. 


Gen. 1,926. Et dixit Deus : Faciamus 87 homi- 
nem ad imaginem et similitudinem nostram. 

11 Cor. τι, 18. Et non mirum ; nam ipse Sa- 
tanas transfiguratur in angelum lucis. Non est igi- 
tur magnum si mipistri illius transflgurentur, ut 
ministri justiti:e, 

] Cor. 1, 50. Ex ipso autem nos in Christo Jesu, 
qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia , et 
sanctificatio, et redemptio. 

Rom. x, 2, 5. Testimonium enim perhibeo illis 
quod aemulationem quidem Dei habent, sed non 
secundum scientiam. Ignorantes enim justitiam Dei, 
et suam quzrentes statuere, justitie Dei non sunt 
subjecti, 

Rom. vi, 18. Liberati itaque ἃ peccato, servi 
facti estis justitiz. 

Rom. 11, 291, 48. Justitia Dei manifestata est, 
teslificata a lege et prophetis. Justitia autem Dei 
per tidem Jesu Christi. 

Act. xvii, $0, 51. Ignoranti: quidem tempora 
despiciens Deus, nunc annuntiat hominibus, ut 
oinnes ubique poenitentiam agant , eo quod statuit 


651 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


672 


diem in quo judicaturus est orbem in justitia. A ἡμέραν ἐν ἧ κρινεῖ τὴν οἰχουμένην ἐν δικαιοσύνῃ. 


Mátih. xxi, 33. Venit Joannes ad vos in via ju- 
Stitiz, et non credidistis ei. Publicani autem et me- 
retrices crediderunt ipsi. 

Matth. vi, 55. Quzrite primum justitiam Dei et 
fegnum ejus, ei hec omnia adjicientur vobis. 


Matth. v, 10. Beati qui persecutionem patiuntur 
propter justitiam, quia ipsorum est regnuin cc- 
lorum. 

Matth. v, 6. Beatiqui esuriunt et sitiunt justitiam, 
quoniam ipsi saturabuntur. 

Mulach. 1v, 2. Et orietur vobis timentibus nomen 
meum 80Ϊ justilie, et sanitas in penuis ejus. 


Amos v, 7, 8. Dominus faciens in excelso judi- B 


cium, et justitiam in terra collocavit. Faciens 
hec omnia et przparans ea, Dominus nomen ejus. 

Dan. 1x, 94, 95. Et dixit Gabriel ad Danielem : 
Septuaginta hebdomades abbreviatz sunt super po- 
pulum tuum, et super urbem sanctam tuam, ut con- 
eummeturprevaricatio, et finem accipiat peccatum, 
et deleatur iniquitas, et adducatur justitia sempiter- 
na, et impleatur visio et prophetia, et ungatur San- 
cius sanctorum. Scito ergo et animadverte ab exitu 
, Sermonum. 


Isa. 1x1, 5. Et vocabuntur generationes justitis, 
3793 plantatio Domini in gloriam. 

]sa. 11, 5. Appropinquat statim justitia mea, et 
egredietur ut lumen salutare meum, et in bra- 
chium meum gentes sperabunt. 

Psal. cxvini, 1600. Principium verborum tuorum 
veritas, et in szeculum omnia judicia justiti: tua. 


Psal. cxvin, 142. Justitia tua, justitia in seculum, 
et verbum tuum, Doniine, veritas. 

Psal. cxvini, 7, 8. In eo quod didici judicia justitize 
tuz, justificationes tuas custodiam. 

Psal. xcvi, 2. Notum fecit Dominus salutare 
suum, in conspectu gentium revelavit justitiam 
suam. 

Psal. xcii, 14, 15. Quia non. repellet Deus ple- 
bem suam, et haereditatem suam non derelinquet. 


Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Ἦλθεν Ἰωάννης πρὸς ὑμᾶς 
ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης, xal οὐχ ἐπιστεύσατε αὐτῷ. Οἱ δὲ 
τελῶναι xax αἱ πόρναι ἐπίστευσαν αὐτῷ. 

Ἐν τῷ κατὰ Ματκθαῖον. Ζητεῖτε πρῶτον τὴν 
διχαιοσύνην αὐτοῦ καὶ τὴν βασιλείαν, xal «auta 
πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. 

Maxáptot οἱ δεδιωγμένοι ἕνεχεν διχαιοσύνης, ὅτι 
αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. 


Μαχάριοι οἱ πεινῶντες xaX διψῶντες τὴν διχαιο- 
σύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται. 

Ἐν τῷ Μαλαχίᾳ. Καὶ ἀνατελεῖ ὑμῖν τοῖς φοδου- 
μένοις τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἥλιος διχαιοσύνης, καὶ ἴασις 
ἐν ταῖς πτέρυξιν αὐτοῦ. 

Ἐν τῷ ᾿Αμῶς. Κύριος ὁ ποιῶν εἰς ὕψος χρῖμα, 
χαὶ διχαιοσύνην εἰς γῆν ἔθηχεν. Ὁ ποιῶν πάντα xal 
μετασχευάζων, Κύριος ὄνομα αὐτῷ. 

Ἐν τῷ Δανιήλ. Καὶ εἶπε Γαδριὴλ πρὸς Δανιήλ" 
Ἑῦδδομήκοντα ἑόδομάδες συνετμήθησαν ἐπὶ τὸν λαόν 
σου, χαὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν, τοῦ συντελεσθῆναι 
ἁμαρτίαν, καὶ τοῦ σφραγίσαι ἁμαρτίας, xa ἀπαλεῖ- 
dat ἀνομίας, καὶ τοῦ ἐξιλάσασθαι ἀδιχίας, καὶ τοῦ 
ἀγαγεῖν δικαιοσύνην αἰώνιον, xal τοῦ σφραγίσαι 
ὅρασιν xa προφήτην, xoi τοῦ χρίσαι "Avtoy. ἁγίων 
Καὶ γνώσῃ καὶ συνήσεις ἀπὸ ἐξόδου λόγων τοῦ ἀτο- 
χριθήναι. 

Ἐν τῷ Ἡσαΐλ. Καὶ κληθήσονται γενεαὶ διχαιο- 
σύνης, φύτευμα Κυρίου εἰς δόξαν. 

Ἐγγίζει ταχὺ ἡ δικαιοσύνη μον, xai ἐξελεύσεται 
ὡς φῶς τὸ σωτήριόν μου, xal εἰς τὸν βραχίονά μου 
ἔθνη ἐλπιοῦσιν. 

Ἔν τῷ Ψαιτηρίῳ. ᾿Αρχὴ τῶν λόγων σου ἀλῆ- 
θεία, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ χρίματα τῆς &- 
χαιοσύνης σου. 

Δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ 
λόγος σου, ΚύριΞ, ἀλήθεια. 

Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὰ χρίματα τῆς διχαιοσύνης 
σου, τὰ διχαιώματά σου φυλάξω. 

Ἐγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ, ἐναντίον 
τῶν ἐθνῶν ἀπεχάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. 


Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, xal 
τὴν χληρονομίαν αὐτοῦ οὐχ ἐγχαταλείψει. Ἕως οὗ 


Quoadusque justitia convertatur in judicium, et D δικαιοσύνη ἐπιστρέψει εἰς χρίσιν, καὶ ἐχόμενοι αὑτῆς 


juxta illam omnes qui recto sunt corde. 

Psal. Lxxxiv, 14, 12. Misericordia et veritas ob- 
viaverunt sibi, justitia et pax osculatze sunt. — Ve- 
vitas de terra orta est, et justitia de ccelo prospe- 
xit. 

Psal. Lxx, 1. In te, Domine, speravi, non confun- 
dar in ternum. In justitia tua libera me, et eripe 
me. 

Psal. xx1, 91. Et. annuntiabunt coli justitiam 
ipsius, quia Deus judex est. 

Psal. xxxix, 10, 14. Annuntiavi justitiam tuam 
jn ecclesia magna, ecce labia mea non prohibebo, 
Domine, tu. scisti. Justitiam tnam non abscondi in 
corde meo. 


πάντες ol εὐθεῖς τῇ xapólq. 

Ἔλεος καὶ ἀλήθεια συνήντησαν, διχαιοσύνη xol 
εἰρήνη χατεφίλησαν. 

᾿Αλήθεια ἐκ τῆς γῆς ἀνέτειλε, xal δικαιοσύνη ἐχ 
τοῦ οὐρανοῦ διέχυψεν. 

Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς 
τὸν αἰῶνα. Ἐν τῇ διχαιοσύνῃ σον ῥῦσαί με, καὶ ἐξ- 
ελοῦ με. 

Καὶ ἀναγγελοῦσιν οἱ οὐρανοὶ τὴν δικαιοσύνην aü- 
«οὔ, ὅτι ὁ Θεὸς χριτῆς ἐστιν. 

Εὐηγγελισάμην δικαιοσύνην ἐν ἐχχλησίᾳ μεγάλῃ, 
ἰδοὺ τὰ χείλη μου οὐ μὴ χωλύσω. Κύριε, σὺ ἔγνως 
τὴν δικαιοσύνην μου. 


υδο 


THESAURUS. 


654 


Γλῶσσά μον μελετήσει τὴν διχαιοσύνην σου, ὅλην A — Psal. sxv:v, 28. Lingua mea meditabitur justitiam 


τὴν ἡμέραν τὸν ἔπαινόν σου. 

᾿Αναγγελήσεται τῷ Κυρίῳ γενεὰ ἡ ἐρχομένη, χαὶ 
ἀναγγελοῦσι τὴν διχαιοσύνην αὐτοῦ λαῷ τεχθησο- 
μένῳ, ὃν ἐποέησεν ὁ Κύριος. 

Ἡτοίμασρν ἐν χρίσει τὸν θρόνον αὐτοῦ, xai αὐτὸς 
κρινεῖ τὴν οἰχουμένην ἐν δικαιοσύνῃ. 


Ὅτι δόξα τοῦ uis xaJAsitau xal ἔστιν ὁ 
C. 


Ἐν τῷ VaArnplo. Ἐγὼ δὲ ἐν δικαιοσύνῃ ὀφθή- 
σομαι τῷ προσώπῳ σου, χορτασθήσομαι ἐν τῷ ὀφθῆ- 
vat μοι τὴν δόξαν σον. 

᾿Ανήγγειλαν ol. οὐρανοὶ τὴν διχαιοσύνην αὐτοῦ, 
καὶ εἴδοσαν πάντες οἱ λαοὶ τὴν δόξαν αὐτοῦ. 


Ὁ Θεὸς, 6 Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. Ἐδίψησέ σε P 


ἡ ψυχή μου, ποσαπλῶς σοι ἡ σάρξ μου. Ἐν γῇ ἐρή- 
μῳ xaX ἀδάτῳ καὶ ἀνύδρῳ, οὕτως ἐν τῷ ἁγίῳ ὥφθην 
σοι, τοῦ ἰδεῖν τὴν δύναμίν σου χαὶ τὴν δόξαν σου. 


᾿Αναγγεΐλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὴν δόξαν αὐτοῦ, ἐν 

πᾶαι τοῖς λαοῖς τὰ θαυμάσια αὐτοῦ. 

ὙΨώθηετι ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς ὁ θεὸς, xat ἐπὶ πᾶσαν 

τὴν γῆν ἡ δόξα σου. 

Hoalov. "Ov τρόπον ἕάν τις χαλαμᾶται ἐλαίαν, 
οὕτως χαλαμήσονται αὐτοὺς, χαὶ ἐὰν παύσηται ὁ 
τρυγητὸς, οὗτοι βοῇ φωνήσουσιν, οἱ δὲ καταλειφθέντες 
ἐπὶ γῆς, εὐφρανθήσονται ἅμα τῇ δόξῃ Κυρίου. 


'Ev τῷ Ψαιϊιτηρίῳ. Καὶ φοδηθήσονται τὰ ἔθνη C 


«ὃ δνομά cov, Κύριε, xal πάντες ol βασιλεῖς τῆς γῆς 
τὴν δόξαν σου. 

Ἐν τῷ Ἰεζεχιήλ. Καὶ ἀνέλαδέ με Πνεῦμα τοῦ 
Kopiná καὶ ἤχουσα χατόπισθέ uoo φωνῆς σεισμοῦ 
μεγάλου λεγούσης Εὐλογημένη ἡ δόξα Kuplou ἐχ 
τοῦ τόπου αὐτῆς. — 

Ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ. "Ex νυχτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά 
μου πρὸς σὲ, ὁ Θεὸς, διότι φῶς τὰ προστάγματά 
σον, ἐπὶ τῆς γῆς" δικαιοσύνην μάθετε ποιεῖν, οἱ ἐν- 
οἰκοῦντες bxt τῆς γῆς. Πέπαυται γὰρ ὁ ἀδεθὴς, οὐ 
μὴ μάθη διχαιοσύνην ἐπὶ τῆς γῆς " ἀλήθειαν οὐ μὴ 
φᾳοιήσῃ" ἀρθήτω ὁ ἀσεδὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν 
Kvuptov. 

Φωτίζου, φωτίζου, Ἱερουσαλήμ ἧχει γάρ σου τὸ 


tuam, tota die laudem tuam. 

Psal. xxi, 32. Annuntiabitur Domino generatio 
ventura, et annuntiabunt coli justitiam ejus populo 
qui nascetur, quem fecit Dominus. 

Pil. ix, 8, 9. Paravit in judicio thronum suum, 
et ipse judicabit orbem terra in zequitate. 


Quod Filius sit ei vocelur gloria Patris. 


Psal. xvi, 45. Ego in justitia videbo vultum 
tuum, satiabor in. cernendo gloriam tuam. 


Psal. xcvi, 6. Annuntisverunt coeli justitiam ejus, 
ei viderunt omnes populi gloriam ejus. 

Psal. txt, 4-5. Deus, Deus meus, ad te de luce 
vigilo. Sitivil in te anima mea, quam multipliciter 
tibi caro mea. [ἢ terra deserta, et invia et in- 
aquosa : sic in sancto apparui tibi, ut viderem vir- 
tutem tuam, et gloriam tuam. 

Psal. xcv, 5. Annuntiate in gentibus gloriam ip- 
eius, in omnibus populis mirabilia ipsius. 

Psal. Lvi, 6. Exaltetur super coelos Deus, et su- 
per omnem terram gloria tua. 

975 Isa. xxiv, 15, 14. Sicut paucae olive quo 
remauserunt in olea excutiuntur, ita excultient eos. 
Et cum finita fuerit vindemia, bi voce sua clama- 
bunt, et qui relicti erunt in terra, exsultabunt cum 
gloria Domini. 

Psal. ci, 16. Et timebunt gentes nomen tuum, 
Domine, et omnes reges terree gloriam tuam. 


Ezech. πὶ, 19. Et assumpsit me Spiritus Domini, 
et audivi post me vocem commotionis magnz : De- 
nedicta gloria Domini de loco suo. 


Jsa. xxvi, 9, 10. Anima mea desideravit te in 
nocte, Deus, quia lux jussa (ua super terram : 
justitiam discite facere, qui habitatis super terram. 
Cessavit enim impius; non discat justitiam super 
terram ; veritatem non faciat : tollatur impius; ne 
videat gloriam Domini. 


Isa. Lx, 4-5. Illuminare, illuminare, Jerusalem ; 


φῶς, xal ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλχεν. Ἰδοὺ Ὦ venit enim lumen tuum, et gloria Domini super te 


σχότος xai γνόφος χαλύψει γῆν, ἐπὶ δὲ σὲ φανὴσε- 
vet Κύριος, xai ἡ δόξα αὐτοῦ, ἐπὶ σὲ ὀφθήσεται. 
Καὶ πορεύσονται βασιλεῖς τῷ φωτί aoo χαὶ ἔθνη τῇ 
λαμπρότητί σου. 

Τοῦ αὑτοῦ. Ἐὑὐφράνθητι, ἔρημος f διψῶσα, ἀγαλ- 
λιάσθω ἔρημος xax ἀνθείτω ὡς χρίνον. Καὶ ἐξανθήσει 
xai ἀγαλλιάσεται τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου, xa fj δόξα 
«οὔ Λιδάνου ἐδόθη αὐτῇ, xal ἢ τιμὴ τοῦ Καρμήλου, 
καὶ ὁ λαός poo ὄψεται τὴν δόξαν Κυρίου, xol τὸ 
Bio; τοῦ Θεοῦ. 

Ἐν τῷ Ἐξχιή,. Καὶ τὰ Χερουδὶμ εἱστήχει ix 
δεξιῶν τοῦ οἴχου, ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαι τὸν ἄνδρα τὸν 
ἐνδεδυμένον τὴν στολὴν, xal ἡ νεφέλη ἐπλήρωσε τὴν 
εὐλὴν τὴν ἐσωτέραν, αὶ ἀπῆρεν tj δόξα Κυρίου ἀπὸ 


orla est. Quia ecce tenebra: operient terram, el ca- 
ligo populos : super te autem orietur Dominus, et 
gloria ejus In te videbitur. Et ambulabuut gentes 
in lumine tuo, et reges in splendore ortus tui. 

Isa. xxxv, 4, 2. Laetetur desertum sitiens, exsul- 
tet solitudo et floreat quasi lilium. Et florebunt, et 
exsultabunt deserta Jordanis, et gloria Libani data 
est ei, et decor Carmeli, et populus meus videbit 
gloriam Domini, et altitudinem Dei nostri. 


Ezech. x, 5, 4. Et Cherubim stabant a dextris 
domus, cum ingrederetur vir indutus stola, ét nu- 
bes implevit atrium interius. Et elevata est gloria 
Domini a Cherubim ad limen (domus, et; replevit 


655 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


C50 


domum nubes, et airium repletum est splendore Α τοῦ Χερουδεὶμ εἰς τὸ αἴθριον τοῦ o[xov, xaX ἐνέπλησε 


glorie Domini. 


Joan. v, 44. Quomodo potestis credere gloriam 
ab invicem accipientes, et gloriam quse est a sole 
Deo non quaerentes? 

1 Petr. v, 1. Seniores itaque qui in vobis hor- 
tor, consenior et testis Christi passionum, qui οἱ 
ejus qux in futuro seculo revelanda est glorize 
communicator. 

Jac. n, 1. Fratres mei, nolite in personarum 
acceptione habere lidem Domini nostri Jesu Christi 
gloria. 

8778 ! Petr. 1v, 14. Si exprobramini in nomine 
Christi, beati eritis, quoniam, quod est honoris, 
glori:x et virtutis Dei, et qui est ejus Spiritus super 
v08 requiescet. 

11 Petr. 1, 5. Quomodo omnia nobis divine vir- 
tutis sux quae ad vitam et pietatem donata sunt, 
per cognitionem ejus qui vocavit nos propria gloria 
et virtute. 

Philipp. ww, 19. Deus autem meus implest omne 
desiderium veatrum secundum divitias in gloria in 
Christo Jesu. 

Ephes. 1, 17, 18. Ut Deus Domini nostri Jesu Christi, 
Pater glorim, det vobis Spiritum sapientia: et reve- 
lationis in agnitione ejus, illuminatos oculos cordis 
vestri. 

Coloss. 1, 11. In omni virtute confortati secundum 
potentiam glorizx ejos. 

1 Tim. 1, 11. Juxta Evangelium glorie beati 
Dei. 


Quod Filius sit dextera et brachium Dei. 


]sa. yxyni, 5, 6. Circumspexi, et non erat auxilia- 


lor; quaesivi et non erat qui adjuvaret, et salvavit. 


eos brachium meum, et indignatio mea ipsa δυσὶ- 
li2ta est mibi, et conculcavi eos in furore meo. 

Isa. 1i, 1. Domine, quis credidit auditui nostro, 
et brachium Domini cui revelatum est? Annuntiavi- 
mus coram ipso. 

1sa. 1i, ἃ, 5. Audite me, audite me, populus 
meus, et reges, ad me attendite, quia lex a me ex- 
ibit, οἱ judicium meum in luce populorum requie- 

'scet, Prope est cito justitia mea, el exibit quasi 
lumen salutare meum, ei in brachium meum gen- 
168 sperabunt : mo insule exspectant, et brachium 
meum sustinebunt. 

Exod. xv, 15, 16. Tunc conturbati sunt principes 
Edom, robustos Moab obtinuit tremor, obriguerunt 
omnes babitatores Chanaan. lrruat super eos 
formido et pavor, in magnitudine brachii tui ; ant 
immobiles quasi lapis, donee periranseat populus 
tuus, Domine. 

1sa. xvi, 40. Ut videant, et sciunt, et recogitent, 
et intelligant pariter, quia manus Domini fecit haee, 
et sanctus Israel creavit illa. 


τὸν οἶκον ἡ νεφέλη, καὶ ἡ αὐλὴ ἐπλήσθη τοῦ φέγγους 
«ἧς δόξης Κυρίου. . 

Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Πῶς δύνασθε πιστεύειν, δό- 
ξαν παρὰ ἀλλήλων λαμδάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὶν 
παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες ; 

Πέτρος. Πρεσθδυτέρους οὖν τοὺς ἐν ὑμῖν παραχαλῶ 
ὁ συμπρεσδύτερος xal μάρτυς τῶν τοῦ Χριστοῦ κα- 
θημάτων, ὁ xoi τῆς μελλούσης ἀποχαλύπτεσθαι δό- 
ξης χοινωνός. 

Ἐν τῷ ᾿Ιακώδῳ. ᾿Αδελφοὶ, μὴ ἐν προσωποληφίαις 
ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 
τῆς δόξης. 

Ἐν τῷ Πέτρῳ. El ὀνειδίζξεσθε ἐν ὀνόματι Κυρίου 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μαχάριοι, ὅτι τὸ τῆς δόξης χαὶ τὸ 


B «oj Θεοῦ Πνεῦμα ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀνακέπανται, 


Ὡς τὰ πάντα ἡμῖν τῆς θείας δυνάμρως αὐτοῦ τὰ 
πρὸς ζωὴν xai εὐσέδειαν δεδωρη μένου διὰ τῆς ἐπι- 
γνώσεως τοῦ καλέσαντος ὑμᾶς ἰδίᾳ δόξη καὶ ἀρετῇ. 


'Ev τῷ ᾿Αποστόλῳ. Ὃ δὲ Θεός μου πληρώσει 
πᾶσαν χρείαν ὑμῶν κατὰ τὸν πλοῦτον αὐτοῦ ἐν δύξη 
ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. 

Ἵνα ὁ Θεὸς τοῦ Κυρίον ἡμῶν  ησοῦ Χριστοῦ, ὁ 
Πατὴρ τῆς δόξης δῷ ὑμῖν Πνεῦμα σοφίας καὶ ἀτο- 
καλύψεως ἐν ἐπιγνώσει, πεφωτισμένους τοὺς δφθελ- 
μοὺς τῆς χαρδίας ὑμῶν. 

Ἐν πάσῃ δυνάμει δυναμούμενοι κατὰ τὸ χράτος 


C τῆς δόξης αὐτοῦ. 


Κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον τῆς δόξης τοῦ paxephe 
Θεοῦ. 


“Ὅτι δεξιὰ καὶ βραχίων ἐστὲ τοῦ Bex ὁ 
C. 


Ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ. Ἐπέδλεψα, καὶ οὖκ ἦν βοηθὸς, 
&postvónca xal οὐδεὶς ἀντελάδετο, xai ἀῤῥύδσετο 
αὐτοὺς ὁ βραχίων μον, xal ὁ θυμός μου ἐπέσεη, καὶ 
κατεπάτησα αὐτοὺς ἐν τῇ ὀργῇ μον. 

Κύριε, τίς ἐπίστευσε τῇ ἀχοῇ ἡμῶν, xal 6 βραχίων 
Κυρίου τίνι ἀπεχαλύφθη ; ᾿Ανηγγείλαμεν ἐνώπιον αὖ» 
τοῦ. 

᾿Αχούσατέ μου, ἀχούσατέ μου, λαός μου, καὶ ἃ 
βασιλεῖς πρός με ἐνωτίσασθε, ὅτι νόμος παρ᾽ ἐμοῦ 


p ἐξελεύσεται, καὶ ἡ χρίσις μου εἰς φῶς ἐθνῶν ἐγγίζει. 


Ταχὺ ἡ διχαιοσύνη μον, xal ἐξελεύσεταε ὡς φῶς τὸ 
σωτήριόν μον, xat εἰς τὸν βραχίονά μον ἔθνη ἐλκπιοῦ- 
σιν" ἐμὲ νῆσοι ὑπομένουσι, καὶ εἰς τὸν βραχίονά 
μου ἐλπιοῦσιν. 

Ἐν τῇ ᾿Ἐξόδῳ. Τότε ἔσπευσαν ἡγεμόνες Ἐδὼμ, 
xai ἄρχοντας Μωαδιτῶν ἔλαθεν αὐτοὺς τρόμος, ἐτό» 
χησαν πάντες οἱ χατοιχηῦντες Χαναάν. ᾿Ἐπικέσαι 
ἐπ᾽ αὐτοὺς φόδος xai τρόμος, μεγέθει βραχίονές 
σου ἀπολιθωθήτωσαν, ἕως dv παρέλθῃ ὁ λαός eM, 
Κύριε. 

Ev τῷ Ἡσαΐᾳ. "Iva ἴδωσι xol ἐπιγνῶσι, "αὶ 
ἐννοηθῶσι, xal ἑπιστῶνται ἅμα, ὅτι χεὶρ Kuplm 
ἐποίησε ταῦτα, καὶ ὁ ἅγιο; τοῦ Ἰσραὴλ κατέδειξεν 
αὐτό. 


THESAURUS. 


638 


) Ἰεζχιή.. Καὶ ἐγένετο ἐπ᾽ ἐμὲ χεὶρ Ko- α Esech. xxxvii, 4. Εἰ facta. est super ue manus 


ἔθηχέ με ἐν μέσῳ τοῦ πεδίου. 

ἢ Ἐξόδῳ. Καὶ εἶδεν Ἰσραὴλ τοὺς Αἰγυ- 
εθνηχότας παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης, 
Ἰσραὴλ τὴν χεῖρα τὴν μεγάλην, ἃ ἐποίησε 
τοῖς Αἰγυπτίοις. Καὶ ἐφοδήθη ὁ λαὸς τὸν 
καὶ ἐπίστευσαν τῷ Θεῷ xaX Μωσῇ τῷ θερά- 
Peu. 

p Ψαϊτηρίῳ. Καὶ ἔθου τόξον χαλκοῦν τοὺς 
$ μου, χαὶ ἔδωχάς μοι ὑπασπισμὸν σωτηρίας 
ἡ δεξιά σου ἀντελάδετό μου. 

| ᾿Εξόδῳ. Ἢ δεξιά σου, Κύριε, δεδόξασται 
$ δεξιά σου χεὶρ, Κύριε, ἔθραυσεν ἐχθρούς. 


᾿ Ἑατηρίῳ. Ἐὑρεθείη fj χείρ σου πᾶσι τοῖς 


00, fj δεξιά σου εὕροι πάντας τοὺς μιφοῦν- Β 


κα’ Νὺν Ἰἠρξάμην’ αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς 
ü Ὑφίστου. 

) ἐν τῇ ῥομφαίᾳ αὐτῶν ἐχληρονόμησαν γῆν, 
αχίων αὐτῶν οὐχ ἔσωσεν αὑτούς" ἀλλ᾽ ἡ 
ἡ καὶ ὁ βραχίων σου, καὶ ὁ φωτισμὸς τοῦ 
»9 δου. 

ἧς τῶν δυνάμεων, ἐπίστρεψον δὴ καὶ ἐπί- 
; οὐρανοῦ, καὶ ἴδε, χαὶ ἐπίσχεψαι τὴν ἄμ- 
inis xal χατάρτισαι αὐτὴν ἣν ἐφύτευσεν ἡ 


à ὄνομά aov, ὁ Θεὸς, οὕτω xal ἡ αἴνεσίς 
& πέρατα τῆς γῆς. Διχαιοσύνης πλήρης ἡ 
| ECó0q. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν᾽ 
tbc Φαραὼ, xal ἐρεῖς αὐτῷ " Τάδε λέγει 
ἦν Ἑ ραίων" Ἐξαπόστειλον τὸν λαόν μου. 
b ἔγχρατεῖς αὐτοῦ, ἰδοὺ χεὶρ Κυρίου ἔσται 
ἥνεσί σου τοῖς ἐν τοῖς πεδίοις. 

ΣΔτηρίῳ. "Acase. τῷ Κυρίῳ ἄσμα χαινὸν, 
ἱστὰ ἐποίησεν ὁ Κύριος. "Ἔσωσεν αὐτὸν ἧ 
οὔ, καὶ ὁ βραχίων ὁ ἅγιος αὐτοῦ. 

Κυρίου ἐποίησεν δύναμιν, δεξιὰ Κυρίου 
κροσχυνήσωμεν χαὶ προσπέσωμεν αὐτῷ, xal 
ty ἐνώπιον Κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς, ὅτι 
ἣν ὁ Θεὸς ἡμῶν, xal ἡμεῖς λαὸς νομῆς αὐ- 
πρόδατα χειρὸς αὐτοῦ. 


Domini, et posuit me in medio campi. 

Exod. xiv, $1. Et vidit Israel. /Egyptios mortuos 
super littus maris, 976 et vidit Israel manum 
magnam, qu:e fecit. Dominus ZEgyptiis. Timuitque 
populus Dominum, et crediderunt Domino, et Mosi 
servo ejus. 


Psal. xvi, 54, 55. Et posuisti. uL arcum aereum 
brachia mea, et dedisti mihi protectionem salutis 
tue, el dextera tua suscepit me. 

Exod. xv, 6. Dextera tua, Domine, magnificata 
est in fortitudine; dextera tua, Domine, percussit 
inimicos 

Psal. xx, 9. inveniatur manus tua omnibus ini- 
micis tuis : dextera tua inveniat omnes qui te 
oderunt. 

Psal. uxxvi, 14. Et dixi :  Nenc coepi, hec mutatio 
dexter:e Excelsi. 

Psal. xvii, 4. Neque enim in gladio possederunt 
terram, et brachium eorum nop salvavit eos : sed 
dextera tua et brachium tuum, et illuminatio vui- 
tus tui. 

Psal. yxxix, 15, 16. Deus virtutam, convertere, 
respice de celo, et vide, et visita vineam istam, el 
perfice eam quam plantavit dextera tua. 


Psal. xvn, 14. Secundum nomen tuum, Deus, 
sic el laus tua in fines terrz. Justitia plena est 
dextera tua. 

Exod. 1x, 1-5. Et dixit Dominus ad Mosen : In- 
gredere ad Pharaonem et dic ei : Haec dicit Deus 
Hebraeorum : Dimitte populum. Quod si adhuc re- 
lines eum, ecce manus mea erit super jumenta quae 
in campis sunt. 

Psal. xcvit, 4. Cantate Domino canticum novum, 
quia mirabilia fecit. Salvavit ipsum dextera ejus, 
et brachium sanctum ejus. 

Psal. cxvui, 16. Dextera Domini fecit virtutem, 
dextera Domini exaltavit me. 

Psal. xciv, 6, Ἴ. Venite, adoremus, et procida- 
mus ante Dominum qui fecit nos. Quia ipse est 
Dominus Deus noster, et nos populus pascuz ejus, 
et oves manus ejus. 


( ᾿Αριθμῷ. Ἑξαχόσιαι χιλιάδες πεζῶν ὁ ἢ Num. xi, 91-95. Sexcenta. millia peditum hnjus 


Xe εἰμι ἐν αὐτοῖς. Kal σὺ εἶπας, Κύριε" 
xe αὐτοῖς, χαὶ φάγονται μῆνα ἡμερῶν. Μὴ 
xai βόες σφαγίσονται αὐτοῖς xal &pxéctt 
Kal εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν " Μὴ ἡ χεὶρ 
jx ἐξαρχεῖ ; Ἤδη γνώσῃ εἰ ἐπικαταλήψεταί 
; pov. 

αμίς ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Yióc. 


| ᾿Αποστόλῳ. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δυ- 
ὑτοῦ, ἐμοὶ τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων ἁγίων 
ἔρις αὕτη. 

γος μου xai τὸ χήρυγμά μου, οὐκ ἐν πει- 
ἃς λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν ἀποδεῖξ:ι Πνεύματος xal 


populi sunt in quibus sum in ipsis. Et tu dicis, Do- 
mine : Dabo eis carnes et comedent mense integro. 
Nunquid ovium et boum multitudo ccdetur, ut pos- 
sit sufficere ad cibum ? Et dixit Dominus ad Mosen : 
Nunquid manus Domini invalida est? Jam videbis 
utrum meus sermo opere compleatur. 


2377 Quod Filius sit potentia Dei ac Patris. 


Ephes. 1, 19. Secundum operationem potentie 
ipsius, mibi minimo omnium sanctorum dafa est 
gratia hsec. 

] Cor. νι, ἃ. Sermo meus et preedicatio mea, non 
jn persuasibilibus sapiente verbis , sed 1a demos- 
stratione Spiritus et potentia. 


059 


S. CYRILL!I ALEXANDRINI ARCHIEP. 


610 


] Cor. 1s, 38. Ipsis autem vocatis Judzis atque A Αὐτοῖς δὲ τοῖς χ)λητοῖς Ἰουδαίοις τε xaY Ἕλλησι 


Crecis Christum Dei virtutem atque sapientiam. 
Luc. v, 45. Et potentia Dei erat in curando eos. 


Psal. uxxxni, 8. Etenim benedictionem dabit le- 
gislator : ibunt de putentia in potentiam : videbitur 
Deus deorum in Sion. 

Luc. xxi, 49. Vos autem sedete in civitate Je- 
rusalem, quoadusque induamini potentia ab ex- 
celso. 

Matth. xxi, 99.. Erratis nescientes Scripturas, 
neque potentiam Dei. 

Psal. Lxvii, 99, Manda, Deus, virtuti tuae. 


Psal. xyvii , Lii, 3. Deus, in nomine tuo salvum 
me fac, etin virtute tua judicahis me. 

Psal. Lxxvi, 14, 15, Tu es Deus faciens mirabilia 
solus. Notam fecisti in populis virtutem tuam. Re- 
demisti in brachio tuo populum tuum, filios Jacob 
el Joseph. 

Psal. xn, 2, 5. Deus, Deus meus, ad te de luce 
vigilo. Sitlvit anima mes, quam multipliciter tibi 
caro mea. In terra deserta, et. invia, et inaquosa, 
sic in sancto apparui tibi ut viderem virtutem 
tuam et gloriam tuam. 

Psal. xx, 14. Exaltare, Domine, in viriute tua, 
cautabimus et psallemus virtutes tuas. 

lbid. 1. Domine, in virtute tua l:tabitur rex, et 
super salutare tuum exsultabit vehementer. 


Jerem. x, 12. Dominus qui fecit terram in forti- C 


tudine sua, przeparans orbem in sapientia sua. 


Deut. v, 7-15. Non timebitis deos alios, neque 
adorabitis eos, neque sacrificabitis eis, neque co- 
letis eos amplius, sed Dominum qui eduxit vos de 
terra JEgypii, in fortitudine sua magua et brechio 
excelso. 


Quod Filius vocetur et sit Deus. 

Gen. 1, 27. Et creavit Deus hominem, secundum 
jmaginein suam fecit eum. 

378 1 Tim. n,5, 4. Hoc euim bonum est et 
acceptuin coram Salvatore nostro Deo, qui omnes 
hoinines vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis 
venire. , 

Hebr. 1, 8, 9. Ad Filium autem : « Thronus tuus 
Deus in sxculum szculi, virga s:equitatis, virga regni 
tui. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Pro- 
pterea unxit te Deus tuus oleo exsultationis pre 
participibus tuis. » 

Hebr. 1, 6. EL cum iterum introducit Primogenitum 
ju orbem terra,dicit: Et adorent eum omnes an- 
geli Dei. 

Joan. xx, 97, 98. Et dixit Jesus ad Thomam: 
Immitte digitum tuum huc, et vide manus meas, et 
affer manum tuam, et mitte in latus icum , et noli 
esse incredulus, sed delis. Respondit Thomas et 
dixit : Dominus meus et Deus meus. 


Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν xal Θεοῦ σοφίαν. 

Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Καὶ δύναμις Θεοῦ ἦν ἐν τῷ 
ἰᾶσθαι αὐτούς. 

Ἐν τῷ Ψαλτηρίῳ. Kal γὰρ εὐλογίαν δώσει ὁ νο- 
μοθετῶν, πορεύσονται ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν" 
ὀφθήσεται ὁ Θεὸς τῶν θεῶν ἐν Σιών. 

Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Ὑμεῖς δὲ χαθίσεσθε tv τῇ 
πόλει Ἱερουσαλὴμ, ἕως οὗ ἐνδύσησθε δύναμιν ἐξ 
ὕψους. 

Πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς Γραφὰς, μηδὲ τὴν δύ- 
ναμιν τοῦ Θεοῦ. 

Ἐν τῷ Ψαλτηρίῳ. "Ἔντειλαι, ὁ Θεὸς, τῇ δυνάμει 
δου. 

Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με, xal ἐν τῇ 


B δυνάμει σου χρινεῖς με. 


Σὺ εἶ ὁ Θεὸς ποιῶν θαυμάσια μόνος. Ἐγνώρισας 
ἐν τοῖς λαοῖς τὴν δύναμίν cov. Ἐλυτρώσω ἐν τῷ 
βραχίονί σου τὸν λαόν σου τοὺς νἱοὺς Ἰαχὼδ καὶ 
Ἰωσήφ. 

Ὁ Θεὸς, ὁ θεός μον, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. Ἐδίψησέ σε 
ἡ ψυχή μου, ποσαπλῶς σοι ἡ σάρξ μον, tv γῇ ἐρή- 
μῳ xal ἀδάτῳ καὶ ἀνύδρῳ, οὕτως ἐν τῷ ἁγίῳ ὥφθην 
σοι τοῦ ἰδεῖν τὴν δύναμίν σου xat τὴν δόξαν σου. 


ὙΨώθητι, Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σον, ἄσομεν wv 
ψαλοῦμεν τὰς δυναστείας σου. 

Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει δον εὐφρανθήσεται ὁ βασι- 
λεὺς, xai ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ σου ἀγαλλιάσεται φφό- 
δρα. 

'Ev τῷ "Ιερεμίᾳ. Κύριος ὁ ποιήσας τὴν γῆν bv τῇ 
ἰσχύϊ αὐτοῦ, ἀνορθώσας τὴν οἰχουμένην ἐν τῇ osple 
αὑτοῦ. uu 

Ἐν tQ Asvrepovouio. Οὐ φοδηθδῇσεσδέ θουὺς 
ἑτέρους, xaX οὐ προσχυνήσετε αὐτοῖς, xal οὗ θυσιά- 
σετε αὐτοῖς, καὶ οὐ λατρεύσετε αὐτοῖς ἔτι͵ ἀλλ᾽ d 
Κυρίῳ ὅς ἀνήγαγεν ὑμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐν τῇ 
ἰσχύϊ αὐτοῦ τῇ μεγάλῃ, xax ἐν βραχίονι ὄψηλῷ. 

Ὅτι Θεὸς xaAsicai καὶ ἔστιν ὁ Υίός. 

Ἐν τῇ Γενέσει. Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν &ügu-- 
πον, x&t' εἰχόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν. 

Ἐν τῷ ᾿Αποστόλῳ. Τοῦτο χαλὸν xa ἀπόδεχιοι! 
ἐνώπιον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, ὃς πάντας ἀνθρώ» 
πους θέλει σωθῆναι, xal εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθεία: 


Ὦ ἐλθεῖν. 


Hob; δὲ τὸν Υἱόν" « Ὁ θρόνος ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνε 
τοῦ αἰῶνος, ῥάδδος εὐθύτητος, ἡ ῥάδδος τῆς βασι 
λείας σου. Ἠγάπησας δικαιοσύνην χαὶ ἐμίσησας ἀν 
μίαν. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ θεὸς, ὁ θεός σου Eu» 
ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σον. » 

Ὅταν δὲ πάλιν εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοχον εἰς τὴν 
οἰκουμένην, λέγει" Καὶ προσχυγησάτωσαν αὐτῷ 
πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. ; 

Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Καὶ εἶπε τῷ Θωμᾷ ὁ Ἰησοῦ" 
Φέρε τὸν δάχτυλόν σου ὧδε, καὶ ἴδε τὰς χεῖράς pes, 
xai φέρε τὴν χεῖρά cou xal βάλε εἰς τὴν πλευράν 
μον, χαὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. Καὶ ἀπ» 
ἐχρίθη θωμᾶς, χαὶ εἶπεν αὐτῷ 'O Κύριός μον χαὶ ὁ 
Θεός μου. 


THESALRUS. 


612 


fj fjv ὁ Λόγος, xaX à Λόγο:; ἦν πρὸς «&v A Joan. 1,1, 2. In principio erat Verbum et Ver- 


| Θεὸς ἣν ὁ Δόγος. Οὗτος fjv ἐν ἀρχῇ πρὸς 


1c. Οὕτως λέγει Κύριος Σαδαώθ" Ἐχοπίατεν 
; καὶ ἐμπορία Αἰθιόπων, καὶ οἱ Σαδαεὶμ ἄν- 
λοὶ ἐπὶ σὲ διαδήσονται, xal σοὶ ἔσονται δοῦ- 
ὀπίσω σου ἀχολουθήσουσι δεδεμένοι χείρο-- 
καὶ διαδήσονται πρὸς σὲ, χαὶ προσχυνήσουσί 
ἐν σοὶ προσεύξονται. "Oct Θεός ἐστιν ἐν σοὶ, 
ἔστι Θεὸς πλὴν σοῦ. Σὺ γὰρ εἶ ὁ Θεὸς, xoi 
48v, Θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ Σωτὴρ. 

ἢ αὑτῷ. Τάδε λέγει Κύριος Σαδαώθ' Ἐπ’ 
ηλὸν ἀνάδηθι, ὁ εὐαγγελιζόμενος Σιών" 
τῇ ἰσχύϊ τὴν φωνὴν σον, ὁ εὐαγγελιζόμενος 
Mp, ὑψώσατε, μὴ φοδεῖσθε. Εἶπον ταῖς πό- 
δα" Ἰδοὺ ὁ Θεὸς ὑμῶν, ἰδοὺ Κύριος μετὰ 
χεται, χαὶ ὁ βραχίων μετὰ χυρείας. Ἶδοὺ 
αὐτοῦ μετ᾿ αὐτοῦ, xal τὸ ἔργον ἑναντίον 
üg ποιμὴν ποιμανεῖ τὸ ποίμνιον αὐτοῦ, xal 
νι αὐτοῦ συνάξει ἄρνας, xal ἐν γαστρὶ ἐχού- 
καλέσει. 

τῷ αὐτῷ. Ἰσχύσατε, χεῖρες ἀνειμέναι, xol 
παραλελυμένα. Παραχαλέσατε, οἱ ὀλιγόψυχοι 
og, ὑψώσατε, μὴ φοδεῖσθε" ἰδοὺ ὁ Θεὸς 
ρίσιν ἀνταποδίδωσι xai ἀνταποδώσει, αὐτὸς 
σώσει ἡμᾶς. 

ροῦσιν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐχείνῃ Ἰδοὺ ὁ Θεὸς 
9' ᾧ ἠλπίζομεν, xai ἡγαλλιώμεθα ἐπὶ τῷ 


το. 

) Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται Υἱὸν, 
ουσι τὸ ὄνομα αὑτοῦ Ἐμμανονήλ. Βούτυρον 
φάγεται, πρὶν ἃ γνῶναι αὐτὸν ἣ προελέ- 
πηρὸν; ἐχλέξεται τὸ ἀγαθὸν, διότι πρὶν 1| 
B παιδίον ἀγαθὸν f| xaxbv , ἀπειθεῖ πονη- 


p Wadcnpio. Θεὸς ἐχδιχήσεων Κύριος, Θεὸς 
Jy ἐπαῤῥησιάσατο“ ὑψώθητι, ὁ χρίνων τὴν 
ἰδος ἀνταπόδωσιν τοῖς ὑπερηφάνοις. 

ἂρ εὐλογίας δώσει ὁ νομοθετῶν. Πορεύσονται 
pute εἰς δύναμιν" ὀφθήσεται ὁ Θεὸς «ὧν 
Σιών. Κύριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, εἰσάχου- 
προσευχῆς μου. 


ἡμῶν, ὅτι ἀνάπαυσιν δώσει ὁ θεὸς ἐπὶ τὸ " 


bum erat apud Deui, et Deus erat Verbum. [106 
erat in principio apud Deum. 


1sa. xLv, 14, 15. Sic dicit Dominus Sabaoth : 
Labor /£gypti et negotiatio ZEthiopis, et Sabaium 
viri sublimes ad te transibunt, et servi tui erunt. 
Post te ambulabunt vincti manibus; pergent, et te 
adorabunt, teque deprecabuntur. Tantum in te est, 
Deus, et non est absque te, Deus. Tu enim es Deus, 
el non scivimus, Deus Isrsel Salvator. 


Isa. xv, 9-M. Hec dicit Dominus Sabaoth : S«- 
per montem excelsum ascende, tu. qui evangelizas 
Sion : exalta it fortitudine vocem tuam, qui evan- 


p elizas Jerusalem; exaliare, noli timere. Dic civi- 


tatibus Judae: Ecce Deus vester, ecce Dominus Deus 
in fortitudine veniet, et bracliium ejus dominabi- 
tur. Ecce merces ejus cum eo, et opus in cou- 
spectu ejus. Sicut pastor gregem suuin pascet, in 
brachio suo congregabit agnos, fetas ipse por- 
tabit. 


]sa.xxxv, 5,4. Confortate, manus vemisss, et, ge- 
nua debilia, roborate. Dicite : Pusillanimes, conforta- 
mini et nolite timere: ecce Deus vester ultionem 
adducet retributionis. Deus ipse veniel, et salvabit 
nos. 

]sa. xxv, 9. Et dicent in die iflo : Ecce Deus no- 
sler in quo sperabamus, et exsultabamus in salutari 
nostro, quia requiem dabit 879 Deus in monte isto. 


1α. vii, 14, 15. Ecce virgo concipiet et pariet 
Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel. Butyrum 
et ine] comedet, ut sciat reprobare malum et eligere 
bonum. - 


Psal, xcii, 4, 2. Deus ultionum Dominus, Deus 
ultionum libere egit : exaltare, qui judicas terram, 
redde retributionem superbis. 

Psal. Lxxxi,8, 9. Etenim benedictionem dabit 
legislator. bunt de virtute in virtutem : videbitur 
Deus deorum in Sion. Domine Deus virtutum, exaudi 
orationem meam. 


ο. Ἀνέδη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν Ὁ posl χρυ», 6, Ascendit Deus in jubilo, Dominus 


λπιγγος. 
ὄνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶ- 


d Γενέσει. Ἐπηρώτησε δὲ αὐτὸν Ἰαχὼδ xal 
᾿Ανάγγειλόν μοι τὸ ὄνομά σου. Καὶ εἶπεν" 
ἐρωτᾷς τὸ ὄνομά μου, καὶ αὐτό ἐστι θαυμα- 
ὁλόγησε δὲ αὐτὸν ἐχεῖ, χαὶ ἐκάλεσεν Ἰαχὼδ 
t τοῦτό που ἐχείνου Εἶδος Θεοῦ " εἶδον γὰρ 
ὄσωπον xai ἐσώθη μου ἡ ψυχή. ᾿Ανέτειλεν δὲ 
ἡνίχα παρῖλθεν τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ. 


χέων αἷμα ἀνθρώπου, ἀντὶ τοῦ αἴματος αὐτοῦ 
ται, ὅτι ἐν εἰχόνι Θεοῦ ἐποίησα τὸν ἄνθρω- 


in voce tubae. 

Psal. τιν, 7. Thronus tuus, Deus, in ssculum 
sseculi. 

Gen. xxxi, 99 34. Interrogavit autem eam Jacob, 
et dixit : Dic mihi quo appelleris nomine? Respondit : 
Cur quzris nomen meum quod est mirabile? Et bc- 
nedixit ei jn eodem loco : vocavitque Jacob nomen 
loci illius Species Dei : vidi enim faciem Dei, et 
Salva facia est anima mea. Ortusque est el statim 
sol, postquam transgressa est facies Dei. 

Gen. 1x, 6. Quicunque effuderit sanguinem homi- 
nis, fundetur sanguis illius, ad imaginem quippe 
Dei feci hoininem. 


610 
Quod Filius Dei sit Dominus. 


Malach. 1v, 5-6. Et ealcabitis impios, cum fue- 
rint cinis sub planta pedum vestrorum in die qua 
ego facio, dicit Doininus omnipotens. Ecce ego mit- 
tam vobis Eliasn Thesbiten, antequam veniat dies 
Domini magnus et horribilis. Et convertet cor pa- 
wum δὰ filios, δι cor hominis ad proximum 
suum, Re forte veniam et perculiam terram si- 
mul. 

Zach. n, 40, 4I. Laudaet ltare, filia Sion, quia 
eeceego venio, eL babitabo in medio tui, dicit Do- 
minus. Et applicabuntur gentes multe ad Dominum 
in die illa, et erunt mibi in populum, el. habitabo in 
medio tui, eLscies quia Dominus omnipotens misit 
me ad te. 


Sophon. wi, 16, 17. In dieilla dicit Dominus ad 
Jerusalem : Noli timere, Sion, non dissolvantur 
manus tuz, Dominus Deus tuus ia medio tui fortis 
ut te salvet. Gaudebit super te in lztitia, et reno- 
vabit $88 te dilectione sua. 


Mich. 1, 9, $. Audite, populi omnes, et attendat 
terra et plenitudo ejus, et erit Dominus Deus vo- 
bis in testem. Dominus de templo sancto suo. Quia 
ecce Dowinus egredietur de loco suo, et descendet 
et calcabit super excelsa terre. 

jJsa. Lx, 92. Minimus erit in mille, et parvulus 
in gentem fortissimam. Ego Dominus in tempore 
congregabo eos. 


Isa. ixi, 1, 4. Spiritus Domini super me, eo 


quod unxerit me; ad annuntiandum mausuelis mi- 
Sit me, ut mederer contritis corde, et przxdicarem 
captivis indulgentiam οἱ czcis visum, ut preedica- 
rem annum placabilem Domino etdiem retributio- 
nis Deo nostro. 

Isa. 1x,1,2. llluminare, illuminare, Jerusalem, 
quia venit luinen tuum, et gloria Domini super te 
orta est. Quia ecce tenebra operient terram, et ca- 
ligo populos. Super te autem orietur Dominus, et 
gloria ejus in te videbitur. 

4sa. xL,9-5. Vox clamantis in deserto : Parate 
viam Domini, rectas facite in solitudine vias Dei 
nostri. Omnis vallis exaltabitur, et omnis mons et 
collis humiliabitur, et erunt prava in directa, et 85- 


pera in vias planas. Et revelabitur gloria Domini, et D 


videbit omnis caro pariter quod os Domini locutum 
est. 

lsa. xxxv, 1, 2. Lattore, desertum sitiens, et ex- 
sultet solitudo, εἰ floreat quasi lilium. Et florebit, et 
exsuliabit, et gloria Libani data est ei: decor Car- 
meli e& populus meus videbit gloriam Dowini et 
altitudinem Dei nostri. 


Psal. cxvin, 25. O Domine, salvuta me fae ; o Do- 
mine, bene prosperare. Benedictus qui venit in no- 
mine Domini. 

Psal. xcv, 19. Tunc exsultabunt omnia ligna 
gilvz ante faciem Domini, quouiam venit judicare 
terram. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


en 
Ὅτι Κύριός ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός. 


Ἔν τῷ Μαλαχίᾳ. Διότι ἔσονται σποδὸς ὑποχάτω 
τῶν ποδῶν ὑμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἧ ἐγὼ ποιῶ, λέγει 
Κύριος παντοχράτωρ. Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ ὑμῖν 
Ἠλίαν τὸν Θεσδίτην πρινὴ ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυρίου 
τὴν μεγάλην χαὶ ἐπιφανῆ. Ὃς ἀποχαταστήσει χαρ- 
δίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, καὶ καρδίαν ἀνθρώπου πρὸς 
τὸν πλησίον αὐτοῦ, μὴ ἐλθὼν πατάξω τὴν γῆν ἄρ- 
δην. 

Ἐν τῷ Ζαχαρίᾳ. Τέρπου xai εὐφραίνου, θύγατερ 
Σιὼν, διότι ἰδοὺ ἐγὼ ἔρχομαι, χαὶ χατασχηνώσω ἐν 
μέσῳ σου, λέγει Κύριος. Καὶ χαταφεύξονται ἔθνη 
πολλὰ ἐπὶ τὸν Κύριον ἂν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, καὶ ἔσονται 
αὐτῷ εἰς λαὸν, xai χατασχηνώσουσιν ἐν μέσῳ σου, 
xai ἐπιγνώσῃ ὅτι Κύριος παντοχράτωρ ἑξαπέστειλέ 
με πρὸς σέ. 

Zogwríac. Ἔν τῇ ἡμέρᾳ ἐχείνῃ, ἐρεῖ Κύριος 
πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ * Θάρσει, Σιῶν, μὴ παρείσθω- 
σαν αἱ χεῖρές σου, Κύριος ὁ Θεός σου ἐν σοὶ δυνατὸς 
σῶσαί σε. Ἐπάξει ἐπὶ σὲ εὐφροσύνην, xal καινιεῖ σε 
«] ἀγαπήσει αὐτοῦ. 

'Er τῷ Μιχαίᾳ. ᾿Αχούσατε λόγον, καὶ προσχέτω 
ἡ γῇ, καὶ πάντες οἱ ἐν αὐτῇ, καὶ ἔσται Κύριος ὁ 
Θεὸς ἐν ὑμῖν εἰς μαρτύριον. Κύριος ἐξ o xou ἀγίου 
αὐτοῦ. Διότι ἰδοὺ Κύριος ἐχπορεύεται kx τοῦ τόκου 
αὐτοῦ, χαὶ ἐπιδήσετα: ἐπὶ τὸ ὕψος τῆς γῆς. 

Ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ. Ὃ ὀλιγοστὸς ἔσται εἰς χιλιάδας, 
καὶ ὃ ἐλάχιστος εἰς ἔθνος μέγα. Ἐγὼ Κύρως κατὰ 
χαιρὸν συνάξω αὐτούς. 

Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾽ ἐμὲ, οὗ ἕνεχεν ἔχρισέ με" 
εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλχέ ge, ἰάσαεδια 
τοὺς συντετριμμένους τὴν χαρδίαν, κηρύξαι elyp 
αλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάδλεψιν, κᾳλέδαι 
ἐνιαυτὸν Κυρίῳ δεχτὸν, καὶ ἡμέραν ἀνταϑεῤόσνως τῇ 
Θεῷ ἡμῶν. 

Φωτίζου, φωτίζον, Ἱερουσαλήμ" fxev γάρ σου τὸ 
φῶς, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλκεν. Ὅτι 
ἰδοὺ σκότος χαλύψει τὴν γῆν, καὶ γνόφος ἐπὶ ἔθνη. 
Ἐπὶ δὲ σὲ φανήσεται Κύριος, καὶ ἡ δόξα αὐτοῦ ἐπὶ 
σὲ ὀφθήσεται. 

Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ’ Ἑτοιμάσατε τὸν 
ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίδους τοῦ Gwi 
ἡμῶν. Πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται, xal πᾶν ἔμς 
χαὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται, xal. ἔσται πάντα «à em- 
λιὰ εἰς εὐθεῖαν, xal ἡ τραχεῖα εἰς πεδία. Kal égiiy 
σεται ἡ δόξα Κυρίου, καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτή" 
ριον τοῦ θεοῦ, ὅτι Κύριος ἐλάλησεν. 

Εὐφράνθητι, ἔρημος διψῶσα, ἀγαλλιάσθω ἔρημος, 
καὶ ἀνθείτω ὡς χρίνον. Καὶ ἐξανθήσει xaX ἀγαλλιά- 
σεται, καὶ ἡ δόξα τοῦ Λιδάνου ἐδόθη αὐτῇ, καὶ ἢ τιμὴ 
τοῦ Καρμήλου, xat ὃ λαός μου ὄψεται τὴν δόξαν Kv- 
ρίου, καὶ τὸ ὕψος τοῦ Θεοῦ. 

Ἐν τῷ VaAcnpio. Ὧ Κύριε, σῶσον δὴ, ὦ Κύρα, 
εὐόδωτον δή. Ἐῤλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνέμανι 
Κυρίον. 

Τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμφῦ πὸ 
προσώπου Κυρίου, ὅτι ἔρχεται χρῖναι τὴν γῆν. 





ὧν 


645 


THESAURUS. 


616 


ἙΕίπατε τοῖς ἔθνεσιν ὅτι Κύριος ἐδασίλευσεν. Kat A — Psal. xcv, 9, 10. Dicitein gentibus : Quia Dominus 


γὰρ κατώρθωσε τὴν οἰχουμένην ἥτις οὗ σαλευθήσε- 
ται. 

“θδοποιήσατε τῷ ἐπιδεδηχότι ἐπὶ δυσμῶν, Κύριος 
ἔνομα αὐτῷ. 

Ἰδοὺ γὰρ ὁ Θεὸς βοηθεῖ μοι, καὶ ὁ Κύριος ἀντιλή- 
«τωρ τῆς ψυχῆς μου. 

Κύριος κραταιὸς xai δυνατὸς, Κύριος δυνατὸς ἐν 
«πολέμῳ, καὶ τὰ ἑξῆς. 

Οὗτος λήψεται εὐλογίαν παρὰ Κυρίου, καὶ ἐλεημο- 
σύνην παρὰ Θεοῦ Σωτῆρος αὐτοῦ. 

Ἔν τῇ Γενέσει. καὶ Λὼτ εἰσῆλθεν εἰς Σηγὼρ, 
καὶ Κύριος ἔδρεξεν ἐπὶ Σόδομα xat Γόμοῤῥα θεῖον 
xai κῦρ παρὰ Κυρίου ἐχ τοῦ οὐρανοῦ, xal κατέστρε- 
ψεν τὰς πόλεις αὐτῶν. 


"Ort βασιλεύς ἐστιν Ó τοῦ Θεοῦ Υἱός. 


Ἐν τῷ ᾿Αποστόλῳ. Διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ 
Θουῦ καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ, τοῦ μέλλοντος χρῖναι ζῶν» 
τας καὶ νεχροὺς, xal τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ, καὶ τὴν 
βασιλείαν αὐτοῦ. 

Πιστὸς ὁ λόγος" εἰ γὰρ συναπεθάνομεν, καὶ αυζή- 

σομεν' εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμδασιλεύσομεν. 


Πρὸς δὲ τὸν Υἱόν" ε Ὁ θρόνος σου, ὁ θεὸς, slo τὸν 
αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ῥάδδος εὐθύτητος, ἡ ῥάδδος τῆς 
βασιλείας δου. » 

Ὃς ἐῤῥύσατο ὑμᾶς ἐχ τῆς ἐξουσίας τοῦ σχότους, 
καὲ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τῆς ἀγάπης τοῦ 
ΥἹοῦ αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφ- 


es» τῶν ἁμαρτιῶν, ὅς ἐστιν εἰχὼν τοῦ δοράτου C 


"Bene γὰρ ἴστε γινώσχοντες, ὅτι πᾶς πόρνος ἣ 

Ὦ πλεονέκτης, ὅ ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ 

ἔχοι 3 μίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ 
Θεοῦ. 

Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. ᾿Απεχρίθη ὁ Ἰησοῦς xai εἶπε 
τῷ Πιλάτῳ: Ἢ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐχ ἔστιν ix τοῦ 
χάσμου τούτου. Εἰ ἦν ἐκ τοῦ χόσμου τούτου ἡ βασιλεία 
ἡ ἐμὴ, οἱ ὑπηρέται οἱ ἐμοὶ ἠγωνίζοντο àv, ἵνα μὴ 
«αραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις. 

Ἐυρὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὀνάριον, ἑχάθισεν ἐπ᾽ αὐτὸ, 
καθώς ἐστι γεγραμμένον " Μὴ φοδοῦ, θύγατερ Σιὼν, 
Ἰδοὺ ὃ βασιλεύς σου ἔρχεται πρᾶος, xaX ἐπιδεδηχὼς 
&sh διποζύγιον χαὶ πῶλον νέον. 

Kei ἀκεχρίθη αὐτῷ Ναθαναὴλ’ Ῥαδόϊ, αὺ εἶ 
ἀληθῶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ "Io- 
pato. 

Kel ὁ αυσταυρωθεὶς αὐτῷ λῃστὴς ἔλεγε" Κύριε 
Ἰησοῦ, Κύριε Ἰησοῦ, μνήσθητί uou ὅταν ἔλθῃς ἐν 
τῇ βασιλείᾳ. 

Ka εἶπεν ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτήν " Μὴ φούθοῦ, Ma- 
ριᾶμ᾽" εὗρες τὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ, χαὶ ἰδοὺ συλ- 
λήψῃ ἐν γαστρὶ, χαὶ τέξεις υἱὸν, xal χαλέσεις τὸ 
ὅὥνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Αὐτὸς γὰρ ἔσται μέγας, καὶ 

Vüc ὙφΦίστου κληθήσεται, xal δώσει αὐτῷ Κύριος 
ὦ Θοὺς τὸν θρόνον Δαδὶδ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. Καὶ βα- 
σιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶχον Ἰαχὼδ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ 
ἧς βασιλεία: αὐτοῦ οὐχ ἔσται τέλος. 


regnavit. Etenim correxit orbem terre, qui non 
commorvebitur. 

Psal. ,xvin, 5. Ber facite. οἱ qui ascendit super 
occasum, Dominus nomen illi. 

Psal. 11, 6. Ecce enim Deus adjuvat me, et Do- 
minus susceptor est animse meze, 

Psal. xxi, 8. Dominus fortis et potens, Dominus 
potens in prelio, etc. 

981 Pial. xxii, 5. Hic. accipiet benedictionem 
a Dowino, et misericordiam a Deo salutari suo. 

Gen. xix, 25-25. Et Lot ingressus est Segor, εἰ 
Dominus pluit super Sodomam et Gomorrham sul- 
phur et ignem a Domino de ccelo, et subvertit civi- 
tates eorum. - 


Quod Filius Dei sit res. 


1] Tim. 1v, 4. Testificor coram Deo et Jesu Chri- 
81e, qui judicaturus est vivos el mortuos, et. per 
adventum ipsius et regnum ejus. 


11 Tim. n, 11, 19. Fidelis sermo, nam sl com- 
mortui sumus, et convivemus; si sustinebimus, et 
conregnabimus. 

Hebr. 1, 8. Ad Filium autem : « Thronus tuus 
Deus in ssculum szculi : virga zequitatis, virga re- 
gni tui. » 

Coloss. 1, 15-15. Qui eripuit nos de potestate te- 
nebrarum, et transtulit nos in regnum dilectionis 
Filii sui, in quo habemus redeinptionem, remis- 
sionem peccatorum : qui est imago invisibilis 
Dei. 

Ephes. v, 5. Hoc enim scitote intelligentes, quod 
omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod 
est idolorum servitus, non habet hereditatem in 
regno Cbristi et Dei. 

Joan. xvin, $6. Respondit Jesus, οἱ dixit Pilato: 
Regnum meum non est de boc mundo. Si ex hoc 
mundo esset regnum meum, ministri utique mei de- 
certarent ut non traderer Judzis. 


Joan. xn, 14, 15. Et invenit Jesus asellam, et se- 
dit super eum, sicut scriptum est : Noti timere, fi- 
lia Siou : ecce rex tuus venit mansueies, et sedeus 


p Super pullum asinze. 


Joan. 1, 49. Εἰ respondit Naursnael : Rabbi, tu 
es vere Filiué Dei, tu es rex Israel. 


Luc, xxm, 49. Et latro qui una eum eo crucifixus 
erat, dixit : Domine Jesu, Domine Jesu, memento 
mei eum veneris in regnum tuum. 

Luc. 1. 30-33. Et dixit angelus ad eam : Ne timeas, 
Maria : invenisti enim gratiam apud Deum, et ecce 
coneipies ip utero, et paries filium, et vocabis no- 
men ejus Jesum. Hic erit magnus et Filius Altis- 
simi vocabitur, et dabit ei Dominus Deus sedem 
David pawis ejus. Et regnabit in domo Jacobin 
sternum, et 889 regni ejus non erit (inis. 


647 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


648 


Matth. xxv, 51-54. Tunc sedebit super sedem ma- A Τότε χαθίσει ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, xol συναχθῇ- 


jestatis sue : et congregabuntur ante eum omnes 
gentes, el separabit eos ab invicem, sicul pastor 
segregaL oves ab hadis. Et statuel oves quidem a 
dextris suis, hxdos autem a sinistris. Tunc dicet 
rex iis qui a dextris ejus erunt : Venite, benedicti 
Patris mei, possidete paratuin vohis regnum a con- 
stitutione mundi. 


Matth. xx. 20, 241. Tunc accessit ad eui mater 
filiorum Zebedzi, cum filiis suis adorans et petens 
aliquid ab eo. Qui dixit ei : Quid vis? Ait illi : Dic 
ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, 
et unus ad sinistram in regno tuo, 


σονται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τὰ ἔθνη, xal ἀφορίσει 
αὐτοὺς ἀπ᾽ ἀλλήλων, ὥσπερ ὁ ποιμὴν ἀφορίζει τὰ 
πρόθατα ἀπὸ τῶν ἐρίφων, xat στήσει τὰ μὲν πρόδατα 
ἐχ δεξιῶν αὐτοῦ, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων. Τότε 
Eget ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐχ δεξιῶν αὐτοῦ" Δεῦτε, ol εὖ- 
λογημένοι τοῦ Πατρός μου, χληρονομήσατε τὴν 
ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ χαταδολῆς xó- 
σμου. 

Καὶ προσῆλθεν ἣ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεδεδαίου μετὰ 
τῶν υἱῶν αὐτῆς προσχυνοῦσα xal αἰτοῦσά τι παρ᾽ 
αὐτοῦ. Ὃ δὲ εἴπεν αὐτῇ Τὶ θέλεις; Λέγει αὐτῷ" 
Εἰπὲ ἵνα χαθίσωσιν οὗτοι οἱ δύο υἱοί μον, εἷς ἐχ δε- 
ξιῶν σου, χαὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου ἐν τῇ βασιλείᾳ 
σου 


111 Esdr. ιν. 58-40. Et veritas vivit, et manet, et B Ἔν τῷ "Ecópq. Καὶ ἡ ἀλήθεια ζῇ, xa μένει, xal 


inva'escit, eL obtinet in ssecula seculorum. Nec est 
apud eam accipere personas, neque differentia : eed 
quz justa sunt facit omnibus injustis et malignis, el 
omnes benignantur in operibus ejus, et non est in 
judicio ejus iniquum. Sed fortitudo et regnum, et 
potestas, et majestas omnium «vorum data est ei, 
et benedictus Deus veritatis. 


Dan. vui, 15, 14. Aspiciebam ergo in visione no- 
ctis, et ecce cum nubibus cceli quasi Filius homiuis 
veniebat, et usque ad Ántiquum dierum pervenit, el 
in conspectu ejus obtulerunt eum. Et dedit ei pote- 
statein, et honorem, et regnum : et omnes populi, 
tribus et linguz ipsi servient. Potestas ejus, pote- 


las terna qus non auferetur, et regnum ejus, C 


qhod non corrumpetur. 

Jerem. xxiu, 5. Ecce dies venient, dicit Dominus, 
et suscitabo David germen justum, οἱ regnabit rex, 
et sapienserit, et faciet judicium et justitiam in 
terra. 

]sa. xxxi, 22. Deus enim meus magnus est : 
"eque eniin transibit me Dominus judex, Dominus 
princeps noster, Dominus rex noster, ipse salvabit 
nos, 


]sa. xxxii, 17, 18. Regem cum gloria videbitis, et - 


oculi vestri videbunt terram procul, anima vestra 
meditabitur: timorem. 
1sa. xxxu, 1. Beatus qui habet in. Sion semen, et 


ἰσχύει χαὶ χρατεΐ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, xal οὐχ 
ἔστι παρ᾽ αὐτῇ λαμόάνειν πρόσωπον, οὐδὲ διαφορὰ, 
ἀλλὰ τὰ δίκαια ποιεῖ, ἀπὸ πάντων τῶν ἀδίκων χαὶ 
πονηρῶν, xal πάντες εὐδοχοῦσι τοῖς ἔργοις τοῖς αὐὖ- 
τῆς, xai οὐχ ἔστιν ἐν κρίσει αὐτῆς οὐδὲν ἄδικον. Καὶ 
αὕτη ἰσχύει, καὶ τὸ βασίλειον xax ἐξουσία, καὶ ἣ με- 
γαλωσύνη πάντων τῶν αἰώνων ἐδόθη αὐτῇ, καὶ εὐλο- 
γητὸς ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας. 

Ev τῷ AavujA. Ἐθεώρουν ἐν ὁράματι τῆ; w- 
κτὸς, χαὶ ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ ὡς 
Υιὸς ἀνθρώπον ἐρχέμενος ἦν, xa ἕως τοῦ βυλαιοῦ 
τῶν ἡμερῶν ἔφθασε, xal ἐνώπιον αὐτοῦ προσηνὲχϑη. 
Καὶ αὐτῷ ἐδόθη ἡ ἀρχὴ, καὶ fj τιμὴ, καὶ ἡ βασιλεία, 
xal πάντες οἱ λαοὶ, φυλαὶ, γλῶσσαι αὐτῷ δουλεύσευ- 
σιν. Ἧ ἐξουσία αὐτοῦ, ἐξουσία αἰώνιος, ἥτις o6 x3p- 
ἐλεύσεται, xal ἡ βασιλεία αὐτοῦ οὐ διαφθαρήσεται. 

Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ. Ἰδοὺ ἡμέραις ἔρχονταε, λέγε: 
Κύριος, xai ἀναστήσω τῷ Δαδὶδ ἀνατολὴν διχωίαν, 
καὶ βασιλεύσει βασιλεύς" καὶ συνήσει, xgl- ποιήσει 
χρῖμα χαὶ δικαιοσύνην ἐπὶ τῆς γῆς. 

Ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ. Ὁ γὰρ Θεός μου μέγας ἐστὶν, οὐ 
παρελεύσεταί με, Κύριος χριτὴς ἡμῶν, Κύριος ἄρχων 
ἡμῶν, Κύριος βασιλεὺς ἡμῶν, Κύριος αὐτὸς ἡμᾶς 
σώσει. E 

Βασιλέα μετὰ δόξης ὄψεσθε, xal οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν 
ὄψονται γὴν πόῤῥωθεν, ἡ ψυχὴ ὑμῶν μελετήσει ψύ» 
60v. 

Μαχάριος ὃς ἔχει ἐν τῇ Σιὼν σπέρμα, καὶ olxelew 


domesticos in Jerusalem. Ecce enim rex 383ju- p ἐν Ἱερουσαλέμ. Ἰδοὺ γὰρ βασιλεὺς δίκαιος βασιλεύσει; 


sius regnabit : et principes cum judicio impera- 
hunt. 

Isa. xxiv, 25. Per multas generationes erit inspe- 
ctio eorum, οἱ tabescet later, et murus corruet, 
quia regnabit Dominus in Sion et in Jerusa- 
lem, et in conspectu seniuruin suorum glorifica- 
bitur, 

Sophon. μι, 14, 15. Lztare valde, filia Sion ; prze- 
dica, filia Jerusalem, laotare et exsulta ex toto corde 
tuo, filis Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates 
tu2s, redemit te ex manu inimicorum tuorum. Rex 
lsrael Dominus in medio tui, non videbis mala am- 
plius. 

Zachar. ix, 9. Exsulta saüs, fllia Sion, predica, 


x31 ἄρχοντες μετὰ χρίσεως ἄρξουσιν. 


Διὰ πολλῶν γενεῶν ἐπισχοπὴ ἔσται αὐτῶν, καὶ τα 
χήσεται ἡ. πλίνθος, xai πεσεῖται τὸ τεῖχος, ὅτι βασι» 
λεύσει Κύριος ἐν Σιὼν καὶ ἐν Ἱερουσαλὴμ, καὶ ἐν- 
ὠπιον τῶν πρεσόυτέρων δοξασθήσεται. 


Ev τῷ Zogorig. Χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιὼν" 
χήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλὴμ, εὐφραίνου καὶ xate- 
τέρπου ἐξ ὅλης τῆς χαρδίας σον, θύγατερ Ἱερων- 
λήμ. Περιεῖλε Κύριος τὰ ἀδικήματά σου, λελύτρωπεί 
cs ix χειρὸς ἐχθρῶν σου. Βασιλεὺς Ἰσραὴλ ὁ Κύρως 
ἐν μέσῳ σου, οὐχ ἔψει χαχὰ οὐχέτι. 

Ἔν τῷ Ζαχαρίᾳ. Χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιών" 


949 


THESAURUS, 


650 


κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλὴμ, ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σὸν A filia Jerusalem : ecce rex tuus venit tibi justus. et 


ἔρχεταί σοι δίχαιος χαὶ σώζων, αὐτὸς πραῦς, καὶ 
ἐπιδεδηχὼς ἐπὶ ὑποζύγιον χαὶ πῶλον νέον. 

Ἐν τῷ Ὡσηέ. Διότι ἡμέρας πολλὰς χαθίσονται ol 

᾿υἱοὶ Ἰσραὴλ οὐκ ὄντος βασιλέως οὐδὲ ὄντος ἄρχοντος, 
οὐκ οὔτης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὐδὲ 
ἱερατείας, οὐδὲ δήλων. Καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιστρέψου - 
σιν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, χαὶ ζητήσουσι Κύριον τὸν Θεὸν 
αὐτῶν, καὶ Δαδὶδ τὸν βασιλέα αὐτῶν, καὶ ἐχστῆσον- 
και ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ἐπ᾿ 
ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν. 

Ἐν τῷ Ψαλτηρίῳ. Ὁ Κύριος ἐδασίλευσεν, ὀργι- 
ζέσθωθαν λαοὶ, ὁ χαθήμενος ἐπὶ τῶν Χερουδὶμ, 
σαλευθήτω ἡ 11. 

Κύριε, ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι τὸ 


Salvator : ipse mansuetus et ascendens super asinum 
et pullum asina. 

Osee 1, 4, 5. Quia. dies multos sedebunt filii 
Israel sine rege, et sine principe, et sine sacriflcio, 
et sine altari, et sine ephod, et sine theraphim. Et 
post Ὡς revertentur filii Israel, et querent Domi- 
num Deum suum, et David regem suum, et pave- 


bunt ad Dominum, et ad bonum ejus novissimo 
dierum. 


Psal. xcvi , 1. Dominus regnavit, irasean- 
tur populi : qui sedet super Cherubim, moveatur 
terra. 


Psal. .xxxvii, 117-19. Domine, in justitia tua 


καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν εἶ σύ" χαὶ àv τῇ εὖ- B exaltabuntur, quoniam gloria virtutis eorum tu es, 


Φακίᾳ σου ὑψωθήσεται τὸ χέρας ἡμῶν, ὅτι τοῦ Κυρίου 
ἡ ἀνείληφις, καὶ τοῦ ἁγίου Ἰσραὴλ βασιλέως ἡμῶν. 


Ὃ θεὺς, «b χρῖμά σου τῷ βασιλεῖ δὺς, χαὶ τὴν δι- 
καιοσύνην σοὺ τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως. 

"λνέδη ὁ θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλ- 
πιγγος ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν, ψάλατε, ψάλατε τῷ 
βασιλεῖ ἡμῶν, ψάλατε " ὅτι βασιλεὺς πάσης τῆς γῆς 
ὦ Θεός" ψάλατε συνετῶς, ἑδασίλευσεν ὁ θεὸς ἐπὶ 
πάντα τὰ ἔθνη. 

παρέστη ἡ βαοίλιασα ἐχ δεξιῶν σον ἐν ἑματισμῷ 
διαχρύσῳ, κεριδεδλημένη, πεποικιλμένη. "Ἄκουσον, 
θύγατερ, καὶ ἴδε, καὶ χλῖνον τὸ οὖς σου, xal ἐπιλά- 
βου τοῦ λαοῦ σου, χαὶ τοῦ πατρός σου, ὅτι ἐπεθύμη- 
- .sav 6 βασιλεὺς τοῦ χάλλους δου. 
* Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, 
| εὐθύτητος ἡ-ῥάδξος τῆς βασιλείας δου. 
«ὐλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, χαὶ ἐπάρθητε, 
«ὖλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δό- 
ξης. 
Διὰ «τοῦτο ἐξομολογήσομαί σοι ἐν ἔθνεσι, Κύριε, 
καὶ τῷ ὀνόματί σου ψαλῶ, μεγαλύνων τὰς σωτηρίας 
τοῦ βασιλέως, καὶ ποιῶν ἔλεος τῷ Χριστῷ αὖ- 
«09. 


"On ζωὴ κατὰ poc ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. 


Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Ἐγώ εἰμι ἡ ὅδος, καὶ ἡ ἀλή- 
θε:α, xa ἡ ζωή. 


el in beneplacito tuo exaltabitur cornu nosiruin ; 
quia Domini cst. assumptio nostra, et sancti Israel 
regis nostri. 

Psal. 1xxi, 2. Deus, judicium tuum regi da, et ju- 
stitiam tuam filio regis. 

Psal. x1v1,6-9. Ascendit Deus in jubilo, et Do- 
minus in voce, tube : psallite Deo nostro, psallite; 
psallite regi nostro, psallite : quoniam rex omnis 
terrze Deus : psallite sapienter, regnavit Duminus 
Deus super omnes gentes. 

Psul. xy iv, 40-12. Astitit regina ἃ dextris tuis, 
in vestitu deaurato, circumdata varietate. Audi, li- 
lia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere 
populum tuum et domum patris tui, quoniam con- 
cupivit rex decorem tuum. 

Ibid. Y. Sedes tua, Deus, in s:eculum szculi, virga 
directionis virga regni tui. 

Psal, xxi, 9. Attollite portas, principes, vestras, 
3844 et elevamini, porte sternales, et introibit 
rex glorix. 

Psal. xvni, 50,51. Propterea confitebor tibi iu 
gentibus, Domine, et nomini tuo psallam, magnifi- 
cans salutes regis, et faciens misericordiam Christo 
ipsius. 


Quod Filius Dei sit vita secundum naturam. 


Joan. xiv, 6. Ego sum via, veritas et vita. 


Kal xáAtw. Ὃ ἀχολουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσῃ p 4oan. vir, 12. Qui sequitur me. non. ambulat in 


ἂν τῇ σκοτείᾳ, ἀλλ᾽ ἔξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς. 

Τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν, ἡ σὰρξ οὐχ ὠφελεῖ 
οὐδέν. Τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λελάληχα ὑμῖν, πνεῦμα χαὶ 
ζωὴ ἐστιν. 

Ἐγώ εἶμι ἡ ἀνάστασις χαὶ ἡ ζωή. Ὁ πιστεύων εἰς 
ἐμδ, xÀv ἀποθάνῃ, ζήσεται. Καὶ πᾶς ὁ ζῶν χαὶ πι- 
στεύων εἰς ἐμὲ, οὐ μὴ ἀποθάνῃ εἰς τὸν αἰῶνα. 


Ὃ γὰρ ἄρτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ χαταδαίνων ἐκ τοῦ 
ebgavov, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ χόσμῳ. 

Ἐτγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν Ex τοῦ οὐρανοῦ χαταθάς " 
ἐάν τις φάγῃ ἐχ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τὸν 
εἰῶνα. 

Ἐγώ εἶμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς. 

PaTROoL. GR. LXXV. 


tenebris, sed habebit lumen vitz. 

Joan. vi, θὰ. Spiritus est. qui vivificat, caro non 
prodest quidquam. Verba quas ego dixi vobis, spi- 
ritus et vita suut. 

Joan. xi, 25, 26. Ego sum resurrectio et vita. 
Qui credit in me, etiamsi moriatur, vivet. Et omnis 
vivens et credens in me non morietur in zter- 
num. 

Joan. vi, 53. Panis Dei est qui de ccelo descendit, 
el dat vitam mundo. 

lbid. 51, 52. Ego sum panis viveus qui de ccelo 
descendi : si. quis comederit ex lioc pane, vivet. iu 
eeternum. 

Ibid. 48. Ego sum panis vitae. 


21 


651 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


Joan. v, 29V. Sicut Pater suscitat mortuos οἱ vivi- A 


ficat, ita et Filius quos vult vivificat. 

Joan. 1, 4. ln ipso vita erat, et vita erat lux ho- 
minuti. 

J Cor. xv, 45. Factus est primus Adam in ani- 
mam viventem, ultimus Adam in Spiritum vivili- 
cantem, 

Rom. vini, 2. Nam lex Spiritus vite liberavit me 
a lege peccati el niortis. 


liom. v, 18. Sicul per. unum peccatum condemna- 
tio transiiLin omues, ita gratia es multis peccatis 
in justificationem vitz. 

1 Joan. 1, 4, 2. Quod erat ab initio, quod. audivi- 
mus et vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et 


059 


Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεχροὺς, καὶ 
ζωοποιεῖ᾽ οὕτως xal ὁ Υἱὸς οὖς θέλει ζωοποιεῖ, 

'Ev αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἣν τὸ φῶς τῶν ἀν- 
θρώπων. 

Ἔν τῷ ᾿Αποστόλῳ. Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος 
᾿Αδὰμ εἰς ψυχὴν ἘΟΘΎΝΙΣ ἔσχατος ᾿Αδὰμ, εἰς Πνεῦμα 
ζωοποιοῦν. 

'O γὰρ "— Πνεύματο: τῆς ζωῆς ἐλευθέ- 
ρωσέ με ἀπὸ τοῦ vópou τῆς ἁμαρτίας xal τοῦ θα- 
νάτου. 

"Ἄρα οὖν ὡς δι᾽ ἑνὸς παραπτώματος εἰς πάντας 
ἀνθρώπους εἰς κατάχριμα, οὕτως xal δι' ἑνὸς διχαιώ- 
ματος εἰς πάντας ἀνθρώπους εἰς δικαίωσιν ζωῆς. 

'Ev τῷ ᾿Ιωάγνῃ. Ὃ ἦν ἀπ' ἀρχῆς, ὃ ἀχηχόαμεν, 
ὃ ἑωράχαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα, 


manus nostr: contreciaverunt de. verbo vitze : οἱ B χαὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ λόγον τῇς 


vita manifestata est, et vidimus, οἱ testamur, et 
annuntiamus vobis vitam aeternam quie erat apud 
Patrem, et apparuit nobis. 


| Joan, v, 20. Et scimus quod Filius Dei venil, 
et dedit nobis iutellectum, ut cognoscamus verum 
Deum, et simus in vero Deo Filio ipsius Jesu Chri- 
sto. lic est verus Deus, et vita 35 aterua. 


lbid. 19. Qui habet Filium, habet vitam, οἱ 
qui non habet Filium Dei, vitai non habet. 

Act. v, 19. Educens autem eos angelus, dixit eis : 
lie. et stantes loquiminiin templo plebi oinnia verba 
vite liujus. 


Prov. m, 18. Lignum vitz est bis qui apprehende- 
runt eam, et qni Lenueruut eam beati. 


Psal. xxxv, 10. Quoniam apud te. fons vitze, in 
lumine tuo videbimus lumen. 

Boruch. m, 10. Audi, Israel, precepta vite, au- 
ribus percipite ut sciatis prudentiam. 


Quod sit Filius voluntas Dei ac Patris. 


Psal. txxn, 21. 1n voluntatetua deduxisti me, et 
cum gloria suscepisti me. 

]sa. xi, 9. « In die illa fulgebit Deus in consilio 
cuim gloria super terram. » Effulsit enim in Filio 
magui consilii. 

Psal. xxxn, 11. Voluntas Domini in zternum 
manet. 

Eccli. m, 1. « Et. consilium sanctorum  intelle- 
ctus, » Intellectus enim sanctornm est consilium Dei 
ac Patris, hoc est Filius. 

Psal. txxxviu, 8. « Deus glorificatus in voluntate 
sanctorum. » Glorificatur enim in Christo Pater, 
juxta ipsius dictam : « Ego glorificavi te super ter- 
ram δ.) 


Quod Spiritus sanctus sit. naturaliter ex Deo. 


Joan. ww, 21. Deus Spiritus est, et qui ad. 


" Joan, xvii, 4. 


ζωῆς, xaX ἡ ζωῇ ἐφανερώθη, xal ἑωράχαμεν, καὶ 


μαρτυροῦμεν, καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν 


αἰώνιον, fet; ἣν «ph; τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη 
ἡμῖν. 

Καὶ οἴδαμεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἔχει, καὶ ἔδωχεν 
ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, 
xal ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὑτοῦ Ἰησοῦ 
Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, χαὶ ζωὴ ἡ 


. αἰώνιος. 


Ὃ ἔχων τὸν Υἱὸν, τὴν ξωὴν ἔχει, ὁ μὴ ἔχων τὸν 
Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὴν ζωὴν οὐχ ἔχει. 

Ἕν ταῖς Πράξεσιν. Ἐξαγαγὼν δὲ ᾿ αὑτοὺς ὁ 
ἄγγελος, εἶπε’ Πορεύεσθε, χαὶ σταθέντες λαλεῖτε 


C ἐν τῷ ἱερῷ τῷ λαῷ πάντα τὰ ῥήματα τῆς ζωῇ; 


ταύτης. : 
Ἔν ταῖς Παροιμίαις. EóXov ζωῆς ἐστι πᾶσι τοῖς 
ἀντεχομένοις αὐτῆς χαὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ix ge 
Sm ὡς ἐπὶ Κύριον ἀσφαλῆς. 2 
τι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα 
φῶς. 


Ἐν τῷ Βαρούχ. ἤλΛχουε, Ἰσραὴλ ἐντολὰς ζωῆς, 


"ἐνωτίζεσθε γνῶναι φρόνησιν. 


Ὅτι βου.λή ἐστι τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ὁ ΥἹός. 
'Ev τῷ ῬἙαϊλτηρίῳ. "Ev τῇ βουλῇ σου ὡδήγτοά; 
με, καὶ μετὰ δόξης προσέλαδές pe. 


Ἐντῷ Ἡσαΐᾳ. « Τῇ ἡμέρᾳ ἐχείνῃ ἐπιλάμψει ὁ 
Θεὸς ἐν βουλῇ μετὰ δόξης ἐπὶ τῆς γῆς. » Ἐπέλαμηε 


D γὰρ ἐν Υἱῷ τῆς μεγάλης βουλῆς. 


Ἔν τοῖς VY'apoic. 
τὸν αἰῶνα μένει. 

« Καὶ βουλὴ ἁγίων σύνεσις. » Σύνεσις γὰ 
ἁγίων 1j βουλὴ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, τουτέστιν ὁ 
Υἱός. 

Ἐν τῷ Ψαϊτηρίῳ. «'O Θεὸς ἐνδοξαζόμενος ἐν 
βουλῇ ἁγίων. » Δοξάξεται γὰρ ἐν Χριστῷ ὁ Πατὴρ 
χατὰ τὴν αὐτοῦ φωνήν « Ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς 
γῆς.» 

Ὅτι κατὰ φύσιν καὶ ἐκ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιο». t 


Ἡ δὲ βουλὴ τοῦ Κυρίου εἰς 


Ἔν τῷ Εὐαγγελίῳ. Πνεῦμα ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς 


655 


THESAURUS. 654 


προσχυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύματι xot ἀληθείᾳ δεῖ A orant ipsum, in spiritu et veritate adorare opor- 


προσχυνεῖν. 
Βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ 
«oU Υἱοῦ χαὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 

Ἐν ταῖς Πράξεσιν. Ti ὅτι συνεφωνήθη ὑμῖν 
πειράσάα: τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; οὐχ ἐψεύπτασθε ἀν- 
θρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ. 2 

Ὃ HabAoc. Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσὶ, τὸ δὲ 
αὐτὸ Πνεῦμα, xai διαιρέσεις διαχονιῶν εἰσιν, ὁ δὲ 
αὐτὸς Κύριος. Καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσὶν, ὁ 
δὲ αὐτὸς Θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἂν πᾶσι. Ταῦτα 
δὲ πάντα ἐνεργεῖ τὸ ἕν χαὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν 
ἰδίᾳ ἑχάστῳ, χαθὼς βούλετα!:. 


Ἡμῖν γὰρ ἀπεκάλυψεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Πνεύματος. 
19 γὰρ Πνεῦμα ἅπαντα ἐρευνᾷ, xal τὰ βάθη τοῦ 
Θεοῦ. Τίς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰ 
μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ ; Οὕτως 
καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς ἔγνωχεν, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ 
Θεοῦ. ; 

Ὃ Μαιθαῖος. Πᾶσα ἁυαρτία καὶ βλασφημία àz- 
εθήσεται Bply τοῖς ἀνθρώποις, ἡ δὲ τοῦ Πνεύματος 
βλασφημία οὐχ ἀφεθήσεται. 

Ὃ ᾿ἾΙώδ. Πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν μὲ, πνοὴ δὲ 
παντοχράτορος ἡ διδάσχουσά με. 

"Er τῷ Ψαιτηρίῳ. Ἐξαποστελεῖ; τὸ Πνεῦμα 
e χτισθήσονται, xal ἀναχαινιεῖς τὸ πρόδωπον τῆς 


Τάδε λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" Τῷ λόγῳ Κυρίον 


οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν, καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ ς 


. διόματος αὑτοῦ, πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν. 
*5. 'OllabAoc. Καὶ οὐ καθάπερ Μωσῆς ἐτίθε: κά- 
μα ἐπὶ τὸ πρόσωμον ἕαυτ τοῦ πρὸς τὸ μὴ ἀτενίσα! 
υἱοὺ; Ἰσραὴλ tl; vb τέλος τοῦ χαταργουμένου" 
ἀλλ' ἑπωρώθη τὰ vofuaza αὐτῶν" ἄχρι γὰρ τῆς σή- 
poo? ἡμέρας τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει 
τῆς Παλαιᾶ: Διαθήχης μένει, μὴ ἀναχαλυπτόμενον 
ὅτι ἐν Χριστῷ καταργεῖται " ἀλλ᾽ ἕως σήμερον ἡνίχα 
ἀναγινώσχηται Μωσῆς, χάλυμμα ἐπὶ τὴν χαρδίαν 
αὐτῶν χεῖται. Ἡνίκα δ᾽ ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς Ἰζύριον 
περιαιρεῖται τὸ χάλυμμα, ὁ δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμα 
ποῦ Θεοῦ ἐν ἡμῖν, οὗ δὲ τὸ πνεῦμα Κυρίου, ἔλξυ- 
θερΐα. 

Οὐχ οἴδατε ὅτι ναὺς Θεοῦ ἔστε, χαὶ τὸ Πνεῦμα τοὺ 
Θεοῦ ἐν ὑμῖν οἰχεῖ; 

"Er τῷ Εὐαγγειίῳ. Τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὁ 
κόσμο; λαθεῖν οὐ δύναται, ὅτι οὐ θεωρεῖ αὐτὸ, οὐδὲ 
Ὑινώσχει αὐτό, Ὑμεῖς δὲ γινώσχετε αὐτὸ ὅτι παρ᾽ 
ὑμῖν μένει. 

"Ex τοῦτον ἔγνωμεν ὅτι ἐν ἡμῖν ἔστιν, ἐχ τοῦ 
Πνεύματος οὗ ἡμῖν ἔδωχεν. 

Ὃ Παῦλος. Οὐ γὰρ ὑμεῖς ἔστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ 
«τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατοὺς τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. 

Οὐ γὰρ τὸ Πνεῦμα τοῦ χόσμον ἑλάδομεν, ἀλλὰ τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἐχ τοῦ Θεοῦ. 

Ἐν τῷ ἸἸωή.. Ἐχχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου 
ἐπὶ πᾶσαν σάρχα, xa* προφητεύσουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῖν, 
"καὶ al θυγατέρε; ὑμῖν, xay οἱ νεανίσχοι ὑλῶν ὁράσεις 


ὕψουτδι. 


tet. 

Matth. xxvii, 49. Baptizantes eos in. nomine Pa- 
tris, et Filii, et Spiritus sancti. 

Act, v, 5, 4. Cur placuit vobis tentare Spiritum 
sanctum ? neque enim hominibus mentili estis, sed 
Deo. 

] Cor. xii, 4-14. Divisiones vero gratiarum sunt, 
idem autem Spiritus, eL divisiones ministratiouum 
sunt, idem autem f'ominus : el divisiones opera- 
tionum sunt; idem autem Deus, qui operatur omnia 
in omnibus. [lec autem omnia operatur unus 
atque. idem Spiritus, dividens singulis prout 
vult. 

1 Cor. n, 10, 11. Nobis enim revelavit Deus per 


D Spiritum. Spiritus enip omnia scrutatur, etiam 
- profunda Dei. Quis enim hominum scit que sunt 


hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est? Ita et 
qu: Dei sunt nemo cognovit nisi Spiritus 388 
Dei. 

Matth. xu, 51. Omne peccatum et blasphemia re- 
mittetur hominibus, Spiritus autem blasphemia non 
reinittetur. 

Job xxxin, 4.. Spiritus divinus fecit me, spiracur 
lum Omnipotentis docet me. 

Psal. cin, 50. Emittes Spiritum tuum et creabun- : 
tur, el renovabis faciem terra. 


Psal. xxxvi, δ. Hac dicit Spiritus sanctus : «Verbo 
Domini firmati sunt celi, et Spiritu oris ejus virtus 
corum. » 

14 Cor. mi, 45-A7. Non sicut Moses ponebat vela- 
men super faciem suam, ut non. intenderent filii 
Israel in faciem ejus quod evacuatur, sed obtusi sunt 
sensus eorum. Usque in hodiernum enim diein id- 
ipsum velamen in lectione Veteris Testamenti ma. 
net non revelatum, quoniam in Christo evacuatur : 
sed usque in hodiernum diem, cun legitur Moses, ve- 
lamen positum est super cor eorum. Cum autem 
conversi fueriut ad Dominum, auferent velamen, Do- 
minus autem Spiritus est : ubi autem Spiritus Do-- 
mini ibi libertas. 


1 Cor. in, 16. An nescitis quod templum Dei sitis, 


D et Spiritus Dei liabitat in vobis ? 


Joan. xiv, 17. Spiritum veritatis mundus capere 
non potest, quia non videt eum, nec scit eum. Vos 
autem cognoscetis, quia apud vos manebit. 


I Joan. iv, 15. Ex hoc cognoscimus, quod in nobis 
est, ex Spiritu quem dedit nobis. 

Matth. x, 20. Neque enitn vos estis qui loquimini, 
sed Spiritus Patris loquens in vobis. 

J] Cor. 11, 19. Neque enim spiritum mundi apis 
mus, sed spiritum Dei. 

Joel 1, 98. Effundam e Spiritu mco in omnem 
carnem, et prophietabunt filii vestri, et (illiz vestrae, 
juveucs. vestri visiones videbunt. 


655 


1 Cor.i, 15-16. Qua autem loquimur, non in do- A 


ctis huimanz sapientia verbis, sed in doctrina Spi- 
ritus, spiritualibus spiritualia comparantes. Anima - 
lis autem homo non percipit ea quie sunt Spiritus 
Dei : stultitia enim est illi, e& non potest intelligere, 
quia spiritualiter. exaiminatur. Spiritualis autem judi- 
cal omnia, eti ipse a nemine judicatur. Quis enim 
coguovit sensum Domini, aut quis instruxit eum ? 
Nos autem Christi sensum habemus. 

1 Cor. vi, 11. Et hzc aliquando quidem fuistis : 
sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed justifleati 
«stis in nomiue Domini nostri Jesu Christi, et in 
Spiritu 887 Dei nostri. 

Act. xvi, 6, 7. Transeuntes autem Plirygiam et 
Galatie regionem, vetati suut a Spiritu sancto loqui 


S. ΟΥ̓ ALEXANDRINI ARCHIEP, 


656 


Ὃ ᾿Απόστολος."Α δὲ λαλοῦμεν, οὐχ ἐν διδαχτοῖς 
ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν διδαχτοῖς Πνεύ- 
μᾶτος, πνευματιχοῖς πνευματιχὰ συγχρίνοντες. Ἔυ- 
χιχὸς δὲ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ [Πνεύματος τοῦ 
Θεοῦ * μωρία γὰρ αὐτῷ ἐστι, καὶ οὐ δύναται γνῶναι, 
ὅτι] πνευματικῶς ἀνακχρίνεται, Ὁ δὲ πνευματιχὸς 
ἀναχρίνει μὲν τὰ πάντα, αὐτὸς δὲ ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀνα - 
κρίνεται. Τίς γὰρ. ἔγνω νοῦν Κυρίου, ὃς συμθιδάσει 
αὐτόν: Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν. 

Καὶ ταῦτά τινες ἦτε, ἀλλὰ ἀπελούσασθε, ἀλλὰ 
ἡγιάσθητε, ἀλλὰ ἐδιχαιώθητε ἐν τῷ ὀνόματι Ἴησοῦ 
Χριστοῦ, xal ἐν τῷ Πνεύματι τοῦ θεοῦ ᾿μμῶν. 


Ἐν ταῖς Πράξεσι. Διελθόντες δὲ τὴν Φουγίαν xal 
τὴν Γαλατικὴν χώραν, χωλυθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου 


verbum Dei in Asia. Cum venissent. autem in My- B Πνεύματος λαλῆσαι τὸν λόγον ἐν τῇ "Acla, ἐλθόντες 


siam, tentabant ire in Ditbyniam, et. non. permisit 
cos Spiritus Jesu. 

liom. vin, 9-11. Vos autem non estis. in -carue, 
sed in Spiritu, siquidem Spiritus Dei habitat ini vo- 
bis. Si quis autem Spiritum Christi non habet, hic 
non est ipsius. Si autem Christus est in vobis,.cor- 
pus quidem mortuuin est propter peccatum ; spiri- 
. Aus autein vivit propter justificatienem. Quodsi Spi- 
— ritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis habitat in 
vobis, qui suscitavit Jesum Cliristum ἃ mortuis 
vivificabit et mortalia corpora vestra propter inha- 
bitantem Spiritum in vobis. 

1 Cor. 11, 46. An nescitis quod templum Dei estis, 
ei Spiritus Dei habitat in vobis? 


δὲ εἰς τὴν Μυσίαν, ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν πο- 
ρευθῆναι, χαὶ οὐχ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἶησοῦ. 

Ὃ HavJAoc. Ὑμεῖς δὲ, οὐχ ἐστὲ ἐν σαρχὶ, ἀλλ᾽ 
ἐν Πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ olxet ἐν ὑμῖν. Εἰ 
δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐχ ἔστιν 
αὐτοῦ. Εἰ δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα νεχρὸν 
δι᾽ ἁμαρτίαν, τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ διχαιοσύνην. El 
δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος τὸν Χριστὸν olxsl ἐν 
ὑμῖν, ὁ ἐγείρας τὸν Χριστὸν ἐκ νεχρῶν, ζωοποιήσει 
xai τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν δ'ὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ 
Πνεύματος ἐν ὑμῖν. 


Οὐχ οἴδατε ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε, χαὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ 
Θεοῦ οἰχεῖ ἐν ὑμὶν ; 


] Cor. νι, 19, 20. An nescitis quod corpora vestra ἃ οὐχ οἴδατε ἅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὺς τοῦ ἐν ὑμῖν 


templum. sunt Spiritus sancd qui in vobis est, quein 
l;abetis a Deo, et uon estis vestri ? Eupti enim estis 
pretio maguo. 

Act. v, 6, 4. Auania, cur implevit Satanas cor 
tuum mentiri te Spiritui sancto, et fraudare de 
pretio agri? Nou es meptitus hoininibus, sed Deo. 


. Muuh. xu, 28. Si ego in Spiritu ejicio daemonia, 
jam pervenit ad vos regnum Dei. 


Gen. vi, 5. Non maneat Spiritus meus in homi- 
nibus his, quia carnei sunt. 

Romu. v, 9. Quin charitas Dei diffusa est in 
cordibus vestris per Spiritum sanctum qui datus 
esl vobis. 

Fecistis consilium et non per me, el pacta, non 
per Spiritum ineuin. 

Agg. ui, 5, 6. Idcirco ego vobiscum sum, dicit Do- 
minus omnipotens, ei Spiritus meus stetit in medio 
vestri. 

Joan. 1,15. Non ex sanguinibus, aut ex volun- 
t4te carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo uati 
sunt. 


ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ Θεοῦ, xai οὐκ 
ἐστὲ ἑαυτῶν; Ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς. ἜΣ 


Ἐν ταῖς Πράξεσι. ᾿Ανανία, διὰ τί ἐπλήρωσεν ὁ 
Σατανᾶ; τὴν χαρδίαν coo Ψεύσασθαί σε τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον καὶ νοσφίσασθαι ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ ἀγροῦ ; 
Οὐχ ἐψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ. 

Er τῷ Εὐαγγελίῳ. Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι ix- 
δάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία 
«οὐ Θεοῦ. 

Ἐν Γερέσει. Οὐ μὴ μείνῃ τὸ Πνεῦμά μου ἐν τοῖς 
ἀνθρώποις τούτοις διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρχας. 

'O IlavAoc. Ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐχχέχυται 
ἐν ταῖς χαρδίαις ὑμῶν διὰ Πνεύματος ἀγίου τοῦ δο- 


D θέντος ὑ μῖν. 


Ἐποιήσατε βουλὴν χαὶ οὐ δι᾿ ἐμοῦ, καὶ συνθήχας, 
οὐ διὰ τοῦ Πνεύματός pov. 

'Ev τῷ ᾿Αγγαίῳ. Διότι ἐγὼ μεθ᾽ ὑμᾶς εἶμι, λέγει 
Κύριος παντοχράτωρ, χαὶ τὸ Πνεῦμά μου ἐφέστηχεν 
ἐν μέσ!» ὑμῶν. 

"Ev τῷ Εὐαγγελίῳ, Εἰ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ix 
θελήματος σαρκὸς, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ 
ix Θεοῦ ἐγεννύθησαν. 


65} 





DE SS. ΤΆΙΝΙΤΑΤΕ DIALOGUS I. 


638 





TOY EN ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡῸΣ HMQN 


KYPIAAOY 


APXIEIHIZKOHOY AAESANAPELAE, 


ΠΕΡῚ ATIAX TE ΚΑΙ OMOOYZIOY TPIAAOX. 


S. P. N. CYRILLI 


ALEXANDRLE ARCIHEPUISCOPI , 


DE SANCTA ET CONSUBSTANTIALI TRINITATE. 


co — 


HPOAOTOZ ΤῊΣ HAPOYZHEZ HIBAOY. 


Δυσέφιχτα μὲν χομιδῇ τὰ περὶ Θεοῦ xal τοῖς 
ἄγαν ἐξησχημένοις καὶ ἀρτίως ἔχουσιν εἰς τὸ δύνα- 
σθαι χαταθρεῖν μυστήρια, χαὶ τὰ παντὸς ἐπέχεινα 
νοῦ χαὶ γοῦν ἐν ἐσόπτρῳ χαὶ αἰνίγματι βλέπειν, χατὰ 
τὸν σοφώτατον Παῦλον. Παχὺς δὲ δὴ λίαν ὁ ἀνθρώ- 
πινος λόγος ἐπὶ τῇ τῶν ἐννοιῶν ἰσχνότητι συμπαρ- 
ομαρτεῖν οὐχ οἷός τε, Τοιγάρτοι πολὺ τὸ δέος φάναι 
τὰ περὶ Θεοῦ, χαὶ σοφὸν μὲν λίαν τὸ ἕν γε τούτοις 
ἐλέσθαι σιγᾷν " πλὴν οὔ τί που τοῖς διδάσχειν ἐπιτε- 
ταγμένοις, ἀζήμιον. Kal τοῦτο εἰδὼς ὁ θεσπέσιος 
ἔφη Παῦλος“ « Οὐὰΐ γάρ μοί ἐστιν, ἐὰν μὴ εὐαγ- 
γελίζωμαι. » ᾿Αφῖγμαι δὴ οὖν ἐπὶ τὴν τοῦδε τοῦ 
προχειμένου βιδλίου συγγραφὴν, xal σοι πάλιν, ὦ 
φιλομαθέστατε ἀδελφὲ Νεμεσῖνε, τὸν περὶ τῆς ἁγίας 


Α, 


393 (sic) PREFATIO HUJUS LIBRI. 


Rerum divinarum comprehensio difficilis est ad- 
moduin etiam iis qui eontemplandis mysteriis ac 
supra intellectum omnem positis rebus perspicien- 
dis, in speculo certe et aenigmate, ut sapientissimus 
Paulus ait δ᾽, valde sunt exercitati ac perfecti. 
Crassissima quippe cum sit hominis ratio , contem- 
plationum subtilitatem assequi non potest. Quare de 
rebus divinis non sine multo metu verba facienda 
suut, et in his silere longe consultius fuerit, verum- 
tainen iis quibus docendi inunus incumbit, non im- 
pune futurum. Quod cuim bestus Paulus nosset, aie- 
bat: « γὰ enim mihi est si non evangelizavero "*.» 
Ad liunc ergo librum scribendutn accessi, tibique 
rursus, studiosissime frater Nemesine, de sancla οἱ 


τε xai ὁμοουσίου Τριάδος ἐχπεπόνηχα λόγον. Κατὰ D consubstantiali Trinitate dissertatiouem claboravi. 


γένος δὲ ὥσπερ, ἤτοι xat' εἶδος, τὰς ἐφ᾽ ἑχάστῳ 
τῶν ζητουμένων συνενεγχόντες ἐννοίας, ἐν ἑπτὰ λογι- 
δίοις τὸ σύμπαν τοῦ βιδλίου συντεθείχαμεν σῶμα᾽ 
φιλολογωτάτῳ δὲ ὄντι λίαν xal φιλοπευστοῦντι τὰ 
τοιάδε συχνῶς τῷ ἐπιειχεστάτῳ Ἑρμείᾳ προσπε- 
φωνήχαμεν. Καὶ ἔστι μὲν ἀνειμένος ὁ λόγος, ὡς 
πρὸς πεῦσιν δὲ χαὶ ἀπόχρισιν διὰ δυοῖν προτώποιν 
ἔρχεται" χαὶ τοῦ μὲν πρώτου τὸ Α, πρότερον τῶν 
στοιχείων, τοῦ. δὲ δευτέρου τὸ Β. Ἐπειδὴ γὰρ πολλὴ 
τις ἄγαν ἐν τοῖς ζητουμένοις ἐστὶν ἡ λεπτότης, ἵνα 
«αἷς ἐρωτήσεσι χαὶ ταῖς ἀποχρίσεσιν ἀεὶ τὸ βασανι- 
ζόμενον χατασχευάζηταί τε xal ἀνασχενάζηται πι- 
χρῶς, ἀναγχαία vé(ovev ἡ τῶν προσώπων ςεἰσχομιδή. 
Παραφυλαχτέον οὖν ἀχριδῶς τὰ προτεταγμένα αὐὖ- 


τῶν στοιχεῖα. ᾿Ασύγχυτον γὰρ οὕτω καὶ ἐν. τάξει τῇ C 


παναρίστῃ χειμένην τηρήσομεν τὴν τῶν ἑννοιῶν 
εὕρεσιν, καὶ τὴν τοῦ παντὸς βιόλίου σύνταξίν τε xal 
δύναμιν. Ἐῤῥῶσθαί σε ἐν Κυρίῳ εὔχομαι, ἀγα- 
 πητέ. 


δι 1 Cor. xiii, 2. " 1 Cor. ix, 10, 


Ceterum, collatis generatim aut speciatim quodani- 
modo singularum quzstionum sententiis, septem 
dissertatiunculis totum libri corpus absolvimus, et 
cum 3844 optimo nostro llermia eruditissimo illo 
el hujusmodi rerum assiduo percontatore dialogum 
iustituimus. Et cst quidem remissum dicendi gc- 
nus : sed ex interrogatione et responsione duarum 
personarum constat, quarum prior, per litteram A 
primam eleinentorum, altera per B signatur. Cum 
enim multa sit quaxstionum subtilitas, uL interro- 
gando et respondendo id quod examinandum venit, 
astruaiur, acriterque confutetur, necesse fuit per- 
$onas introducere. Observanda sunt igitur accurate 
przefixa bis elementa. Nam distinctam hoc pacto et 
eleganti ordine dispositam — servabimus ssententia- 
rum inventionem, ac libri totius vim et. compositio- 
nem. Opto te in Domino valere, dilecte. . 


£59 


5$. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


660 





INDICULUS EORUM QUAE IN HOC LIBRO 
CONTINENTUR. 


4. Quod cocternus et consubstantialis sit Deo ac Pa- 
tri Filius. | 

9. A re etiam ex ipso secundum naturam genitus sil 

"ilius. 

9. Quod Deus verus sit, quemadmodum et Pater. 

4. Quod creatura non sit neque factura Filius. 

5. Quod que dísinitatis propria sunt, εἰ gloria, 
naturaliter sint in Filio, quemadmodum et in Pa- 
ire. 

6. Quod qua propria sunt humanitatis, quaeque non 
valde Deo convenienter dicia sunt de Filio, incar- 
nationis administrationi conveniant, non ipsi  na- 
ture Verbi, quatenus intelligitur et est Deus. 


1. De sancto Spiritu, quod Deus — sit, εἰ ex Deo, se- 
cundum naturam. 


ΤΑΔΕ ENEEZTIN EN THAE TH BIBAQ. 


α'. Ὅτι cvrai&ióc τε καὶ ὁμοούσιος τῷ Θεῷ xal 
Πατρὶ ὁ ΥἹός. 

dA in xal ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν γεννητὸς ὁ 

c 

γ΄. "Oti Θεὸς ἀληθινὸς, καθὰ xal ὁ Πατήρ. 

δ’, Ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Yióc, οὐδὲ ποίημα. 

&'. Ὅτι τὰ τῆς θεότητος ἴδια, καὶ ἡ δόξα, ου- 
σιχῶς ἐν τῷ Υἱῷ, καθὰ καὶ ἐν τῷ Πατρί. 

ς΄. Ὅτι τὰ τῆς ἀνγθρωπότητος ἴδια, καὶ τὰ μὴ 
σφόδρα θεοπρεπῶς εἰρημένα περὶ τοῦ Yiov, 
πρέποι ἂν uaA.lov τῇ μετὰ σαρχὸς οἱκονομέᾳ, 
καὶ οὐκ αὑτῇ τῇ φύσει τοῦ Λόγου, xa0' ὃ γοεῖ- 
ται καὶ ἔστι Θεός. 

ζ΄, Περὶ τοῦ ἁγίσυ Πνεύματος, ὅτι καὶ Θεὸς, καὶ 
ἐκ Θεοῦ κατὰ ccu. 





TOY EN ΑΓΙΟΙ͂Σ ΠΑΤΡῸΣ HMON 


KYPIAAOY 


ΠΡΟΣ EPMEIAN IIPEXBYTEPON, ΚΑΤᾺ IIEYEZIN ΚΑΙ AIIOKPIZIN, 


AOTOX A. 


Ὅτι ὁμοούσιος xal evratÜioc εῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ὁ Yide. 


385 SANCTI PATRIS NOSTRI CYRILLI is 


Ww 


AD HERMIAM PRESBYTERUM , 


DIALOGUS 1-. 


Quod consubstantialis et coeternus Deo et Patri sit Filius. 


A. Sanctum nobis Hermiam leri ac nudius- A Α. Τὸν ἱερὸν ἡμῖν Ἑρμείαν χθές τε xaX τρίτην 


tertius videre non licebat, cum nec in foro versari, 


nec foras prodire, opinor, statuisset, sed domi certe 
frigus depellebat : ita quippe factum oportuit. Nunc 
autem apertum ac serenum colum vix illum ip con- 


spectum dedit. 


B. Vere dicis, Est enim senectus morosa, et 


segre admodum, presertim ccelo pluvio, procedit ex 
aedibus. 


A. Non inscite ergo, nec inepte,'piscibus te ma- 


rinis comparaverim, qui, si ventus vehementior flu- 


* |n notulis ad calcem bujus voluminis positis, 


ubi plerunque in. reformanda OEcolampadii iuter- 


pretatione versatur, Aubertus monet se Augustano 
eoque unico usum horum lihrorum exemplari, vt 


ἰδεῖν μὲν οὐχ fjv, μήτε ἀγοράξειν, οἶμαί πον, μήτε 
μὴν ἐξοίχεσθαι δοκοῦν, ἀλλ᾽ οἴχοι μὲν δὴ κατεσόδει 
τὸ χεῖμα * πεπρᾶχθαι γὰρ ὧδε xal μάλα εἰχός. Λαμ- 
πρὰ δὲ νῦν μόλις ἔδειξεν εὐδία. 


B. Λέγεις ἀληθῃ. Γῆράς τε γὰρ ἀεὶ δυσπέμφελον, 
xaX ἐς τὸ ἕξω ἰέναι δυσοχνότατα ἔχον, ἣν μάλιστα 
ὕοι. 

Α. Εὔχαρι δὴ οὖν καὶ εὐθυεπὲς τὸ, εἴπερ τις ÉAotto, 
ποἷς ἐν τῇ ἁλί σε παρειχάζειν ἰχθῦσιν, οἵ πνεύματος 


ἰάεῖγοο divinandum ipsi sape fuisse, cumque non 
pauca animadvertenda suppeterent, per bibliopola- 
rum festinationem sibi non licuisse. Ebir. 


66t 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS I. 


602 


μὲν ἁπηνοὺς xalóugr:atázo; διαχυχῶντος τὸ ῥόθιον, A ctus commoverit, et magno cum stridore incubuc- 


xo ῥοιζηδὸν χαταθρώσχοντος, χηραμούς τε τοὺς ἐν 
βυθῷ xa0' ἕνα τε καὶ ἀγελῃδὸν εἰσχέονται, xaX ὦ:- 
«ep τινὰ δρυμὸν ἣ λόχμην τὴν εὐανθῇ εἰσδύνοντες, 
ἐκμηχανῶνται τὸ ὠφελοῦν" ἐπειδὰν ὃὲ τοῖς ὕδασι τὸ 
τῆς ἡλίου βολῆς ἐπινήχηται σέλας, ὅλην τε αὖ ἤδη 
χαταθρήσειαν οἱονεὶ γελῶσαν τὴν θάλασσαν, ἀναθο- 
ροῦτί τε xal ἀνανήχονται, χαὶ ἐπ᾽ ἄχρων oxalpova: 
χυμάτων, δεῖμά τε ὁμοῦ χαὶ ὄχνον ἀποπεμψάμενοι. 

B. Ὡς εὖ ἴσθι τοι μὴ ἑτέρως τό γε ἐμὸν, ὦ τᾶν, 
ἃ οὕτως ἔχειν. 

A. "Ὄχλου δὲ δὴ καὶ πραγμάτων el τέως ἀπωτάτω, 
χαὶ ἐνηρεμεῖ σοι χατὰ τὴν ἑστίαν ὁ νοῦς, χαθάπερ 
tipa. 

DB. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν ; 


rit, in profuudos recessus ad unum omnes grega- 
tim. illabuntur, ac velut in silvam quamdam aut 
locum densis arboribus consitum subeuntes adver- 
sus aeris injuriam se tuentur : Sed postquam radii 
solaris fulgor aquis innatarit, ac jam totum iare 
quodammodo ridere perspexerint, tum receptis ani- 
mís emergere, et abjecto inetu ac torpore in sum- 
mis fluctibus lascivire. 

B. Quam certo tenes, amice, nihil nos ab istis 
differre! 

A. A turbis nimirum et negotiis procul remotis 
es, eL ad focum libi, ut opinor, quiescit animus, 


B. Quid tum inde? 


A. Πλείστη τις ὅση καὶ ἁγιοπρεπὴς ἡ ὄνησις. "H Β A. Commodi. certe plurimum, quodque sanctos 


οὐχὶ δὴ τ' τῶν ἀγαθῶν xaX ταῖς ἠρεμίαις δώσομεν ; 

Β. Μάλιστά γε. ἃ 

A. Τὸ γάρ τοι παρὰ Θεοῦ διὰ τῆς τοῦ ψάλλοντος 
ἀδόμενον λύρας, ἀληθῆ που πάντως τὸν ἐπὶ τούτῳ 
λόγον ἀποφανεξ. 

B. Τὸ ποῖον δὴ φής; 

A. « Σχολάσχτε καὶ γνῶτε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ θεός. » 
"Ote μὲν γὰρ dj σωματιχὴ, χόνεώς τε xai χαπνοῦ 
xal ἑτέρου παντὸς τοῦ χαταθολοῦν ἰσχύοντος ἐλευ- 
θέρα, λεπτὴν χαὶ ἀπαρεμπόδιστον ἐνίησι τὴν ἐνέρ- 
γειᾶν τοῖς ὑποπίπτειν εἰωθόσιν αὐτῇ. Εἰ δὲ δή ποῦ 
τι χατασίνοιτο τῶν παθῶν, μεῖον μὲν ἣ χρὴ τοῖς 
ὁρωμένοις πρησθαλεῖ, ἀφαμαρτήσει δὲ ὅτι xol αὑτῆς 
«ἧς ἀχριόείας ἔσθ᾽ ὅτε, τὸ ἀπειχὺς οὐδέν. Νοῦς γε 
μὴν ὁ ἀνθρώπινος, εἰ μὲν ἡρεμαῖός τις εἴη χαὶ χαθ- 
εστηχὼ:, χαὶ φαντασίας ἑώλου χαὶ βδελυρᾶς ἀπο- 
φοιτᾷν εἰθισμένος, ὀξύ τε καὶ διειδὲς ἐμδλέπεται, 
καὶ ἀπλανῆ τῶν ὄντων εἰσδέχεται γνῶσιν. Εἴ γε μὴν 
ὑπὸ cou χαταπαχύνοιτο τῶν παθῶν, οὔτ᾽ ἂν αὐτό 
ποτε τὸ θεῖον διόψεται χάλλος, ἐνιζήσει δὲ ὥσπερ 
ποῖ; γεωξδεστέροις, χαθάπερ τὰ τῶν στρουθίων διά- 
θροχα, τὶν εἰς τὸ ἄνω πτῆσιν τῷ δεδέσθαι παρῃρη- 
υξνα. ' 

B. Εὖ λέγεις. 

A. "Ap! οὖν, ὦ Ἑρμεία, σχολαΐος οἴχοι διατελῶν, 
ταυτησὶ τῆ; θείας ἀπομεμνῆσθα! φωνῆς ὅτι προα- 
fxev ἡγῇ; Καί σοι καθὰ χθὲς χαὶ πρώην, βίδλο! μὲν 
μετὰ χεῖράς εἰσιν ἱεραὶ, φιλομαθεστάτη δέ τις ἐν- 


τρέφεται προθυμία τῷ νῷ, καθάπερ τινὰ τῶν εὑρι- p 


νοτάτων παραθέγουσα χυνῶν, εἰς φιλοθηρίαν ὧν ἂν 
δέῃ σε μαθεῖν. Ἢ τάχα που χαὶ τῆς ἐπὶ τούτοις 
ἀφιλεργίας ἀνάνομεν τὰ; αἰτίας, ἀφηδηχότι τῷ 
χρόνῳ τῆς τοῦ σώματος ἡλιχίας, f| γοῦν ἕτερόν τι 
xaX οὐχ ἀληθὲς ἐρεῖς ; Καταχερτομοίην δ᾽ ἂν χαὶ ἡ 
διάστασις (1), τοιόνδε τι λέγων, ὡς φιλοψευδές τι 
χρῆμα, καὶ τὰ ἐφ᾽ οἷς ἂν βούλοιτό ποτε xal λέγοι 
πιστὸς ἑτοιμότατα δέχεσθαι ζητοῦν, ἄνθρωπος γέ- 


Β. Πολλὰ μὲν ἂν ἔχοιμι τῆς τοῦ σώματος ἀῤῥω- 
83 Psal. χιν, 11. 


(1) Corrupte. OEcol. legisse videtur ἥδιστά 50. 


deceat. Annon enim boni aliquid quieti tribuemus? 
B. Omnino. 
ἃ. Quippe Dei carmen Psalte lyra decantatum 
verum id esse prorsus demonstrabit. 


B. Quale carmen? 

À. « Vacate, et. videte, 886 quoniam ego sum 
Deus **, » Oculus enim corporeus pulvere ac fumo 
aliisque rebus vacuus qux& turbidum illum efficere 
queunt, subtili nec impedita vi res objectas perspi- 
cit, Sin autem affectu quodam L:edatur, minus 
quant par est in eas obtutum figet, nec dubium est 
quin ab ipsa interdum exacta ratione deerret. Atqui 
mens liumana si quieta et tranquilla sit, et. vanis 
atque impiis cogitationibus vitandis assueta, acute" 
et clare cernit, οἱ rerum cognitionein erroris in- 
sciam in se capit. Quod si ab aliquo affectu cras- 
sior facta fuerit, non jam ipsam divinam pulchri- 
tudinem perspiciet, sed quodanimodo terrenis robus 
iucubabit, non secus ac avicul:e madefacte quoni- 
nus in altum volent, impediuntur. 


D. Recte dicis. 

A. Numquid ergo, llermia, quietus domi cum 
sis, divinam hanc sententiam in memoriam revo- 
candam existimas? Ac tibi quidem heri el nudius- 
terius, quod aiunt, in manibus sunt libri sacri : 
in animo vero singularis quispiam discendi amor 
inolevit, qui te ceu canem sagacissimum incitel ad 
ea iudaganda qus te scire conveniat. An forte quod 
I3borem in his detrectes, affectze jam corporis zetati 
tribuemus, an quiddam aliud, etiam minus verum 
nobis afferes? At ego tibi libentissime convicium 
fecerim, asserens hominem senem esse mendacein, 
el dictis suis cumprimis fidem haberi velie. 


B. Multam quidem corporis infirmitatem accu- 


663 


S. CYRILLI ALEXANDIUNI ARCHIEP. 


664 


sare possem : ad ipsum enim vite occasum deveni- A στίας κατηγορεῖν" ἐπ᾽ αὑτὰς γὰρ ἤχομεν τὰς τοῦ 


mus; sed his praetermissis, nunc proferam quod ad 
rem faciat. Banarum rerum studium ipihi semper 
füi!, nec aliud fere preter hoc unum appetit ani- 
mus; sed quemadmodum generosus ac pernicissi- 
mius equus, licet pedum velocitatem probare maxime 
velit, campi scabritie vel invitus ostendere cogitur 
exerendi roboris sibi ademptam esse facultatem : 
sic meipsum velhemenli quodam αἱ iucitato studio 
eaptum divinas Litteras perscrutandi, ardua loca et 
inaecessa prohibent, qua nec plano nec facili aditu 
eonstaut, 987 ut. videtur, et assequi volentibus 
pervio. Quare mentem interdum locorum difficultas 
ad ignaviam quodammodo retrudit : pr:& omnibus 
autem aliis animus sermonem de fide, tametsi no- 
stra spei caput est, maxime reformidat. 


βίου δυσμάς" τὸ δ᾽ οὖν àva[xalov ἐρῶ, παρεὶς τὰ 
τοιαῦτα νυνί. Χρηστομαθὴς γὰρ ἀεί πως ὁ νοῦς μὲν 
ἐμοὶ, γλίχεται δὲ οὐδενός πω τάχα, πλὴν τοῦδέ τε 
xil μόνου " ἀλλ᾽ ὥσπερ τινὰ πῶλον εὐγενῇ τε χαὶ 
δρομιχώτατον, χαΐίτοι ποδῶν ἀρετὴν ἀναφαίνειν ἐθέ- 
λοντα, τὰ μὴ σφόδρα τῶν πεδίων ἐψιλωμένα, χαὶ οὐχ 
ἐχόντα παραθδιάξεται, διαχεχομμένην τῆς ἐνούσης 
εὐσθενείας αὐτῷ ποιεῖσθαι τὴν ἔνδειξιν. χατὰ τὸν 
ἴσον, οἶμαι, τουτονὶ τρόπον, xal αὐτὸν ἐμὲ θερμῇ 
τινι χαὶ ἀσχέτῳ προθυμίᾳ χατισχημένον, εἰς τὸ δεῖν 
ἑλέσθαι πολυπραγμονεῖν τὰ παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ 
Γραφῇ, δυσέμθατά τε xal ἀστιδῇ χατάγχει χωρία, 
οὐχ ἁπλῆν, ὡς ἄν τις εἰχάσαι xal εὐχατάδρομον 
ἔχοντα τὴν προσδολὴν, οὔτε μὴν τοῖς ἐθέλουσιν ἐχ- 


B χειμένην ἑλεῖν. Ταύτῃ τοι κατασοδεῖ μὲν εἰς ὄχνον 


ἔσθ᾽ ὅτε τὸν νοῦν, οἷονεί πως dj δυσχωρία᾽ χαταπέφριχα δὲ τῶν ἄλλων ἁπάντων, ὅτι μάλιστά γε τὸν 


περὶ πίστεως λόγον, καίτοι χεφάλαιον ὄντα «ἧς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος. 


A. lta prorsus : tibi enim vera diceuti assentiar. 
At cuivis patet supernum aliquod ac celeste bo- 
num assequi sine sudore posse neminem. Nam quae 
supra naturam longe posita suut, et summa gloría 
praedita, non sunt cuivis protrita, sed captu quidem 
difficilia, inaccessa, ardua, et quid non habeut iu 
se difficultatis ac laboris? 


B. Quid ergo faciant quibus incessit optimarum 
harumce rerum ac przstantissimarum cupiditas ac 
desiderium? scd eas assequi est ditficillimum. 


A. Quid aliud, quaeso, faciendum existimas, quam C 


sanctorum vocibus obtemperandum esse, a quibus 
boc utique proclamatum est : « Si quis vestrum 
indigel sapieutia, postulet a Deo, qui dat omnibus 
affluenter, et non. ímproperat, et dabitur ei^?» 
Divina quippe Juce et. intelligibili collustrantur ea 
que lucis indigent, adeoque Sapientia sapientiam 
indit iis quze intellectu et sapientia carent. Lux au- 
tem et sapientia censelur esse Christus, « qui il- 
luxit in cordibus nostris ad illuminationem scientize 
ejus δ.» Eripuit enim nos Deus et Pater, ut divi- 
nus certe Paulus ait, « de potestate tenebrarum, et 
transtulit in regnum Filii dilectionis su: *5, » in lu- 
mine. Quin et diei Splendorem sanctus quidain vo- 
cavit illum, et Luciferum przeterea, Ait eniin : « Do- 
nec dies illuceseat, et lucifer oriatur in cordibus 
vestris * ; » splendorem diei, opinor, et luciferum 
exorientem vocaus, illuminationem in Spiritu per 
Christum. 

B. Atqui nemo dubitaverit Christum lucem, nec- 
non diem esse, ac splendorem, et luciferum eorum 
qui in fidelium numerum semel ascripti sunt. Czete- 
rum, $i qu:esierimus ut clarissime nobis exponas 
fidei doctrinam firmam et erroris nesciam, an lo- 
qui detrectabis, et mihi familiarem desidiam assu- 
mes? lutinita enim a multis circumferuntur, qui 
rectum veritatis 888 sermonem blandis interpre- 
tationibus in sententiam suam pervertunt , οἱ iu- 

^ Jac. 1, 9. 


? |i Cor. iv, Ὁ. ** Coloss. t, 15. 


A. Na δὴ οὖν, φαίην γὰρ ἀληθῇ λέγοντί σοι. 
Πλὴν ὅτι τὸ χαταχτήσασθαί τι τῶν ἄνωθέν τε χαὶ 
θεοσδότων ἀναθῶν, οὐχ ἂν, οἶμαι, τὶς ἀνιδρωτὶ πο- 
οἰσαιτο, παντί mou σαφές. Τὰ γάρ τοι λίαν ὑπερ- 
quà, καὶ ἀνῳχισμένην ἔχοντα τὴν δόξαν, οὐχὶ τοῖς 
ἐθέλουσιν εὐστιδῇ, ἀλλ᾽ ἑλεῖν μὲν οὐ ῥᾷδια,, δυσεια- 
ποίητα δὲ xal ἀνάντη, xai τί γὰρ αὐχὶ λαχόντα τῶν 
εἰς δυσχέρειάν τε καὶ πόνον; 

B. Εἶτα τί δρῷεν ἂν οἷς ἕνεστι μὲν ἔφεσίς τε χαὶ 
προθυμία τῶν ἀρίστων τουτωνὶ καὶ παγχάλων £g 
μάτων, τό γε μὴν ἐφιχέσθαι δυσαλωτότατον ; 

A. Τί ὃὲ ἕτερον ole: χρῆναι δρᾷν αὐτοὺς, ἣ τοῖς 
τῶν ἁγίων χαταπείθεσθαι λόγοις, ἐπιχεχραγότων εὖ 
μάλα τὸ, « Ef τις ὑμῶν λείπεται σοφίας, αἰτεέτῳ 
παρὰ τοῦ διδόντος Θεοῦ πᾶσιν ἁπλῶς, καὶ μὰ óvtt- 
δίξοντος, χαὶ δοθήσεται αὐτῷ; » Φωτὶ γάρ που πάν- 
τως τῷ θείῳ xai νοητῷ χαταφωτίξζεται τὰ φωτὸς 
ixi, xai ut» xai Σοφία τελεῖται σοφὰ, τὰ Guv- 
ἐσεώς τε xal σοφία: τητώμενα. Φῶς δ᾽ ἂν voolzo καὶ 
σοφία, Χριστὸς, «Oc ἔλαμψεν ἐν ταῖς χαρδίαις ἡμῶν, 
πρὸς φωτισμὸν τῇς γνώσεως αὐτοῦ.» ἘΒξείλετο γὰρ 
ἡμᾶς ὁ Θεὸς xal Πατὴρ, ὡς γοῦν ὁ θεσπέσιος ἔφη 
᾿Ιαῦλος, « ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σχότους, καὶ μετέστη 
σεν εἷς τὴν βασιλείαν τῆς ἀγάπης τοῦ Yleu αὐτοῦ, » 
ἐν τῷ φωτί, Καὶ μὴν xal ἡμέρας Διαυγασμὸν ἀπεχά» 
λεςέ τις τῶν ἁγίων αὐτῶν, χαὶ Φωσφόρον ἐπὶ τούτῳ. 
Φησὶ γὰρ, ὅτι « Ἕως οὗ ἡμέρα διανγάσῃ, χαὶ Φωσ- 
φόρος ἀνατείλῃ ἐν ταῖς χαρδίαις ὑμῶν" » ἡμέρας, 
οἶμαι, διαυγασμὸν, καὶ φωσφόρον ἀνίσχοντα, τὸν ἐν 
Πνεύματι διὰ Χριστοῦ φωτισμὸν ὀνομάζων. 

B. “Αλλ᾽ ὅτι μὲν φῶς ὁ Χριστὸς, xat μὴν xat ἡμέρα 
καὶ αὑτὴ, xai φωσφόρος τῶν ἅπαξ τελούντων εἰς 
τοὺς διὰ πίστεως χεχλημένους, οὐχ ἐνδοιάσαι τιξ ἄν. 
Εἰ δὲ δή moo δεηθείημεν, παραδείξαις ἂν ἡμῖν εὖ» 
συνοπτότατα τὸν ἀπροσχλινῆ τε xal ἀμώμως ἔχοντα 
τῆς πίστεως λόγον, ἣ χαταρνήσῃ τὸ φάναι, xal «τὸν 
ἐμοὶ συνήθη καὶ περιτιμήσεις ὄχνον ; Μυρία γὰρ ὅσα 
τὰ παρὰ πολλῶν θρυλλούμενα, οἵ τὸν ὀρθὸν τῆς ἀλη- 
θξίας ἐχχολαχεύοντες, λόγον παρατρέπουσι ποιχίλως 


δ ΠΈΡΙ, i, 19, 


665 


DE 55. TRINITATE DIALOGUS I. 


666 


ἐπὶ τὸ σφίσι δοχοῦν, καὶ σφηχῶν ἀγρίων διιπτάμενοι A star vesparum ferocium, regiones et oppida pervo- 


δίκην, πόλεις τε ὁμοῦ xal χώρας χαταθομθοῦσι δει- 
νῶς, τὰ ἀπὸ xapóla; αὐτῶν λαλοῦντες, xal οὐχ ἀπὸ 
στόματος Κυρίον, χατὰ τὸ γεγραμμένον. 

A. Ὡς &.apat σε τῆς ἀσυγχρίτου φιλοθεῖας, ὦ 
«ἄν, xal σοὺ δέομαι, μὴ χαταλῆξαι πώποτε τῆς οὕτως 
ὀρθῆς χαὶ ἀξιεπαινετωτάτης γνώμης. Πλὴν, ὦ ἑταῖρε, 
πάρα σοι μετέχειν χαὶ λίαν ἀμογητὶ χαὶ ἀμφιλαφῶς 
ὧν ἐρᾷς, καὶ οὔ τί πού φημι τὸν νοητὸν ἐχδασανίσαι 
λόγον, ὡς δή τι τῶν πρὸ ἡμῶν ἄμεινον ἐρεῖν xal 
ἐχδιδάσχειν ὑπισχνούμενος. "AXt; γὰρ, ἅλις αἱ τῶν 
ἁγίων Πατέρων εἰς τοῦτο συγγραφαὶ, αἷς εἴπερ τις 
ἕλοιτο νουνεχῶς ὁμιλεῖν χαὶ ἐγρηγορότως προσφέ- 
ρεαθαι, φωτὸς ἂν τοῦ θείου τὸν οἰχεῖον εὐθὺς ἀναμε- 
στώσεις νοῦν. Ἦσαν γὰρ οὐχ αὐτοὶ λαλοῦντες ἐν 


litantes, importunis bumbis obstrepunt, loquentes. 
qux de corde suo sunt, non de ore Domini, sicut 
scriptum est **, 

À. Ut te adiniror, o bone, propter incompara- 
bile illud religionis studium, ac precor te ut nun- 
quam a recta et laudabili sententia desistas. Ve- 
rumtamen, atnice, licet tibi ea qux cupis valde fa- 
cile et abunde consequi, non dico spiritalem sern- 
sum eruere, quasi melius quiddam quam quas aute 
nos dicta suut afferre et explanare promiuam. Ad 
lioc euim sufficiunt sanctorum Patrum lucubratio- 
nes, in quibus si quis accurate versari ac iis atten- 
dere velit, divina luce illico- perfundetur animus. 
Non enim erant ipsi qui loquebantur in semet- 


αὑτοῖς * ε Πᾶσα δὲ Γραφὴ θεόπνευστος xai ὠφέλι- B ipsis**. « Omnis autem Scriptura divinitus inspi- 


μος.» "H γάρ; 

B. Ναὶ, xoi τοῦτο ἀληθές " ἀλλ᾽ εἰ χατοχνήσεις 
αὐτὸς, καὶ συνεργάσῃ μὲν τὸ παράπαν οὐδὲν, χατ- 
εὐχλείσας δὲ ὥσπερ ὀδόντων εἴσω τὴν γλῶτταν, 
ἀπραχτεῖν ἀναπείσει;, τὸ διαρχῶς τε xal ἀποχρών- 
τως περὶ τῶν τοιούτων ἡμῖν τοὺς Πατέρας εἰπεῖν, 
ὡς δυσανάτρεπτόν τε χαὶ δυσχαταγώνιστον σχῆψιν, 
τοῖς τῶν τοιούτων φιλαχροάμοσιν ἐπιτειχίζειν ἐπι- 
χειρῶν, οὔτ᾽ ἂν ἐπαινέσαιμι τοῦτο δρᾷν ἡρημένον, 
ἐρομένῳ τε εἰπεῖν ἐχεῖνο ἀξιῶ. 

Α. Τί γὰρ ἄν μου διαπύθαιο; Μὴ γὰρ δὴ χατάθει 
τοῦ μετρίου φρονήματος, ὦ γενναῖς. 

B. Καταθεῖν μὲν οὐ σχοπὸς ἐμοὶ, πολλοῦ γε καὶ 
δεῖ’ ἀπόχριναι δ' 9v. xai μὴ μὲ ποιχίλως ἀποχό- 


rata est etiam utilis *?, » Noune? 

B. Etiam, verum istud quoque. Sed si pigriteris 
ipse, ac nihil nos prorsus juveris; verum lingua 
iutra dentes quodainmodo coercita, nihil agere 
persuaseris, cessationis causam firmam et inexpu- 
giabilem quodaminodo struens earum rerum stu- 
diosis, quod de iis abunde ac sufficienter Patres 
nobis locuti sint, neque te factum ob istud lauda- 
verim, el mihi percontanti respondeas velin. 


A. Nam quid ex me perconteris ? Noli, obsecro, 
in mediocritatem nostram inveli, 

B. luvehi mihi propositum non est; multum 
abest : responde vero, et ne me vafre ab indagan- 


μιζε τῆς θέρας, ὧν àv χρήνοιμί σου διαπυνθάνε- C dis iis abducas, qua ex te sciscitari mihi est ani- 


σθαι. 

Α. ᾿Αλλ᾽ ἔρον ἀοιυκὸν, εἴ σοι δοκεῖ, 

lA Ao ἐἴ τῳ τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς φέρδειν ἐδόχει τὰς 
κατ' ἀγροὺς οἷς τυχὸν f] αἶγας, οὐχ ἂν (pou δεῖν χαλαύ- 
ροπός τε xal σχυλάχων αὐτῷ, ἵν᾽ ἐξαμύνοιτο μὲν 
αὐτὸς, εἰ δήπου τι τῶν ἀτιθάσσων ἐπιθρώσχοι θη- 
ρίων * οἱ δὲ προεχδειματοῦντες tato παρὰ σφῶν ὑλα- 
καῖς, χαταχωλύειεν μὲν τῆς ἐφόδου τὸ θράσος, ἀλώ- 
ὄητον δὲ τὴν ἀγέλην διατηρήσειαν; 

Α. Ὀρθῶς ἔφης. 

B. El δὲ δὴ καιροῦ διιππεύσαντος ἐχτεθνάναι τινὰς 
τῶν σχυλάχων συνέδη, εἶθ᾽ ἑτέρους εἰσέφρησεν ó 
«ποιμὴν, ἄρ᾽ εἰκαῖον ἐν τοῖς δευτέροις ἡ ὑλαχὴ xal 


ἐγρήγορσις, ἐπεί τοι τοῖς πρὸ αὑτῶν τὸ εὐδοχιμεῖν ἐν D 


«οὐτοις ἐδόχει ; 

A. Καὶ πῶς εἰχαῖον τὸ ὠφελοῦν νοοῖτ᾽ ἂν f| λέ- 
γοῖτο; 

Β. Εἴτα σιωπήσεις ἀνεγχλήτως αὐτὸς, μόνοις 
ἡμᾶς τοῖς τῶν Πατέρων συγγράμμασιν ἐφιστὰς, τό 
ε μὴν ἐν ἴσοις ἱέναι θέλειν φιλοθεωτάτοις σπου- 
δάσμασι, χρῆμα περιττὸν εἶναι λέγων, χαίτοι τῶν 
ἀγρίων αἱρετιχῶν ἀθυρώτῳ τε χαὶ ἀπυλώτῳ στό- 
ματι τὰς τῶν ἁπλουστέρων δαπανώντων ψυχάς ; 

Α. Οὐχοῦν, ἐπεί με δριμὺς εἰσέδυ πόθος " παρα- 
τέθηγμαι γὰρ οὐ μετρίως, xat παρωρμήθην ἱχανῶς, 
εἰς τὸ ἐθελῆσαι πονεῖν, ταῖς σοῖς, ὦ οὗτος, ῥήμασι" 


** Jerem. xai, 0, ^ Mattli. x, 20. 


mus. 

À. Interroga. demum, si libet. 

B. Si quis nostrum pascere vellet in agris oves 
aut capras, annon pulares ei opus esse pedo et ca- 
nibus, ut ipse quidem feras immanes, si quz forte 
invaderent, repelleret : hi autera suis latratibus i9- 
cusso metu, invadendi prohiberent audaciam, et il» 
lesum gregem servarent? 


A. Recte ais, 

B. Si vero post aliquod tempus canes illos mori 
contigerit, ac alios pastor in eorum locum sufficiat : 
an supervacaneus erit in secundis latratus, et excu- 
bitus, quod priores eo potissimum commendati sunt ? 


A. Qui supervacaneum 889 censeatur aut dica- 
tur quod est usui? 


B. Ergone citra noxam tacebis ipse, qui nos iu 
solis Patrum lucubrationibus hwrere vis, quippe 
cum scripta sanctissima zquare velle absurdum 
esse dicas, cum interiin feroces haeretici effreui lin- 
gua simpliciorum animos invadant? 


A. lgitur quando me vehemens desiderium in- 
cessit : nec enim mediocriter exstimulatus, et ad la- 
borem capessendum satis superque tuis verbis sum 


*9 Jl Tán. iin, 16. 


661 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


668 


impulsus, amice , agedum iis allatis in medium qux Α φέρε δῆ, φέρε, παρο!σθέντων εἰς μέσον τῶν ἀχριδῶς 


in sancta et celeberrima synodo Niczna quondam 
delinita sunt, videamus, si placet, quid heterodoxis 
nou rectum esse videatur. Fidem enim optime et 
cum Deo defiuitam expositamque a saucia illa et 
magna synodo fundamentum et fulerum inconcus- 
sum ac fir:num esse nostrarum animarum, si quis 
asserere velit, vere quidem dicet, et laudem apud 
Christum consequetur, fidelissimusque ac verius 
adorator elucebit. Illius outem sancte synodi divi- 
num οἱ sacrum oraculum, hoc est, accuratum et 


omnimodz veritatis sententiis elaboratum fidei sym-- 


bolum, ad verbum recensebimus, ut qui nostri ca- 
villandi causas quxrunt, nullam intemperantis sua 
rationein habeant, quasi aliena dogmata cupide ar- 
ripiaimus, et relicta via regia, in alteram deflectamus, 
privatam et singularem opinionem secuti. Istud 
enim etiam ego ipse animi morbum intractabilem 
esse revera censuerim. « Sapientia enim quz caret 
increpatione, errat, » ut scriptum est *!. Fidei autem 
expositio ita se habet : Credimus in unum Deum, 
Patrem. omnipotentem, omnium visibilium ei invisi- 
bilium [actorem : et in unum Dominum Jesum Chri- 
sium, Filium Dei ex Patre natum Unigenitum, hoc 
esl, ex substantia ejus; Deum de Deo, lumen de lu- 
mine, Deum verum de Deo vero ; genitum, non factum, 
consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, 
et qua in celo, el que in terra; qui propler nos ho- 
mines, el propter nosiram $90 salutem descendit, et 
incarnatus est, et homo facius, passus est et sepultus, 
el resurrexit teriia die : qui ascendit. ad caelos, ven- 
turus judicare vivos el mortuos : οἱ in Spiritum san- 
ctum. Eos autem qui dicunt : Erat aliquando, quando 
non erat : aut, Non erat antequam nasceretur ; aut, 
Ez iis que non sunt factus est : aut ex alia substan- 
lia, vel essentia dicunt. esse, vel creatum, vel muta- 
bilem, vel converlibilem Filium Dei, tales anathe- 
matizal catholica et apostolica Ecclesia. 


xai ἐξητασμένως διωρισμένων ἐν τῇ ἁγίᾳ τε xal 
πανευφήμῳ συνόδῳ, τῇ συνειλεγμένῃ χατὰ χαιροὺς 
ἐν πόλει τῇ Νιχαέων, χαταθρήσωμεν, εἰ δογεΐ, τί 
τοῖς ἑλομένοις ἑτεροδοξεῖν οὐχ ἀδιαδλήτως ἔχειν δο- 
χεῖ, Τὴν γὰρ ἄριστά τε χαὶ μετὰ θεοῦ διωρισμένην 
τε χαὶ ἐχτεθεῖσαν πίστιν παρὰ τῆς ἁγίας χαὶ μεγά- 
λης ἐχείνης συνόδου͵ χρηπῖδα xal ὑποδάθραν àxa- 
τάσειστόν τε xal ἐρηρεισμένην τῶν ἡμετέρων, ψυχῶν 
εἴ γέ τῳ φάναι σχοπὸς, δοχιμώτατα μὲν ἐρεῖ, χαὶ 
ἐπαίνων τεύξεται τῶν παρὰ Χριστῷ, πιστότατος δὲ 
χαὶ ἀληθινὸς ἀναλάμψει προσχυνητῆς. Ἐπ᾿ αὐτῆς δὲ 
ἡμῖν ἀναγεγράφθω λέξεως τὸ θεῖον χαὶ ἱερώτατον 
τῆς ἁγίας ἐκείνης συνόδου χρησμῴδημα, τουτέστι, τὸ 
ἀπεξεσμένον χαὶ τετορευμένον ταῖς εἰς πᾶν ὁτιοῦν 


D ἀληθὲς ἐννοίαις, τῆς πίστεως Σύμόολον, ὡς ἂν τοῖς 


ἐθέλουσι φιλοψογεῖν, τῆς χαθ᾽ ἡμῶν γλωσσαλγίας 
μηδεὶς τὸ παράπαν εἰσδεχθείη λόγος, ὡς ὀθνείοις 
τισὶν ἐπιπηδώντων δόγμασι, χαὶ παρέντων μὲν ἱέναι 
τὴν βασιλιχὴν, ἐπὶ θάτερα δὲ παρεχτετραμμένων, 
χατὰ τὸ μόνῳ καὶ ἰδίᾳ δοχοῦν. Τουτὶ γὰρ χαὶ αὑτὸς 
ἐγὼ λογισαίμην ἂν οὐχ εὐμεταχείριστον ἁληθῶς 
ἀῤΛῥώστημα νοῦ. « Σοφία yàp ἀνεξέλεγχτος πλανᾶ- 
ται,» χατὰ τὸ γεγραμμένον. "Ἔχει δὲ οὕτως ἡμῖν ἡ 
τῆς πίστεως ἔχθεσις" Πιστεύομεν cic ἕνα Ger, 
Πατέρα παγτοχρώτορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ 
ἀοράτων ποιητήν" καὶ εἰς ἔνε Κύριον Ἰησοῦν 
Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, γεγνηθέντα ἐκ τοῦ 
Πατρὸς Μογογενῆ, τουτέστιν, ἐκ τῆς οὐσίας αὖ- 


C toU, Θεὸν ἐκ Θεοῦ, φῶς ἐκ φωτὸς, Θεὸν dnét- 


γὸν ἐκ Θεοῦ ἀϊηθιγοῦ " γεγγηθέντα, οὗ ποιη-. 
θέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, 6v οὗ τὰ πάνεα 
ἐγένετο, τά τε ἐν τῷ οὐρὰᾶγῷ, καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ" τὸν 
δι ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ διὰ τὴν ἡμεεῆρον 
σωτηρίαν κατειϊθόγτα, xal σαρχωθέντα, καὶ év- 
αγθρωπήσαγτα, παθόντω, καὶ cazérea, xal árva- 
στάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ" ἀνειθόντω εἰς οὐρανοὺς, 
ἐρχόμενον κρίναι ζῶντας καὶ γεχρούς " καὶ εἰς τὸ 


ἅγιον Πνεῦμα. Τοὺς δὲ έγοντας" "Hy. ποτε, ὅτε οὐκ ἦν, 3), Οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ, ἣ, Ἐξ οὐχ ὄν- 
των ἐγένετο, ἣ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἣ οὐσίας «φάσκοντας εἶναι, ἣ κτιστὸν, ἣ τρεπτὸν, ἣ ἁ.- 


εἰοιωτὸν τὸν γὶὸν τοῦ Θεοῦ, τοὺς τοιούτους ἀγαθεματίζει ἡ καθοζικὴ καὶ 


xAncía. 


ἀποστολικὴ "Ex- 


B. O accuratam consummatamque solertiam ἢ D B. Ba6ai τῆς ἀχράτου νήψεως, xat ci; λῆξιν 


Boanerges, hioc est, tonitrui filii utique vocari pos- 
sunt quotquot ista. nobis ediderunt. Magnum euim 
quiddain et supra naturam effati sunt. 


Δ. Optime ergo dispesisse atque fecisse mihi. vi- 
deor. Nihil enim aliud in animo aut lingua prater 
hzc habére, sed judicium ac verba sequi quie a Spi- 
ritu excogitata sunt, mihi crede, maximi omnino 
duxerim. | 


B. Recte ais : sed tibi ut adversarii assentiantur 
non persuaseris, Non secus enim ac vituli segreges 
et petulantes, temere feruntur quo libet, optimaque 
ct praestantissima pastione relicta, in spinas et tri- 


*! Prov, x, 18. 


ἡχούσης τὴν ἀνωτάτω, Βοἀνεργὲς, τουτέστιν, ul, 
βροντῆς, ἕχαστος, οἶμαί που, διαχεχλήσεται τῶν 
ταῦτα τεθεσπιχότων. ᾿Εξαίσιον γάρ τι xal ὑπερφυὲς 
ἐφθέγξαντο. 

Α. "Apicza δὴ οὖν μοι διεσχέφθαι τε οὕτω χαὶ 
δράσαι δοχῶ. Τὸ γάρ τοι μὴ δεῖν ἕτερα ἄττα παρὰ 
ταῦτα φρονεῖν, ἤγουν ἐπὶ γλώττης ἔχειν, ἕπεσθαι δὲ 
μᾶλλον χρίσει τὲ xal λόγοις, τοῖς διὰ τοῦ Πνεύ- 
μᾶτος εὑρημένοις τιμησαίμην ἂν, εὖ ἴσθι, τοῦ παντὸς. 
λόγον. 

B. Ὀρθῶς ἔφης ἀλλ᾽ οὐχ ἂν ἀναπείσαις ταντό 
σοι φρονεῖν ἑλέσθαι τοὺς διεναντίας. Μόσχοι γὰρ 
ὥσπερ ἀτιμαγέλαι χαὶ ἀγέρωχοί τινες, ἵενται μὲν 
εὐτόνως ἐπὶ τὸ σφίσιν αὐτοῖς δυχοῦν, τὴν ἀρέστην δὲ 


αὐτοὺς ὁμοῦ τῷ προφήτῃ λέγοντας Ἱερεμίᾳ" 


669 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 


670 


ὥτπερ xal παγχάλην ἀληθῶς παρεχθέοντες νομὴν, Α bulos ruunt, falsorum quorumdam et inanium 40" 


ἐ π᾿ ἀκάνθας σπεύδουσι xai τριδόλους, ἀσυνέτων τι- 
νῶν ψευδοδιδασχάλων χαταφερδόμενοι λόγους, οἷς 
cáya που χαὶ ὁ τῆς σοφία: αὐτῆς ἐπεδάχρυσε λόγος. 
Ἕφη γάρ’ εἿὯ οἱ ἐγκαταλιπόντες ὁδοὺς εὐθείας, τοῦ 
πορεύεσθαι ἐν ὁδοῖς σχότους, οἱ εὐφραινόμενοι ἐπὶ 
χαχοῖς, xai χαίροντες ἐπὶ διαστροφῇ καχῇ, ὧν αἱ 
vpl6ot σχολιαὶ, xai χαμπύλα!: αἱ τροχιαὶ αὑτῶν. » 

A. Εὖ λέγεις. Πρέποι δ᾽ ἂν καὶ μάλα χατοιμώξειν 
«ει Tg 
δώσει τῇ χεφαλῇ μου ὕδωρ, xal τοῖς ὀφθαλμοῖς μου 
πηγὴν δαχρύων, xai χλαύσομαι τὸν λαὸν τοῦτον 
ἡμέρας καὶ νυκτός ;» Ὃ γὰρ, παρὸν ἐλέσθας τῆς ἀλη- 

zíag τὴν γνῶσιν, ἀσυνέτως ἐχνενευχὼς εἷς ἀπάτην 
καὶ παραφθορὰν. xai εἰς βεθήλους ψευδοδοξίας, πῶς 
οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν χαταθρηνεῖσθαι πρέπων; ε Καὶ 
ἐξ ἡμῶν μὲν ἐξῆλθον, ὥς γέ τις τῶν ἁγίων τοῦ Σω- 
τῆρος ἐπέστειλε μαθητῶν, πλὴν οὐχ ἧσαν ἐξ ἡμῶν" 
εἰ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήχεισαν ἂν μεθ᾽ ἡμῶν. » 
Κατὰ τί δὲ ἄρα xo ἐπιτιμᾶν ἐγνώχασι τῇ οὕτως 
ὀρθῇ xax ἀχριδεστάτῃ xal οὐδαμόθεν ἐχούσῃ τὸ εὑ- 
θύνεσθαι πίστει, ἤγουν τῇ τῆς πίστεως ὁμολογία ; 
B. Ναὶ, φασίν. Ἐπιτιμήσομεν γὰρ εἰκότως τῇ τοῦ 
ὁμοουσίου λέξει, χαινοφωνουμένην τε xal ἄγραφον 
εἶναι διαδεδαιούμενοι, τουτέστι, ταῖς θεοκνεύστοις 
οὐχ ἐγχειμένην Γραφαῖς. 

Α. ᾿Ανοητότατά γε ταυτὶ φαῖεν àv, ὦ ἐταῖρε. 
Αυπεῖ γὰρ ἡ λέξις τὸ σύμπαν οὐδὲν, ἔνθαπερ ἂν 
ὅλως ἀληθὲς ὑπάρχῃ τὸ ἐξ αὐτῆς δηλούμενον. Ἦ γὰρ 
οὐχὶ δοίης ἂν εἶναι χαὶ αὐτὸς ἀληθὲς ὅ φημι; 

Β. Καὶ μάλα. 

.Ά. Σχόπει δὴ οὖν, εἰ μὴ χαὶ ἑτέρας τῇ τοῦ Θεοῦ 
dett τοιαυτασί πως φωνὰς ἐφαρμόττειν ἔσθ᾽ ὅτε 
χατειβίσμεδα,, καίτοι τοῖς ἱεροῖς τε xal θείοις οὐχ 
ἐγνωσμένας Γράμμασι.᾽ 

B. Τὰς ποίας δὴ φής; 

Α. "Aga γὰρ, εἴ τις ἀσώματόν τε χαὶ ἀσχημάτι- 
στον, ἄποσόν τε xal ἀμέγεθες ὀνομάσαι τὸ Θεῖον, 
ἐξοίχοιτο ἂν τοῦ πρέποντος ὁ λόγος αὐτῷ ; Εἰ δὲ δὴ 
καὶ ἀπεριόριστον, χαὶ ἀθασίλευτον λέγοι, οἰηθείη τις 
ἂν εἰπεῖν τῶν ἀναγχαίων οὐδὲν, καίτοι δοξάζοντα 
«τἀληθῆ ; 

B. Καὶ μὴν λῆρος ἂν εἴη τοῦτό γε. 

Α. Τί οὖν ἔδει μᾶλλον αὐτοὺς προχειρότατα χιν- 


ctorum scripta depascentes; quorum vicem dolere 
videtur Sapientia ipsa his verbis : «O vos, inquit, 
qui dereliquistis vias reclas, abeundo in vias tene- 
brarum, qui ltamini in malis, et gaudetis in ever- 
sione mala, quorum semitze prav:e, οἱ flexuosie viae 
eotum ??, ) 


ἃ. Praclare. Illos quippe lugere una cum Jeremia 
propheta maxime decuerit, his verbis : « Quis da- 
bit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacry- 
marum, et plorabo populum istum die ac nocte *?? ; 
Qui enim in fraudem et corruptelam, et profaua 
mendacia, cum veritatis cognitione frui liceret, 
stulte incubuit, annon demum luctu dignus est? 
« Et ex nobis quidem prodierunt, ut scripsit sanctus 
quidam Salvatoris discipulus ; sed non erant ex no- 
bis : si enim fuissent ex nobis, nobiscum utique 
mansissent **, » Quid est autem in quo carpere so- 
lent tàm rectam et accuratam, et inculpatam prorsus 
fidem, seu fidei 391. confessionem ? 


B. Est prorsus, inquiunt. Jure euim reprehende- 
mus ὁμοουσίου vocabulum, asserendo recens exco- 
gitatum esse, el non scriptum, hoc est, in Scripturis 
divinis nequaquam reperiri. 

À.. Swiltissime h»c dixerint, amice. Nihil enim 
officit vocabulum, ubi verum plane est id quod illo 
significatur. Annon id verum esseipse quoque fa- 
teberis ? 

B. Maxime. 

À. Vide ergo num alias quoque ejuscemodi voces 
Dei nature accommodare quandoque soleamus, 
quamvis sacris ac divinis Litteris incognitas. 


B. Quasnam? 

A. Anenim si quis incorporeum, et figuras, quan- 
litatis et magnitudinis expertem, Deum nominet, 
absurde locuturus est? Quod si praterea loco mi- 
nime circumscribi, et nullius imperio subditum esse 
dicat, num existimabis nibil eum ad rem loqui, 
licet vera sentiat? 

B. Certe quidem nugari hoc esset. 

A. Cur igilur illi potius praecipiti quadam auda- 


δυνεύοντας μειραχιωδῶς ἐπιτιμᾷν τῷ ὁμοουσίῳ «b p cia consubstantialis vocabulum pueriliter reprehen- 


ξένον xai ἄηθες τῆς οὕτως εὐσημοτάτης xal ἐμφιλο- 
σόφου λέξεως χαταγράφοντας, xaltot πράγματος 
ἀληθοῦς ὄντος τε xal ὁμολογουμένου, παρά γε τοῖς 
τὰ θεῖα σοφῶς ἐξηχριθωχόσι χαὶ πεπαιδευμένοις 
μυστήρια, ὡς ἐξ αὐτῆς ἀναφὺς τῆς οὐσίας ἡμῖν τοῦ 
Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, οὐχ ἔχφυλος ἔσται χατὰ τὸ 
αὑτοῖς εὖ ἔχειν δοχοῦν, οὔτε μὴν ὀθνεῖος τοῦ γεγεν- 
γηχότος, ἀλλ᾽ ὁμοούσιός τε αὐτῷ, σύμμορφός vs xai 
ὁμοφυῆς; ᾿Απερυθριάσω γὰρ οὐδαμῶς τὸ ἀπάσῃ 
χεχρῆσθαι λέξει πρὸς τὴν τοῦ χαλῶς τε xal ἀληθῶς 
ἔχοντος τελούσῃ δήλωσιν. Γένους μὲν γὰρ xai δια- 
φορᾶς εἰδοποιοῦ παντελῶς τὸ Θεῖον ἀνῴχισεαι " ἀλλ᾽ 
15-15. 


84 l'rov, 11, ? Jerem. ix, 1. 


dunt, vocem significantissimam, et cumprimis phi- 
losophicam, tanquam peregrinam et insolitam con- 
tíinuo proscribentes, quamvis res vera ac manifesta 
sit apud eos qui divina sapienter expenderunt didi- 
ceruntque mysteria, quod Filius ex ipsa Dei et Pa- 
tris substantia nobis genitus, non diversi generis 
sit, ut ipsi putant, neque alienus a Genitore, sed ipsi 
consubstantialis, et conforinis, ejusdemque naturze? 
Nequaquam enim me pudebit quoeunque vocabulo 
uti quod ad verum rectumque significandum condu- 
cat. Deus siquidem supra genus ac differentiam 
specificam omnino constitutus cst ; scd si rojicere 


*v 1 Joan. i1, 19. 


61: 


S. CYRLLI ALEXANDRINI ΔΠΟΊΠΕΡ. 


672 


velimus ea per quz vel ad exiguam cognitionem su- Α εἰ παραιτεῖσθαι μέλλοιμεν τὰ δι ὥνπερ ἄν τις xlv 


prem: substantiz vocetur aliquis, ex eo increduli et 
imperiti eriinus, et quis naturalis ac verus Deus sit 
prorsus ignari, « sed quodammodo fluctuantes, atque 
omni venio huc et illuc agitati, » sicut scriptum 
est 35, Si vero ex parte cognoscere et videre sal- 
tein. it speculo et :2nigmate ** prorsus contemnaimus 
ac rejiciamus, surdis utique et sensu destitutis lapi- 
dibus omnino similes erimus. 


sn. Lelluris inutile pondus, 


399 ut e Grecis poeta quidam cecinit. 

B. Atenim, inquiunt, ubinam Scriptura consub- 
staniialis voce utitur? 

A. Eodem revolvi orationem nostram cogis, 
amice. Ubi εἰ nuncupavit illum universi Deum, 
incorporeum, figurz expertem, incircumscriptum, 
et nullius imperio subditum? At is natura hac est, 
velint nolint ipsi. Si ergo recte sentiinus, non exe 
cludenda suut ea vocabula quz ad veritatis cogni- 
tionem attinent. Numquid enim mentitum Deum 
putaverint, in eo quod Mosi ait : « Ego sum qui 
sum **? » lloc enim est meum nomen, inquit, et 
memoriale xternum in generationes generationum. 
Sed non arbitror illos eo vecordize prolapsos, ut in 
animum iuducere audeant Deum non esse qui est. 
Est enim. revera ὧν : illudque nomen ei soli proprie 


ac peculiariler convenit, licet ad alia forsan abu- C 


sive traducatur. Ex hioc vero, οὐσίας quoque vocem 
formasse veteres dicimus, idque jure optimo, ita ut 
licet aliquis ὁμοφυᾶ et ὁμοούσιον Patri Filium esse 
dicat, nequaquam illum insolens vocabulum con- 
fiuxisse censeamus, sed ejusmodi dictione uti, qui 
primam sedem, ut ita loquar, obtinet in sacra 
Scriptura. Nomina enim derivativa in semetipsis 
utique non hzrent ut in loco proprio, sed e prima 
veluti radice et primitivo nata sunt. Quainobrem si 
vocabulum illud ὁμοούσιον, a sacra consuetudine ct 
usu alienum esse contenderint, in verum ac legiti- 
mum derivandarum dictionum modum utique pec- 
cant, Ex ὄντος enim flt οὐσία, et ὁμοούσιον. Tanta 
autem imperitia cum laborent, una cum hac voce 
tollunt quoque creteras per quas nobis liceat per 
speculum certe et enigma contemplari, et subtiles 
divinitatis imagines animo concipere. 


γοῦν εἰς βραχεῖαν χαλοῖτο γνῶσιν τῆς τὰ πάντα 
ὑπερχειμένης οὐσίας, ἄπιστοί τε χαὶ ἀμαθεῖς τοῦν- 
πκεῦθεν ἐσόμεθα, τίς μὲν ὁ φύσει xal ἀληθῶς ὑπ- 
ἀρχει Θεὸς οὐδαμόθεν ἐχπαιδευόμενοι, « κλυδωνιζό- 
μενοι δὲ ὥσπερ xal περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ, » 
χατὰ τὸ γεγραμμένον. Καταδείσαντες δὲ, χαὶ διω- 
σάμενοι, xat τοῦτο εἰσάπαν, τὸ χἂν γοῦν ἐν ἐσόπτρῳ 
χαὶ αἰνίγματι βλέπειν, xoi γινώσχειν ix. μέρους, 
χωφοῖς τε χαὶ ἀναισθήτοις ἐν ἴσῳ που πάντες ἐσόμεθα 
λίθοις, 


. ἐτώσιον ἄχθος ἀρούρης, 


«. 9 e * 


καθάπερ τις ἔφη τῶν παρ᾽ Ἕλλησι ποιητῶν. 


B B. ᾿Αλλὰ γὰρ, ποῦ, φασὶν, ἡ Γραφὴ τὸ ὁμοούσιον 


λέγει; 

A. Ἐπὶ τὸν αὐτὸν ἡμᾶς ὑπονοαστῆσαι λόγον ἀνα- 
πείθεις, ὦ τᾶν. Ποῦ γὰρ ὠνόμασε τῶν ὅλων Θεὸν, 
ἀσώματόν τε χαὶ ἀσχημάτιστον, xal ἀκεριόριστον 
xai ἀδασίλευτον ; ᾿Αλλ᾽ ἔστι ταῦτα τῇ φύσει, xal 
οὐχ ἐχόντων ἑχείνων. Εἴπερ οὖν ἐλοίμεθα φρονεῖν 
ὀρθῶς, παραιτητέον οὔτι πον τὰ εἰς ἐπίγνωσιν τῆς 
ἁληθείας τελοῦντα τῶν ὀνομάτων. "Apa γὰρ οὐχ οἰη- 
θεῖεν ἂν οὐ Ψευδοεπῆσαι τὸν Θεὸν, τὸ, « "Epi εἰμι 6. 
ὧν, » πρὸς τὸν ἱερὸν εἰ λέγοι Μωσέα ; Τοῦτο γάρ 
μού ἔστι τὸ ὄνομα, φησὶ, χαὶ μνημόσυνον αἰώνιον 
γενεῶν γενεαῖς. ᾿Αλλ᾽ οἶμαί γε δεῖν, μὴ ἂν εἰς τοῦτο 
χκατολισθεῖν ἀποπληξίας αὐτοὺς, ὡς μηδὲ ὅτι ὧν 
ἐστιν ὁ Θεὸς, χατατολμῆσαι φρονεῖν. Ὧν γάρ ἐστιν 
ἀληθῶς, ὧδέ τε χαλεῖσθαι πρέποι ἂν αὐτῷ τε καὶ 
μόνῳ χυρίως τε χαὶ ἰδιχῶς, εἰ xat xa0' ἑτέρων 
διάττοι τυχὸν ὡς ἐν χαταχρήσει τοὔνομα. "Ex δὲ τυ» 
τουῖ, xai τὸ τῆς οὐσίας ὄνομα τοῖς ἀρχάιοτέρδες ἐκ- 
πεποιΐσθαί φαμεν, χαὶ μάλιστα εἰχότως, ὥστε εἰ 
xai τις ὁμοφυᾶ τε xai ὁμοούσιον εἶναι λέγοι τῷ Ha- 
τρὶ τὸν Υἱὸν, οὐχ ἀσύνηθές τι χεχαινουργηχὼς ὡς ἐν 
ὀνομάτων θέσει νοοῖτ᾽ ἂν ἡμῖν, ἀλλ᾽ ἵν᾿ οὕτως εἴπω- 
μεν, τὰς πρώτας ἕδρας ἐχούσῃ παρά γε τῇ θεοπνεύ- 
στῳ Γραφῇ, τῇ τοιᾷδε λέξει χρήσεται. Τὰ γάρ τοι 
τῶν ὀνομάτων εἰς παραγωγὴν ἡγμένα, οὐχ αὑτά πο ᾿ 
πάντως ἐφ᾽ ἑαυτοῖς διερήρειστα' χατὰ θέσιν ἰδίαν, 
pins δὲ ὥσπερ ἐξέφυ τῆς πρώτη; xat ἐν ἀρχαῖς. 
Εἰ τοίνυν ἔξω τριθῆς τε xai συνηθείας τῆς ἱερᾶς, τὸ 
ὁμοούσιον εἶναι διισχυρίσαιντο, μάλιστα μὲν ἀδι- 
χοῦσι τῆς τῶν ὀνομάτων παραγωγῆς τὸν εὐφυᾶ τρό- 
mov. "Ex γάρ τοι τοῦ ὄντος, οὐσία καὶ ὁμοούσιον. 
᾿Αμαθαίνοντες δὲ οὕτω λίαν, συναναιροῦσιν αὑτῷ 


xaY τὰς ἑτέρας φωνὰς, δι᾽ ὧνπερ ἂν ἡμῖν ὑπάρξαι τὸ, x&v. γοῦν δι᾽ ἐσόπτρυν καὶ αἰνίγματος χαϑορᾷν, 
xai ἰσχνὰς τῆς θεότητος φαντασίας εἰσδέχεσθαι τὸν νοῦν. 


B. Quid vero, si non ὁμοούσιον quidem Patri Fi- 
lium, sed potius ὁμοιούσιον esse dicant? 

A. Noa recte dicent, o bone, sed ipsi primum 
secum dissentire deprebendentur, rejecto malitiose 
hoc vocabulo, quasi minus exstet in Scripturis. Etsi 
euim ὁμοούσιον Filium, aut si non hoc quidem, sed 
ὁμοιούσιον ex coruin mente dicendum esse quispiam 


9.5 Ephes. iw, 14... IE Gor. xin, 12. 


B. Tí γὰρ el μὴ ὁμοούσιον μὲν τῷ ΠΙατρὶ τὸν 
Yiby, λέγοιεν δὲ μᾶλλον, ὡς ἔστιν ὁμοιούσιος ; 

Α. Οὐχ ὀρθῶς ἐροῦσιν, ὦ τᾶν, ἀλλὰ πρῶτον μὲν 
αὐτοὶ πρὺς ἑαυτοὺς ἑτερογνωμοῦντες ἁλώσονξμαι, 
χαχουργότατα παραιτούμενοι τὴν λέξιν ὡς ἄγραφον. 
Εἴτε γὰρ ὁμοούσιον τὸν Υἱὸν, χἂν εἰ τοῦτο μὲν οὗ" 
δαμῶς, ὁμοιούτιον δὲ χρῆναι λέγειν, κατὰ τὸ ἐκείνοις 


** Exod. ii, 14. 


0:3 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS I. 


074 


δοχοῦν, olovtó τις, οὐδὲν ἧττον ἡμῖν δι᾽ ἀμφοῖν τὸ Α existimet, nibilominus tamen nobis per utrumque 


«ἧς οὐσίας ὄνομα παρειστρέχει. Καταχιδδηλεύοντες 
δὲ τὴν φωνὴν, φημὶ δὴ τὸ ὁμοούσιον, νόθην, xai 
ἡμαρτημένην, καὶ τοῖς ϑείοις Γράμμασιν ἀπῳδὸν, 
καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν τοιῶνδε χαταχεχραγότες προσ- 
ίενται πάλιν αὐτὴν, χαὶ ταῖς ὅτι μάλιστα δοχιμωτά- 
ταις ἐγγράφουσιν. Ἢν ἄρα τις ἐφίῃ λέγειν αὑτοῖς 
ὁμοιούσιον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, εἶτα τί σοι δρᾶν οἱ 
τοιοῦτοι δοχοῦσιν ἄν: 

B. Οὐ μετρίως ἀδιχεῖν, χαὶ τὴν ἐκ τῆς λέξεως 
κατακεφριχέναι δύναμιν, ἅτε δὴ γενναεῶς τε xal 
μάλα σαφῶς ὑποφαινούσης τὸ ἀληθές. 

A. Μὴ ἑτέρως ἔχειν ὑπολάθῃς f| οὕτως, ὦ xdv: 
νεανιευόμενοι δὲ ὥσπερ ἐπὶ ταῖς σφῶν αὐτῶν ἀθυρο- 
στομίαις, καὶ τοῖς τῶν ἰδίων καθηγητῶν ἀνοσιωτά- 
τοῖς δόγμασι, τῆς μὲν πρὸς τὸν Θεὸν xai Πατέρα 
σχέσεώς τε xal οἰχειότητος φυπσιχῆς ἐχχόπτουσι τὸν 
Υἱὸν, ἐξειχονισμὸν δὲ μόλις καὶ ὁμοίωσιν αὐτῷ τάχα πον 
καὶ ἐποιχτείροντες, ἐφιᾶσιν ἔχειν, ἵν᾽ ὁρῷτο λοιπὸν, 
: tiov κατ᾽ εἰχόνα διεχτισμένων, f| γοῦν χατὰ τρόπων 
φοιότητα διαπεπλασμένων, ὡς πρὸς τὸ θεῖόν τε καὶ 
&xfpatov xáAlo;, ὀλίγα διενεγχών. 

B. Πῶς λέγεις ; 

A. Οὐ γὰρ ἑπαῖεις, ὦ τᾶν, διαχελενομένου τε xal 
μάλα ἐναργῶς φάσχοντος τοῦ Χριστοῦ" « Γίνεσθε 
οἰχτίρμονες, χαθὼς xai ὁ Ilaznp ὑμῶν ὁ οὐράνιό; 
isi 

B. Ναί. 

A. "Ap οὖν ob συνίης, ὅτ: καὶ τρόπων ἡμᾶς 


ποιότης διαμορφοῖ, xat οἷονεί πως ὁ θεῖος ἡμῖν ἐν- C 


, θλίδεται χαραχτὴρ, διὰ τῆς xac ἐνέργειαν ἀρετῆς: 
ΣΧρῆμα γὰρ ἀγαθὸν ἀπαραποιήτω; τε χαὶ οὐσιωδῶς 
τὸ Θεῖον᾽ ποῦτο δὲ, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς κατὰ μίμησιν εἴη 
ἂν τῶν τῶν ἐνδεχομένων, ἐξ ἐθῶν θεᾶσθαι χαὶ τρόπων, 
πρραιρετιχὴν εἰ ποιοίμεθα τὴν ἐφ᾽ ἅπασ! τοῖς τεθαυ- 
μασμένοις ἔφεσίν τε χαὶ προθυμίαν. Οὐ γὰρ δὴ που 
νομιοῦμεν, εἰ νοῦ χαὶ φρενῶν ἐσμεν ἐν χαλῷ, τοὺς 
τὸν θεῖον ἔχοντας ἐξειχονισμὸν ἐν ἰδίαις ψυχαῖς, τῇ 
τῶν ἐθῶν ποιότητι διαστίλθοντα, τὴν πρὸς αὑτὸν 
ἐμφέρειαν ἔχειν οὐσιώδη τε χαὶ ἀμετάστατον, χαὶ 
εἰς πᾶν ὁτιοῦν ἰσομέτρως τῶν ἐχείνῳ προσόντων, 
φ«ροήχουσάν τε χαὶ ἐχτεινομένην᾽ ἐπεὶ χαθ᾽ ἡμᾶς 
αὑτοὺς τὸ Θεῖον εἶναι δώσομεν, οὐδενὸς τὸ παράπαν 
διατειχίζοντος εἰς διαφοράν. Ἐχτίσμεθα γὰρ κατ᾽ 


tendit vox οὐσίας. llli autem adulterantes vocem, 
nimirum ὁμοούσιον, postquam eam spuriam 393 
et depravatam, ac divinis Litteris absonuam es:e, 
nihilque non ejusmodi vociferati sunt, rursus eam 
admittunt, et inter probatissimas ascribunt. Si quis 
ergo permittat ipsis dicere Filium esse Patri óuot- 
οὕσιον, quid hi tibi demum facere videntur? 


B. Non mediocriter peccare, et vim istius vocig 
pertimescere, quippe qua egregie et clare adinodum 
veritatem demonstret. 

À. Ne aliter rem esse putes, e boue : quin effreni 
sua lingua, et suorum doctorum impiis dogmatis 
juveniliter elati, relationem et habitudinem natura- 
lem erga Patrem Filio adimunt, et vix similitudinem 
2c figuram, si Deo placet, idque miseratione qua- 
dam habere sinunt, ut demum videatur parum ab 
iis differre qua ad imaginem creata, aut sane pro 
qualitate morum ad divinam et incorruptam pul- 
chritudinem quodammodo sunt efformata. 


B. Qui tu istud ais? 

A. Nonne audis, amice, Christum jubentem, et 
clare dicentem : « Estote misericordes, sicut et Pa- 
ter vester qui in coelis est 377.» 


B. Auio., 

À. Numquid ergo intelligis morum qualitate nog 
Deo counformari, ae divinum veluti characterem 
exercitatione virtutis in nobis exprimi? Deus 
enim res vere bona est ac substantialiter : tales 
autem per imitationern ex virtute ac moribus etiam 
nos videri poterimus, si sponte et alacri.animo in 
preclara quaque feramur, Non enim certe putabi- 
mus, $i recta mens nobis est, eos qui Dei effigiem 
in animis suis liabent morum qualitate relucentenm, 
sinilitudinein habere cum ipso substantialem, et 
immutabilem, et ad omnes ejus naturales proprie- 
tates qualiter accedentem, siquidem Deum simi- 
lem nobis esse admitteremus, nullo intercedente dis- 
crimiue. Conditi enim sumus ad imaginem et simi- 
litudinem ipsius *5. Sed non ita res est : multum 
abest : iufinito quippe intervallo distamus. Nos enim 


εἰχόνα xai ὁμοίωσιν αὐτοῦ. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν ὧδε ἔχοι D simplices natura haud sumus : Deus autem simplex 


«Uta, πολλοῦ Ye xaX δεῖ᾽ μυρία γὰρ ὅσα τὰ μεταξύ. 
Ἡμεῖς μὲν γὰρ, οὐχ ἁπλοῖ τὴν φύσιν, τὸ δέ γε Θεῖον, 
ἀκλοῦν χαὶ ἀσύνθετον χομιδῇ, πλουτεῖ δὲ αὐτὸ τὸ 
καντέλειον ἐφ᾽ ἑαυτῷ, δεηθὲν οὐδενός. Σωματιχὴ δὲ 
κᾶσα σύγχειται φύσις Ex. μορίων τινῶν, εἰς ἑνός τι- 
γος τοῦ τελείως ἔχοντος συνθεόντων πλήρωσιν. Καὶ 
ἡμεῖς μὲν ἐχ γῆς, χατά γε τὴν cápxa, φθαρτοὶ χαὶ 
εὐμάραντοι, χλόοις ἐν ἴσῳ, χαὶ χρίνοις ἐξειχασμένοι 
tol; ἐν ἀγρῷ. Θεὸς δὲ τούτων ἀνῴχισται. Καὶ £5- 
παράφορος μὲν ἡ ἀνθρώπου ψυχὴ, xal ποιχίλας 
ἔχουσα τὰς μεταδολὰ:, Ex τε τῶν ἀρίστων ἐπὶ τὸ 
φαῦλον, xal ἐχ φαυλότητος αὖ πρὸ: τὸ ἀγαθόν. Πέ- 


9? Luc, vi, 96. *^ Gen. 1, 3060. 


est, οἱ in quem compositio non cadit, sed omnimo- 
dam in se perfectionem habet, nullius egeus. Cor- 
porea autem omnis natura ex partibus quibusdam 
componitur, quze ad unum aliquod integrum com- 
plendum concurrunt. 394 Et nos quidem e terra 
sumus, quod ad carnem spectat, corruptibiles, et 
marcescibiles, herbis ac liliis agrestibus similes. 
Deus autem supra hac positus. Adde quod animus 
liominis pro sua levitate varias mutationes capit a 
virtute ad vitium, et rursus a vitio ad virtutem. 
Deus autem veluti fixus in suis bonis ac stabilitus, 
ab uno in aliud migrationem non patitur : estque 


675 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEDP. 


6176 


substantialis illa stabilitas, non voluntatis et. ratio- A πῆγε ὃὲ ὥσπερ xat ἐρήρεισται Θεὸς, ἐν ἰδίοις ἀγα- 


nis. Liquet ergo in rebus creatis non esse naturalem 
cum Deo similitudinem, sed eam in actione quo- 
dammodo et morum qualitate cerni. 


θοῖς, thv ἐφ᾽ ἕτερα μεταχώρησιν ὑπομένειν οὐκ 
ἀνεχόμενος * χαὶ οὐσιώδης ἡ ἑδρα!: ὁτης , οὐ mpoatpe- 
τιχῦς ἀσφαλείας εὕρημα. Πρόδηλον € οὖν, ὅτι τοῖς εἰς 


τὸ εἶναι παρενηνεγμένοις οὐ φυσιχή τίς ἐστιν ἡ πρὸς Θεὸν ἐμφέρεια, ἀλλ᾽ οἱονεί πως ἐν τῷ πράγματι, xa! 


ἐν τῇ τῶν τρόπων ποιότητι δισφαίνεται. 


B. Non abs re illud dicitur, siquidem angeli, 
qui principatum suum non servavere, Dei consortio 
exciderunt, et nos itidem ipsi, sed in natura nihil 


, daunni cepimus. Neque enim e rerum natura plane 


. 79-8 


deleti sumus, sed exsistimus porro etiam virtute 
destituti. Sed scienti: veluti cujusdam aut artis 
notitia prx nimia nostra facilitate et prociivitate in 
vitium, privati, in pristinum statum denuo revocati 
sumus per Cliristum, ἃ quo nos ad illam pulchritu- 
dinem primam et exemplarem reformamur. Neque 
vero dicimus nos ejus ope istiusmodi gloriam asse- 
qui, quasi ex bumana in aliam naturam transeamus, 
sed quod ex malis moribus ad meliorem frugem ac 
mentem Lransferamur. 


A. lgitur obscurum non est, IHlerinia, quod tam- 
etsi diviuz: imaginis characteres in nobis elucent 
alacri mente ad bene agendum contendentibus, sic- 
ut ipse modo quoque confessus es, non tamen 
iidem per omnia cum Deo sumus, ob similitudinem 
cum ipso. Nihil enim prohiberet, si res ita essel, 
quominus ejusdem essemus uaturz cum Opilice. Quae 


enim ad invicem referuntur, et omnimodam simili- C 


tudinem inter se habent naturalem, nulla, opinor, 
ratio a naturali inter se commumnione sejunget. Án- 
non enim similis est secundum naturam angelus 
angelo, et liomo alteri homini ? 


B. !!a planc. 


A. ltaque vox dic ὁμοούσιον, quamvis iden. 
titatem naturalem imprimis signilicet, ceu futili 
pratermissa, homines perverse, mentis admittunt 
quidem libentissime eam quam excogitaruut , 995 
nimirum ὁλοιούσιον, externam similitudinem  Ver- 
bo aflingentes, et per sumipam vafritiem. oceul- 
tantes blasphemiam, et Deum, et Filium nomi- 
hant, necnon Servatorem el Redemptorem, neque 
secundum naturam Filium, neque secundum ve- 
ritatem Deui esse ipsum, niiseris nescio quibus 
ratiuuculis persuasi, quas ex sxculari sapientia col- 
liguut, eum deinum quantum jn se 651 inter homi- 
nes propositi ac voluntatis similitudine ad Dei ima- 
ginem formatos, el iuter creaturas miseri conscri- 
bunt, nihil veriti universitatis Opificem, ὁμοούσιον 
quidem euin non esse dicentes, sed ópotouctov. Αἱ 
cur demum, quzret aliquis, rejecto ὁμοουσίον voca- 
bulo, et tanquam peregrino et insolenti repudiato, 
nou illaudatutu. dimittitis eum qui ὁμοιούσιον vobis- 
cum dixerit ? Opinor ad loc ipsos lizsuros. Quippe 
difficile non erit intelligere vel si taceant, ὁμοουσίου 
significationem ipsos reformidare et  adulterare, 
non quod 4 nobis, ut arbitrantur ac dicunt, ex di- 


B. Οὐχ ἂν ὁ λόγος ἡμῖν ἁμάρτοι τοῦ mpéttovrto-, 
ἐπεί τοι διώλισθον μὲν τῆς πρὸς Θεὸν οἰχειότητος, 
ἀγγέλων τε οἱ μὴ τηρήσαντες τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν, καὶ 
μὴν καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, ἡδικήμεθα. δὲ εἰς τὴν φύσιν 
οὐδέν. χάμεθα γὰρ οὐδαμῶς εἰς τὸ μὴ ὑπάρχειν 
ὅλως, ἀλλ᾽ ἐσμὲν xal δίχα τοῦ χεχτῆσθαι τὴν ἀρε- 
τὴν. Ἐπιστήμης δὲ οἱονεί πώς τινος xat τέχνης εἴ- 
ὃησιν, EX τῆς ἄγαν ῥᾳστώνης xal τῆς εἰς φαυλότητα 


Β ῥοπῆς, ἀπημποληχότες, χεχλήμεθα πάλιν εἰς ἀνά- 


ληψιν τῶν πάλαι διὰ Χριστοῦ πρὸς ἐχεῖνο μεταπαι- 
δεύοντος ἀναμορφοῦσθαι τὸ χάλλος, τὸ πρῶτόν τε χαὶ 
ἀρχέτυπον. Καὶ οὔ τί πού φαμεν, ὡς εἰς ἑτέραν τινὰ 
φύσιν ἐξ ἀνθρωπότητος μεταθρώσχοντας, ἐφιχέσθαι 
τῆς τοιαύτης δίδωσιν εὐχλείας, ἀλλ' kx προαιρέσεως 
μοχθηρᾶς ἐπὶ τὺ ἐλέσθαι δρᾷν καὶ φρονεῖν τὰ ἀμείνω 
μεθορμιζομένους, 

A. Οὐχοῦν, οὐχ ἀτυμφανὲς,  Ἑρμεία, ἐπὶ [2p. 
ἐπεὶ] τῆς θείας ἡμῖν εἰχόνος οἱ χαραχτῆρες ἑλλάμ- 
ψουσι, γενευχόσι προθύμως ἐπὶ τὸ δρᾷν ἐλέσϑαι τὸ 
ἀγαθὸν, χαθὰ χαὶ αὐτὸς διωμολόγηκας ἀρτίως, οὐκ 
ἀπαράλλαχτοι πρὸς Θεὸν ἡμεῖς διὰ τὴν πρὸς αὑτὸν 
ὁμοίωσιν. ᾿Απεῖρξε γὰρ ἂν οὐδὲν, εἴπερ γε ἔχει χατὰ 
τὸ ἀληθὲς, τῆς αὐτῆς ἡμᾶς εἶναι φύσεως τῷ Δη- 
μιουργῷ. Τὰ γάρτοι πρὸς ἄλληλα τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν 
ὁμοίωσιν ἔχοντα φυσιχὴῆν, οὐδεὶς ἄν, οἶμαξ που, τῆς 
πρὸς ἄλληλα φυσικῆς οἰκειότητος ἀποτεμεῖ λόγος. Ἡ 
γὰρ οὐχ ὅμοιος κατὰ φύδιν, ἄγγελος μὲν ἀγγέλῳ τυ- 
χὺν, ἄνθρωπος δὲ ἑτέρῳ τῳ τῶν χαθ᾽ ἑαυτόν : ἡ 

B. "Q6: ἔχε:. 


A. Ταύτῃ τοι τὸ ὁμοούσιον, χαΐίτοι ταυτότητα φυ- 
σιχὴν εὖ μάλα κχαταδηλοῦν, παρέντες ὡς ἕωλον, ol 
μόνα φρονοῦντες τὰ διεστραμμένα, προσίενται μὲν 
ἥδιστα τὸ σφίσιν ἐξευρη μένον, φημὶ δὴ τὸ ὁμοιού- 
σον, τὸν θύραθεν ἐξειχονισμὸν ἐπιῤῥιπτοῦντες τῷ 
Λόγῳ, χατασχιάξοντες δὲ πανούργως τὴν χατάῤῥῃ 
σιν, xal Θεὸν xal Υἱὸν ὀνομάζουσι, χαὶ μὴν xal Σω-᾿ 
τῆρα χαὶ Λυτρωτὴν, μήτε χατὰ τὴν φύσιν Yibw, 


D μὴτε χατὰ τὴν ἀλήθειαν Θεὸν ὑπάρχειν αὐτὸν ἐξ 


ἀθλίων τινῶν ἀναπεπεισμένοι σχεμμάτων ἃ παρὰ 
«ἧς ἐν χόσμῳ σοφίας συλλέγουσι, συντάττουσι δὲ τό 
γε ἦχον εἰς αὐτοὺς οἱ δείλαιοι τοῖς ἐξ ὁμοιότητο; 
προαιρετιχῆς μεμορφωμένοις πρὸς Θεὸν, xai τῇ 
χτίσει συγχατοαγράφουσι, χαταπεφριχότες οὐδὲν τὸν 
κῶν ὅλων Δημιουργὸν, ὁμοούσιον μὲν οὐχ εἶναι λέ- 
γοντες, ὁμοιούσιον δέ. Καίτοι τί δήποτε, xav μάλα 
εἰχότως, ἔροιτ᾽ ἄν τις αὐτοὺς, διωθούμενοι τὴν λέ- 
Ev, χἂν τὸ ἄηθές τε xai ξένον χατηγοροῦντες etie 
οὐχ ἀθαύμαστον ἐᾶτε τὸν, εἴπερ τις ἕλοιτο χαϑ᾽ ὑμᾶς 
ὁμοιούσιον λέγειν ; ᾿Αλλ᾽ οἶμαι πρὸς τοῦτο δια πορή- 
σειν αὐτούς. Συνιέναι γε μὴν χαλεπὸν οὐδὲν, xal 
[1σ΄. χαὶ ei] αὐτοὶ μὴ λέγοιεν, ὅτι τοῦ ὁμοουσίου τὴν 
δήλωσιν ἐχδεδίασί τε xa! χιδδτλεύουσιν, οὐχ irtí- 


671 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 


073 


πεσὸν ἡμᾶς (1), χαθάπερ οἴονται χαί φασιν, ἐξ A ctione conflata sit qua in Scriptura sacra non re- 


ἀγράφου πεποίηται λέξεως, ἀλλ᾽ ὅτι τῆς ἀλτθείας 
ἐστὶ παραστατιχὴ, οὐχ ἑτέρα; εἶναι φύσεως τὸν 
Υἱὸν ἀποφαίνουσα, πλὴν ἐξ αὐτῆς ἀληθῶς τῆς τοῦ 
Θεοῦ χαὶ Πατρός. ᾿ 

B. “Αριστα ἔφης. 


Α. Ἐπιλελῆσθαι γὰρ οἶμαϊ, κατά γε τὸ εἰχὸς, 
τοὺς θεομαχεῖν ἡρημένους τῆς τοῦ Ξωτῆρος φωνῆς, 
διαῤῥήδην ἀναχεχραγότος, ὡς τῆς ἀῤῥήτου φύσεως 
εἴη καρπὸς, xoY οὐχὶ τῆς εἰς τὸ elvat παρενηνεγμέ- 
νης, xal τὴν ἐν χρόνῳ λαχούσης ὕπαρξιν. ει Ἐγὼ 
γὰρ, ἔφασχεν, οὐχ εἰμὶ Ex τοῦ χόσμου τούτου" ὑμεῖς 
ix τοῦ χόσμου τούτου ἐστέ. » Καὶ αὐ 4 Ὑμεῖς ix 
τῶν χάτω ἐστὲ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί, » Καὶ μὴν καὶ 
ὁ σοφὸς Ἰωάννης γράφει περὶ αὐτοῦ" ε« Ὃ ἄνωθεν 


ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων ἐστί, » Τί γὰρ ἂν εἴη τὸ D 


ἄνωθεν, ἣ ὅτι που πάντως: ἐχ τῆς ἀνωτάτω χαὶ 
ὑπερανισχούσης τὰ πάντα φύσεως; Τί 6b τὸ ε μὴ 
εἶναι ἐχ τοῦ χόσμον, » ἣ ὅτι τῆ: πρὸς πᾶν ὁτιοῦν 
τῶν Ὑενητῶν ὁμοφυΐας ἀπήλλαχται, κηγὴν ἔχων 
μόνος τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα Θεόν; ᾿ 

B. Et δὲ δὴ βούλοιντο τὸ ἅἄγωθεν,, οὐχ οὕτω voci- 
σθαι δεῖν, χαθὰ νῦν ἔφης αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ ἐχ τῆς 
χάτω xal κερὶ τὴν γὴν ἀνθρωπότητος, ἀλλ᾽ ἢ ἐξ οὐ- 
ρανοῦ τυχὸν, ἣ Ex φύσεως ἑτέρας, πολὺ τὸ μεῖξον, ἣ 
χαθ᾽ ἡμᾶς ἐχούσης, τί φαῖμεν ἂν xal πρὸς τοῦτο 
ab coi, ; 

A. Τί δὲ ἕτερον ἣ τοῦτο ; Καὶ τί τὸ ἐξαίρετον ἐν 
τῇ τοῦ Υἱοῦ καταθρήσαι τις ἂν φύσει τέ xal δόξῃ, 


periatur, sed quod veritatem repraesentet, demon- 
strando non esse alterius naturze Filium, quam ex 
ipsa vere Dei ac Patris natura. 


B. Optime dicis. 


À. Puto enim Dei hostes quantum conjicit ani- 
mus, oblitos esse vocis Salvatoris palam et aperte 
profitentis, se natur:e ineffabilis fructum ac fetum 
esse, non create. aut in tempore producte. « Ezo 
enim, inquiebat, non sum de hoc mundo : vos de 
hoc mundo estis**, » Et rursus : « Vos de dcorsum 
estis, ego de supernis sum *. » Quinetiam sapiens 
ille Joannes de eo scribit : « Qui desursum venit, 
super omues est *. » Quid enim sibi vult, « desur- 
sum, » nisi quod est ex suprema et qu» omnibus 
rebus excellit natura? Quid vero, « non esse de 
mundo, » nisi quod nullam proraus habet cum re- 
bus creatis natura identitatem, cum solus funtem 
habeat suum Patrem Deum? 


B. At certe si velint illud desursum non sic 
intelligendum esse, quemadmodum ipse nunc dixisti, 
sed quod non sit ex inferiore ac terrena humani- 
t21e, sed vel de collo aut altera forle natura quae 
nostrz longe przecellat, quidnam ad hoc porro illis 
respondebimus ? 

À. Quid aliud quam istud? An quid eximii in Fi- 
lii natura et gloria spectare licebit, si 396 ta!'em 


εἰ τῇδε ἔχειν ἐροῦσι, χαθὰ xal νοεῖν ἐγνώχασιν; "H κα Filium esse dicent, qualem sibi fiuxeruut?. Aunon 


“χὰρ οὐχὶ χαὶ ἔχαστος τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ἄνωθέν 
« ἐστι, xal ὡς ἡμᾶς ἔρχετα', τουτέστιν ἐξ οὐρα- 
νοῦ ; Ἐν ἀμείνοσι δὲ πρλὺ λίαν ἢ καθ᾽ ἡμᾶς, χατά γε 
τοὺς ἑνόντας τῇ φύσει λόγους, Θρόνος τε xat Ἐξου- 
σία, xaX Κυριότης, xal αὐτὰ τὰ Σεραφίμ; Εἰ μηδὲν 
οὖν ἄρα τὸ ὑπερχείμενον ἐν Υἱῷ, ἀλλ᾽ ἐν τουτοισὶ 
xai αὑτὸς τοῖς φυσιχοῖς ὁρῷτο μέτροις, διοίσει μὲν 
δὴ. χαθάπερ iqOpat, xav οὐδὲν ἔτι τῶν λογιχῶν 

πισμάτων, ἅπερ ἄνωθεν ὡς ἡμᾶς fixec χατὰ χαι- 
ροὺς, « El; διαχονίαν ἀποστελλόμενα πνεύματα λει- 
τουργιχὰ, διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτη- 
pla» * » ἑπαχτὸν δὲ ὥσπερ τὸ τῆς θεότητος ἀξίωμα 
περιχείσεται, xal ψευδομυθῆσει λέγων" € ᾿Εγώ εἶμι 
ἡ ἀλήθεια. » Ποῦ γὰρ ἣ πῶς ἀλήθεια τὸ μὴ οὕτως 
ἔχον, ὡς ὀνομάζεται παρά γε ταῖς θεοπνεύστοις Γρα- 
qal; ; Τί δὲ δὴ ὅλως xa τὸ μὴ εἶναί φασιν, ἀπὸ τοῦδε 
τοῦ χόσμου τὸν Υἱόν ; 

B. Ἐγὼ φράσω. Ὁμοούσιον μὲν γὰρ οὐχ εἶναί φατι 
τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ, τῆς γε μὴν ἀῤλίτου φύσεως οὐχ 
οἶδ᾽ ὅκως ὑπούόιδάζοντες, τετηρήχασι τὸ ἐξαίρετον 
αὑτῷ παρὰ τὴν χτίσιν. Οὐ γὰρ εἶναι λέγουσιν ὁμοφυᾶ 
τοῖς πεποιημένοις, μέσην δὲ ὥσπερ τινὰ χώραν ἐπ- 
ἔχειν, ἦτοι φύσεως ἐχθεθηχέναι λόγον, οὔτε προσεχῶς 
εἰσάπαν xal οὐτιωδῶς συνείροντα τῷ γεγεννηχότι, 
! ibid, 


** Joan. νει, 95. 3 Joan, uit, 91. 


? Hebr. 1, 14. 


enim quilibet etiam angelus desursum est, et ad nos 
venit, hoc est, de celo? Et nohis longe prastant 
quoad insitas naturae rationes, Türonus, et l'ote- 
stas, et Dominatio, et ipsa Seraphim ? Si nihil igi- 
tur excellenti:e sit in Filio, sed istis ipse quoque 
natur:z? modulis coerceri videatur, nihil differet, 
opinor, a rationalibus creaturis, qux» superne ad 
nos interdum veniunt, « in ministerium missi ad- 
ministratorii spiritus *, » eorum causa qui salutis 
hereditatem sunt consecuturi : sed ascititio dei- 
tajis honore praditus erit, mentieturque dicens : 
« Ego sum veritas *. » Ubi enim aut quomodo veri- 
tas erit, id quod tale non est, quale in Scripturis 
sacris nominatur ? Quid porro est illud, quod etiam 


D dicunt non esse de hoc mundo Filium? 


B. Exponam ego. Consubstantiglem non esse 
aiunt Deo et Patri:sed ineffabili natura nescio 
quomodo minorem facientes, quiddam ei przcel- 
lentius quam creatura tribuunt, Non enim ejusdem 
cum creaturis natur: esse dicunt, sed medium ve- 
luti quemdam locum tenere, sive natura prowler- 
gredi rationem, neque proxime Εἰ substantialiter 


* Joan. xiv, 6. 


(1) Corrupte. Legendum forte, οὐχ ὅτι πρὸς ἡμῶν, 


019 


S. CYIULLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


prorsus Patri colisrere, neque vero omnibus mo- Α οὔτε μὴν ὁλοτρόπως ἱέντα πρὸς τὸ κάτω, τουτέστιν 


dis ad id quod inferius est, hoc est ad creaturam, 
acce.lere. 

Α. ltaque si velint celare et. manifeste Filii natu- 
ram exponere, non sine rubore dicent, opinor, ne- 
que Deum esse seeundum wunaturam, neque porro 
genitum, Nam si de substantia Dei ac Patris pro- 
dierit, rursus autem, rerum creatarum naturam 
exsuperet, Deus verus esse pro certo desiit, nec 
intelligo qui effugere possit ut creaturis non annu- 
meretur. 

B. Recie capis. Enimvero dicunt, ut sententiam 
suam confirmeut, ipsum nuncupatum esse mediato- 
rem Dei et hominum *, non aliam ob causam, quam 
istam, ut reor. 

A. At quid his stupidius? [Inimici nostri sunt in- 
sipientes, αἱ &criptum est *. Qui enim a recto seusu 
non sinl alienissimi, qui frigidis suis commentis 
veritatis doguiata expugnare se posse credunt ? San- 
ctus eniui ille noster ac sapientissimus Paulus, imo 
vero sanctorum chorus omnis, duplicem quodain- 
modo nobis de Filio sermonem statuerunt, post- 
quam unitus est carni, id est, 897 postquam 
ho:i0 factus est secundum integram similitudinem, 
excepio solo peccato. Quocirca variam nobis my- 
steriorum 1radilionem contexentes, modo quidem 
uudum adhuc, et a creaturz conditionibus alienum, 
nosiri:eque naturz nullatenus implicitum, Unigeni- 
tum demonstrant ?* modo servi forna tautum ΠΟΙ 
obumbratum, verumtamen bonis nature sus con- 
venientibus firmiter inhzxrentem et deitatis digui- 
(ate. immutabiliter ornatum. Semper enim eodem 
modo se habere, et mutationis obumbrationeim, ac 
vicissitudinis nescire deinonstrat ille Spiritu affla- 
tus, dicens : « Jesus Christus, heri et hodie idem, 
el in sz:ecula *, » 


B. Quid ad eorum sententiam istud facit? 

À. Quod cum ad sacras Litteras par sit animum 
afferre non iguavum nec remissum, in tam sanctis 
rebus ludunt quodammodo, ἃ recta via nescio quo 
pacto digressi, et in semitam pravam dilapsi ac 
disjecti, Nam quod. vulgo fertur, viam regiam insi- 


ἐν χτίσμασιν. 


À. Οὐκοῦν εἴπερ ἕλοιντο σαφῶς xat ἀναφανδὸν εἰ- 
πεῖν τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν, ἀπερυθριάεξαντες, οἷμαὶ 
που, φαῖεν ἂν, i; οὔτε Θεός ἐστι κατὰ φύσιν, οὔτε 
μὴν γεννητός. Εἰ γὰρ ἐξοίχοιτο μὲν τῆς οὐσίας τοῦ 
Θεοῦ καὶ Πατρὸς; ἀμείνων δὲ αὖ ἣ χατὰ τὴν τῶν 
γεννητῶν ἐστι φύσιν, ἀπώλισθε μὲν ἀραρότως τοῦ 
xaT ἀλήθειαν εἶναι Θεὸν, διαφεύξεται δὲ οὐχ οἱδ' 
ὅταν τὸ ἐναβιθμεῖσθαι χτίσμασιν. 

B. Συνίης εὖ μάλα. Καὶ δὴ φάσιν ἐπαγωνιζόμενοι 
τῷ λόγῳ, μεσίτην αὐτὸν ὠνομάσθαι Θεοῦ χαὶ ἀνθρώ- 
πων, Οὐχ ἑτέρον cou χάριν, f| ὥσπερ ἐγῷμαι τού- 
τουί. 


B A. Εἴτα τί τῶν τοιούτων ἀποπληχτότερον ; Οἱ ἐχθροὶ 


ἡμῶν, ἀνόητοι, χατὰ τὸ γεγραυ μένον. Πῶς γὰρ οὐχ 
ἁπάσης εἶεν ἂν ὡς ἀπωτάτω σοφῆς xal ἀδιαδλήτου 
φρενὸς, ψυχροῖς ἐννοιῶν εὑρήμασι χαταθλεῖν δύνα- 
σθαι τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ὑποτοπήσαντες ; Ὁ 
μὲν γὰρ ἱερός τε ἡμῖν ἀληθῶς xai σοφώτατος IIau- 
λος, μᾶλλον δὲ σύμπας ὁ τῶν ἁγίων χορὸς, διττὸν 
οἷονεί πως ἡμῖν τὸν ἐφ᾽ Υἱῷ λόγον ἐγνώκασέ τε xal 
εἰσχομέζουσι, μετὰ τὸ ἐνωθῆναι σαρχὶ, τουτέστι, 

καθ᾽ ἡμᾶς γενέσθαι χαθ᾽ ὁλόχληρον ὁμοίωσιν, δίχα 

μόνης ἁμαρτίας. Τοιγάρτοι, ποικίλην ἡμῖν ἐξυφαί- 

νοντες τὴν μυσταγωγίαν, ποτὲ μὲν, ἔτι γυμνὸν, καὶ 

τῶν τῆς χτίσεως μέτρων ἀφεστηχότα, xal ἀσύμπλο» 
xov παντελῶς τῇ χαθ' ἡμᾶς φύσει, παραδειχνύουσι 
τὸν Μονογενῇ, ποτὲ δὲ αὖ τῇ τοῦ δούλου μορφῇ μὸ- 
νονουχὶ χατεσχιασμένον, πλὴν ἐχόμενόν τε xal ἔξημ- 
μένον ἀπρὶξ τῶν τῇ ἰδίᾳ φύσει πρεπόντων ἀγαθῶγ, 
xai τοῖς τῆς θεότητος ἀξιώμασιν ἀπαραποιήτως xat- 
ἐστεμμένον. ᾿Δεὶ γὰρ ὡσαύτως ἔχοντα xol «τροκῆς 
ἀποσχίασμα χαὶ παραλλαγὴν οὐχ εἰδότα παθεῖν, 
ἀποφαίνει λέγων ὁ πνευματοφόρος" ε Ἶησοῦς Χρι» 
στὸς, χθὲς xai σήμερον ὁ αὐτὸς, χαὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας. » 

B. Τί οὖν τοῦτο πρὸς τὰ παρ᾽ ἐχείνων ; 

Α. Ὅτι τοῖς ἱεροῖς Γράμμασιν οὐ ῥθυμόν τε xal 
ἀναπεπτωχότα τὸν νοῦν ἐγχαθιέναι δέον, οἷονεῖ πως 
ἀθύρουσιν ἕν γε τοῖς οὕτω σεπτοῖς, ἐχτρεπόμενοι 
μὲν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως τὴν εἰς τὸ εὐθὺ, διεχπίπτοντες δὲ 
χαὶ χατασειόμενοι πρὸς τὴν ἐφ᾽ ἑχάτερα τρίδον. Τὸ 


stendam esse, non aliud esse dixerimus, quam ue- p Ye; οἶμαι, δεῖν ὁδὸν ἱέναι βασιλικὴν, οὐχ ἕτερον it- 


que nimis ad dexteram, neque ad lxvan 6850 de- 
flec ndum. Considera enim quo pacto inconsiderate 
feruntur in id quod lubet, uon expendentes aut pro- 
bantes quienam in Scriptura sacra mero Verbo con- 
veniant, nimirum uL ante incarnationem intelligitur 
el est : quinam item postquam jan! nostram simi- 
litudinem subiit. Nam si horum nullam habendam 
esse rationem existimant, et hoc modo temere et 
jconsiderate capiendum esse quidquid scriptuur 
est, doceant ipsi, queso, quid prohibeat quoiinus 
licet edere dicatur, et somnum capere, et non posse 
absque labore incedere : fessum enim est de via- 

* | Tim. n, 5. 


* ]li Petr. 11, 47..." Hebr. xui, 8. 


ναί τι φαῖμεν àv, f| «b μήτε ἄγαν εἰς δεξιὼὺν, frs 
μὴν εἰς εὐώνυμον ἀποχλίνειν. Θέα γὰρ, ὅπως ἀπερι- 
νοήτως ἵενται πρὸς τὸ δοχοῦν, οὐχ ἀναμετροῦντες ἢ 
δοχιμάζοντες, τίνα μὲν ἂν ἁρμόσαι τῶν γεγραμμένων 
γυμνῷ τῷ Λόγῳ, τουτέστι, πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως 
ὄντι τε καὶ νοουμένῳ᾽ τίνα δὲ αὖ ἤδη τὴν πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσιν ὑποδεδυχκότι, El γὰρ οἴονται μηδένα μὲν 
Ξῖν τουτωνὶ ποιεῖσθαι λόγον, ἀτέχνως δὲ οὕτω χαὶ 
ἀπερισχέπτως πᾶν ὁτιοῦν ἐχδέχεσθαι τῶν γεγραβ- 
μένων, τί τὸ ἐμποδὼν, εἰπέ μοι, διδασχόντων αὐτοὶ, 
xà) ἐσθίειν λέγηται, xai ὕπνον εἰσδέχεσθαι, xd 
διαστείχειν ἀμογητὶ μὴ δύνασθαι: xexoníaxe γὰρ ix 


631 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS I. 


682 


τῆς ὁδοιπορίας" xa τὸ ἕτι τούτων Enéxewa, τὸ Ex- A et, quod majus est, mortem obire, et alimento indi- 


τεθνάναι φημὶ, xa τροφῆς ἐπιδεᾶ, πόνου τε xal 
ἀσθενείας δεχτιχὸν, χαὶ μὴν χαὶ θανάτου μέτοχον 
ὁμολογεῖν εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ; "Ap' οὖν οὐχὶ 
τῶν τοιούτων ἡμῖν ἀναγχαιοτάτην εἶναί φησιν τὴν 
διαστολὴν, τὸ ἔχάστῳ πρέπον χαιρῷ, καθηκόντως 
διανέμουσάν τε xat ἀποχρίνουσαν; 

B. ᾿Αναγχαιοτάτην' πῶς γὰρ οὗ ; 

Α. ᾿Αναγχαίου τοιγαροῦν xal ἀρίστου παντάπα- 
σιν ἀποδεδειγμένον, τοῦ διαχρίνειν ἕκαστα τῶν περὶ 
αὑτῶν [OEcol. αὑτοῦ ] χεχρησμῳδημένων, ἀχούοις 
ἂν ἤδη, τὸ, τί κατὰ φύσιν ἐστὶν, ἀναγράφοντος τοῦ 
Παύλου « Ὃς ὧν γὰρ, φησὶν, ἀπαύγασμα τῆς δόξης 
τοῦ Πατρὸς, xai χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὑτοῦ, 
φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ.» 
Καὶ ἑτέρωθι δὲ αὖ᾽ « Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, χαὶ 
ἐνεργῆς, καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δί- 
στομον, xal διιχνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῇς xat 
σώματος, ἀρμῶν τε χαὶ μυελῶν, χριτικὸς ἐνθυμήσεων 
καὶ ἐννοιῶν καρδίας. Καὶ οὐχ ἔστι χτίσις ἀφανὴς 
ἐνώπιον αὐτοῦ, κάντα δὲ γυμνὰ xal τετραχηλισμένα 
τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ, πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος. » Καὶ 

«χυτὶ μὲν δὴ κερὶ τοῦ Μονογενοῦς, οὔπω νοουμένου 
μετὰ σαρχός. Περὶ δὲ τοῦ αὐτοῦ καθ᾽ ἡμᾶς ἤδη γε- 
γεννημένου καὶ ἐν capxi- « Ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς 
σαῤχὸς αὐτοῦ, δεήσεις τε xal ἱχετηρίας πρὸς τὸν 
δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, μετὰ χραυγῆς 
ἐσχνυρᾶς, καὶ δαχρύων προσενέγχας, χαὶ εἰσαχουσθεὶς 
ἂτὸ τῆς εὐλαδείας, χαΐπερ ὧν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν 
ἔπαθε, τὴν ὑπαχοήν. » "Ap! οὐκ ἀραρότως κατά γε 
«à ἐξ ἀμφοῖν δηλούμενον ἑαυτῇ διαμαχεῖται τῶν 
πραγμάτων ἡ φύσις ; Τὸ ἀπαύγασμα “ἧς δόξης τοῦ 
Θιοῦ καὶ Πατρὸς, ὁ τῆς θείας ἡμῖν ὑποστάσεως 
χαρακτὴρ, ὁ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνά- 
μεως ἀὐτοῦ, ὁ ζῶν ςε καὶ ἐνεργὴς xat τομώτατος Λό- 
qoc, δεήσεις λέγεται καὶ ἱκετηρίας ἀνασχεῖν, καὶ 
τοῦτο, δεδακουμένος, ὡς ἂν διακρούσαιτο τοῦ θανά- 
«οὐ τὴν ἔφοδον ἀλλ᾽ « ἐν ταῖς ἡμέρα:ς, φησὶ, τῆς 
σαρχὸς αὐτοῦ, » τουτέστιν, ὅτε Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, γέ- 
Ὑὸνε σὰρξ, χατὰ τὰς Γραφὰς, xai οὐχ ἐν ἀνθρώπῳ 
Ὑέγονε, καθὰ χαὶ ἐν τοῖς ἁγίοις, οἷς κατὰ μέθεξιν 


ἐναυλίζεται τὴν διά γέ φημι τοῦ ἁγίου Πνεύματος.- 


Διττὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ ἐφ᾽ Υἱῷ λόγος. ᾿Αναθετέον 
δὴ οὖν ὡς Θεῷ, τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὡς χαϑ' ἡμᾶς γε- 


gere, labori et infirmitati obnoxium, necnon mortis 
particeps esse, Dei tamen Verbum esse fateantur ? 
Nunquid ergo ejuscemodi rerum valde necessariam 
esse aiunt distinctionem, qui quid cuique tempori 
811 accommodatum  digerat ac discernat? 


B. Valde necessariam : quidni enim? 


À. Cum igitur demonstratum sit necessarium 
esse prorsus et utilissiinum discernere singula qu;e 
de illo divinis prodita sunt oraculis, audias jam 
Paulum describentem qid sit seeundum naturam : 
« Qui cum sit enim, inquit, splendor glori: Patris, 
et figura 396 substoitie ejus, portansque omnia 
verbo virtutis &uze *. » Et alibi rursus : « Vivus est 


B enim Sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omhi gla- 


C 


dio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem 
anima ac spiritas, compagum quoque ac inedulla- 
rum, et discretor cogitationum et intentionum cor- 
dis. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu 
ejus : omnia autem nuda et sperta sunt oculis ejus, 
ad quem nobis sermo*, » Et hee quidem de Unige- 
nito, qui nondum cum carne intelligitur. De ipso 
vero jam incarnato et nobis simili : « Qui in die- 
bus carnis sus, preces supplicationesque ad eum 
qui possit illum salvum facere ἃ morte, cum cla- 
more valido et lacrymie offerens, exauditus est 
pro reverentia. Et quidem, cum esset Filius, didicit 
ex iis qua passus est, obedientiam '*. » Nunquid 
profecto si utriusque significatio spectetur, rerum 
natura secum pugnabit? Splendor glori» Dei ac Pa- 
tris, divine substantie charácter, ille qui portat 
omnia verbo virtutis suz, vivus et efflcax, et maxime 
penetrabilis Sermo, preces dicitur et supplicationes 
efferre, idque cum lacrymis, ut mortis impetum 
repelleret : sed « in diebus, inquit, carnis sus, » 
hoc est, cum Deus Verbum caro factum est, se- 
cundum Scripturas !f, nec in hominc fuit sicut in 
sanctis, in quibus per participationeu sancti Spi- 
ritus nimirum inhabitat. taque duplex est sermo 
de Filio. Referenda sunt igitur tanquam ad Deum 
que Dei sunt, et tanquam ad bominem qua no- 
stra sunt, hoc est humana. Inconcinnam vero et 
indistinctam rerum confusionem rejicere oportet, 


τονότι, τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς, τουτέστι, τὰ ἀνθρώπινα. Thy p quie exactam et accuratain. mentis comprehensio- 


δὲ ἄῤῥνθμόν τε xaX οὐκ εὑὐχρινὴ τῶν πραγμάτων 
ἀνάχυσιν εὖ μάλα παρα:τητέον, τὴν ἀχριδῇ χαὶ ἐξ- 


nem suffuratur, et veritatis decus non parum labe- 
factat. 


πιασμένην τῶν νοημάτων χατάλτιψιν ὑποχλέπτουσαν, xal τῆς ἀληθείας τὸ χάλλος οὐ μετρίως παραπημαί- 


v0U7GY. 
B. Εὖ λέγεις. : 

Δ. “Ὅταν οὖν λέγηται μεσίτης, οὐχ ὁριστιχὸν τῆς 
οὐσίας τοῦ Μονογενοῦς οἰηθείη τις ἂν εἶναι τούνομα᾽ 
πολλοῦ γε xal δεῖ: περιτρέψειε δ᾽ ἂν μᾶλλον αὐτὸ 
εἰς ὑπακοὴν τοῦ Χριατοῦ. Καθαιρήσει γὰρ οὕτω λο- 
γαμοὺς ἀσυνέτους, xal πᾶν ὕψωμα ἑπαιρόμενον 
κατὰ τῆ: γνώσεως τοῦ Θεοῦ, xaX αἰχμαλωτίσει πᾶν 


διϊεῦυν. 1, 5. * lHlebr. iw, 42, 15. 
PATROL. 6&8. LXXV. 


9 [febr. v, 7, 8. 


B. Recte ais. 


À. Cum ergo dicitur mediator, noli putare no- 
men illud indicare Unigeniti substantiam : absit ! 
sed illud transfer potius ad obedientiam Christi. Sic 
enim stulta consilia destruet εἰ ompem altitudi- 
nem  exiollentem se adversus scientiam Dei , 
et in captivitatem  redigel omnem intellectum 


!! Joan. 1, 14. 


085 


in obsequium Dei, sicut scriptum est 

B. Vera loqueris. Sed horum quidem satis est, 
quandoquidem nihil in se dubitationis habent. Li- 
bet vero sciscitari ex te 9899 quanam a nobis cen- 
seri debeat esse medistionis Filii ratio. Hoc enim 
vanam asse ostendet bzereticorum fraudem. 

A. Agedum ergo, si libet, etiam illuc se jam no- 
stra convertat oratio. Inquirendum vero primum 
omnium, quandonam Filio mediatoris partes Scri- 
ptura tradiderit. Dixit ergo Paulus : « Mediator 
Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit 
seipsum redemptionis pretium pro nobis !* : » non 
aliud, opinor, tempus convenire Filii mediationi 
significans quam novissimum illud, quando, sicut 
ait ipse, «in forma Dei cum esset, non rapinam 
arbitratus est esse se squalem Deo, sed semet- 
ipsum exinanivit, formam servi accipiens !*, » licet 
Deus esset ac Dominus, ut nos per seipsum lucri- 
faceret Deo ac Patri et reconciliaret, omnia, sicut 
scriptum est, « pacificans per crucem, sive quas in 
colo, sive qu» in terra δ,» mediator et homo. 
Itaque « rogamus pro Christo, reconciliamini Deo, » 
rursum Paulus aiebat sub persona Christi !'*. Cum 
enim ad nudam quodammodo ac simplicem deitatis 
gloriam accedere hominis natura propter imbecil- 
litatem $uam non posset, nostram similitudinem 
utiliter subiit Unigenitus, ut, revelata nobis ineffa- 
' bili Dei ac Patris voluntate, spiritales efficeret ad- 
oratores, non typorum adumbrationibus amplius af- 
fixos, et addictos legi qua nihil perficere posset : 
sed ut, quoniam Deus est Spiritus, nos eum id- 
circo adorare et colere in spiritu et veritate nitere- 
mur. Nonne enim ipse etiam nobis przstantissi- 
inus ]saias puerum natum esse et Filium ait, et 
vocari nomen ejus magni cunsilii Angelam '*? 


B. Praeclare. Verumtamen, si pleniusista com« 
probare volueris allato ad demonstrandam Christi 
mediationem veteri quodam testimonio, magnam 
utique mecum inieris gratiam. 


À. Ad ipsum igitur Mosen sacrorum antistitem 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
:*. A vónga εἰς τὴν ὑπαχοὴν τοῦ Θεοῦ (1), xa0à γέ» 


684 


γραπται. 

B. ᾿Αληθὴς ὁ λόγος. ᾿Αλλ, ὦ γενναῖε, τούτων 
μὲν ἅλις, ἐπείτοι γε μηδὲ ἀμφίλογα. “Ἥδιστα δ᾽ ἄν 
σου διαπυθοίμην, τῆς τοῦ Υἱοῦ μεσιτείας τίς ἂν νοοῖτο 
πρὸς ἡμῶν ὁ τρόπος. Τουτὶ γὰρ, ἕωλον ἀποφανεῖ 
«ὧν ἑτεροδόξων τὸν ἀπατεῶνα λόγον. 

A. Ἴτω δὴ οὖν εἰ δοχεῖ, καὶ τετράφθω νυνὶ «πρὸς 
τοῦτο ἡμῖν ὁ λόγος. Ἐχθασανιστὸν [γρ. ἐχόασανι- 
στέον] δὲ xol πρό γε τῶν ἄλλων, πότε τὸν Υἱὸν ἐν 
μεσίτου τάξει τέθειχεν ἡ Γραφή. “Ἔφη τοίνυν ὁ 
Παῦλος, ὅτι « Μεσίτης Θεοῦ xa ἀνθρώπων, ἄνθρω- 
voe Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντέλυτρον ὑπὲρ 
ἡμῶν, ν» χαιρὸν οὐχ ἕτερον, οἶμαι, πρέπειν τῇ τοῦ 
Υἱοῦ μεσιτείᾳ διασωζόμενος, πλὴν ὅτι τὸν ἐν ἐσχά- 


B τοις, ὅτε, xabá φησὶν αὐτὸς, « ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑκάρ- 


χων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ 
ἑαυτὸν ἐχένωσε, μορφὴν δούλου λαδὼν, » καΐτοι 
Θεὸς ὧν καὶ Κύριος, ἵν᾿ ἡμᾶς δι’ ἑαυτοῦ καταχτήση- 
ται τῷ Θεῷ Πατρὶ, xat ἀποχαταλλάξῃ τὰ πάντα, 
χατὰ τὸ γεγραμμένον, « εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ σταν- 
ροῦ, τά τε ἐν οὐρανῷ, τά τε ἐπὶ τῆς γῆς, » μεσιτεύων 
xai ἄνθρωπος. « Δεόμεθα γοῦν ὑπὲρ Χριστοῦ, κατ- 
αλλάγητε τῷ Θεῷ, » τὸ Χριστοῦ πρόσωπον ἀναλα- 
δὼν ἔφη πάλιν ὁ Παῦλος. Ἐπειδὴ γὰρ, οἱονεί se; 

γυμνῇ χαὶ ἀχράτῳ τῇ τῆς θεότητος δόξῃ αἀροσθα- 

λεῖν οὐχ οἵα τε ἣν fj ἀνθρώπου φύσις, διὰ «ἂν ἐνοῦ- 

σαν ἀσθένειαν, ὑπέδυ χρησίμως τὴν πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσιν ὁ Μονογενῆς, ὡς ἂν τὴν ἀκόῤῥητον τοῦ 
Θεοῦ καὶ Πατρὸς διεχχαλύπτων θέλησιν, πνευμαᾶτι» 
κοὺς ἀποδείξῃ προσχυνητὰς, οὐ τύπων ἀποσχιάσμασι 
κροσχειμένους ἔτι, χαὶ τὸν οὐδὲν τελειοῦν ἰσχύοντα 
προσιεμένους νόμον, ἀλλ᾽ ἵν᾽, ἐπείπερ ἐστὶ Πνεῦμα 
ὁ Θεὸς, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ, καὶ ἡμεῖς αὐεοὶ 
προσχυνεῖν τε ἅμα xai λατρεύειν ἐπειγώμεθα. "H 
γὰρ οὐχὶ χαὶ αὐτὸς ἡμῖν ὁ πανάριστος Ἡσαΐας «av 
δίον γεγεννῇσθαί φησιν Υἱὸν, καὶ χαλεῖσθαι τὸ ὄνομα 
αὐτοῦ μεγάλης βουλῇ; ΓΑγγελον ; 

B. "Ἄριστα ἔφης. Εἰ δὲ δὴ πρὸς τούτοις ἕλοιο πλη- 
ροφορεῖν εὖ μάλα, καίτοι [γρ. καί τι] τῶν ἀρχαιοτέ- 
ρων παρατιθεὶς εἰς παράδειγμα τῆς Χριστοῦ utev 
τείας, ὡς πλείστην ὅσην εἰδείην ἂν εὖ ἴσθι om 
χάριν. 

À. Οὐχοῦν, ἐπ᾽ αὐτὸν ἰόντες τὸν ἱεροφάντην Mar 


conversi, et ad ejus factorum dictorumque virtu- p σέα, xai τῶν δι᾽ αὐτοῦ πεπραγμένων τε xa slga- 


tem, illustrem veluti quamdam Christi mediationis 
imaginem, erigere properantes, rectam esse et omni 
ex parte accuratam nostram doctrinam demonstre- 
mus, Increpare enim, opinor, adversarios, et nun- 
quam non exprobrare quod suis placitis inlie- 
reapt, licet sacris Litteris contraria sint, et inte- 
rim in eumdem scopulum impingére , 400 ego 
certe putaverim extrema dementia non carere. 

B. Recte ais. 

À. Cum ergo Israelit» excusso dure servitutis 


1. }} Cor. x, 5. 


59 [| Tim. n, 5. 
sec. LXX. 


" Philipp. n, 6. 


6) Bibl. Grec. Χριστοῦ. 


μένων τὴν δύναμιν, φανοτάτην ὥσπερ εἰχόνα τῆς ἐν 
Χριστῷ μεσιτείας ἀνορθοῦν σπουδάζοντες, kx meon 
μένον ὀρθῶς τὸν ἑαυτῶν ἤδη πως ἀποφήνωμεν λόγον. 
Τὸ γὰρ, οἶμαι, τοῖς διεναντίας ἐπιτιμᾷν, xal xav 
ονειδίξειν ἀεὶ τὸ φρονεῖν ἑλέσθαι τὸ σφίσιν absol; 
ἡδὺ, χἂν εἰ τοῖς ἱεροῖς ἀπάδοι Γράμμασιν, εἶτα τοῖς 
ἴσοις ἁλῶναι πταίσμασιν, οἰηθείην ἂν ἔγωγε «lk 
ἀνωτάτω μωρίας οὐχ ἀμοιρεῖν. 

Β, Εὖ λέγεις. . 

À. Ὅτε τοίνυν τῆς τῶν Αἰγυπτίων ἀπέδραμον γῆς 


18 Coloss, 1, 380. '* Il Cor. v, 90, "7 aa. 12, 6, 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 


* 


688 


ol ἐξ Ἰσραὴλ, τὸ τῆς ἀναγχαίας θητείας ἄχθος ἀπο- A onere, ex Egypto fugissent, et captivitatis jugo 


δὲισάμενοι, xal τὰ τῆς δουλείας ἀποῤῥήξαντες ζυγὰ, 
πατηυλίζοντό τε περὶ τὸ Zwd χαλούμενον ὄρος, νόμους 
te ἤδη διατυποῦν τῶν ἐραχτέων τοὺς ὀὁριστὰς ἐδόχει 
Θεῷ, συναγείρεσθαι μὲν ὑπὸ τὸ ὄρος, ἀποπλύνεσθᾶι 
ἔς δεῖν τὰ ἐσθήματα, οὕτω τὲ χεχαθαρμένους ἐπὶ 
θεοπτίαν ἱέναι τότε τὴν ἀσυνήθη, διεχελεύετο. Ἐπειδὴ 
6k τοῦτο διεπεραίνετο, προηγορευχότος αὐτοῖς τοῦ 
Μωσέως, « Κατέδη μὲν Κύριος ἐν εἴδει πυρός" 
καπνοὶ δὲ ἦσαν ἐξελιττόμενοί τε xal ἀναθρώσχοντες, 
xai νεφέλη γνοφώδης, xal πυῤὸς διαδρομαὶ, xat σχό- 
τὸς, χαὶ θύελλα, καὶ τὰ τῆς εἰς ἄχρον πτοίας ἐμ- 
κοιητικὰ, διαπρύσιός τε δαλπίγγων ἠχή. Καὶ ἐξεχό- 
gute. μὲν ὁ Μωσῆς τὸν λαὸν, εἰς συνάντησιν τοῦ Θεοῦ 
ὑπὸ τὸ ὄρος. » Γέγραπται γὰρ ὡδί. Μεσιτείας δὲ τῆς 


disrupto ad Sina montem habitassent, Deoque vl» 
sum esset leges rerum agendarum magistras cote 
dere, jussi sunt ad montis radicem convenire, et 
vestimenta abluere, atque ita purgali àd Dei visio» 
nem tunc insolitam accedere. Quod cum denume« 
Uánte Mosé faclum esset, « Descendit Dominus la 
specie ignis : tum fuinorum globi efferri, nubes In« 
volví caligine, discurrere ignes, hinc tenebre et 
procelle, horror ubique ac metus, et acutus tuba- 
rum clangor. Et eduxit quidem Moyses »opulum ía 
occursum Dei sdb monte !*. » Sic enim scriptum 
est. Res autem illa typus erat, opinor, Christi me« 
diationis. Ait enim clare: t Nemo vehit ad Patrem 
nisi per me !*, » Nec enim aliter accedimus quam 


Χριστοῦ τύπος ἦν, οἶμαι, τὸ χρῆμα. Φάσχει γὰρ B per liunc. ad Deum et Patrem, omni vetere vica» 


ἐναργῶς" « Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ 
δι᾽ ἐμοῦ. » Πρόσιμεν γὰρ οὐχ ἑτέρως ἣ διὰ τούτου τῷ 
Θεῷ καὶ Παΐρὶ, πάντα μὲν ἀρχαῖον ἀφανίζοντες 
μώλωπα, χαὶ ἅπαν μὲν εἶδος προεχθλίδοντες μο- 
λυσμοῦ, μεϊαμφιεννύντες δὲ ὥσπερ νοῦν τῇ ἐν Χρι- 
ἀτῷ καθαρότητι. « 'Evbocaó0s δὲ τὸν Κύριον Ἰη- 
dou» Χριστὸν, θεῖος ἡ μἵῖν ἔφη λόγος, Ταύτῃ οι ἣ 


trice deleta, et omni quidem genere inquinamentl 
prius exterso, ét mente quodammodo Christi puri» 
tate induta. « induite vero Dominum Jesum Chri- 
stum, » ait nobis sermo divinus **. Idcirco vesti 
mentorum ablutio puritatis spiritalis virtutem signis 
ficabat. Annon istud quoque verum esse fateris 
probabili ratione persuasus? 


φῶν ἱματίων ἔχπλυσις, τῆς ἐν πνεύματι καθαρότητος τὴν δύναμιν ὑπεπλάτεετο. Ἧ οὐκ, εἶναι φὴς xài 


τοῦτο ἀληθὲς, ix γε τοῦ εἰχότος ἀναπεπεισμέγος ; 

B. Φαίην ἄν. 

Α. Ἕν εἴδει τοίνυν πυρὸς καταδεδηκότος τοῦ θεοῦ, 
&al«or δόξαν αἰσθητὴν, χαὶ οὐ σφόδρα τοῖς τεθεαμέ- 


Vote ἀσυνήθη δειχνύοντος, δυσφόρητον χομιδῇ τὴν C 


αὐτοπρόσωπον Lkowlto θέαν ὁ Ἰσραὴλ, πεῤίφοδοι 
& xai τρέμοντες ἑλιπάρουν τὸν δημαγωγὸν, φημὶ 
δὴ Μωσέα, καὶ δὴ καὶ ἔφασαν « Λάλησον σὺ ἡμῖν, 
Mal μὴ λαλείτω πρὸς ἡμᾶς ὁ Θεὸς, μήποτε ἀποθά- 
ἕομεν. » Ἰδοὺ δὴ σαφῶς, μεσιτεύεσθαι παρεχάλουν, 
ὡς ἀκράτῳ δηλονότι τῇ τοῦ Θεοῦ δόξῃ προσδαλεῖν 
οὖχ οἷοί «t. "10: δὴ οὖν -χαθάπερ ἐξ ἐμφανοῦς εἰχόνος 
τῶν ἀρτίως ἡμῖν εἰρημένων, ἐπὶ τὸν Movoyevt, ὃς 
ἐπεΐπερ οὐχ ἦν γυμνῇ πρὸς ἡμᾶς ἀφιχέσθαι τῇ θείᾳ 
ἐόξῃ, ὡς ἂν τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐλπαιδεῦσαι 
βούλησιν, γέγονε xa0' ἡμᾶς, μεσίτης τοῦ Θεοῦ xai 
ἀνθρώπων. « Αὐτὸς γάῤ ἔστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν,» χατὰ 
τὰς Γραφάς. Οἴου δέ με μὴ ψευδομυθεῖν, τῇ Χρι- 
ὁτοῦ διαχονίᾳ τὴν διὰ Μωσέως εἰχάξοντα. ᾿Εντεῦθεν 


B. Omnino. 

A. Cum igitur in specie ignis descendisset Deus, 
tametsi gloriam sensihilem, nec spéctatoribus ni» 
mis insolentem ostenderet, ejus tamen obtuturmà 
nequaquam ferre poterant Israelitz», sed attoniti ac 
trementes precabantür populi ducem, Mosen ni» 
mirum, ac ditebant : « Loquere; tu, nobis, et nonu 
loquatur ad nos Deus, nequando moriamur *'. ) 
Ecce utique manifeste rogabant ut mediator esset 
Moses, quo4 scilicet ad puram Dei gloriam non 
possent accedere. Age ergo, velut ex clara imagíne 
eorum qui modo dicta sunt ad Unigenitum venía- 
mus, qui, cum non posset ad nos pervenire cum 
nwda deitatis gloria ut Dei ac Patris voluntatent 
edocéret, factus est nobis similis, mediator Dei et 
hominum. « lpse enim est pax nostra, » secunduin 
Scripturas *, Noli autem putare mentiri me, 401 
cum Mosis ministerium Christi ministerio comparo. 


lb, οἶμαι, ῥᾷον ἂν μάθοις. ᾿Αναχεφαλαιούμενος γὰρ D Sed hinc, ut reor, facilius intelliges. In Deuterono» 


ἐν τῷ χἀλουμένῳ Δευτερονομίῳ τὰ πεῤὶ τῆς συνόδου 
τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ὧδέ πή φησι" « Τέλειος ἔσῃ ἕναντι 
Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. Τὰ γὰρ ἔθνη καῦτα, o0; σὺ 
καταχληρονόμεῖς ἀὐτοὺς, οὗτοι χληδονισμῶν χαὶ 
μαντειῶν ἀχούσονται" σοὶ δὲ οὐχ οὕτως ἔδωχε Κύῤιος 
ὃ Θεός σου. Προφήτην £x τῶν ἀδελφῶν Gov, ὡς ἐμὲ, 
ἀναστήδσει σοι Κύριος ὁ Θεύς cou, αὐτοῦ ἀχούσεσθε. 
Κατὰ πάντα, ὅσα ἠἡτήσω καρὰ Κυρίου τοῦ θεοῦ σου 
ἐν Χωρὴδ, εὖ ἡμέρᾳ τῆς ἐχχλησίας, λέγοντες" Οὐ 
κροσθήσυμεν ἀχοῦσαι τῆς φωνῆς Κυρίον τοῦ Θεοῦ 
ἡμῶν, xà τὸ πῦρ τὸ μέγα τοῦτο οὐχ ὀψόμεθα ἔτι, 
οὐδὲ μὴ ἀποθάνωμεν. Καὶ εἶκε Κύριος πρός με" 
Ὀρϑῶς πάντα, ὅσα ἐλάλησαν. Προφήτην ἀναστήσω 


4" Exod. xix, 16, 17. "᾽ Joan, xiv, 9. 


39 [tom. 11i, 14. 


mio quippe, repetens ea quz? de convocatione filio- 
rum Israel dicta erant, sic in(lt : « Perfectus eris 
coram Domino Deo tuo. Gentes enim ba, quas tu 
b:x»reditas, divinationes et vaticinia audlent : et tibi 
non sic dedit Dominus Deus tuus. Prophetam ex 
fratribus tuis, sicut me, suscitabit tibi Dominus 
Deus, ipsum audietis, Juxta omnia quz petivisti a 
Domino Deo tuo in Choreb, in die convoco»tionis, 
dicentes : Non adjiclemus audire vocem Domini Del 
nostri, et ignem magnum hunc non aspiciemus ul- 
tra, ne moriamur. Et dixit Dominus δὰ me : Recte 
omnia qus locuti sunt ad te. Prophetam suscitabo 
els de medio (ratrum ipsorum sicut te; et dabo ver- 


*! Exod. xx, 19. ** Ephes. 11, 14, 


687 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


bum meuni) in ore ejus, et loquetur eis secundum A αὑτοῖς &x μέσου τῶν ἀδελφῶν αὑτῶν ὥσπερ δέ" xai 


quod mandabo ci. Et homo qui non audierit 48» 
cunque locutus fuerit propheta ille in nomine meo, 
cgo vindictam sumam de 6035.» Annon clare in 
Mose, velut in typis adhuc et umbris maxime ne- 
cessarium usum mediatoris ostendit humauitatis 
infirmitas? Verumtamen illud considerandum. 

τοῦ μεσιτεύοντος χρείαν ἀναγχαιοτάτην ἀπέδειξε 
σχεπτέον. 

B. Quidnam ? 

À. Accedentes quippe ad Mosen Israelite : « Lo- 
quere, tu, nobis, et neloquatur nobis Deus, ne mo- 
riamur, » dicebat Israel. Idque petebant a Mose 
in Horeb, cum eo convenissent, quo tempore Deus 
crat in specie ignis supra montem Sina. Sed ista 
recte dicentes ac dijudicantes laudabat quidem 
Opifex, verum ipsam nobis etiam veritatem typis 
quodamniodo preformans veritatem, mediationem 
per Christum promittebat, dicens : « Recte omnia 
quiecunque locuti sunt. Propbetam illis excitabo de 
medio fratrum ipsorum sicut te, » mediatorem sci- 
licet, et qui supernos ac divinos sermones annun- 
tiaret, ac iueffabilis arcanzeque nature voluntatem 
populo declararet, quam per Christum ipsum per- 
fectam (uisse nullo negotio videre licet. Manifeste 
enim clainavit : « Ego ex meipso locutus non sum, 
sed qui misit nie Pater, ipse mihi mandatnm dedit 
quid dicam et quid loquar **. » Et rursus : « Verba 


τὸ τῆς ἀνθρωπότητος ἀσθενές ; 


qua ego loquor non sunt mea, sed ejus qui misit C 


me **, » Scribit quoque sapieus Joannes de ipso : 
« Qui accepit ejus testimonium, signavit quod 
Deus verax 4493 est. Quem enim misit Deus , 
verba Dei loquitur **. » Nunquid igitur, o charum 
caput, mihi vera dicenti suffragaberis, aut annuere 
recusabis ? 

. B. Nequaquam. 

À. Itaque hzc novis de Mose dicla sunto. Vin" tu 
aliud quoddam praterea dicamus, quod mediatio- 
nis Filii modum nobis ineffabilem exprimat; an eo 
relieto aiiam nobis viam insistendam existimas ἢ 


B. Αι cur demum, eo relicto quod est in manibus, 
unde multuin utilitatis speramus, ad alias rationes 


δώσω τὸ ῥῆμά μον Ev τῷ στόματι αὐτοῦ, xal λαλή- 
σει αὐτοῖς χαθότι ἂν ἐντείλωμαι αὑτῷ. Καὶ ὁ &v- 
θρωπος ἐχεῖνος ὃς ἐὰν μὴ ἀχούσῃ τῶν λόγων αὐτοῦ, 
ὅσα ἐὰν λαλήσει ὁ προφήτης ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, 
ἐγὼ ἐχδιχήσω ἐξ αὐτοῦ. » "Ap' οὐκ ἐμφανῶς, ὡς ἐν 
τύποις ἔτι xal σχιαῖς, ἕν γε τοῖς χατὰ Μωσέα, thv 
Πλὴν ἐχεῖνο δια, 


B. Τὸ ποῖόν τι φῆς; 

A. Μωσῇ μὲν γὰρ προσιόντες, « Λάλει σὺ πρὸς 
ἡμᾶς, καὶ μὴ λαλείτω πρὸς ἡμᾶς ὁ Θεὸς, ἵνα μὴ 
ἀποθάνωμεν, » ἔφασχεν ὁ Ἰσραήλ᾽ xa τοῦτο ἐζήτουν 
ἐν Χωρὶ δ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐχχλησίας, ὅτε Θεὸς fiv ἐν 
ἰδέᾳ πυρὸς ἐπὶ τὸ ὄρος Σινᾶ. ᾿Αλλ᾽ ὡς ἄριστα τουτὶ 
λέγοντάς τε xal διεσχεμμένους ἀπεδέχετο μὲν ὁ 
Δημιουργὸς, προαναπλάττων δὲ ὥσπερ xai αὐτὴν 
ἡμῖν ἐν τύποις τὴν ἀλήθειαν, τὴν διὰ Χριστοῦ μεσι- 
τείαν ὑπισχνεῖτο λέγων « Ὀρθῶς πάντα, ὅσα ἐλάλη- 
σαν. Προφήτην αὐτοῖς ἀναστήσω Ex μέσου τῶν ἀδελ- 
qv αὐτῶν, ὥσπερ σέ" » μεσίτην δηλονότι, καὶ τοὺς 
ἄνωθέν τε καὶ θείους διαπορθμεύοντα λόγους, xal 
χατασημαίνοντα τῷ λαῷ τὸ τῇ ἀφράπτῳ τε xal ἀῤ- 
ῥήτῳ φύσει δοχοῦν, ὃ xal ἀταλαΐπωρον χομεδῇ xal δι" 
αὑτοῦ τοῦ Χριστοῦ τετελεσμένον ἰδεῖν. ᾿Ανεχεχράγει 
γὰρ ἐναργῶς, ὅτι «᾿Εγὼ ἐξ ἐμαυτοῦ οὐχ lines, 
ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με Πατὴρ, αὐτός μοι ἐντολὴν δέδωχε 
τί εἴπω xal τί λαλήσω. » Καὶ πάλιν’ « Τὰ ῥήματα, 
ἃ ἐγὼ λαλῶ οὐχ ἔστιν ἐμὰ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με.» 
Γράφει δὲ χαὶ ὁ δοφὺς Ἰωάνντς περὶ αὐτοῦ « Ὅ 
λαδὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, ἐσφράγισεν ὅτι ὁ Θεὸς 
ἀληθῆς ἐστιν, Ὃν γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα 
«οὔ Θεοῦ λαλεῖ. » Ap! οὖν, ὦ φιλότης, ἔπιψητιςῖ τῷ 
λόγῳ τὸ ἄληθες, 7| καταρνήσῃ τὸ auvauvely ; 


B. Οὐδαμῶς. | 

A. Οὐχοῦν ταυτὶ μὲν ἡμῖν Mosto; εἰρήσθω πέρι. 
Βούλει τι χαὶ ἕτερον ἐπὶ τούτῳ φῶμεν, τῆς τοῦ Υἱοῦ 
μεσιτείας ἀποῤῥήτως ὑμῖν ἀνατυποῦν τὸν τρόπον ; ἢ 
τοῦτο μεθέντας, ἑτέραν ἡμᾶς οἴει χρῆνα: διάττειν 
ὁδόν; 

B. ᾿Αλλ᾽, ὦ γενναῖε, τί δὴ παρέντες τὸ ἐν χερσὶ, 
χαίτοι λίαν ἡμᾶς ὀνήσειν προσδοχώμενον, ἐφ᾽ ἑτέραν 


investigandas convertimur, cum satius futurum sit D ἔμεν τε χαὶ διασπεύδομεν νοημάτων θήραν, ὅτε καὶ 


istud agere nunc per otium, prohibente nemine ? 


A. Ibo itaque quo tibi libebit, et certe jam ag- 
gredior. Core, Datban et Abirou ex tribu quidem 
et genere Levi oriundi erant, verumtamen sacer- 
dotii sorte carebant, et inter eos ascripti erant qui 
iu tabernaculo testimonii ministrabant. Levitze au- 
tem hi, et eorum he partes erant. Postea sacerdotii 
honorem cum inepte ambirent, οἱ modum honoris 
illius divini pre stultitia non caperent, facta de- 
fecüione, singulari cum audacia in medium prodeunt, 
atque contra Mosen et Aaron congregationem ex- 
ciant, ei acerbis vocibus mansuetum alioquin 


?! Deut. avit, 125-19, 


- 


** Joan. xu, 49. 


*5 Joan, xtv. 10. 


— 


σχολαίως τοῦτο δρᾷν ἄμεινον ἔσται mou, «apazoll- 
ζοντος οὐδενός ; 

Α. Τετράψομαι τοίνυν ἐπὶ τὸ αὑτῷ σοὶ eov, xol 
δὴ χαὶ ἐρῶ. Κορὲ γὰρ δὴ, Δαθάν τε καὶ ᾿Αδειρὼν, 
φυλῆς μὲν xal γένους ἐξέφυσαν τοῦ Λευΐ, ἐτετάχαντο 
δὲ οὐχ ἐν τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσιν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς τὴν 
ὑπουργικὴν διαπεραίνουσιν λειτουργίαν, ἐν τῇ τοῦ 
μαρτυρίου σχηνῇ " Λευῖται δὲ οὗτοι, καὶ μέτριον ἦν 
τοῦτο αὐτοῖς. Εἴτα τῆς ἱερωσύνης τὴν δόξαν οὐχ ἐν 
χαιρῷ διψήσαντες, xai μέτρον τιμῆς ἀσυνέτως οὐ 
προσιέμενοι τὸ παρὰ τοῦ Θεοῦ, αὐτόμολοι καὶ θρᾶ- 


“σεῖς ἐπὶ τὸ μεῖζον [GEcol. μέσον! ἤεσαν, xal δὴ 


χατεξανιστᾶσι Μωσέως τε xal "Aapüv τὴν συναγω» 


36 Joan. ini, ὅσ, 94. 


689 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS I. 


690 


qhv, πικροῖς δὲ τὸν προσηνῆ χαταπ[:]αίοντες λόγοις, A liominem appetentes, in angorem anlmi demum 


πατηρέθιζον ἤδη πὼς εἰς δυσθυμίας. Δίχας δὲ οὗτοι 
«ραττόμενοι τοῦ τολμήματος, παρὰ τοῦ δίχαια xpl- 
νοντος, πανοιχὶ διολώλασι., Διοίξασα γὰρ ἡ γῇ, τὸ στόμα 
αὑτῆς, χατέπιεν αὐτοὺς, χαὶ τὰ τέχνα αὐτῶν, xai 
τὰ χτήνη αὑτῶν, χαὶ πάντα ὅσα ἦν αὐτοῖς. Ἐπειδὴ 
δὲ τοῖς ὁσίως χεχολασμένοις ἐχτόττως ἐπιστυγνάζον- 
«ες, ἐχίων, οἶμαι, δίχην ἐπέθρωσχόν τε xal ἐπεφύοντο 
τοῖς ἀμφὶ Μωσέα τῶν ἰσοφρόνων τινῶν, ἡ θεία λοιπὸν 
εἰς ὁὀρτὰς ἐχαλεῖτο φύσις. Γέγραπται δὲ οὕτως «Kat 
ἐλάλησε Κύριος πρὸς Moon xoi '᾿Λαρὼν λέγων * 
Ἐχχωρήσατε ix μέσου τῆς συναγωγῖ,ς ταύτης, xal 
ἐξαναλώσω αὐτοὺς εἰτάπαξ. Καὶ ἔπεσον ἐπὶ mpós- 
ωπον αὐτῶν, Καὶ εἶπε λ]ωσῆς πρὸς ᾿Ααρών Aat 
τὸ πυρεῖον, χαὶ ἐπίθες ἐπ᾽ αὐτὸ mop ἀπὸ τοῦ θυσ'χ- 
στηρίου, xai ἐπίδαλε ἐπ᾽ αὐτὸ θυμίαμα, xat ἀπένεγχε 
τοτάχος εἰς τὴν παρεμθολὴν, xa* ἐξίλασαι περὶ αὖ- 
τῶν. Ἐξῆλθε γὰρ ὀργὴ ἀπὸ προσώπου Κυρίου, xai 
ἦρκται θραύειν τὸν λαόν. Καὶ ἔλαδεν "Aapüv, χαθά- 
περ ἐλάλησεν αὐτῷ Μωσῆς, χαὶ ἔδραμεν εἰς τὴν 
συναγωγήν. Καὶ ἔδη £voxzo fj θραῦτις ἐν τῷ λαῷ * 
χαὶ ἐπέδαλε τὸ ϑδυμίαμα, χαὶ ἐξιλάσατο περὶ τοῦ 
λαοῦ, xai ἔστη ἀναμέτον τῶν τεθνηχότων xal τῶν 
ξώντων, χαὶ ἐχοπίασιν [LXX ἐκόπασεν) ἡ θραῦσις. » 
καὶ μετὰ τοῦτο ἀσυμφανὲς, ὦ Ἑρμεία ; 

B. Ναί. Δεῖν γὰρ ἔγωγέ φημι κατιδεῖν ἀστείως τ 
ix τῆς ἰστορίας ὑποδτλούμενον. Οὐχοῦν διασάφει" 
ob γὰρ ἔσῃ διαδρᾷν χαὶ τοῦτο πρέπων. 

Α. Οὐ γὰρ οἵςει τὸν ᾿Ααρὼν, εἰς εἰχόνα xal τύπον 
«ἧς τοῦ Σωτῆρος; ἡμῶν ἱερωσύνης τεθεῖσθαι τὸ ἐν 
ἀρχαῖς, τόν τε ποδήρη διεζωσμένον, καὶ τὴν χαλουμέ- 
νον ἐπωμίδα, χαὶ τὸ πέταλον τὸ χρυσοῦν ἐπὶ yez- 
ὥσοις ἄκροις, καὶ τοὺς λίθους τῆς γλυφῆς, καὶ τὸ 
ἔτι τούτων εὐσυνοπτόΐξερον, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον 
εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσελθεῖν ἐπιτετραμμένον, 
αἵματός τε oU δίχα τὴν ὑπὲρ παντὸς τοῦ λαοῦ πλη- 
ροῦντα θυσίαν; 

B. Εὖ λέγεις, ἐπεί τοι καὶ ὁ θεσπέσιος γράφει Παὺ- 
loc* « Χριστὸς δὲ παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν μελ- 
λόντων ἀγαθῶν, διὰ τῆς μείζονος χαὶ τελειοτέρας 

σχηνῆς, οὐ χειροποιήτου, τουτέστιν, οὐ ταύτης τῆς 
χτίσεως, οὐδὲ δι᾽ αἵματος τράγων χαὶ μόσχων, διὰ 
δὲ τοῦ ἰδίου αἵματος εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ “Αγια, 


proritabant. Verum hi temeritatis su:e poenas tule- 
runt ab eo qui justa judicat, et cum lota dumo per- 
ierunt. Nain apertis faucibus terra ipsos eorum- 
que liberos, et jumenta eorum, et cunctas facul- 
lates absorbuit. Cum autem illis sancte puuitis ni- 
mio plus indolentes quidam ejusce factionis, vipera- 
rum instar, Mosen adorirentur, divina tandem natura 
ad iram provocata est. Scriptum est aulem in hunc 
modum : « Et locutus est Dominus ad Mosen et 
Aaron, diceus : Discedite de medio asynagog:e 
istjus, et consumam eos confestim. Et ceciderunt 
in faciem suam. Εἰ dixit. Moses ad Aaron : Suine 
tharibulum, et impone super illud igne:n ab altari, 
et injice super illud incensum, et effer velociter in 
^ castra, et. exora pro eis. Exiit enim ira a facie 
Domini, et capit. vulnerare. populum. Et sumpsit 
Aaron sicul locutus est ei Moses, et cucurrit. ad 
synagogam. Et jam incoeperat vulneratio in populo, 
injecit incensum, et exoravit pro populo, et stetil 
inter 403 medium mortuorum et vivorum, et ces- 
savit plaga *'. » An obscura tibi posthac etiam 
erit ipsa Filii mediatio, Hermia ἢ 

» "Apá σοι λοιπὸν τῆς τοῦ Υἱοῦ μεσιτείας τὸ χρῆμα 


D. Erit. Existimo enim dispiciendum esse accu- 
rate quidnam sub historia lateat, Igitur planum fa- 
cias ; neque enim te istud praetermittere decebit. 

A. Quid vero ? nonne putas Aaronem in typum et 
imaginem Salvatoris nostri positum fuisse ab initio, 
qui talari succinctus, et humerali ornatus, et au- 
rea lamina in summa fronte, et lapidibus sculptis ** : 
el, quod spectabilius erat, semel tantum in anno 
in Sancta sanctorum ingredi fas erat, neque vero 
incruentaimm pro cuncto populo victimam litabat ὃ 


B. Recte, quandoquidem scribit etiam divinus 
Paulus : « Christus auteu assisteus pontifex futu- 
rorum bonorum , per amplius et perfectius taber- 
naeulum, non manu factum, id est, non hujus crea- 
lionis, neque per sanguinem hircorum, aut vitulo- 
rum, sed per proprium sanguinem introivit semel 


αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος. » Καὶ ὅτι τύποι μὲν τὰ D fn sancta, zeterna redemptione inventa **; » Et vetera 


ἀρχαῖα καὶ σχιαὶ, ταυτὶ δὲ δὴ, τουτέστι, τὰ διὰ Xpi- 
e*oU λαμπρά τε ἤδη χαὶ ἐμφανεστάτη λίαν τὸ μων 
ηίς ἂν ἐνδοιάσαι τῶν εὐμαθεστέρων ; 


A. Παραδεξάμενοι τοΐνυν εἰς ἀρχιερέα καὶ ἀπόστο- 
low τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Χριστὸν Ἰησοῦν, xal ταῖς 
“ὧν τύπων ἀκαλλεστέραις ἔτι σχιαῖς οἱονεί πως ἤδη 
τὰ παμποίχιλα τῆς ἀληθείας ἐπιπάττοντες χρώματα, 
φέρε λέγωμεν, ὅτι τοῖς θείοις δόγμασι χαὶ Δεσποτιχοῖς 
ϑεσπίσμασι ἀντεξάγοντες ἀπηνῶς τὸ ἴδιον θέλημα 
πάντες ὅσοι πλατεῖαν ταυτηνὶ χαὶ ἀμέτρητον οἰχοῦ- 
μεν, προσχεχρούχαμεν οὐ μετρίως τῷ Δημιουργῷ, 
καίτοι τιμῆς τε xal δόξης ἐφέντι λαχεῖν, ἃς ἦν ἀν- 


* Num. xvi, 1-46. ** Exod. xxvii, 4. 


* Hebr. ix, 11, 132. 


quidem illa typos et umbras esse, hac autem, id 
est,ea qua per Christum sunt, claram nunc et 
oppide manifestam esse veritatem, quis paulo eru- 
ditior dubitaverit ? 

A. Assumptio igitur in pontificem et apostolum 
confessionis nostra: Christo Jesu **, et figurarum 
rudiori adhuc umbra multiplicibus veritatis colo- 
ribus quodammodo inducta, age, dicamus nos, quot- 
quot latum hunc et immensum orbem  incolimus , 
Creatorem non mediocriter offendisse, dum divinis 
dogmatis et Dominicis oraculis nostram voluntatem 
insolenter opposuimus, quamvis homines vero lio- 
nore et gloria beari cuperet. 46 corruptio nostra 


δ [lebr. πὶ, 1. 


r 


S, CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


prodiit, que nos absumit, et morte conterit : « Et A θρώπους ἔχειν εἰκός. Ἐντεῦθεν ἡμῶν ἡ δαπανῶσά τε 


regnavit mors ab Adam usquead Mosen, etiam in 
608 qui non peccaverunt, in similitudinem prevarica- 
tionis Adz **. » — «Ei dilatavit quidem infernus ani- 
am suam, » ot ait propheta Isaias, « aperuit autem 
os suum, ut non cesset ?*, » Quanquam universam 
terram depopulatus essel, expanso inevitabili ac 
Imperetrabili retl, nisi tanquam e supremo et c(e- 
lesti tabernaculo, Deo ac Patre ita volente, descen- 
disset et ad nos venisset unigenitum ἅμ), Dei Ver- 
bum. Semetipsum enim exinanivit, formam servi 
accipions **, ut et appellatus pontifex, et veluti loco 
thymiamatis seipsum sacrificans Deo ac Patri, cor- 
ruptionem sisteret. « Stetit enim, » inquit Scriptura, 
« inter medium vivorum et inortuorum, et cessavit 
plaga. » Annon igitur ex his etiam facile perspi- 
cias Jesum mediatorem Dei et hominum fuisse? 
Soluta enim veluti pugna, et omni vetere propu- 
guaoule diruto , coierunt invicem qux disjuncta 
olim erant, hoc est, Deus et humanitas , mediante 
Christo, et per seipsum summis inferiora colligante. 
« Quocirca. divinus Paulus dicebat ipsum esse pa» 
cem nostram, qui fecit utraque unum, et medium 
parietem maceriz solvit **. » Et rursus : « Justificati 
ergo ex fide pacem habemus ad Deum, per Domi- 
num nostrum Jesum Christum **. » 


xai tip θανάτῳ συνθραύουσα, κατεξανέστη φθορὰ, 
« Καὶ βεδασίλευχεν ὁ θάνατος ἀπὸ ᾿Αδὰμ, καὶ μέχρι 
Μωσέως, καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήςαντας, ἐπὶ τῷ ὁμοιώ- 
ματι τῆς παραδάσεως ᾿Αδάμ. » --- « Καὶ ἐπλάτυνε 
μὲν ὁ ἄδης τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, » χαθά φῆσιν ὁ προφήτης 
Ἡσαῖας, « διήνοιξε δὲ τὸ στόμα αὐτοῦ, τοῦ μὴ διαλι- 
πεῖν.» Κἂν εἰσάπαν ὡλόθρευσε τὴν γῆν, ἀδιάφυχτόν 
τε χαὶ ἀνεξίτητον ἁπλώσας τὸ λίνον, εἰ μὴ χαθάπερ 
ἀπό τινος σχηνῆς τῆς ἄνω χαὶ ἐν οὐρανοῖς, xas' εὖ- 
δοχίαν τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς, ἐχπεφοίτηχέ τε xal 
χαθίκετο πρὸς ἡμᾶς ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος. 
ε Κεχένωχε γὰρ ἑαυτὸν, μορφὴν δούλου λαδὼν, ἵνα 
xai χρηματίσας ἀρχιερεὺς, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιά- 
ματος, ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἱερουργήσας τῷ Θεῷ xal 


B Πατρὶ, ἐχδυσωπήσῃ τὴν θραῦσιν. « Ἔστη γὰρ, qnotv, 


ἀναμέσον γῶν ζώντων xal τῶν τεθνηχότων, καὶ ixó- 
πασεν ἣ θραῦσις. »ἾΑρ᾽ οὖν οὐχὶ xal διὰ τούτων εὖ 
μάλα καταθρήσαι τις ἂν, ὅτι μεσίτης θεοῦ xal ἀν- 
θρώπων γέγονεν Ἰησοῦς ; Λελυμένης γὰρ asp τῆς 
διαμάχης, καὶ παντὸς ἀρχαίου διατειχίσματος κατα» 
σεσειαμένου, ἀλλήλοις συνέδη τὰ πάλαι διῃχισμένα, 


τουτέστι, Θεός τε xaX ἀνθρωπότης, μεσολαδοῦντος 
Χριστοῦ, xal 5c ἑαυτοῦ τοῖς ἄνω τὰ χάτω συνδέον- 


τος. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, ὅτι « Αὐτός 
ἔστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ κοιήσας τὰ ἀμφότερα ἕν, καὶ 


τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας. » Καὶ αὖθις αὖ " ε Διχαιωθέντες οὖν Ex πίστεως, εἰρήνην ἔχομεν πρὸς 


«ὸν Θεὸν, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. » 


B. An ergo eam solam ob causam Unigenitus me- C — B. "Ap' οὖν, ὅτι τὸ μεσολαθοῦν xal ἐξεῖργον ἡμᾶς 


diator esse censebitur, quod peccatum, quod nos a 
Dei charitate et consortio arcebat, procul repulit et 
in pristinum statum nos reduxit, inimicitia deleta 97 
Aut, si alia ratio quxdam est, sciscitanti et discendi 
cupido dicere profecto non gravaberis. 


À. Faciam, neque id cunctanter. Dicai vero abo- 
levisse quidem illum inimicitiam dubio procul ín 
carne $ua, sicut scriptum est ᾽7, et sequestrem vel- 
uti quemdam ac mediatorem inter nos factum, nos 
ἃ Dei charitate quam longissime seclusos ob mun- 
danz voluptatis amorem , et quod creaturam pra 
Creatore coleremus, per seipsum obtulisse Deo ac 
Patri, et fidejustificatos lucrifecisse : neque tamen 
asserimus ipsum ob hujusce rei dispensationem 
solam nuncupatum esse mediatorem, sed ei porro 
aliam hujusce rei rationem arcanam et mysticam ad 
mediationis nomen et rem suppetere, 


B. Qui vero istud ais? 

À. Qui aliter quam juxta illud quod scriptum est : 
« Hoc sentite unusquisque in vobisipsis, quod et in 
Christo Jesu, qui cum in forma Dei esset, non ra- 
pinam arbitratus est esse se zequalem Deo, sed se- 
ipsum exinanivit formam servi accipiens, in simili- 
tudinem hominum factus et habitu inventus ut 
homo **? » Cum enim esset ipse Dei ac &05 Patris 


" Rom. v, 18, 83 [sa. v, 44. 


33 P ili : : 
V dbid. "^ Philipp. qu, 5-8. hilipp. 1, 71 


τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης τε xa οἰχειότητος, φημὶ δὴ 
τὴν ἁμαρτίαν, ἐκποδὼν ἐλάσας ὁ Μονογενὴς, ἀνεχό- 
μισέ τε πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἡμᾶς, καὶ κατήργηκε cip 
ἔχθραν, κατ᾽ αὐτὸ δὴ τοντὶ καὶ μόνον vools* ἂν usel- 
τῆς, ἣ xaX xa0' ἕτερόν τινα τρόπον ; Φράσαιξ ἂν dy 
ἥδιστα ἐρομένῳ τε χαὶ δεδιψηχότι μαθεῖν. ; 

Α. Καὶ μάλα, χατοχνήσαιμε γὰρ àv ἥχιστά γε. 
"Eg δὲ, ὅτι χατήργηχε μὲν τὴν ἔχθραν ὁμολογουμέ-» 
vue ἐν τῇ σαρχὶ αὐτοῦ, χαθὰ γέγραπται, xaX οἱονεί 
τις διαλλάχτης εἰς ἡμᾶς xoi μεσίτης γεγονὼς, «fe 
κρὰς θεὸν ἀγάπης ὠλισθηχότας ὡς ἀπωτάτω, διά γε 
φιληδονίας τῆς χοσμιχῆς, xal ἐπείπερ τῇ xzlen 
καρὰ τὸν χτίσαντα λελατρεύχαμεν, προσχεχόμικε &' 
ἑαυτοῦ τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ, xaX διχαιώσας τῇ siot 


D χατεχτήσατο᾽ πλὴν οὔ τί φαμεν μεσίτην αὐτὸν δι᾽ 


οἰχονομίαν χεχλῆσθαι τὴν ἐπὶ τῷδε μόνην, ἀλλά τις 
αὐτῷ καὶ ἐπὶ τῷδε λόγος ἀπόῤῥητός τε χαὶ μυστιχὺς 
πρὸς τὸ τῆς μεσιτείας ὄνομά τε καὶ χρήῇήμα προσκϑι 
ρίζεται. 

B. Πῶς δὴ ἄρα καὶ τοῦτο φής ; 

A. Καὶ πῶς ἂν ἑτέρως ἣ κατ᾽ ἐκεῖνό που πάντως 
τὸ γεγραμμένον" « Τοῦτο φρονεῖτε ἕχαστος ἐν ὑμῖν 
αὑτοῖς, ὃ xal ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ 
ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, 
ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐχένωσε μορφὴν δούλου λαδὼν, Ev ópew- 
ματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς 
ἄνθρωπος ; » Αὐτὸς γὰρ ὑπάρχων τοῦ θεοῦ καὶ Με" 


9s Ephes. m 44, 88 Rom. Va 4. ^ Ephes. u, (5 


693 


DE 8S. TRINITATE DIALOGUS 1. 


esi 


«phe τὸ ἀχήρατον χάλλος, xal ἡ μορφὴ, χαὶ «b εἶδος, A illibata pulchritudo, ei forma ae species, ex ipso 


ὁ ἐξ αὐτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ Θεὸς Λόγος, καθῆχεν &av- 
τὸν εἰς χένωσιν, οὐχ ὑπό τὸυ πρὸς τοῦτο βεδιασμέ- 
νος, ἀλλ᾽ εὐδοχίᾳ Πατρὸς χατ' ἰδίαν βούλησιν, xal 
Ὑέγονεν ἄνθρωπος, ἀλώδητον μὲν παντελῶς καὶ 
ἀπαραποίητον ἐν ἑαυτῷ τὸ τῆς ἰδίας φύσεως ἀνασώ- 
ζων ἀξίωμα, προσλαδὼν δὲ τὸ ἀνθρώπινον οἰχονομι- 
κῶς, καὶ εἷς ἐξ ἀμφοῖν νοούμενος Υἱὸς, συνδεδραμη- 
χότων xai συνενεχθέντων εἰς ἕν φύσεως τε θείας xal 
ἀνθρωπίνης ἀφράστως τε χαὶ ἀποῤῥήτως, καὶ ὡς οὐκ 
ἔστι νοεῖν, εἰς ἐνότητα συντεθειμένων. Καὶ οὐ δή- 
ποὺ φαμὲν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον εἰς τὴν τῆς ἐπιγείου 
σαρκὸς μεταπεποιῆσθαι φύσιν, ἤγουν εἰς τὴν αὐτοῦ 
τοῦ Δόγου σάρχα" φρενοδλαδείας γὰρ δοίην ἂν ἔγωγε 
τἧς ἐσχάτης νόσημα τουτί ᾿ ἑχατέρου δὲ ὥσπερ ἐν 


et in ipso Deus Verbum, ad inanitionem se demisit, 
non ab ullo ad boc adactus, sed beneplacito Patris 
secundum suam voluntatem, et factus est homo , 
ilasam prorsus et integram in se nature sus re- 
tiuens dignitatem, sed humanitatem assumens ra- 
tione incarnationis, et unus e duobus Filius intel- 
lectus, concurrentibus et collatis in unum natura 
divina et bumana, modoque ineffabili et arcano et 
quod mente capi nequit in unitatem conjunctis. 
Neque vero dicimus Dei Verbum in terrenz carnis 
naturam mutatum aut in ipsius Verbi carnem : ex- 
tremz enim dementia morbum hunc esse faterer : 
sed utroque in suo veluti manente termino et ra- 
tione, perfectissimum et indivulsum ad unitatem 


ἰδίῳ μένοντος ὅρῳ τε καὶ λόγῳ, τὴν elc ἄκρον τε καὶ D concursum ejus quem hic dicimus congressus no- 


ἀδιασπάστως ἔχουσαν εἰς ἑνότητα συνδρομὴν, τὸ τῆς 
λεγομένης ἐνθάδε συμόάσεως ὄνομα δηλοῖ. Θεὸς γάρ 
ἐστιν ὁμοῦ χαὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτός" οὔτε δὲ Θεὸν εἰπὼν, 
ἀνθριγκότητος ἀπαλλάξεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, οὔτε μὴν 
ὀνομάσας ἄνθρωπον, τῶν τῆς θεότητος ἀπασοδήσεις 
ἀξιωμάτων, εἴπερ ἔλοιο φρονεῖν ὀρθῶς. Καὶ ἔστι 
ἹΜονογενὴς μὲν xal Λόγος, ὡς ἐχ Θεοῦ Πατρὸς ἀναφὺς 
καὶ γεγεννημένος͵ πρωτότοχος δὲ αὖ, ὅτε γέγονεν 
ἄνθρωπος, καὶ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. Ὥσπερ ὄνομα τὸ 
ἈΑϊονογεγὴῆς, ἴδιον ὃν τοῦ Λόγου τετήρηται πάλιν αὐτῷ, 
καὶ ἐνωθέντι capxi: οὕτω τὸ Πρωτότοχος, αὐτοῦ 
κυρίως οὖχ bv, γέγονεν ἴδιον αὐτοῦ μετὰ τῆς σαρχός. 
Μεσίτης ἄρα καὶ τῇδε νοεῖται τὰ πολὺ διῳχισμένα 
κατὰ τὴν φύσιν, καὶ ἀμέτρητον ἔχοντα τὸ μεσολαδοῦν, 
«ουτέστι, θεότητά τε καὶ ἀνθρωπότητα, δυνενεχθέντα 
τι χαὶ ἠνωμένα δειχνύων ἐν ἑαυτῷ, καὶ συνείρων 
ἥμᾶς δι᾽ ἑαυτοῦ τῷ Θεῷ χαὶ Πατρί. θεῷ μὲν γάρ 
ἔστιν ὀμοφυὴς, (1) ἐπείτοι χαὶ ἐξ ἡμῶν τε καὶ ἐν ἡμῖν. 
υὐ γὰρ παρ᾽ ἡμᾶς ἑτεροῖος χατά γε τὸ ἀνθρώπινον, 
ἀλλ᾽ ἐοικὼς χατὰ πάντα, δίχα μόνης τῆς ἁμαρτίας. ὁ 
Ἐμμανονήλ. 


Β. Ὁρθότατα ἔφης. Ἥχει δὲ ἤδη πρὸς τοῦτο ἀν- 
ἄγχης ἡμῖν ὁ λόγος, ὡς xal ὁμοούσιον τῷ Θεῷ καὶ 
Πατρὶ εἶναι φάναι τὸν Υἱόν. 

Α. Ὁμοούσιον γὰρ, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς ἐξ αὐτοῦ 
«& χαὶ ἐν αὐτῷ χατὰ φύσιν xal οὐσιωδῶς. “Ὥσπερ 
γὰρ, οὐχ ἀληθῶς καὶ ἐξητασμένως, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐν τάξει 


men significat. Deus enim est simul et homo idem : 
neque vero, cum Deum dixeris, humanitatem ei de- 
trahes post unionem : neque, si hominem nomina- 
veris, deitatis dignitatibus eum privabis, οἱ tibi 
recte sentiendi cura est, Et Unigenitus quidem est 
ac Verbum, in quantum ex Patre prodiit ac genitus 
est, ac vicissim primogenitus , quando factms est 
homo, et in multis fratribus **. Et quemsdmodum 
nomen illud Unigenitus, proprium cum sit Verbl, 
manet rursus in ipso etiam cum unitus est carni : 
sic illud, Primogenitus, cum illius proprie non esset, 
factum est ejus proprium cum carne. Mediator igi- 
tur hoc pacto etiam censetur esse, ea qua natura 
multum sunt dissita et immenso disjunguntur in- 
tervallo, deitatem nimirum et humanitatem, con- 
juncta et unita ostendens in seipso, et nos per 
seipsum Deo et Patri conjungens. Ejusdem enim 
est cum Deo nature, quia ex ipso est, et in ipso ; 
et ejusdem quoque nobiscum est nature : nam ex 
uobis etiam est et in nobis. Non enim quod ad 
bumanitatem attinet, diversus est a nobis, sed por 
omnia similis, exccpto solo peccato, Emmanuel. 

B. Rectissime. Eo. autem jam adacta est oratio, 
ut etiam consubstantialem Deo et Patri Filium esse 
necessario dicendum sit. 

Α. Consubstantialem certe : siquidem vere est 
ex ipso et in ipso secundum naturam, et consub- 
stantialiter. Sicut enim non vere et exquisite, sed 


«ἢ πρεκούσῃ, νοοῖτ᾽ ἂν ἢ λέγοιτο πρὸς ἡμᾶς ὁμορύ- p neque eo gradu quo par est intelligereter aut dice- 


σιος, εἰ μὴ γέγονεν ἄνθρωπος, οὕτως οὐχ εἴη ποτ᾽ ἂν 
ἂχ Θεοῦ τε xai ἐν Θεῷ, μὴ φυσικοῖς εἰς ἐνότητα τὴν 
πρὸς αὑτὸν συνδούμενος λόγοις " ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν ἑτέρως 
ἡ ἀνθρωπότης θείας εἴη φύσεως μέτοχος, εἰ μὴ πε- 
«λούτηχε τοῦτο διὰ μεαίτου τοῦ Υἱοῦ, φυσιχὸν ὥσπερ 
«ινὰ τὸν τῆς συναφείας λαχοῦσα τρόπον. ᾿Αταλαίπω- 
gov δὲ χομιδῇ διαπυθέσθαι λέγοντος τοῦ Υἱοῦ, πρὸς 
«ὧν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα" «Ἵνα πάντες ἕν ot, 
καθὼς σὺ, Πάτερ, ἐν ἐμοὶ, χἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα χαὶ αὖ- 
φοὶ ἐν ἡμῖν ἕν ὦσιν, ἵνα πιστεύσῃ ὁ χόσμος, ὅτι σύ 


89 Rom. vut, 29. 


(1) Desunt hic nonnulla. 


retur nobis consubstantialis, nisi homo factus esset : 
ita non 406 esset ex Deo et in Deo, nisi natura- 
libus rationibus esset in unitatem cum ipso colli- 
gatus : sed neque aliter humanitas divinze esset 
natura particeps, nisi hoc haberet per mediatorem 
Filium, naturalem quendam veluti conjunctionis 
modum consecuta. Licet autem audire Filium Pa- 
trem coelestem εἰς alloquentem : « Ut omnes unum 
sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi 
In nobis unum sint, ut credat mundus quia tu me 


695 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


696 


misisti. Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi A με ἀπέστειλας. Κἀγὼ τὴν δόξαν, ἂν δέδωχάς μοι, 


eis, ut sint consummati in unum **. » 


B. At si dicant unitatem Filii illam cum Patre, 
talem forsan esse, qualis etiam de nobisipsis in- 
telligitur, quidnam demum censebimus? Scriptum 
est enim : « Multitudinis autem credentium erat cor 
unum et anima una *. » Cum enim plurimi essent 
in omnibus anims, unam tamen otminium esse di- 
cebat, unitatis nomen et rem uon utique de ipsa na- 
nra statuens, sed potius indivulsis voluntatum pro- 
pensionibus tribuens, quod unum et idem proposi- 
twm ac. voluntatem haberent. Et quoniam Filius 
idem sentit 8c vult quod Pater in omnibus, idcirco 
unum est etiam cum ipso. Hxc enim illi passim 
personant, miseri. 

À. Atqui comperientar etiam hac in re mentem 
suam implesse extrema stultitia. Nulla enim est 
iam absurda cogitatio, ut videtur, tamque infirma et 
abjecta, qua non levium hominum mentem depopu- 
letor, idque facillime, « Stultus enim stulta loque- 
tur, et cor ejus vana intelliget, ad loquendum ad 
Deum errorem, » ut seriptum est **. Nunquid enim 
stultitiz? et temeritatis cumulum implesse non cense- 
bitur, quod dicere et contendere solent, non quidem 
naturalem, sed voluntatis potius illam esse Filii cum 
Patre et. Deo unionem ? Nam si res ita se habet, 
nullo modo ab iis, opinor, discrepabit qui adoptione 


δέδωχα αὐτοῖς, ἵνα iot Bv, καθὼς ἡμεῖς Ev ἐσμεν" 
ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, xai σὺ ἐν tpe, ἵνα ὦσι [τε]τελειω- 
μένοι εἰς ἕν.» 

B. Εἰ δὲ δὲ, λέγοιεν τὴν ἐνότητα τοῦ Yloo τὴν πρὸς 
τὸν Πατέρα, τοιαύτην εἶναι τυχὸν, οἵαπερ ἂν νοοῖτο 
χαὶ ἐφ᾽ ἑλῶν αὑτῶν, τί δὴ ἄρα λογιούμεθα ; Γέγρα- 
πται Y&p* « Τοῦ δὲ πλέθους τῶν πιστευσάντων ἦν 
καρδία μία, χοὶ Ψυχὴ μία. » Πλείστων γὰρ ὅσων ἐν 
ἅπασιν οὐσῶν ψυχῶν, μίαν Eg] τὴν ἁπάντων γενέ- 
σθαι, τὸ τῆς ἑνώσεως ὄνομά τε χαὶ χρῆμα, οὔ τέ που 
πάντως αὐτῆς χαθορίξων τῆς φύσεως, ἀπονέμων δὲ 
μᾶλλον ταῖς Ex θελημάτων ἀδιασπάστοις ῥοπαῖς, xol 
τὸ μίαν ἔχειν χαὶ τὴν αὑτὴν σχέψιν τε καὶ βούλησιν. 
Καὶ ἐπειδήπερ ἐστὶ συνευδοχητὴς xai ὀμόφρων Lv 
ἅπασιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ταύτῃ τοι xai ἕν ἔστι πρὸς 
αὐτόν. Ταυτὶ γὰρ ἐχεῖνοι περιδομδοῦσιν οἱ δείλαιοι. 

A. 'AXX ἡλιθιότητος τῆς εἰς ἄχρον ἡχούσῃς ἤδη 
χαὶ ἀνωτάτης τὸν οἰχεῖον εὐθὺς ἀναμεστώσαντες νοῦν 
x&v τούτῳ δὴ πάλιν ἁλοῖεν ἄν. Οὐδὲν γὰρ τῶν ἐχ- 
τόπων, ὡς ἔοιχεν, ἔστι νοημάτων ἀδρανές τε οὕτω 
xaX χατεῤῥιμμένον, εἰ μὴ τὸν τῶν ἀσυνθέτων χατα- 
ληΐζεται νοῦν, xai τοῦτο ἀμογητί. « Ὁ γὰρ μωρὸς 
μωρὰ λαλήσει, χαὶ ἡ καρδία αὐτοῦ μάταια νσῆσει, 
τοῦ λαλεῖν πρὸς Κύριον. πλάνησιν, » χατὰ «b yeypau- 
μένον. Πῶς γὰρ οὐχὶ μωρίας τε καὶ εἰκαιότητος τς 
ἀπασῶν ἐσχάτης οἰηθείη τις ἂν ἀναπεπλῇσθαι λοιτὸν 
τὸ φάναι τε xal διατείνεσθαι φιλεῖν, ἤχιστα μὲν φυ- 
δικὴν, προαιρετιχὴν ὃὲ μᾶλλον τὴν ἕνωσιν εἶναι τοῦ 


suni filii, et in deitatis appellationem voluntate Pa- (» Υἱοῦ τὴν πρὸς τὸν Πατέρα xai Θεόν; Διοίσει γὰρ, 


iris asciti, quique virtutis splendore insignem hanc 
ac tam illustrem gloriam sibi compararunt. Dicant 
autem illi quid porro prohibeat quominus unusquis- 
que sanctorum, cui animus sit ea sentire et facere 
quibus oblectetur Deus, et qui Domini voluntatem 
$uam quodammodo 4077 faciat, tam supernaturali 
Filii voee utatur, Patremque his verbis compellet : 
« Quemadmodum ego et tu unum sumus **. , Istiug- 
modi vorem lgitur a saueto quodam ostendant esse 
prolatam. Sed non facient : multum abest, Contra- 
rium enim videre licet in iis, opinor, qui pietatis 
summuin fastigium assecuti, se tamen peccatores 
multifariam clamitant, et su: natura conscios. Ac 
diflicile quidem forsan non esset. innumeras voces e 


οἶμαι, xav οὐδένα τρόπον, ἐΐπερ ὧδέ τε ἔχει καὶ 
ἔστιν ἀληθὲς, τῶν εἰς υἱότητα χεχλημένων, χαὶ εἰς 
τὸ τῆς θεότητος ὄνομα διὰ βουλῆς τοῦ Πατρὸς εἰσπε» 
ποιημένων, ot xat τοῖς ἐκ τῆς ἀρετῆς αὐχήῆμασι iy 
οὕτως εὐχλεᾶ χαὶ περίοπτον ἐξεπρίαντο δόξαν. TI δὲ 
δὴ τὸ ἀπεῖργον ἔτι, λεγόντων ἐχεῖνο!, καὶ τῶν ἁγίων 
ἔχαστον τὰ ἐφ᾽ οἷσπερ ἂν ἡσθείη Θεὸς φρονεῖν τε xal 
δρᾷν ἡρημένον, καὶ τὸ τῷ Δεσπότῃ δοχοῦν, ἴδιον 
ὥσπερ ποιησάμενον θέλημα, τὴν οὕτως ὑπερφνᾶ τοῦ 
Υἱοῦ φθέγξασθαι φωνὴν, ἀναχραγεῖν τε πρὸς τὸν Ila» 
τέρα « Καθὼς ἐγὼ xal σὺ ἕν ἐσμεν. » Παραχομι» 
ζόντων δὴ οὖν τοιάνδε τινὸς ἡμῖν ἁγίου φωνήν. ᾿Αλλ᾽ 
οὐκ ἂν ἔχοιεν, πολλοῦ γε xal δεῖ, Τοὐναντίον γὰρ, 
οἶμαι, χαταθΐσαι τις ἂν, χαίτοι τῆς εἰς λῆξιν εὖσε- 


sacris Scriptis collectas coacervare; sed exercita- D θείας ἐπειλημμένους, ὅτι τε εἶεν ἁμαρτωλοὶ moXvtpl- 


tionis campum studiosis relinquere, abs re non 
»lienum duxerim. Ad ea autem quie illi tradunt. me 
convertam (id enim satius demum fuerit), ct ora- 
tione repetita de nostra unitate verba faciam. [n 
unitatem quippe per-fidem, procul dubio collecti et 
congregati sumus, nequaquam vero differinws inter 
nos diversitate essentize, licet unusquisque quodam- 
modo scindatur in propriam hypostasim, Ejusdein 
enim sumus speciei, et ratio ac deflnitio una est 
essentiz omnium quz de omnibus ex zxquo prydica- 
tir. Unitatem vero cum Deo, non in nudis ac solis 


voluntatum propensionibus assequimur, sed alia nos 


9 Joan. xvu,21-95, *' Act. iv, 39, 


ΝΣ [s2, xxxit, 6. 


πως ἐξάδοντας͵ xal τῆς οἰχείας φύσεως οὐχ ἐν ἀγνοίᾳ 
χειμένους. Καὶ ἦν μὲν ἴσως χαλεπὸν οὐδὲν, μυρίας 
μὲν ὅσας χατατωρεῦσαι φωνὰς, Ex τῶν ἱερῶν àvals- 
ξαμένους Γραμμάτων " τό γε μὴν ἐφεῖναι τοῖς φιλο» 
μαθέσι διαγυμνάζξεσθαι, λογισαίμην ἂν οὐχ ἀπὸ 
σχοποῦ τοῦ πρέποντος. Τετράψομαι δὲ πρὸς τὰ παρ᾽ 
ἐχείνων᾽" ἄμεινον γὰρ. ἤδη τουτί" xal δὴ xal ἐρῶ, τὸν 
t"; xa0' ἡμᾶς ἐνότητος ἀναχυχλῆσας λόγον. Πρὸς 
ἑνότητα μὲν γὰρ τὴν διὰ πίστεως συγχεχομίσμεϑέ 
τὸ χαὶ συνηνέχθημεν ὁμολογουμένως, διοίσημεν δὲ 
χατ᾽ οὐδὲν ἀλλήλων ἑτερότητι τῆς οὐσίας, xal εἰ 
κέμνεταί πως ἕχαστος εἰς ἰδίαν ὑπόστασιν. Ἐσμὲν 


9 Joan. xvii, 21. 


697 


DE 55, TRINITATE DIALOGDUS 1. 


683 


γὰρ ὁμοειδεξς, xal τῆς ἁπάντων οὐσίας ὄρος τε xal A quoque ratio in hoc conjungit arcana δὲ necessaria. 


λόγος εἷς, ὁ πάντων ἐν ἴσῳ χατηγορούμενος. Ἑνότητα 
δὲ τὴν ὡς πρὸς Θεὸν, οὐχ ἐν Ψιλαῖς καὶ μόναις ταῖς 
ἐκ θελημάτων κλουτοῦμεν ῥοπαῖς, ἀλλά τις xal ἕτε- 


ρος εἷς τοῦτο συνείρει λόγος, ἀπόῤῥητός τε xal ἀν- . 


αγχαῖος. Ὡς γὰρ ὁ θεῖος ἡμᾶς μεμυσταγώγηχε Παῦ- 
λος, «€ "Ev σῶμά ἐσμεν οἱ πολλοὶ, διὰ τὸ ἐκ τοῦ ἑνὸς 
ἄρτου μετέχειν. »"H γὰρ οὐχ οἶσθα, ὅτι σύσσωμα 
&vóttta λαχόντα διὰ τῆς πίστεως, δῆλον δὲ ὅτι xal 
B. Κομιδῇ μὲν οὖν. 
A. Οὑὐχοῦν, φυσιχήν τε ἅμα xa προαιρετιχὴν «tv 
&wostv agutiy (1) xaX τὴν ἐν Χριστῷ διοψόμεθα. 


B. Πῶς λέγεις ; Ἕπομαι γὰρ οὐ λίαν. 
A. Καὶ μὴν οὐδὲν εἶναί φημι τὸ ἄναντες ἐν γε δὴ 
τούτοις, ὦ tiv: ἀνχμάθοι δ᾽ ἂν ὅ φημι xai λίαν εὑ- 
χόλως ἀπαστισοῦν, οἶμαι, σοφὸς χαὶ ἀρτίφρων ἀνὴρ, 
ἐννενοηκὼς ὅτι, πρῶτον μὲν εἰς ταυτότητα τὴν πρὸς 
ἀλλήλους οἱ τελοῦντες ἐν ἀνθρώποις θεσμῷ φυσιχῷ 
διεσφίγμεθα, συνενούμεθα δὲ καὶ καθ᾽ ἕτερον τρόπον. 
Διατετρημένοι γὰρ ὥσπερ εἰς ὑπόστασιν ἰδιχὴν, τὴν 
καθ᾽ ἕκαστον λέγω, καθ᾽ ἣν ὁ μέν τίς ἐστι Πέτρος fj 
Ἰωάννης, 6 δὲ Θυμᾶς ἢ Ματθαῖος, σύσσωμοι γεγό- 
ναμὲν ἐν Χριοτῷ, τὴν μίαν σάρχα τρεφόμενοι, xal 
ἑνὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι πρὸς ἑνότητα χατεσφραγισμέ- 
νοι, καὶ εἴπερ ἐστὶν ἀμέριστος ὁ Χριστός " μεμέρι- 
σται γὰρ οὐδαμῶς " ἕν οἱ πάντες ἐσμὲν ἐν αὐτῷ. Τοι- 
τάρτοι καὶ ἔφασχε πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα" 


Ut enim nos divinus Paulus docuit : « Unum corpus 
multi sumus, ex eo quod de uno pane participa- 
mus '*, » Nunquid enim intelligis ab eo dici gentes 
eliam Christo concorpores factas esse "5, unitatero 
eum ipso per fidem nempe et pet. mysticam bene- 
dictionem adeptas ? 


γενέσθαι Χριστοῦ xal τὰ ἔθνη φησὶ, τὴν πρὸς αὐτὸν 
μυστιχῆῇς εὐλογίας ; 


B. Prorsus quidem. 

Α. gitur naturz simul et voluntatisunitas in nobis t 
dispiciamus antem num talis sit nostra, qualis ea quae 
in Christo est. 

B. Qui tu istud als? Non enim aesequor. 

À. Atqui nihil est in liis ardui, amice; sed quod 
dico, citra negotium intelliget, opinor, quisquis recte 
sentit ac sapit, si animo reputoverit, primum qui- 
dem nos, quotquot hoimines sumus, lege naturali in 
mutuam identitatem coustrictos esse, :sed et alio 
quoque modo nos simul unitos esse. Secti enim 
quodammodo in propriam seu singularem subsisten- 
tiam secundum quam hie quidem est Petrus aut 
Joannes, ille Thomas aut Mattlieus, concorpores 
facti sumus in Christo, una carne pasti, et uno 
sancto Spiritu ad unitatem obsignati, et cum Chri- 
stus sit indivisibilis (neutiquam 406 enim divisus 
est), unum omnes sumus in ipso, Ideoque ad Patrem 
celestem dicebat: « Ut unum sint, sicut et nos unum 


€ Ἵνα ὦσιν ἕν, καθὼς ἡμεῖς ἕν. » "Aüpet γὰρ ὅπως C sumus **. » Vide enim ut in Christo et sancto Spi- 


ἕν «s τῷ Χριστῷ xal ἁγίῳ Πνεύματι ol πάντες ἕν 
σμεν, xal χατὰ τὸ σῶμα, xal χατὰ τὸ πνεῦμα. 
Ἑκαιτιατέον οὖν ἄρα τοὺς ἕτερα ἄττα φρονεῖν 
ἐλομένους, ὡς μηδὲ ἐχεῖνα συνέντας ὀρθῶς τὰ περὶ 
ἡμῶν γεγραμμένα. 

B. Ἑκαιτιατέον μὲν οὖν " ἔφης γὰρ ὀρθῶς. Φιλο- 
πευστῆσας γε μὴν οὐδὲν ἧττον ἐρῶ, πότερα τὸν Υἱὸν 
ἐνῶσθαι παραδεξόμεθα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, χαθάπερ 
ἀμέλει χαὶ ἡμᾶς ἀλλήλοις, f] xal ὑπὲρ τοῦτο δοίη 
«τις ἂν ἐπ᾽ αὑτῶν τὴν ἕνωσιν ; 

Α. Ἡνῶσθαί φαμεν xal τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, xa0* 
ἡμᾶς. Ἔστι μὲν γὰρ ὁμολογουμένως τῷ γεγεννηχότι 
πάντως που xal ὁμοούσιος, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς Υἱός 
«g xai ἐξ αὐτοῦ. Ἐν ἰδίᾳ ὃὲ ὧν ὑποστάσει, τῇδέ τε 


ritU omnes unum sumus, tum secundum corpus, 
tum secundum spiritum. Arguendi sunt igitur qui 
secus sentiunt, quod neque illa recte intelligant quas 
de nobis scripta sunt. 


- B. Arguendi quidem : recte quippe dixisti. Nibilo- 


minus ego vel id ex te sciscitabor, utrum adinittere 
debeamus Filium unitum esse Deo ac Patri, quem- 
adinodum et nos invicem, an ultra hanc, concedemus 
aliquam esse aliam unitatem ? 

A. Uunitum esse dicimus etiam Patri Filium sicuti 
nos. Est enim procul dubio Genitori plane consub- 
stautialis, siquidem vere est Filius et ex. ipso. Cum 
autem in propria exsistat bypostasi, atque ila se 


ἔχειν εὖ μάλα πεπιστευμένος, o0. χαθάπερ ἡμεῖς D habere utique credatur, non quemadmodum nos ab 


ἀλλήλων, ἦτοι χατὰ νόμον σωμάτων, διεστήξει xal 
αὐτὸς τοῦ Πατρὺς, τὴν εἰσάπαν ἔχων διατομὴν. εἰς 
᾿ ἐτερότητα δὲ τὴν χαθέχαστον λέγω, φυσικὴν δὲ ἄῤ- 
ῥητον ἔχει τὴν ἕνωσιν, οὐ χατάχνσοίν τινά τὴν εἰς 
ἀλλήλας παθουσῶν τῶν ὑποστάσεων, κατά γε τό τισι 
δοχοῦν, ὡς τὸν αὑτὸν εἷναι Πατέρα xal Υἱὸν, ἀλλ᾽ 
δυτως ἰ[ἴσ΄. ὄντος] τε χαὶ ὑφεστηχότος ἑχατέρου, xal 
ἰδίαν ἔχειν λεγομένου τὴν ὕπαρξιν, ἡ τῆς οὐσίας ταυ- 
τόττς βραθδεύει τὴν ἕνωσιν. 

B. Ἐν ἰδίς φὴς οὖν εἶναι τὸν Υἱὸν ὑποστάσει 
[ἢ] οὐσίᾳ παρὰ τὴν τοῦ Πατρός ; 

A. Οὐκ ἐν οὐσίᾳ μᾶλλον ἑτέρᾳ παρὰ τὴν ὡς Θεοῦ, 
ἀλλ᾽ ἐν ὑποστάσει τῇ ὡς Υἱοῦ. 

* [Cor. κι 172. ** Ephes. 11, 6. 


(1) Desunt hic nonnuHa in Grico exemplari. 


invicem, seu lege corporum, ipse etiam distiuguitur 
a Patre omnimoda distinctione, cujusiodi nimirum 
diversitas est in singularibus : ted naturalem et 
ineffabilem habet unitatem, non confusionem quam- 
dam hypostaseon qua altrinsecus afliciantur, sicuti 
nonnullis placet, nt idem sit Pater sc Filius : sed cum 
sit et subsistat uterque, et propriam habere dicatur 
hypostasin, essentize identitas upitateu constituit. 


B. In propria igitur dicis Filium esse hypostasi, 
vel essentia alia quam Patris? 

A. Non in alia essentia quam ea quas est ut Dci, 
sed in lhypostasi qux» ut Filii. 


** Joan. xvii, 22. 


609 


8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, 


100 


B. Quid ergo? Aliudneest essentia, aliud bypo- A — B. Ἕτερον γάρ τι οὐσία, xa ἕτερον ὑπόστασις ; 


stasis? 

ἃ. Etiam, Multum enim est iuter iila discriminis 
ac intervalli, siquidem essentia singularia com- 
pleetitur. 

B. Quo pacto inquis? Sum enim ego In bis, ut 
constat, paulo tardior. 

A. Nescis mihi quoque minus tritum et usitatum 
esse de his rebus disserere ? In disquisitionem ta- 
men quoad ejus est crassiore typo vocanda est divinze 
excellentizg sublimitas. Itaque essentig significatio 
ad aliquid commune videtur pertinere, nomen au- 
tem de singularibus hypostasis qua& subsunt buic 
universali predicatur ac dicitur : illud autem me 
Dunc ostendere putato. 

B. Cujusmodi illud? 

À. Defipimus hominem, animal rationale, mor- 
tale, ratione illi convenieuti : et hanc substantiae 
definitionem esse dicimus, quz? ad omnes singula- 
riter subsistentes pertinet. Sub lioc igitur uuiversali, 
nimirum bowine, 409 sive hominis definitionem, 
cadit, opinor, Thomas et Marcus, aut, si ita vis, Pe- 
trus et Paulus. Et substantia quidem hoc pacto si- 
gnilicabitur : nondum tamen clara οἱ mauifesta erit 
eorum qus singulariter intelliguntur significatio. 
Homo enim simpliciter, nondum est Petrus et Pau- 
lus : sed Thomam aut Petrum si dixeris, a defini- 
tionibus quidem substantie id quod signillcatur 
non removebis (homo enim est nihilominus ), sed 
in tali puta specie exsistere, et in propria et parti- 
eulari bypostasi esse ostenderis. Substantia igitur 
etiam de omni homine, maxime cum communem 
generis rationem parturiat : hypostasis autem de 
uuo convenientius intelligetur, neque a communitate 
separans id quod significatur, neque porro confun- 
dens et obscuritate permiscens demum id quod siu- 
gulare est ac particulare. 

B. Intelligo jam : nec enim inscite mihi videtur 
istud expositum. 

A. Consubstautialem ergo Deo et Patri Filium es- 
se cum fatemur, in propria hypostasi conjunctim 
simul et diseretim unitum esse dicimus, identitatis 
rationibus necessario admodum conjungentes per- 
sonarum aut nominum distinctionem, et hyposta- 
seon diversitatem, quas ut est in Patre, sic in 
Filio ob hoc ipsum ac solum est, ut ne essen- 
tis omnimoda similitudo, et illa identitas et 
per omnía incommutabilitas que est cum in Patre, 
tum in Filio, deleat aliquo pacto differentiam, ef- 
ficiaque ut egre admodum discerni possit id quod 
singulariter proprium est utriusque. Hic enim Pa- 
ter est ac non Filius: ac vicissim ille Filius, non 
autem Pater. 

B. Htaque, si placet, dicamus essentias esse duas : 
unam quidem Patris, alteram autem Filii. Sic enim 
distinctior quodammodo et manifestior cuivis erit 
differentia. 

A. Mon erit certe. Cave enim ne illorum sermo- 
nibus sbripiaris in sensum reprobum, et regia quo- 


A. Ναί" πολὺ γὰρ τὸ διεῖργον καὶ διὰ μέσον χω- 
ροῦν, εἴπερ ἐστὶν ἡ οὐσία, τῶν χαθέχαστα περιεχτικῆ. 


Β. Τίνα φὴς τρόπον ; βραδὺς γὰρ, ὡς ἔοιχεν, ἕν 
γε τοῖς τοιούτοις, ἐγώ. 

Α. Ἧ γὰρ οὐχ οἶσθα, ὅτι xàpol πως οὐχ ἐντριδὴς 
χαὶ περὶ τούτων λόγος ; Ἱτέον δ᾽ οὖν ὅμως ἐπὶ τὴν 
ἐγχωροῦσαν βάσανον, ὡς tv εἰχόνι τυχὸν ἐν ὑπερτά- 
τοις οὔσης ὑψώμασι τῆς Ozlac ὑπεροχῆς. Οὐχοῦν τῆς 
οὐσίας ἡ δήλωσις, κατὰ χοινοῦ τινος ἔοιχεν ἱέναι 
πράγματος" τὸ δὲ τῆς ὑποστάσεως ἐχάστου τυχὸν 
ὄνομα, τῶν ὑπὸ τουτὶ τὸ χοινὸν κατηγορεῖται xal 
λέγεται" οἵον δέ με νῦν ἐχεῖνο δηλοῦν. 


B B. Τὸ ποῖόν τι δή: 


ἃ. ὋὉριζόμεθα τὸν ἄνθρωπον, ζῶον λογιχὸν, θνη- 
τὸν, χατὰ τὸν αὐτῷ πρέποντα τιθέμενοι λόγον, καὶ 
τοῦτο, οὐσίας ὅρον εἶναί φαμεν, κατὰ παντὸς ἰοῦσαν 
τῶν χατὰ μέρος ὑφεστηχότων. Ὑπὸ οὖν τὸ κοινὸν δὴ 
τουτὶ, τουτέστι, τὸν ἄνθρωπον, ἧτοι τοῦ ἀνθρώπου 
τὸν ὄρον, πίπτει μὲν, οἶμαι, Θωμᾶς τε καὶ Μάρκος, 
ἣ φέρε εἰπεῖν, Πέτρος τε xat Παῦλος. Καὶ τὴν μὲν 
οὐσίαν ὡδὶ χατασημα[(]Πναι τις ἂν, τῶν δὲ καθέκαστον 
νοουμένων, οὔπω σαφῇ τε καὶ ἐναργῆ τὴν δήλωσιν 
ἐποιήσατο. Οὐ γὰρ ἔτι ἄνθρωπος ἁπλῶς, τοῦτό ἐστι 
Πέτρος καὶ Παῦλος - Θωμᾶν δὲ ἣ Πέτρον εἰπὼν, τῶν 
μὲν τῆς οὐσίας ὅρων ρὐχ ἐξοίσει [αἱ. ἐκχομίσει! ὦ 
δηλούμενον" ἄνθρωπος γὰρ οὐδὲν ἧττόν ἐστιν" ἐν 
εἴδει δὲ ὄντα τῷ τοιῷδε τυχὸν χαὶ ἐν ὑποστάσει τῇ 


* ἰδικῇ καὶ μεμερισμένως ὑπέδειξεν. Ἡ οὐσία τοιγαρβ- 


ouv καὶ κατὰ ἀνθρώπον παντὸς, ὅτε δὴ τὸν χοινὸν 
τοῦ γένους ὠδίνουσα λόγον᾽ ἡ δὲ ὑπόστασις, καθ᾽ ἑνὸς 
ἂν νοοῖτο πρεπωδέστερον, οὔτε τῆς χοινότητος ἐξ- 
ἰστᾶσα τὸ δηλούμενον, οὔτε μὴν ἀναχέουτά τε καὶ 
ἀναχιρνῶσα πρὸς τὸ ἀσυμφανὲς ἔτι τὸ χαθέχαστόν 
κε χαὶ ἰδιχῶς. 

B. Συνίημι νῦν’ εἰρῆσθαι γὰρ οὔ μοι λίαν ἀχόιι- 
ψως δοχεῖ. 

À. Ὁμοούσιον τοίνυν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ «bv Y tbe 
ὁμολογοῦντες ὑπάρχειν, ἐν ἰδίᾳ τε ὑποστάσει, συν- 
ἀφῶς τε ἅμα χαὶ διωρισμένως ἡνῶσθαί φαμεν, τοῖς 
τῆς ταυτότητος λόγοις ἀναγχαιοτάτως εὖ μάλα συν» 
ἄπτοντες τῶν προσώπων ἥτοι τῶν ὀνομάτων τὴν δια- 


p στολὴν, xal τὴν τῶν ὑποστάσεων ἑτερότητα, τὴν ὡς 


ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ xav! αὐτὸ δὴ τουτὶ xal μόνον" ἵνα 
μὴ τὸ τῆς οὐσίας εἰς πᾶν ὁτιοῦν ἐμφερὲς, καὶ τὸ 
χατὰ τὰ αὑτὰ xal ὡσαύτως ἔχον ἀπαραλλάχτως ἔν 
τε τῷ Πατρὶ xoi τῷ Υἱῷ, καταλεαίνῃ τρόπον τινὰ 
τὴν διαφορὰν, xaX δυσδιάχριτον χομιδῇ τὸ ἀναμέρος 
ἴδιον ἑκατέρου χατεργάσαιτό πως. Ὁ μὲν γάρ ἔστι 
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός " ὁ δὲ αὖ, Υἱὸς, xa οὔ τὲ se 
Πατήρ. 

B. Οὐκοῦν, sl δοχεῖ, λέγωμεν οὐσίας εἶναι δύο" 
μίαν μὲν τοῦ Πατρὸς, μίαν δὲ τοῦ ΥἹοῦ. Eüxpiwe- 
στέρα γὰρ οὕτως καὶ οἰἱονείπως εὐσαφεσεέρα παντί 
τῳ γένοιτ᾽ ἂν μᾶλλον ἡ διαφορά. 

À. Οὐχ εὐχρινεστέρα ποθέν " μὴ γὰρ τοῖς ἐχείνων 
ἀποχομίζου λόγοις εἰς κχίδδηλον νοῦν, xal -«τοἰδω 


701 


DE 8S. TRINITATE DIALOGUS I. 


"- 


703 


ὥσπερ ἀφεὶς τὴν ἀμαξητὸν, τὰ ἀστιδῇ καὶ δυσπό- A dammodo via relleta, per devia οἱ Inaccessa ferri 


ρευτα διαστείχειν ἀνέχου. 

B. Πῶς ἣ τίνα τρόπον ; 

A. Εἰ γὰρ μία μὲν ἡ τοῦ Πατρὸς ἔσται φύσις, 
μία δὲ αὖ xoi ἑτέρα παρ᾽ αὐτὴν ἡ τοῦ Υἱοῦ, πῶς 
οὐχ ἀναγκαῖον, χαὶ τὸν εἰς δύο τὰ ἀλλήλοις ἀνισοφυῇ 
διιστάντα τε xat διατειχίζοντα συνεπινοεῖσθαι λόγον ; 
Πῶς γὰρ ἂν ἡ αὐτὴ μία, χαίτοι μία [καὶ μία], οὖσα 
νοηθεΐη ἄν ; Οὐ γὰρ θέμις ἐπ᾽ ἀνθρώπων, ἕνα xaX τὸν 
αὐτὸν τὸν τῆς ὁμοουσιότητος λαχόντων λόγον, μίαν 
καὶ μίαν οὐσίαν εἰπεῖν, καὶ ἑχάστῳ τῶν ὄντων χαθά- 
περ ἴδιάν τινα λόγον τὸν τῆς χοινότητος ἀπονέμειν. 
Εἰ γὰρ τοῦτο δρώημεν, χαὶ καθάπερ ἀναγχαίον δια- 
φορᾶς τρόπον, ἐπεισφαράν τινα ποιοίμεθα ταῖς οὐ- 
σίαις τὸ, μίαν τε χαὶ μίαν, διοιχήσεται τὸ σύμπαν 


εἰς τὸ μηδέν. "H οὐχ ἑτερότητα μὲν ἡ οὐσιώδης δια- D 


φορὰ, τὸ δέ γε ἀλλοίως ἔχον ἐν ὅρῳ τῷ κατὰ φύσιν 
ἢ ἑτερότης ἐν τούτοις ἀποφανεῖ τε xal τέξεται ; 


B. Οἷμαί γε. 
Ἀ. Περιέσται τοιγαροῦν xal οὐχ ἐχοῦσιν εἰπεῖν, 


ὁμοούσιον μὲν οὐχ ἔτι τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, 
ἑτεροῖον δὲ μᾶλλον xai ἑτεροφυᾶ, xat τῶν τῆς θεό- 
τητος ὅρων ἐξῳχισμένον, εἴπερ ἐν ἰδίῳ κείσεται λόγῳ, 
τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ἐξεστηχότι, 


B. Ἑτεροίως γὰρ ἔχειν f] ὥσπερ ἂν νοοῖτο ὑπάρχειν 
χατὰ φύσιν ὁ Πατὴρ, διατείνονται τὸν Υἱόν. Τοιγάρτοι 
παρέντες τοῦ ὁμοουσίου τὴν δήλωσιν, χαὶ τὸ ξένον 


αὐτῇ χαὶ ἀσύνηθες ἐπιπλέχοντες, φασὶ δεῖν ὁμοιού- C 


σιον ὁμολογεῖν ὑπάρχειν αὐτὸν, ἀναθέντες ὥς τι τῶν 
ὅτι μάλιστα σεπτῶν xal πρεπωδεστάτων αὐτῷ, xal 
φὸ τῆς μεσιτείας ὄνομα. 

Δ. Καὶ τί δὴ ἕτερον ἣ λῆρος ἔσται ταυτὶ, xol 
γραοπρεπὲς ἀληθῶς μυθάριον ; Εἰ γάρ τινα μέσην 
ἐπινοοῦσιν αὐτῷ, διά τε τοῦτο μεσίτην ὀνομάζεσθαι 
δεῖν ἀσυνετώτατα λέγουσι, τί δὴ ἄρα τὸ ἐντεῦθεν, ἣ 
ποδαπὸς ἡμῖν θεωρίας εἰσχρίνεται λόγος, ἐγὼ μὲν 
o)y ὁρῶ" φράσαις δ᾽ ἂν αὐτὸς, ὡς ἤδιστά γε μανθά- 
vetv ἐθέλοντί μοι, 

Β. Τί ἂν φράσαιμι πρὸς ταῦτα ; 

À. ἝἜρον τοιγαροῦν xai μανθάνειν ἐπείγον, πό- 
«ερα γεννητὸς ἣ ἀγέννητος ὁ μεσίτης ἐστὶ, Θεὸς 
ἀληθῶς, f] τελεῖ γε χαὶ αὐτὸς ἐν χτίσμασιν. Ὃ γάρ 


te sinas. 

B. Quo pacto? 

À. Si enim una quidem sit Patris natura, alia ve- 
ro et ab ipsa diversa, Filii : annon necesse erit ra- 
tionem insuper excogitari qux dividat ac separet 
duo inter se naturz inzqualis? Quomodo enim ea- 
dem substantia alia et alia esse concipiatur ? Non 
enim licet de hominibus qui unam et eamdem con- 
substantialitatis nacti sunt rationem, aliam et aliam 
substantiam dicere, et unicuique rei &10 tribuere 
veluti propriam quamdam ac peculiarem rationem 
eam qua ad communitatem pertinet. Si enim hoc 
faciamus, el. quasi quemdam necessarie diíferen- 
tie modum substantiis invehamus, quod nimirum 
alie sint atque alie, in nihilum abibit universale, 
Annon diversitatem quidem substantialis differen- 
tía : alterationem autem in definitione naturali, illa 
diversitas in his proferet ac pariet ? 

D. Opinor. 

A, Supererit igitur dicere vel invitis, non Jam 
consubstantialem quidem esse Deo ac Patri Filium, 
sed diversum potius, et alterius natura et a deita- 
tis rationibus alienum, siquidem in propria ratione 
constituatur , qux ab Dei et Patris substantia sit 
aliena. 

B. Enimvero aliter se babere Filium contendunt, 
quam quo pacto censetur exsistere secundum natu- 
ram Pater. ldcirco ὁμοουσίον significatione relicta 
peregriuam et ipnsolentem ei affingunt, fatendumque 
aiunt ipsum esse ὁμοιούσιον, et mediatoris nomen 
ei quoque tribuunt velut augustissimum omnium 
eique convenientissimum. 

ἃ. Quid vero? Num aliud hxc sunt quam nugae 
et aniles fabulze? Nam, si mediam quamdam natu- 
ram de eo concipiunt, atque idcirco mediatorem 
nominandum esse stuliissime aiunt, quidnam inde 
sequatur, aut qualis demum contemplationis ratio 
afferatur, equidem non video, sed dic tu ipse mibi 
alioquin discendi percupido. 

B. Quid ad hzc dixerim ? 

A. |nterroga itaque el urge utrum genitus aul 
ingenitus mediator sit vere Deus, an ipse quoque 
creaturis annumeretur. Quod enim ex eorum sen- 


ἔστι, χατ᾽ ἐχείνους, οὔτε Θεὸς χαθαρῶς, οὔτε ποίημα D tentia neque mere Deus est, neque tanifeste crea- 


σαφῶς, ποῖον ἂν ἐχδέξαιτο παρ᾽ αὐτῶν ἐν τοῖς οὖσι 
φόπον, οὐδ᾽ ὅσον εἰπεῖν ἐν Ψιλαῖς ἐνγοίαις, xày γοῦν 
ἐλεῖν μόνον, οἷός ν' ἂν εἴην ἐγώ. 

Β. Τὸν ἀμφοῖν ἀναμέσον, Θεοῦ τέ φημι χαὶ χτί- 


σεως" ταύτῃ γάρ τοι xal μεσίτην αὐτὸν χεχλῆσθαί 


φασιν. 
Α. ᾿Ασυμφανέστατά τε ἐροῦσι xol ἀμαθέστατα 


διαχείσονται, φρονοῦντες ὡδί. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐχ 
ἔστιν, ἄνω τε xal χάτω τὸν νοῦν περιστρέφοντα, xai 
φὴν τῶν ὄντων ἅπασαν τὸ ὅπως ἂν ἔχοι πολυπραγμο- 
νοῦντα φύσιν, xàv γοῦν ἐν ἐννοίαις καὶ λόγῳ λη- 
«thy τοιαύτην τινὰ φύσιν ἰδεῖν, f| χαὶ τῶν τῆς ἀλη- 
θοῦς θεότητος ἔξω βέδηχεν ὅρων, καὶ τοὺς τοῦ 
κιποιῆσθαι λόγους διανήξεται, xal ἀμείνω τοῦ χἭ- 


tura, ecquem locum ab ipsis inter ea qua sunt ac- 
cepturum sit, ac ne quidem nudis notionibus tenus 
dicere non possum, etiamsi velim. 

B. Quod medius sit inter duo, Deum videlicet et 
creaturam, ideirco vocatum esse mediatorem ipsum 
aiunt, 

À. Obscurissime loquentur et magnam prz so 
ferent imperitiam, si ita sentiant. Licet enim om- 
nem in partem verses animum et cunctam rerum 
baturam penitius scruteris , nequaquam tamen 
istiusmod] naturam eomperies, notione sola aut ra- 
tione perceptibilem, quz sit a verz deitatis terminis 
aliena, et rei creatze rationes excedat, ἃς prisestan 
tiorem quam si io ortum cducta esset; pre se ferat 


105 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


704 


exsistentiam. An est aliquid medium inter genitum A χλῆσθαι πρὸς γένεσιν τὴν οἰχείαν ἡμῖν ἐπιδείξειεν 


et Ζ1 1 ingenitum, increatum et creaturám? 


B. Non concesserim equidem ; recte enim 818. 

A. Duas igitur in rebus oniversis consideramus 
naturas : unam quidem cjus qui semper et eodem 
modo $e habet et est; alteram eorum qus per 
creationem in ortum producta sunt. Et increati 
quidem naturam excellere et przstare omnibus, ct 
omni excellentie ac subliinitatis ratione eminere : 
hanc autem subjectam ac veluti subditam esse pe- 
dibus Domini. Hoc autem clarissime intelliges di- 
cente Christo Judeorum turbis : « Vos de deorsum 
estis : ego de supernis sam; ", » De supernis autem 
ad nos venire Unigenitum sapiens quoque Joannes 


ὕπαρξιν. "Ap' ἔστι τι τὸ μεταξὺ γεννητοῦ τε xal 
ἀγεννήτου, ἀποιῆτονυ χαὶ ποιήματος ; 

B. Οὐχ ἂν δοίην ἔγωγε" λέγεις γὰρ ὀρθῶς. 

Α. Δύο τοιγαροῦν ἐν ὅλοις τοῖς οὖδι καταθεώμεθα 
φύσεις " τὴν μὲν τοῦ ἀεί τε xal ὡσαύτως ὄγτος τε 
καὶ ἔχοντος " ἑτέραν δὲ αὖ, τὴν τῶν εἶναι λαχόντων 
δημιουργιχῶς" καὶ τὴν μὲν τοῦ ὄντος ἀγεννήτως, 
ὑπερκχεῖσθαί τε καὶ ἀναχύπτειν τὰ πάντα, χαὶ ταῖς 
εἷς τὸ ἄνω xal μεῖζον ὑπεροχαῖς ἀνανήχεσθαι" τὴν 
δὲ ὑποπίπτουσάν τε χαὶ οἱονεὶ χαταδεθλημένην ὡς 
075 πόδας Δεσπότου. Εἴσῃ δὲ δὴ τοῦτο xal μάλα 
σαφῶς, φάσκοντος τοῦ Χριστοῦ ταὶς Ἰουδαίων ἀγέ- 
λαις" € Ὑμεῖς ἐκ τῶν χάτω bové ἐγὼ Ex τῶν ἄνω 
εἰμί, » ἔλνωθεν ὃς ἤχειν ὡς ἡμᾶς τὸν Μονογενῇ, xal 


declaravit, dicens : « Qui desursum venit, super B ὁ σοφὸς Ἰωάννης διεσάφει, λέγων" « Ὃ ἄνωθεν 


omnes est 5. 9» Existimabat enim substantia- 
litct esse tribnendum naturali Oeo, Deique secun- 
dum naturam Filio, supremam ét. eminentissimam 
excelleutiam. lllud eniin « de supernis, » locorum al- 
titudinem non designare, sed ipsam Dei ac Patris 
substantiam indicare, annon certissimum est, cuin 
mnis sanctorum discipulorum clare dixerit : « Omne 
datum optimum, et omne donum perfectum desur- 
sum est, descendeus ἃ Patre luminum, apud quem 
hon est transmutatio, nec vicissitudinis obumbrae 
tio ** ? » Sive ergo angelos, sive his superiora, et quae 
Intermedia sunt omnia percurrens, ad ipsa quis 
Seraphitn perveniat, supremasque glorias conside- 
ret, rerum creatarum naturain non ttansiliet. Aut 
euim superne quiddam est, hoc est, a Patre lumi- 
num, ac propter hoc Deus : solus autem unus su- 
perne est Filius : aut aliquid infra ac inferne cen- 
setur, hoc est creatura, et quod a creatura est : in- 
termedium vero plane nihil est. Et sane si quis ad- 
versarios interroget urgeatque hoc pacto: Ecquid 
demum nobis obiruditis, amici, utrum genitus est 
istiusmodi, ut vultis, Filius et mediator, an ingenitus? 
nihil enim iuter ista medium esse videtur : quid 
responsuri sunt? 

B. lHxsitaturos puto, nec sine causa. 

A. Hzsitaturi equidem. Vivit enim veritas ac 
vincit, ut scriptum est *^, Nos autem viam in utrum- 
que tendentem investigantes, age, nos de isto pro- 
habiliter disseramus. Si enim concesserint eum qui 
hoc pacto mediator est increatum esse, eique, 
quod solius deitatis secundum nateram proprium 
est tribuerint, mediationis limites longe prztervehi 
siguilicabunt, et $14 ampliorem demum dignitatis 
locum tenere quaui oporteat. Nam quod supra om- 
nia positum est, gloria et natura Deus est, cui tan- 
quam proprium bonum inest, increatum esse. 
Proindeque istiusmodi natura in rerum creatarum 
rt corrüuptibilium loco et ordiue minime censeatur. 
Sin autem, hoc prtetermisso, creatum esse dicunt, 
quomodo censebitur id quod ejusdem generis est 
cum creatura, diversum esse ab ipea ? Quomodo 

" foan. vui, 23. 


* Joan. m, Sl. ** Jac. 1, 17. 


ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων ἐστίν. » "βετο γὰρ δεῖν 
ἀπονέμειν οὐσιωδῶς τῷ γε ὄντι χατὰ φύσιν Θεῷ, 
χαὶ Θεοῦ τοῦ χατὰ φύσιν ἐχπεφυχότι, τὴν εἰς ἄχρον 


ὑπεροχὴν, xal εἰς λῆξιν οὖσαν τὴν ἀνωτάτω. Ὅτι γὰρ 


τὸ « ἄνωθεν » οὐχ ὑψωμάτων ἐστὶ τοπικῶν σημαν- 
τιχὸν, ἀλλ᾽ αὑτὴν ὑποδηλοῖ τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς 
οὐσίαν, πῶς οὐκ ἀναιφίλογον ἑνὸς τῶν ἀγίων μαθη- 
τῶν διειπόντος σαφῶς " « Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, xal 
πᾶν δώρημα τέλειον, ἄνωθέν ἐστι, καταδαΐἕνον ἀπὸ 

τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων, παρ᾽ ip οὐχ ἕνι παρελλαγὴ, 

ἣ τροπῆς ἀποσχίασμα; » Εἴτε γὰρ ἀγγέλους, εἶτ᾽ οὖν 

ἔτι τὰ ἀνωτέρω, καὶ τὰ διὰ μέσου πάντα διαδραμὼν, 
ἐπ᾽ αὑτά τις ἴοι τὰ Σεραφὶμ, xot τὰς ἀνωτάτω χατα- 
σκέψαιτο δόξας, τὴν τῶν γεννητῶν οὐχ ὑπερᾶαλεῖται 
φύσιν. Ἢ γὰρ ἄνωθέν τί ἐστι, τουτέστιν kx τοῦ Ile» 
«ρὸς τῶν φώτων, xal δὴ τοῦτο Θεός " μόνος δὲ εἷς 
ἄνωθεν ὁ Υἱός " ἤγουν κάτω τι νοεῖται καὶ χάτωθεν, 
τουτέστι, χτίσις τε xal ἀπὸ χτίσεως " διὰ μέσου δὲ τὸ 
σύμπαν οὐδέν. Εἰ δὲ δή τις ἔροιτο τοὺς Buvavelac 
χαὶ φιλοπευστοίη λέγων " Τί δὴ ἄρα ἡμῖν, ὦ οὗτοι, 
φατὲ ; Πότερα γεννητός ἐστιν ὁ τοιόσδε καθ᾽ ὑμᾶς 
Υἱὸς xoi μεξίτης, f) ἀγέννητος ; "Apsga γὰρ ἀεὶ 
φως ὁρᾶται τοντί" τί δὴ ἄρα φαῖεν ἄν: 


B. ᾿Απορήσειν οἶμαι, καὶ μάλα εἰχότως. 

A. ᾿Απορήσειν γὰρ οὖν. Ζῇ γὰρ ἡ ἀλήθεια xol 
νικᾷ, χατὰ τὸ γεγραμμένον, Ἡμοῖς δὲ αὑτοὶ, τὴν 
ἐπ᾿ ἄμφω διαχομίζουσαν διερευνώμενοι τρίδον, τὰ 
εἰχότα περὶ τούτου φέρε διενθυμώμεθα. ᾿Αγένητον 
μὲν γὰρ εἰ δοῖεν εἶναι τὸν οὕτω μεσίτην, τὸ μόνης 
ἴδιον τῆς χατὰ φύσιν θεότητος ἀνατιθέντες αὐτῷ, τῶν 
τῆς μεσότητος ὄρων ἐπέχεινα παραδείξουσι, xal ἐν 
μείζοσιν ἣ χρῆν ὄντα λοιπόν. Τὸ γὰρ πάντων ἄνω» 
τάτω, δόξῃ τε xal φύσει Θεὸς, ip πάντη τε xal πάν 
τως παρέποιτο ἂν ὡς ἴδιον ἀγαθὸν, τὸ ἀγένητον" ταύτῃ 
τοι, χαὶ τοῖς ὑπὸ γένεσιν xai φθορὰν, ἀσυντελὴς, 
ἀσύνταχτος εἴη ἂν ἡ τοιάδε φύσις. El δὲ δὴ παρέν- 
τες τουτὶ, γενητὸν εἶναί φασι, πῶς àv νοοῖτο πρός 
τινος, ἀσυμφυὲς τῇ χτίσει τὸ ὁμογενὲς αὐτῇ; Πῶς 
οὖν ἔτι μεσίτης μείων μὲν ἣ Θεὸς χατὰ φύσιν, μεί- 
ζων δὲ αὖ ἢ κατὰ ποιήματος δόξαν τε καὶ φύσιν, Ki 


δ Jerem. 1v, 2. 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS I 


706 


διὰ μὲν τοῦ ἀγενήτου πρὸς τὴν τῆς θεότητος δόξαν A igitur mediator minor est quam Dens secundum 


ἀναφοιτᾷ, καὶ τῶν τῆς μεσιτείας ἀναθρώσχει μέτρων 
ἐπὶ τὸ ἐπέχεινα πολὺ, διὰ δὲ τοῦ γενητοῦ πρὸς τὸ 
χάτω βαδιεῖται, χαὶ τὸν τῆς τοιᾶσδε μεσότητος ὑφ- 
ιἰζήσει τόπον, ἐν Tol; γεγονόσιν ἀναμετρούμενος" εἴπερ 
ἐστὶν ὁμογενὲς παντὶ γενητῷ τὸ γενητὸν, χατά γε 
τὸν «οὔ γεγονέναι λόγον" τί τὸ ληρῶδες τουτὶ xal 
ἀσοφώτατον σόφισμα, τὸ ἀνέφιχτον ὡς ἐφιχτὸν εἰσφέ- 
ρον, xal φύσεως ἡμῖν ἀναπλάττον τόπους, ὧν οὐχ 
ἂν, οἶμαι, τὶς ἐφίχοιτο νοῦς ; Καινὸς γὰρ ὁ λόγος 
καὶ ἀσυμφανῆς " γενέσθαι δὲ δεῖν ἐναργῆ τὴν ἀπό- 
δειξιν τοῖς περὶ τούτων λόγοις, ἀναγχαῶον εἶναί φημι. 
Εὐμήχανον δὲ, xai εἰς ἀπάτην αὐτοῖς ἀστείως διεξε- 
σμένον κατίδοι. τις ἂν τὸ χαχούργημα. Ἐπειδὴ γὰρ 
δρῶντες ἀνοσιώτατα xal φρονοῦντες ἀλογώτατα. πεπαρ- 
ῳφνήκχασιν εἷς τὸν Υἱὸν, τῆς πρὸς τὸν Πατέρα Θεὸν ὁμοου- 
αιότητος ῥιψοχινδύνως ἐχπέμποντες ὑποχλέπτουσί πως 
ἐξἀναισχυντίας βραχὺ δοξάριον αὐτῷ, καὶ ἀναχομίζουσι 
μὲν ἡρόμα τῆς τῶν γενητῶν σμικροπρεπείας" ἀποχλεί- 
ὄντες δὲ ὥσπερτῆς εἰς τὸ vo διαδρομῆς, ἐρῶ [1σ΄. ἵνα] 
- μὴ νοοξτο χατὰ φύσιν Θεοῦ, τὸν μέσον αὐτῷ χληροδο- 
«τοῦαι τάπον, τοσαύτην ἐπιμετροῦντες ὅσην ἕτερ [ἴσ΄. 
εἴπερ] ἂν ἕλοιντο δόξαν αὐτῷ’ νομοθέται δὲ ὥσπερ τῶν 
τοιούτων καθεστηχήτοες χαὶ ὁρισταὶ, τὸ Ey τίσιν ἂν 
εἶναι πρέποι, διασχέτοτονταί τε χαὶ ὁρίζουσι τὸν Υἱόν. 
“Ὅνπερ γὰρ, οἶμαι, τρόπον οἱ τῶν ἀγαλμάτων δη- 
μιουργοὶ, xai φιλοτεχνίας τῆς ἕν γε τούτῳ λαχόντες 
φὴν δόξαν, ξύλῳ τυχὸν f| λίθῳ τὸ τῆς ἀνθρωπείας 
μορφῆς ἐνετεορνεύσαντες εἶδος, ταῖς εἰσπροιήτοις αὐτὸ 
μετὰ τοῦτο χομψείαις χαταχαλλύνουσιν, ἢ χρυσῷ δια- 
φᾶττοντες, ἢ γοῦν ἑτέραις τισὶν εὐχροίαις χαθωραΐῖ- 
ὅοντες οὕτω τε τὸν τῶν θεωμένων χαταχηλήσαντες 
γοῦν, ἐπιμειδιᾷν μὲν ταῖς ὕλαις ταῖς εἰς τὸ εἴσω xai 
πεχρυβμιμένον οὐχ kpulaw ἐχ τέχνης, ἐπαγάλλεσθαι 


δὲ γᾶλλον ταῖς ἐπιχήροις xai ἐξωφανεστέρα:ς τοῦ. 


κόαμου μαρμαρυγαῖς μονονουχὶ περισαένοντες ἀνα» 
πείθουσι" τὸν αὐτὸν, οἶμαι, xal τουτονὶ τρόπον, 
ἀστείως εὖ μάλα τὸ τοῦ μεσέτου σχιαγραφοῦντας εἴ- 
δωλον, τὸν τῶν ἀπλουστέρων χαταληΐζεσθαι νοῦν, 
«aX ἐν δορυχτήτων ποιεῖσθαι μοίρᾳ τοὺς ἐξαχριδοῦν 
οὐκ ἔχοντα: τὰ φ'λοχαχούργως ἐξηρτυμένα, χαὶ διὰ 
«τῆς αὐτῶν μοχθηρίας ἐξευρημένα. 

B. “Αριστα ἔφης. 

À. Ἔδει δὴ οὖν αὐτοὺς, εἰ λόγου τινὸς ἀξιοῦν 


naluram : ac major vicissim quam creature gloría 
ferat, vel natura ? Si ex eo quod est increatus, ad 
deitatis gloriam attollitur, et ultra mediationis con- 
ditionein longe evehitur: ex eo vero quod creatus 
est, ad inferiora descendet , et mediationis ejusce- 
modi locum tenebit, ad rerum creatarum conditio- 
nem revocatus (siquidem simile est creato crea-- 
tum, quatenus factum est) : quznam ista est delira 
et ineptissima cavillatio, quz quod assequi non 
possis, id veluti captu facile obtrudit, et naturae 
nobis modos comminiscitur, quos nullus, opinor, 
intellectus assequatur? Novunt enim et aeuigmaü- 
cum est loquendi genus, cum in his opus sit clara 
demonstratione. logeniosum vero et ad Ííraudem 
scite compositum videre licet eorum scelus. Post- 
quam enim ünppils suis factis et absurdissirais co- 
gitatis in Filium petulanter deblaterarunt, eumque 
ἃ consubstantialitate cum Deo Patre audacter ex- 
cludentes, tenuem ei gloriolam quodammodo suffu- 
rantur, sensimque ab rerum creatarum humilitate 
abducunt ; excludentes autem eum ἃ supreui gradus 
aditu, ne videlicet intelligatur secundum naturam 
Deus , medium illi locum assignant, tantam ei glo- 
riam impertientes quantam voluerint, et quasi ha- 
rumce rerum eenstituti sint moderatores et arbitri, 
intra quem modum contineri par sit Filium, con- 
stituunt stque decernunt. Quemadmodum enim 
periti statuarii ligno aut lapidi in bominis effigiem 
exsculptis decus et elegantiam addunt, sive illa 
auro evariantes, seu aliis quibusdam coloribus or- 
nantes, atque ita spectaterum animo delinito, arte 
efficiunt, ut internas et abditas materias non ri- 
deant, sed eos blandequodammodo adigint, ut flaxis 
et externis ornamentorum A13 fulgoribus oble- 
clentur:sic ego arbitror istos, mediatoris imagi- 
nein scite adumbrantes, simpliciorum animurm de- 
predari, et veluti eaptivos abducere eos qui non 
possunt perscrutari qu: malitiose ab illis instituta 
et nequiter adinventa sunt. 


B. Recte dicis. 
A. Decebat igitur eos, si recte vereque sentire 


ἐδόχει 9b φρονεῖν ὀρθῶς, xat δόξαν ἔχειν οὐ διαδε- p pensi aliquid haberent, non imaginari de ipso quae 


δλημένην, μὴ τὰ ἀνέφιχτα περὶ αὐτοῦ φαντάζεσθαι 
καὶ ἀναπλάττειν ἐπιχειρεῖν, ἃ μηδεὶς οἷδε λόγος, 
ἀπίθανον δὲ χομιδῇ χαὶ ἐν Ψιλαῖς ἐννοίαις καὶ μό- 
ναι; ἔχειν τὴν ἔχφασιν, ἐπιτρέπειν δὲ οὕτως ἀτεχνῶς 
ἕν τοῖς φυσιχοῖς ὑψώμασι τῆς θεότητος νοεῖν τὸν 
YD, δπολογισαμένους, ὅτι γεννηθεὶς &x τοῦ Πατρὸς, 
«ουτόστιν, ἐχ τῇς οὐσίας αὐτοῦ, χαὶ τὸν τῆς πρὸς 
αὑτὸν ὁμοουσιότητος ἀχοιδῆ xaX ἀπαραποίητον ἕξει 
λόγον, ἐπεί τοι χαὶ Υἱὸν ἀληθῶς διωμολόγηχε τὸν 
γθνν, καὶ οὐχ ἕτερόν τινα παρὰ τοῦτον, φάσχων ὁ 
Θεὸς καὶ Πατίρ᾽ « Θὗτός ἐστιν ὁ Υἱάς pov ὁ ἀγα- 
πκητὸς, ἐν (p ηὐδόχησα.» Καίτοι τί μὴ μᾶλλον ὁρᾶται 


δι Mattb, xvii, 5. 


eomprehendi nequeunt, et comminisci qua nulla 
ratio capere potest, atque incredibilem 86 ín nudis 
solisque cogitationibus ejus expressioaem babere, 
atque hoc pacto velleplane ot in naturali deitatis 
sublimitate Filius esse censeatur, repulaates quod, 
cum sit ex Patre genitus, lioc est, ex ejussubstan- 
tia exaetam ideo et simplicem consubstantialitatis 
eiiam habiturus eet cum ipso ratonem , quandoqui- 


. dem Filium revera Filium, nec alium praeter hune 


esse confessus est Deus ac Pater, dicene : « Hic esl 
Filius reus dilectus, in. quo bene mihi compla- 
cui **. » Nam quidni pouss clamore videtur: Hig 


1701 


S. CYRHILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


708 


est mediator, si, ot Ipsi volunt, mediatorem illum A βοῶν, Οὗτός ἐστιν ὁ μεσίτης, εἰ μεσίτην ὄντα xac* 


esse noverat, quanquam recte sane etiam hoc pa- 
cto locutus esset. Nam factum jam mediatorem os- 
tendisset, et ejuscemodi vocem de Filio incarnato 
merito edidisset Deus ac Pater. SeJ istud mihi, 
quzso, clare eloquere, num eo prolapsi sunt amen- 
t$, ut neque Filium prorsus ipsum esse fatean- 
tur? 

B. Filium quidem et genitum esse dicunt, eru- 
bescentes,ut mihi videtur, palam et aperta impu- 
dentia omnibus, ut uno verbo dicam, sanctis Scri- 
pturis obluctari : verumtamen nolunt ex ipsa Pa- 
tris prodire substantia, neque adeo generationem 
ipsam admittere, et intelligere volunt naturali- 
ter. 


αὐτοὺς ἠπίστατο; εἰ xal ὅτι μάλιστα χαλῶς ἂν ἔφη xal 
οὕτως. Γεγονότα γὰρ ἤδη μεσίτην παρέδειξεν ἂν, 
ἐνανθρωπήσαντι δὲ τῷ Υἱῷ, χαὶ τὴν τοιαύτην ἂν εἰ- 
χότως ἐπεφθέγξατο φωνὴν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ. Φράξε 
δὲ δή μοι καὶ τόδε σαφῶς, μῶν ἡλιθιότητος εἰς τοῦτο 
παρώλισθονι ὡς μηδὲ Υἱὸν ὅλως ὁμολογεῖν αὑτόν ; 


B. Υἱὸν μὲν εἶναι καὶ γέγεννησθαί φασι, κατὲρνυ- 
θριῶντες, ὥς γέ μοι φαίνεται, τὸ ἀναφανδὸν xal μετὰ 
γυμνῆς ἀναισχυντίας ἁπάσαις, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ταῖς 
ἁγίαις ἀντιφέρεσθαι Γραφαῖς, πλὴν οὐκ ἐξ αὐτῆς 
ἡμῖν ἥχειν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας, οὔτέ μὴν τὸ τῆς 
γεννήσεως χρῆμα παραδέχεσθαί τε χαὶ νοεῖν ἀξιοῦσι 
φυσιχῶς: 


A. Fictitium igitur quodammodo filiationis et ge- B Α. Κατάπλαστον οὖν ὥσπερ τὸ τε τῆς υἱότητος 


nerationis nomen esse sibi persuadent, Θὲ ceteros 
ad ita sentiendum adigunt,. Nam, ut vides, ab Dei et 
Patrís essentia ipsum excludunt, cum verum gene- 
rationis modum convellunt, adeoque Filium esse se- 
cundum naturam, Unigenito detrahunt. Sed cum 
aculi sint illi ac subtiles, ut sibi persuadent, dictis- 
que suís efferautur, quonam pactio illud quoque 
preteriere? Non enim, ut apparet, subsentiunt se 
ipsi naturz Dei ac Patris hic quoque contumeliam 
iuferre, si fecunditate eam privant, et A1A gignen- 
di facultate eam spoliant, cujus typos in semet ex- 
pressit, cum parturiendo, tum fructus edendo, rerum 
creataruin natura. 


B. Sed forsan ad hoc etiam, inquient, quod si ge- 
nerationis vocabulum usquequaque verum sit de iis 
de quibus usurpatur ac dicitur, infinitos necesse sit 
admittere, οἱ concipere ex Deo ac Patre genitos. 
Alicubi enim dictum est eliam de Israelitis : « Filios 
genui et exaltavi **. » 


A. Excusare excusationes in peccatis et in verba 
malitize declinare ipsos comperiemus, juxta id quod 
beatus David canit in Psalmis **. Nam si aliud quid- 
dam esset secundum naturam profecto Filius quam 
id quod est et a nobis creditur, et preterea filia- 
tionis ac generationis appellationem nobiscum sor- 
titus essel, nihil jam obstaret quoniinus abusive hac 
de ipso dicta essent atque posita. Cum autem veri- 
tati vim faciendo, et, quantum in se est, ipsum in 
aliam naturam transferendo, mediatorem nominent, 
fabulumque de ipso stulte coufinxisse arguantur : 
cur non cessant ab insita et. substantiali eminentia 
ipsum excludere, et spuriis veluti quibusdam liono- 
ribus non gravapntur miseri contumeliose illudere 
ei qui vereest ex Patre? Non enim eodem loco et 
mBumero quo nos sumus, neque juxta alque res 
create in adoptionis gloriam vocatus est Unigenitus, 
mec ascititiam ei excellentiam appellatio ista con - 
ciliat; multum abest. Adoptivus enim esset, ac in- 
ter filios secundum gratiam, δὶ hoe modo se habe- 


*! |52. 3, 8, ** Psal. cx, 4. 


xai τὸ τῆς γεννήσεως ὄνομα σφᾶς τε αὐτοὺς ἀναπερ 
θουσι χαὶ ἑτέρους φρονεῖν. ᾿Αποφέρουσι γὰρ, d 
ὁρᾷς, τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς. τὸν ἀληθῆ 
τῆς γεννήσεως χατασείοντες τρόπον, zai μὴν καὶ τὸ 
εἶναι κατὰ φύσιν Υἱὸν παραιρούμενοι τὸν Μονογενῆι 
Πικροὺς δὲ ὄντας αὐτοὺς καὶ ἰσχνολόγους, ὥσπερ οὖν 
οἴονται, καὶ φιλοχομποῦντας οἷς φατι, πῶς ϑὴ ἄρα 
κἀχεῖνο παρελάσαν ᾧχετο; Οὐ γὰρ ὑπαισθάνονεει, 
κατὰ τὸ εἰχὸς, ὅτι καὶ αὐτὴν ἐν τούτῳ τὴν τοῦ θεοῦ 

καὶ Πατρὸς συνατιμάζουσι φύσιν, εἴπερ οὐκ ἔχειν 

αὐτὴν διατείνονται τὸ χαρπογόνον, χαὶ τοῦ δύνασθαι 

τεχεῖν ἀπογυμνοῦσιν αὐτὴν, ἧς τοὺς τύπους εἰς bas 
τὴν ἀνεμάξατο, χύουσά τε καὶ xapTopopousm «ὧν 
γενητῶν ἡ φύσις. ; 

B. 'AXX ἴσως xai πρός γε τοῦτο ἐροῦσιν, ὡς 
εἴπερ ἐστὶ τὸ τῆς γεννήσεως ὄνομα πάντη τε καὶ 
πάντως ἀληθὲς, καθ᾽ ὧν ἂν τάττοιτό τε xal λέγοεϊοι 
μυρίους ἀνάγκη παραδέξασθαι xai φρονεῖν γεννῇ» 
θέντας Ex τοῦ Θεοῦ xal Πατρός. Εἴρηται γᾶρ wee -— 
καὶ περὶ τῶν ἐξ 'lopafjk* « Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ 
ὕψωσα. » 

Α. Προφασιζομένους προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, καὶ 
εἰς λόγους πονηρίας ἐχχεχλιχότας αὐτοὺς εὑρήσομεν, 
κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον τῷ μαχαρίῳ Δαδίδ. Εἰ 
μὲν γὰρ ἦν ἕτερόν τι χατὰ φύσιν ὁμολογουμένως ὁ 
Υιὸς, $ ὅπερ ἐστὶ καὶ πεπίστευται πρὸς ἡμῶν, εἶτα 
μεθ᾽ ἡμῶν τὴν χλῆσιν διέλαχε τῆς τε υἱότητος ὁμοῦ 
καὶ τῆς γεννήσεως, ἦν ἔτι τὸ ἐμποδὼν οὐδὲν, κατὰ» 
χρηστικώτερον εἰρῆσθαι καὶ ἐπ᾽ αὑτοῦ διαχεῖσθαι 
ταυτί. Ἐπειδὴ δὲ παραδιασάμενοι τἀληθὲς, καὶ oue 
χαχούργως αὐτὸν ὑφ᾽ ἑτέραν τινὰ φύτιν, τό γε ἧπον 
ἐπ᾽ αὐτοὺς, μεταστήσαντες, μεσίτην ὠνόμαζον, εἶτα 
φληνάφως τὸν ἐπ᾽ αὐτῷ δὴ τούτῳ πλαστουργήσαντες 
μῦθον οὐ μετρίως ἐλέγχονται" τί τῆς ἐνούσης τε καὶ 
οὐσιώδους ὑπεροχῆς ἐξωθοῦντες οὐ χαταλήγουσι, xal 
νόθοις ὥσπερ τισὶν ἀξιώμασιν ἐξυδρίζοντες εἰς τὸν 
ἐκ Πατρὸς ἀληθῶς, οὐ καταναρχῶσιν οἱ δείλαιοι; Οὐ 
γὰρ ἐν μοίρᾳ καὶ τάξει τῇ καθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ' οὐδὲ ἐν ἴσῳ 
«οἷς πεποιημένοις εἰς τὴν τῆς νἱἰοθεσίας ἐχχέχληται 
δόξαν ὁ Μονογενὴς, οὔτε μὴν εἰσποιητὴν αὐτῷ τὴν 
ὑπεροχὴν xal ἡ ἑπωνυμία προξενεῖ, πολλοῦ γε χαὶ 


709 


εἴπερ ὧδέ τε ἔχοι xal τοῖς τῆς χτίσεως περισχοινί- 
ζοιτο μέτροις. ᾿Αλλὰ ταυτὶ μὲν, ὕθλος τέ ἔστι xol 
βαττολογία, xaX δυσφημιῶν ὄχλος, xaX ἕτερον οὐδέν. 
Ὥς δὲ ἐν τοῖς χατὰ θέσιν υἱοῖς ἑαυτὸν καταμετρεῖν 
οὐχ ἠξίωσεν ὁ Μονογενὴς, ἀλλ᾽ οἶδεν ἔχοντα θείαν τε 
καὶ ἄῤῥητον τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχὴν, xai τὸ τῆς 
υἱοθεσίας ἀληθὲς ἀξίωμα, μάθοις àv εὐχόλως, 'lou- 
δαίοις λέγοντος Μωσέως τε πέρι χαὶ προφητῶν 
ἁγίων" « Εἰ ἐχείνους εἶπε θεοὺς, πρὸς o0; ὁ λόγος 
τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, xal οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφὴ, 
ὃν ὁ Πατὴρ ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν χόσμον, 
ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον" Υἱός εἰμι 
«οὔ 8:00; » Εἰ γὰρ ἐπεί τοι παρ᾽ ἐχείνοις γέγονεν ὁ 
«οὔ Θεοῦ λόγος, θεοὺς ἀπέδειξε χαὶ υἱοὺς, πῶς οὐχ 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 
δεῖ. θετὸς γὰρ ἂν εἴη, xa ἐν τοῖς κατὰ χάριν υἱοῖς, A ret, et creature modulis eontineretur. Verum igthz»c 


710 


nuge quidem sunt, importunaque loquacitas, οἱ 
nihil aliud quam blasphemiarum inolesta congeries. 
Quod autem ínter adoptivos filios collocare se no- 
luerit Unigenitus, sed divinam et ineffabilem supra 
omnes habere se excellentiam  agnoverit, et ado- 
ptionis veram dignitatem, facile disces ex eo quod 
Jud:xis de Mose et sanctis prophetis ait : « Si illos 
dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non 
potest solvi Scriptura : quem Pater sanctiflcavit, et 
misit ia. mundum, vos dicitis : Quia blasphemas, 
quia dixi, Filius Dei sum **? » Si enim propterea quod 
ad illos factus est Dei sermo, significavit deos esse 
et filios : quf non potius Filiussit ac Deus, melius- 
queac verius, 415 is per quem illi dii suut ac filii? 


ἂν μᾶλλον αὐτὸς Υἱός τε εἴη xaX Θεὸς ἄμεινόν τε xol B jilud ergo, Filius, adventitium non est Unigenito, 


ἀληθέστερον, ὁ δι᾽ ὃν ἐχεῖνοι θεοὶ xal viol ; Οὐχ ἐπ- 
αχτὸν οὖν ἄρα τῷ Μονογενεῖ τὸ, Υἱὸς, ἀλλὰ τοῦ εἶναι 
τοιῶσδε σημαντιχὸν ἂν εἴη τὸ ὄνομα αὐτῷ, καθάπερ 
ἀμέλει καὶ αὐτῷ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τὸ Πατήρ. 
Ἰατὴρ μὲν τὰρ ὁ Πατὴρ, ὅτι τέτοχε τὸν Υἱόν " Υἱὸς 
δὲ αὖ ὁ Υἱὸς, ὅτι γεγέννηται παρὰ τοῦ Πατρός. Ταύ- 
τῆς 9x τῆς αἰτίας, ὡς ἐγᾧῷμαι, χάριν, καίτοι παμ- 
«ὅλλαις τε ὅσαις χαὶ διαφόροις λέξεσι τὰ προσόντα 
«ἢ θείᾳ φύσει διερμηνεύοντες ἀγαθὰ, xàv γοῦν εἰς 
μετρῖαν τὴν περὶ αὐτῆς ἥχομεν γνῶσιν, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἐκείναις συντεταγμένον ἐρῶ, τό τε τῆς νυἱότητος, xal 
τὸ τῆς πατρότητος ὄνομα, καίτοι τῶν ἄλλων ὀρθῶς τε 
xal ἀνεγχλήτως ἐπ᾽ ἀμφοῖν λεγομένων. 

B. Πῶς ἔφης; 

Δ. Φράσαιμ᾽ ἂν ὡς ἤδιστα φιλοπευστοῦντί σοι" Κατὰ 
διττὸν, οἶμαι, τρόπον τὰ οὐσιωδῶς προσόντα τῇ θείᾳ 
φύσει πλεονεχτήματα δηλοῦν εἰθίσμεθα. Ἢ γὰρ àg' 
ὧν ἐσειν, ἢ ἀφ᾽ ὧν οὐχ ἔστιν, ἀεὶ πρὸς ἡμῶν ἐπιγι- 
γώσχεται. Ζωὴν μὲν γὰρ εἶναι λέγοντες, xal φῶς 
αὐτὴν ὀνομάζοντες, ἀφ᾽ ὧν εἶναι πεπίστευται, φαμὲν 
ἀληθεύοντες. Φθαρτὴ δὲ ὅτι μή ἐστι, μήτε μὴν 
ὁρατὴ, ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστι λαλοῦμεν. Ὅτι γὰρ φθορᾶς 
ἀμείνων χαὶ τοὺ χαθορᾶσθαι πρός τινος, fj τῶν λέ- 
ξεων ἡμῖν ὑποφαίνει δύναμις " ἦ γάρ; 


B. ᾿Αληθές. ᾿ 
Δ. Εἴ τις οὖν ἄρα λέγοι, ζωὴν εἶναι χαὶ φῶς, τὸν 
Πατέρα xat Θεὸν, καὶ μὴν ὡς ἔστι πρὸς τούτοις 


sed nomen quo talis esse significatur, sicuti nimi- 
rum ipsi quoque Deo ac Patri illad nomen, Pater. 
Pater enim ideo Pater est, quia genuit Filium : Fi- 
lius autem rursus est Filius, quoniam est a Patre 
genitus. Hanc, opinor, ob causam, licet quampluri- 
mis et variis vocibus bona qua natur: divine insunt 
explicantes, ad mediocrem saltem ejus notitiam ve- 
niamus, dico tamen filiationis et paternitatis nomen 
inter illas non esse collocatum, tametsi alia recte 
et citra reprehensionis periculum de utroque dican- 
tur. 


B. Qui tu. istud ais ? 

Α. Sciscitanti tibi libentissime dicam. Duplici, ut 
reor, modo eas qua natura divips iusunt preroga- 
tivas significare solemus. Aut enim ex iis quie est, 
aut ex iis que non est, a nobis agnoscitur. Nam 
cum vitam esse dicimus, et lumen ipsam nuncupa- 
1208, ex iis quse esse creditur, istud vere loquendo 
dicimus. Cum autem corruptibilem non esse, neque 
visibilem dicimus, ex iis quss non est loquimur. 
Verborum enim vis nobis indicat εἰ corruptionis 
immunem esse, nec oculis cujusquam patere : 
nonne? 

B. Ita est. 

À. Si quis ergo dicat vitam esse et lumen Patrem 
ac Deun,, ac praterea incorruptibilem et invisibilem, 


ἄφθαρτος καὶ ἀόρατος, οὐχ ἐν χόσμῳ τι δρᾷν olncó- D nunquid rite et ordine illum facere putabimus, si 


μεθά πον τὸν τοιοῦτον ἡμεῖς, εἴπερ ἕλοιτο φρονῶν 
ὀρθῶς, καὶ τῇ τοῦ Υἱοῦ φύσει προσάπτειν αὐτὰ, ὡς 
καὶ τοῖς ἴσοις ὀνόμασιν ἀποσεμνύνειν εὖ μάλα τὸν 
ix Πατρὸς Θεὸν Λόγον; 

B. Ναί. 

A. Εἰ δὲ δὴ xai βασιλέα λέγοι, xai ταῖς εἰσάπαν 
εὐχλείαις βούλοιτο τιμᾷν, δι’ ὥνπερ ἂν ἡμῖν ἡ θεία 
φύσις χαταγεραίροιτο, &p' οὐχὶ μετεῖναί φαμεν xal 
αὐτῶν τῷ Υἱῷ; 

B. Ilàx γὰρ o5; 

A. ᾿Αμαθὲς οὖν ἄρα παντελῶς xàv γοῦν ἐνδοιάζειν 
ὅλως, ὅτι χοινὰ μὲν ἀμφοῖν τὰ πλεονεχτήματα, τά «s 


** joan. x, 55, 56 


recte sentiendo ea quoque nature Filii tribuat, ita 
ut iisdem certenominibus Deum ex Patre Verbum 
inslgniat ? 


B. lta plane. 

A. Quod si regem etiam dicat, et honoribus qui- 
bus naturam divinam prosequimur, prorsus afficere 
velit, annon etiam Filium illorum participem dice- 
mus? 

Α. Quidni vero. 

À. Stultum igitur est prorsus, vel solum dubitare 
quin divinitatis insignia, et quaecunque ad gloriam 


711 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


719 


et excellentiam ejus pertinent, utrique sint commu- A εἰς δόξαν καὶ ὑπεροχήν. Διαψεύσεται δὲ οὐδαμῶς ἡ 


nía. Neque vero mentitur veritas, id. est Christus, 
eum ad Patrem qui est. in celis ait: «Omnia mea 
&ua sunt, et tua. mea sunt, et clarificatus sum ín 
eis "δ, » Si ergo dignitatis ordine ac loco quemad- 
modum ei e»tera inesse dicimus, Patri quidem, 
quod Pater sit ; Filio, quod Filius : quid, quzo, im- 
pediet aut vetabit quominus e medio tellamus no- 
minum illorum differentiam, ambosque vocemus Pa- 
tres ei Filios, si commania et equalia 416 decora 
seriiti sint, et diguitatum eminentia aequaliter sint 
redimiti ? 

B. Atqui dictu δαὶ cogitatu incredibile isted est 
prorsus. Nec enim aliter se habiturus est Pater 
quam 4juod est, id est, Pater : et Filius, simi- 


ἀλήθεια, τουτέστι Χριστὸς, πρὸς τὸν ἐν τοῖς obpa- 
νοῖς Πατέρα λέγων, ὅτι « Πάντα τὰ ἐμὰ σά ἔστι, xai 
τὰ σὰ ἐμὰ, xal δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς.» Εἴπερ οὖν 
ἐν ἀξιώματος νόμῳ, καθάπερ χαὶ τὰ λοιπὰ, προσεῖνα! 
φαμεν, τῷ μὲν Πατρὶ τὸ Πατὴρ, τῷ δὲ Υἱῷ τὸ 
Υἱός" τί τὸ ἐμποδὼν, εἰπέ μοι, καὶ τί τὸ ἀπεῖργον 
ἐχ μέσου ποιεῖσθαι τοῖν ὀνομάτοιν τὴν διαφορὰν, 
ἄμφω τε Πατέρας καὶ Υἱοὺς ἀποχαλεῖν, χοινὰ xai 
ἐν ἴσῃ τάξει λαχόντας τὰ γέρα, χαὶ ταῖς τῶν ἀξιω- 
μάτων ὑπεροχαῖς ἰσομέτρως κατεστεμμένους ; 


Β. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστι παντελῶς ἀπίθανον εἰ- 
πεῖν ἣ νοεῖν. Εἴη γὰρ ἂν οὐχ ἑτέρως ἔχων ὁ Πα- 
τὴρ, ἣ ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι, Πατήρ xai ὁ Υἱὸς, 


lier : manet. enim Filius, nec censebitur esse B ὁμοίως " μένει γὰρ Υἱὸς, xai οὐχ ἂν νοοῖτο Πατήρ. 


Pater. 

À. Beetissime quidem ac vere, Hermia. Annues 
igttur οἱ suffragaberis clare demonstranti paterni- 
tatis vocabulum, Patri non esse dignitatis signiflea- 
tivum (sic enim debere nos loqui arbitror, neces- 
sariom rei significationem — decoro przfereutes) ; 
aeque porro Filio füliationis appellationem, sicuti 
&unt vita, lux, etalia ejusdem notae qux: de utroque 
dicunlur : sed preprium utrique nonien. esse, qued 
quo pacto 88 uferque habeat ostendit. 

B. Omnino. 

À. Quod eniin vis et ratio nominum quodammodo 
confusioueim ainovet, ac stabilem in se veluti sedem 
quaerit, tribuit utrique ut immutabiliter sit talis. Pa- 
ter enin) Pater est, ac non Filius, quoniam genuit: 
Filius autem rursus est Filius, ac nen Peter, 
quoníaim geuitus est. Áge enim, si placet, paulisper 
intellectu et cogitatione remeventes a Patre, Patris 
nomen, adeoque a Filio, Filii appellationem, per- 
peadageus, quaeso, quoe pacte sigillatim alterutrius 
persona siguiflcetur. An. Deum forte. dicendo, aut 
vitam, aut corruptionis expertein, aut invisibilem, 
aut regem ? Atqui non. satis hinc diseerni poterit 
iJ qued sigailicatur. Quod enim de utroque verum 
est, quomodo clare demonstret id quod alteri pecu- 
liariter inest? Singulariter autem et. vere Pater si- 
gnilicatur, ex eo quod genuisse intelligitur : singu- 
lariter autem et vere Filius, ex eo quod intelligitur 


A. Ὀρθότατά γε xoi ἀληθῶς, ὦ Ἑρμεία. Συναι- 
νέσεις οὖν ἄρα xal συναθλήσεις τῷ λόγῳ, παραδει- 
κνύντι σαφῶς, ὡς οὐκ ἀξιώματος ἕσται σημαντιχὸν 
τῷ Πατρὶ τὸ τῆς πατρότητος ὄνομα * δεῖν γὰρ οἶμαι 
καὶ ὧδε λέγειν, προτετιμηχότας τοῦ πρέποντος τὴν 
ἀναγκαίαν τοῦ πράγματος δήλωσιν " οὔτε μὴν τῷ Υἱῷ 
$ τῆς υἱότητος χλῆσις, καθάπερ ἦν ἐπ᾽ ἀμφοῖν λεγόμε- 
να, τὸ ζωὴ, τὸ φῶς, xal τὰ τούτοις συντεταγμένα᾽ ἀλ᾽ 
ἴδιον ἑκατέρῳ τοὔνομα, τὸ, ὅπως ἂν ἔχοι, παραϑηλοῦν. 

Β. Καὶ μάλα. 

Α. Τὸ γὰρ ἀποσείεσθαι τρόπον τινὰ τὴν ἀνάχνσιν 
τῶν ὀνομάτων τὴν δύναμιν, μόνιμον δὲ ὥσπερ ἕξαι- 
τεῖν ἐφ᾽ ἑαυτῇ τὴν ἕδραν, ἀπαραποίητον ἑχατέρῳ τὸ 
εἶναι τοιῶσδε προσνέμει. Πατὴρ γὰρ ὁ Πατὴρ, καὶ οὐχ 
γιὸς, ὅτι γεγέννηχεν" Υἱὸς δὲ αὖ πάλιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὗ 
Πατὴρ, ὅτι γεγέννηται. Φέρε γὰρ, εἰ δοχεῖ, βραχὺ 
«οὔ Πατρὸς, ὡς ἐν &vvolat; χαὶ λόγῳ, τὸ Πατὴρ ἀπό» 
στήσαντες, χαὶ μὴν xal τοῦ Υἱοῦ τὸ Υἱὸς, ἐννοῶμεν, 
ὦ τᾶν, τὸ, ὅπως ἂν fjulv ἀναμέρος τὸ ἑχατέρου 
πρόσωπον χατασημήῆναι τις ἄν. " Apa τῷ φάναι θεὸν, 
3 ζωὴν, ἣ ἄφθαρτον, ἣ ἀόρατον, f) βασιλέα τυχόν; 
"AX οὐχ εὐδιάχριτον ἐντεῦθεν εἴη ἂν τὸ δηλούμενον. 
Τὸ γὰρ ἐπ᾽ ἀμφοῖν ἀλτθὲς, τοῦ ἑκατέρῳ προσόντος 
ἰδικῶς πῶς ἂν ἐναργῆ ποιοῖτο τὴν δήλωσιν; Μόνως 
δὲ xal ἀληθῶς ὁ Πατὴρ σημαίνεται͵ διὰ τοῦ vosly 
ὡς τέτοχε᾽ μόνως δὲ xal ἀληθῶς ὁ Υἱὸς διὰ τοῦ 
νοεῖσθαι γεγεννημένος. ἤϊδιον οὖν ἑκατέρῳ τὸ αὖ- 


esse genitus. Proprium igitur est alterutri. quod ἢ) τοῦ καὶ μόνου, xaítot τῶν ἄλλων o5 διωρισμένως ἐπ᾽ 


$uuu) ac singulare est, tametsi alia indistincte de 
u&oque dicuntur. lila enim inter naturales digni- 
tates numerantur, haec vero uon item; sed, hune qui- 
dem genitorem, illum autem genitum significant. 


8 Juan. avit, 10. 


ἀμφοῖν λεγομένων. Παρελήφθη μὲν γὰρ iv τῇ τῶν 
φυσικῶν ἀξιωμάτων ἐχεῖνα τάξει" τὰ δὲ οὔχ οὕτως 
ἔχοι, ἀλλὰ τὸν μὲν γεννήτορα, τὸν δὲ τεχθέντα mapu. 


ἐδειξεν. 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1], 


714 


€———— — Áo—áÁN———— ὁ 
AOTOX B. 


Ὅτι xal συγαΐδιος τῷ Θεῷ xal Πατρὶ, xal ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν γεγγητὸς ὁ Υἱός. 


DIALOGUS II. 


comternus item sit. Deo ac Patri, et quod ex ipso sccundum naturam genitus sit Filius. 


Ap' οὐχ ἀληθὲς εἰπεῖν, ὦ 
τῆς ἀληθείας ὁ μῦθος, καὶ ἀρίστην ὅτι μά- 
ἣν ἕδραν ἐν χαρδίαις ἔχει ταῖς ἀπλαΐῖς, παρὰ 
: ἠδίων f] μελιττῶν ἔστι πόνος : ᾿Αληθὲς δὲ ὅτι 
τά ἔστιν, ἀναπείσει λέγων ὁ θεῖος Δαδὶδ πρὸς 
y ὅλων Σωτῆρα Θεόν’ « 'ῆς γλυχέα τῷ λά- 
θυ τὰ λόγιά σου, ὑπὲρ μέλι xal »mploy τῷ 
€ μου. » 

(αι. Τῆς ἀληθείας χομιδῇ μὲν ἁπλοῦν xol χη-, 
ιὑτῶν ἠδίονα συμφήσαιμ᾽ ἂν εἶναι xo. αὐτὸς 
yov * ἀπλότητος δὲ τῆς Ev γε τουτοισὶ ποδαπὸς 
τῷ πρὸς ἡμῶν ὁ τρόπος; 

4 γὰρ ἕτερον ἀπλοῦν ἡμῖν ὄντα τῆς ἀληθείας 
(ov παραδείξειεν ἂν, ἢ τὸ πολυπλόχων μὲν 
χϑαι Basnpdituve xai οἱονεὶ βλοσώρόν τι 


Ἑρμεία, ὡς ἁπλοῦς A 24.177 A. Annon dictu verum est, Hermia, sim- 


plicem esse natura 808 veritalis serimonem, et 
pracipuam sibi sedem in simplicibus cordibus sta- 
tuere, et inelle suaviorem esse? Hoc autem veruin 
esse divinus David persuadebit, ad omnium. Salvato- 
rem Deum dicens: « Quam dulcia faucibus meis 
eloquia tua, super inel et favum ori meo "7, » 


B. lta prorsus, Veritatis sermonem simplicissimum 
vel favis ipsis suaviorem esse ipse quoque fateor : 
al siimplicitalis quoduam genus hic a nobis debet 
intelligi ? 

À. Quidnam aliud simplicem esse veritatis ser- 
monem ostenderit, quam versulis carere  argutiis, 
el quie ab ingenio torvo et aspero quodammodo 


ιδιδὲς ὁρώσης ἐννοίας, xal φιλοχαδύργων B proficiscantur, atque ad malitiamcomposito, quod- 


φΦχαχούργως] συντεθειμένης, xat τῆς ἐνούσης 
lag αὐτῇ ποιουμένης τὴν ἔνδειξιν, οὐκ ἐφ᾽ οἷς 
πρὸς ἀληθείας εὕρεσιν, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ οἷς ἂν οὐ 
; καταλωθήσαιτο τοὺς ἀκροωμένους, Πάρα 
οε΄ δοχεῖ, χαθάπερ ἐν πίναχι λαμπρῶς χαθ- 
v ἐμὸν τοῦ πρέποντος οὐχ ἡμαρτηχότα λόγον, 
᾿Αρείου τε xol τῶν ἀμφ᾽ αὐτὸν χαταθρήσε:ς 
, οἷς xoi εὖ ἔχειν εἰπεῖν.οἱήσομαι δεῖν" « Εἰ 
αι Αἰθίοψ τὸ δέρμα αὐτοῦ, xa πάρδαλις τὰ 
41a αὐτῆς, xat ὑμεῖς δυνήσεσθε εὖ ποιεῖν, 
κότες τὰ xaxá. » Παρδάλεως γὰρ οἶμαι δι- 
y οὐδὲν τῶν διεναντίας τὸν νοῦν. Ἡ μὲν γὰρ 
& κατεστιγμένη, παμμιγῆῇ xal πάμμορφον 
τῶν συγδρομὴν ἐπὶ νῶτα φέρει" οἱ δὲ ἀνόμιόν 
ἀσυναφῇ xai αὐτὸν ἔχουσι τὸν νοῦν, xal τὸν 
Mac ἴησι πρὸς τὸ ἄνω λόγον πόλις τιτρώ- 
ἡ γλῶσσα αὐτῶν, κατὰ τὸ γεγραμμένων" 
τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτῶν. Τῷ πλησίον 
αλεῖ εἰρηνιχὰ, χαὶ ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἔχθραν.» 


que suam vim exserat uon ad verum inveniendum, 
sed ad summam auditorum perniciem? Potes autem, 
si juvat, tanquam in tabula clare perspicere mcam 
ἃ vero non aberrare sententiam, si Arii ejusque se- 
ciatorum lieresim consideres, in quos illud recte 
cadere posse arbitror : « Si wutabit. /£thiiops pel- 
lem suam, et pardus maculas suas ; el vos poteri- 
tis benefacere, cum didiceritis niala **. » Nihil enim 
a pardo adversariorum indolem discrepare arbi- 
tror. Pardus enim notis variegatus, mistis atque 
diversis coloribus sparsum tergum habet; bi vero 
discordi et inconstanti sunt ingenio, et ex corde ip- 
sorum eructat verbum vulneraus lingua eotum, ut 
scriptum est: « Dolosa verba oris eorum. Proximo 


C suoloquitur pacifica, et in seipso habet inimiti- 


tiam **. » Simulant enim se 4168 nullo modo Uuni- 
geniti gloriae repugnare, sed eain veluti sagitta acuta 
vulnerant, infamia et intolerauda verba ex ore mit- 
tentes. 


ἄττονται μὲν γὰρ χατ' οὐδένα τρόπον τῇ τοῦ Μονογενοῦς ἀντιφέρεσθαι δόξῃ * τιτρώσχουσι δὲ χα- 
ἱξείᾳ βολίδι, παλίμφημά τε καὶ δυσαχθῇ τὰ ἀπὸ γλώττης ἱέντες ῥήματα. 


ἃ ποῖα ἅττα οἷς; 

)ρθῶς γὰρ δὴ λίαν Υἱὸν ὀνομάζοντες τὸν μο- 
tou Θεοῦ Λόγον, xa μὴν καὶ ὡς εἴη γεγεν- 
᾿ συνομολογεῖν οὐ παραιτούμενοι, τὸν τῆς 
€ παραδιάζονται λόγον, περιτρέποντες ἀν- 
lg πᾶν τοὐναντίον τὴν ἐπ᾽ αὐτῷ δόξαν, xal 
γᾶν τινὰ μεθιστάντες φύσιν, παρὰ τὴν ἐν 
Ὀουμένην, ὡς ἐξούσιόν τε elvat xai ἑτεροφυᾶ, 


al. οχν!, 105. 55 Jerem. xin, 25. 


PArkRoL. G8. LXXV. 


5 Jerem. 


B. Quauam? 

A. Cuin enim. reete admodum Filium nominent 
unigenitum Dei Verbum, adeoque genitum esse no- 
biscuit fateri non abnuant, veritati vim faciunt, 
ejus gloriam impie vertentes in contrarium et in 
aliam quamdam tranusferentes. naturam, quam qua 
intelligitur in Patre, ita ut alienus sit ab illius sub- 
stantia alteriusque naturz, imo vero plaue remotus 


ix, 8. 
23 


715. 


5$. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1 


ab habitudine naturali ejus qui gignere dicitur, sed A μᾶλλον δὲ εἰσάπαν ἐξεστηχότα τῆς tou λεγομένον 


noudum tamen, ut ipsi volunt, genuit. Eo autem in- 
saniz ferri non. aliam ob causam dixerim, quam 
istam. 


D. Ecquam, obsecro? 

A. Quod elato valde sunt supercilio, et abstrusius 
quiddam quam ceteri sentire se ac. loqui posse sibi 
perauasum babent, οἱ arguliunculis exercitali ac 
vanis artibus innutriti sunt, ratiuncularumque ver- 
suliis incautos ae simplices expugnare queunt, et 
arundinea virga mentibus suis quodammodo suppo- 
sita sscularem sapientiam et adulterinorum sen- 
suum paleas colligentes, nihil certe pensi habent a 
recta dogmatum ratione deflectere. Non enim ani- 
madvertunt sacrum illud par filiorum Aaron confla- 
grasse, quod Dei placitum violassent et alienum 
ignem admovissent altari, neque auscultare demum 
volunt.legem clamantem : « Et non inferes 3bomi- 
nationem in domuin tuam, et anathema eris, sicut 
istud. Detestatione detestaberis, et aboininatione 
abominaberis, quia anathema est **. » lguis euim 
certe alienus, Deoque minus acceptus, est fervidus 
mentis impetus, diabolica sapientia plenus, nec Scri- 
pturis sacris succensus. Abominatio autem siatua 
est in Dei formam efficta. Talem vero illi Filium con- 
fingunt, honore quidem et illustri gloria conspicuum 
et pro eo ac Deum decet : sed non "verum, imo 
spuriis veluti nominibus, et Deo dignis vocibus in 
Dei speciem conflictum. Dicere enim quod genitus 
sit, et Filium quidem nominare ipsum, neque tamen 
censere ipsum esse genitum, eL Filium secundum 
naturam esse, quid aliud est quam istud ?519 No- 
bis autem est thesaurus in vasis ficUlibus, et expers 
mundane sapientie fíraudisque diabolicz veritas 
amica. 


B. Amiecacerte. Recte dicis. Sed agedum, ad 
eorum disquisitionem quoque te conferas, quz illi 
de Patré et Filio astruunt. Hoc eniin. auditoribus 
magno usui fore concesserim. 

k. Erit quidem, sat scio, magno istud usui. Et 
quoniam optimum tibi factu videtur, age soluto 
rudente, ut Greci poete aiunt, et, littore ac portu 
quodammodo relicto, disputationis uostra navim 
mittamus in altum. 

B. Eundum ergo. 

À. Proprium certe Dei ac Patris nomen et rem 
esse illud, Pater, ex iis qux jam disceptata sunt, 
confirmavimus, neque vero aliam causam esse, 
quam quod ex seipso Filium genuit. Proprium 
üem Filii nomenes-e illud, Filius, causamque 
attulimus, quod sita Deo ac Patre genitus. Videtur 
autem nobis hzc sententia longe extra omnem 
reprehensionem posita. 

B. Utique videtur: verumtamen illud monebo : 


** Deut. vit, 26. 


τεχεῖν σχέσεως φυσιχῶς, οὐχ ἔτι δὲ κατ᾽ αὐτοὺς xol 
γεγεννηχότος. Τὸ δὲ δὴ πρὸς τοῦτο ἡλιθιότητος 
χαθιχνεῖσθαι φιλεῖν, φαίην ἂν ἔγωγε προξενεῖν αὐτοῖς 
ἕτερον οὐδὲν, ἣ ἐχεῖνο. 

B. Τὸ ποῖον δή; 

A. Τὸ χατωφρυῶσθαι λίαν, οἴεσθαι δέ τι τῶν 
ἄλλων εἰδέναι, φρονεῖν χαὶ λέγειν ἀποῤῥητότερον, 
ἐπισχῆσθαί [γ0. ἐπησχῇῆσθαϊ] τε xal λόγων ἁμῶλας 
χαὶ μὴν xa δοχησισόφοις ἐντεθράφθαι τέχναις, xal 
ταῖς τῶν ἐννοιῶν πρὸς πᾶν ὁτιοῦν εὐχόλοις περι- 
στροφαῖς χατὰ χράτος ἑλεῖν δύνασθαι τοὺς ἀπλῇ συν- 
ἐσει διαδιοῦν ἑλομένους, καλαμίνην δὲ ὥσπερ ταῖς 
ἑαυτῶν ψυχαῖς ὑποστήσαντες ῥάθδον, τὴν kv χόσμῳ 
σοφίαν, νενοθευμένων ἐννοιῶν συρφετοὺς συλλέγον- 


B τες, τῆς τῶν δογμάτων ὀρθότητος τὸ μὴ χρῆναι δι- 


ἀμαρτεῖν, οὐδὲν, οἶμαι, χαταλογίζονται, Οὐ γὰρ iv 
νοοῦσιν, ὅτι ξυνωρὶς μὲν ἱερὰ τῶν ᾿Ααρὼν. κατεφλέ- 
χθη παίδων, ἐπεί το! τὸ Θεῷ δοχοῦν ἐδιάζετο, xai 
ὀθνεῖον τῷ θυσιαστηρίῳ προσεχόμιζε πῦρ, οὔτε μὴν 
ἐπαΐειν τάχα mou λοιπὸν ἀνέχονται, διαχεκραγότος 
τοῦ νόμου" « Καὶ οὐχ εἰσοίσεις βδέλυγμα εἰς τὸν 
οἶχόν σου, xxi ἀνάθεμα ἔσῃ, ὥσπερ xal τοῦτα, Ilipos- 
οχθίσματι προσοχθιεῖς, xal βδελύγμαετι βδελύξῃ, ὅτι 
ἀνάθεμά ἐστι,» Πὺρ γὰρ ἀληθῶς ἀλλότριον, καὶ 
ἀπάδον Θεῷ, θερμὸν διανοίας χίνημα, τῆς δαιμο- 
νιώδους σοφίας ἐχμεμεστωμένον, καὶ οὗ τί πον τῶν 
ἱερῶν Ῥξραμμάτων ἐχχεχαυμένον. Βδέλυγμα δὲ αὖ, τὸ 
εἰς Θεοῦ τύπον πλαστουργούμενον ἄγαλμα. Τοιουτονὶ 
δὲ χἀχεῖνοι διαπλάττουσι τὸν Υἱὸν, τιμῇ μὲν xal. 
δόξῃ λαμπρᾷ χατηγλαϊσμένον xal θεοπρεπῶς, sid 
οὐχ ἀληθῇ, νόθοις δὲ ὥσπερ ὀνόμασι καὶ θεοπρεμδαι 
φωναῖς, εἰδοποιηθέντα Θεόν. Τὸ xápset φάγαι μὲν 
ὅτι γεγέννηται, χαὶ ΥἹὸν μὲν ὀνομάζειν αὐτὸν, phy μὲν 
ἕτι χαὶ οἴεσθαι γεγεννῇσθαί τε xal Υἱὸν εἶναι χατὰ 
φύσιν, τί ἂν εἴη λοιπὸν, 1] τοῦτο; Ἡμῖν δὲ ὁ θησαν- 
ρὸς ἐν ὁστραχίνοις σχεύεσι, xat γυμνὴ σοφίαφ χο- 
σμιχῆς xai δαιμονιώδους ἀπάτης, ἡ ἀλήθεια φίλη. 
B. Φίλα γὰρ, χαὶ ἄριστά γε ἔφης. ᾿Αλλ᾽ ἴοις ἂν 
ἤδη xai πρὸς βάσανον τῶν ἐχείνοις ὑπειλημμένων 
περί τε τοῦ Πατρὸς xai τοῦ Υἱοῦ. Τὸ γὰρ δὴ udis 
τελοῦν εἰς ὄνησιν τοῖς ἐντευξομένοις τουτὶ δοίην ἄν. 
A. Ὀνήσειεν ἂν oló' ὅτι μάλιστά γε τουτί. Καὶ 
ἐπείπερ ὧδε ἔχειν ἄριστά σοι δοχεῖ, φέρε χαθϑάκερ 


p Ἑλλήνων οἱ ποιηταί φασι, πεῖσμ᾽ ἀπολυσάμενοι, καὶ 


οἷάπερ ἀχτῆς xai ὁρμητηρίων ἑπαίροντες, ἀφῶμεν 
εἰς πέλαγος ὁλχάδα ὅπως τὸν λόγον. 

B. Ἱπτέον δὴ οὖν. 

A. Ἴδιον μὲν δὴ τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, τὸ Πατὰὲρ 
ὄνομά τε xal χρῆμα διὰ τῶν ἤδη προεξεσμένων &- 
εθεδα:ούμεθα, χαὶ οὐχ ἑτέρου του χάριν, ἣ ὅτι vt- 
γέννηχεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν. Ἴδιον δὲ αὖ τοῦ Υίοῦ, 
τὸ Υἱὸς ὄνομα, τὴν αἰτίαν ἐπάγοντες, ὅτι γεγέννηται 
παρὰ τοῦ θεοῦ xai Πατρός. Ἐδόχει δὲ ὑμῖν ἡ counts 
φαίνεσθαι δόξα διαδολῆς ἁπάστς ὡς ἀπωτάτω. 


B. 'EXxt γὰρ οὖν xai μάλα" πλὴν ἐκεῖνο ἐβώ- 


'- 


411 


ἡμῖν ἡ τῶν νοημάτων ἐχτελευτήσει διεχδρομή. Οἴου 
γὰρ ὅτι πάντως mou φήσειεν ἂν ὁ διεστραμμένος * Εἰ 
τῷ Θεῷ Πατρὶ τὸ Πατὴρ ἴδιον ὄνομά τε χαὶ χρῆμά 
ἐστιν, ὅτι γεγέννηχε " τῷ Ye μὴν Υἱῷ, τὸ Υἱὸς, ὅτι 
γεγέννηται" χαὶ ἀληθὲς εἰπεῖν, ὅτι τὴν cl; ἄλληλα 
μεταθολὴν ἀνεπίδεχτον ἕξει τὰ δηλούμενα" ἔστα! γὰρ 
ἀεὶ Πατὴρ ὁ Πατὴρ, εἰς Υἱὸν οὐ μεταπλαττόμενᾳς᾽ χαὶ 
μὴν χαὶ ὁ Υἱὸς, Υἱὸς, εἰς Πατέρα μὴ μεθιστάμενος * 
ἴδιον ἔσται τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέννητον, ἐπείπερ ἴδιον 
τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν. Καὶ ἑπείπερ ἐστὶν ἕτερον 
ἀληθῶς, τὸ ἀγεννήτως εἶναι παρὰ τὸ γεννητῶς, ἐτε- 
ροίως ἕξουσι xal αὐτοὶ, χαὶ οὐχ ἕν γε τοῖς ὁμοίοις 
ἀπαραλλάχτως ὄντες νον θεῖεν ἄν. 


A. Εἶτα τί δρῷεν ἂν οἵ γε τοιοῦτοι πάλιν, f] τὸ τῆς 
ἕν Χριστῷ νοουμένης ἁπλότητος mapasnpalvsty τὸ 
χάλλος, χαθὰ xal οἱ τὸ χρυσοῦν νόμισμα χιδδηλεύ- 
οντες ; Ἅθρει γὰρ, ὅπως τὸν ὀρθὸν τῆς ἀληθείας 
παρευθύνουσι λόγον, xai νόθου σοφίας εὑρῆμασιν 
ἐπαγάλλονται" λαλοῦντες δὲ τὶ ὑπέρογχα, χαταποιεῖν 
[γρ- καταπιεῖν] οἴονται τὴν συναγωγὴν Κυρίου, κατὰ 
τὸν ἀλαζόνα Γολιάθ. 

B. Ἔχει μὲν ὧδε. Πλὴν ἴσθ! τοῦτο ἐροῦντας, xal 
οἷς ἔφην ἀρτίως ἐνστησομένους. 

Α. ᾿Αλλ ἔξεστι δῆ που παντί τῳ λοιπὸν ἔχκεχρου- 
ἀμένους 60dv, χαὶ λογισμοῦ τοῦ χαθήχοντος, xal 
φρενὸς ἀγαθῆς, xal αὐτοὺς ταῖς σφῶν ἁἀμαθίαις 
ἐποιμώζειν ὀφείλοντας, εἰ ταυτί τε ἔχειν ἐροῦ- 
. Sw ὀρθῶς, xai κατ᾽ ἐχείνους ἔσονται τοὺς οἷσπερ 
ῤόχει λέγειν" € Ἐθέμεθα ψεῦδος τὴν ἐλπίδα ἡμῶν, 

τῷ Φεύδει σχεπασθησόμεθα. » Ἠγνοήχασι γὰρ, 
P Evippát, πρῶτον᾽ piv; ὅτι οὐ ταυτόν ἔστιν, οὔτε 
τὴν ὁμοίαν ἔχον δήλωσιν, ἀγέννητος χαὶ πατήρ. Οὐ 
γὰρ εἴ τι πατὴρ, ἔσται δή που χαὶ ἀγέννητον πάντη 
«ε xai πάντως οὔτε μὴν εἴ ve ἀγέννητον, τοῦτό ἔστι 
xaY πατήρ. Ἢ εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχει, πολλὰ μὲν ἀγέν- 
νῆτα, πολλοὶ γὰρ πατέρες. Μυρίοι δὲ ὅσοι πατέρες, 
«οσαῦτα δὲ εἶναι xal τὰ ἀγέννητα, πχρλδείξειεν ἂν 
ἡμῖν τῶν νοημάτων ἡ βάσανος. Τὴν γάρτοι τῶν 
ὄντων εἰ διασχεψαίμεθα φύσιν, χαὶ τὸν ἐφ᾽ ἑχάστῳ 
λόγον ὡς ἕνι διαγινώσχοιμεν, οὐ πάντα διὰ γεννήσεως 
καρενηνεγμένα πρὸς ὕπαρξιν χαταθρήσαιμεν ἄν. El 
καὶ ὅτι μάλιστα ψυχρός τε χαὶ ἄναλχις τῶν δι- 
εστραμμένων ὁ λόγος, οὐχ ἕν τι χυρίως τοῦ ἀγεννή- 
ou σημαίνοντος πολλὰ γὰρ ἀγέννητα, καὶ ταῖς 
x&t' εἶδος διαφοραῖς ἕτερα χατὰ . τὴν φύσιν. Τί δὴ 
οὖν ἄρα φαῖεν ἂν, εἴ τις ἔροιτο τυχόν' Τὸ πατὴρ 
ὄνομα «i ἂν βούλοιτο δηλοῦν ; Πότερα τὸ μὴ γεγεν- 
νῆσθαι πρός τινο;, ἣ μᾶλλον, ὅτι γεγέννηχεν ; 

B. τὸ, οἶμαι, ὅτι γεγέννηχεν. 

A. Ὁρθῶς. Εἰ μὲν οὖν ὁ τῆς πατρότητος νόμος 
κάντη τε xai πάντως πρὸς τὸ ἀγεννήτους εἶναι τοὺς 
πατέρας μεμελέτηχεν ὑψοῦν, τί μὴ xat ἡμεῖς αὐτοὶ, 
πρὸς τὸ ἀγεννήτω; εἶναι διάττομεν, ἀναδεδειγμένοι 
πατέρες; Εἰ δὲ ὁ τῆς φύσεως θεσμὸς ἐπ᾽ ἐχεῖνο μὲν 
οὐδαμῶς, ἀποφέρε: γε μὴν ἐπὶ τὸ ἔχειν ἐξ ἑαυτῶν 


*! | fteg. xvii, ὁ seqq. ** Isa. xx vini, 45. 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1l. 
Δέδια γὰρ δὴ καὶ τετάραγμαι χαθορῶν ὅποι ποτὲ A Hlereo ac 


Β 


718 


perturbor, dum — considero quonan 
abiturussit ille rationum excursus. Fiuge enim 
dicturum forsan  hireticorum aliquem : Si. Deo 
Patri Pater. proprium nomeu atque res est, quia 
genuit : Filius vero, Filius proprie dicitur et est, 
quia genitus est; el dictu verum sit, quod ea qua 
signilicantur, mutationem alterius in alterum non 
capiunt (Pater enim semper futurus. est Pater, 
nec lransmulobitur iu Filium, adeoque Filius 
semper erit. Filius, nec. in. Patrem convertetur ), 
proprium erit. Patris τὸ ingenitum, quandoquidem 
Filii proprium est τὸ geuitum, Cumque aliud sit 
revera citra generationem exsistere, quam per 
generationem, ipsi quoque diversi erunt inter se, 
nec incommutabili ratione iidem esse censebuntur. 

A. At quid aliud isti porro faciant, quam siinpli- 
citatis decus qux in Christo intelligitur corrumpere, 
non secus ac ii qui auream monetam adulterant ? 
Cerne enim quo pacto rectum veritatis serimouncin 
detorqueant,et nothze sapientiae commentis exsultent , 
el superbe loquendo putent se, non secus actumidus — 
Goliath, oppressuros Domini congregationem *', 


B. lta prorsus. Verum scito hoc illos dicturos, et 
ils quae mmodo dixi instituros. 


A. Αἱ quivis certe videre potest eos de recta ra- 
tione et sana mente deturbatos, et 449 sux ipsos 
ignorantizt misereri debere, si hxc recta esse con- 
tenderint, el similessint iis qui dicuut: « Posuimus 
mendacium spem nostram, et miendacio prote- 
gemur **. » lgnorant enim, opinor, primum quideir. 
non esse idet, nec eamdem significationem liabere 
ingenitum et patrem. Non enim si quid pater est, 
continuo erit etiam usquequaque ingenitum : neque 
vero si quid est ingenitum, hoc etiam est pater. Aut 


.hisi hoc ita se habet, multa quidem sunt ingenito, 


D 


multi quippe sunt patres. At innumeri sunt patres : 
totidem ergo esse quoque ingenita has rationcs 
perpendentibus patebit, Nam si rerum naturam 
consideremus ct uniuscujusque rationem, quoad 
ejus est, dispiciamus, non omnia per generationem 
producta videbimus. Quanquam frigida est admo- 
dum et imbecilla hzreticorum oratio, cum ingenitum 
unum qnid proprie non significeL : multa enim 
sunt ingenita etiam differentiis speciflcis secundum 
naturam diversa. Quid ergo responsuri sunt, si quis 
lursan interroget quid siguilicet nomen illud, pater ἢ 
Utrum non esse genitum ab aliquo, an potius ge- 
nuissc ? 


B. Genuisse, ut reor. 

À. Recte. Si ergo paternitatis lex utique patres 
eo attollere curavit, ut sint ingeniti, quidni etiam 
nos ipsi, patres facti cum simus, ad eam przrrogativam 
tendimus, ut simus ingeniti ? Sin autem nature lex 
eo non fertur, sed ad suscipiendam sololem, neque 
res aliter esse potest: cur veritate corrupta pro- 


119 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


730 


prium esse aiunt. Dei ac Patris illud, ingenitum , A τὰ τἰχτόμενα, xat οὐκ ἂν ἑτέρως ἔχοι, τί τὴν ἀλή- 


siquidem patris appellatio nihil iliud in nobis ipsis 
significare potest, nisi hoc. unum, nempe quod ge- 
nuerit ? 


B. Ecquid vero censes nobis respondendum, si 
quis interroget, utrum genitus an ingenitus sit Deus 
ac Pater ? 

A. Dixerim eum, si recte sentire volumus, inge- 
nitum quidem esse, verumtamen ex eo quod pater 
est, non continuo esse ingenitum, sed quouiam ab 
ullo genitus non es!, sed est cilra geuerationem, 
per generationem habens ex seipso et in seipso 
proprium Filium. Idcirco enim etiam Pater. nomi- 
natur. 

B. Esto vero, inquiunt : verumtamen citra gene- 
rationem esse, el per generationem, iuter se dilffe- 
rent, neque idem esse censébuntur. Nam si alterum 
ab altero non differt, sed idem utrunque 421 esse 
'existimas, invicem promiscue mutabuntur, et pro- 
prietas nominum periude erit Patris ac Filii, quem- 
admodum et illud, incorruptibilis, et invisibilis, el 
cetera, 

A. Indubitatum utique et in confesso est apud 
omnes, diversum esse citra generationem exsistere, 
ab eo quod per gencrationem est: recli. euim ve- 
rique ordiuem non perverlemus. Verumiamen in his 


nominum differentia non innuit. diversitatem Dei, 


in quantum Dei, sed siguificat solum talem non esse, 
lioc est, non genitum. Quid igitur ad hoc respoa- 
debunt qui omnia simul confundunt ac permiscent, 
quainvis lizec subtiliter et acute perspiciaut, super- 
ciliosi cumprimis et elati? 

B. Accidit ergo Deo ac Patri ingenitum. 


A. Minime vero : nam simul ac intelligitur Deus, 
eliam omnia qui illius sunt. intelliguntur, neque 
ullum accideus in ipso potest concipi. Neque inire- 
ris, cum idem in nobis ipsis propemodum videre 
l;ceat, Quamvis enim in tempore producamur, si- 
mul tamen cum omuibus qui: substantialiter iu 
sunt, el inseparabiliter inhzrent, nascimur. Nul- 
lum igitur accidens in Deo jure cogitabitur. Εἰ si- 
quidem accidentia , qua etiam naturaliter insunt 


quorumdam substanliis, non ulique per se exsi- . 


stentiam habent propriam ac deterininatam, quem- 
admodum in homine intelligimus, aut in alia qua- 
piam re, sed polius circa rerum substantias cer- 
nuntur aut in ipsis: ecqueim habere locum in Deo 
putandum est illud, ingenitum? Si enim est ali- 
quid per se ingenitum, Οἱ exsistentiam propriam 
babet (hoc autem est, ut illi asserunt, proprium Dei 
ac Patris), aliud erit ab eo cujus est proprium. Quod 
enim est, alicujus est, ac per se subsistit, aliud uti- 
que e:t ab co cujus est. Atque ita demum simplex 
illa Patris natura. geminata. est, ex patre et ingc- 
nito conposita. Attendenduu autem est. non vanz 
illorum sapienti: persuasioni, sed vocibus Salvato- 
ris qui $uam ct Patris naturam recte. admodum 


θειαν παραφθείροντες, ἴδιον εἶναί φασι τοῦ Θεοῦ xal 
Πατρὸς τὸ ἀγέννητον ; χαΐτοι τῆς πατρὸς ἐπωνυμίας, 
xaX ἐφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν ἕτερον οὐδὲν χαταδηλοῦν δυνα- 


'μένης, f] μόνον, ὅτι γεγέννηχεν; 


B. Οἴει δὲ δή τι χρῆναι λέγειν ἡμᾶς, eU τιο xal 
ἔρεσθαι δοχοίη, πότερα γεννητὸς ἣ ἀγέννητος ὁ Θεὸς 


xat Πατήρ; 


À. Φαίην ἂν ὅτι, χατά γε τὸν ἀμωμήτως ἔχοντα 
νοῦν, ἀγέννητος μὲν, πλὴν οὐχ ὅτι πατὴρ, διὰ τοῦτο 
πάντως καὶ ἀγέννητος, ἀλλ᾽ ὅτι μὴ ἐγεννήθη πρὸς 
τινος, ἀλλ᾽ ἔστιν ἀγεννήτως, Ὑεννητῶς ἔχων &E ἕαυ- 
τοῦ xat ἐν ἑαυτῷ τὸν ἴδίον Υἱόν. Ταύτῃ γὰρ δή «m 
χαὶ Πατὴρ ὀνομάζεται. 


B p. Καὶ ἔστω ταῦτα, φησὶ, πλὴν τὸ, ἀγεννήτως 


εἶναι παρὰ τὸ γεννητῶς, ἑτεροίως ἕξει, καὶ οὐ ταὐτὸν 
ἂν νοοῖτο, El γὰρ μὴ ἕτερόν ἔστι xa ἕτερον, οἴει δὲ 
εἶναι ταὐτὸν, χωρείτω πάλιν ἐπ᾽ ἀμφοῖν ἀδιάχριτος 
ἡ μεταδολὴ, xai dj τῶν ὀνομάτων ἰδιότης, ὁμοίως 
ἔστω τοῦ Πατρὸς xal τοῦ Υἱοῦ, xa0X xa τὸ ἄφθαρ- 
τὸς χαὶ ἀόρατος, χαὶ τὰ λοιπά. 


Α. Ἕτερον μέντοι τὸ ἀγεννήτως εἶναι παρὰ τὸ 
γεννητῶς ἀνενδοιάστως καὶ ὁμολογου μένως * τὴν γὰρ 
109 πρέποντός τε χαὶ ἀληθοῦς τάξιν οὐ παραλύσομεν. 
Πλὴν ἕν γε τοῖς τοιούτοις fj τῶν ὀνομάτων διαφορὰ, 
οὐχ ἑτερότητα ὡς θεοῦ, χαθὸ Θεοῦ, ὑπεμφήνειεν ἂν, 
σημαίνει δὲ μόνον, ὅτι μὴ τοιόσδε ἐστὶ, τουτέστι, μὴ 


C γεγεννημένας. Τί δὴ γοῦν ἄρα πρὸς τοῦτό φασιν el 


πάντα φύρδην ἀλλήλοις συναναχέοντες, καίτοι δεινὸν 
ἔχοντες περὶ ταῦτα τὸν νοῦν, ἐξωφρυωμένοι τε i: 
xai ἀναφυσῶντες μέγα; i 

B. Συμδέθηχεν οὖν τῷ θεῷ xat Πατρὶ τὸ ἀγέννητον. 

A. Ἥχιστά γε- ἅμα γὰρ νοεῖται Θεὸς, χαὶ σὺν 
αὑτῷ πάντα τὰ αὑτοῦ, xal ojx ἂν νοοῖτό τι συμε- 
6rxhq ἐπ᾿ αὐτοῦ. Καὶ μὴ θαυμάσῃς, ἐπεῖ τοι χαὶ 
ἐφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν οὕτω ἔχον χομιδῇ τοῖς ἐθέλουσιν 
ἀταλαίπωρον ἰδεῖν, Καίτοι γὰρ ἐν χρόνῳ τὸ εἶναι 
λαχόντες, ὁμοῦ τοῖς οὐσιωδῶς ἐγυπάρχουσι, xdi 
ἀχωρίστως προσπεφυχόσιν ἀπογεννώμεθα. Οὐδὲν οὖν 
ἄρα νοοῖτ᾽ ἂν εἰχότως ἐπὶ Θεοῦ τὸ συμδεδηχὸς αὐτῶ, 
Καὶ εἴπερ ἐστὶ τὰ συμδεθηχότα, f| xaX φυσιχῶ; ἐν- 
ὄντα ταῖς τινων οὐσίαις, οὐχ ἐν ὑπάρξε: δὴ πάντω; 
αὐτὰ xaÜ' ἑαυτὰ τῇ ἰδίᾳ καὶ διωρισμένῃ, καθάπερ 
ἐπ᾿ ἀνθρώπου νουῦμεν, f] γοῦν ἐφ᾽ ἑτέρου τῶν ὄντων 
τινὸς, ὁρᾶται δὲ μᾶλλον περὶ τὰς τῶν ὄντων οὐσίας, 
ἤγουν ἐν αὐταῖς, ποῖον ἔχειν ἐν Θεῷ τόπον τὸ ἀγέν- 
νητον ὑποτοπητέον ; Εἰ γάρ ἐστί τι τὸ ἀγέννητον 
αὑτὸ xa0' ἑαυτὸ, xai ἐν ὑπάρξει τῇ ἰδίᾳ xefpevov: 
ἔσπι δὲ τοῦτο, χαθάπερ ἐχεῖνοί φασιν, ἴδιον τοῦ Θεοῦ 
χαὶ Πατρός ἕτερον ἂν εἴη παρὰ τὸν οὗ ἐστιν ἴδιον. 
Τὸ γάρ τινος ὃν, χαὶ ὑπάρχον ἰδιοσυστάτως, ἕτερόν 
ποὺ πάντως ἐστὶ παρὰ τὸν οὗ ἐστι. Καὶ δεδίπλωται 
λοιπὸν d ἁπλῇ τοῦ Πατρὸς φύσις, ἐχ πατρὸς ἡμῖν 
χαὶ ἀγεννήτου συντεθει μένη, Ιροσεχτέον δὲ, οὐχὶ 
ταῖς ἐχείνων δοχησισοτίαις, ἀλλὰ ταῖς τοῦ Σωτῆρι; 
φωναῖς, εὖ μάλχ διαγιγώσχοντος cfv( 16 ἑάντοῦ xdi 


75] 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS It. 


192 


τοῦ τεχόντος φύσιν. ᾿λγέννητον μὲν γὰρ οὐδαμῶς, A discernit, Nusquam enim ingenitum, sed Paten 


Πατέρα δὲ ἡμῖν ὠνόμαζεν αὐτόν. 

B. εἴἌμελγε γάλα, xal ἕσται βούτυρον, » ὁ τοῦ 
Σολομῶνος ἡμῖν ἐξάδει λόγος, xai σοφὸν, ὥς γέ μοι 
δοκεῖ, τὸ χρησμῴδημα. Τὸ γάρτοι χατερεθίζειν ἐπὶ 
τὸ χρῆναί τι τῶν ἀναγχαίων εἰπεῖν, τὸν ἀποῤῥήτοις 
ἐννοίαις μεθύογτα νοῦν χαὶ μαθήμασι τοῖς θείοις με- 
μξστωμένον, εἴη àv, χατά γε τὸ αὐτῷ μοι δοχοῦν, 
ἕτερον οὐδὲν, ἣ ἐχεῖνο δρᾷν, τῶν εἰς εὐσέδειαν ἡχόν- 
τῶν οἷά τινος γάλαχτος ἐμφορεῖσθαι λόγων, οὐ με- 
τρίως ἐρᾷν. Οὐχοῦν, ἣν ἐφίης, ἔσομαι τοιοῦτος, 
πρόσχλησιν ὥσπερ τινὰ ταῖς εἰς τὸ νοεῖν προθυμίαις 
τὸ ἀυντιφέρεσθαι δοχοῦν, ἀεί πως παρεντιθείς. ᾿Από- 
κριναι δὴ οὖν ἐρομένῳ xal τόδε. "Ap! οὐχ οἶδε, φη- 
Giy, ἀγέννητον ὄντα ὁ Υἱὸς τὸν Πατέρα ; 

A. Nat, χαταρνήσομαι γὰρ οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν 
ἁλοίην πώποτε τοῖς ἐναργέσι φιλονειχῶν * πλὴν οἷδεν 
ὄντα ἀγέννητον, ὡς ἄφθαρτον, χαὶ ἀθάνατον, χαὶ 
ἀόρατον ἀλλ᾽ ἐμέμνητο μὲν τῶν τοιούτων οὐδενὸς, 
χατωνόμαζε δὲ Πατέρα, λέγων" « Πάτερ ἅγιε, τήρη- 
σον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σον. ν Καὶ αὖ" « "E£opo- 
λογοῦμα! σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ xol τῆς 
he. » Καὶ μὴν xal « Ἐγὼ ἐχ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον 
xai ἤχω. » Τί δέ; Οὐχὶ χαὶ τὸν ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτί- 
σματι. θεσμοθετήσας ὅρον, χαὶ τῆς ἀμωμήτου πί- 
ατεως τὴν ἐν ápyat; ὑποδάβραν τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν 
ἀφ᾽ ἥλιον χατατιθεὶς, οὐ παρεὶς ἐχεῖνα, χαὶ παριπ- 
πεύσας, τό τε ἄφθαρτόν φημι χαὶ τὸ ἀγέννητον, xal 
τὰ λοιπὰ, βαπτίζειν ἐχέλευσεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πα- 
-ρὸς, xai τοῦ Υἱοῦ, xai τοῦ ἁγίου Πνεύματος ; τὰ, 


, οἶμαι, δι᾽ ὧν μὲν ἤχιστ᾽ ἐχρῆν τὴν ἀγίαν ἡμῖν Τριάδα 


καταδηλοῦν, προμηθέστατα παρωθούμνος, ἀπολε-. 


δάμενος δὲ xal προθεὶς τῶν ἄλλων τὰ τῶν ὀνομάτων 


eüxpwwegtázny ἡμῖν καθιστάγξα τὴν ἑκάστου τῶν. 


σημαινομένων ἰδίαν ὕπαρξιν. Κοινὰ γὰρ, ἵν᾽ οὕτως 
εἴπω, τῆς ὅλης θεότητος λέγοιτ᾽ ἂν, τὰ τῇ οὐσίᾳ τῇ 
ἀνωτάτῳ προσπεφυχότα, καὶ τὴν θείαν μέν τις εἰ 
χατονομάσαι φύσιν, ὁλόχληρον ἡμῖν ὡς ἐν ἑνὶ τῷ 
σημαινομένῳ παρέδειξεν εὐθὺς τὴν ἁγίαν Τριάδα, 
τὴν ἐν μιᾷ θεότητι νοουμένην, πλὴν οὔπω διεσταλ- 
μένως τὸ ἑνὸς πρόσωπον ἰδιχῶς. Πατέρα δὲ, καὶ 
Υιὸν, xai Πνεῦμα ἅγιον λέγων, οὐκ ἀφ᾽ ὧν ἔστιν 


ἀδιακρίτως ἡ πᾶσα τῆς θεότητος φύσις, ποιεῖται τὴν. 


δήλωσιν, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος διαγινώ- 
exstat ταντὸν εἰς οὐσίαν ἐν ὑπυστάσεσιν ἰδιχαΐς, 
ἐχάστῳ τῶν νοουμένων ἀποχρίνοντος τοῦ λόγου, τὸ 
αὑτῷ προσῆχον ὄνομα, xa ἕν ἰδιχαῖς τιθέντος ὑπο- 
στάσεσι τὰ οὐσιωδῶς ἡνωμένα. Τὴν μὲν γὰρ ἀνω- 
«τω ῥίζαν, ἧς ἐπέχεινα τὸ σύμπαν οὐδὲν, ἐννοήσεις 
τὸν Πατέρα, τὸν δέ γε τῆς ἀνωτάτω ῥίζης ἐχπεφυ- 
κότα καὶ γεγεννημένον", παραδέξῃ τὸν Υἱὸν, οὐχ ἐν 
ἴσῃ τάξει τοῖς πεποιημένοις τὴν ἐν χρύνῳ λαχόντα 
γένεσιν, οὔτε μὴν ἐν ἐλάττοσιν ἣ ἐν οἷς ὁ Πατὴρ, τὸ 
τῆς ἰδία: φύσεως ἐχφαίνοντα χάλλος, ἀλλ᾽ ἅμα τε 
χἀὶ Guvatótov, χαὶ χατὰ πᾶν ὁτιοῦν ἰσομέτρως ἔχοντα, 
δίχα μιὐνου τοῦ τεχεῖν * προσήχοι γὰρ ἂν τοῦτο μόνῳ 
τῷ Θεῷ χαὶ Πατρί. Λγιον ὃΣ Πνεῦμα προσερεῖς τὸ 


€9 ΒΊΟΥ. ΧᾺΣ, ὅ5. “" Joan, ΧΥΠ 1], 


D 


*5 Maittli,. x1, 25. 


nobis ipsum nominavit. 

B. « Mulge lac, et erit butyrum 95, » occinit no- 
bis Proverbium, et sapiens, ut equidem existimo, 
Salomonis oraculum. Incitare quippe eum cujus 
animus arcanis sententiis ebrius  divinisque doctri- 
nis refertus sit ut aliquid utile proferat, 4499 ni- 
hil aliud fuerit, meo judicio, quam sermonibus ad 
pietatem pertinentibus ceu lacte satiari veliementer 
velle. Proinde, si per te licet, talem me przstabo, 
teque szpiuscule, dum quid opponendum sit adver- 
sariis scire avet. animus, interpellabo, et urgebo. 
Responde ergo etiam ístud sciscitanti mihi. Num- 
quid Filius novit, inquiunt, ingenitum esse Pa- 
trem ? 

A. Novit: neque enim inficias ibo; sed neque 
rebus manifestis pugaare deprehendar unquam ; ve- 
rumtamen novit esse ingenilum, sicuti incorrupti- 
bilem, et immortalet, ac invisibilem : atqui nul- 
lius horum mentiouem fecit, sed Patrem nominavit 
dicens : « Pater sancte, serva eos in veritate tua **, » 
ltem : « Confiteor (bi, Pater, Domine colli ac 
terre 5, ». Quinetiam : «Ego a Patre. exivi et 
veni **. » Quid vero? Cum de sauclo baptismate le- 
gem posuit, et inculpatae fidei primum fundamen- 
Lum universis terrze gentibus statuit, annon, iis prae- 
termissis, incorruptibili nimirum, et ingenito, et cx- 
teris, baptizare jussit in nomiue Patris, et Filii, et 
Spiritus sancii *', ea meo judicio consultissime praz- 
teriens, per qu:&. nobis sanctam Trinitatem. decla- 
rari non oportebat, ea.vero nomina sceligens, aliis- 
que anteponens , quz distinctissimam nobis unius- 
cujusque rei significatze propriam exsistentiam osten- 
derent. Coumunia enim, ut ita dicem, toti divinitati 
dicuntur ea qua suprema substantia insunt, et di- 
viuam quidem naturam si quis nominaverit, inte- - 
gram nobis velut uno in significato statim osteuderil 
sanctam Trinitatem, qux in una deitate intelligi- 
tur, verumtamen nondum distincte unius personain 
peculiariter ac seorsim. Patrem autem dicendo, et 
Filium, el Spiritum Sanctum, non ex iis qux est 
indistinete tota deitatis. natura explicatur, sed ex 
iis quibus sancte Trinitatis dignoscitur identitas 
quoad essentiam iu propriis hypostasibus, sermoue 
unicuique rei perceptà congruum nomen distri- 
buente, et in peculiaribus ac propriis hypostasibus 
ea collocante, qua sunt. substantialiter unita. Su- 
premam etenim radicem ultra quam: omnino nihil 
est, Patrem esse censebis, eum autem qui ex su- 
prema. radice prodiit ac. genitus est, Filium esse 
fateberis, non perinde ac res crealas in Lempore 
productum : neque porro minus quam 493 Paris 
natura su$& nature decus exserentem, sed simul 
costernum, et in omnibus Patri qualem, excepto 
lioc uno, quod genuit : hoc euim soli Deo ac Pairi 
convenit. Sanctum porro Spiritum dices eum qui ex 
Deo Patre per Filium promauat natura'iter, et, in- 


** Juan, xvi, 28, " Matth. xxviii, 1 


130 


5, CYRIELI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


r^ 


slar spirationis qux? prodit ex ore, suam nobis exsi- A £x Θεοῦ Πατρὸς 5v Υἱοῦ προχεόμενον φυσιχῶς, xal 


stentiam manifestat : atque ita claram eL inconfu- 
sam trium hypostaseon in propriis ac peculiaribus 
exsistentiis servans proprietatem, unam et con- 
substantialem universorum reginam adorabis na- 
turam, 

B. Praeclare : neque enim aliter b:ec esse unquam 
crediderim. Verumtamen aiunt per vocem illam, in- 
geniti, Dei ac Patris naturam peculiariter definiri, 
atque ita nullo demum negotio patefactum iri alte- 
rius esse nature Filium, siquidem non est idem 
cum ingenito genitum. 

A. At, ὁ miseri (sic enim illos inerito cornpel- 
lem), si Filii naturam deflnit genitum, diversz au- 
tem idcirco nature et alienum esse a substantia 
Patris dicitis, quid lum inde? Gravissima quidem 
sunt vesana meutis argumenta : sed sinistra opi- 
niones Unigeniti substantiam audacter invadunt, 
supremum ad inferiora decutientes, tametsi diserte 
dicat nobis quidem ceu creatis : « Vos de deorsum 
estis : » de sua autem hyposlasi : « Ego de super- 
nis sum **. » Quomodo autem ille qui superaus est, 
ac de supernis, descendet ad id quod inferius est, 
et alienum ab se, facile cuivis patebit, si in illud 
diligenter inspexerit, Annon enim sieut ingenitum 
omne cum omni ingenito communem habere ratio- 
nem concesseris, in eo nimirum quod citra genera- 
tionem exaistit, ita certe argumenti certa consecu- 
hone omni quoque genito genitum est zequale ae 
simile? 


B. Qui potest illud esse dubium? Una enim est ae : 


simplex in utroque ratio. 

A. An igitur, Hermia, obscuram adhuc impieta- 
lem 6580 dices, aut latere posse adversarioruu 
jinposturam, quae fucatam quidem speciem habet, 
ei voculis Deo convenientibus ornatam, quz sim- 
pliciorum animos abripit, alioquin blaspbemiam 
detestandam parit. Deus enim deductus est in crea- 
turam, el inter ea quie corruptioni et generationi 
sunt obnoxia connumeratus est tandem is, in quo 
vivimus, movemur, et sumus δ᾽. Nam si geniti no- 
men fllii definitio est, ut illi sentiunt, 49/4 eam- 
que vocem substantiam significare concesserimus, 
eamdem rationem habebit, in quantum genitus in- 
telligitur, cum omni genito. Innumera autem sunt 


isthze, et usque ad culicem nimirum, et murem, D 


et his adbuc viliora extenduntur. 

B. Recte dicis. 

A. Quam ob causam vero Filium quoque nomi- 
nànt, aut Patrem Deum esse credunt, nisi revera 
genuit ex sua substantia Filium? Igitur neque Pa- 
wem, neque Filium nominent amplius; amant 
enim Christiani veritatem. Itaque adversus illorum 
. vomitus numquid silere praestiterit? « Ne enim re- 
spondeas stulto juxia stultitiam suam 79, » inquit 
S1lomon. Sed ne in exercitatione dicendi prxsidio 
conslitu:o, plerosque tanquam vadimonio deserto 
8 juan. vin, 23. 


* Act, xvii, 28. 7* Prov. xxv, 


χαθάπερ ἐν τύπῳ τῆς EX στομάτων Dux vof, τὴν 
ἰδίαν ἡμῖν κατασημαῖνον ὕπαρξιν, οὕτω τε gag" xai 
ἀσύγχυτον τὴν τῶν τριῶν ὑποστάσεων Ev ὑπάρξεσιν 
ἰδικαῖς ἰδιότητα τηρῶν, μίαν τε xat ὁμοούσιον τὴν 
ἁπάντων βασιλίδα προσχονήσεις φύσιν, 

B. Κάλλιστα ἔφης" οὐ γὰρ ἔσθ᾽ ὅπως ἂν οὐχ ὧδε 
ἡμῖν ταῦτ' ἔχοι. Φασὶ δ' οὖν ὅμως διὰ τῆς τοῦ &yev- 
νήτου φωνῆς, τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἰδικῶς ὁρί- 
ζεσθαι: φύσιν, οὕτω τε ἀμογητὶ διαφανεῖσθαι λοιπὸν 

τεροφυᾶ τὸν Υἱὸν, εἴπερ ἐστὶν οὐ ταὐτὸν τῷ ἀγεν- 
νήτῳ, σὸ γεννητόν. 

A. Οὐχοῦν, ὦ βέλτιστοι, φαῖμεν ἂν αὐτοῖς καὶ 
ἡμεῖς εἰχότως, εἰ τὴν τοῦ ΥἹοῦ φύσιν ὁρίζει τὸ γεν- 
γητὸν, ἑτεροφυᾶ δὲ ταύτῃ τοι καὶ ἀλλότριον εἶναί 
φᾶσι τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, τὸ ἐντεῦθεν ἤδη τί; 
Δεινὰ μὲν ἀποπληξίας ἐγχλήματα, παλίμφημοι δὲ 
τὺς τοῦ Μονογενοῦς οὐσίας καταθρασύνονται δόξαι, 
χατασείουσαι πρὸς τὸ κάτω τὸν ἀνωτάτω, κχαΐτοι 
λέγοντα σαφῶς πρὸς ἡμᾶς μὲν ὡς πεποιημένους" 
ε Ὑμεῖς ἐκ τῶν χάτω ἐστέ" » ὑποστάσεως δὲ τῆς 
ἰδίας πέρι’ « Ἐγὼ &x τῶν ἄνω εἰμ.» “Ὅπως δὲ ἡμῖν 
ὁ ἄνω τε καὶ ἄνωθεν χατοιχήσεται πρὸς τὸ χάτω χαὶ 
ἀλλότριον αὐτοῦ, παντί τῳ συνιέναι ῥᾷον ἐχεῖνο δι- 
ἐσχεμμένῳ. Ἄρα γὰρ οὐχ ὥσπερ ἀγέννητον ἅπαν, 
ἀγεννήτῳ παντὶ δοίη τις ἂν χοινὸν ἔχειν λόγον, κατά 
γε τὸ ἀγεννήτως εἶναί φημι, οὕτως ἂν εἴη, κατά γε 
τὸν τοῖς διαλογισμοῖς ἑπόμενον λόγον, xal παντὶ τῷ 
γεννητῷ τὸ γεννητὸν, ἴσον τε χαὶ ὁμοίως ἔχον" ] 


B. Εἶτα πῶς τοῦτο ἀμφίλογον ; Ὅμοιος γὰρ δ 
ἀμφοῖν, καὶ ἀπαραποιήτως ἔχων ὁ συλλογισμός. 

A. "Ap' οὖν, ὦ Ἕρμεία, δυσχάτοπτον ἔτι τὸ δυα- 
σέθημα ἐρεῖς, ἤγουν οἴει διαλήσειν δύνα σθας τὸν ἀπ» 
τεῶνα λόγον τῶν διεναντίας, κατάπλαστον μὲν ἔχοντα 
τὸν ὡραϊσμὸν, καὶ θεοπρεπέσι λεξειδίοις χατηγλαῖ- 
σμένον, ὡς ἂν ἀποφέρειν δύναιτο τῶν ἁπλουστέρων 
τὸν νοῦν, ἀχαλλεστάτην δὲ σφόδρα τὴν δυσφημίαν 
ὠδίνοντα. Κατεχομίσθη γὰρ ἡμῖν ὁ θεὸς εἰς ποίημα, 
xaX ἐν τοῖς ὑπὸ γένεσιν xai φθορὰν κατελογίσθη Xot- 
πὸν, ὁ ἐν ᾧ ζῶμεν, xal χινούμεθα, xat ἐσμεν. El γὰρ 
ὄρος ἔσται τοῦ Υἱοῦ χατ᾽ ἐχείνους τὸ γεννητὸς ὄνομ, 
xaX τῆς οὐσίας σημαντιχὴν παραδεξαίμεθα τὴν ger — 
vhv, τὸν αὐτὸν ἕξει λόγον, χαθὸ νοεῖται γεννητὸς 
παντὶ γεννητῷ. Μυρία δὲ ταῦτα, xal ἀριθμοῦ xpi 
τονα, xaX μέχρις αὐτῶν διέχοντα τῶν εὐτελεστάτων, 
ἐμπίδος λέγω χαὶ μυίας χαὶ τῶν αἱἰσχιόνων ἕτι. 

B. '0p00; ἔφης. 

A. 'AvO' ὅτου δὲ δὴ xai YUv ὀνομάζουσιν, ἤγουν 
οἴονται Πατέρα ὑπάρχειν τὸν Θεὸν, εἰ μὴ τέτοχεν 
ἀληθῶς ἐξ ἰδίας fuiv οὐσίας κὸν Υἱόν ; Οὐχοῦν μὴξε 
Πατέρα, μήτε μὴν Υἱὸν ὀνομαζόντων ἔτι φίλη vip 
ἀεὶ Χριστιανοῖς ἡ ἀλήθε:χ, Πρὸς μὲν οὖν τοὺς m3 
ἐχείνων ἐμέτυυ:, πῶ; οὐχ ἀμείνων ἡ σιωπή ; « Μὴ 
ἀποχρίνου γὰρ ἄφρονι, φησὶ, χατὰ τὴν ἀφροσύνην 
αὐτοῦ, » ᾿Αλλ᾽ ἵνα μὴ ὥσπερ οἱ τὴν ἐρήμην διώχον" 
τὲς, ἀχρατέστερόν τε χαὶ ἀπηνέστερον ixtqÜwytf 


DE.SS. TRINITATE DIALOGUS II. 


726 


οἷς, ἐπιτείχισμα ποιούμενοι τὸ ἐν λόγοις ἐν- A impotentius et acerbius invadant, everti non posse 


ἰόμενοί τε ὑπάρχειν δυσανάτρεπτον χομιδῇ 
οἕἶδ' ὅπως αὐτοῖς ἐχπορισθέντα λόγον, χαὶ 
μοῖς ἀθλίοις ἐπιχουρούμενον " φέρε δὴ, φέρε 
; ἐξ ἀπάτης χαὶ δόλου παντευχίαις ἐνηρμο- 
Ψιλοί τινες ὥσπερ xal ᾿ἀθώρηχτοι πολεμι- 
ἧς ἀπὸ χοινῶν ἐννοιῶν ἀνθυποφοραῖς, Χρι- 
ἰόντος τε χαὶ συνασπίζοντος, ὡς ἕνι χατα- 
iW, ἀναμελῳδοῦντες εὐχαίρως τὸ διὰ φωνῆς 
δ' « Οὐ γὰρ ἐπὶ τῷ τόξῳ μον ἐλπιῶ, καὶ ἡ 


rali orationem nescio quam, el miseris suffultam 
argumentis : agedum illos fraudis et doli armis in- 
Siructos, nudi veluti milites ac inermes ducta a 
communibus argumentis refutatione, Christo prz- 
sente et. propugnaute, nos pro virili sternamus, 
commodum oecinentes illud Davidicum : « Non enim 
in areu meo sperabo, et gladius meus non servabit 
me. Salvasti enim nos de affligentibus nos, et qui 
oderunt nos et te, confudisti *!, » 


pou οὐ σώσει με. ἜἜσωσας γὰρ ἡμᾶς ἐχ τῶν θλιδόντων ἡμᾶς, καὶ τοὺς μισῶντας ἡμᾶς τε χαὶ 


᾿Ισχυνας. » 
ι δὴ οὖν εὖ μάλα γεννιχῶς" συναγτιτάξεται 
; σύνοπλος ἡ μῖν ὁ πάντων ἔσται Δεσπότης. 


ιε μὲν δὴ, χαὶ μάλα προθύμως - ὀχνητέον 
ytá γε" οἶμαι δὲ δεῖν xa πρὸ τῶν ἄλλων 
κεῖν. 

«ποῖον δή; 

& ἀνούστατά τε xat ἀτεχνέστατα ὅρον εἶναί 
ἃ Θεοῦ τὸ ἀγέννητον * ὄρον δὲ elvat φημι, τὸ 
δύναμιν ἔχον. Ἢ οὐχὶ τοιοῦτος ὁ παρ᾽ αὐτοῖς 
ὃς, χαὶ ἀναισχυντίας εἰς τοῦτο διεληλακότες 
lv; 


[. Καταδείσαντες γὰρ οὐδὲν, ὧδέ τε ἐροῦσι, 
καὶ ἐνστήσονται. 


& ἂν διαψεύσαιο. Θρασὺ γάρ τι χρῆμα χαὶ 


κάσης ὡς ἀπωτάτω βεθδηχὸς, ἀμαθία; ὄχνον 
ἡντιχὸς οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν. “ἤχιστα γὰρ δὴ δε- 
λεῖ xai τὸ αὐτῆς, εἰ τύχοι, τῆς ὄντως ὀρθῆς 
μωμήτου καταψηφίζεσθαι δόξης, χαταθεῖ δὲ 
ἱπεριεργάστω; πρὸς πᾶν τὸ δοχοῦν, xal εἰ 
δι τῶν λίαν ἀπηχεστάτων. Θέα δὲ δὴ οὖν 
ἱμαθίας ἁλόντας βρόχοις, Ev γε τούτῳ μά- 
ἱνῶς. Τοὺς γάρτοι τῶν οὐσιῶν ὄρους, οὐκ 
τι χαὶ λέξει μιᾷ ποιουμένους εὑρήσομεν τοὺς 
ὕτά εἰσιν ὅτι μάλιστα φοφοὶ, χαὶ οἷς ἐν λόγῳ 
ὕτοις εὐδοχιμεῖν, καὶ ἐξαχριδοῦν ἐπείγεσθαι 
πᾶῆδον εὑρήσομεν. Καὶ o9 τί ποὺ τὸ ἐν λέξει 
ἴσθαι τοὺς ὄρου;, ἀλλ᾽ εἰ χαΐ τις ἴοι διὰ δυοῖν, 
πεαξ γὰρ xai τελείως χαταδηλοῦσθαί φασιν, 
τρισί που μᾶλλον f) xat ἔτι πλείοσιν * ἀριδη- 
γὰρ εἶεν ἂν οὕτω τὰ ὁριζόμενα. 

ν δὴ τί; 

γὰρ ἑξαιτοῖτό τις ἀποφήνασθαι τυχὸν τὸ, τί 
θρωπος" εἶτα ποιοῖτο τὴν ἀπόχρισιν στενο- 
ὅπερ xal ἐν λέξει μιᾷ, χαὶ ὁρίσαιτο λέγων, 
σημότατα ἐρεῖ. ᾿Ομολογουμένως μὲν γὰρ 
νθρωπος, πλὴν οὐ μόνως τε καὶ ἰδιχῶς, ἀλλὰ 
uo ἑτέροις. Πλεῖστα γὰρ ὅσα xaX ἕτερα ζῶα. 
| xaX χύων xal βοῦς, χαὶ πάρδαλις, ζῶα, El 
δὶ δευτέραν τῇ πρώτῃ λέξει προσθεὶς, ζῶον 
γρίσαιτο θνητὸν, οὐδὲν ἧττον ἀτονήσει περὶ 
ἰδῇ χαὶ ὁλοχλήρως ἔχουσαν ἔνδειξιν, καίτοι 
ἐληθές. Ζῶα γὰρ εἶναί φαμεν θνητὰ, χύνα τε 
^, καὶ τὰ λοιπά. E! δὲ δὴ προήχοι χαθεξῆς διὰ 


i, ΧΕΙ, 7, 8. Ξ 


B. Perge itaque audacter : nobiscum enim stabit 
in acie, et simul arma capiet uuiversoram Do- 
minus. 

A. Pergo vero sane quam alacriter : neque enim 
cunctaudum est : sed illud primum omnium dicen- 
dum puteo, 

B. Ecquidoam$t 

A. Stulte eos et imperie dicere illud, ingeni- . 
tuin, definitionem esse in Deo, Ego vero defluitio- 
nem esse statuo, id.quod definitíonis vim et ratio- 
pem habet. Annon id genus loquendi apud eos 
primum natum est, et eo impudentiz venisse de- 
prehendentur ? 

D. 118 prorsus. Sie enin loqui minime verebun- 
tur, instabuntque porro. 

A. Non falleris. Est enim audax et inverecunda 
plane ignorantia, nec quidquam metuit. Ipsam 


C quippe rectam et inculpatam opinionem, si ita res 


tulerit, condemnare non veretur, quinimo temere 
arripit. quodcunque arridet, quamvis absurdissi- 
ium appareat. Vide ergo quam sint illi lac In re 
gravibus imperitis 495 laqueis impliciti. Sub- 
stantiarum enim definitiones non uno vocabtlo aut 
dictione sola fieri a philosophis inveniemus, idque 
rcjici ab iis comperiemus qui hoc potissimum no- 
mine clarent, et definitionea accurate vestigant. Ne- 
que porro una dictione fieri definitiones, sed ne si 
duas quidem adhibeas, non in totum ac pleue ma- 
nifestari aiunt, sed in tribus saltem aut etiam plu- 
ribus. Sie enim manifestissima sunt que deti- 
niuntar. 


D B. Cedo exemplum. 


Α. Si quis forsan rogetur uti defliniat quid sit 
homo, et uno vocabulo brevissime respondeat , de- 
finiatque dicens, animal : obscurissime loquetur. 
lomo enim animal est procul dubio, sed non solum 
et seorsim, sed univoce cum aliis. Animalia quippe 
sunt etiam alia quamplurima. Canis enim, et bos, 
et panthera animalia sunt. Sin autem addita voce 
altera, definierit, animal esse mortale, nihilose- 
cius ab aceurata et perfecta rei demonstratione ex- 
cidet, quemvis verum dicat, Animalia enim diei- 
mus esse mortalia, canem, el bovem, et eetera 
istiusmodi. QuoJU si deinceps omnia complectatur. 


7T 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


118 


qua Llomini substantialiter insunt, generatim ac A πάντων ὁ λόγος τῶν ἀνθρώπῳ προσόντων οὐσιωδῶς, 


specifice, simulque animal rationis compos , mor- 
tale item, intelligenti:e οἱ scientize capax, defini- 
tionem proferet, cui nihil deest ad perfectam rei 
deinonstrationem. Intelligis. igitur demum, recte 
nos ac verc loqui? 

D. lutelligo; quidni enim? 

A. Cum igitur putidum sit et absurdum, et ab ea 
quam prolitegtur arte alienum, uno vocabulo defi- 
nitionis vim circumscribere, ecquid demum dicturi 
sunt, licet persuasione sapientie mirum in modum 
inflati , si quis Dei ac Patris substantize definitionem 
asseral esse τὸ ingenitum? Sed videntur in hos 
sermones nimis inconsiderate prolapsi, quamvis iu- 
genio sint, ut sibi persuadent, subtili et limato. lloc 
cnim, opinor, etiam illos fugit. 

B. Quidnam istud ais, aut quale? 

A. Substantiarum quippe definitiones si propric 
atque ul earum natura postulat proferantur, ἃ ge 
nere quidem incipiunt, sed cum genere simui iufe- 
runt uniuscujusque rei significate substantialem dif- 
ferentiagm aut differentias ; czeterum illud me rursus 
velle putato. 

B. Explica. Hoc enim pacto de hisce rebus iisse- 
rendum nobis censeo. . 

À. Eoimvero. si quis te adeat, perconteturque 
quid sit 496 canis, quid hos item : quid diceres, 
Mermia? Ὁ 

B. Animalia esse dicerem, 

A. Sed, obsecro, si tu istud solui dixeris, pum 
rem satis explicare tibi videbere? 

B. Non sane. Addam enim οἱ probabiliter loqui 
velim, etiazm utrique convenientes naturales diffe- 
rentas. : 

A. Verissime quidem ac recte. Non jam itaque 
obscurum est, sed liquet in substantiis de(inieudis 
primum quidem a genere, tum per coinvenientein 
unicuique specificam differentiam esse proceden- 
dum. 

B. Non aliter se babet. 

Α. Considera itaque, imo vero exponant nobis 
qui τὸ ingenitum, ad definitionem significandam 
stulte transferunt, utrum vocabulum illud, genus 
significare velint, an differentiam. Sane si tanquam 
genus esse aiunt, nihil signi(icabit separatum ab 
aliis, ne deprehendamur specificze differentiae vim et 
rationem generi tribuere, et ipsum a propria vir- 
tute excluderc. Sin autem hoc pratermisso diffe- 
rentiam esse dicunt, ostendant porro nobis, cujus 
futura sit differentia, si in oratione certum genus 
non sil positum? Qiiomodo vero substantize definitio 
etiam sufficeret, et secundum propriam suamque 
rationem cerneretur, si constaret sola differentia? 
Annon risu digni erunt illi, si id ita esse urgeant? 

B. Digni utique, siquidem nihil istud dubitationis 
habet. : 

Δ. Si quis porro addiderit eorum dogma extreme 
plenum calumniz ineptum prorsus visum iri, aunon 
verissime dicet? 


γενιχῶς τε xal ἰδιχῶς, ὁμοῦ μὲν ζῶον λογιχὸν, ὁμοῦ 
δὲ θνητὸν ἀποχαλῶν, νοῦ χαὶ ἐπιστήμης δεχτιχὸν, 
οὐδενὸς τῶν ἀναγκαίων ἐπιδεᾶ πρὸς δήλωσιν τὸν ὅρον 
ἐξηνέγχατο. Συνίης οὖν ἄρα λοιπὸν, ὡς ὀρθός τε ἡμῖν 
xaY ἀληθὴς ὁ λόγος ; 

B. Συνίημι᾽ πῶς γὰρ οὗ: 

Α. Ὅτε τοίνυν ἀτεχνές τε xat ἀχαλλὲς, xaX τῇς 
φιλαιτάτης αὐτοῖς ἐπιστήμης ἀμοιροῦν, τὸ ἐν μιᾷ 
λέξει τὴν ὁρισμοῦ γράφεσθαι δύναμιν, τί δὴ ἄρα 
φαῖεν ἂν, χαίτοι δοχησισοφοῦντες λίαν, εἴ τις τοῦ 
Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ὄρον εἶναι διαδεθαιώσαιτο 
τὸ ἀγέννητον ; Ἑοίχασι δὲ τοῖς τοιούτοις ἐπιθρώ- 
σχει" λόγοις ἀπερισχέπτω; ἄγαν, χαΐτοι xaX ἰσχνὸν, 
ὡς οἴονται, καὶ χατεῤῥινημένον ἔχοντες νοῦν. Παρι-- 


D πεύει γὰρ, οἶμαι, χαὶ διαθεῖ xa τοῦτο αὐτούς. 


B. Τὸ τί δὴ φὴς, 1j ποῖον ; 

A. Οἱ γάρ τοι τῶν οὐσιῶν ὅροι, εἰ κατὰ λόγον 
ἐχφέροιντο τὸν οἰχείως ἔχοντα χαὶ φίλως αὐτοῖς, 
ἄρχονται μὲν ἀπὸ γένους " συνεισχομίζουσι δὲ τῷ 
Ὑένει τὴν ἑχάστον τῶν δσημαινομένων φὐσιώδη δια- 
φορὰν, ἤτοι διαφοράς" οἵου δέ με πάλιν ἐχεῖνο θέλειν 
εἰπεῖν. 

B. Διασάφει. Χρῆναι γὰρ ὧδέ φημι τόν γε ἐπὶ 
τούτοις ἡμῖν ἱέναι λόγον. 

À. "Apa γὰρ, εἴ τίς σε ἔροιτο προσιὼν, βούλοιτό τε 
φράζειν αὐτῷ, τί μὲν δὴ χύων, «E δὲ xa fux, «i 
ἔφησθα ἂν, ὦ ἝἭ,ρμεία ; 

B. “ἔφην ἅν, ὅτι ζῶα. 

A. Εἶτα, εἰπέ μοι, τουτὶ χαὶ μόνον εἰπὼν, ἀποχρῶ- 
qav olfsst ποιεῖσθαι τὴν δήλωσιν : 

B. Οὐ πάνν * προσθείην γὰρ εἴπερ οὖν ἑλοίμην τὰ 
εἰκότα λέγειν, χαὶ τὰς ἑχατέρῳ πρεπούαας φυτσιδὰς 
διαφοράς. . 

A. ᾿Αληθέστατά τε καὶ εὖ ἔχει, Θὐχοῦν ἀμφίμαχον 
μὲν οὐδαμῶς, εἴη δ᾽ ἂν μᾶλλον. οὐχ ἀσυμφανὲς, ὅτι 
τοῖς τῶν οὐσιῶν ὅροις, διὰ γένους μὲν πρότερον, 
ἔπειτα δὲ διὰ τῆς ἐἑχάστῳ πρεπούσης εἰδοποιοῦ δια- 
φορᾶς ἱτέον. 

B. Οὐχ ἑτέρως ἔχει. 

À. "Apt: δὴ οὖν, μᾶλλον δὲ ἀποφηνάσθων ἡμῖν el 
τὸ ἀγέννητον ἀμαθῶς εἰς ὄρου δύναμιν ἀποφέροντες, 
πότερα γένους εἶναι βούλονται τὴν λέξιν, ἣ διαφορᾶς 
σημαντιχήν. Εἰ μὲν οὖν ὡς γένος εἶναί φασι, ex- 


p μαινέτω μηδὲν τῶν ἄλλων ἐξῃρημένον, ἵνα μὴ ἅλι- 


σχοέμεθα τῆς εἰδοποιοῦ διαφορᾶς τὴν δύναμιν τῷ γέ- 
νει προσάπτοντες, αὐτό τε τῆς ἰδίας ἰσχύος ἐξωθού- 
βενοι. Εἰ δὲ δὴ παρέντες τουτὶ, διαφορὰν εἶναι 
λέγοιεν, προσαποδειχνύντων ἡμῖν, τίνος ἔσται δια- 
φορὰ, μὴ προῦπτον χειμένου τῷ λόγῳ τοῦ γένους; 
Πῶς δ᾽ ἂν xa ὄρος ἡμῖν οὐσίας ἀποχρώντως τε ἔχοι, 
χαὶ κατὰ τὸν ἴδιον ὁρῷτο λόγον, ἀπὸ μόνης διαφορᾶ; 
συγχείμενος ; "Ap! οὖν γέλωτα ὄφλειν ἀναγχαῖον αὖ- 
ποὺς, εἰ τῇδε ἔχειν ἐνστήσονται ; 

B. Ὀφλήσουσι γὰρ, ἐπεί τοι τοῦτό ἔστιν οὐκ ἀμφὲ 
θολον. 

A. Εἴπερ οὖν τις βούλοιτο πρὸς τούτοις εἰπεῖν, ὅτι 
x4 αὐτὸ τῆς ἐσχάτης διαδολῆς ἐχμεμεστωμένον εἰσ- 
παν ἀσχημονήσει τὸ δόγμα αὑτοῖς, κῶς οὐκ ἀλη- 
θέστατα ἐρεῖ ; 


μέρ. DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1l. 


B. Τί παραδείξας ; εἰπέ. 

Α. Ὡς γὰρ ἔφην φθάσας, ἀπὸ μόνης διαφορᾷ; ὁ 
ἡστινοτοῦν οὐσίας ὅρο; οὐχ ἂν ὑγιῶς γένοιτό ποτε. 
Προεπινοεῖται γάρ πως ἀεὶ τῆς ἰδίας διαφορᾶς τὸ 
γένος, ἐξ οὗ χαθάπερ ἀπὸ βαλδίδος ἐπιτροχάδην ἰὼν 
ὁ λόγο;, xai τοῖς χαθεξῆς ἐνδιαχοίτως ἐμδάλλων, 
ὀρθὴν καὶ ἀνενδοιάστως ἔχουσαν ποιεῖτα: τὴν δήλω- 


σιν. Εἰ τοίνυν ὄρου δύναμιν ἀποπληροῦν τὸ ἀγέννητον ᾿ 


ἀμαθῶς διατείνονται, διαφορὰ μὲν οὐχ ἔσται, ση- 
μαίνει γὰρ ἡμῖν, ὅτι μὴ γεγέννηται, ἀλλ᾽ οὐδὲ δύνα- 
μιν ἔχειν τοιαύτην τῇ λέξει παραχωρήσομεν * παρα- 
ληφθείη δ᾽ ἂν μᾶλλον τό γε ἦχον ἐπ᾽ αὐτοῖς, ὦ: γένος 
ἁπλῶς xa ἀδιαχρίτως, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα λογισμοῦ 
τοῦ χαθήχοντος ἀμοιρήσειεν ἂν χαὶ μάλα εἰχότως, τ 

γένος ἐθέλειν ὀνομάζειν ἐπὶ Θεῷ, εἴπερ ἐστὶ χατ᾽ αὖ- 
τὸν f| γοῦν πρὸ αὐτοῦ, τῶν ὄντων οὐδέν. Πλὴν ὑπο- 
χείσθω γένος ἐπ᾽ αὐτοῦ τὸ ἀγέννητον, κατά γε τὸ 
ἐχεΐνοις ἀπεριμερίμνω; συνδοχοῦν, γένος δὲ ὅλως 
ἡμῖν ὑποσημαῖνον οὐδὲν, ἵνα μὴ διαφορᾶς ἐπέχοι τό- 
πον τε χαὶ δύναμιν. Οὐχ εἰσχομιζούσῃς οὖν ἔτι τῆς 
τοῦ ἀγεννήτου φωνῆς, τοῦ μὴ γεγεννῆσθαι τὴν δή- 
Juoaty, ποίαν ἂν ἡμῖν ἐπιδείξειε τὴν διαφορὰν Πατρὺς 
πρὸς Υἱὸν, f] πῶς ἂν ἔχοι τὺ μεῖον χατά τι γοῦν 
ὅλω;, χἂν εἰ ὑπάρχειν νοοῖτο γεγεννημένος, συνίημι 
μὲν οὐ σφόδρα ἐγώ * σὺ δε τί φὴς, ὦ Ἑρμεία ; 

B. Tl ἂν ἔχοιμι πρὸς τοῦτο εἰπεῖν ; 

Α. ᾿Αλλ᾽ ὅτι μὲν δὴ τὸ ἀγέννητον, τὴν ὄρου δύνα- 
ptv οὐχ ἂν ὑγιῶς ἐπιδέξαιτο χαὶ ἐπιστημόνως, σα- 
φῶ; τὰ xal διαρχέστατα διηλέγξαμεν, χαθάπερ 
ἐνγῷμαι, ἄηθες μὲν ἔχοντες τὸ διὰ τῶν ποιούτων ἱέναι 
λόγων, γαριζόμενοι δὲ ταῖς ἀνάγχαις τὸ παρὰ βού- 
(Xs, χαὶ τῶν ἐπιστήμης xat τριδῆς ἐπέχεινα, 
χρειωδῶς ἁπτόμενοι. "Exépag δ' οὖν ὅμως ταῖς ἤδη 
προευρημέναις ἐπισωρεύειν Evvolaz οὐχ ἀταλαίπω- 
pov μὲν, πλὴν, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, πειράσομαι. Φασὶ 
τοιγαροῦν οἱ σφόδρα δεινοί τε xal ἀχρ'ιθεῖς xat σχο- 
λαῖοι περὶ ταῦτα, παντὶ πρέπειν ὅρῳ, τὴν καλουμέ- 
γὴν ἀντιστροφήν. 

B. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν, ἤἔδιστα ἄν σου διαπυ- 
θοίμην. 

Α. Οὐχοῦν διὰ τῶν αὐτῶν εἶμι δὴ τῶν λόγων, χαὶ 
ἀγαχυχλήσα: ἐρῶ. Ὀριζόμεθα γὰρ ἄνθρωπον μὲν 
τῷ τοιῷδε λόγῳ, ζῶον λογιχὸν θνητόν ἵππον δὲ αὖ 
«τῷ τοιῷδε, ζῶον χρεμετιστιχόν, Ποιησόμεθα δὲ xal 
ἑτέρως τῶν προχειμένων τὴν δήλωσιν, χαὶ οὔτι mov 
κάντως ἀπὸ τῶν πρώτων, ἀλλ᾽ ἐχ τῶν τελευταίων 
φωνῶν, ἀνόπιν ἰόντες ἐπὶ τὰς τῶν ὅρων ἀρχάς. 
El γάρ τίς ἐστ: θνητόν τε xal λογιχὸν ζῶον, τοῦ- 
τὸν νοήσεις ἄνθρωπον, καὶ αὖ εἴ τι χρεμετιστιχὸν 
ζῶον, τοῦτο τὴν ἵππου παραδείξει φύσιν. “Ὅρος οὖν 
εἴπερ ἐστὶ τὸ ἀγέννητον, τί μὴ δέχεται τὴν ἀντιστρο- 
φήν ; μὴ γὰρ χατοχνούντων ὁμολογεῖν, ὡς εἴ τί ἐστιν 
ἀγέννητον, τοῦτο χαὶ ὄρος ἐστὶ xal οὐσία τοῦ Θεοῦ 
xaX Πατρός. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἀληθὴς ὁ λόγος. Μυρία γὰρ 
ὅσα ταυτὶ, καὶ ἀριθμοῦ κρείττονα, χαὶ ὀχληρὸν οἶμαι 
«τὰ χαθέχαστα λέγειν. Αἰσθάνῃ δὴ οὖν, εἰς ὅσην aó- 
«οἷς διώλισθεν ἀτοπίαν ὁ λόγος ; 

B. Ναὶ, δεινὴ γε σφόδρα. 

à. Ὅρος 5X χαὶ ἑτέρως οὐχ ἂν εἶναι δύναιτο τὸ 


150 


À B. Quo pacto, quzso, id ostenderis? 


A. Nam, ut antea dixi,cujuslibet substantize defi 
nitio non potest a sola differentia recte fieri. Genus 
enim ante suam differentiam quodammodo semper 
statuitur, a quo, velut a carceribus oratio erumpens 
et distincte iis 45 sequuntur sese inferens, rectam 
et indubitatam rei facit explicationem. Si ergo stulte 
contendunt τὸ iugenitum — implere vim definitionis, 
differentia quidem; non erit, significat enim nobis 
non esse genitum : sed neque talem vim esse voca- 
bulo concedemus. Quin sumetur poHus quantum 
ad eos attinet, ut genus, simpliciter ac citra discri- 
men : tameisi a recta ratione longe alienissimum 
est genus de Deo nominare, cum nulla res 811 cum 
ipso aut ante ipsum. Verumtamen supponatur in 
A497 ipso genus esse τὸ ingenitum , ut temere illi 
sentiunt, genus autem nobis omnino nilil signiti- 
care, ne differentiz locum et vim obtüneat. Cum 
ergo vox ingeniti nondum expositionem afferat τοῦ 
genitum non esse, ecquam nobis demum Patris eum 
Filio diJerentiam ostenderit? aut. quoinodo aliqua 
saltem in re sit inferior, licet genitus esse censea- 
tur, equidem haud valde assequor : tu vero quid 
ais, llermia? 


D. Quid ad hoc, quiso, dicere possem? 

A. Atqui satis superque, opinor, et clare demon- 
siravimus τὸ ingenitum definitionis vim non recte 
Scileque capere, minus quidem in his tractandis 
exercitati, sed mecessitati potius quam voluutati 
parentes, eaque utiliter attiugentes quorum usu el 
scientia caremus,. Et quanqua:n facile uon est prius 
inveutis novas rationes addere, tamen id prasiare, 
quoad potero, enitar. Aiunt. igitur qui lianc. artein 
maxime callent, et in ea multum tempus triverunt, 
omni definitioni convenire, ut vulgo dicitur, con- 
versionem. 


B. Sane quid istud sit ex te libens audierim. 


A. Eo itaque revertor unde sum digressus, el 
qui jam dixi repetam. Defiuimus hominem in hunc 
modum : animal rationale mortale; equuin vero, 
hoc pacto : animal hinnibile. Ea vero aliter quoque 


p significabimus , non utique a primis, sed ab ultimis 


vocibus retro conversi ad dellnitionum initia. Si 
quis enim est, mortale et rationale animal, hunc 
hominem esse intelliges ; e vicissim, si quid est hiu- 
nibile animal, hoc.equi natucam ostendet. Si ergo 
τὸ ingenitum , de(initio est, quidni admittit conver- 
sionem? Ne enim confiteri graventur quod, si quid 
est ingenitum, lioc etiam definitio est, et substantia 
Dei ac Patris. Atqui vere istud non dicitur. Inuu- 
mera enim ista sunt, quzxe molestum esset, opinor, 
sigillatim percensere. lutelligis ergo quantam in ab- 
surditatem eorum prolabatur oratio? 


5. Utique longe maximam. 
A. Sed et alia ratio est ob quàm τὸ ingenitum 


15] 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


158 


*. . *. . * - »,9e - νῖ e. 
non possit esse delinitio, si hoc modo nimirum ip. A ἀγέννητον, si τῖδέ πὴ πάλιν αὐτὸ διασχεγναίμεθα 


sum rursus consideremus. ÜUnamquamque rem enini 
definimus ex iis qux esse creditur el revera est, noun 
ex iis qux non est, et quibus orbari quo.auumodo 
contig:t. 

D. Qui ais? 

A. Quippe 498 si explicare velimus, exempli 
gratia, quid sint ignis aut aqua, aut sane cujus na- 
turz, de igne quidem dicimus, corpus esse calidum 
ac siccum : de aqua vero, esse corpus luniidum et 
frigidum. Atque illud est, opinor, ex iis qux? sunt 
ea definire. Quo: si dixerimus explicautes ignis na- 
turam, quod neque frigidus sit, ueque humidus : 
cinittentes dicere calidum esse ae siccum : de aqua 
vero, quod neque calida sit, ueque sicca, eum fri- 
gilam et. humidam dicere oporteat : undenam tibi 
videremur ea demonstrare? 

D. Ex iis qux: nou suut, et quibus liaud dubie 
privata sunt, ] 

A. ltaque, si quis de quavis re ita sentire ac lo- 
qui statuerit, an distincte ac cra errorem, quid 
veri sit in unoquoque explanaverit ? 

B. Nequaquam. 

A. Si ergo iu Deo ae Patre τὸ ingenit?»m, solum 
nobis demonstrat nou esse genilum, qo pacto deli- 
nitionis vim habebit, cum quid sit non siguificet, 
sed quid non sit? 

B. Utique genitum non esse, inquis? 

A. lta prorsus : istud enim parit vis dictionis. 
Quid autem comminiscentur demum, si addideri- 
mus, substantiarum definitiones nulli plane rei esse 


Ὁριξόμεθα γὰρ τῶν ὄντων ἔχαστον, ἀφ᾽ ὧν εἶναι 
πεπίστευται, xal ἔστιν ἀληθῶς, οὐχ ἀφ᾽ ὧν εἶεν μὲν 
ἃν οὐδαμῶς, στερηθῆναι δὲ ὥσπερ τινῶν συμδέδῃ- 
xiv. 

B. Πῶς λέγεις; 

Α. Τὸ γάρτοι πῦρ ἦτοι τὸ ὕδωρ τυχὸν, ὅτι ποτέ 
ἐστιν ἑχάτερον, ἧτοι ποδαπὸὺν τὴν φύσιν, ἀγορεύειν 
ἐθέλοντες, πυρὸς μὲν πέρι φαμὲν, ὅτι σῶμα θερμόν τε 
χαὶ ξηρόν * θατέρου δὲ αὖ, ὡς ὑγρόν τε εἴη xai ψυχρόν. 
Κατὰ τοῦτο, οἶμαι, ἔστι, τὸ ἀφ᾽ ὧν εἰσιν ὁρίζειν 
αὐτά. Εἰ δὲ δὴ φαῖμεν, τὴν μὲν τοῦ πυρὸς ἐξηγού- 
μενοι φύσιν, ὅτι pfe ψυχρὸν, μὴτε ὑγρόν ἔστι, 
παρέντες τὸ λέγειν ὅτι θερμόν τε xal £npóv* περὶ δὲ 
αὖ ὕδατος, ὅτι μῆτε θερμὸν, μήτε ξηρὸν, χαΐτοι δέον 


D εἰπεῖν, ὅτι ψυχρόν τε χαὶ ὑγρόν" πόθεν ἄν σοι δο- 


C 


contrarias, neque vero iuter relata censeri, quorum - 


unum si quis nominaveriL, alterius omnino necesse 
est faciat mentionem? Alterum euim alterius signi- 
licationem simul importat. 


B. Non admodum mihi plana sunt quz dicis. 

A. At niliil obstat quominus a te clare intelligan- 
tir. Si quis euim patrem, exempli gratia, dixerit, 
sditorum inentem quodammodo inducet ad cogi- 
tandum de filio, aut certe genimine. Et vice versa 
verum est dicere, una cum geniminis significatu ge- 
uitorem etiam concurrere, Eodem vero modo se ha- 
bent dexirum ac sinistrum : simul enim atque unam 
horum nominatum est, prodit et alterum. Qui vero 
hominis, verbi gratia, substantiz definitionem attu- 
lit, aut cujusvis alterius animalis, nihil ei simul ad- 
juuxit distinctum, aul necessario oppositum, quem- 
admodum nempe dextro sinistrum, aut patri. filius 
est, aut genitori, uL simpliciter dicam, genitum. 
llomo euim homo est, et lapis lapis, nulli rei oppo- 


sita, sed sua sunt illis et peculiaria nomina. Vox - 


autem ingenitus, cum non esse genitum 499 sigui- 
(icet, una etiam subinnuit quodammodo τὸ genitum , 
cujus qualitatem liec effugieus, ad sua se recipit. 
Jam, quomodo vox ingeuitus, definitio foret, cum 
similitudiuem non habeat cum genito, quantum spe- 
ctat ad utriusque significatum ? 


xolzv ποιεῖσθαι τὴν δήλωσιν ; 

D. ᾿Αφ᾽ ὧν ἐστέρηνται xal οὐχ εἰσὶν ὁμολογου- 
μένως. 

À. Οὐχοῦν, εἴ τῳ δοχοίη περὶ ὁτονοῦν τῶν ὄντων, 
ὧδέ τε φρονεῖν χαὶ λέγειν, παραδείξειεν ἂν εὔχρι- 
νέστατά τε xal ἀπλανῶς, τὸ 1o' ἐχάστῳ τυχὸν ἀληθές; 

Β. Οὐδαμῶς. 

A. Εἰ δὴ οὖν ἐπὶ Θεοῦ xal Πατρὸς τὸ ἀγέννητον, 
μόνον ἡμῖν τὸ μὴ γεγεννῆσθαι δηλοῖ, πῶς ἄν ὅρον. 
δύναμιν ἔχοι, οὐχὶ τί ἐστιν, ἀλλὰ τί οὐχ ἔστι, χατα- 
σημαῖνον ; 

B. Ὅτι μὴ γεγέννηται πάντως που φής: 

À. Οὕτως ἔφην" τουτὶ γὰρ ἡ τῆς λέξεως ἡμῖν ὡδί- 
νει δύναμις. Τί 05 δὴ χαὶ λογιοῦνται πάλιν, εἰ προῖ- 
θέντες λέγοιμδγν, ὅτι τῶν οὐσιῶν οἱ ὅροι πρὸς οὐδὲν: 
ἀναγχαίως ἔχουσι τὴν ἀντιδιαστολῆν, οὔτε μὴν b» 
τάξει τῶν πρός τι καταδειχϑεῖεν ἂν, ὧν εἴπερ τις 
ὀνομάπαι τὸ ἕν, θατέρου δὴ πάντω; olovel πως δ» 
μεμνήσεται ; Συνεισχρίνεται γὰρ ἀεὶ δι᾿ ἀμφοῖν ἡ 
ἐχατέρου δήλωσις. 

B. Οὐ σφόδρα ἔμοιγε σαφὴς ὁ λόγος. 

Α. Καὶ μὴν τὸ ἐμποδὼν οὐδὲν, συνιέναι γὰρ δὴ 
πάρα σοὶ σαφῶς. Πατέρα μὲν γὰρ εἴ τις ὀνομάσαι 
τυχὸν, £ve6l6aaé πως τῶν ἀχροωμένων τὸν νοῦν εἷς 
ἐννοίας τὰς περὶ υἱοῦ, ἤτοι ἀπλῶς τε xal ἀτέχνως 
γεννήματος. ᾿Αληθὲς δ᾽ ἂν εἴη χαὶ τὸ ἔμπαλιν - συν» 
εἰσδραμεῖται γὰρ πάντως τῇ τοῦ γεννήματος σημᾶ- 
σίᾳ, χαὶ τὸ γεννῶν. Ἕξει δὲ ὁμοίως xaX χατὰ τὸν 
ἴσον, οἶμαι, τρόπον τὸ δεξιὸν xal εὐώνυμον - ἅμα 
γάρ τι τούτων ὠνόμασται, χαὶ συνεισέφυ τὸ ἕτερον. 
Ὁ δέ γε τῆς ἀνθρώπου, φέρε εἰπεῖν, οὐσίας τὸν ὄρον 
ἐξενεγχὼν, fivot τῆς ἑτέρου ὁτουοῦν τῶν ζώων, οὐδὲν 
αὑτοῦ συμπαρέζευξε τὸ διεσταλμένον, Ἦγουν ἀναγ- 
χαίως ἀντανιστάμενον, χαθάπερ ἀμέλει xal ἐπὶ τοῦ 
δεξιοῦ τὸ εὐώνυμον, ἤγουν τοῦ πατρὸς, τὸ υἱὸς, ἣ τοῦ 
τεχόντος ἁπλῶς, τὸ γεννώμενον. “Ανθρωπος γὰρ ὁ 
ἄνθρωπος, καὶ λίθος ὁ λίθος, πρὸς οὐδὲν ἔχοντα τὰν 
διαστολὴν, ἀλλ᾽ ὅτι χύριά πως αὐτοῖς xai ἰδιχὰ τὰ 
ὀνόματα. Ἢ δέ γε ἀγέννητος φωνὴ, τοῦ μὴ yeysvvi- 
σθαί τινὰ ἔννοιαν ἔχουσα, συνυπαινίττεταί mox τὸ 
γεννητὸν, οὗ τὴν ποιότητα διεχφεύγουσα αὕτη, τοῖς 
ἰδίοις ἐγχαθορμίζεται. Εἶτα, πῶς ὄρος fj ἀγέννητος 


* 


ἂν εἴη φωνὴ, οὐχ ὁμοίως ἔχουσα τῷ γεννητῷ χατά ye τὸ ἐξ ἀμφοῖν δηλούμενον: 


159 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS ΜΙ. 


155 


D. Τὸ μηδὲν οὖν εἶναι φὴς ἐπὶ Θεοῦ Πατρὸς sb A — B. Nihil igitur esse ais in Deo Patre τὸ iugeni- : 


ἄγξινητον ; 

A. Οὐχὶ τὸ μηδὲν, πολλοῦ γε xai δεῖ. Φαίην δ᾽ ἂν 
ἔγωγε τετηρῆσθαι μόνῳ χαὶ ἀνῆφθαι πρέπειν αὐτῷ, 
χατά γε τὸν τοῦ μὴ γεγεννῆσθαι λόγον, πλὴν ἥχιστά 
γε οἰστέον εἰς ὄρου δύναμιν αὐτό. 

B. ᾿Αλλ' εἰς ὅρον μὲν δύναμιν μὴ δὴ τετάχθω τὸ 
ἀγέννητον, φασὶν, ἐπὶ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, οὐσία δὲ 
ὅμως ἔστω τοῦτο αὐτοῦ * xa εἴπερ ἐστὶν ἀντ ἱχείμε- 
νον τῷ ἀγεννήτῳ τὸ γεννητὸν, οὐχ ἂν εἴη χατὰ φύσιν 
ὁ αὐτὸς τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς, τῆς τῶν ὀνομάτων ποιό- 
τητὸς ὀριζούσης ἡμῖν εὖ μάλα τὴν οὐσιώδη δια- 
φοράν. | 

A. Ὡς δριμὺς ἄγαν ὁ λόγος, xa ταῖς τῶν ἐννοιῶν 
ἐξ ἑτέρων εἰς ἕτερα πολυστρόφοις διαδρομαῖς, εὐχό- 
λως διαποικίλλεται! Καί μοι δοχοῦσιν οἱ τῶν ἀνοσίων 
τουτωνὶ δογμάτων ὑπασπισταὶ, ὑποστῆναΐξ τι τοιοῦ- 
τον, ὁποῖόν τί φασι χατειθίσθαι δρᾶν, καὶ τοὺς, οἷς ἡ 
τέχνη τὰ εἰς πίναχας xal γραφὰς, ol ἐπειδὰν ἑτερό- 
χρουν ἀποφήνωσί τι τῶν ζώων, διαμαρτούσης αὐτοῖς 
τῆς ἐννοίας, καὶ μὴν χαὶ χειρὸς εἰς τὸ παρὰ φύσιν, 
ἑτεροίαις αὖθις αὐτὸ μεταχρωννύντες βαφαῖς εἰς τὸ 
ἀμεινόνως ἔχειν δοχοῦν, τότε δὴ μόλις ἐφικέσθαι 
νομίζουσι, τοῦ μὴ διεψεῦσθαι δοχεῖν τοῖς θεωμένοις 
τὴν γραφὴν, χαὶ μὴν καὶ εὖ ἔχειν τὰ τῆς ἐμπειρίας 


αὐτοῖς. ᾿Αλλ' ἐξ ὧν εὐδοχιμεῖν οἴονται, τῶν ἤδη προ- | 


tum ? 

A. Absit. Quinimo ei soli tribuendum dixerim, 
quatenus significat non esse geuitum : verumtanien 
illud in definitionis viin trahendum non esse. 


B. Sed definitionis vim ac locum non habeat in 
Deo ac Patre τὸ ingenitum, inquiunt : verumtauien 
istud erit ejus substantia, Et siquidem oppositum 
est ingenilo genitum, non erit secundum naturam 
idem cum Patre Filius, cum nominum qualitas 
essentialem differentiam utique coustituat. 


À. Quam acuta est oratio, et aliorum in alia ver- 
sutis digressiouibus variata ! Certe mihi videtur 


B impiorum ejuscemodi dogmatum propugnatoribus 


tale quidpiam propositum esse quale pictores facere 
solitos aiuut, qui, si mentis ac manus errore animal 
alio colore quam ejus natura ferat, expresserint, 
eo rursus aliis coloribus superinducto ut culpam 
emendent, tum. demum sane se consecutos sperant, 
ut, tabula artificiose depicta, nihilque in ea vitii 
esse spectatoribus videatur. Sed non advertunt 
quibus ex rebus laudem se reporlaturos puta, 
his errata sua proditum iri, et emendationis laudem 
insciti:xe suze probrum fore. An non vere id dico? 


eT cauuévov λελήθασι σφᾶς αὐτοὺς δεινὴν οἷονεί πως ποιούμενοι τὴν χαταδοὴν, χαὶ ὁ τῆς ἐπανορθώσεως 
ἔπαινος τῶν ἀτέχνως αὐτοῖς εἰργασμένων ἀποφανεῖ τὸ ἀκαλλές. Ἢ οὐχ ἀληθὲς ὅπερ ἔφην ; 


B. -᾿Αληθὲς μὲν οὖν. Πλὴν ἀνέντες ἀμνησιχάχως (C 


τὸ xal, εἴπερ ἕλοιντο μεταχωρεῖ" ἐφ᾽ ἕξερα, πρὸς 
ἐχεῖνλ ἴωμεν, ὡς ἂν μὴ τις αὐτοῖς τῆς xa0' ἡμῶν 
ἀφρύος πορισθείη λόνος, διὰ τοῦ χαὶ xatoxvijsat τὸν 

ὥνα δοχεῖ. . | 

A. Ἔφῶμεν δὴ οὖν, ὀΐει γὰρ ὧδε ταῦτ᾽ ἔχειν ὁρ- 
θῶς. Καὶ δὴ χαὶ ἀγορευόντων ἀμαθῶς, οὐσίαν εἶναι 
τοῦ Θεοῦ τὸ ἀγέννητον, ἀλλ᾽ εὐθὺς, οἶμαι, τὶς xol 
πρός γε τουτὶ πλατὺ γελάσας, ἐρεῖ" Εἰ τὸ ἀγέννητον 
οὐσία Θεοῦ, μυρία δὲ ὅσα τὰ ἀγεννήτως ὄντα χατὰ 
τὸν χόσμον, πᾶν εἴ τι ἐγέννητον, τοῦτό ἐστιν οὐσία 
. Θεοῦ, ἤγουν ἕξει τὸ ἀγέννητον, εἰς λόγον οὐσίας. 
Ἔστι τοίνυν ἀγεννήτως μὲν, οἷον ἥλιος, πεποίηται 
δὲ χατὰ τὸν ἴσον σελήνῃ τρόπον, ἄστρα τε καὶ οὐρα- 
voí* -Ξαρίημι γὰρ ᾿Αρχάς τε καὶ θρόνους, xat χτίσιν 
kxacav τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς, οὐ διὰ γεννήσεως, χαθάπερ 


B. Verequidem. Sed earum digressionum, quotan- 
dem eas illi consilio susceperint, obliti, ad eas con- 
vertamur, ne quam illis tollendi contra uos super- 
cilii ansam wdederimnus , si certamen detrectare 
videamur. 

A. lta fiat, qnando recte sic se habere putas. Et 
sane cunr imperite asserant subsiantiam csse Dei 
τὸ ingenitum : continuo, ut reor, aliquis in risum 
effusus, dicet : Si τὸ ingenitum substantia Dei est, 
infinita vero sunt in mundo. ingenita, quodcunque 
est ingenitum, illud erit substantia Dei, aul certe 
pro substantie ratione habebit τὸ ingenitum. Sunt 
autem citra generationem , sol, exempli gratia : 
ereatus enim est perinde atque luna , sidera, et 
celi : mitto enim Principatus, 430 et Thronos, 
el omnes crealuras qnie supra nos sunt, non per 


ἡμεῖς, τὴν εἰς τὸ εἶναι λαχοῦσαν εἰσθολήν. ᾿Αλλ᾽ οὐ D generationem, sicuti nos, in ortum educias, Sed 


πᾶν ἀγέννητον, οὐσία Θεοῦ, οὔτε μὴν tot; ἀγεννήτως 
οὖσιν, εἰς οὐσίας ὅρον τὸ ἀγέννητον χαταλογισθείη 
ἄν. Τὸ ἄρα ἀγέννητον οὐχ ἂν εἰς τοῦτο παραδεξαί- 
μεθα, τὸν ὑγιᾶ τε xo ἀπαράφθορον ἕτι σώζοντες 
νοῦν. Λλλως τε’ δεῖν γὰρ οἶμαι χαὶ τοῦτο ἐπενεγ- 
πεῖν" εἰ τὸ ἀγέννητον οὐσία, τὸ δὲ τῆς οὐσίας ὄνομα, 
ἣτε γένους, μήτε εἴδους, μήτε μὴν διαφορᾶς f, 
διαφορῶν ἑἐπενηνεγμένων, ὑποφανεῖ τοῖς ἀχροωμένοις 
*b σύμπαν οὐδὲν, πλὴν ὅτι μόνον οὐσία, χαταδη- 
λούτω μηδὲν ἐπὶ Θεοῦ τὸ ἀγέννητον, μήτε μὴν τοῦ μὴ 
Ὑεγεννῆσθαι χαταλογιξέσθω σημαντιχὸν, ἀλλ᾽ ἣ ὅτι 
μόνον οὐσία, καὶ τίνος, ἀσυμφανές * γένους γὰρ ἔτι, 
xa εἴδους, xal διαφορᾶς ἀμοιρεῖ, Λέγωμεν δὲ ὧδε 
χαὶ ἐφ᾽ Υἱοῦ τὸ τῇ; γεννήστω; ὄνομα, xa νοείσθω 


non omne ingenitum substantia Dei est, neque vero 
iis que citra generationem sunt, ad definitionem 
substantiz tribuetur τὸ ingenitum. Igitur τὸ ingeni- 
tim in. hunc usum non capiemus, si quid adhue 
82uze et incorruptze mentis in nobis zemanet, Alio- 
quin (hoc enim addendum quoque reor), si τὸ in- 
genilum est substantia, substantie vero nomen , 
neque geuere, neque specie, neque differentia: aul 
differentiis allatis, nibil prorsus anditoribus sub- 
innuit, nisi boc solum, quod substantia sit : nibil 
in Deo significabit τὸ ingenitum, neque adeo signi- 
ficare pulabitur non esse ingenitum, sed hoc solum, 
nempe quod sit substantia, cujus autem incertum 
est : genere enim adliuc , et specie, et. differentia 


4909 


S. CYHLLI ALEXANDRINI AUCHIEP. 


156 


. TE , , - 2» 2 AZ es 4.. - 
caret. Eodem quoque modo dicemus de Filio gene- A μόνον οὐσία, ψιλῶς ἔτ: xa* οὐδαμόθεν διωρισμέτως, 


rationis vocabulum , censebiturque. duntaxat esse 
substantia nuda adhuc et nulla ex parte determi- 
nata. Utroque igitur vocabulo simpliciter et indi- 
slincte. prolato, cum nullius rei notitiam inducat 
nisi quod sit substantia : quxuam demum erit dif- 
ferentia Patris cum. Filio ? Substantia enim sub- 
stanti:t? comparata, si nihil addatur aliud, neque 
majus, ut aiunt, neque minus habebit, ac ne ullum 
quidem quo vel minimum inter se distinguantur, 
sed omimoda substantie cum substantia similitudo 
haud dubie aderit, si recte philosophamur, quan- 
diu substantiz intelligentur dun!axat atque vocabun- 
tur. Erubescant igitur prze sua inscitia qui τὸ inge- 
nitum simpliciter et. indistincte pro Dei substantia 
capiunt, neque Filii naturam illa dictione ceu vallo 
quodam et munitione obstruentes, veritatis dogma- 
tis oblatresnt, differentiam, quz nulla ex parte se 
nobis exhibet, quasi manifestam obtrudentes, si 
neque τὸ ingenitum in Deo ac Patre nimirum , non 
esse genitum, neque adeo iu Filio genitum esse si- 
gnificat, sed ambo substantix sunt, idque citra di- 
stineionem. Paulo enim anie ostendimus nihil esse 
quod substantiam a substantia secernat, quatenus 
dicuntur ac censentur esse substantize. Tune igitur 
claram hanc et sanam doctrinam esse putas, an eam 
emendabis, melioremque trades ? 

B. Nequaquam. Recta enim est. 

A.Jam si de ingeniti vocabulo significationem 
τοῦ non esse genitum subtrahant, et substantiam 
4431 simpliciter esse urgeant, qua demum ratio 
veluerit eos qui voluerint a. genito generationem 
auferre, et in substantiz ordine collocare, quem- 
admodum illi etiam ingenitum? Jam quomodo 
posthac discernemus, aut quie ratio nobis erit dis- 
tinguendi personalem et hyposiaticam differen- 
tiam Patris cum Filio aut Filii cum Patre? Quis 
enim demum sit genitor, el quis genitus, utique 
non patebit amplius. ltaque vana et irrita nobis 
erit omuis ratio fidei. Unde enim et quomodo in 
Patrem et Filium ultra credimus, ut in genitorem 
et genitum ? Non enim nudam et corruptam in his 
utique adinittemus nominum significationem. Absit. 
ino vero accuratam et necessariam , Si modo ve- 
ritati credimus et a vera Dei cognitione non exci- 
dimus, in Patrem et Filium, et Spiritum sanctum 
baptizati. 


B. Recte dicis. Comperi autem illos etiam id 
jactare, Patrem nimirum diclum esse, quatenus 
est opifex, et rebus ex nihilo produckis velut prin- 
cipium et origo exstitit. Unde nos etiam, ipsi in- 
quiunt, ita nuncupare Deum edocti sumus, et in 
precibus compellare : « Pater noster, qui es in 
collis **, 


A Ast, o boni (sic enim cos compellabimus), 


7? Matth, vi, 9, 


D πολλοῦ γε xa δεῖ, Φαίην δ᾽ àv εἰχότως, ὡς àxpli 


Ἑχατέροιν οὖν ἣμῖν τοῖν ὀνομάτοιν ἁπλῶς καὶ ἀδια-͵ 
στόλως ἐχπεφωνημένοιν, καὶ τὴν οὐδενὸς εἱσποιούν- 
των ἕννοιαν, πλὴν ὅτι μόνον οὐσία, τίς ἂν εἴη ἡ δια- 
φορὰ λοιπὸν Πατρὸς πρὸς Υἱόν; Οὐσία γὰρ ὡς πρὸς 
οὐσίαν, ἐπενηνεγμένου μηδενὸς, οὔτε τὸ μεῖζον, χαθά 
φᾶσιν, οὔτε τὸ ἔλαττον, οὔτε τὸ χατατέμνον εἰς ἑτερό- 
τῆτα τὴν χατά τι γοῦν ὅλως διαχεχτήσεται, ἀλλ᾽ ἣ 
εἰσάπαν ὁμοιότης οὐσίᾳ πρὸς οὐσίαν ἐνδοιασμοῦ τινος 
δίχα προσείη ἂν, χατά γε τὸν ὀρθῶς ἔχοντα λο- 
γισμὸν, ἔστ᾽ ἂν οὐσίαι νοῶνται μόνον καὶ ὀνομάζων- 
ται. Οὐχοῦν ἀτέχνως χαὶ ἀδιαχρίτως οὐσίαν τοῦ Θεοῦ 
τὸ ἀγέννητον ἐχδεξάμενοι, χατερυθριάτωσαν ἀμα- 
θαίνοντες, xat μὴ ἐπιτείχισμα τῇ τοῦ Υἱοῦ φύσει, 
τὴν λέξιν ἀναδειμάμενοι τῶν τῆς ἀληθείας χκαθυλα- 


B χτούντων δογμάτων, τὴν οὐδαμόθεν ἡμῖν ὁρωμένην 


διαφορὰν, ὡς ἐμφανῆ παῤαφέροντες, εἰ μῆτε τὸ 
ἀγέννητον ἐπὶ τοῦ Θεοῦ xat Πατρὸς, τὸ μὴ γεννηθῆ» 
vat τυχὸν, μήτε μὴν θάτερον ἐφ᾽ Υἱοῦ τὸ γεννηθῆνα: 
δτλοῖ, οὐσίαι δὲ ἄμφω, χαὶ τοῦτο ἀδιαστόλως. Παρ- 
ἐδειξε γὰρ ἀρτίως ἡμῖν ὁ λόγος, ὡς διΐστησιν οὐδὲν 
οὐσίαν οὐσίας, εἴς γε τὸ ἑτεροίως ἔχειν, χαθό φαμέν 
τε εἶναι χαὶ νοοῦμεν οὐσίας. Οἴει δὴ οὖν ἄρα, σαφῆ 
τε εἶναι χαὶ ὑγιᾶ τὸν λόγον, f] ἐπανορθώσῃ xal μεθ». 
αρυόπεις ἐπὶ τὸ ἄμεινον ; 


B. Οὐδαμῶς. Ἔχει γὰρ ὀρθῶς. 
A. Εἰ δὲ δὴ καὶ ἐχχλέψειαν αὑτοὶ τῆς τοῦ ἀγεννέ- 
«ov φωνῆς τοῦ μὴ γεννηθῆναι τὴν δήλωσιν, xaX o5- 
' clay ἁπλῶς ὑπάρχειν ἐνστήπονται, ποῖος ἂν fiv 
ἐχδυσωπήσειε λογισμὸς, τοὺς ἐθέλοντας ἀφελεῖν τοῦ 
γεννητοῦ τὴν γέννησιν, xoi εἰς οὐσίας αὐτὸ χατα- 
γράφειν δύναμιν, χαθάπερ ἀμέλει καὶ αὗτοὶ, τὸ 
ἀγέννητος: Εἶτα πῶς ἔτι διαγνωσόμεθα, χαὶ ποῖος 
ἡμῖν ἀποτεμεῖ λόγος τὴν ἐν προσώπῳ τε χαὶ ὑπο» 
στάσει διαφορὰν τοῦ Πατρὸς πρὸς Υἱὸν, fyouv vw 
Υἱοῦ πρὸς Πατέρα; Τίς γὰρ ὁ γεννήσας ἕτι, xal τίς 
ὁ γεγεννημένος, ἀσυμφανὲς for mox. Φροῦδος δὴ 
οὖν ὁ σύμπας ἡμῖν τῆς πίστεως διοίχεται λόγος, 
Πόθεν vào ἔτι xai πῶς εἴς τε τὸν Πατέρα xal τὸν 
Υἱὸν πιστεύομεν, ὡς γεννήτορα χαὶ γεγεννημένον; 
Οὐ γὰρ ψιλὴν καὶ παρεφθαρμένην Év γε δὴ μάλιδα 
τουτοισὶ τὴν τῶν ὀνομάτων σημασίαν παραδεξόμεβ, 


τε χαὶ ἀναγχαίαν, εἴπερ ἐστὶν ἡμῖν εἰς dM env ἡ 
πίττις, xal θεογνωσίας τῆς ὄντως o0 διημαρτήχαμει, 
εἰς Πατέρα xai Υἱὸν, xai ἅγιον Πνεῦμα βεῦε- 
πτισμένοι. 

B. Εὖ λέγεις" ἐπυθόμην ὃΣ ὅτι χἀχεῖνό Quo 
ὅτι χέχληται Πατὴρ, ὡς δημιουργὸς, καὶ τοῖς ἐξ οὐχ 
ὄντων εἰς τὸ εἶναι παρενηνεγμένοις οἱονεί τις ἀῤχὶ 
χαὶ γένεσις πεφηνώς. Καὶ γοῦν xal ἡμεῖς αὐτοὶ Uc 
διδάγμεθα, φησὶ, χατονομάξειν οὕτω τὸν Θεὸν, x3 
ἀγορεύειν ἐν προσευχαῖς" « Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῦ 
οὐρανοῖς. » 

Α. Εἶτα, ὦ βέλτιστοι, φαῖμεν ἂν πρὸς τοῦτο ei 





51] DE SS, 


TRINITATE DIALOGUS 1l, 


138 


ποῖς, πότερα χαλεῖν χεχελεύσμεθα Πατέρα τὸν Θεὸν, A utrum vocare jussi sumus Patrem Deum , quod in- 


ὡς εἰς τὸ τῶν ποιημάτων τελοῦντες γένος, ἢ ὅτ 


ι τῇ 


“ἧς υἱοθεσίας δόξῃ χατεστέμμεθα. χαὶ χατελογίσθη- 


psv ὡς τέχνα; 
Β. Ὡς ποιήματα μὲν διὰ τὴνφ φύσιν, υἱοὶ δὲ διὰ τὴν 
xu : 


CAMP ἔνθαπερ ἂν ὀνομάζοιτο Πατὴρ, καὶ μὴν 
E Υἱὸς, μὴ συνεισδαλλέτω τὸ ποιηθὲν, μήτε μὴν ὁ 


τοῦ πεποίῇσθαι λόγος παρεισχεχριμένος ὁράσθω 
πῶς, ἐπεί τοι Πατρὶ μὲν ἡ σχέσις πρὸς Υἱὸν, Υἱῷ δὲ 
αὖ πρὸς Πατέρα, μεσολαδοῦντος οὐδενὸς, χαθάπερ 
ἀμέλει χαὶ ποιητὴ πρὸς ποίημα, χαὶ ποιήματι πρὸς 
ποιητήν. Εἰ δὴ οὖν τὸ ἑχάστῳ πρέπον ἀφαιρήσομεν, 
χαὶ τὴν τῶν χαλουμένων πρός τι δύναμιν ἀτέχνως 
ἀτιμάζοντες, πρὸς Πατέρα μὲν τῷ πεποιημένῳ, Υἱῷ 
δὲ πρὸς ποιητὴν, τὴν Ex τῶν σημαινομένων ayeztxnv 
δύναμιν ἀπονέμοντες ἀλωσόμεθα" πῶς οὐχ ἂν ἐν- 
πεῦθεν xal μάλα εἰχότως τὸν ἐπὶ ταῖς ἀνωτάτω φρε- 
νοδλαθδείαι; ὀφλήσαιμεν γέλωτα ; 

B. 'Q; υἱοὶ πατέρα χαλέσαιμεν τὸν Θεὸν, φληνά- 
΄φῶων γὰρ οἶμαι τὸ διατείνεσθα' περιττά. 


A. 'AJM οὔτε πατὴρ εἴη ἂν χατά γε τὸ ἁληθὲς, 
οὔτε μὴν υἱὸς, εἰ μὴ τις νοοῖτο γεγεννηχὼς xat γε- 
γεννημένος. 

B. Ὀρθῶς ἔφης. Κεχλήσθω δὴ οὖν, φαπὶ, Πατὴρ ὁ 
Θεὸς, εἰ Ponit, τρόπῳ χαταχρηστιχῷ. 

A. Πόθεν, ὧ᾽ τᾶν, τὴν ἐπωνυμίαν εὑράμενος, εἴπερ 
ἐστὶν αὐτὸς χατὰ φύσιν οὐ πατήρ; ἢ τάχα που παρ᾽ 
ἡμῶν ἐροῦσι τῶν φύσει τε xal ἀληθείᾳ πατέρων ; 


. B. Εὖ ἴσθι τοι καὶ τοῦτο ἐροῦντας. 
(A, Ποῖ δὴ οὖν ἄρᾳ θήσομεν τὸν μαχάριον Παῦλον, 
μὲν ἀπονέμοντα τῆς πατρότητος τὴν ἀρχὴν, 
ἀλλ᾽ οὐδὲ ἑτέρῳ vi τῶν χτισμάτων, ἀφιεροῦντα δὲ 
ὥσπερ χαὶ ἀνατιθέντα μόνῳ τῷ γε ἀληθεῖ Θεῷ χαὶ 
πρώτῳ Πατρί᾽ γεγραφότος δὲ ἡμῖν ἐπαῖοι τις àv] 
«Ἐξ οὗ πᾶτα πατριὰ ἕν τε οὐρανῷ χαὶ ἐπὶ γῆς ὀνο- 
μάζεται. » ᾿Απόχριναι γὰρ, ὦ Ἑρμεία, διαγυμνά- 
σεις δὲ οὕτως ἡμῖν τὸν λόγον, εἰ ἑλοίμην ἀναμαθεῖν, 
ἄρ᾽ ἐν χρόνῳ γέγονεν ἀγέννητος ὁ Θεὸς, τοῦτο οὐχ 
ὧν ἐν ἀρχαῖς, ἣ γοῦν ἅμα νοεῖται Θεὸς, xat ἣν ἀγεν- 
νήτως; 
* B. ᾿Αγεννήτως ἦν, τὸ γὰρ ἕτερόν τι παρὰ τοῦτο 
φάναι, πῶς οὐχ ἀδέλτερον χομιδῇ ; 

Α. Τῆς τοῦ ἀγεννήτου φωνῆς τὸ μὴ γεγεννῆσθαι 
δηλούστς, ἣ πῶς ; 

Β. Τὸ μὴ γεννηθῆναι δηλονότι. 

A. Τί γὰρ ὅλως ἔδει τὸν ἀνάρχως ὄντα Θεὸν, το:- 
οὗτον ὁρᾶσθαι; Ἢ ποίαν ἂν αὐτῷ xat τὴν [ἴσ΄. τίνα) 
χατὰ τίνων διαστολὴν προσεποίησεν 1j λέξ'ς, ἤγουν ἢ 
φύσις, εἴπερ αὐτοῦ φύσις ἐστὶ τὸ ἀγέννητον, οὐδενός 
πω τῶν γεννητῶν γεγονότος ἣ συνυπάρχοντος, εἴπερ 
οὐκ εἶναί φασι γεννήτορα τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα, Πρὸς 
-ἰ γὰρ ἀγέννητος, τῆς τῶν γεννητῶν οὐσίας οὔπω τὸ 
σύμπαν εἰσχεχριμένης ; Οὐ γὰρ δή που, φαῖεν àv, 
ὥστε μὴ φαίνηται συνάναρχά τε χαὶ συναΐδια τῷ 


7! Ephes. i1, 15. 


ler creaturas numeramur, an quod adontionis glo- 
ria redimiti sumus, et inter filios reputati ? 


D. Quod creatur: quidem sumus propter naturam, 
filii autem propter gratiam. 

ἃ. Sed ubi nominabitur Pater, adeoque Filius, 
ne continuo subeat τὸ factum esse, neque factur:e 
ratio invehatur, quoniam Patri quidem relatio est 
ad Filium, Filio item ad Patrem, nec quidquam est 
intermedium, quemadmo.lum nempe factori ad fa- 
cturam, et factirae ad factorem. Si ergo tollemus 
id quod unicuique convenit, et sim eorum quz. re- 
lata dicuntur prorsus dedignati, depreheudemur 
vim el rationem relativam tribuere rei facte ail 


D Patrem, Filio autem ad factorem : qui non jure ob 


sumniam vecordiam ridebimur ? 


D. Tanquam (ilii patrein appellaverimus Deum ; 
superfluis enim immorari , proprium esse arbitror 
nugacium, 

À. At neque pater vere fuerit , neque filius, nisi 
quis intelligatur genitor et genitus. 


B. Recte 4439 dicis. Vocetur ergo, inquiunt , 
Pater, Deus, si vis, abusive. 

À. Undenam, o bone, appellationem illam nactus 
fuerit , siquidem est ipse secundum naturam nou 
pater ? An forte dicent a mnobis accepisse, qui na- 
tura et veritate patres sumus ? 

B. Hoc utique dicturos apprime nosti. 

À. Quid faciamus igitur beato Paulo, qui nobis 
paternitatis principium non tribuit, ueque vero alii 
ulli creaturze, sedillud quodammodo consecrat potius 
ac nuncupat soli vero Deo et primo Patri, et quein 
ità scribentem audire licet : « Ex quo omnis pater- 
uitas in colis οἱ in terra nominatur ?*, » Re- 
sponde cnim, Ilermia (sic autem ad disputationem 
nos exercebis), percontanti milii utrum in tempore 
factus sit ingenituis Deus, .cum hoc non esset in 
principio, an simul intelligatur Deus, et sit citra 
generationem ? 

D. Citra generationem : nam aliud dicere quam 
istud, annon stultum plane sit ? 

A. Num voce iugeniti siguificante non csse ge- 
nitum, vel quo pacto demum ? 

B. Profecto non esse genitum, 

À. Quidni enim oporteret Deum quisine principio 
est talem videri * Aut qualem et quam ei a quibus 
distinctionem affingeret dictio, seu natura, siqui- 
dem ejus natura est τὸ ingeuitum, nulla utique 
creatura adhuc facia aut. coexsistente, quandoqui- 
dem aiunt non esse genitorem Filii Patrem? Ad 
quid enim ingenitus est, cum geuitorum substantia 
nondum plane invecta sit? Non enim dicent pro. 
fecto, ut ne videantur itidem principii expertia, el 


145 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


74 


sistere, nec, absque passione et fluxu qui in giguendo A νοεῖν, καὶ οὐ δίχα πάθους, xaX ἀποῤῥοῆς, τῆς Ex τοῦ 


fieri dicitur, genitum esse, licel omni ratione adiga- 
mur utl credamus causam alicujus prius exstare 
causato, et quodcunque gignitur, genitoris quodam- 
modo paturain lz:dere : prodit. enim. tanquam pars 
illius. Rejiciatur itaque illa natura et veritate gene- 
ratio, qux naturz abomni passione alien:e, et labis 
immuni necessitatem plane importat fluxum pa- 
tiendi. 

A. At numquid istud plane est quod dixi? Suis 
euim sermonibus, quodcunque placitum est, veluti 
fucum inducunt, etin diversas eos mutant. formas, 
atque liuc illuc facile feruntur, nec ab arundinibus 
multum differunt, cum alioquin constantiam prz se 
ferre deberent, nec infantes stulte imitari. Illi enim, 
cum mente adhuc et ratione careant, ad quemvis 
motum inconsiderate feruntur: hi autem levi inge- 
nio praediti, quamcunque doctrinam temere arri- 
piunt, et quantumvis putidam et inürmarn in. pretio 
liabent: quod ego abjecti esse reor, el prz inertia 
stertentis ingenii, Paulus autem nobis : « Fratres, 
inquit, nolite effici pueri sensibus, sed malitia par- 
vuli estote, sensibus autem perfecti estote 75. » Mi- 
nus siquidem sapere quam oportet ?*, et minus 
quam par sit, ut veri cognitionem assequantur qui 
jam inter viros censentur, neque amplius sunt im- 
puberes, et imbecilla mente przditi, sed ad mensu- 
ram aetatis plenitudinis Christi perveneruut **, àan- 
ctos utique non decet, neque dubitandum est, quin 


τεχεῖν λεγομένου γεγέννηται, χαίτοι παντὸς ἡμᾶς 
ἀναπείθοντος λογισμοῦ, τό τινος αἴτιον, προῦ πάρχειν 
ἡγεῖσθαι τοῦ αἰτιατοῦ, χαὶ ὡς ἅπαν τὸ γεννώμενον 
χκατασίνεταί πως τὴν τοῦ τεχόντος φύσιν πρόεισι 
γὰρ ὡς μέρος. Παρείσθω δὴ οὖν ἡ φύσει τε xal 
ἀληθείᾳ γέννησις, πάντη τε χαὶ πάντως τὸ χρῆναι 
παθεῖν τὴν ἀποῤῥοὴν εἰσχομίζουσα τὴν τοῦ παθεῖν 
ἀνωτάτην xal ἁλώδητον φύσιν. 

Α. Εἴτα οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς ὅπερ ἔφην ; Οἷς 
γὰρ ἂν ποιοῖντο λόγοις, τὸ ὅτι ἂν βούλωνται νοεῖν, 
χαθάπερ τινὰ βαφὴν ἐπιχρωματίζοντες, εἰς ἑτεροίτς 
αὐτοὺς μεθιστᾶσι μορφὰς, χαὶ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν με- 
ταχλίνουσιν εὐπετῶς, τὸ οἶμαι δονάχων διενεγκεῖν 
οὐδὲν, ἐν σμιχρῷ χομιδῇ ποιούμενοι λόγῳ, καξτοι 
Xp» δήπου xal διαπεπῆχθαι φιλεῖν, χαὶ τὸ τοῖς νῇ- 
πίοις ἐξομοιοῦσθαι δεῖν ὡς ἀχρεῖον ἀποῤῥίπτειν,͵ καὶ 
τῶν ὅτι μάλιστα χεχιδδηλευμένων. "Exsivá τε γὰρ, 
γοῦ xa φρενὸς τῆ: ἀρίστης ἔτι τητώμενα, πρὸς πᾶν 
τὸ χινοῦν ἀπερινοήτως ἵεται" οἱ δὲ τὸ ἦχον εἰς νοῦν 
ἀδασανίστως ἁρπάζουσι, κάντα τε σαθρὸν καὶ ἄναλ.- 
χιν ἐχτετιμήχασι λόγον’ ἀνδραποδῶδες δὲ οἶμαι 
τουτὶ, καὶ νοῦ τὸ ῥέγχειν ἠῤῥωστηχότος. μεν δὲ $ 
Παῦλος" « ᾿Αδελφοὶ, φησὶ, μὴ παιδία γίνεθθε ταῖς 
φρεσὶν, ἀλλὰ τῇ χαχίᾳ νηπιάζετε, ταῖς δὲ φρεσὶ τέ- 
λειοι γίνεσϑέ. » Τὸ γάρ τοι φρονεῖν μὲν ἧττον yg, 
μεῖον δὲ ἥπερ ἦν εἰχὸς τῆς ἀληθοῦς ἐφικέσθαι γυῶ» 
σεως, καίτοι τελοῦντας εἰς ἄνδρας, οὐκ ἀφήδους En 
xaX ὀλιγογνώμονας, ἤχοντας δὲ ἤδη πρὸς μέτρον 


quibus plaue insederit damnum afferat, quod di(- C ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ, ἁγιοπρεπὲς 


cile admodum abstergatur. 


D. lta prorsus : recte eniin ais. 


Α. Viw' tu igitur, his, ita ut sunt, valere jussis, il- 
lorum tricis pergamus veritatem opponere? 


B. Sane quidem. Istud enim certe satius quoque 
fuerit. 


A. Itaque dum causam et causatum arripiunt, 86 
nominant undenam nescio (nec enim e divina 
Scriptura depromi dicent), ecquid deinum sibi vo- 
lunt? 


B. Equidem ex te audii modo causam semper an- 
tiquiorem ease causalo, conceptu, el reipsa : et. ge- 
nitoreih liaud absque passione οἱ flusu giguere us- 
quam. Atque hzc illi detorquentes minorem esse Pa- 
we Filiun 436 asserebant, e& secundum esse, ac 
quodammodo tarde genitum, volebant : adeoque ge- 
nerationem ipsam non veram impie nuncupontes, 
calumniantur etiain consubstantialitatem. 


A. ἘΠῚ 4 ergo sciscitantibus dicant : Credunt Pa- 
trem Filio esse causam exsistendi : nuin ut. crea- 
torem, qui perinde ac creaturas illom in ortum 
creando eduxerit, aut non hoc pacto quidem, sed 
nobiscum fatebuntur vero generationis modo geni- 


7€ | Cor. xiv, 20... ' Rom. xit, 3. 


τι Ephes. 1v, 15. 


μὲν οὔ τί που δυσαπότριπτον δὲ ὅτι προσοίσει τὸ 

βλάδος οἷσπερ ἂν ὅλως ἐνιζήσειεν, οὐχ ἀμφίθολον. 
B. Οὐχ ἑτέρως ἂν ἔχοι, λέγεις γὰρ ὄρθῶς. ^ κ,.υ 
A. Βούλει δὴ οὖν ταυτὶ μὲν ἐν τούτοις ὅπως περ 

ἂν εἶεν ὧδε μὲν ἔχειν ἐῶμεν, ἴωμεν δὲ αὖ, ταῖς &xst- 

νων ἀθυρογλωττίαις ἀντεχχομίσοντες τὴν ἀλήθειαν; 
Β, Καὶ μάλα. Τοῦτο γάρ που χαὶ ἄμεινον. 


Α. Τὸ αἴτιον τοίνυν xai τὸ αἱτιατὸν, οὐχ οἶδ᾽ ὅθεν 
ἡμῖν ἑλόντες τε xal ὀνομάζοντες" οὐ γάρ που παρά 
γε τῆς θείας ἐροῦσι Γραφῆς " τί δὴ ἄρα καὶ φρονεῖν 
ἐγνώχασι ; 

B. Καὶ μὴν ἀρτίως ἐπυθόμην σου λέγοντος, ὡς 
ἀεί πώς ἐστιν ἐν πρεσδυτέρᾳ νοήσει τε καὶ ὑπάρξει, 
τὸ αἴτιον, τοῦ αἰτιατοῦ " xal ὅτι τὸ γεννῶν οὐχ ἂν 
δίχα πάθους χαὶ ἀποῤῥοῆς διαγεννήσοι κοτέ. Καὶ 
ταυτὶ παραφέροντες, ἐν ἐλάττοσι μὲν f) ἐν οἷς ὁ [14 
τὴρ ἀπεφαίνοντο τὸν Υἱὸν, ἠξίουν δὲ εἶναι δεύτερφῃ 
xat οἱονεί πως ὀψιγενῆ, xal τάχα mou χαὶ αὐτὴν οὐκ 
ἀληθῆ τὴν γέννησιν ἀνοσίως ἐπιφημίξοντες, xal τὸ 
ἐχ τῆς οὐσίας συχοφαντοῦσι γνήσιον. 

A. ᾿Αγορευόντων δὴ οὖν ἐρομένοις ἐκεῖνο" aituw 
τοῦ εἶναι πεπιστεύχασι τῷ Υἱῷ τὸν Πατέρα " πότερε 
τὴν τοῦ ποιητοῦ τάξιν ἐπέχοντα καὶ πρὸς τὸ εἶνει 
διακομίσαντα δημιουργιχῶς ἐν ἴσῳ τοῖς χτίσμασιν, 
ἤγουν ὧδε μὲν οὐχὶ, συνεροῦσι δὲ ὅτι χατά γε τὸν 


145 DE S8. TRINITATE DIALOGUS Ii. 146 
ἀληϑῆ τῆς γεννήσεως τρόπον, ἐξ ἰδίας ἡμῖν οὐσίας A (um quo ex propria. nostra substantia procedit id 
«ροϊέντα τὸ γεννώμενον; quod gignitur? 

B. Ὡς Πατέρα φασὶν, ἧτοι δημιουργόν. ᾿Απλοῦς B. Ut Patrem aiunt, slve ut creatorem. Cumenim 
γὰρ ὑπάρχων τὴν οὐσίαν ὁ ἀνωτάτω Θεὸς, ὡς àv — supremus Deus simplex sit substantia, quo pacto 
voolto χτίζειν, οὕτω καὶ γεννᾷν. Τοιγάρτοι τῆς üvsp- — creare censebitur, eodem et gignere. ldeirco similis 
γείας τὸ ταυτοειδὲς συνθήσει που πάντως ἁπλοῦν 


ὄντα, φησίν. 
A. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἔστιν, ἄνω τε χαὶ χάτω δια- 


κυχῆσαι τὸ πᾶν, xal τὴν τῶν πραγμάτων εὐδιάχρι- 


τον φύσιν, ἀσυνθέτυ)ς κομιδῇ φύρδην ἀναχέαι, xal ἃ 
«ἧς ἀλλήλων ποιότητος μακρός τε xal ἀχριδὴς ἀπο- 
νοσφίζει λόγος, ποταμίοις ἐν ἴσῳ νάμασιν εἰς μισ- 
γάγχειαν ἐνεγχεῖν * ἔφη γὰρ οὕτω τις τῶν παρ᾽ "EX- 
λησι σοφῶν (1). Ἕτερον γὰρ, οἶμαι, τὸ χτίζειν παρὰ 
τὸ γεννᾷν ἅπας τις οὖν ἡμῖν ἀποφανεῖ λόγος. Οἶμαι 


δὲ δεῖν, μὴ τὸ ἁπλοῦν ἀλόγως προσνέμοντας τῷ Πα- Β 


«ρὶ, πρὸς ἐχτόπους ἐννοίας ὀρθῶς ἔχοντά τα καὶ ἐν 
καλῷ δόξης ἐρηρεισμένον τὸν ἐπ' αὐτῷ κατασείειν 
λόγον. El γὰρ ὡς χτίσει xat τέξεται, xal ταυτὸν ἄμ" 
qu νοεῖται, διιατάντος οὐδενὸς εἰς διαφορὰν, xal τὸ 
ἑτεροίως ἔχειν, καταδείσαιμ᾽ ἂν οὐδαμῶς ἐχεῖνο εἰ- 
πεῖν, ὡς ὥνπερ ἂν εἴη δημιουργὸς, τούτων ἔσται δή- 
«ou xal πατὴρ, καὶ πᾶν τὸ πεποιημένον νοοῖτ᾽ ἂν 
αὐτοῦ xal γέννημα. Τὰ δὲ, ὁπόσα τέ ἐστι xal ἐν ὁπό- 
cot; εἴδεσι καὶ διαφοραῖς, φράσαι μὲν οὐ ῥάδιον, 
πάρα δ' οὖν ὅμως τοῖς ἐθέλουσιν ἀναμετρεῖν, Οὐδὲν 
τάρ ἔστι τῶν ὄντων, ὃ τὸν τοῦ πεποιῆσθαι διελάσει 
λόγον. Τελεῖ δὲ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως ἕν γε τοῖς 


illa eademque pperandi ratio simplicem utique illum 
constituet, inquiunt, 

Α. Profecto istud est susque deque omnia permi- 
scere,et discretamrerum naturam inconcinne mistim- 
que confundere, et quse longa et accurata qualitatis 
ratio invicem separat, torrentis instar, in couvallem 
deferre ut scripsit Graecorum sapientum unus. Aliud 
enim esse creare et gignere, cuivis sanz? mentis pa- 
tebit. Existimo vero non oportere, simplicitatem 
Patri temere tribuendo, rectam et praeclare funda- 
tam de illo doctrinam in absurdas sententias pro- 
trudere. Si enim ut creat, ita et giguet, atque ambo 
idem citra ullam differentiam ac distinctionem esse 
putantur, non verebor dicere, quorum ille sit opi- 
fex, eorum fere quoque patrem , et quodcunque ab' 
illo factum sit ejus quoque gentmen censeri. Hzc au- 
tem quota sint, et quot speelebus aut differentiis 
contineantur, dietu non est facile : veramtamen, 9] 
cui sit animus, licet percensere. Nulla enim res est 
quise facture rationem respuat. In. rerum autem nu- 
mero utique censeri etiam inflma quaque et abjecta, 


quis neget? Omnium igitur erit, si quz ejusmodi sint, 
pater Deus. 


οὖσι, καὶ τὰ ἐν ἐσχάτοις xal χατεῤῥιμμένα, τίς ὁ χἀταρνούμενος ; ᾿Απάντων οὖν ἔσται, καὶ el τῇδε ἔχοι 


«νὰ, πατὴρ ὁ Θεός. 
B. Καὶ πῶς ἀτοπίας οὐ σφόδρα μεστὸς ὁ λόγος ; 


A, Δνασεδείας μὲν οὖν τῆς ἐσχάτης ἐπέχεινα θεῖν 
γείης ἂν μᾶλλον, εἰ τὰ εἰχότα λέγοις. Εἰ γὰρ, ὡς 
ἔονται, παρὰ τῷ Θεῷ xat Πατρὶ, τέ τε χτίζειν xat τὸ 
πννᾷν ἀδιάχριτον ἀληθῶς, καὶ οὐχ ἑτεροίως ἔχον διὰ 
b ἁπλοῦν ἐν οὐσίᾳ, πρῶτον μὲν, εἰχαιόμυθον τὴν 
wlay ἡμῖν ἀποφαίνουσι Γραφὴν, μονογενῆ τὸν Υἱὸν 
ϑομάζουσαν, τὸν, εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς ὃ δή φασιν οἱ 
ἡ ἐναντίας, πρωτότοχον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, μᾶλλον 

| πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς εἶναι πεπιστευμένοις; ἢ Yevvn- 
wm τυχὸν, ἤγουν ἐνεργείᾳ δημιουργιχῇ παρενε- 
Vna πρὸς ὕπαρξιν. Δοχεῖ γὰρ ἐχείνοις, ἄμφω τε 
wi ταυτὸν, καὶ οὐχ ἑτεροίως ἔχειν. Εἴη δ᾽ ἂν xai 
ὡς ἁμαρτοεπὰὴς, ὡς ἔοικεν, ὁ ἡμῖν μυσταγωγὸς 


C Α. Nunquid vero absurditatis plenissima est illa 


ratio? 


B. Imo ultimam impietatis metam excedere potius 
dixeris, si vere loqui velis, Si enim, ut putant, apud 
Deum et Patrem creare et generare idein est re- 
vera, uec diversum, propter simplieitatem essentiz, 
primum quidem inanem nobis feciunt Seripturam, 
quz& unigenitum Filium nominat, 49377 illum (si -ve- 
rum est quod adversarii dicunt) primogenitum in 
multis fratribus **, imo vero uma cum omnibus om- 
nino quas esse creduntar, aut genitum forsan, aut 
creatum, Videntur enim illis ambo esse idem, nec 
iBter ee diserepare. Erraverit autem, ut videtar, 
magsus ille noster doetor Joannes, cum de Filio 
velut arcanum quiddam prodidit τὸ unigenitus, quem 


οἷά τι τῶν ἀποῤῥήτων ἐξενεγχὼν τὸ μονο- D quidem in sinu Doi ac Patris ait etse δ᾽, non ementi- 


W ἐφ᾽ Υἱοῦ" ὃν δὴ ἐν χόλποις εἶναί φησι τοῦ Θεοῦ 
Πετρὸς, οὐ διεψευσμένον, οἶμαι, τὸν ἐπ᾽ αὐτῷ 
v καὶ διὰ τούτου δειχνύς * διελάσαι δ᾽ ἂν ἡμῖν εἰς 
Ὡς ἤδη τουτὶ, χαίτοι σοφὸς ὧν ὁ λόγος, ὡς ἐπι- 
εἰν ἀποτολμᾷν καὶ αὐτῷ τῷ Υἱῷ. Φαίην γὰρ ἂν 
ς τῶν Ἰουδαίων ἀχρίτους ὁρμὰς, καίτοι παρὸν 
εσθαι, καὶ μάλα ῥᾳδίως, αὐτὸς ἐφ᾽ ἑαυτῷ παρα- 
ἁλώσεται, Τί γὰρ μὴ μᾶλλον ἔφασχεν" Ἐγώ 


t. vm, 39. "5 Joan. 1, 18. 
mer. Iliad. Δ : 


3? Joan. v, 18. 


tam, opiaor, ejus generationem per boc etiam ladi- 
CADS ; $ed 60 tandem audacis sermo sapiens evase- 
rit, ut ia ipsum queque Filium audeat invehi. Dixe- 
rim quippe quod, cem Judseorum temerarios Impe- 
tus liceret facile retundere, ipse illos in se acuere 
comperiatur. Quidni enim potius dicebet : Ego suni 
creatura et factura Del, quam Patrem euum nomi- 
nebst Deum, seipsum squalem  feciens Deo "7 Cur 


Ὡς δ' ὅτε χείμαῤῥοι ποταμοὶ κατ᾽ ὄρεσφι ῥέοντες 
Εἰς μισγάγκειαν συμξά,λ.ἱετον͵ ὅμθριμον ὕδωρ, εἰς. 


PaTROL. Gn. LXXV. 


ΘΑ 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ΑΔΟΙΠΕΡ. 


7348 


potius in synagogis przdie: bat : « Qui cereditin Fi- A εἰμι τὸ κτίσμα xal ποίημα τοῦ Θεοῦ, Πατέρα δὲ ἴδιον 


lium, non judicatur *', » quam id quod immane au- 
ditorum odium, ut videtur, placare poterat : Qui 
credit in creaturam, non judicatur? Nam si quis, 
opinor, cum ista predicantem audiisset, non illum, 
opinor, intolerabilem putasset, neque lapidare vo- 
luisset, nec eum de montis cacumine precipitem 
agere stultissime statuisset. Quid vero ipsi quoque 
sapientissimi discipuli faciebant, cum illum plane 
Filium, non autem creaturam cesse putarent? Nam 
eum in summo fluctu graderetur, et liquidam ac 
fluxam undarum naturam ineffabili virtute suis pe- 
dibus substerneus, latum pelagus peragraret, inso- 
litum quidem sanctis apostolis spectaculum dedit, 
vixque conscendit vltro ac una cum illis navigio 
tranavit, quamvis liceret, idque facile, si modo vel- 
let, summo fluctu incedere. llli vero demum attoniti, 
et invictam ejus potestatem aniio reputantes, ad- 
orabant, dicentes ; « Vere Dei Filius es **, » Nun- 
quid ergo jurejurando rem cum affirment, et 
Dei Filiam esse vere dicant, jure merito mendacii 
arguentur, οἱ a vero aberrasse deprelhendentur 
conviucenturque? Si enim Filius non est ex Patris 
substautia progualus, sed factura potius, filiationis 
gloria fucatua, et specie ac Litulo tenus appellatio- 
nem sorlüitus, quid caus acceperant ob quam il- 
lum 488 adorarent? Cur autem Filiam nomina- 
bant doctores veritatis atque przecones ? 


ὠνόμαζε τὸν Θεὸν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ ; Τί δὲ 
ἔδει μᾶλλον ἐπιφωνεῖν ἐν συναγωγαῖς" ε Ὁ πιστεύων 
£l; τὸν Υἱὸν οὐ χρίνεται, » χαὶ μὴ ὅπερ ἦν εἰχὸς xal 
λίαν εὐχόλως χατευνάσαι δυνατὸν τῶν ἀχροωμένων 
τὸν ἀτίθασσον φθόνον" 'O πιστεύων εἰς τὸ χτίσμα ob 
χρίνεται; Οἶμαι γὰρ ἂν, εἰ ταυτὶ διαχεχραγότος δι- 
ἐπύθετό τις, οὐκ ἂν οἴεσθαι φορτιχὸν, οὐδὲ ἐθελῆσαι 
καταλεύειν αὑτὸν, xal μέχρις ὀφρύος τοῦ ὄρους ἃπὸ- 
κομίζοντας, χρημνοῖς kvtévat παραλόγοις [al. παρα- 
λόγως] ἐπιχειρεῖν. Τί δὲ δὴ καὶ Ebpuv οἱ σοφώτατοι 
μαθηταὶ, δόξαν ἔχοντες ἐπ᾿ αὐτῷ, τὴν Υἱοῦ ποὺ 
πάντως, καὶ οὐχὶ τὴν χτίσματος ; Ἐπειδὴ γὰρ ἐπ᾿ 
ἄκρῳ κύματι βαίνων, χαὶ τὴν ὑγράν τε χαὶ εὐδιά- 
χυτον τῶν ὑδάτων φύσιν, ἀφράστῳ δυνάμει τοῖς ἰδίοις 


Β ὑποστορέσας ποσὶ, τὸ "πλατὺ δεέθει πέλαγος, ἀσύνηθες 


μὲν τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ἐδίδου τὸ θαῦμα, συνεισ- 
ἦλατο δὲ μόλις ἐχὼν, xaX ὁλχαδίῳ διέπλει, καίτοι xol 
ῥᾷστα μεστὸν [p. μετὸν], εἴπερ ἕλοιτο χατορθοῦν, 
τὸ xai αὑτοῖς ἐ ποχεῖσθαι χύμασι. Κατατεθηπκότε: δὲ 
ἤδη, καὶ τὴν ἄμαχον ἐξουσίαν ἀναλογισάμενοι, προσ- 
εχύνουν λέγοντες * «᾿Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς «T. »᾽Αρ᾽ οὖν 
οὐχὶ χαὶ ἐνώμοτον ὧδὶ τὸ χρῆμα ποιούμενοι, εἶναί τε 
Υἱὸν ἀληθῶς διειπόντες Θεοῦ, διαδεδλήσονται μὲν εἴ- 

χότως ὡς ψευδοεπεῖς, διημαρτηκότες δὲ τἀληθοῦς 

ἁλώσονταί τε xaX ἐλεγχθήσονται ; Εἰ τὰρ ἔστιν οὐχ 

Yibc, kx τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας ἀναφὺς, ποίημα 
δὲ μᾶλλον, τῇ τῆς νἰότητος δόξῃ χαταχεχρωσμένος, 


χαὶ iy Ψιλαῖς; εὐφημίαις τὴν ἐπωνυμίαν λαχὼν, τί μαθόντες προσεχύνουν ; Τί δὲ Υἱὸν ὠνόμαζον ol poete 


αγωγοὶ xai τῆς ἀληθεία; χήρυχες ; 

B. Optime nobis procedere videtur oratio. 

A. Divinusille porro et sacratissimus Paulus, 
quamvis a Deo vas electionis nuncupatus **, et. or- 
dinatus sacerdos in gentibus, accuratusque Salva- 
toris nostri mysteriorum dispensator, quid signifi- 
care vellet cum de ipso Filio et sanctis angelis cla- 
mat : «€ Qui cumsit splendor glotizx, et figura sub- 
stantis ejus, portansque omnia verbo virtulis 5828, 
purgasiionem peccatorum nostrorum faciens, sedit ad 
dexteram majestatis in excelsis, tanto melior angelis 
effectus, quanto differentius pra illis nomen hzre- 
ditavit, Cui enim augelorum dixit aliquando : Fi- 
lius meus es tu, ego hodie genui te; et rursum : 
Sede ἃ dexiris meis, donec ponam inimicos tuos 
seabellum pedum tuorum? Noune omnes sunt admi- 


nistratorii spiritus, in ministerium missi propter eos D θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου ; Οὐχὶ 


qui bzreditatem capieut salutis **? » Et iterum : 
« Si enim qui per angelos dictus est. sermo factus 
est firmus, el oinnis pravaricalo et inobedieutia 
accepit justam inercedis retributionem, | quomodo 
nos refugiemus, si tantam neglexerimus δα! ἴθι *??, 
Quomodo enim a nobisipsis in universum et sanctis 
angelis consebitur essc. ineffabilis glorie character, 
aucoque splendor substautiz Dei ac Patris Filius, si 
geniti significationem ex rei veritate nou habebit, 
sed nudis ac solis iuauratur vocibus, alioqui natura 
diversus, etinter creaturas numeratus? Nilil enim 


t! Joan. 1p, "ἢ. *' Matth, xiv, δῦ, 45. Aet, ix, 15, ** Hebr, 1, 5-5 ; xin, 44.9? Hobr 52; X 


CQ ) B. Ὡς ἄριστα ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. 


A. Ὃ δὲ δὴ θεῖός τε χαὶ ἱερώτατος Παῦλος, χαΐτα 
σχεῦος ἐχλογῆς ὠνομασμένος παρὰ Θεοῦ, καὶ τετε- 


Ὑμένος ἱερουργὸς εἰς τὰ ἔθνη, xal ταμίας ἄχριθὰ» 


τῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μυστηρίων, τί ἂν βούλοιτν 
δηλοῦν, ὅταν ἔχει βοῶν περί τε αὑτοῦ τοῦ Υἱοῦ χαὶ 
τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ε« Ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, 
xai χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ 

πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, χαθαρισμὲν᾽ 
τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ποιησάμενος, ἐχάθισεν ἐν δεδξ 

τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, τοσούτῳ χρείττων ye 
νόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ καὶ διαφορώτερον παρ᾽ 
αὑτοὺς χεχληρονόμηχεν ὄνομα ; Τίνι γὰρ εἶπέ s 
τῶν ἀγγέλων * Υἱός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον Teri 
νηχά σε xal πάλιν" Κάθου ἐχ δεξιῶν μου, ἕως ἂν 


πάντες εἰσὶ λειτουργιχὰ πνεύματα, elg διαχονίεν 
ἀποστελλόμενα, διὰ τοὺς μέλλοντας χληρονομεῖν συ» 
τηρίαν; » Καὶ πάλιν᾽ € Εἰ γὰρ ὁ 5c ἀγγέλων ao 
θεὶς λόγος ἐγένετο βέδαιος, xal πᾶσα παράδασις wi 
παραχοὴ ἔλαθεν ἔνδιχον μισθαποδοσίαν, κῶς ἡμεῖς 
ἐχφευξόμεθα, ττλιχαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; 
Πῶς γὰρ ἂν ὅλως νοοῖτο πρός τε ἡμῶν αὐτῶν, μὲ 
τῶν ἀγίων ἀγγέλων, τῆς ἀῤῥήτου δόξης χαραχῖὴβ, 
xai μὴν xai ἀπαύγατμα vh; ὑποστάσεως τοῦ θεθ 
χαὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸ;, εἰ τὴν τοῦ γεγεννῆσθαι δύνεμν 
οὐχ ἐν πράγματος ἀληθείλ διαχεχτήσεται, ψιλαῖς ἃ 





749 


DE SS, TRINITATE DIALOGUS Il. 


750 


xai μόναις χαταχρυσοῦται φωναῖς, ἑτεροίως ἔχων A jam, ut videtur, prohibebit quominus ipse quoque 


χατὰ τὴν φύσιν, xal συντεταγμένος τοῖς χτίσμασιν ; 
Οὐδὲν γὰρ, ὡς ἔοιχε, τὸ ἀπεῖργον ἔτι, xal αὐτὸν ἐν 
χτίσμασι τελεῖν τὸν Πατέρα, χρῆναί τε νοΞξῖσθαι ve- 
νητὸν, εἴπερ αὐτοῦ xal χαραχτὴρ xoi ἀπαύγασμα 
γενητὸς ὑπάρχων ἐστὶν ὁ Υἱός. "Ὄνομα δὲ πῶς διαφο- 
ρώτερον ἔτι χεχληρονόμτηχε παρὰ τοὺς ἀγγέλους ; El 
γὰρ ἂν ἴσῳ τοῦ χτίζειν παρὰ Θεῷ τὸ γεννᾷν, δῆλον 
ἄν εἴη δήπουθεν, ὡς τὸ ἐν Υἱοῦ τάξει λελογισμένον 
ἀδιαχρίτως ἔσται καὶ ποίημα, xal τὸ ἐν χτίσμασιν 
ἀληθῶς χατηριθμημένον, οὐδὲν ἧττόν ἐστι καὶ γέν- 
vnua. Τί οὖν Ext διαμέλλει Θεὸς, εἴς γε τὸ χρῆναι 
τυχὸν, καὶ ἑχάστῳ τῶν ἁγίων ἀγγέλων εἰπεῖν «YU 
pow si σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηχά σε;» Ὃ γὰρ 
ἔχουσιν ἑλόντες οἴχοθέν τε χαὶ οὐσιωδῶς, τί μὴ νέμων 


Pater in creaturarum numero collocetur, ei factus 
censeatur esse, si ejus et character ei splendor est 
Filius, cum sit factus. Jam vero quomodo nomen 
excellentius pr: angelis sortitus est? Nam si creare 
iu Deo idem est ac giguere, utique manifestum est, 
illud quod Filii locum tenere censebitur, creaturam 
quoque fore citra ullum discrimen, et quod increa- 
turarum numero babitum fuerit, illud nihilosecius 
genimen quoque futuruin. Quid ergo impedit quo- 
minus unicuique etiam sanctorum Deus dicat : « Fi- 
lius meus es tu, ego hodie genui te? » Quod enim 
proprium est eorum et essentiale, quidni tribuit, 
jmo vero (loquar enim paulo vehementius) cur. adi- 
mit, et injuriam £39 facit iis quibus ea gloria jam 


ὁρᾶται, μᾶλλον δὲ (θερμότερον γὰρ εἰρήσεται), τέ D obtigit ut geniti sint et inter filios numerati? Cum 


καραιρεῖται, xal ἀδιχεῖ τοὺς ἤδη λαχόντας τὴν τῆς 
γεννήσεως δόξαν, xal τὸ ἐν υἱοῦ τετάχθαι λόγῳ ; 
Διοίτει γὰρ ὅλως οὐδὲν, ἐπείπερ ἁπλοῦς ὁ Θεὸς, τὸ 
γεννᾷν τοῦ κτίζειν παρ᾽ αὐτῷ, κατά γε τὸν ἐχείνων 


enim simplex sit Deus, nihil plane apud eum gene- 
ratio a creatione differet, quemadmodum illi stulte 
sentiunt, sed ambo in unam significationem permi- 
scentur, et in rem eamdem concurrunt. 


Tto» νοῦν ἀναχεῖται δὲ ἄμφω πρὸς ἕν τι τὸ δηλούμενον, xal τὴν εἰς ταυτότητα δέχεται συνδρο- 


μῆν. 

B. Ναί' δαχεῖ γὰρ ὧδέ πη νοεῖν τε χαὶ φράζειν αὖ- 
εοἷς. 

Α. ᾿Αλλ’ οὐχ ὧδε ἔχειν ἐροῦμεν ἡμεῖς ^ πολλοῦ γε 
χαὶ 6st. Ἰλείστη γὰρ ὅση τοῖν τε ὀνομάτοιν ἡμῖν καὶ 
αὐτοῦ τοῦ χρήματος ἡ διαφορά. ᾿Απόχριναι δὲ, εἴ σοι 
δοχεῖ, φιλοπευστοῦντί μοι. 

B. Πύθον δῆτα. 

Α. Ὁ τῶν θείων ἡμῶν μυσταγωγῶν ἄριστός τε 
καὶ ὑπκέρτατο; Ἰωάννης ἀναγέγραφε περὶ τοῦ Υἱοῦ * 
€ Kl τὰ ἴδια ἦλθε, xa οἱ ἴδιοι αὑτὸν οὐ παρέλαθον" 
ὅσοι δὲ ἔλαδον αὐτὸν, ἔδωχεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέχνα 
Θιοῦ γενέσθαι τοῖς πιστεύονσιν εἰς αὑτόν. » Ap! οὖν 
εἷς οὐχ ἔχουσι τὸ ἐν υἱοῦ χεῖσθαι δόξῃ, δεδωρῆσθαι 
ψήσομεν. τῆς νἰοθεσίας τὴν χάριν, ἣ τοῖς ἥχιστα δεο- 

μένοι; τοῦ λαδεῖν οἴχοθέν τε xoi οὐσιωδῶς πεπλου- 
τηχόσιν αὐτὸ, xal εἰ μὴ ὑπό του δέχοιντο τυχόν; 

B. Τοῖς οὐχ ἔχουσι. Τοῦτο γὰρ οἶμαι χαὶ ἀληθές, 


Δ. Εἴτα τίς ἕν γε τοῖς οὖσιν ὅλως οὐχ ἔχων ἁλώ- 
extat, εἴπερ οὐδὲν ἡ γέννησις παρὰ τὸ ἐχτίσθαι ἐστὶ, 
μῶλλον δὲ, εἴπερ ἕν ἄμφω χαὶ ταὐτὸν, διϊστάντος 
ϑως πρὸς ἑτερότητα μηδενός; Γεγεννῆσθαι γὰρ 


en. 

B. "Ap' οὖν ἐξ αὐτῆ; jud; τῆς ἰδίας φύτεως γε: 
Ἰέννηχεν ὁ Πατήρ; 

ἃ. Οὐ γεγέννηχε μὲν ἡμᾶς ἐξ ἰδίας φύσεως ὁ θεὸς 
Wi Πατήρ πλὴν οὐχ ὅπερ ἂν φαίνοιτο νοσοῦν ἐφ᾽ 
ἡμῶν τὸ ἀπρεπὲς χαὶ ἀμήχανον, τοῦτο δὴ πάντως 
ἐνχιξάξεται χατὰ τὸν ἴσον λόγον xal τῷ κατὰ φύσιν 
Thy; Ἐχτίσμεθα μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ἡμεῖς" ὁ 
ἢ τῆς οὐσίας ἐξέφυ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, πρὸς ὃν 

UTR ἡμεῖς διαμορφούμεθα, καὶ ἐν γεννήσεως τάξει 
ἐξ ἡμερότητος ἰδεχόμενοι χάριν, ἐν υἱοῖς τετάγ- 
Βεθα Θεοῦ, θύραθεν μὲν καὶ εἰσποιητὸν χομιζόμενοι 


** Joan, 1, 8-12. 


δώσομεν πᾶν ὅπερ ἔστι, χἂν εἰ παρήχθη πρὸς véve- 
D 


B. lta plane : sic enim illi sentiunt ac loquun- 
lur. 

À. Αἱ nos ita rem esse non dicemus, multum ab- 
est. Multum enim est apud nos cum utriusque nomi- 
nis, tum ipsius rei discrimen. Responde vero, si 
placet, interroganti mihi. 

B. Interroga demum. 

Α. Prestantissimus ille ac supremus divinorum 
doetorum Joannes scripsit de Filio : « In propria 
venit, et sui eum non receperunt : quotquot autem 
receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri 
credentibus in ipsum **. » An ergo dicemus ado- 
ptionis gratiam datam esse iis qüi non possent in filii 
gloria collocari, an iis quibu& opus non esset ut 
aliunde acciperent, sed intra. se et essentialiter il- 
lud possidebant, etiamsi a nullo id accepissent ? 

B. lis qni non habebant. Hoc enim, opinor, ve- 
rum quoqiie est, 

À. Jam quis in rerum naluro eo utique carere com- 
perietur, ai nihil ab creatione differt generatio, imo 
ej ambo unum sunt et idem, nullo prorsus interce- 
dente discrimine? Quodcunque enim exsistit, illud 
genitum esse concedemus, tametsi creatum est. 

B. An. igitur ex. ipsa nos sua natura genuit 
Pater? 

A. Non genuit nos quidem ex sua natura. Deus 
ac Pater ; exteroquin si quid cernatur in nobis ab- 
surdi et impossibilis, nonne continuo illud secündum 
eamdem omuino rationem opponetur Filio secundum 
naturam? Nosquippe creati sumus procul dubio, 
hic autem ex sulistautia Dei ac Patris prodiit, cui 
et nos conformamur, et loco generationis accipien- 
tes bonitatis gratiam inter filios Dei collocati sumus, 
exiraneam quidem et ascititiam dignitatem reportan- 


101 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


75 


tes, caeterum adeptivi filii, ad verum illum formati, A τὸ ἀξίωμα, θετοὶ δὲ υἱοὶ, διαπεπλασμένοι πρὸς ἀλη» 


el δὰ gloriam naturalis Filii vocati. Adoptivi autem 
in universum non erunt &lii, non prius exsistente 
illo Filio natarali, et posteriori imagine vere gene- 
rationis exemplar in semetipsa prius ostendente. Si 
ergo Pater vere non genuit, propterea quod apud 
ipsum generare idem esi ac creare, οἱ non aliud, 
tellitur quidem nobis e medio Filii ratio, quin et Pa- 
wis natura sterilis deprehenditur. Vana item est 
quodammodo A4 spes eorum qui. fidei sugcepe- 
runt. Ubi enim in ubiversum erit posthac &liatio ? 
Ubinam inde promanans illa dignitas qua crea- 
turam ad meliorem statum revocare potest, si quod 
creatum est ejusdem rationis sit ac modi cum re 
genita, concurrentibus, ut illi volunt, in unum 
creatione οἱ generatione ? Nunquid isthsc nugas 
essa dixeris, et omni spurcitie spurciora? 


B. Prorsus quidem. 

Α. Si vero assessor etiam esse dicitur, et est. re- 
vera Patri Filius, eum vera generatio ei non afferat 
ut in genitoris natura omnimoda cum ipso similitu- 
dine ei zequalitate sit couspicuus, nonne jam demum 
clare dicent, gloriam quz generatiouis et ortus re- 
rum auctori debetur οἱ inest, ad ipsam quoque re- 
rum genitarum naturam pertinere, et dignitatem 
herilem servum induisse? Εἰ sane divinus scribit 
Paulus : « Cui enim dicit aliquando angelorum : Fi- 
lius meus es tu, ego hodie genui te; » aut : « Sede 
a dextris meis "? » Cur enim visum est Deo aesi- 
stendi ministraudique gloriam convenientissimain 
illis tribuere; hunc autem in supremis deitatisque 
soliis conspicuum esse, eique nullum prorsus dari 
assessorem sequalis nature? Nutus, ut videtur, ac 
voluntas, Patris potestatem subingressa, bunc qui- 
dem eo loci constituit, illos vero in eo quo sunt &ta- 
iu, lice minime contemptos ac neglectes. Hoc enim 
decrevit de ipsis, nimirum ineulpate consistere, 
posse principalum suum servare, Deoque ministran- 
tes sursum ac deorsum excurrere. injuste itaque 
egit, ut videtur, Deus ae Pater, qui non passus est 
eos sxequali gloria ornari? Non est ita : Non equidem 
(nec euim recto sensu, ut iHi volunt, destituti sumus). 
Inünitum quippe epatium genitum a creatura diri- 


mit ; et bic quidem est Filius, et in quautum istud p &xelvouc εἴημεν ᾿ πλεῖστον γὰρ ὅσον ἐστὶ τὸ pawde- 


est, in eodem throno cum Patre sedet : illi autem 
assistunt, per creationem ad esse vocati. Cur itaque 
permiscent quie immisceri nequeunt, οἱ absurde co- 
nantur i^ unum eL idem colligare qua tantun ἃ 
mutua identitate substantize distant, quantum ipsa- 
met rerum natura sui ipsius testis predicorit? Sed 
hoc illi sudare ac intendere videntur, non ut verum 
agnoscant, sed ut insultent, versutisque suis com- 
mentis et effrenata sua protervia impie quodammo- 
do ludifüceutur. 


7M D. Non falleris equidem: nibilenim illis frugi 
9! febr. 1, 5, 12. 


θινὸν, xal εἰσχεχλημένοι πρὸς δόξαν τὴν τοῦ κατὰ 
φύσιν. Θεοὶ [p. θετοὶ] δὲ οὐχ ἂν εἶεν ὅλως υἱοὶ, μὴ 
«οὔ χατὰ φύσιν προὐὔφεστηχότος, xal τῆς ἀληθοῦς 
γεννήσεως, τῆς ἐσύστερον εἰχόνος -προῦτογφα:ινούσης 
ἐν ἑαυτῇ τὸ ἀρχέτυπον. Εἴπερ οὖν οὐ τέτοχεν ἀληθῶς 
ὁ Πατὴρ, διά γε τὸ παρ᾽ αὑτῷ ταὺὑτὸν εἶναι τὸ γεννᾷν 
τῷ χτίζειν, καὶ οὐχ ἕτερον, οἴχεται μὲν ἡμῖν ἔχκο- 
δὼν ὁ ἐφ᾽ Υἱῷ λόγος, ἄγονος δὲ ἡ τοῦ Πατρὸς κατα. 
φωρᾶται φύσις. Φρούδη δὲ ὥσπερ καὶ fj τῶν τὴν κί. 
στιν παραδεδεγμένων ἐλπίς. Ποῦ γὰρ ὅλως: viéta; 
ἕτι; Ποῦ δὲ τὸ ἐντεῦθεν ἀξίωμα, πρὸς τὸ ἀμεινόνως 
ἔχειν διαχομίζειν δυνάμενον τὸ ἐν χτίσμασε τελοῦν, 
εἴπερ ἐν [ow λόγῳ τε καὶ μέτρῳ τῷ τεχθέντι τὸ sac 
(kv, συνθεούσης xav ἐχείνους εἰς ἕν τι τὸ χρῆμα, 


B χτίσεώς τε καὶ γεννήσεως ; "Ap οὖν οὐχὶ λῆρόν πὶ 


εἶναι ταυτὶ, xal τῶν ἄγαν αἰσχρῶν φαΐη τις i» 


αἰσχίω; 


B. Κομιδῇ μὲν οὖν. 

À. Εἰ δὲ δὴ xai σύνεδρος εἶναι λέγοιτο, xal ἔστιν 
ἀληθῶς ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, τῆς ἐν ἀληθείᾳ γεννήσεως 
οὐχ εἰσχομιζούσης αὐτῷ τὸ δεῖν πάντη τε καὶ πάντως 
τῇ τοῦ τεκόντος ἐναγλαΐζεσθαι φύσει, διὰ τῆς εἰσ- 
παν ὁμοιότητός τε χαὶ ἰσότητος, οὐχ ἀναφανδὸν ἤδη 
κως ἐροῦσι τὴν τῷ Ὑενεσιουργῷ πρέπουσάν τε καὶ 
ἐνυπάρχουσαν δόξαν, xal ἐπ᾽ αὐτὴν ἤδη άκειν τὴν 
«ὧν γεννητῶν φύσιν, xal ἀξίωμα ᾿τὸ δεαποτικὼὺν &v- 
ἤφθαι τὸ δοῦλον; Καὶ μὴν ὁ θεσπέσιος γράφει αῦ- 
λος " « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων" Υἱός poo εἶ 


C σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηχά σε; » 4$, « Κάθου ix δε- 


ξιῶν μον ; » ᾿Ανθότου γὰρ δεῖν ᾧήθη Θεὸς, τοὺς μὲν, 
εἰς τὸ παρεστάναι τε χαὶ λειτουργεῖν τὴν abudi; 
πρεπωδεστάτην ἀποχληρώσασθαι δόξαν " τὸν δὲ, τοῖς 
ἀνωτάτω καὶ τοῖς τῆς θεότητος ἐναδρύνεσθας θώχαις, 
χαὶ τὸν οὐδαμόθεν ἰσοφυᾶ, σύνεδρόν τε xal ὁμόθρονσν 
ἔχειν; Ῥοπή τις, ὡς ἔοιχεν, ὑποδραμοῦσα καὶ θέλη» 
σις τὴν τοῦ Πατρὶς ἑξουσίαν, τὸν μὲν ἐν Exalvot; 
ἐτίθει, τοὺς δὲ, ἐν οἷς εἰσι, χαίτοι μὴ κατεγνωσμέ- 
νους. Ἐπιψηφίζξεται γὰρ τοῦτο αὑτοῖς, τὸ ἀδιαδλήϊδως 
ἑστάναι, καὶ τὸ σώζειν δύνασθαι τὴν ἰδίαν ἀρχὴν, bm 
τε xaX χάτω διαθεῖν λειτουργοῦντας Θεῷ. Ἐδίχῃον 
οὖν, xatk τὸ εἰχὸς, ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, uh οὐχὶ sili 
ἴσων ἀξιοῦσθαι χαὶ αὐτοῖ; ἐφείς ; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὧδε Eg 
πόθεν ; μὴ γὰρ ἔρημοι φρενὸς τῆς ἀρίστης ἡμεῖς um" 






















δοῦν xa διιστῶν ἀμέτρως τοῦ ποιηθέντος τὸ γεννηθδε: 
Καὶ ὁ μὲν ἔστιν Υἱὸς, καὶ ὡς τοῦτο ὑπάρχων, ópéipe- 
νος" οἱ δὲ παρεστᾶσι, χεχλημένοι πρὸς τὸ εἶναι δὴ» 
μιουργικῶς. Ti τοίνυν ἀναχιρνᾶσι τὰ ἄμικες, sul 
συνδεῖν ἐπιχειροῦσιν εἰς ταυτότητα παραλόγως τὰ τῆς 
ἀλλήλων ὁμοφυῖας ἐξεστηχότα τοσοῦτον, ὅσον uii 
τῶν πραγμάτων fj φύσις αὐτομάρτυς οὖσα διαδυίνθενν 
&v ; ᾿Αλλ᾽, ὡς ἔοιχεν, ἱδρὼς ἐχείνοις καὶ axo, 24d 
τὶ που διειδέναι φιλεῖν ἐπείγεσθαι τἀληθὲς, ἐντρυ 
δὲ ὥσπερ δυσσεδῶς ἐναθύροντας πολυπλόχοις tüpcot 
λογίαις, χαὶ ἀχαλίνοις ἀθυροστομίαις. 

B. Διαψεύδῃ μὲν οὐδαμῶς * σπουδάξετα: γὰρ πὶ 


799 


DE 55. TIUNITATE DIALOGUS If. 


196 


» , - x [ x e ^54. *gi - 4 ΩΣ m . 
ἐκείνοις τῶν ἀναγχαίων οὐδέν. "Epsiv δ᾽ οὖν 0U0$* À cure est. Verumtameu hoc illos rogaturos puto . 


ἐχεῖνο ὑπολαμδάνω, πῶς ἂν τὸ ἁπλοῦν διαφόρους 
ἡμῖν ἐχτέχοι τὰς ἐνεργείας, χαὶ γεννήσοι μὲν ἕτε- 
ροίως ἣ ὡς ἂν ἐργάσαιτο τυχὸν, ἐργάσεται δὲ οὐχ 
οὕτως ἣ ὥσπερ ἂν τέχοι, χαὶ τὸν τῆς ἀπλότητος οὗ 
καταφθερεῖ λόγον; 

A. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστιν, ὡς ἐγᾧῷμαι, πάλιν Éxe- 
pov οὐδὲν, ἣ τὸ, χαλαμίνην μετὰ χεῖρας ῥάδδον ἑλεῖν, 
καθά φησίν ὃ προφήτης 'Hoatac. Τὸ γάρ τοι τοῖς 
οὕτω σαθροῖς καὶ εὐδιαχλάστοις ἐπιθαρσήσαντας λο- 
γισμοῖς, ἐν βεδαίῳ χεῖσθαι νομίζειν τοῦ φρονεῖν óp- 
φῶς, πῶς οὐ χαλαμίνην ταῖς ἰδίαις ψυχαῖς ὑποστή- 
σασθαι ῥάθδον ἀσυνέτως ἑλομένους ἀποφήνειεν ἄν - 
Ἐδανάτρεπτον γὰρ χομιδῇ τὸ σοφὸν εἶναι δοχοῦν 
καταθρήσεις πρόδλημα, δοχιμάσας O51, καὶ τοῖς οὗ- 


quo pacto id quod est simplex differeatea  operatio- 
ues edat, et. aliter quidem gignat quam operetur, 
neque tàmen operaturum sit aliter quam gignat, et 
simplicitatis ratienem non sit cerrupturum. 


A. Certe nihil aliud rursus istud est, ui reor, 
quam arusdineam virgam tnanu capere, ut αἷς pro» 
pheta Isaias**, Nam adeo cariosis ei fragilibus ra- 
tiunculis innitendo putare se recte doctrinz firmi- 
latem tenere, quid aliud est quam arundiaeum ba- 
culum suis animabus temere subjicere? Faeile enim 
everti posse jllam quantumvie& acutam propositio- 
nem videbis, si res hunc iu modum perpeudas, et 
exacto mentis oculo consideres. lanumerg enia) 


σιν ἑνιεὶς περιεργότατόν τε xal ἀχριδῇ «bv βασανί- B sunt rerum naturse, quarum aliz ad mutuum disei- 


ζοντα νοῦν. Μυρίαι μὲν γὰρ ὅσαι τῶν ὄντων αἱ φύσεις 
εἰσὶν, ὧν αἱ μὲν εἰς διαφορὰν ἀλλήλαις χαὶ διαμάχην 
ἤχιστα μὲν ἡγμέναι, πρὸς τοῦ χαλοῦντος εἰς γένεσιν 
τὰ οὖχ ὄντα πατὲ, διῳχισμένα: ὃὲ μᾶλλον εἰς ἰδιχὴν 
ἀποχλέρωσιν, καὶ ἑτέρως ἔχουσαν, ἣ al λοιπαΐ" ai 
&, οὐχὶ τοῦτο λαχοῦσαι μόνον, ἀλλὰ xal ἀλλήλας 
&vatpougat ταῖς συμπλοχαῖς, χαὶ ἀσύμθατον ἔχουσα: 
τὴν εἰς ταυτὸ συνδρομὴν " νόμος γὰρ αὐταῖς ὁ φύσεως 
ἀνακχαίει τὴν ἔχθραν.  Ap& σοι xas' ἴχνος τῶν stpn- 
μένων slow ὁ νοῦς; 

B. Οὐ x&v. 

À. Σύνες οὖν 5 φημι, φράσαιμι γὰρ ἂν óxvi aas. 
οὐδέν. Οὐχοῦν χέχληντα; πρὸς τὸ εἶναι τέχνῃ τε xat 
ἐνεργείᾳ Θεοῦ, ἄγγελός τε καὶ ἄνθρωπος, οὐρανὸς 
ὁμοίως xai γῆ, βοῦς τε xal ἵππος, ξύλον τε χαὶ λί- 
δος. Τούτων δὲ ἔχαστον ἐν ἰδίᾳ μὲν xat διῳκισμένῃ 

. νοδέται φύσει, χαὶ οὐχὶ πάντη τε xoi πάντως ἀπαρ- 
αλλάχτως ἐν ἅπασιν, fiv οἷς αἱ λοιπαί. Οὐ μὴν 
» ἐνανέίζως ἔχουσι πρὸς τὰς ἑτέρας. Χρῆμα γὰρ οὐχ 
ἀεύμδατον, οὔτε ἄλλως ἀμιγὲς, ἀνθρώπῳ μὲν ἄγγε- 

| δὲς, ἀγγέλῳ δὲ ἄνθρωπης" ἐναντίαι γὰρ οὐδαμῶς ἀλ- 
᾿ λήλαις αἱ φύσεις οὐρανοῦ δὲ ὕπαρξις, ἤγουν ὁ τῆς 
ὑκάρξεως λόγος, οὐ διαμαχεῖται τοῖς ἄλλοις. Οὐ γὰρ 
ἀκστήξει πρὸς ἔχθραν, γῆ μὲν οὐρανῷ, γῇ δὲ ἐχεῖνος, 
^ ἤγουν τῷ λίθῳ τὸ ξύλον, ἐπεί τοι τὸν τοῦ εἶναι λόγον, 
; Six ix τῶν ἀνθεστηχότων xoi εἰς ἐναντιότητα φύ- 
πως ἀποτετμημένων διεχληρώσατο. Πρὸς δὴ τούτοις 
ὅκασι, πεποιΐσθαί φαμεν ἐξ ἐνεργείας Θεοῦ, πῦρ τε 









. δδλλ' ἑνὸς ἄμφω ποιήματα, τοῦ ἁπλοῦ. Καὶ εἴπερ ἐστὶν 
bd ἐνεργείας ἔργα ταυτὶ, καίτοι πρὸς τοσαύτην 
δεστηχότα τὴν πρὸς ἄλληλα διαφορὰν, πῶς ἂν ἔτι τὸ 
τῆς ἐνεργείας πολυειδὲς τὴν ἁπλῆν οὐσίαν παραιρή- 
Quy, εὐσεόείας ἀφορμὴν τὴν τῆς ἀληθείας ἀναΐίρε- 
δι οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ὑπειληφότες ; ΓΑθρει δὲ, εἴ σοι δοχϑῖ, 
νὰ ἕτερόν τι πρὸς τούτοις, Εἰ γὰρ ἐπείπερ ἐστὶν 


! δοῦς ὁ Θεὸς, ἐνεργήσει μονοειδῶς, xa πρέπειν 
j οὖσι τοῦτο δὴ μάλιστα αὐτῷ, τί μὴ xal ἀπλῆν ἐν- 
3 Κὰ πιστεύουσι τὴν διάθεσιν αὐτῷ ; 
“τ: ἝΒ, πῶς λέγεις; 

Α, Οὐ γὰρ, ὦ βέλτιστε, καταμυσάττεται μὲν xai 
L 


*! [e2. xxxvi, O. 


dium ac pugnam formata non sunt ab eo qui res e 
nihilo ad esse traducit, verum ad peculiarein diver- 
samque ab aliis sortem distincke fuerunt : alim 
non hoc solum adepia suni, sed etiam congressu 
mulu se perimunt, nec in unum idenique concur- 
sum ferre queunt : natura quippe lex inter eas ini- 
micitiam accendit, Nunquid dietorui nientem asse- 


queris? 


B. Non. admodum. 

A. Cape igitur quod dicturus sum : pergam enim 
sedulo. lgitur producta sunt ar!é el opi(icio Dei an- 
gelus, homo, ecelum item ac terra, bos, equus, li- 
gnum et lapis. Illorum autem unuinquodque in pro- 
pria ei distincta intelligitur esse natura, nee usque- 
quaque idem est cum aliia naturis, nisi quoad sub- 
stantize rationem. Substantizx quippe substantiis noB 
sunt contrariz. Non enim adversatur aut conciliari 
nequit homini angelus, aut bomo angelo : naturse 
enin sibi invicem non sunt contrari; : sed: neque 
celi substantia, aut substantizx ratio, allis regugua- 
bit. Nulla quippe inimicitia sejungitur terra a calo, 
aut celum a terra, sive a lapide lignum, cuw exsi- 
stendi rationem ex repugnantibus et in contrarié- 
tatem naturz sectis non sint adepla. Ad liec, crea- 
tum esse dicimus virtute divina ignem urendi vi 
praeditum, et aquam cui est refrigerandi facultas : 


ὦ χαυστιχὸν, xal μὴν xai τὸ ὕδωρ διαψύχειν εἰδὸς, p) verum unius illa sunt ambo ejus qui simplex est 


opera. Quod si hzc simplicis virtutis sunt opera, 
licet tanto inter se dissidio sejuncta, quomodo do- 
mum operandi varietatem substantie simplici de- 
trahemus, veritatis eversionem materiam pietatis 
esse nescio quomodo persuasum nobis habentes? 
Quin et illud porro considera, si libet, Si enim cum 
Deus sit simplex, uniformiter operabitur, idque nia- 
xime ei conveuire dicent, qaidwi simplicem in co 
quoque affectionem esse credant? 


B. Quid tibi vis? 
À. Nunquid, obsecro, abomituatur ae ndet impwo- 


195 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


"00 


bos, et odio liabet impium, sanctis autem oblecta- A κατασχώπτει τοὺς πονηροὺς, xal χατεστυγη μένον 


tur, et laudem tribuit in virtute eonfirmatis? 


B. Quis enim inficias ire potest? 

ΔΑ. Àn non vero peccatorum punitionem irz* mo- 
tum esse fateberis, lenitatis autem fructum, hono- 
rem οἱ gratiam qua ín sanctos confertur? 


B. Fateor : íta enim res est. 

A. Igitur, cum dicant naturam divinam esse sim- 
plicem, ac proinde operandi varietatem ei detra- 
hant, simplicem quoque affectioném, nec variam in 
se habere putent. Igitur quos laudaverit, hos, opinor, 
vituperabit : et quos commendaverit, hos utique 
etiam culpabit. Et furoris quidem ac irx actus 
mansuetudinis fructus erit, et iram certe eam:!lem 
esse cum lenitate reputabimus. Addam his ego istud 
preterea. Deitati una ac simplex est natura. Eam 
autem esse dicimus, vitam, virtutem, sapientiam 
el gloriain, Et vita quidem vivit illud quod vivifica- 
tur, virtute vero corroboratur quod robur accipit, 
et sapientia sapiens redditur id cui sapientia indi- 
tur, et gloria glorificatur quod gloria indiget sive 
quod glorifieatur. Ai non vere loqui tibi videor? 

B. Sane quidem, 

A. Subsiantie vero simplicis quemodo fructus 
esse poterit multiplex operandi ratio, ut illi putant ? 
Multifariam autein operatur, licet simplex sit natura 
Deus. An igitur, Hermia, his absurdius quidquam 
esse fatebere? Nunquid enim multo melius est, et 
recte rationi utique videtur consentaneum, simpli- 
cem esse natura sua putare Deum, quo pacto vero 
se habea!, ac diversimode operetur, ei soli cogno- 
scendum relinquere, nec ultra curiosius inquirere? 
Deus enim, et res divine, mentem omuem et ora- 
tionem plane superant, 

AA3 8. Proclare. 

À. Nos ergo non inepte censebimus illam rerum 
omnium procreatricem naturam aridam certe non 
esse, nec fructu seu fetu convenienti ac proprio ca- 
rere illam, ad quam fecundz res conformatze sunt, 
et ob istud ipsum fecunda sunt. 

B. Melius utique, citra comparationem. Urgebunt 
porro, ut apparet, quomodo intelligatur Pater ge- 
nuisse. Num aliquid ei acciderit cujusmodi accidere 
solet gignentibus, divisio nimirum ac fluxus : aut 
qui fit ut causa causato ipso nou sit conceptu el 
reipsa antiquior? 


A. Difücillima res est, Ilermia, et propemodum 
inextricabilis, ac vel disertissimo cuique dictu inac- 
cessa, imo vero intellectu. Qux enim mentem su- 
peraut, mente comprehendi nequeunt, neque di- 
cendo explicare licet qua sunt oratione majora. 
Nam Patrem esse Deum, et ex. sua substantia vere 
gonuisse nobis Filium, fldes tradidit; Scriptura divi- 


(1) CEcol. lcgisse videtur àrouiivar, 


ποιεῖται τὸν ἀλιτήριον, ἐπιγάννυται δὲ τοῖς ὁσίοις, 
xai τὸ ἐπαινεῖσθαι πρέπειν τοῖς τὴν ἕξιν ἀγαθοῖς 
ἀπονέμει ; 

B. Πῶς γὰρ οὗ; 

Α. Συγχωρήσεις δὲ εἶναι, χίνημα μὲν εἰς ὀργᾶν, 
τὴν κατὰ τῶν πλημμελούντων χόλασιν, πραότητος 
δὲ χαρπὸν, ἧπερ ἂν γένοιτο τυχὸν εἰς ἁγίους τιμή τε 
xav χάρις; 

Β. Συγχωρῶ, καὶ γὰρ ὧδε ἔχει. 

A. Τοιγαροῦν, ἐπείτοι φασὶ τὴν θείαν ἀπλῆν εἶναι 
φύσιν, ἐξέστησάν τε διὰ τοῦτο αὐτῆς τὸ τῆς ἐνεργείας 
πολυειδὲς, ἀπλῶς ἔχειν οἰέσθωσαν, xal οὐ πολλὴν ἐν 
ἑαυτῇ τὴν διάθεσιν. Οὐχοῦν, οἷς ἂν ἐπαινῇ, τούτοις, 
οἶμαι, χαταμωμήσαιτο" xal οἷς ἂν ἀγάσαιτο, πάντως 

B που xaX χαταψέξειε. Καὶ τὸ μὲν θυμοῦ καὶ ὀργῆς ἐν- 
ἐργημα, πραότητος ἔσται χαρπὸς, εἶναι δὲ ταυτὸν 
χαταλογιούμεθά mou τῇ πραότητι τὴν ὀργήν. Προσ- 
θείτν δ᾽ àv ἔγωγε τοῖς εἰρημένοις καὶ τόδε" Giov; 
μὲν γὰρ θεότητε μία χαὶ ἀπλῆ. Φαμὲν δὲ αὑτὴν εἷ- 
ναι ζωέν τε xaX δύναμιν, xal cola, καὶ δόξαν. Καὶ 
ζωῇ μὲν ζῇ τὸ ζωοποιούμενον, δυνάμει δὲ δυναμοῦται 
τὸ δυναμούμενον, καὶ σορίᾳ σοφόῦται τὸ σοφούμενον, 
δόξῃ δὲ δοξάζεται τὸ δόξης ἐπιδεὲς, ficos τὸ δοξαφόμε- 
νον. Ἧ οὐχ ἀληθὲς ὅ φημι; . 

B. Καὶ μάλα. 

A. Οὐσίας δὲ τῆς ἁπλῆς πῶς ἂν τένοιτο χαρτὼς 
τὸ πολυειδὲς εἰς ἐνέργειαν, χατά γε τὸ ἐχεΐνοις εὖ 
ἔχειν ὑπειλημμένον, 'Evzpyet δὲ πολυτρόπως, xal- 
τοι τὴν φύσιν ἁπλοῦς ὧν ὁ 8:0,." Ap' οὖν, ὦ Ἔρμεία, 
δοίης ἂν εἶναί «t τῶν τοιούτων τὸ παραλογώτερον ; 
οὗ γὰρ ἄμεινον παραπολὺ, xal λογισμοῦ τοῦ χαϑ- 
fixovto; ὀρᾶται μεμεστωμένον, τὸ ἁπλοῦν μὲν εἶναι 
τὴν φύσιν οἴεσθαι τὸν Θεὸν, τὸ δὲ ὅπως ἔχει, χαὶ ἕν» 
ἐργεῖ διαφόρως, ἐξεπίστασθαι παραχωρεῖν αὐτῷ δὴ 
xal μόνῳ, πολυπραγμονεῖν δὲ οὐχ ἔτι ; Θεὸς γὰρ xal 
τὰ αὐτοῦ, πάντω; που xal ὑπὲρ νοῦν xal λόγον. 

B. Εὖ ἔφης. 

A. Διαχεισόμεθα τοίνυν οὐχ ἀσυνετοῦντες ἡμεῖς, 
ξηρὰν οὗ τί που xal ἄγονον τοῦ αὐτῇ πρέποντος, καὶ 
ἰδίου χαρποὺῦ τὴν τῶν ὅλων γενεσιουργὸν ánh 
μαι (1) φύσιν, πρὸ; ἣν δὴ πάντα τὰ χαρπογόνα μ᾽ 
μόρφωται, xal xaz' αὐτὸ δὴ τοῦτο χαρπογόνα. 

B. "Apstvoy δή rou xal ἀσυγχρίτως ^ προσᾶδεν 
πἔσουσι 6i, χατὰ «b εἰχὸς εἰπεῖν, πῶς ἂν νοοῖτ T9 
γεννηχὼς ὁ Πατήρ. Εἶτά τι μὴ πεπονθὼς τῶν 8 
παρέπεσθαι τοῖς γεγεννηχόσι φιλεῖ, μερισμὸν δῇ 
λέγω xal ἀποῤῥοήν' f| πῶς ἂν εἴη τοῦ αἰτιατῶ 
πάντη t2 xal πάντως οὐχ ἐν πρεσδυτέρχ νοΐσει πὶ 
xaX θέσει, τὸ αἴτιον αὐτοῦ ; 

A. Παγχάλεπον, ὦ Ἑρμεία, xd δυσϑδιεξίτη!ν 
χομιδῇ τὸ χρῆμά ἐστι, καὶ τοῖς ὅτι μάλιστα χαν' 
εγλωττισμένοις ἀστιδὲς εἰπεῖν, μᾶλλον δὲ xai αὐτὸ 
τὸ συνιέναι μᾶλλον. Νῷ τε γὰρ δὴ τὰ ὑπὲρ νοῦν οἱ 
ἁλώσιμα, λόγῳ τε τὰ ὑπὲρ λόγον διατρανοῦν eli 
ἔνεστιν. "Ux: μὲν γὰρ Πατὴρ ὁ Θεὸς, καὶ γεγέννηχα 
ἀληθῶς ἐξ ἰδίας ἡμῖν οὐσίας τὸν Υἱδν, παραξέδωχεν 








151 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 


1.8 


ἢ πίστις, χατεσφράγισε δὲ χαὶ ἀληθὲς ὃν ἀπέφηνεν, A nitus data obslgnavit, ac verum esse docuit, Patrem 


ἢ θεόπνευστος Γραφὴ, Πατέρα xoi γέννησιν ὀνομά- 
ζουσα πανταχῇ. Οἶμαι δὲ δεῖν οὐχ ἔτι τὸ πίστει πα- 
ραδεχθὲν θρασυτέραις ὥσπερ ἐχδασανίζειν ἐρεύναις. 
Πίστις γὰρ οὐχέτι τὸ ζητούμενον. "Ὄνπερ γὰρ τρόπον 
« Ἐλπὶς βλεπομένη οὐχ ἔστι ὃ γὰρ βλέπει τις, τί 
καὶ ὑπομένει;» χατὰ τὴν τοῦ σοφωτάτου Παύλου 
φωνὴν, οὕτω δὴ πίστις ἐρευνωμένη, καὶ οὐχ ἔχουσα 
τὸ ἀξζήτητου, πίστις οὐχ ἂν εἴη, χατὰ τὸν ἴσον ἐλπίδι 
λόγον. Τὸ γάρτοι πίστει τετιμημένον, Basávou πάντως 
ἐλεύϑερον. Χρῆναι δὴ οὖν ἔγωγέ φημι, καθάπερ ἀμέ- 
λει τὸν προσιόντα Θεῷ, πιστεύειν μὲν ὅτι ἔστι, ζητεῖν 
δὲ οὐχέτι" οὕτω διαχεῖσθαι χαὶ φρονεῖν, ὅτι χαὶ Πα- 
thp ὁ Θεὸς, καὶ γεγέννηχε, τὸ δὲ ἀνορύττειν ὅπως, 
ὡς ἀνέφιχτον ἐᾷν. Καταμειδιάσειν γὰρ οἷμαι παντε- 


Mog οὐδένα τῶν, ὅτι προσῆχε τοῖς ἄγαν ὑπερχειμέ- Β 


vett χαρίζεσθαι τὸ νιχᾷν, σωφρόνως διεσχεμμένων. 
Nos δὲ δὴ παντὸς ἀμείνων ὁ τῆς θείας γεννήσεως 
voots' ἂν τρόπος. Ἔστι γοῦν διαπυθέσθαι σαφῶς τοῦ 
Θεοῦ καὶ Πατρὸς, πρὸς τὸν ἐξ αὐτοῦ χατὰ φύσιν ἐχ- 
πεφηνότα, διαδοῶντος λόγον᾽ « Ἐχ γαστρὸς πρὸ 
ἑωσφόρου ἐγέννησά σε. » Τὸ μὲν γὰρ οἱονεὶ τῆς ὠδῖ- 
νος γνήσιον, xal τὸ ἐξ αὐτῆς ἡμῖν τῆς οὐσίας τοῦ 
Πατρὸς ἐχτετέχϑαι τὸν Υἱὸν, παραδείξειεν ἂν εὖ μάλα 
*b « ix γαστρὸς,» ὡς ἐχ παραδείγματος τοῦ xa" 
ἡμᾶς χρειωδέστατα παραληφθέν. Τὸ δέ γε « πρὸ 
ἑωσφόρου » τὴν ἀπότεξιν εἰπεῖν, σημαίνει τάχα που, 
τὸ ἐν ἀφανείᾳ χαὶ ἀχαταληψίᾳ, καὶ χαθάπερ ἐν σχότῳ 
βαθεῖ τὸν τῆς γεννήσεωιυς χαταχεχλεῖσθαι τρόπον. 
"Ewcgópou μὲν γὰρ ἐξ ἑῴων ἄρτι τερμάτων λαμπροῦ 
πρὸς τὸ ἄνω διαπηδήσαντος, αὐγαὶ χατασχίδνανται 
οὖν αἰθέρα λεπταὶ, καὶ φῶς ἀραιόν τε χαὶ ἀδρανὲς, 
) ὅτι τῆς ἡλίου μαρμαρυγῆς συναναθρώσχει προάγγε- 
λον, ἀφηθήσαντο; ἤδη τοῦ τῆς νυχτὸς σχότους. 

Ὀρθέντος δὲ οὕπω xat' οὐρανὸν, ἐν ἀχμαῖς ἔτι χεί- 

eat τὰ νυχτὸς, ὅ τε χαὶ παχὺς τῶν ὀμμάτων χατα- 
χεῖται σχότος, xal ἐν ἴσῳ τοῖς τὰς ὄψεις λελωδημέ- 
 πορῖς, χαὶ οὗ τοῦ πάθους ἀπείρατοι. Ἐπεὶ, λέγοις ἂν 
. ἣμῖν αὐτὸς, τί τὸ θαῦμα τὸ θεοπρεπὲς ἐν τῷ γεγεν- 
Tela: τὸν Υἱὸν, εἰ χαὶ νοοῖτο πρὸ ἑωσφόρου ; 

B. Οὐχ ἀθαύμαστον, ὦ τᾶν, τὸ τῆς γεννήσεως 
ἡῆμα. Τὸ γὰρ ἀρχαῖον αὐτῆς xal πρεαδύτατον 
ἐναμάϑοι τις ἂν, διὰ τοῦ νοεῖσθαι πρὸ ἑωσφόρου. 

ἃ. Εἴτα πῶς οὐχ ἄμεινον, πρὸ ἡλίου χαὶ σελήνης, 


Ἱὰρ ἄστρων τε καὶ ἑωστόρου ταυτί. Μᾶλλον δὲ «ax 
*b κρὸ γῆς τε χαὶ οὐρανοῦ, xal ἀπάτης ἀπαξαπλῶς 
ἜΘ τῆ; χτίσεως εἶναι λέγεσθαι τὸν Yiby, οἱηθείην ἂν 
4 ἔγωγε, σμικρόν τὸ xa εὐτελές" ἐξ ἀνάρχου γὰρ 
ἣν πέφηνε Πατρὸς, ἄφραατόν τε xal ἀπερινόητον παν- 
οἱ τελῶς τὸν τῆς γεννήσεως ἔχει τρόπον. Τοιγάρτοι xal 
- 
5 





αὐτὸς ἡμῖν ὁ διαδήητος Ἡσαῖας " « Τὴν γενεὰν αὑτοῦ 
τίς διηγήσεται; φησὶν, ὅτι αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ 
, αὑτοῦ * » γενεὰν, οἶμαί που, τὴν γένντ σιν, ζωὴν 
€, «ἣν ὕπαρξιν εὖ μάλα δ'αχαλῶν, ἂν xaX ἀπὸ πάσης 
peso: τῆ: γῆς, ἤγουν ἀναχουφίζεσθαί τε xal 
φέρειν ἅπαντα υοῦν τῶν ἐπὶ τῆ: γῆς, χαὶ ἄνω 






** Roin, vii, 98. ** Hebr. xi, 6. *! Psal, Cix, 4. 


. Miley δὲ οὐρανοῦ τε xai γῆς εἰπεῖν; Πρεσδύτερα p 


et generationem ubique nominando. Existimo autem 
id quod fide susceptum est, non ulterius audaciori 
inquisitione serutandum esse. Nam quod quzritur, 
fides jam nou est amplius. Quemadmodum enim 
« Spes non ést spes, si. cernatur : quod enim quis 
cernit, cur *peret*? ? » juxta sapientissimi Pauli 
vocem : ita fides profecto qua inquiritur, et qua 
extra disquisit:onem posita non est, fides non erit, 
non secus ac de spe dictum est. Etenim quod (Ide 
wslimatur, probatione utique non indiget. Itaque, 
sicuti accedentem. ad Deum credere oportet quod 
sit **^, non ultra inquirere : ita sentiendum et exi- 
stimandum est, cum Patrem esse Deum, tuin. ge- 
nuisse : quomodo autem, eruere, ceu incomprelien- 
sibile, relinquendum. Nec enim ullum prorsus fore 
arbitror qui derideat cos qui rebus ultra mentem 
nostram positis cedendum esse bene sapienterque 
statuerunt. Oinni autem. mente. superior ceusebitue 
diving generationis modus. Audire ergo licet clare 
Deum ac Patrem ad Veibum quod ex ipso secundum 
naturam prodiit, clamantem : « Ex utero ante luci- 
ferum genui 165.» Partum enim genuinum ac verum 
esse, el Filium ex ipsa Patris substantia. genitum 
esse recte utique nobis demonstraverit illud, «ex 
utero, » utilissime desumpta veluta nobis similitudine. 
Quod autem « ante luciferum » genitum AAA dicit, 
forsan ostendit illum generationis modum in ohscu- 
ritate et Incomprehensibilitate, ac velut in profundis 
tenebris clausum fuisse. Lucifero enim ex orientis 
finibus emicante, tenues in zthera fulgores spar- 
guntur, et rara lux et imbecilla, splendoris solis 
prenuntia simul exsilit, senescentibus jam noctis 
tenebris. Quandiu autem in coelo non spporucrit, 
nox interim urget, ac depsa caligo oculis offunditur, 
ciecorum juxta ac eorum quibus acies 6st incolumis. 
C:»terum, dic tu, quaeso, quidnam divini et admi- 
rabilis sit in eo quod Filius est genitus, licet Intel- 
ligatur ante luciferum genitus. 


B. Non caret miraculo, amice, ipsa generatlo. 
Vetnstatem enim illius et antiquitatem quivis perei- 
piet ex eo quod intelligatur ante luciferum. 

A. At nunquid satius esset dicere ante solem et 
lunam genitum esse Filium, imo aute coelum ac ter- 
ram? Antiquiora enim astris ac Incifero sunt Ista. 
]ino vero censuerim ego parvum et exiguum illud 
esse, Filium diei terra et codo, et omni plane crea- 
tura priorem : ex Patre enim prodiit qui principio 
caret, et. ineffabilem prorsus et. non intelligibilem 
generationis habet modum. Idcirco ipse nobis quo- 
que celeberrimus 1saias : « Generationem ejus 
quis enarrabit? inquit, quia tollitur de terra. vita 
ejus ** : » generationem, opinor, nativitatem, vitam 
vero naturam utique appellans, quam οἱ de omni 
terra tolli, vcl evelii, et omnium inortalium imentein 
excedere, cogitationesque nostras transcendere, et 


** [sa. Lir, 8. 


159 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


160 


investigabilem ac inaccessam esse bumang medio- ἃ που χεῖσθαι τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς ἐννοιῶν, ἀστιδῆ Ob xal 


critati verissime dixisse mihi videtur. Quod autem 
omni tempore superior sit, et istiusmodi priocipio 
non minus prior videatur quam Pater, alius quidam 
sanctorum prophetarum nobis persuadebit clamans : 
« Et tu, Bethlehem, domus Ephratha, nequaquam mi- 
Bima es, uL sis in millibus Juda. Ex te enim mibi 
egredietur ut sit in principem in Israel, et egressus. 
ejus ab initio. ex diebus szculi **, » ex Patre naturam 
ceu quemdam proprium ac peculiarem egressum 
exstitisse dicens, secundum quam a principio, quo 
nibil est ulterius, omnino cum Genitore suo subsi- 
stentem intelligimus, non citra generationem, sed 
per generationem. Quantum ergo risum excitaturos 
eos putas, qui humanis et crassis 4/45 cogitationibus 
res adeo sublimes assequi se posse nescio quomodo 
sibi persuasum habent? Quomodo enim agnoveris 
qua ratione Deus genuerit, nisi prius didiceris eum 
ulique secundum naturam esse? 


B. At istud fleri non potest : posuit enim tenebras. 


latibulum suum, ut scriptum est **, et in circuitu. 


qus tabernaculum ejus, obscuritatem, ut reor, seu 
potíus invisibilitatem et incomprebensibilitatem no- 
mine tenebrorum et taberpaculi significans, quod 
Ille quodammodo. subiens qui omnia implet, ipse a 
seipso, e$ a suo genimine solo. cognoscitur. Dixit 
enim : « Nemo novit Filium nisi Pater; neque Pa- 
wem quis nevit, nisi Filius, et cui voluerit Filius 
rexelare **, ; 

ἃ. Bene habei: macie esio demum istiusmedi 
oratione. Proinde si curiosius indaget aliquis, et 
audacter scrutetur qua mente comprehendi ne- 
queunt, nec verborum vi explicari, talem non qui- 
dem discendi cupidum esse dicemus, sed vanis po- 
tius ae superfluis innatare laboribus. Quin et de 
istiusmodi homine, nec abs re dicetur : « Qui niti- 
tur mendaciis, hie pascet ventos, et ipse sectabitur 
aves volantes**, » Reliquit enim vigs vines sus, ot 
erravit per semitas agri sui, graditur vero per soli- 
tudinem aquis vacuam, et terram in siticulosis 
locis positam, et manibns sterilitatem  cosgre- 
gat. Rebus enim utilibus et veritate plenis quo- 
dammodo valere jussis, mendacium stultissime co- 


ἀνέμδατον τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, ἀληθέατα- 
τά μοι φάναι δοχεῖ. Ὅτι δὲ xa) χρόνου παντὸς ἐπ- 
ἐχεινα, καὶ ἀρχῆς ἀμείνων τῆς τοιᾶσδε πέφηνεν ὁ 
Υἱὸς, οὐ μεῖον f] ὁ Πατὴρ, ἕτερός τις ἡμᾶς τῶν ἁγίων 
προφητῶν ἀναπείσευ βοῶν" « Καὶ σὺ, Βηθλεὲμ, οἶκος 
τοῦ Ἐφραθᾶ, μὴ ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν 
Ἰούδα. Ἐχ σοῦ γάρ μοι ἐξελεύσεται, τοῦ εἶναι εἰς 
ἄρχοντα ἐν τῷ "Iopahà, καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπαρχῆς 
ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος,» τὴν Ex Πατρὸς ὕπαρξιν, ἰδι- 
χὴν ἔξοδον ὥσπερ τινὰ γεγενῆσθαι λέγων, καθ᾽ fjv 
ἀπ' ἀρχῆς, ἧς οὐδὲν ὀπέχεινα, καντελῶς τῷ ἰδίῳ 
γεννήτορι συνυφεστῶτα νοοῦμεν, οὐχ ἀγεννήτως, 
ἀλλὰ γεννητῶς. Πόσον. οὖν οἴει δεῖν γέλωτα ὄφλειν. 
αὐτοὺς, ἀνθρωπίνοις διασχέμμασι χαὶ πεποσωμέναις 
ἐννοίαις ἐφιχνεῖσθαι δύνασθαι τῶν οὕτως ὑπερχειμέ- 
νων οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ὑπειληφότας; Τίνα γὰρ ἄν τις 
εἰδείη τρόπον, τὸ, ὅπως ἂν τέχοι Θεὸς, μὴ οὐχὶ δὰ 
πρότερον ἐχμεμαθηχὼς, ὃ τί ποτε ἄρα xavà φύσιν 
&aslv ; 

B. ᾿Αλλ᾽ ἔστι τοῦτο ἀμήχανον" ἔθετο γὰρ σκότος 
ἀποχρυφὴν αὐτοῦ, καθὰ γέγραπται, καὶ κύχλῳ αὐτοῦ 
ἡ αχηνὴ αὐτοῦ, τὸ, οἶμαι, δυσχάτοπτον, μᾶλλον δὲ 
ἄποπτόν τε xal ἀχατάληπτον xai σχότος εἰπὼν, xal 
σχηνὴν ὀνομάσας, ὑφ᾽ ἣν τρόπον τινὰ καὶ εἰσδὺς, ὁ 
πάντα, πληρῶν, αὐτός τε ὑφ᾽ ἑαυτοῦ καὶ ὑπὸ μόνου 
γινώσχεται τοῦ ἰδίου γεννήματος. Ἔφη γὰρ, ὅτι « Οὐ» 
δεὶς ἐπιγινώσχει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Βατὴρ,. 
οὐδὲ τὰν Πατέρα τις ἐπιγινώσχει τίς ἐστιν, el μὴ à 
Υἱὸς, xay ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποχαλύψῃ. » 

A. EO λέγεις, καὶ σὲ δὴ μάλιστα νυνὶ τῶν τοιούτων 
ἄγαμαι λόγων. Οὐχοῦν, εἰ περιεργάζοιτό «ις, xal. 
Διψοχινδύνως ἰχνηλατοίη τὰ νῷ μὲν οὐχ ἐφικπτὰ, ἃ» 
νάμει δὲ λόγων οὐ χαταθλούμενα, τὸν τοιοῦτον Eppu- 
μεν, ἥχιστα μὲν ὡς εἴη φιλομαθὴς, εἰχαίοις δὲ μδλ» 
λον. xaX περιττοῖς ἐπινήχοι πόνοις, Εἰρήσεται δὲ spl 
Ye τοῦ τοιούτου παντὸς, καὶ οὐχ ἀπὸ cxomeu* ε Ὃς 
ἐρείδεται ἐπὶ ψεύδεσιν, οὗτος ποιμανεῖ ἀνέμους, ὁ.δ᾽ 
αὐτὸς διώξεται ὄρνεα πετόμενα.» ᾿Απέλιπε γὰρ ὁδοὺς 
τοῦ ἑαυτοῦ ἀμπελῶνος, τοὺς δὲ ἄξονας τοῦ ἰδίου 
γεωργίου, πεπλάνηται, διαπορεύεται δὲ δι᾽ ἐρήμου 
ἀνύδρον, καὶ γῆν διατεταγμένην ἐν διψώδεσι, συνάγει 
δὲ χεροὶν ἀχαρπίαν. Ἐῤῥῶσθαι γὰρ ὥσπερ τοῖς ἂν- 
αγκαίοις εἰς ὄνησιν, χαὶ τοῖς ἀληθείας μεμεστωμέ- 


Junt, οἱ qnod fructu pietatis caret, tanquam utile ἢ νοις, ἀνοητότατα φράζοντες, περιέπουσι τὸ ψεῦδος, 


amplectuntur ? «oque arrogantia mens illorum pro- 
greditur, ut illud demum forsan crimea ac probrum 
esse putent quod sibi non sit cognita natura divina, 
sed soli Deo reservatum id esse fateri cogantur, 
quamvis divinitus imspirata Scriptura clamet vias 
divinas esse edmodum inexplicabiles, boc est, siu- 
gularam creaturarum regimen et administrationem. 
Canit enim alieubi David, et emodulatur, dicens : 
«In. mari vias tus, et semitaà tu: in aquis multis, 
ei vestigia tu3 non cognoscentur*', » Navis enim 
* secundis ventis impulse οἱ in altum ovectse non 
apparet vestigium. Nam cum aratri instar maris 


* Micl. v, 2. "* Psal. xvii, 12, 


* Mattb. xi, 26. ** Prev. x, 4. 


καὶ τὸ χαρπὸν εὐσεδείας οὐχ ἔχον, ὡς ἀναγκαῖον slo- 
δέχονται, ἀναθρώσχει δὲ δὴ πρὸς τοῦτο αὐτοῖς ἀλα»- 
ζονεία; ὁ νοῦς, ὡς τάχα πον xal ἡγεῖσθαι λοιπὸν Exl- 
χλημα xai γραφὴν, τὸ, ὅπως ἂν ἔχοι φύσεως, μὴ 
αὐτῷ διειδέναι χαὶ μόνῳ παραχωρεῖν τῷ Θεῷ, καΐτοι 
τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἀνεχφράστους εἶναι βοώσης 
xai λίαν θείας ὁδοὺς, τουτέστι, τὴν ἐφ᾽ ἐχάστῳ τῶν 
γεγονότων διεξαγωγὴν ὥσπερ τινὰ xaX οἰχονομίαν. 


. ᾿Αναμελῳδεῖ γάρ που xal ἀναμέλπει, λέγων ὁ θεῖος 


Aa6i5 * ε ἕν τῇ θαλάσσῃ αἱ ὁδοί σου, xal αἱ τρίθοι 
cou ἐν ὕδασι πολλοῖς, καὶ τὰ ἴχνη σου οὗ γνωσθήφον- 
ται. » λχάδος μὲν γὰρ, τοῖς ἐξ οὐρίας πνεύμασιν εὖ 


*' Pial. Lxx vs, “Ὁ, 


161 


DE S&. TRINITATE DIALOGUS Il. 


102 


μάλα συνωθουμένης, xal el; τὸ βαθὺ δὴ τουτὶ διατ’ A dorso propemodum sulcas imprimat, mira celeritate 


τούσης πέλαγος, ἀσυμφανὲς τὸ ἔχνος ἐστίν. ᾿Αρότρου 


per medios fluctus fertur, qui mutue 4/56 coucursa 


γὰρ δίχην ἐπιχαράττουσα μόλις τῆς θαλάττης τὸν — pemmiscent statim id quod divisum apparet. Áu Bon 


νῶτον, ὑπόπτερος τρόπον τινὰ διὰ μέσων ἴεται τῶν 


ita res 6813 


κυμάτων, ἃ xal ταῖς εἰς ἄλληλα συνδρομαῖς ἀναχιρνᾶσιν εὐθὺς τὸ διατετμῆσθαι δοχοῦν. Ἢ οὐχ. ὧδε ἔχει ; 


B. Κομιδῇ μὲν οὖν. Σχόπει δὲ, ὕπως ἂν ἡμῖν ἡ 
γέννησις δίχα πάθους ἔσται χαὶ ἀποῤῥοῆς, xai εἴπερ 
ἐνδέχεται μὴ προὔφεστάναι λέγειν τοῦ αἰτιατοῦ τὸ 
αἴτιον αὐτοῦ. 

A. Οὐ προὔφεστήξει ποθὲν, πολλοῦ χε καὶ δεῖ ἀλλ᾽ 
οὐδ᾽ ἂν τῷ τόχῳ συμπαρομαρτήσαι ποτὲ τομή τε xal 
πάθος, εἰ ἐπὶ Θεοῦ τὸ χρῆμα νοοῖνο, ἐφ᾽ οὗ xai τὸ 
δύνασθαι καθεῖν, xaX τὸ δεῖν ἐν χρόνῳ. τίχτεσθαι τὸ 
γεννώμενον, ἀσθενεῖ. Σωμάτων μὲν γὰρ. πέρι λόγος 
ἦν εἴπερ τις εἰς τὸ παρὸν, οἷς ἂν ἁρμόσαι χαὶ τὸ 
παθεῖν, ἀμετρήτως ἐχούσης τῆς φύσεως εἰς ἀποῤῥοὴν, 
καὶ μὴν καὶ ἀραρότως ἀκολουθοῦν τῷ χρόνῳ περι» 
ορίζεσθαι, καὶ τὴν τῆς γεννήσεως ἀρχὴν οὐχ ἄναρχον 
ἔχειν, φαίην δ᾽ ἂν εἰχότως, ὡς οὐχ ἂν ἐξοίχοιτο τυχὸν 
τοῦ πιθανῶς ἔχειν τὰ τῆς ὑποψίας αὐτοῖς. Ἐμνειδὴ δὲ 
περὶ φύσεως ἡμῖν ὁ λόγος τῆς ἀνωτάτω παντὸς ἁπτοῦ 
τε ἅμα χαὶ ὁρατοῦ σώματος, f] χαὶ αὐτῶν αἰώνων. ἐστὶ 
τεχνῖτις, xal χρόνου παντὸς τὸ πρεσδύτανον " πῶς 
οὐχ ἀπόπληχτον παντελῶς τὸ γοῦν οἴεσθαἑ τι παθεῖν 
γεννῶσαν αὐτὴν, χαὶ τὴν ἐν χρόνῳ γένεσιν ἔχειν τὸ 
ἐξ αὑτῆς ὡς ἴδιόν τε χαὶ ἐνυπάρχον αὐτῇ; Αἴτιον δὲ 
καὶ αἰτιατὸν, οὐδὲ ὀνομάσαι θέμις, πρέποι δ' ἂν μᾶλ- 
λον ἐπὶ Θεοῦ, Πατέρα τε εἰπεῖν, χαὶ γεννηθέντα 
Υἱόν. 

B. ᾿Αλλ᾽ ἴσθι τοι χαὶ ἐφιέντας τυχὸν, ὧδε μὲν τοῦτο 
ἔχειν, εἰ δοχεῖ " ἐρεῖν δ' οὖν ὅμως πῶς ἂν γεννήσειεν 
ὁ Πατὴρ ἐξ ἑαυτοῦ χαθ᾽ ἡμᾶς, xal οὐχ ἄν cv προ- 
γοοῖτο διαχοπὴν ὑπομείνας xal ἀποῤῥοὴν, τὴν εἰς 
ἕτερόν τι παρ᾽ αὐτὸν, εἴπορ ἐστὶν ἀληθῶς ἐξ αὐτοῦ 
xax οὐσίαν ἰδιοσυστάτως ὁ Υἱάς ; Πῶς δὲ οὐχὶ τὸ 
γεννῶν, πάντη τε xal πάντως, τοῦ γεγεννημένου 
προὐυφεστήξει xal προεπινοηθήσεται ; 

À. «'O μωρὸς ἱμυρὰ λαλήσει, xaX ἡ χαρδία αὐτοῦ 
μάταια νοήσει, » χατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν. Οἷς 
γὰρ ἦν εἰχὸς οὐ μετρίως ἑἐπερυθριάσειαν, εἴπερ τι 
μετῆν εὐδουλίας αὐτοῖς, τούτοις οὐχ οἵδ᾽ ὅπως ἀσυν- 
ἑτως ἐπισεμνύνονται, τομὰς xal ἀποῤῥοὴν, xal τὸ 
ἐν χρόνῳ δεῖν ἀπατεχεῖν, ἐπ᾽ αὐτῆς ἡμῖν τῆς θείας 
διοριζόμενοι φύσεως. Εἶτα πῶς οὐχ ἄμεινον ἐννοεῖν, 
ὅτι μήτε ἐν χρόνῳ, μήτε χατὰ σῶμα τὴν γέννησιν f$ 
νοεῖν, ἣ φράζειν ἄξιον; Οὐδὲ γὰρ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν, 
ὡς ἐν χρόνῳ γέγονε Πατὴρ ὁ Θεὸς, ἀλλ᾽ ἣν ἀχρόνως 
τε χαὶ ἀνάρχως τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, συνυφεστηχότος αὑτῷ 
δηλονότι, τοῦ δι᾽ ὅν ἐστι Πατήρ. Ἐξέλαμψε γὰρ τρόπῳ 
τε τῷ ὑπὲρ νοῦν, χαὶ ὡς οὐχ ἄν τις φράσαι, τῆς τοῦ 
Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς, οὐ χατὰ μεριαμὸν ἣ διαίρεσιν 
τοῦ γεγεννηχότος, τὴν ἰδίαν ὕπαρξιν ὡς ἑτέραν ἔχων, 
ἀλλ᾽ ὑπάρχων μὲν ἰδιοσυστάτως, γεννηθεὶς δὲ οὕτως, 
ὡς ἂν ἀποτέχοι τὸ ἀσώματον, ὃ τομῆς τέ ἐστι χαὶ 
μερισμοῦ παντελῶς ἀπείρατον. El γὰρ ὅλως τομῆς τε 
καὶ μερισμοῦ, καὶ ὧν ἐχεῖνοί φασιν ἡ θεία φύσις ἀν- 
ἐχεται, νοείσθω χαὶ σῶμα" εἰ δὲ τοῦτο, xal ἐν τόπῳ 


84 1.Δ. ΧΧΧΙΙ, 6. 


B. lta prorsus. Vide porro quomodo generatio af- 
fectu et fluxione caritura sit, et num dici possit 
Causam non prius exsistere quam equsalum. 


A. Non przxexsistet sane, multum abest : sed 
heque Rativitatem sequetur ulla divisio e& affectio, 
&i de Deo res intelligatur, in quem passio cadere 
nequit, vel temporalis generatio. Si enim de cor- 
peribus imprxmsenierum werba faceremus, quibus 


Β etiam pati congruit, natura Ruxum appetente, 


adeoque eongentaneum esL tempore eircumsceribi, et 
generalionis principium habere non zsetemum : non 
iamerito- dicerem absurda forsan. non esse quse ilii 
existimant. Cum autem'de natura sermo nobis sif, 
qus longe excedit emme corpus quod palpari aut 
cerni potest, qua» cum ipsorum seculorum est con- 
ditrix, tum omni tempore longe est antiquior : qui 
nom stupidum erit prorsos vel exietimare ipsam 
gigneudo aliquid passam esse, et temporariam nati- 
vitatem babere id quod ex es prodiit tanquam pro- 
prium et in ea exsistens ἴ At eaucam et eausatum in 
ea nominare nefas quidem est : sed decet de Deo 
Patrem dicere et genitum Filium. 


B. Atqui scias, illos ita rem eese forsan conces- 
suros si. velie : verumtamen percontaturos quossodo 
Pater ex seipao genuerit nostro more, neque tamen 
ulla ei. divisie et defluxus in aliud quiddam a se di- 
wessum aceidisse videstur, siquidem est ex ipso re» 
vera secundum substantiam, iu propria bypostesi 
Füius? Quomodo vero genitor nog omnino prius 
exsistet ac intelligeur quam genitum? 

À. « Fatuus τ loquetur, e& cor ejus vana ce- 
gitab "5, » juxta prophete dictum. Quas enim ob 
res illos erubescere paxime oporteat, si quid sane 
mentis haberent, his neseio qua weeordia glorisntgr, 
divisiopes, et fluxugs, et temporariam generationem 
in ipsa atra divina statuentes. Jam nunquid satus 


D fuerit cogitare, iadignum esse aut temporariam, aus 


corpoream generaionem in Deo intelligi, aut dici? 
Neque enim dicere poterunt in tempore exstitisse 
Patrem Deum, sed exira omnem temporis measu- 
ram ac sine principio hoc quod est fmisse, coex- 
sistente ipsi eo propter quem est Pater. Kílulsit 
enim modo ipcomprebensibili et 8.4.7 quod one- 
tione nemo. polest assequi, ex Palris substantia Fi - 
lius, non per sectionem aut divisionem Genitori, 
suam exsistentiam diversam et aliam habene, sed 
in propria exsistens hypoatasi, ootus autem eo modo 
Quo. res incorporea giguit, quse secWone ac divi- 
sione prorsus caret, Si enim sectionem ac divisio- 
nem et quacunque illi pradicaut patura divina pa- 


“05 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


161 


titur, corpus quoque esse censebitur : sí corpus, in A πάντως ou, xal ἐν μεγέθε:, xal ποσῷ. Καὶ ἐπειδὴ 


loeo utique erit, οἱ magnitudine ^ac quantitate. Si 
quantitate praedita, cireumscriptionem non vitabit. 
Hac sequitur aliorum argumentorum agmen corpo- 
rum ei proprietates attribuens, et rationum absur- 
ditas intolerabilis. 

B. Ipse quoque assentior. 

A. Non enim, o charum caput, istud etiam dicere 
verebor unquam. 

B. Quidnam? 

Α. Quippe si corporum moribus ac legibus etiam 
obnoxia Dei ac Patris natura, gignet quidem, neque 
id citra passionem, sed divisionem perferet, erit 
utique id quod gignetur in aliquo suo sit ac loco, 
maxime cuin ex quantitate genitoris prodierit : sic 

enim res corpore: gignuntur. Si ergo implere cuncta 

Deum ac Patrem existimant, ubinam demum con- 
sistet iis qui ex illo procedit, et quem sibi locum 
inveniet ? 

B. Recte monuisti inde maximam impiorum ra- 
tiocinationum vim erupturam. Repudiandum est 
igitur ipsum generationis negotium, nec de Deo vere 
dici censendum est, inquiunt. Sic enim ratiocina- 
tionum ahsurditas una peribit. 

À. Atqui nihil aliud istud est quam accuratam 
fidei rationem calce repellere. Quomodo enim iden- 
titatem in Trinitate natura divina et ineffabilis ha- 
bitura demum est, si verum illum generationis mo- 
dum tollemus?  Argutiz suot isthzec, opinor, et 
inepta vecordie Judaica temeritas, Similes ergo nos 
eis quoque erimus, qui unum quidem opinantur esse 
rerum omnium auctorem ac parentem Deuirn, neque 
tamen Dominum nostrum Jesum Christum adait- 
tunt. Quid vetat porro quomiaus eum quoque lapi- 
dibus petamus, Judxorum instar exprobrautes : 
« De bono opere non lapidamus te, sed de blasphe- 
mia, quía tu homo cum sis, facis teipsum Deum ** ? 
Bi enim verum generationis modum impie sustu- 
lerint, nemo sane, ut reor, eo levitatis venerit ut 
Filium natura Deum esse putet, sed sicuti nos id 
appellationis solum indeptum et ascititium revera 
éivinitatis nomen sortitum, 4/8 tanquam ex ipsa 
Dei ac Patris substantia minime prodierit. Cum au- 
tem, ut. illi volunt, non jam sit Filius, sed iuter 


πεπόσωται, μὴ φευγέτω περιγραφήν. Ἔψεται δὲ 
τούτοις, χαὶ ἑτέρων ἡ μῖν ἐννοιῶν ἑσμὸς, τὰ σωμάτων 
ἴδια χαταχέων αὐτῆς, xal λογισμῶν ἀτοπία δεινή. 


Β. Σύμφημι χἀγώ. 

Α. Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, χαὶ τόδε εἰπεῖν χαταδεί- 
σαιμ᾽ ἂν οὐδαμῶς. 

B. Τὸ ποῖον ; 

Α. Εἰ γὰρ τοῖς τῶν σωμάτων ἔθεσί τε χαὶ νόμοις, 
χαὶ ἡ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπενεχθεῖσα φύσις, τέξε- 
ται μὲν χαὶ οὐ δίχα πάθους, ὑπομενεῖ δὲ τὸν μερι- 
σμὸν, ἔσται που πάντως χαὶ ἐν ἰδίᾳ τινὶ θέσει τε 
xai τόπῳ τὸ γεννώμενον, ὅτε δὴ εἰσάπαν τῆς τοῦ 
πεχόντος ποσότητος ἐχπεφοιτηχός * τίκτεται γὰρ Gs 
τὰ ἀπὸ σωμάτων. Εἴπερ οὖν οἴονται τὰ πάντα πλη- 
ροῦν τὸν Θεὸν xal Πατέρα, ποῖ ποτε ἡμῖν τὸ ἐξ 
αὐτοῦ χείσεται, xai τίνα τὸν ἴδιον εὑμήσει τόπον; 

B. “Ἄριστα ἔφης, ὡς ἔσται τις ἐντεῦθεν οὐ με- 
τρία πληθὺς ἀνοσίων ἐννο!ῶν. Παραιτητέον τοιγαρ- 
οὖν τὸ τῆς γεννήσεως χρῆμα, χαὶ μὴ νοείσθω, φη- 
σὶν, ἀληθὲς ἐπὶ Θεοῦ. Συνοιχήσεται γὰρ οὕτως xal f) 
τῶν λογισμῶν ἀτοπία. 

A. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστιν ἕτερον οὐδὲν, ἢ τὸν 
ἀχριδῇ τῆς πίστεως διαλαχτίσαι λόγον, Πῶς γὰρ ἂν 
ἔτι τὸ ἐν Τρ'άδι ταυτὸν ἣ θεία τε xoi ἄφραστος χεχ- 
κτήσεται φύσις, εἰ τὸν ἀληθήῇ τῆς γεννήσεως &vat- 
ρήσομεν τρόπον; Τερθρεία, οἶμαι, ταυτὶ, καὶ φρενο- 
δλαδείας Ἰουδαϊχῇς ἀπαίδξυτον θράσος. Ἐν ἴσῳ δὴ 
οὖν ἐσόμεθα χαὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, τοῖς ἕνα μὲν εἶναι 
δοξάζουσι τὸν τῶν ὅλων γενεσιουργὸν xaX Πατέρα 
Θεὸν, μὴ μὴν ἔτι παραδεδειγμένοις τὸν Κύριον 
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Τί δὲ δὴ χαὶ τὸ καταλεύειϑ 
αὐτὸν διαχωλύσειεν ἂν, ἐγχαλοῦντας Ἰουδαϊχῶς " 
« Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάξοιμέν σε, ἀλλὰ περὶ 8λασ- 
φημίας, ὅτι σὺ ἄνθρωπος ὧν, ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν ;» 
Εἰ γὰρ δὴ τὸν ἀληθῆ τῆς γεννήσεως τρόπον ἀναι- 
ρέσουσι δυσσεδῶς, οὐχ ἂν, οἶμαι, τὶς εἰς τοῦτο λοι- 
Thy ἐννοιῶν ἐλαφρίας χαταφοιτήσειεν, ὡς Θεὸν εἷ- 
ναι κατὰ φύσιν οἴεσθαι τὸν Υἱὸν, διαχεχλῆσθαι δὲ 
μόνον, χαθὰ xal ἡμᾶς αὐτοὺς, χαὶ εἰσποίητον &)n- 
ϑῶς τὸ τῆς θεότητος ὄνομα λαχεῖν, ὡς obx ἐξ αὑτῆς 
πεφηνότα τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Ἐπειδὴ 


creaturas nobiscum censeatur, nullo quidem modo ἢ) δὲ xa:' ἐχείνους, Υἱὸς μὲν οὐχ ἔτι, τελεῖ δὲ, ὡς ἔοι- 


ab adoratione creaturs prz Creatore soluti sumus, 
eum adorantes, sed ejus impietatis notam haud 
juste nobis Deus affinget, imo ejus criminis reum 
se prodet, quandoquidem primogenitum in orbem 
introducens, ait : « Et adorent eum omnes angeli 
Dei f. » Qui autem ab ipsis quoque sanctis angelis 
adoratur, et Deo Patri convenientem gloriam ceu 
propriam ac suam liabet, quomodo ex Patre non 
erit etiam naturaliter, et ob istud Deus? Iutelligis 
ergo quem exitum babeat illa opinio, qua'^nec in 
Deo veram generationem admittunt, nec patiuntur 
ut ipse pro sua natura gignat Filium, nihil curiosius 


** Joan. 3, 9o... ' Hebr. 1, 6. 


xtv, σὺν ἡμῖν ἐν χτίσμασι, λελυτρώμεθα μὲν οὕπω 
τοῦ λατρεύειν τῇ χτίσει παρὰ τὸν χτίσαντα, προῦ- 
χυνοῦντες αὐτῷ, δυσσεδεία; δὲ τῆς ἐπὶ τούτῳ γρά- 
ψεται μὲν ἡμᾶς οὐχ ἐν δίχῃ θεὸς, ἑαυτῷ δὲ μᾶλλον 
ἀναθήσει τὰς αἰτίας, ἐπείπερ εἰσάγων τὸν πρωτό- 
τογον εἰς τὴν οἰχουμένην, λέγει" « Καὶ προσχυνγη δά- 
τωσᾶν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Ὃ δὲ χαὶ πρὸς 
αὐτῶν τῶν ἁγίων ἀγγέλων προσχυνούμενος, καὶ τὴν 
τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ πρέπουσαν δόξαν ὡς οἰχείαν ἔχων, 
πῶς οὐχ ἂν εἴη χαὶ ἐχ τοῦ Πατρὸς φυσιχῶς, διά τε 
τοῦτο Θεός ; Αἰσθάνη δὴ οὖν εἰς οἷον αὐτοῖς χατα- 
στρέφει τέλος, τὸ δεῖν οἴεσθαι, μέτε ἀλυθῇ τὴν γέν- 


05 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 


166 


view ἐπὶ Θεοῦ, μήτε μὴν ἐθέλειν ἐᾷν cb, ὅπως ἂν A scrutantes, sed ei. velut Inevitabili quadam neces-. 


ἔχοι φύσεως ἀποτίχτειν αὐτὸν, πολυπραγμονοῦντας 
οὐδὲν, ἐπιῤῥίπτειν δὲ, ὥσπερ ἐξ ἀφύχτου λοιπὸν 
ἀνάγχης, αὐτῷ τομὰς xal ἀποῤῥοὴν, χατὰ τῶν 
σιυμάτων ἴδια πάθη: 

B. Συνίημι μέν" πῶς δ᾽ ἂν τέχοι, φασὶ, καὶ οὐχὶ 
πάντη τε xal πάντως ἕψεται τὸ παθεῖν: 

À. Ὅτι, καθάπερ ἔφθην εἰπὼν, οὔχὶ τοῖς σωμάτων 
νόμοις ὑπεζεῦχθαι τὸ ἀσώματον, ὑπονοεῖν εὐσεδὲς, 
οὐδὲ ἐπεί sot μετὰ πάθος xat μερισμὸν ἀποτίχτει τὸ 
σῶμα, τέκοι ἂν ἀπαραλλάχτως ὧδι τὸ ἀσώματον " 
ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐστὶ xatá γε τὸν τοῦ εἶναι λόγον ἕτε- 
ροίως ἔχον παρὰ τὸ σῶμα, καὶ τὸν τῆς γεννήσεως 
-ρόπον ἕξει που πάντως αὐτῷ πρέποντά τε xal ἴδιον, 
Καὶ ἐπειδήπερ ἐν χρόνῳ τὸ σῶμα γεννᾷ, τέξεταί που 
πάντως οὐχ ὁμοίως τὸ ἀσώματον. Ἕχαστον γὰρ, 
οἶμαι, τῶν ὄντων, οὐχὶ τοῖς ἑτέρου πάντως, ἀλλ᾽ 
ἰδίοις τισὶν ὑποχείσεται νόμοις * xal χοινὸν μὲν τοῖς 
οὖσι τὸ εἶναι, διανέμει δ᾽ οὖν ὅμως fj φύσις ἐχάστῳ 
τὴν ἑτερότητα, θεσμοῖς ἰδίοις ἐξείργουσα πρὸς τὸ 
μὴ οὕτως ἔχειν εἰσάπαν, ὥσπερ ἂν εἴη τὸ ἕτερον" 
δπεζεύχθω δὴ οὖν ἔθεσι μὲν καὶ νόμοις τοῖς τῶν 
σωμάτων, τὰ σώματα, χαὶ γεννάτω χαθ᾽ ἑαυτὰ, καὶ 
πασχέτω τοὺς μεριμνοὺς [7p. μεριδσμοὺς], ἀνείσθω 
δὲ τὸ ἀσώματον εἰς ἰδίους αὖ λόγους, χαὶ γεννάτω 
xG0' ἑαυτὸ, πάθους καὶ τομῆς ἐλευθέραν ἔχον τὴν 
φύσιν. Καὶ εἰ ἐφίχοιτο μὲν ὁ νοῦς εἰς τὸ διειδέναι 
δύνασθαι, τίνα μὲν τρόπον τὸ σῶμα γεννᾷ, συνίησι 
δὲ οὐχέτι τὴν τῆς ἀσωμάτου φύσεως γέννησιν, τί μὴ 


sitate divisiones et fluxum affiugunt, cujusmodi 
corporibus videmus accidere? 


B. intelligo : sed quomodo gignet, inquiunt, ita 
tamen ut citra passlogem id flat? 

Α. Quoniam, ut ante dixi, pia res est putare cor- 
porum legibus obnoxiam non esse rem incorpoream, 
neque quia corpus eum divisione et passione gignit, 
ita simili prorsus modo rem incorpoream gignere : 
verumtamen quemadmodum ratione naturz differt 
ἃ corpore, ita sibl. convenientem utique ac -pro- 
prium habebit generattonis modum. Et cum in tem- 
pore corpus gignat, non utique gignet eodem modo 
res incorporea. Unaquzque enim res, opinor, non 
alterius profecto, sed suis ipsa subjacebit legibus, 
eL esse quidem, commune est omiibus, verumtamen 
unicuique diversitatem tribuit natura, suis legibus 
prohibens ne eodem) se liabeat prorsus modo quo 
aliud. Subficientur itaque moribus ac legibus cor- 
porum corpora, et generabunt suo more, et divi- 
siones patientur : quod autem incorporeum est ad 
suas revecabitur rationes, et gignet suo modo, pas- 
sionis ac divisionis expertem naturam habens. Quod 
si dispicere potest animus quo pacto eorpus gignat, 
neque dum incorporex naturz generationem intel- 
ligit, quidni se accusat ignorantiz ? Jam vero quod 
majus ac prestantius est corpore et ineomparabiliter 


μᾶλλον ἑαυτὸν ἀμαθίας γράψεται ; Τὸ δὲ δῇ μεῖζόν τε C supereminet, in deterioris locum detrudit, 449 et 


xai ἄμεινον ἣ χατὰ σῶμα, πολὺ μᾶλλον δὲ ἀσυγχρί- 
«ως ὑπερχείμενον, εἰς τὸν τοῦ χείρονος χαταδιάγεται 
τόπον, xai τὰ μηδαμόθεν αὐτῷ προδήχοντα πάθη 
κροσάπτων, οὐχ ἐρυθριᾷ: Καὶ εἰ, ὅπερ ἡμῖν οὐ συν- 
ἐέναι ῥᾷον, ἢ ἀνέφιχτον εἰδέναι, τοῦτο δὴ πάντως 
γα! ἀναιρήσομεν; Ἐπειδὴ δὲ τί χατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ 
Πατὴρ, οὐχ ἄν τις ἐχμάθοι, μείων γὰρ, οἴμαι, τοῦ 
τοιοῦδε πᾶ; νοῦς, δυσσεδούντων ἀναιδέστερον, χαὶ 
μηδὲ αὐτὸν εἶναι λεγόντων, f] γοῦν, ἐπεί τοι τῶν ὄν- 
τῶν δημιουργιχῶς ἀκαθὲς οὐδὲν, διατεινέσθων ὅτι 
πείσεταί τι χαὶ αὐτὸς εἰς ἰδίαν φύσιν, καὶ τοῖς τῶν 
γεννητῶν ὑποπεσεῖται θεσμοῖ;, ἀγέννητος ὧν. ᾿Αλλ᾽, 
οἶμαι, λόγος οὐδεὶς χαταθήσειεν ἂν εἴς T6 δὴ τοῦτο 
Θεόν μένει δὲ πάντως ἐρηρεισμένως, ἐν οἷς εἶναι 
κεπίστενται. 

B. Μένει γὰρ, ἐπεί τοι φύσις ἡ θεία παντελῶς 
ἀχλήόνητος. ᾿Αλλ᾽ εἰ γεγέννηχε, φησὶν, ὁ Θεὸς, προ- 
Ἔπκινοηθήσεται πάντως τοῦ Υἱοῦ, καὶ προὔφεστήξει 
τοῦ ἰδίου γεννήματος. 

À. Οὐχοῦν ἐρῶ δὴ πάλιν, ὡς εἰ μὴ τοῖς τῶν σω- 
μάτων ἕἔποιτό τε xal ὑποπίπτοι 0gapoi; τὸ ἀσώμα- 
«0v, γεννήσει που πάντως xaÜ' ἑαυτὸ, xal οὐ χατὰ 
σώματος φύσιν. Τὰ μὲν γὰο, προὐφεστάναι τε xal 
προνοεῖσθαι τῶν γεννωμένων, ἀναγχαῖος, ὡς ἔοιχε, 
xa δυσδιεξίτητος χομιδῇ δείξει λόγος, xal πρεσδυ- 
τέραν ἔχειν τὴν δόξαν τοῦ εἶναι, εἵπεο ἐστὶν ἕν ἐξ 
ἑνὸς, χαὶ ὡς ἐχ πρώτου τὸ δεύτερον, πρόεισί τε χατὰ 
χρόνον, οὐκ ἀνάρχως ἐχφυόμενα τοῖς εἰωθόσι γεννᾷν, 
ἐπτίτο: μηδὲ αὐτὴν τῆς ἑαυτῶν γεννήσεως ἄναρχον 


passiones affingere non erubescit quze nullo modo ei 
conveniunt. An vero si quid intellectu difficile est 
aut incomprehensibile, hoc nos funditus illico tol- 
emus? Cum ergo quid sit. secundum naturam Pater 
nemo percipiat ( nuffius eni 1nens, opinor, id un- 
quam assequetur ), impudentius blasphement, ac ne 
ipsum quidem esse dicant : aut. sane, cuin nulla res 
creata passionis sit expers, contendant ipsum etiam 
aliquid In sua natura passurum, et rerum genitarum 
legibus subditam iri, qnamvis sit ingenitus. Sed 
nolla ratio Deum, ut opinor, eo detruserit : quia 
manet omnino firmus in co statu in quo esse cre- 
ditur. 


B. Manet profecto, quandoquidem natura divina 
moveri prorsus nequit. Sed sí Deus genuit, inquiunt, 
prius omnino intelligetur quam Filius, et prius ex— 
sistet quam suum genimen. 

À. Repetam igitur quod, nisi leges corporum se- 
quatur lisque subjaceat, res incorporea suo more 
plane gefitura sit, non lege corporis. Nam illa 
preexsisiere, et prius intelligi quam res quz gi- 
gnuntur, etiam eorum órlum antiquiorem censendum 
esse, necessaria οἱ invicta ratio probabil, siqui- 
dem est unum ex uno, ac velut ex primo secundum, 
et in tempore prodeunt, non absque principio ex 
iis quae gignere solent, prognata, quandoquidem ne 
ipsam quidem generationis sux radicem principii 


161 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


168 


expertem habent. Quod antem est absque principio, ἃ ἔχει τὴν ῥίζαν. Τὸ δὲ ἀνάρχως ὑπάρχον, χαὶ τελαυ- 


nec finem novit, Deus nimirum, quomodo, quaso 
te, non repugnaret nature su:e. legibus, si proprio 
naturalique Filio principium tempore definitum tri- 
bueret ? Esset enim hoc pacto diverse nature ac 
generis Filius, si Genitoris sui ementiretur naturam : 
adeoque res abesset baud procul a prodigio. Nam 
filium a patre distinctum esse naturali diversitate, 
monstro certe non caruerit. ltaque secundum pro- 
priam naturam res incorporea giguet, sic ut proles 
non. habeat in tempore generationem, sed cum. ge- 
nitoris natura simul intelligatur ac simul subsistat, 
nec ullatenus eo sit posterior, siquidem ex eterno 
principio prodi quod est ipsis quoque sxculis ul- 
terius. 


B. Recte quidem : verumtamen, si clara sit oratio 
et ad rerum genitarum naturam deducatur, id quod 
queritur utique planum faciet, Contemplationes 
enim qu:x longe auditorum captum 4,56 excedunt, 
elariores utique tunt, si per exempla manifesta, du- 
cantur. 

À. Vere ais, o. bone; sed si rerum naturam per- 
spexeris, an poteris certo dicere, tam absolutam ac 
prz omnibus perfectam esse Dei formam, ul cujus- 
libet rei similitudinem exprimere possit, et eodem 
prorsus modo se habere ? 

B. Nullo modo, siquidem nihil est secundum pa- 
turam Deus, inter ea qua creaturarum nomine cen- 
sentur. 

À. Laudandus ergo erit sanctus Paulus dum ait : 
«Videmus enim jam per speculum et in znigimnate *.» 
Quinetiam ülud : « Jam cognosco ex yarte *, » non 
sine admiratione praterire, sancti et sapientis 
fuerit. 

B. Euge. 

A. Eundum igitur coufestim ad ipsam Scripturam 
sanctam, Ápum autem instar pratum amoenum ac 
sslivis quodammodo floribus variegatum pervoli- 
tantes, et exemplis huic disputalioni maxime con«- 
gruis insidentes, ineffabilis et. incomprehensibilis 
generationis modum effingamus : et non secus ac ii 
qui oculorum aciem in minutiores litteras intendunt, 


τᾷν οὐχ εἰδὸς, φημὶ δὴ Θεὸς, πῶς ἄν, εἰπέ μοι, τοῖς 
τῆς ἰδίας φύσεως οὐχ ἀντιφέροιτο νόμοις, ἀρχὴν ey 
ἰδίῳ xai κατὰ φύσιν Yl, τὴν ἐν χαιρῳ. s καὶ 
χρόνοις εἰσδεδεγμένην ; Ἐΐη γὰρ ἂν ἁτεροφνὲς Ex- 
φυλόν τε οὕτω τὸ γεννώμενον, sl τὴν τοῦ τεχόντος 
αὐτὸ διαψεύσαιτο φύσιν" χείσεται δὰ, οἶμαι, τὸ 
χρῆμα λοιπὸν, τερατολογίας οὐ μακχράν. Τὸ γάρ τοι 
πρὸς ἑτερότητα φυσιχὴν διατετμῆσθαι δοχεῖν τον 
γεννῶντος τὸ γεννώμενον, ἀμοιρήσειεν ἂν οὐ σφόδρα 
τοῦ τερατολαγεῖσθαι πρέπειν. Οὐχοῦν ἀποτόξεξαι 
xav ἰδίαν φύσιν τὸ ἀσώματον, οὐ τὴν ὃν χρόνῳ 
γέννησιν ἔχοντας τοῦ γεννήματος, ἀλλὰ τῇ τοῦ γεν- 
νῶντος ὑπάρξει συνεπινοουμένου τε καὶ συνυφαστη- 
χάτος, χαὶ οὗ τί που κατόπιν. ἰόντος, εἴπερ ἐξ &váp- 


B yov πέφηνεν ἀρχῆς, τῆς xai αὐτῶν αἰώνων &w 


ἰισμένης. 

"B. pen Égnc* πλὴν εἰ γένοιτο σαφὴς & λάγος, 
καὶ χαταβιδάξοιτό πως ἐπὶ τὴν τῶν γεννητῶν φύσιν, 
καραδείξειεν ἂν εὖ μάλα τὸ ζητούμενον. Τὰ γάρ τωι 
τῶν νοημάτων διεχθρώσχοντα πολὺ τῶν ἀχροωμένων 
κὰν νοῦν, καταφανεστέραν ἂν ἔχοι τὴν δήλωσιν, εἰ 
δι’ ἐναργῶν ἴοι παραδειγμάτων. 

A. ᾿λληθὴς μὲν οὖν ὁ λόγος, ἀγαθξ, ἀλλ᾽ εἰ τὴν 
τῶν ὄντων διασχέψαιο φύσιν, ἄρα ἂν ἔχοις ἀχριδῶς 
elnely, οὔνω μάλιστα τῶν πάντων εἴκασται Θεὸς, ὡς 
τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν ἐμφέρειαν δύνααθας λαγεῖν, καὶ 
ἀπαραλλάχτως ἔχειν ; 

B. Οὐδαμῶς, ἐπεί τοι Θεὸς κατὰ φύσιν οὐδὲν ἕν 


ς * τοῖς τελοῦσιν àv γεννητοῖς. 


Α. "Αγασόαι δὴ οὖν εὖ μάλα δεήσει τὰν ἱεβὸν 
ἡμῖν ὑποφωνοῦντα Παῦλον « Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι' 
ἐσόπτρου xai ἐν αἰνίγματι" » xoi μὴν xak ch 
« "Agtt γινώσχω £x μέρους, ν οὐκ ἀθαύμανθον ἐδ 
ὅσιον ἂν εἴη χαὶ σοφόν. 

B. Εὖ γε δῆ. 

A. Ἱτέον δὴ οὖν ἐπ᾽ αὑτὴν ἧ τάχος τὴν ἁγίαν 
Γραφήν. Δειμῶνα δὲ ὅπως εὐφυᾶ τε χαὶ εὐανθῆ, 
vol; ἐξ ὡρῶν βλαστήμασιν ἐχπεποιχιλμένον, μελετ' 
τῶν ἐν τάξει πετώμαενοι, καὶ τοῖς ὅτι μάλιστα τῷ 
λόγῳ πρεκωδεστάτοις ἑνιζήσαντες παραδείγμασι, 
τὸν τῆς ἀῤῥήτου χαὶ ὑπὲρ νοῦν γεννήσεως ἐξειπονί» 
ζωμεν τρόπον" xai καθάπερ οἱ λεπτοῖς ἀνιέντες 


agedum nos mente quoque intenta saltem ex. parte ἢ γράμμασι τὸν τοῦ σώματος ὀφθαλμὸν, φέρε καὶ ab- 


ac tanquam in zenigmatis quznam sit. natura divina 
contemplemur. Vetbo igitur assimilans Pater Filium : 
« Eructavit, inquit, cor meum verbum bonum *. » 
Agedum itaque, amice, istud mibi studiosius per- 
contanti respondeio, ecquis in his sectionis aut 
fluxus intelligi possit an$ modus aut locus ? Parit 
cBim ac profert ex seipsa verbum mens bominis, et 
subtili partu. eructat. quod libet, et ex imo in altum 
ac foras eg erumpeste, substantialem quodammodo 
generationem verbum nobis subinnuit, Et videtur 
quidem esse diversum ab eo quod profertur, sed 
neutiquam dividitur : neque vero men& antiquior 

* ] Cor. xiu, 12. 


* ibid, * Psal x11, 2. 


τοὶ τὸν νοῦν ἀπερείδοντες, xiv γοῦν ix μέρους xal 
ὡς ἐν αἰνίγμασι τὴν θείαν ἡμῖν ὅπως ἔχει χαταθρή- 
σωμεν φύσιν. Λόγῳ τοίνυν παρειχάζων τὸν Ἡϊὸν ὁ 
Ilacfp* « Ἐξηρεύξατο, φησὶν, ἡ. χαρδία μου λόγον 
ἀγαθόν. » Ἴθι δὴ οὖν, ὦ ἑταῖρε, xal. μοι σπουδαίως 
ἐρομένῳ φράσονῳ ποῖος Év γε τουτοισὶ διακοπῆς ναὶ 
ἀποῤῥοῆς ἐπινοηθείη ἂν ἣ τρόπος ἣ τόπος ; Ἐέξεναι 
μὲν γὰρ καὶ προήσει λόγον τὸν ἐξ αὐτοῦ νοῦς ὁ ἀν- 
θρώπινος, xat τὴν ἰσχνὴν ὠδῖνα χινήσας, ἀπερεύξεται 
τὸ δοχοῦν, xaY ταῖς μὲν ἐχ βάθους εἰς τὸ ἄνω τε καὶ 
ἔξω διαδρομαῖς, οὐσιώδη πως τὴν γέννησιν ὁ λόγος 


ἡμῖν ὑποπλάττεται. Καὶ εἶνα: μέν τις ὅτερος παρὰ 


169 


bE SS. TRINITATE DIALOGUS 1I. 110 


τὸν προέντα Doxst, διατετμήσεται δὲ οὐδαμῶς - οὔτε A esse unquam putabitur verbo quod sursum erumpit. 


μὴν τοῦ πρὸς τὸ ἄνω διαπηδήσαντος λόγου τὴν 
πρεσδυτέραν ὁ νοῦς ἀποίσεται δόξαν. ἜἜστι γὰρ ἐχ 
νοῦ καὶ εἰς νοῦν ὁ λόγος ἀεὶ, xoi μὴν χαὶ ὁ νοῦς ἐν 
λόγῳ. Ἢ εἰ τοῦτο φαῖεν ἂν, ὡς οὐχ ἄριστα ἔχοι, 
νοῦ: μὲν ἄλογος ἔσται, λόγος δὲ ἄνους, xal ὅπερ 
ἄμφω τοῦθ᾽ ὅπερ εἰσὶ νοεῖσθαι ποιεῖ, φροῦδόν πως 
ἤδη διοιχήσεται, xal ἐλάσει πρὸς τὸ μηδέν. Νοῦς 
μὲν γὰρ, ἀεὶ λόγου ῥίζα τε χαὶ γένεσις, νοῦ δὲ αὖ, 
λόγος καρπός τε xal Χχύημα. Ὁ μὲν γὰρ ἄλογος 
οὐδαμῶς, καὶ εἰ λόγον ἐχτέχοι, ὁ δὲ τὴψ τοῦ τεχόντος 
ποιότητα xal ἰδέαν, φύσιν ὥσπερ ἰδίαν, ἐχληρώ- 
σατο, πρόεισί τε, τὸν τεχόντα παραδλάᾶψας οὐδέν. 
Τὸ δὲ δὴ καὶ φάναι τολμᾷν, ἕν γε δὴ μάλιστα τού- 
τοῖς, ὡς ἔστι ποὺ πάντως τοῦ γεννωμένου τὸ γεν- 


νῶν πρεσδύτερον, ἡλίθιον oluat παντελῶς, Πρόεισι 8 


μὲν γὰρ ix νοῦ λόγος. Ἐπειδὴ δέ ἐστιν νοῦς, ὅτι 
λόγον ἔχει, λόγος δὲ αὖ πάλιν, ὅτι μεμέστωται νοῦ, 
πῶς ἂν νουῖτό ποτε δίχα μὲν λόγου νοῦς, λόγος δὲ 
νοῦ τητώμενος ; Τὰ μὲν γὰρ ἔχοντά τι τῶν ἔχεσθαι 
λεγομένων, πρεσδυτέραν πως: ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ἀπαιτεῖ 
τὴν τοῦ εἶγαι διάληψιν, xaX ἐν Ψιλαῖς ἐννοιῶν φαν- 
τασίαις πετολίωταί πως οὐ μεῖον, f) ὥσπερ ἂν ἔχοιεν 
πρὸς υἱοὺς πατέρες, ἀλλ᾽ οἷς συνυπάρχειν ἀνάγχη, 
καὶ κάντη τε xal πάντως, τὸ ἀλλήλοις συνε πινοεῖ- 
"Umi πρέπει. ᾿Αποπεραίνεται δὲ οὕτω τὼ εἶναί τε 
χαὶ συνεστάναι τι, ἄν τις ἀνάπτοι τὸ μεῖον ἕν χρόνῳ 
xui τὸ πρεσδύτερον, χαὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον, ὅτι χαὶ 
δυνδιολεῖται φαμὲν, ἀλλήλοιν, εἰ ἑτέρου τὸ ἕτερον 
«ροανίσχοι xaX φαίνοιτο. 

B. Βραδύς εἰμί πως εἴς γε τὸ ἀναμαθεῖν δύνα- 
σθαι ταντὶ, συνίημι δὲ οὐ λίαν, ὅ wl ποτ᾽ ἔστιν ὃ 
λέγεις. Οὐχοῦν, διασάψει, χαὶ μή μοι νωθείαν ἐγχά- 
λει, μηδὲ ὥσπερ τινὰ δίχην ἑπαρτήσῃς τὴν σιωπήν. 

A. Καὶ μὴν ἐγὼ φράζειν ἕτοιμος, ὄχνου γὰρ λό- 
γος οὐ πολὺς ἕν γε τοῖς οὕτω λεπτοῖς, ἔστ᾽ ἂν ἡμῖν 
ἴοι χατὰ ῥοῦν ὁ λόγος. Τὸ γὰρ ἄνω τε καὶ χάτω, καὶ 
οἱονεί πως ἐν χύχλῳ περιφοιτᾷν τὰ δυσέφιχτα τῶν 
θεωρημάτων, βλάδος μὲν οὐδὲν, οὐ μετρίαν δ᾽ ἂν 
ἡμῖν ἐμποιήσαι τὴν ὄνησιν. Οὐχοῦν ἴδοις ἂν ὅπερ 
ἔφην εὖ μάλα xul σαφῶς, εἰ τὴν τῶν χρωμάτων 
διασχέψαιο φύσιν. ΕἘῤπὲ γὰρ ἐχεῖνο, τὴν λευχότητα 
«τυχὸν ἢ τὴν μελανίαν, οὕπω τοῖς ἔχειν αὐτὰς εἰιοϑό- 
σιν ἐνιδρυμένας, αὐτάς meu χαϑ' ἑαυτὰς ἄρ᾽ ὑπάρ- 
yt» οἰήσῃ δύνασθαι ; 


D 
B. Οὐδαμῶς. Συμόαίνει γὰρ τὰ τοιάδε μᾶλλον 


ἑτέροις, εἶτα τοῦθ᾽ ὅπερ εἰσὶ, τότε δὴ μόλις ἐχφαί- 
νονται, | 

A. Ὀρθῶς ἔφης. Οὐχοῦν, οὐσίαι μέν τινες εἶεν 
ἂν προεπινοηθεῖσαί τε καὶ προῦποκχείμεναι τῷ λόγῳ, 
τὴν τε λευχότητα xai τὴν μελανίαν εἰσδεδεγμέναι " 
αἱ δὲ εἰσιν ἐν τοῖς ἐχομένοις. ᾿Αλλ᾽ εἰ βούλοιτό τις, 
ἀναμέρος διατεμὼν, τό τε ἔχον ἐν τούτοις, χαὶ αὖ τὸ 
ἐχόμενον, χαὶ τὸ μὲν ἔχον, ὅτι πρεσδύτερον εἴη λέ- 
γοι, τό γε μὴν ἐχόμενον ὑστερίζειν οἴοιτο, εἷς ποῖον 
ἡμῖν οὐσίας καταθήσει τόπον τὸ πεφυχὸς εἶναι λευ- 
κὸν, δἰ μήπω ἐστὶ λευχόν; ἢ πῶς dj λενχότης εἴη 
ἂν, ὅπερ εἶναι χαὶ λέγεται, εἰ μὴ διὰ τοῦ συμδῆναι 
τοῖς ἔχουσιν εἰδόσι καὶ πεφυχόσι αὐτὴν, ὅτι λευχό- 


Ex mente enim et πὶ mente verbum semper est, 
atque adeo mens in verbo. Aut si hzec vera esse ne- 
gaverint, mens quidem absque verbo erit, verbum 
vero sine mente, atque ita inane demum erit, ac In 
nihilum abibit, id quod utriusque naturam et ra- 
lionem patefacit. Mens quippe verbi radix semper 
est ac origo, mentis autem vicissim verbum fructus 
est ac germen. Hxc enim neutiquam verbo caret, 
tametsi verbum gignat ; illud autem, gignentis qua- 
litatem et formam, ceu propriam naturam sortitum 
est, proditque &B1 sine ullo gignenus damno. Stul- 
tum autem prorsus, opinor, fuerit dicere audere, 
in his maxime, genito gignens omnino antiquius 
esse. Prodit enim ex mente verbum. Cum autem 
sit inens, quia verbum habet, ac verbum vicissim, 
quia mente plenum est, quo pacto demum censebitur 
esse mens absque verbo, verbum autem absque 
mente ? Quse enim babent aliquid eorum quz liaberi 
dicuntur, antiquiora videri volunt et in nudo ac 
selo conceptu non minus canitiem, ut ita dicam, 
sentiunt, quam patres filiorum respectu : sed quz 
necessario coexsistunt, ea quoque mutuo ac simul 
intelligi prorsus decet. Conflcitur autem hoc pacto 
simul esse et coexsistere aliquid, si quis conjungat 
posterius iu tempore et antiquius, ac nibile certe 
magis dicimus simul et invicem peritura, si altero 
prius oriatur alierum, et appareat. 


C  $ Tarüior sum quam ut ista facile percipere 


queam, nec admodum capio quid tibi velis. Quam- 
obrem explica, neque mihi segnitiem objicere velis, 
nec me silentio quodanrmodo plectere. 

A. Ego quidem paratus sui ad dicendum : nec 
enim valde cunctandum est in bis rebus adeo sub- 
Ulibus, si quando nobis secundo amne fluat oratio. 
Sursum enim ac deorsum ac velut in orbem versare 
tantemplatlonum difficultates nihil nocet, imo non 
param juvabit. Itaque clare ac perspicue quod dixi 
patebit, sf colorum naturam consideraveris. Quzso 
ehim, albedinem, exempli gratia, vel nigredinem, 
δ] nondum suis subjectis Insederint, num putabis 
pef se posse subsistere? 


B. Nequaquam. Aliis enim [sta polius conve- 
niunt; defade, hoc quod sunt, viz tum demum ap- 
parent, 

A. Recte dicis. Igitut quzedam sunt substantise 
qu animo prius informantur, et radoife quodam- 
tnodo prius supponuntur, albedineimque et nigredi- 
nem suscipiunt : aliz vero ínter ea censentur quas 
baberi dicuntur. At δὶ quis divisione facta ejus 
quod habet et ejus vicissim quod habetur, et quidem 
id quod babet antiquius esse dicat, adeoque quod 
habetur posterius esse putet, in quem demum sub- 
stanti locum Inferet id quod natura sua est album, 
si nondum est album? Aut quomodo albedo erit id 
quod esse dicitur, nisi ex eo quod accidit jis qux 


111 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP, 


119 


natura sua ita comparata sunt, ut eam recipere A τῆς εἴη γνωρίζοιτο; Ἰσόχρονον γὰρ sl μὴ λάδοι τὴν 


possint, albedo 454. esse cognoscatur? Quz enim 
ita se habent ut ad unum aliquid constituendum 
necessario concurrant, nisi uno et codem tempore 
concurrerint, cogitatione quidem comprehendi po- 
terunt, sed nondum sibi convenientem exsistentiam 
sunt habitura. 

B. At ego rem ita esse, vereque id abs te dictum 
censeo, nec dubito quin alii in eadem sententia 
futuri sint. Verumtamen Patri ac Filio quomodo 
utriusque similitudinis ratio quadrabit ? ] 


Α. Clarissime ostendet ac sufficienter, illam qui- 
dem ex mente enuntiationem et generationis impas- 
sibilitatem, adeoque id quod gignitur non divisum 


συνδρομὴν, tà πρὸς ἑνὸς ὁτουοῦν συνθέοντα σύστα- 
σιν, χαὶ οὐχ ἑτέρως ἔχειν δυνάμενα, θεωρίᾳ μὲν 
ἕσται ληπτὰ, ἕξει 05 οὔπω τὸ δ᾽ εἶναι xaO ὕπαρξιν, 
χατά γε τὸν coquat πρέποντα λόγον. 


B. 'AJX ὧδε μὲν ἔχειν, xai ἀληθῶς εἰρῆσθαι 
ταυτὸν, διαχείσομαί τε αὐτὸς, οἶμαι δ᾽ ἂν xal ἐτέ- 
ρους, οὐ μεῖον fj ἐγώ. Πατρί γε μὴν xal Yi πῶς 
ἂν ἡμῖν ἡ ἀμφοῖν τοῖν παραδειγμάτοιν ἁρμόσοι δύ- 
yate s 

A. "Ot: λόγου μὲν dj ix vou πρὸς τὸ ἕξω φορὰ, 
καὶ τὸ ἀπαθὲς τῆς γεννήσεως, χαὶ μὴν ὅτι τὸ γεν- 
νηθὲν οὐ διατεμήσεται μενεῖ δὲ μᾶλλον αὐτό τε ἐν 


iri, sed et ipsum mansurum potius in mente qua B τῷ γεννήσαντι νῷ, xal τὸν γεννήδαντα νοῦν ἕξει που 


genuit, et In se mentem quz genuit prorsus habitu- 
rum, ac praeterea ejusdem immediate nature, ac 
simul subsistentem habere in mentis notionibus 


exsistentiam. Dicere autem quod: nonnullis rebus. 


color inlizreat necessario, et quod in iis nou sit 
alerum antiquius altero, cum necessario simul 
exsistant (zqualiter enim utique concurrent ad 
unius ejusdemque temporis principium), declaratu- 
rum non arbitror, quinam a nobis divinse genera- 
tionis intelligatur modus, sed illud potius, quod si 
Pater est Deus, hoc quod est, in tempore non ade- 
ptus (est enim semper idem, et eodem modo, et 
vicissitudinis nescius, perfectissimus quippe est, 
nec ullius boni plenitudine caret, neque adeo ulli 


πάντως ἐν ἑαυτῷ, διαρχέστατά τε μάλα σαφῶς ἐχ- 
δείξειεν ἂν, xai πρός γε δὴ τούτοις ὅτι συμφνυᾶ τε 
ἀμέσως xat συνυφεστῶσαν ἔχει τὴν ὡς ἑννοίαις 
ὕπαρξιν. Τὸ δέ γε τῶν ὄντων τισὶν ἀναγχαίως ἐμ- 
φῦναι τὸ χρῶμα λέγειν, καὶ ὡς οὐχ ἂν ἔχο:εν ἐχά- 
πτερὸν ἑκατέρου, χατὰ σγῶν αὐτῶν, τὸ πρεσδύτερον, 
ἀναγχαιοτάτην λαχόντα συνύπαρξιν" ἰσοδρομήσει 
γὰρ πάντω; εἰς ἰσόχρονον ἀρχὴν " τὸ μὲν τῆς θείας 
γεννήσεως τίς ἂν νοοῖτο πρὸς ἡμῶν ὁ τρόπος, οὐχ 
οἶμαι σαφηνιεῖν, ἐχεῖνο δὲ μᾶλλον, ὡς εἴπερ ἐστὶ 
Πατὴρ ὁ Θεὸς, οὐχ ἐν χρόνῳ τὸ εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ 
ἐστὶν εὑράμενος ^ ἔστι γὰρ ἀεὶ χατὰ ταυτὰ xal 
ὡσαύτως ἔχων, χαὶ τροπῆς ἀμείνων τῆς ἐπ᾽ ἀμφοῖν 
νοουμένης " παντέλειος γὰρ, οὔτε τῆς εἰς ὁτιοῦν τῶν 


malo est obnoxius), una etiam cum ipso intelligitur C ἀγαθῶν πληρώσεως ὑπάρχων ἐπιδεὴς, οὔτε μὴν τὸν 


utique Filii significatio siuwul et natura, teinpore 
nequaquam posterior, neque adeo genitoris gloria 
inferior propterea quod oporteat usquequaque in 
Deo simul seinper intelligi, et simul exsistere cum 
Patre Filium, ac vicissim Patrem cum Filio, testi- 
monium antiquitatis principii nescie ipso per se 
perbibente, taineisi genitus est, puta ex Patre se- 
cundum naturam. Quod autem splendorem gloria 
Dei ac Patris Filium Paulus nominat, eumque 
characterem esse ait substantie ejus *, ea quae 
modo diximus, opinor, comprobabunt, nostramque 
doctrinam veram et inculpatam esse testabuntur. 


ἐπὶ τοῖς πεφυχόσι λυπεῖν ὑπομένων ὄλισθον * συνεισ- 
χρίνεταί που πάντως αὑτῷ χαὶ ἡ τεχθέντος δήλωσίς 
κε ὁμοῦ καὶ ὕπαρξ'ς, οὐχ ὑστερίζουσα χατὰ χρόνον, 
οὔτε μὴν χατόπιν ἰοῦσα τῆς τοῦ τεχύόντος δόξης διά 
ὙὉἴε τὸ χοῆναι πάντῃ τε χαὶ πάντως ἐπὶ Θεοῦ σὺυν- 
επινοεῖσθαί τε χαὶ συνυπάρχειν ἀεὶ, Υἱὸν μὲν Πατρὶ, 
Πατέρα δὲ αὖ τῷ Υἱῷ, πρὸς ἄναρχον ἀρχαιότητ 

μαρτυρουμένῳ δι᾽ ἑαυτὸν, εἰ xal ἔστι γεννητὸς, ὡς ἐχ 
Πατρὸς χατὰ φύσιν. ᾿Απαύγασμα δὲ τῆς δόξης τοῦ 
Θεοῦ xa Πατρὸς ὀνομάζων ἡμῖν τὸν Υἱὸν ὁ θεσπέ- 
σιος Παῦλος, xai μὴν ὅτι xai χαραχτήρ ἐστι τῆς 
ὑποστάσεως αὐτοῦ, χατασφραγιεῖ δὴ rov, χαθάπερ 


ἐγῷμαι, τὸν ἀρτίως ἡμῖν γεγονότα λόγον, ὡς πεποίηται μὲν ἀμωμήτως χομιδῇ, μεθύει δὲ ψήφοις, ταῖς 


εἰς ὀρθότητα χαὶ ἀλήθειαν. 

B. Qui tu dixisti? 

À. Finge mihj rursus istud dicendum propositum 
esse : quod ab aliquo exsplenduit, exempli gratia 
(hoc autem lux est, opinor, qui substantiam a qua 
emittitur 453 cognoscendam rebus externis exbi- 
bet, et oculorum sensibus semper admovet, aut 
alia quadam ratione corporibus applicat), quid se- 
cundum naturam sit ejus radix et origo quz lu- 
men emiuit ac elucet, intelligendum praebet. Ve- 
rum ordine procedat oratio, allato naturze solis et 
splendoris qui ex eo funditur exemplo. Quid enim 
ille sit secondum naturam, jubar quod ex eo prodit 


* llebr. 1, 3. 


D B. Πῶς ἔφης; 


A. Οἴου με πάλιν ὧδέ πη διεσχεμμένον τὸ χρῇ με 
εἰπεῖν ὅτ' τὸ ὑπό τὸν τυχὸν ἐξηυγασμένον, εἴη δ᾽ 
ἄν που φῶς, οἶμαι, τουτὶ, τῆς ἀπαυγαζούπης οὐσίας 
αὑτὸ διαχομίζον τοῖς ἔξω τὴν εἴδησιν, καὶ ταῖς & 
ὀμμάτων αἰσθήσεσιν ἐγχρίμπτον ἀεὶ, fj γοῦν xa 
ἕτερόν τινα τρόπον προσδολῇς ὁμιλοῦν τοῖς σώμασι" 
τὸ, τί χατὰ φύσιν ἐστὶν ἡ προϊεῖσά τε xal ἑξαστρά- 
πτουσα ῥίζα τε αὐτοῦ καὶ γένεσις, ἐφῆχε νοεῖν. Συν- 
τετάχθω δὲ ὁ λόγος, εἰς παράδειγμα λαδὼν τὴν ἡλίου 
φύσιν, χαὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ προχεομένην αὐγήν. Τί 
γὰρ κατὰ φύσιν ἐχεῖνος, τὸ ἐξ αὐτοῦ προϊέμενον σἐ- 


Ὑ15 


DE $$. TRINITATE DIALOGUS II. 


174 


λας ἀποφήνειεν ἄν. Διαίρεσιν ὃΣ ὅλως, fiov τομὴν A ostendet. Divislonem autem in universum, aut se- 


xaX ἀποῤῥοὴν, xal πάθος, οὐδ᾽ ὅσον εἰδέναι τυχὸν 


ἀνάσχοιτο ἂν ἡ ἡλίου φύσις, καίτοι χύδην χαὶ οὐσιω- ὁ 


big τὸ ἐξ αὐτῆς προϊεῖσα φῶς, ἀλλ᾽ ἔστι μὲν ὁλο- 
χλήρως ἐν αὐτῷ, xal εἰ προχέοιτο τυχὸν, ἔχει δὲ 
αὖ ἐν ἑαυτῷ τὸ ἴδιον φῶς, οὐχ ἀποῤῥιζούμενον ἐν 
τῷ διαχεῖσθαι, καὶ δοχεῖν πως ἤδη διὰ τούτου, χαὶ 
εἰς ἰδιχὴν ἑτερότητα δραμεῖν. ᾿Αποδιελὼν γὰρ ὁ λό- 
qos ἥλιον μὲν, ἀναμέρος αὐτὸν χαθ᾽ αὐτὸν, τὴν οὐ- 
σίαν 5 τὶ ποτέ ἔστι φαντάζεται, τὸ δ᾽ ἐν αὐτῷ τε xal 
ἐξ αὐτοῦ προχεόμενον φῶς, ἴδιον μὲν αὐτοῦ, πλὴν 
εἰς ἀμέριστον ἑτερότητα τὴν ὡς ἐν ψιλαῖς χαὶ μό- 
vatg ἐννοίαις, εὖ μάλα διοιχιεῖ, διά τοι τὴν ἐξ αὐτοῦ 
πρὸς τὸ ἔξω πρόοδον. Ὅτι δὲ δὴ γελοῖον ἅν εἴη παν- 
τελῶς, τὸ, πρεσδυτέραν μὲν τὴν ἡλίου φαντάζεσθαι 
γένεσιν, ὑστερίζουσαν δὲ χἂν γοῦν τι βραχὺ τῆς 
ἐνούσης αὐτῷ φωτοειδοὺς ἐνεργείας τὴν δύναμιν, οὐχ 
ἂν οἰηθείην ἐνδοιάσειν ὅλως τὸν ᾧπερ ἂν εἴη σώφρων 
τε xal ἐῤῥωμένος ὁ νοῦς. "ἴσον γὰρ ἥλιον μηδὲ εἶναι 
λέγειν, εἰ μὴ συνυπάρχον ἔχοι τὸ δι᾽ ὃ νοεῖται τοῦθ᾽ 
ὅπερ ἐστίν. Οὐχοῦν, ἀνατύπωσιν ὥσπερ τινὰ διαπε- 
πλασμένην ὀρθῶς, τῶν ἐν αἰσθήσει παραδειγμάτων 
τὴν δύναμιν, ὡς ἐν ἐννοίαις ἑλὼν ταῖς εἰς λῆξιν ἰούσαις 
τὴν ἀνωτάτω, τὴν θείαν γέννησιν ob καταφθερεῖς, 
τομὰς ἐπ᾽ αὐτὴν, xal ἀποῤῥοὴν, xai πάθος, àsuv- 
ἕτως εἰσδεδεγμένος. Ἐπεὶ γάρ τοι τῆς ἀνωτάτω πα- 
σὼν οὐσίας ἀπαθὴς μὲν ἡ γέννησις, xol μὴν xal 
οὐσιώδης ἡ τοῦ γεννήματος ὕπαρξις xai διατομῆς 
ἐλευθέρα, χαὶ τῷ τεχόντι συνθέουσα xal ἀπαραιτή- 


κως συννοουμένη τε καὶ συνεισδαίνουσα. Τὸ T4? C 


ἄναρχον ἐν χρόνῳ μεμαρτύρηχε τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ σοφὸς 
Ἰωάννης, « Ἐν ὀρχῇ ἣν ὁ Λόγος, » εἰπὼν, xal 
αὖ ἐπὶ τούτοι; " € Ὁ ὧν, ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος. » 

B. Ἐχπεπόνηται μὲν ἡμῖν ὡς ἄριστά γε, ὦ τᾶν, 
ὃ περὶ τούτου λόγος. Οἴει δέ mou, xazà τὸ εἰχὸς, 
ἀπηλλάχθαι πραγμάτων, xat ἑτέρου δεῖσθαι μηδενὸς, 
εἰς ἀπόδειξιν τοῦ προῦφεστηχέναι μὲν οὐδαμῶς τοῦ 
Υίου τὸν Πατέρα δοχεῖν, συμφυᾶ δὲ δεῖν καὶ συνυπάρ- 
χοντα νοεῖν’ ἀφιχνεῖται δὲ οὔπω χατὰ νοῦν ἐχεῖνα, 
δυσπρόσιτον χομιδῇ xal ἀνάντη λίαν ἔχοντα τὴν 
“προ:τθολήν. 

Α. Τὰ ποῖα ἅττα φής; a 

B. Ἑρησομένους ἴσθι τοι, δριμεῖς γὰρ εἰς λόγους, 


πότερόν ποτε θελητῶς, ἤγουν ἀνεθελήτως ὁ Θεὸς χαὶ D 


Tlacho ἐχτέτοχε τὸν Υἱόν. 


A. Εἶτα, ὅποι ποτὲ γατασχήψειεν ἂν τὸ καχούρ- 
γημα αὑτοῖς τῶν οὕτω δεινῶν εὑρημάτων, ὡς ἤδιστα 
ἂν εἰδείην, 

B. Προσθέντες γὰρ, οἶμαι, χἀχεῖνο ἐροῦσιν, ὡς 
εἴπερ ἐστὶν ἀνεθέλητος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, τέτοχεν 
εὖχ ἐχὼν, ἀλλ' ἔκ τοῦ πρὸς τοῦτο συνωθούμενος, ἣ 
φέρε εἰπεῖν ἀνάγχης fj τι xal παθῶν [f. παθὼν] τῶν 
ἀδουλήτων ἁλώσεται. Περιενεγχόντες δὲ οὕτως εἰς 
ἀτοπίαν τὸν λόγον, χαθείρξουσιν εἰς ὁμολογίαν τοῦ 
χρῆναι λοιπὸν εἰπεῖν τὸ μὴ ἀδουλήτως γεγεννῆσθαι 
παρὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, χαὶ τελεντῶντες ἐπάγου- 


* λδυαη, 1, 1, 7 Apoc. 1, 4. 


, ctionem, ac defluxum , et passionem solis natura 


nescit, quamvis copiose et substantialiter ex se lu- 
cem emittat; sed est iu ipso tota et integra, tametsi 
forie profundatur, et vicissim habet in seipso suum 
lumen, quod quidem a sua radice non avellitur, 
dum diffunditur, et ad propriam ac peculiarem di -. 
versitatem idcirco tendere videlur. Ratio enim se- 
parans solem seorsim a seipso, quanam substantia 
praeditus sit concipit : lumen autem quod in ipso 
est et ex ipso promanat, ejus quidem est proprium, 
verumtamen in diversitatem insecabilem quz solis 
animi notionibus continetur, utique diducet, pro- 
pterea quod ex ipso foras emanat. Quod autem 
plane ridiculum sit antiquiorem solis orim imagi- 
nari, posteriorem autem vel iantulum eam quam in 
se habet facultatis illuminatricis vim , neminem 
sane mentis dubitaturum puto. Perinde enim est 
ac si ne sol quidem esse dicatur, si ei simul non 
insit id propter quod hoc quod est intelligitur esse. 
Quocirca, si vim et rationem exemplorum sensibi- 
lium ceu formam quamdam et expressionem recte 
concinnatam subtilissimis animi notionibus accepe- 
ris, generationem divinam non corrumpes, sectio» 
nes in eam et fluxus ac passionem stulte inducens. 
Siquidem generatio supremae omnium substantie 
passionis est expers, adeoque natura geniminis 
substantialis et insecabilis, quae cum Genitore con- 
currens, citra confusionem simul intelligitur, et 
est. Principio enim carere Filium testatus est quo- 
que sapiens Joannes cum dixit : « In principio erat 
Verbum * : » ac przeterea : « Qui est, qui erat, qui 
venturus est *. » 


B. Recte admodum et accurate ea de re nobis 
disseruisti, amice, Sed credis, ut auguror, te solu- 
tum esse negotio, nec alio esse opus ad demon- 
strandum Patrem nequaquam przexsistere Filio, et 
ad intelligendum eum ejusdem esse naturz 454 ec 
simul exsistere : nonduin tamen illa procedunt ex 
animi sententia , cum habeant difliciles prorsus ad- 
itus οἱ accessum vehementer arduum. 


ἃ. Quaenam illa dicis? 
B. Percontaturos utique scias (acuti. enim suni) 


utrum tandem voluntate, an prseter voluntatem Fi- 
lium Deus ac Pater geauuerit. 


À. Αἱ scire pervelim quonam demum feraotut 
tam perniciosa eorum commenta. 


B. Addent nimirum, ut existimo, quod si Filius 
Patri sit involuntarius, illum non sponte genuit, sed 
ab aliquo ad hoc adactus, aut necessitate, verbi gra- 
tía, vel quiddam praeter voluntatem passus compe- 
rietur. Hoe autem pacto ad absurdum oratione de- 
ducta, eo demum illam redigent, ut confitendum sit 
haud citra voluntatem genitum esse a Patre Filium ; 
tandemque inferunt : Si non citra voluntatem ge- 


71 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


716 


puit Pater Filium, sed voluntate et ex deliberatione, A σιν" El μὴ ἀνεθελήτως τέτοχεν Ó Πατὴρ τὸν Y&v, 


utique Patris voluntas generationem Filii przecedet, 
ac prius exsistet. Si autem prius exsistit iis de qui- 
bus deliberat, inquiunt, etiam antiquiorem habet 
generatione voluntatem. 


À. Quam impia in nos machioati sunt perversi! 
Quippe sic insultat veritatis dogmatis illorum ora- 
tio, uL si quis velit omnium absurditates superare, 
non secus ac illos, facturum putem. Sed cum pal- 
mam tam ignobilem arripuerint, et sola impietatis 
gloria aliorum ignorantiam superent, tandem au- 
diant : « Nunquid justificata sunt Sodoma ex te**» 
Satis enim, satis est acerbitatis, miseri, et perver- 
sarum cogitationum. Age, nunc rectum veritatis 
iter capiamus, dicamusque Patrem qui zernus est 
ac principio caret, haud absque Filio qui ei insit ac 
simul subsistat intelligi posse. Verum, tametsi est 
non citra voluntatem Filii Pater, non tamen prius 
exsistel voluntas quam Filius, ac prius emerget. Si 
enim erat in sapientia et verbo Patris voluntas (noh 
enim sapientia et verbo carere dicent divinam vo- 
luntatem), sapientia autem ac Verbum Dei Patris 
est Filius : ipse utique est is ip quo est omnis vo- 
luntas Patris. Quocirca istiusmodi triconum ever- 
itur quodammodo propositio, et acutum illud quod 
in nos comparaverant argumentum. Nibil eoim, ut 
videtur, prohibuerit quominus etiam nos, contempta 
rationum absurditate, percontemur utrua voluntate, 


an δα, contra, exsistat et sit Pater. Quod si non C 


ex voluntate quidem est, necessitate igitur ad exsi- 
stendum adactus est. Si vero non necessario, sed 
ex voluntate est, pracedet utique voluntas ipsius 
exsistentiam. Cumque voluntatem perfecerit, sapien- 
ter nimirum , nec absque verbo : sapientia vero sit 
ac Verbum Filius, Patre prius exsistet. Consilium 
autem 3c voluntatem Dei ac Patris Filium divinz 
Scripture nominant. Psallit enim in Spiritu et ait 
divinus ille David, tanquam ex persona credentium : 
« Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate 
tua deduzxisti me *, » Et alibi : « Domine, in volun- 
late tua praestitisti decori meo virtutem 15. » Dedu- 
cli enim sumus in Christo ad voluntatem Patris, 
et ín sopermandanam pulchritudineta formamur in 
ipso, ad omne opus bonum per ipsum corroborati. 
Itaque si putidas ratiunculas et argumentorum ab- 
surditatem sequamur, prius exsistel Filius quam 
Pater, cum sit ipse voluntas : et id quod giguitur 
quodammodo prius apparebit quam genitor. Vide 
jtaque quantum sibl mali asciverint qul longissi- 
me prolligant illud: « 1psi vos probate, si estis in 
lide 13.» 


B. Certe. 
A. lllorum autem propositionem stultam et ani- 


θελητῶς δὲ xal χατὰ βούλησιν, πάντως πο" xal προ- 
ἡγήσεται, καὶ προαναφανεῖται τῆς τοῦ YloU γεννή- 
σεως, fj θέλησις τοῦ Πατρός. Ὧν δὲ δή που, φασὶ, 
xai προὐφεστηχὼς, ἐσχέπτετο, καὶ πρεσδυτέραν ἔχει 
τοῦ τόχον τὴν θέλῃσιν. 

Α. Ὡς ἀνόσιά γε τοῖς διεστραμμένοις ἐκμεμηχά-. 
νηται καθ᾽ ἡμῶν τὰ εὑρήματα ; κατορχεῖται δὲ οὕτω 
τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ὁ λόγος, ὥστε, εἴ τῷ 
δόξειεν, ἕν γε τοῖς ἄγαν ἀπηχεστάτοις, τὴν ἀπασῶν 
ἐπέχεινα ψῆφον ἑλεῖν, o0x ἂν οἶμαι δράσειν ἄμεινον 
ἣ οὗτοι. ᾿Αχλεᾶ δὲ οὕτω τὴν νίχην ἀράμενοι, xal 
ταῖς εἰς δυασέδειαν ὑπερθολαῖς, τῆς τῶν ἄλλων ἀμα- 
θίας προὔχοντές τε καὶ προεχχείμενοι, λοιπὸν ἀχου- 
ὄντων, « Εἰ ἐδικαιώθη (1) Σόδομα ix σοῦ; » Ἄλις 


Β γὰρ, ἅλις πιχρίας, ὦ οὗτοι, καὶ διεστραμμένων Ev- 


νοιῶν, Φέρε χατευθὺ τῆς ἀληθείας [ωμέν τε ἤδη, καὶ 
λέγωμεν, ὡς οὐχ ἂν νοοῖτό ποτε δίχα τοῦ συνόντος τε 
ἀεὶ χαὶ συνυφεστῶτος αὐτοῦ γεννήματος ὁ ἀνάρχως 
τε xaX ἀϊδίως Πατήρ. ᾿Αλλ᾽ εἰ xai ἔστιν οὐκ ἄνεθε- 
λήτως τοῦ ΥἹοῦ Πατὴρ, οὐ προαναχύψει xat &poava- 
νήξεται τάντως τοῦ γεννηθέντος ἡ θέλησις. Bl γὰρ 
ἦν ἐν σοφίᾳ xai λόγῳ τὸ θέλειν τοῦ Πατρός " οὐ γὰρ 
ἄσοφόν γε καὶ ἄλογον τὴν θείαν ἐροῦσι θέλησιν * Σο- 

φία δὲ καὶ Λόγος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, 

αὑτὸς ἄρα ἐστὶν ὁ ἐν ᾧ πᾶσα θέλησις τοῦ Πατρός. 

Ὥστε τοῖς ἐχεῖνα πεφλυαρηχόσι περιτρέπεταί πὼς 
ἡ σχέψιξ, καὶ τὸ δεινὸν ἐγχείρημα, πρὸς τὸ ἔχον 
ἐναντίως. ᾿Αναπυθέσθαι γὰρ δὴ καὶ ἡμᾶς, ὡς ἔοιχεν, 
ἀπείρξειεν ἂν οὐδὲν τῆς τῶν λογισμῶν ἀτοπίας ἣφει- 
δηχότας, πότερα θελητῶς, ἤγουν ἀνεθελήτως ὑπάρ- 
χει τε xal ἔστιν ὁ Πατήρ. Καὶ εἰ μὲν οὐ θελητῶς, 
Ex6c6laccat που πάντως ἐξ ἀνάγχης εἰς ὕπαρξιν. El 
δὲ ὧδε μὲν οὐχὶ, θελητῶς δὲ, προηγήσεταί που «fc ᾿ 
ὑπάρξεως αὐτοῦ τὸ θέλειν αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ τὸ θέ- 
λειν ἐπράττετο, σαφῶς δηλονότι καὶ οὐ δίχα λόγου, 
σοφία δέ ἔστι χαὶ Λόγος ὁ Υἱὸς, προὐφεστήξει τοῦ 
Πατρός. Βουλὴν δὲ χαὶ θέλησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς 
τὸν Υἱὸν ὁ θεῖος ἡμῖν ὀνομάξει λόγος. Ψάλλει γὰρ ἐν 
Πνεύματι, xal φησιν ὁ θεσπέσιος Δαδὶδ, ὧς tx προῦ- 
ὠπου τῶν πεπιστευχότων᾽ « Ἐχράτησας τῆς χειρὸς 
δεξιᾶς μου, ἐν τῇ βουλῇ σου ὡδήγησάς με. » Καὶ μὴν 
xai ἑτέρωθι᾽ « Κύριε, ἐν τῷ θελήματί σὸν καρέσχου 

τῷ χάλλει μου δύναμιν. » Πεποδηγήμεθα γὰρ ἐν Χρι- 


D cci πρὸς τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, καὶ εἰς ὑπερχό- 


σμιον χάλλος ἐν αὐτῷ μορφούμεθα, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν 
τῶν ἀγαθῶν δι᾽ αὐτοῦ νευρούμενοι. Οὐχοῦν, ὅσον 
fxev εἰς ἐννοιῶν σαθρότητα, χαὶ λογισμῶν ἀτοπίαν, 
προὐφεστήξει τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, αὑτὸς ὧν f) θέλῃσις" 
εἶτά πω τοῦ γεννήσαντος προαναφανεῖται «ὃ γεννῆ- 
θέν. "A0pet δὴ οὖν ἵν᾽ εἰσὶ χαχοῦ, τὸ, ε Εαυτοὺς δ» 
κιμάζετε, εἰ ἐστὲ ἐν τῇ πίστει, » μεθέντες ὡς ἀπω- 
τάτω. 
B. “Ἔοιχεν. 


Δ. Περιτρέψειε δ᾽ ἄν τις xal οὐ σὺν ἱδρῶτι μαχρῷ 


* Ezech. xvi, 52. " Psal, txxn, 85. '* Psal. xxix, 8. "! Hl Cor. xui, δ. 


(1) Ed. δικαιώθη. 


TT! 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1. 


118 


καὶ πρὸς ἑτέραν αὑτοῖς ἀτοπίαν, τὴν γραώδη npóva- A lein haud magno cum sudore ad aliam quoque ab- 


σιν, ἀποχρίνεσθαι δεῖν ἐχεῖνο εἰπών. 

B. Τὸ τί δή; . 

A. Πότερον δημιουρῤγὸς καὶ βασιλεὺς φιλοιχτέρμων 
«e xal ἀγαθὸς νοοῖτ' ἂν xaX λέγοιτο πρός τε ἡμῶν 
αὐτῶν, καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὁ Θεὸς χαὶ Πατὴρ. 


ἣ οὔ. ἫΝ 
. B. ᾿Αλλὰ ταυτὶ μὲν, ὡς ἔστιν ἀμελητὶ φαῖεν ἂν, 
ὡς ἐγῷμαι. Πῶς γὰρ o0; Ἴ 


Α. Φραζόντων οὖν ἔτι προσεῤήσομαι γὰρ, ἀν- 
εθελήτως ἄρα ταῦτά ἐστιν, f| θελητῶς. Εἰ μὲν γὰρ 
ἀνεθελήτως ἐροῦσι, πεπονθέναι δώσῴφωσι τὴν ἀνεθε- 
λτσίαν αὐτὸν, τὸ ὡς ἐξ ἀνάγχης πᾶθος. Εἰ δὲ μὴ 
ἀδουλήτως οἱήσονται, προῦπῆρχε δὲ ἡ βούλησις τοῦ 
εἶναι αὐτὸν & ἔστιν, οὐχ ἀεὶ δυνάμει “δημιουργὸς, 


δυγαίθπι converteris, si hoc interrogandos dicag. 
B. Quidnam istud? 
À. Utrum opifex et rex misericors et bonus esse 
censeatur οἱ dicatur cum a nobis ipsis, tum etiam 
sanctis angelis Deus ac Pater, annon. 


B. At hac ita esse incunctanter dicent , opinor. 
Quidni enim? t 

À. Respondeant ergo praeterea : addam enim quz- 
stioni, an hzc citra voluntatem sint, an ex volun- 
tate. Nam si respondebunt citra voluntatem esse, 
fatebuntur ei accidisse veluti necessitate quadam 
ἀνεθελησίαν. Sin autem putabunt haud citra volun- 
tatem esse : voluntas autem prius exstitit quam ipse 


e5xe μὴν ἀνάρχως βασιλεὺς, ἣ φιλοιχτίρμων, ἣ &ya- B esset id quod est : non semper potestate opifex ne- 


θός - χρόνος δὲ ἴσως προεισελάσειέ τις ᾿χαθ᾽ ὃν ἔτι 
ταῦτα οὐχ ὧν, τὸ δεῖν εἶναι διεσχέπτετο, Τίς δὴ οὖν 
ἄρα τῶν τοιούτων ἂν ἐπαῖοι λόγων, εἶτα᾽ ταῖς ἐχεί- 
γων τερθρείαις οὐχ ἐποιμώξειε μέγα, καὶ δὴ καὶ 
ἐῤῥῶσθαι φράσας, ἄμεινον μὲν ἣ Exelvos διασχέψεται, 
xaX τὴν τῶν πραγμάτων εὖ μάλα καταθρῇσφι φύσιν, 
διαχογιεῖται δὲ, ὅτι τῶν μὲν πραχτέων ἣ μὴ, θέλῃσές 
τε χαὶ ἀνεθεληοία χρατεῖ" γεννήσειυς 8b, οὐχ ἔτι» 
Τοῖς δὲ τὸ ἀνθότου λέγουσιν, ἕν γε τουτοισὶ, σοφὸν 
ὑπειπεῖν τό τισιν ὑμνούμενον. Ἡ φύσις ἐθούλετο, 
fj νόμων οὐδὲν μέλει" προσθείην δ᾽ àv, ὅτι βουλῆς 
καὶ ἀδουλησίας οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν ἐμπάζεται. Ἢ οὐχ 
ἄν σοι δόξαιμι νοεῖν ὀρθῶς, εἰ ἀποφηναίμην, ὅτι ὅσα 
ἐστὶν οὐσιωδῶς ὁ Θεὸς χαὶ Πατὴρ, οὐχ ἐξ ἐπιδόσεως 
ἔχει τῆς χατὰ θέλησιν, τετραμμένος ἐπὶ τὸ ἄμεινον, 
οὐδὲ τὸ εἶναι Πατὴρ, θεληματιχῶς χεχτήδεται; 

4 Β. Πῶς ἔφης: ^ o τὸ- 

᾿Α. "Artoy ἄρα τὸν flaxépd &lvac φῆς, καὶ μὴν ὅτι 
xai ἀγαθός; 

Β. Καὶ πάνυ. 

A. Οὐσιωδῶς ἄρα προσπεφυχυίαιν αὐτῷ ταῖν ἀρε- 
&alv, ἣ εἰσχεχριμέναιν ἔξωθεν κατὰ θέλησιν, ὡς εἰ 
καὶ πάθοι τυχὸν τὴν ἀνεθελησίαν ἐξοιχησομέναιν ; 
Κίνησις γὰρ fs θεληματιχῆ. : 

B. Οὐπσιωδῶς * καταμειδιάσαι γὰρ οἶμαι τῶν οὐχ 
ὧδε ἔχειν χατατολμώντων εἰπεῖν, ὁ τῆς ὀρθότητος 
λόγος. 

A. Εὖγε, ὦ ἑταῖρε, ἔφης, xal σε τῆς φιλομαθείας 
ἄγαμαι. Εἶτα πῶς ὁ Θεὸς χαὶ Πατὴρ θελητῶς ἂν εἴη 
τυχὸν f] ἀνεθελήτως Πατὴρ, καὶ οὐχὶ μᾶλλον οὐσδιω- 
δῶς, εἴπερ ἐστὶν οὕτως ἅγιός τε xat ἀγαθὸς, καὶ οὐχ 
ἐν ψιλαῖς θελήσεσιν ἔχει τὸ εἶναι ἅ ἔστι; Τί δὲ δὴ αὖ, 
«ὥς ἐχεῖνο οὐχ ὁρᾷς, χαίτοι δεινῶς ἄγαν ἐχλελυπη- 
κὃς, xai οἷονεί πως χαθυλαχτοῦν τοῖς δι᾽ ἐναντίας ; 


B. Οὔπω μανθάνω... 

Α. ᾿Αλλ’ εἴσῃ μὲν δή" φράσαιμι γὰρ ἂν, ὡς ἥδιστά 
σοι χρηστομαθεῖν ἡρημένῳ. Σύνες δὲ αὐτὸς ὅ φημι. 
* Apa γὰρ οἷήσονται δεῖν ὅτι γεννήτωρ κατὰ φύσιν ἐστὶν 
ὁπολυγεῖν τὸ Πατέρα, καὶ οὐσιῶδες αὐτῷ τὸ χρῆμα 
ἐροῦσιν, ἣ καὶ τοῦτο χαταρνήσονται, φρονοῦντες 
ἀνοσιώτατα; Εἰ μὲν γὰρ οὐχ εἶναί φασιν οὐσιωδῶς 


PATROL. GB. ΕΥΧΥ. 


que adeo rex :eternus, et misericors aut bonus fuit : 
sed forsan tempus aliquod przcesserit quo Deus 
cum hasc nondum esset, de iis deliberabat ut esset. 
Quis igitur istiusmodi sermones audiens, nou con- 
tinuo illorum vanitatem vehementer lugeat, iisque 
profligatis melius quam illi discutiat, rerumque na- 
turam perscrutetur, secumque reputet in rebus agen- 
dis aut non agendis, velle et nollé tenere principa- 
tum, in generatione non item? Si qui vero causam 
sciscitentur, 4456 consultum erit hic subjicere quod 
in ore nonnullorum est :/Sic placitum esL natura, 
quz leges niliil curat : addam, Quse, velis nolis, ni- 
hil moratur prorsus. Annon tibi recte sentire vide- 
bor, si asseruero quod id quodcunque est substan- 
aliter Deus ac Pater progressu voluntatis ullo non 
liabeat conversus in melius, neque quod Pater sit, id 
ralione voluntatis habiturus? 

B. Quomodo dixisti ? 

A. Patremne sanctum esse dicis, atque etiam 
bonum ? 

B. Omnino. 

À. Àn substantialiter insitis ei hisce virtutibus, 
aut aliunde ascitis secundum voluntatem, tanquam 
periturz sint, si nolitio forsan ei acciderit? Hic enim 
inotus a voluntate proficiscitur. 

B. Substantialiter. Si quis enim istud ita se non 
liabere dicere audeat, jure, opinor, ridebitur. 


A. Euge, macte esto illo singulari discendi ar- 
dore, Hermia. Jam quomodo Deus ac Pater volunta- 
rie erit, verbi gratia, aut minus voluntarie Pater, ac 
non potius substantialiter, siquidem hoc pacto san- 
ctus est, ac bonus, nec in nuda voluntate habet esse 
id quod est? Quid porró, quomodo non animadver- 
ti$ quod vehementer officit et, ut ita dicam, oblatrat 
adveraariis ? 

B. Nondum percipio. 

A. Αἱ cognosces sane : tibi enim discendi cupido 
sane quam libentissime exponam. Cape autem ipse 
quod dico. Àu enim fatendum putabunt Patrem esse 
genitorem secundum naturam, et id ei substantiale 
esse dicent, an vero istud negabunt impie admodum 
sentientes? Si enim non esse dicunt substantialiter 


28 


119 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


180 


genitorem, naturam Filii tollent funditus, qui non A γεννήτορα, ἀναιρήσουσιν εἰσάπαξ τὴν ὕπαρξιν τοῦ 


citra generationem esse nactius est, sed est et ex- 
sistit ex Patre, juxta fidem saerarum Litterarum. 
Quod si naturam non habens generativam revera 
Deus ac Pater voluntate motus est ad hoc ut posset 
generare, utique dicendum erit suam ipsum forte 
naturam generativam fecisse ac reddidisse, et in 
quod non erat adduxisse, adeoque seipso antiquíor 
jure censebitur, si cum essel ac subsisteret, voluit 
esse id quod est, nimirum Pater. Sed in montem ac 
undas projiciantur isthzc, intolerabili prorsus ab- 
surditate plenissima. Nos autem, rectam doctrinam 
sequentes, asserimos saepervacaneum eL stultum esse, 
putare Patrem esse genitorem, citra volantatem aut 
ex voluntate, sed matura potius ae substantialiter. 


Neque enim prater voluntatem est id quod est na- B 


turaliter, 487 cum velle esse id quod est ejus natu- 
ram comitetur. 

B. 118 rem esse ego quoqne arbitror. 

A. Ad hzc, alterins .absurditatis periculum ipsis 
imminet, quod dicendum putant in Deo ac Patre 
antiquiorem esse Filio voluntatem. Dispiciendum 
enim est, si placet, utrem nunc tandem Deus ae 
Pater rem suz dignitati consentaneam soriitus sit 
quod genuit, aa generandi vi carere magis ei con- 
gruum reperiamus. Si ergo quoniam genuit, na- 
ture sue dignitati nihil decessurem est, quidni 
erubescunt miseri ei affingentes ex infecunditate 
defectum aliquem? Sin autem ei satius et con- 
gruentius erat nom genuisse, qua causa fuit cur 
generaret, deteriori loco futurus, si generatio οἱ 
accidisset ? Quamobrem eta recta ratione excidit, 
et rem in se ultro suscepit sux gloria et naturse 
damnosam, et nova quadam, ut videtur, atque in- 
solens accusatio contra ineffabilem Patris volun- 
tatem repullulavit, Nunquid ergo hec omni vomitu 
[v diora sunt, et ad summum impietatis et malitize 
' eulmen pertingunt ὃ 


B. Oinnino. 
* A. Age itaque, procul his relictis, ad illud con- 
vertamur. 

D. Quodnam? 

A. Nimiruin rectam prz omnibus de Deo senten- 


Υἱοῦ, οὐχ ἀγεννήτως xb εἶναι λαχόντος, ἀλλ᾽ ὄντος τε 
χαὶ ὑφεστηχότος ἐκ Πατρὸς, κατά γε τὴν πίστιν τῶν 
ἱερῶν Γραμμάτων. Εἰ δὲ φύσιν οὐχ ἔχων τὴν γεννητι- 
χὴν ἀληθῶς ὁ θεὸς χαὶ Πατὴρ, βουλήσει χεχίνηται πρὸς 
τὸ δύνασθαι γεννᾷν, ὥρα λέγειν ἤδη πως, ὡς αὐτός 
που τάχα τὴν ἰδίαν εἴργασται φύσιν γεννητιχὴν ἀπο- 
φῆνας, χαὶ εἰς Oregrobx ἣν ἐνεγχὼν, καὶ δὴ νοοῖτ᾽ ἂν 
εἰκότως καὶ ἑαυτοῦ πρεσθύτερος, εἴ γε ὧν xat ὗφ- 
ἐστηχὼς, ὅπερ ἀσὲὶϊν εἶναι βεδούληται, φημὶ δὴ Ha- 
κήρ. ᾿Αλλ᾽ εἰς ἧδρος μὲν ἐῤῥίφθω xal χῦμα ταυτὶ, 
φορητὴν οὐχ ἔτι νοσοῦντα τὴν ἀτοπίαν. Ἡμεῖς ὃὲ 
τοῖς ἐξ ὀρθότητὸς ἑπόμενοι λογισμοῖς, φαμὲν, ὅτι πε- 
ριττὸν ἂν εΐῃ xol ἀμαθὲς τὸ γοῦν ἀνεθελήτως ἣ θε- 
λητῶς, γεννήτορα ὑπάρχειν οἴεσθαι τὸν Πατέρα, 
φύσει δὲ μᾶλλον xaX οὐσιωδῶς. "Ἔστι γὰρ οὐχ ἀνεθε- 
λήτως & ἐστι φυσιχῶς, σύνδρομον ἔχων τῇ φύσει τὴν 
θέλησιν τοῦ εἶναι ἅ ἐστιν. 

B. ὩὉδὶ ταῦτ᾽ ἔχειν χαὶ αὐτῷ μοι δοχεῖΐ, 

Α. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις, χαταχινδυνεύσειεν ἂν 
χαὶ εἰς ἑτέραν αὐτοῖς ἀτοπίαν, τὸ δὴ χρῆναι λέγειν 
ἐπὶ Θεοῦ καὶ Πατρὸς πρεσθυτέραν οἴεσθαι τοῦ τόχου 
φὴν θέλησιν. Διασχεπτέον γὰρ, εἰ δοχεῖ, πότερόν ποτε 
νυνὶ δὴ xal μόλις ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐν τοῖς αὑτῷ 
πρέπουσίν ἐστιν ὅτι γεγέννηχεν, ?) πρεπωδεστέραν 
αὐτῷ τὴν ἀγεννησίαν εὑρήσομεν. Εἰ μὲν οὖν ὅτι γε- 
γέννηχε τὸ τῇ ἰδίᾳ φύσει πρέπον οὐχ ἐξοιχήσεται, τί 
τὸ Ex τῆς ἀγεννησίας αὐτῷ προσνέμοντες ἀχαλλὲς, 
οὐχ ἐρυθρμῶσιν οἱ τάλανες ; εἰ δὲ ἣν ὅτι μὴ τέτοχεν, 
ἐν ἀμείνοσι χαὶ ἐν τοῖς πρεπωδεστέροις, τί πρὸς τὸ 
γεννᾷν ἐχάλει τὸ ἐν χείροσί που πάντως ἐσόμενον, εἰ 
πείσαιτο τὸ γεννᾷν ; Οὐχοῦν διημάρτηχε χαὶ λογι- 
σμοῦ τοῦ πρέποντος, χαὶ εἰσδέδεκται θελητῶς τὸ 
πεφυχὸς ἀδιχεῖν, xal τοῦτο, τὴν αὑτοῦ δόξαν τε xal 
φύσιν, καὶ ξένη τις ὡς ἔοιχεν ἀνέφυ γραφὴ xatà «fc 
ἀῤῥήτου βουλῆς τοῦ Πατρός. "Ap' οὖν οὐχὶ παντὸς 
μὲν ἐμέτου ταυτὶ βδελυρώτερα, παντὸς δὲ εἰς λῆξιν 
ἥκοντα χαχοῦ δυσσεδείας τε ὁμοῦ τῆς ἄγαν εἰς ὑπερ- 
ὀολὴν ἱγμένα ; 

B. Ναί. 

À. Φέρε δὴ οὖν, ταυτὶ μεθέντες ὡς ποῤῥωτάτω, 
πρὸς ἐχεῖνο ἴωμεν. 

B. Τὸ ποῖόν τι φής; 

Α. Τὸ χρῆναί φημι τὴν ἁπασῶν ἀρίστην περὶ 


tiam animis nostris suscipiendam, cogitando Filii D Θεοῦ δόξαν, ταῖς ἰδίαις ἡμᾶς ἐγχκαταχλείειν ψυχαῖς, 


generationem nihil precedere, neque vergQ Geni- 
toris voluntatem prius ortam esse Filii exsistentia, 
sed simul fuisse Patrem Deum, et Patrem esse 
voluisse: non enim invitus esL id quod est, nec 
volendi necessitatem in hoc sustinet, quemadmo- 
dum etiam, verbi gratia, si sanctus ac bonus con- 
cipiatur. Simul enim et substantialiter est sanctus 
ac bonus, et vult esse id quod est, nec aliter rem 
esse iu Deo cogitandum est. Simul enim est Deus, 
ac simul Pater, generationem non habens substan- 
tia posteriorem, sed simul Pater est, et subsistit, 
et intelligitur. At qui tali praeditus est. natura, uti- 
que fatendum est ei coexsistere ab seterno rem geni- 
tam, id est Filium. 


ἐννοοῦντας, ὅτι τῆς τοῦ Υἱοῦ γεννήσεως, προηγήσε- 
ται μὲν οὐδὲν, οὔτε μὴν προανατελεῖ τοῦ γεγεννη- 
χότος ἡ θέλησις, τῆς τοῦ γεννηθέντος ὑπάρξεως, fjv 
δὲ ἅμα Πατὴρ ὁ Θεὸς, καὶ θελητὴς τοῦ εἶναι Πατήρ" 
ἔστι γὰρ οὐχ ἀνεθελήτως ὅ ἐστιν, οὐχ ἀναγχαΐαν 
ὑπομένων ἕν γε τούτῳ τὴν θέλησιν, καθάπερ ἀμέλει 
χαὶ εἰ νοοῖτο τυχὸν, ἅγιός τε xal ἀγαθός. "Apa γὰρ 
xai οὐσιωδῶς, ἅγιός τέ ἐστι-χαὶ ἀγαθὸς, xal θελντὴς 
τοῦ εἶναι & ἐστι, xal οὐχ ἑτέρως ἔχειν ὑποτοπττέον 
ἐπὶ Θεοῦ. "Apa γάρ ἐστι Θεὸς, καὶ ἅμα Πατὴρ, οὐχ 
ὑστερίζουσαν ἔχων τοῦ εἶναι τὴν γέννησιν, ἀλλ᾽ ὁμοῦ 
τῷ εἶναι Πατὴρ, καὶ ὑφεστὼς χαὶ νοούμενος. Τῷ γε 
μὴν ὧδε φύσεως ἔχοντι, πάντως που δοτέον συνυφ- 
εστηχὸς ἀνάρχως, τὸ γεννηθὲν, τουτέστι τὸν Υἱόν. 


181 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Il. 


182 


B. 'AXX, εἰ βούλει, φασὶν, ὧδέ πη καὶ τόδε ἐχέτω, Α B. Sed esto, si ita. vis, inquiunt, et coexsistere 


καὶ νοείσθω συνυπάρχειν. " Hv γὰρ ἀεὶ δυνάμει Πα- 
τὴρ ὁ Θεὸς, ψιλῇ δὴ οὖν ἄρα θεωρίᾳ ληπτὸς, xai 
μόνῃ τοῦ εἶναι δοχήσει, πρὸ τῆς γεννήσεως ὁ Υἱὸς, 
γεγέννηται δὲ μετὰ τοῦτο. 
A. Οὐχοῦν, ἀληθὴς μὲν τέως χαὶ £x Πατρὸς ἀλη- 
θῶς ὁμολογείσθω λοιπὸν ἡ γέννησις. Ὁ γὰρ εἶναι 
πεφυχὼς δυνάμει τε καὶ ἐνεργείᾳ Πατὴρ, οὐ θέλησιν 
ἔχει τὸ ἐπ᾽ ἀμφοῖν βραδεύουσαν, φύσεως δὲ μᾶλλον 
ἕψεται νόμοις, ἧς ἂν νοοῖτο καὶ τὸ τεχεέῖν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν 
ὀθνείου του γένοιτο Πατήρ᾽ εἴπερ ἀεὶ τὸ γεννώμενον 
ὁμοφυὲς εἶναι τῷ γεννῶντι δεήσει, " Oc( δὲ καὶ αὐτῷ τῷ 
ἸΙατρὶ, τὸν ἐχ τοῦ τετράφθαι δυσχλεδ «ροσάπτουσι 
μῶμον, καίτοι τῆς θείας λεγούσης Γραφῇς * « Παρ᾽ ᾧ 
οὐχ ἔστι παραλλαγὴ, f) τροπῆς ἀποσχίάσμα, » xàve 
κεῦθεν εἴσοιτο, Τί γὰρ δὴ τοῦτό ἐστι, ὦ ᾽ τᾶν, ἣ τρο- 
πὴ, καὶ παχεῖά τις ὥσπερ ἐξαλλαγὴ, τὸ ἐκ τοῦ δυνά- 
ptt φημὶ μεταχωρεῖν εἰς ἐνέργειαν; "To μὲν γὰρ 
εἶναί τι δυνάμει τῇ χατὰ φύσιν ὑπειλημμένον, μὴ 
μὴν ἤδη τοῦτο ἐνεργείᾳ δεχθὲν, Eotnxey ἐν τῇ δυνά- 
μει τέως, εἰσδεδεγμένον μὲν οὕπω τὴν elc ἐνέργειαν 
κίνησιν, ἐμφιλοχωροῦν δὲ ἕτι, τῷ ἐν ἀρχαῖς τε xat 
πρώτῳ. El δὲ εἰσδέξαιτο τυχὸν τὴν εἰς ἐνέργειαν 
κίνησιν, μεταφοιτήσειεν ἂν εἰχότως ἐφ᾽ ἕϑερον, οἶμαι, 
τὶ παρ᾽ ὅπερ ἦν ἐν ἀρχαῖς, εἴπερ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὖ- 
κὸν ἀπονέμουσι τόπον, τῷ τε χατὰ δύναμιν, καὶ τῷ 
κατ᾽ ἐνέργειαν. 
Β. υὐχ οἶμαι, 
Α. Εἰ μὲν οὖν εἶναί φασι τὸ διϊστῶν. ὀὐδὲν, ἀλλ᾽ 
οἴσουσί τε ὁμόσε χαὶ εἰς ἕνα xal τὸν αὐτὸν ἐγχαθ- 


ἱἰδρύσαιντο τόπον, ἐνεργείᾳ Πατὴρ, καὶ ἀνάρχως ἦν ὁ C 


Θεός. ᾿Απείρξει γὰρ Exc τοῦτο λέγειν οὐδὲν, εἰς ταυ- 
τὸν ἡμῖν ἱγμένοιν τοῦ τε “ατὰ δύναμιν, καὶ τοῦ 
κατ᾽ ἐνέργειαν. ÉUE ἤχιστα μὲν ὡδὶ, διεστήξει γε 
μὴν ἀλλήλοιν, καὶ οὗ μετρίᾳ διαφορᾷ, πῶς οὐ παρ- 
ἤλλαχτα: τὰ Θεοῦ, στάσιν μὲν οὐχέτι τὴν ἐν τῷ κατὰ 
δύναμιν ἀποτώζοντα, πεπονθότα δὲ ὥσπερ τὴν εἰς 
ἐνέργειαν χίνησιν ; 

B. "Ἔφης μὲν εἰχότα, πλὴν οἶμαί που χἀχεῖνο εἰς 
νοῦν τοῖς δι᾽ ἐναντίας ἐλθεῖν, καὶ μὴν καὶ ἑλέσθαι λέ- 
qst. "Ap! οὖν, ἐπειδήπερ ἀεὶ μὲν ἔστι κατὰ φύσιν, 
καὶ ἀνάρχως δημιουργὸς ὁ Πατῆρ, εἴργασταί γε μὴν 
οὐχ ἀχρόνως τὰ πεποιημένα" οὐ γὰρ συναΐδιον ἔχει 
τὴν χτίσιν [al. ὕλην], ἀλλ᾽ ἐν χαιρῷ παρεχόμισεν ἐξ 
οὐχ ὄντων αὑτὴν, χεχινῇῆσθαι δώσομεν, χαὶ τροπῆς 
ἀποσχίασμα παθεῖν τὴν ἄτρεπτον αὐτοῦ φύσιν ; εἶτα 
«ἰς ὁ τοῦτο φάναι τολμῶν ; Οὐχοῦν εἰ προήΐχοι, φησὶ, 
καὶ ἐπὶ τὸ λέγεσθαι γεννᾷν ἐχ τοῦ κατὰ δύναμιν εἰς 
ἐνέργειαν, οὐ τροπὴ τὸ χρῆμα, xat χίνησις εἰς μετα- 
δολὴν, ἀλλὰ φύσεως μᾶλλον ἐπιτηδειότης, ἐχούσης 
ὧδε περὶ τὴν γέννησιν. 

Α. Ὡς εὔχολός σοι πρὸς ἐλαφρίαν ὁ νοῦς, εἴπερ τι 
τῶν ἀναγχαίων ἐντεθυμῆσθαι δοχεῖς τοὺς διεστραμ- 
μένους. Ἑχθασανιστέον γὰρ ὅτι μάλιστά γε, τὸν τῆς 
ἐπ᾿ ἀμφοῖν χινήσεως τρόπον, χαὶ τί τὸ μεσολαδοῦν, 
xaX τὴν μεταξὺ χειμένην ἐμφανίζον διαφορὰν, εἴσῃ 
τε οὕτω λοιπὸν τῆς ἐχείνων ἀμαθίας τὸν γραώδη λό- 


5. λς. 1, 17. 


censeatur Patri Filius. Erat enim semper virtute 
Pater Deus: nuda igitur erat notione comprehen- 
sibilis, et sola imaginatieme ante generationem 
Filius, genitus ^hutem est postea. 

A. Itaque vera demuti et ex Patre vere constabit 
A58 esse generationem. Cujus enim natura po- 
stulat ut sit virtute et actu Pater, a voluntate 
neutrum accipit, sed natur leges sequitur potius, 
cujus est gignere: sed neque aliene rei Pater 
fuerit, siquidem id quod gignitar, ejusdem esse 
nature cum genitore oportebit. Quod autem ipsi 
quoque Patri feedam notam, quasi mutatus sit, affin- 
gant, licet Scriptura sacra dicat: « Apud quem non 
est transmutatio,nec vicissitudinis obumbratio 13,» 


B hinc patebit. Quid enim aliud istud est, queso, 


a potentia ad actum migrare, quam mutatio, et 
crassa veluti quedam vicissitudo? Quod enim pu- 
tatur aliquid esse potentia naturalt, needum tamen 
istud actu suscepit, eatenus stat ín potentia, cum 
nondum acceperit motum ad actum, sed in prin- 
cipio suoet primario illo adhuc moretur. Quod si 
forte motum ad actum susceperit, ad aliud quiddam 
transibit quam id quod erat in principio, siquidem 
non unum et eumdem locum tribuunt ei quod est 
potentia, et ei quod est actu. 


B. Non existimo. 

. A.Si ergo nullum esse discrimen aiunt, sed in 
unum eumdemque locum conferent ac collocabunt, 
actu Pater et obsque principio erat Deus. Nihil 
enim jam prohibebit quomints hoc dicamus, si id 
quod est virtute, et quod actu, in idem coierint. 
Quod si non ita est, sed invicem distant, neque 
parvo discrimine, quomodo res divin:e mutationem 
non ceperunt, cum in eo quod est potentía, jam 
non consistant, sed motum ad actum quodammodo 
sustinuerint ? 

B. Probabilia quidem sunt quae dicis: verumtamen 
istud opinor in mentem venire adversariis , atque 
ita nos compellare : Àn, cum semper sit secundum 
naturam et absque principio creator Pater, adeoque 
non absque tempore fecerit creaturas (non enim 
ei cozterna est creatura, sed eam in tempore eduxit 
e nihilo, mutatam concedemus, et conversionis ob- 
umbrationem passam esse immutabilem ejus na- 
turam? Αἱ quis hoc dicere audeat? Quamobrem 
Jicet eo progrediatur, inquiunt, ut generare dicatur 
a potentia ad actum, non conversio istud est, ac 
motus in mutationem, sed aptitudo nature potius 
qux hunc in modum comparata est ad generationem. 

À. Quam proxime ad levitatem accedis, si quod 
operz pretium ab hzreticis excogitatum putas. In- 
quirenda enim est 459 imprimis in utroque motus 
ratio, et quid intercedat , quidve discriminis sit 
inter illa, acsic demum intelliges quz sint impe- 
ritorum istiusmodi aniles παρ. Quod enim ex se 


185 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


784 


aliquid genuisse dicitur, et ex eo quod erat po- A γον. Τὸ μὲν γὰρ ἐξ ἑαυτοῦ τι τεκεῖν λεγόμενον, xal 


tentia processit ad actum, velut in sua natura com- 
motum est. Non enim in aliis, sed in ipso patitur 
motum íllum actus. Quod autem ab aliquo non a- 
gendo ad operandum transit, non in seipso motum, 
sed in aliis cum habere tvm etiam facere com- 
periemus. 

B. Gratum mihi non minus quam antea feceris, 
si rem nobis clarius exponas. 

À. Agedum ergo proferamus hominis exemplum. 
Generandi enim vi praeditus est secundum naturain, 
cumque potentia id habeat initio, iu tempore quo- 
que ad actum procedit. Habens autem non absque 
arte scientiam, sed potius innatam substantialiter 
artificios:e cujusvis rei faciendx potentiam, navem 
quidem fabricatur onerariam, et signa fingit ex 
zre, aut aliud simile quidpiam efficit. An igitur ea- 
dem ratione motus tibi videtur is, qui ut Pater es- 
Set ex potentia deductus est ad actum, οἱ qui ad ea 
prestanda quxe sunt artis eodem venit? 


D. Neutiquam id ego censuerim. Hic enim in 
seipso molus non est , sed scientiz et artis suce po- 
tius erga res externas specimen edit. Ille vero sub- 
stantialiter in seipso quodammodo movetur, et mu- 
tationem quamdam et conversionem circa ipsam 
nostram naturam efficit, aut certe nature quz in 
quovis est actum et potentiam. 

À. Enimvero istud est quod dicebam modo, mu- 
tationis discrimen in utroque sane diligenter con- 
siderandum esse. Nihil igitur est quod necessario 
nos adigat ut dicamus Dei naturam mutatam esse, 
aut motum passam in ulla re qua substantialiter 
in ea sit, quod tempore ad condendum processerit ; 
sed in substantia motum ipsum patietur, si ab ge- 
nerandi potentia ad generandi actum nescio quo- 
modo fuerit adducta. 

B. Bene habet. 

A. Quinetiam alio modo (nam sagaces canes imi- 
tandos illis arbitror qui veritatem indagare volunt) 
videre licel infirmam et insulsam adversariorum 
esse rationem. Divinum quippe et altissimum ge- 
nien nulla plane ratio A460 vetuerit quomi- 
nus Genitori suo coexsistat, cum semper et ab 
eterno Pater intelligatur et sit Deus. Cum autem 
creatura sil virtutis conditricis actus, quomodo aut 
unde coexsistendi Deo et ab eterno exsistendi glo- 
riam habebit ? nam nec absque principio est in Llem- 
pore, et ex nihilo ad esse movetur. Árnon necessa- 
rium esse dicis creatricem naturam prius omnino 
intelligi ac prius exsistere omnibus rebus creatis? 


£x τοῦ χατὰ δύναμιν προδεθηκχὸς εἰς ἐνέργειαν, ὡς 
ἐν ἰδίᾳ φύσει σεσάλευται. Πάθοι γὰρ ἂν οὐχ ἐφ᾽ Ex£- 
pot; τισὶν, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἑαυτῷ, τὴν χατ᾽ ἐνέργειαν χί- 
νῆσιν. Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ τι μὴ δρᾷν, ἐπὶ τὸ δεῖν ἐργά» 
ζεσθαι παρελθὸν, οὐχ ἐφ᾽ ἑαυτῷ τὴν χίνησιν, ἀλλ᾽ 
ἐφ᾽ ἑτέροις ἔχον τε χαὶ ποιοῦν εὑρήσομεν.. 

B. Ὀνήσῃς ἂν οὐχ ἧττον 7) πάλαι, σαφεστέραν 
ἡμῖν ποιούμενος τὴν ἀφήγησιν. 
A. Οὐχοῦν φέρε λέγωμεν ὡς ἐπ' ἀνθρώπου τυχόν. 
Γεννητιχὸς μὲν γὰρ xazà φύσιν, xai δυνάμει τοῦτο 
ὧν ἐν ἀρχαῖς, Ξάρεισιν ἐν χρόνῳ καὶ εἰς ἐνέργειαν. 
Οὐκ ἀνεπιτήδευτον δὲ τὴν σοφίαν ἔχων, ἐμπεφυχὸς δὲ 
μᾶλλον οὐσιωδῶς, τὸ καὶ δύνασθαὶ τι δρᾷν τῶν ἐξ 
ἐπιστήμης xal τέχνης ἀνθρωποπρεποῦς, ναυπηγεῖται 


B μὲν ὀλχάδα, χαλχῶν δὲ ἐχτυπωμάτων ἰδέας διαμορ- 


qot, ἣ γοῦν ἕτερόν τι τῶν ὁμοίων ἐργάζεται, ἾΑρ᾽ 
οὖν ἐν ἴσῳ τρόπῳ τε καὶ λόγῳ χεχινῆσθαί cot δοχεξ, 
καὶ εἰς τὸ εἶναι Πατὴρ xac? ἐνέργειαν kx τοῦ κατὰ 
δύναμιν παρενηνεγμένος, καὶ εἰς τὸ εἶναι δημιουργὸς 
τῶν, ὅσα ἐστὶν Ex τέχνης, ἀναφοιτῶν ; 

B. Uóx ἂν οἰηθείην πώποτε. Ὁ μὲν γὰρ, οὐχ ἐφ᾽ 
ἑαυτῷ χεχίνηται, τῆς ἐνούσης δὲ μᾶλλον ἐπιστήμης 
αὐτῷ τὴν ἔχφανσοιν περὶ τὰ ἕξω ποιεῖται. Ὁ δέ ἔστιν, 
οὐσιωδῶς ἐφ᾽ ἑαυτῷ οἱονεὶ χινούμενος, χαὶ μετάστασίν 
τινα χαὶ τροπὴν περὶ αὐτὴν ἡμῶν ἐργάζεται τὴν 
φύσιν, ἦτοι τῆς φύσεως τὴν ἐφ᾽ ὁτῳοῦν ἐνέργειάν τε 
χαὶ δύναμιν. 

A. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστιν ὅπερ ἔλεγον ἀρτίως. 
τὴν τοῦ χκεχινῆσθαι διαφορὰν ἀνασχοπεῖσθαι δὴ ἐπ’ 


c ἀμφοῖν ἐθέλων. Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ ὡς ἐξ ἀνάγκης 


ὠθοῦν, τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν χεχινῆσθαι λέγειν, καὶ 
τὸν κλόνον ὑπομεῖναι περί τι τῶν ὄντων οὐσιωδῶς, εἰ 
προΐήχοι χατὰ χρόνους ἐπὶ τὸ χρῆναι δημιουργεῖν, 
πάθοι δ᾽ ἂν εἰς οὐσίαν αὐτὴν τὴν χίνησιν, ἐκ τοῦ κατὰ 
δύναμιν εἰς ἐνέργειαν τοῦ γεννᾷν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως παρ- 
ενηνεγμένος. 

B. Ὀρθῶς ἔχει. 

Α. Καὶ ἑτέρως δέ " χρῆναι γὰρ οἶμαι τὰς ἄγαν 
εὑρινοτάτας ἀπομιμεῖσθαι τῶν χυνῶν, τοὺς οἴπερ ἂν 
ἕλοιντο τὰ ἐχ τῆς ἀληθείας φιλοθηρεῖν εὑρήματα " 
κατίδοι τις ἄν, ἀδρανὴ τε xal ἄχομψον τῶν διεναν- 
«ίας τὸν λόγον. Τὸ μὲν γὰρ θεῖόν τε xal ὑπερχόσμιον 
γέννημα, ἀπείρξειεν ἂν οἶμαι παντελῶς οὐδὲν τῶν εἰς 
ἀναγχαίους ἠχόντων λόγους, τῷ ἰδίῳ συνυφεστάναι 
γεννήτορι, ἀεὶ xal ἀνάρχως Πατρὸς νοουμένον τε xal 
ὄντος Θεοῦ. Ἐπειδὴ δέ ἐστιν ἡ κτίσις εὐσθενείας 
ἐνέργημα δημιουργιχῆς, πῶς xal πόθεν ἂν ἔχοι τὸ 
συνυφεστάναι Θεῷ, χαὶ τοῦ ἀϊδίως εἶναι τὴν δόξαν ; 
ἐπεὶ, μήτε ἄναρχος ἐν χρόνῳ, xal τὴν εἰς τὸ εἶναι 
κίνησιν ἐξ οὐκ ὄντων ἔχει. Ἢ οὐχ ἀναγχαῖον εἶναι 


φὴς, προεπινοεῖσθαί τε xai προῦφεστάναι πάντη τε xal πάντως τὴν δημιουργοῦσαν φύσιν, παντὸς τοῦ 


καλουμένου πρὸς ὕπαρξιν δημιουργιχῶς ; 

B. Assentior. 

A. Igitur, nondum quidem creatura educta fue- 
rat in ortum : erat tamen etiam tem creator Deus, 
neque quod essel opifex, idcirco erat Pater, sed 
quoniam genuit : Filius autem, quoniam genitus 
est. Cuu ergo necessarium non sit coexsistere 


B. Ναὶ, φημί. 

Α. Οὐχοῦν, οὔπω μὲν ἡ χτίσις παρῆχτο πρὸς γέ- 
νεσιν, fjv δὲ xal τότε δημιουργὸς ὁ Θεὸς, καὶ οὐχ ὅτι 
δημιουργὺς, ταύτῃ τοι Πατὴρ, ἀλλ᾽ ὅτι γεγέννηχεν᾽ 
Υἱὸς δὲ, ὅτι γεγέννηται. Ὅτε τοίνυν, εἰς μὲν τὸ δη- 
μιουργός τε xai χτίσις, τὸ συνυπάρχειν οὐχ ἀναγ- 


185 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1l. 


186 


xalov, ἀπαραίτητον δὲ τὴν συνύπαρξιν τὸ τῶν ἐν- A creatorem et creaturam, fieri autem non possit ut 


vou)y ἀχριδὲς εἰσχομίσειεν ἂν ἐπὶ Θεοῦ, x&v εἴτε Πα- 
«hp, εἴτε Υἱὸς ὀνομάζοιτο, πῶς ἂν προανίσχοι τὸ ἕν 
xai προαναφαίνοιτό πως θατέρου θάτερον, εἴπερ 
ἐστὶν ὅ ἐστιν ἑχάτερον, ἐν τῷ νοεῖσθαι συνυπάρχοντα, 
καὶ οὐχὶ τῆς εἰς ἄλληλα συνδρομῆς τητώμενα ; Πατὴρ 
γὰρ, ὡς πρὸς Υἱὸν, καὶ τὸ ἔμπαλιν. Μῶν Ex6c6iá- 
σθαι cot δοχεῖ πρὸς τὸ οὐχ ἔχον ὀρθῶς ὁ λόγος: 

Β. Ἥχιστά γε. | 

A. Εἰ δὲ δὴ χαὶ χρῆναι γεννᾷν ἐξ ἐξοτοα xal Υἱοῦ 
τοῦ χατὰ φύσιν ὁρᾶσθαι Πατέρα, σοφὰν εἶναί τι καὶ 
παγχάλως ἔχον χατεφαίνετο τῷ Θεῷ καὶ | Πατρὶ, τίς ὁ 
ἐπὶ τὸ χρῆναι τεχεῖν ἢ πόθεν ἂν γένο:το ελησμός; τί 
τὸ ἐμποδὼν xal τὸ οὕπω δεῖν εἶναι Πατέρα τὸν Θεὸν 


qui recle sentiunt in Deo coexsistentiam negent, 
sive Pater seu Filius nominetur, quomodo unum 
prius orietur, οἱ alterum altero quodammodo prius 
apparebit, si utrumque est id quod est, in eo quod 
simul exsistere intelliguntur, et mutuo concursu 
non carere? Pater enim ad Filium refertur, et con- 
tra. Num ad id quod minus rectum est, detorta 
tibi videtur oratio? 

B. Minime vero. 

Α. Jam si bonum ac praeclarum esse visum esl 
Deo ac Patri, gignere ex se, Patremque videri Fi- 
lii secundum naturam , quzenam aut unde fuerit 
gignendi mora? quid impedieritjaut dissuaserit uti- 
liter ac necessario Deum nondum esse Patrem? 


χρησίμως τε xat ἀναγκαίως ἐχδυσωποῦν ; “Ανθρωποι B Homines enim semper esse potentia patres, non 


μὲν γὰρ, ἀεὶ μὲν ὅτι δυνάμει πατέρες, οὗ: μὴν ἔτι xol 
ἐνεργείᾳ, οὐδενὶ τῶν ὄντων ἀσυμφανές " ἐναργὴς δὲ 
: Mav fj παρὰ πόδας χειμένη χαὶ διαχωλύυυσα πρόφασις. 
᾿Αφιγμένης γὰρ οὔπω πρὸς ἤόδην τῆς τοῦ σώματος 
ἡλικίας, καταμύει πως ἔτι xal ἐνηρεμεῖ τῇ φύσει, 
πὰ αὐτῆς, xal οἱονεὶ τὸν πρέποντα ταῖς. εἰς ἐμφά- 
νειαν ἀναδείξεσι περιμένει χαιρόν. Ἐπὶ δέ γε Θεοῦ, 
«οὔ τελείως ἔχοντος ἀεὶ χαὶ ὄντος ὅ ἐστιν, οὐχ ἐξ 
ἐπιδόσεως τῆς ἐπί τι τῶν οὕπω προσπεφυχότων, χαὶ 
τὴν ἐν χρόνῳ διάδειξιν ἀπαραίτητόν τε xa ἀναγχαίαν 
ἐχόντων, ἐχλάμποντος δὲ τῆς ἰδίας οὐσίας ἡ μῖν τὸν 
Υίδν, χαὶ ἐν τάξει χαραχτῆρος οὐσιωδῶς ὀϊιπεφυχὸς 
αὑτῷ τὸ ἴδιον ἔχοντος γέννημα, πῶς ἐπινοηθείη 
«b μὴ ἀεί τε χαὶ ὁμοῦ τῷ εἶναι, i xat' ἐνέρ- 
γειαν, ἑστάναι δὲ μᾶλλον ἐν τῷ κατὰ: δύναμιν, xal 
᾿οὐσιώδη" παθεῖν τὴν κίνησιν, σὴν εἷς sp οὐχ ἦν ἐν 
ἀρχαῖς εἰσδεδεγμένρν"μεξάστασιν ; Δυσσεδήσομεν δὲ 
οὗ μετρίως καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ ταῖς τῶν 
διεναντίας ἀντιταττώμεθα δόξαις. Οὐχέτι γὰρ ἔσται 
ποιητὴς αἰώνων ὁ Μονογενὴς, παρεισδεδυκότος οὐχ 
οἶδ᾽ ὅπως τοῦ χρόνον, καὶ πρεσθυτέραν ἔχοντος τὴν 
ὑπόληψιν, τοῦ xa! ἐνέργειαν λέγεσθαι γεννᾷν τὸν 
Πατέρα καὶ Θεόν’ εἴπερ ἐξ ἀγεννησίας Exi, τουτ- 
ἐστιν, ἐκ τοῦ χατὰ δύναμιν, εἰς γέννησιν κατ᾽ ἐνέρ- 
γειαν οὐχ ἀχράνως προΐχοι ἂν, xal εἰ βραχὺ κομιδῇ, 
xai ἀχαριαῖον νοοῖτο τὸ μεταξύ. Εἶναι δέ φημι πάν- 
αἀισχρόν τε xal ἀκαλλὲς, ἥλιον μὲν οἴεσθαι xal πῦρ, 
οὔ ποτε μὲν ὅπερ εἰσὶν οὐχ εἶναι τυχὸν, ἀλλ᾽ οὐδὲ 
στάσιν καὶ ἕδραν ἐσχηχέναι πώποτε, τὴν ἐν μόνῳ τῷ 
κατὰ δύναμιν νοουμένην, ἥχειν δὲ οὕτως εἰς ἐνέρ- 
γειαν, ὡς ἐν χινήσει τῇ κατὰ χρόνον xaX φύσει, συμ- 
κεφυχότα δὲ μᾶλλον, χαὶ τῇ τῆς γενέσεως ἀρχῇ συν- 
τρέχοντα τὰ ἐνόντα λαχεῖν" Θεὸν δὲ σωμάτων μὴ 


conlinuo tamen actu, nullus ignorat mortalium. 
Clara autem admodum et protrita causa est quie 
id impediat. Cum enim ad pubertatem corporis ztas 
nondum pervenerit, ipsa interim quodammodo re- 


, conditur et quiescit in natura, et congruum tem- 


pus exspectat quo sese exserat. In Deo vero qui per- 
fecte semper se habet, et est id quod est non pro- 
gressu ad aliquid quod nondum insit, ac necessario 
prodatur in tempore, sed ex sua nobis substantia 
Filium profert instar luminis ac veluti characterem 
sibi substantialiter innatum suum genimen habet, 
quomodo intelligitur non semper et simul esse ac 
gignere secundum actum, sed in potentia consiste- 
re potius, et &G1 substantialem mutationem pati, 
transeundo ad id quod initio non erat? At impie- 
tatis magno erimine obstringemur in Fllium, nisi 
adversariorum sententiam retundamus. Non jam 
enim szculorum conditor erit Unigenitus, cum tem- 
pus nescio quo pacto irrepserit, et antiquius creda- 
tur, quam generatio illa qua Deus ac Pater actu 
gignere dicitur, siquidem ex ingenerabilitate, hoc 
est, ex eo quod est potentia, ad generationem ac- 
tualem non absque tempore procedat, tametsi bre- 
ve admodum et momentaneum coneipiatur illud 
intervallum. Ego vero turpe et indecorum prorsus 
dico putare solem et ignem nunquam non esse id 
quod sunt, sed neque in solo potenti: statu hiesisse, 
verum temporario motu ac natura ad actum venisse, 
imo et quse congenit& sunt et quzcunque sibi in- 
sunt ortus sul initio simul suscepisse : Deum autem 
asserere non prestare corporibus , adeoque non 
putare ipsum sue quodammodo sequi naturae Jeges 
in gignendo, in quantum ei soli congruit. 


ὑπερχεῖσθαι λέγειν, μὴτε μὴν ὑπονοεῖν φύσεως ἰδίας ὥσπερ ἕπεσθαι θεσμοῖς ἕν γε τῷ χρῆνας τεχεῖν, ἧπερ 


ἂν αὐτῷ τε χαὶ μόνῳ πρέποι. 


ds" 


151 


S CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


188 





AOTO2Z [1 


Ὅτι ϑεὸς ἀληθινὸς ὁ Υἱὸς, καθὰ καὶ ὁ Πατήρ. 


DIALOGUS 1H. | 


Quod Deus verus sit Filius, quemadmodum et Pater. 


A. Equidem sat scio, Hermia, tuo quoque judicio, A — A. "Aptazov μὲν, ὦ Ἑρμεία, φαίης àv οἵδ᾽ ὅτι xai 


optimum 6886 clarere studio virtutis, et pietatis 
sermonibus potissimum oblectari, cujusmodi sunt 
divini illi. Ideoque sacra Scriptura dicit: « Et lo- 
queris in eis, sedens in domo, et ambulans in 
vía, et dormiens, et surgens 12.» In lingua quippe 
nos jugiter habere divinos sermones non parum 
conducit, nec alios magis decent quam quibus pic- 
tas cura est. 


B. Equidem assentior: nec enim quidquam est 
hoc prestabilius. Cum autem satis abunde hactenus 
de 4642 divina et ineffabili generatione disserue- 
rimus, probaverimusque non aliunde quidem pro- 


αὐτός που τάχα, τοῖς εἰς ἀρετὴν σπουδάσμδσιν ἐν- 
αγλαΐζεσθαι δεῖν, ἐμφιλοχωρεῖν δὲ μάλιστα τοῖς εἰς 
εὐσέθειαν λόγοις, εἶεν δ᾽ ἂν οὗτοι οἱ περὶ Θεοῦ. ἴοι- 
γάρτοι καὶ γράμμα φησὶν ἱερόν" « Καὶ λαλήσεις ἐν 
αὐτυῖς, καθήμενος ἐν οἴχῳ, xai πορευόμενος iv ὁδῷ, 
χοιταζόμενος xat διανιστάμενος. » Τὸ γὰρ οἶμαι δεῖν 
ἀχαταλήχτως ἔχειν τὸν θεῖον ἡμᾶς ἐπὶ γλώττης λό- 
γον, οὐχ ἀαυντελὲς εἰς ὄνησιν, χαὶ οὐχ ἑτέροις ἂν 
πρέποι μᾶλλον, ἣ οἷς ἐν φροντίδι τὸ διαδιῶναι θεο- 
φιλῶς. 

B. Σύμφημι κἀγώ τοῦδε γὰρ ἄμεινον οὐδέν. 
Ἐπειδὴ δὲ ἀποχρώντως ἡμῖν εἴς γε τὸ παρὸν ὁ περὶ 
τῆς θείας τε xal ἀποῤῥήτου γεννήσεως ἐχδεδασά- 
νισται λάγος, ὡς ἐξέφυ μὲν ἑτέρωθεν οὐδαμῶς, ἐξ 


diisse, sed ex ipsa Dei ac Patris substantia nobis B αὐτῆς δὲ ἢμῖν τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς àv- 


illuxisse Filium (ita enim esse patuit), quid jam ad- 
versarios adigit, ut putent unum quidem esse Deum 
Patrem naturalem ac verum, eique annumerandum 
prorsus neminem, $ed ipsam una cum aliis procul 
ἃ vera deilate unius ac veri Filii ablegandam natu- 
ram ? 

A. Quid adigat, quandoquidem rogas de iis qui 
sic statuunt, hoc ego dixerim : « Ex vite Sodomo- 
rum, vitis eorum, et palmes eorum ex Gomorrha. 
Ura eorum, uva fellis, botrus amaritudinis vinum 
iliis **. » Commentis enim suis nescio undenam de- 
promptis inebriati, quodammodo de malo thesauro 
cordis sui eructant mala. Qui cum blaspbemiis suis 
ellrenatam in Filium linguam emittant, et eodem 
quo Phariszi laborent impietatis flagitio, audiant 
cum ipsis :'« Progenies viperarum, quomodo po- 
testis bona loqui, cum sitis mali !*? » Atqui dece- 
bat certe animo erecto et tam sanctis atque arcanis 
disceptationibus intento nequaquam putare opinio- 
neu δι) oznni prorsus reprehensione vacare, sed 
quoquoversus interiorem et occultam aciem cir- 
cumferre, et longe lateque decursis infinitis rationi- 
bus ab iis procul fugere qux sunt ex levitate conflat, 
probatoque diligenter quid conducat, et recta ratio- 
2inatione ac sincera doctrina ad comprehensionem 
dirigentibus, solis veritatis doginatis insistere. Stu- 
pidi enim est, opinor, ac deliri dicere Deum qui- 
lem nou esse natur2'ein ac verum illum Filium ἃ 


P, Deut. vi, 7,. 9 Deut, xxxi, 32. 


ἔλαμψεν ὁ Κἱός - ὧδε γὰρ ἔχων ἐφαίνετο" τί τὸ áva- 
πεῖθον ἔτι τοὺς διεναντίας, ἕνα μὲν ὑπάρχειν οἴεσθαι 
Θεὸν τὰν Πατέρα χατὰ φύσιν xal ἀληθινὸν, συναρι- 
θμεῖν δὲ αὐτῷ μηδένα παντελῶς, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν 
τοῖς ἄλλοις ὁμοῦ πόῤῥω που τῆς ἀληθοῦς θεύεητοξ, 
τὴν τοῦ μόνου χαὶ ἀληθῶς Υἱοῦ παρωθεῖσθαι φύσιν; 

A. Τί τὸ ἀνατεῖθον, ἐπείπερ ἔρεσθαί σοι δοκεῖ, 
φαίην ἂν ἔγωγε περὶ τῶν ὧδε διειληφότων, ὡς εἴη 
μὲν « Ἐξ ἀμπέλου Σοδόμων ἡ ἄμπελος αὑτῶν, καὶ $ 
χληματὶς αὑτῶν ἐχ Γομόῤῥας. Ἢ σταφυλὴ αὐτῶν, 
σταφυλὴ χολῆς, βότρυς πιχρίας ὁ οἶνος αὐτοῖς. » 
Ἐχμεμεθυσμένοι γὰρ ὥσπερ τοῖς οὐχ οἶδ᾽ ὅθεν ἐξ- 
ευρημένοις ψευδηγορήμασιν, ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυ- 
ροῦ τῆς χαρδίας αὐτῶν ἐρεύγονται πονηρά. 'Ayá- 
λινον δὲ ταῖς ἐφ᾽ Υἱῷ δυσφημίαις ἀνέντες τὴν γλῶτ- 
ταν, xai ἀδελφὴν xai γείτονα τῆς τῶν Φαρισαίων 
ἀφιλοθεῖας νοσοῦντες ἀπόνοιαν, ἀχουόντων σὺν ixti- 
νοις" «Γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς δύνασθε ἀγαθὰ M- 
γεῖν πονηροὶ ὄντες ;» Καίτοι χρῆν δή που ταῖς οὕτω 
σεπταῖς τε χαὶ ἀποῤῥήτοις ἐρεύναις ἑνιέντας τὸν 
γοῦν, τὸ μὲν σφίσι δοχοῦν οὐχὶ δή που πάντως ols- 
σθαι χαλῶς xal ἀδιαδλήτως ἔχειν, ἐν χύχλῳ δὲ 
ὥσπερ τὸν ἔσω χαὶ χεχρυμμένον περιχομίζοντας 
ὀφθαλμὸν, χαὶ μυρίων ὅσων ἐννοιῶν δεαθέοντας πλά- 
τος, ἀποφοιτᾶν μὲν ὡς ἀπωτάτω τῶν ἐξ ἐλαφρίας 
συντεθειμένων, δοχιμάσαντας Ob ἀχριδῶς τὸ τελοῦν 
εἷς ὄνησιν, χαὶ τῆς εἰς εὐθὺ διαλήψεως, xal τοῦ 
ἀχοαιῳνῶς ἔχοντος λόγου ποδηγούντων εἰς χατάλγ,;:», 


" Maub. xin, 51. 


789 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Ill. 


490 


μόνοις ἐφιζῆσαι Sul, τῆς ἀληθείας δόγμασιν. ᾿Αποπλη- A Deo procedentem, lanquam ex ineute verbuni, au! 


Ela γὰρ, οἶμαι, νοῦ xal παραχοπὴ, Θεὸν μὲν οὐχ εἶναι 
λέγειν χατὰ φύσιν xai ἀληθινὸν, τὸν ἐκ Θεοῦ πεφη- 
νότα Υἱὸν, ὡς λόγον ἐκ νοῦ, f] ὥσπερ ἂν εἴη τοῦ φωτὸς 
ἀπαύγασμα τυχὸν, εἰχαίοις δὲ ὥσπερ ἐπινήχεσθαι λο- 
γισμοῖς, xai χιόδήλοις ἐννοιῶν ἐπαυχεῖν εὑρήμασιν. 
"H γὰρ οὐχ ἄμεινον ἐξ εὐμαθοῦς διανοίας ἐχεῖνο 
ἰδεῖν, ὡς ἔνθαπερ ἂν εἴη τὸ γεννᾷσθαι χατὰ φύσιν οὐ 
διεψευσμένον ἐχεῖ πάντως δήπον xal «ip γεννωμένῳ 
πρὸς τὸ γεννῶν εἴη οὐ σχετιχὴ μᾶλλον ἢ ψευδώνυμος 
ἡ οἰχειόνης, ἀλλὰ φνσιχή ; Ἐξ αὐτῆς γὰρ ἔσται τῆς 


sicut e lumine splendorem, exempli gratia : sed 
vanis quodammodo rationibus, el adulterinis com- 
mentis gloriari. Annon enim satius est. ingenio do- 
eili considerare quod, ubicunque vera est nec eien- 
tita secundum naturam generalio, ibi utique repe- 
riatur in genito cum eo quod geuuiL non jain rela- 
tiva aut felso dicta relatio, sed naturalis? Ex ipsa 
enim genitoris substantia erit id quod vere gigui- 
tur. Quomodo ergo, ut illi volunt, non erit secun- 
dum veritatem Deus id quod ex Deo est genitum 


οὐσίας τοῦ τεχόντος τὸ ἀληθῶς γεννώμενον. Πῶς ἂν οὖν ἁμάρτοι καὶ ἐξοίχοιτο κατ᾽ αὐτοὺς τοῦ χατ᾿ ἀλή- 


θειαν εἶναι Θεὸς, τὸ àx Θεοῦ γεννηθέν; 
Β. Ναὶ χαὶ αὐτὸν φαῖεν ἂν ἴσως ὡς Θεός τε dy 
xai kx Θεοῦ, πλὴν ἑτεροίως x11 παρηλλαγμένως. 


A. Οὐχοῦν, τὸ μὲν ἑτεροίως ὅ τί ποτ᾽ ἐστὶ, συνίημι 
μὲν οὐ σφόδρα ἐγὼ, φράσαις δ᾽ ἂν ἴσως αὐτὸς, εἴπερ 
οἶσθά που. Διαπεπύσθαι γὰρ δή σε χαὶ μάλα εἰχός. 


B. Ἐπυθόμην. Θεὸν μὲν γὰρ εἶναί φάσιν ἀληθινὸν 
τὸν Πατέρα, τὸν δέ γε Υἱὸν, οὐχ ὧδε ἔχειν, καὶ εἰ 
χαλοῖτο Θεὸς, εἶναι δὲ xal ἐχ Θεοῦ. Καὶ γάρ τοι φασί" 
Καὶ τὰ πάντα ἐχ Θεοῦ. 

Α, Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστιν ἀπημφιασμένως ἀνα- 
χεχράγειν ὡς οὔτε θεός ἐστιν ὅ Υἱὸς . ἀλλὰ χαὶ ἐν 
ἴσῳ τοῖς ἄλλοις Ex Θεοῦ, κατὰ τρόπον δὲ δηλονότι τὸν 
δημιουργίας, παρῆχται δὴ οὖν εἰς γένεσιν, καὶ παρα- 
χκεχόμισται πρὸς τὸ εἶναι, μὴ ὧν, xat χτίσει λοιπὸν 
ὡς ἀδελφῇ συντετάξεται, Κατασχιασμάψων γὰρ ἤδη 
τῶν Ex πανούργου τέχνης ἀπαμφιάσαι τὸν λόγον, 
ἄριστον οἶμαί που καὶ σοφὸν, ῥηματίοις δὲ τοῖς χε- 
χομψευμένοις καταχρυσοῦγ οὐχ ἐᾷν τὴν τοῦ Υἱοῦ 
φύσιν. τοὺς δι᾽ ἐνανζίᾳς, ᾿οὐδὲν ἀληθὲς ἐπ᾽ αὐτῷ δοξά- 
ζοντας, διαῤῥήδην δὲ μᾶλλον ἀναπείθειν εἰπεῖν, ὅπερ 
εἶναι πιστεύουσιν. ἽΔπας γὰρ οἵμαί που τῆς ἐχείνων 
ἠλιθιότητος χατορχήσεται λόγος. Καὶ ὅτι μὲν τὸ ix 
Θεοῦ πεφηνέναι τὸν Υἱὸν οὐχ ἕτερόν τι δηλοῦν ὑπο- 
λάδοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχοι τὸν ἀπαράφθορον, f) ὅτι 
γεγέννηται, χαὶ ὡς αὐτῆς ἐξέφυ τῆς οὐσίας τοῦ Πα- 
τρὸς:, ὁ γείτων ἡμῶν χαὶ πεπερασμένος ἀρτίως παρ- 
ἐδειξε λόγος. Θατέρῳ γε μὴν τὸν ἐμδασανίζειν εἰδότα 
χαταθῆξε | rp. χαταθῇξαι] νοῦν, οἰήσομαι δεῖν, 

B. Ὡς ἥδιστά γε δρῴης ἂν ἐπὶ τοῦτο παρορμώ- 
μενος. Ὃ δὲ δὴ δεῖν ἐγνώχασι τοῖς παρ᾽ ἡμῶν ἀντ- 
εξάγειν λόγοις, ἐχεῖνό ἐστιν, Εἷς γὰρ ὠνόμασται, φασὶ, 
Θεὸς ἀληθινὸς, ὁ Πατὴρ, ἕν γε τοῖς ᾿Αρχαιοτέροις χαὶ 
τοῖς Νέοις Γράμμασιν. “Ἔφη μὲν γὰρ ὁ Μωσῇς᾽ 
« "Axous, Ἰσραὴλ, Κύριος ὁ Θεός σου, Κύριος εἷς 
ἐστι.» Καὶ μὴν xal ἐν δαῖς αὐτὸν εἰσχεχόμιχεν 
ἀναχεχραγότα τὸν Θεόν" « Ἴδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι, 
xaX οὐχ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ.» Καὶ πάλιν" € Ἐγὼ 
Θεὸς πρῶτος, χαὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα, χαὶ οὐχ ἔστι πάρεξ 
ἐμαῦ. » Καὶ μὴν xal αὐτὸς ὁ Υἱός φησι πρὸς τὸν Πα- 
τέρα’ « Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ. ἵνα γινώσχωσί 
σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεόν. » Παραθεῖεν δ' ἂν ἀμο- 
Ὑητὶ συμφέροντες χύρια μὲν ὅσα τοιαῦτα, γενιχώ- 


9 Deut, vi, 4. " Deut. xxxii, ὅ9. 


18 1... xL, 4. 


A G3 B. Ns ipsi quoque forsan concesserint Deum 
illum 0866, et ex Deo, verumtamen diversa ratione 


p et cum discrimine. 


A. At quídnam illua sut, diversa rationo, equidem 
haud multum intelligo : $ed ipse forsan dices, si no- 
sti uspiam. Tibienim compertam illud esse valde 
probabile est. 

B. Compertum quidem. Patrem enim illi esse 
aiunt Deum verum, Filium vero non item, licet 
vocelur Deus, esse vero etjam ex Deo. Omnia 
quippea Deo quoque sunt, inquiunt. 

A. Profecto istud est aperte ciamare Filium 
Deum. non esse, sed perinde atque alia quz sunt 
ex Deo, creationis nimirum ratione ad esse quo- 
que adductum cum non-esset, ac demum cum crea- 
tura tanquam sorore sua collocandum. Utilissimum 
enim et optimum esse puto malitiose artis fucos 


(C retegere, nec sinere adversarios comptis voculis Fi- 


lii naturam inaurare, cum nibil veri de ipso sen- 
tiant, sed eos adigere potíus ut palam et aperte pro- 
ferant quid ipsum esse credant. Nulla eniin ratio 
non illorum insultabit, opinor, dementia. Et Filium 
quidem ex Deo Patre procedere, nihil aliud signifi- 
eare apud eum qui sit incorrupta mentis, quau ge- 
nitum esse, eL ex ipsa Potris substantia editum, in 
ea quam proxime absolvimus dissertatione demon- 
svravimus. Jam in altero indagando mentem acuen- 
dam reor. 


B.Libentissime facies, ad hoc incitatus. Quod 
autein. nogtris rationibus opponendum statuunt,illud 


D est. Unus enim nuncupatus est, inquiunt, Deus ve- 


rus, Pater,in Veteri et Novo Testamento. Dixit 
enim Moyses : « Audi, Israel, Dominus Deus tuus, 
Dominus unus est **. » Quin et In cantico ipsum 
induxit Deum clamantem : « Videte, videte quia 
ego sum, et non est Deus prztter me *. » Et iterum : 

« Ego Deus primus, et ego posthaec, et non est pra- 
ter me **, » Ad hec ipse quoque Filius ad Patrem 
ait : « Hzc est vita ceterna, ut cognoscant te solum 
Deum verum **. » lnnumera autem istiusmodi nullo 
riegotio congerere possunt, sed ea rationibus suis 
confirmaturi sunt, adeoque baud procul aberunt a 


!* Joan. xvin, ὃ. 


79] 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


193 


spe, nonnullos fore qui secum sentiant Patrem A «epov δὲ τοῖς σφῶν αὐτῶν ἐπαγωνιοῦνται λόγοις, καὶ 


uuum esse solum vere et natura Deum, alium autem 
preteripsum prorsus neminem. 


AGAR ^. Inaniter sudare illos quid, quxeso, adigit? 
Nec enim nobis laborandum est liac in re, cum iis 
lubentissime suffragemur, et unum naturalem ac ve- 
rum suscipiamus in fide Deum Patrem. Quomodo 
enim aut unde quis dubitaverit? Quod si addiderint, 
Deum alium neminem esse plane pr:ter ipsum, mi- 
nime tamen istud naturam Filii labefaciet. Est enim 
extra res creatas, nec inter creaturas, suo Patri 
eoexsistens, et simul cum eo semper elucens, et in 
una deitatis natura cum genitore simul compre- 
hensus. Unus igitur Deus, isque verus est. Deorum 
enim multorum cultu liberati sumus, et abstersa ista 
labe, sero quidem ac vix tandem unum ac vere Do- 
minum agnovimus. Sed his impresentiarum omis- 
sis, ad illud perg&smus : sic enim faeiendum tibi 
videtur. 

B. Quodnam illud ais? 

ἃ. Solum dixit Deum verum Filius Patrem. 

B. Dixit enimvero. 

A.Quinetiam vetus oraculum nobis prodicavit 
Deum alium prater ipsum esse nemiaem. 

B. Ha est. : 

A. Eundum itaque nobis etiam ipsis est, o ca- 
rum caput, ad Scripturam sacram, et sanctorum 
libros qui hzec diligenter serutantur. Age ergo, dispi- 
ciamus num aliquis uspiam solum dixerit Deum Fi- 
lium, verumque insuper nuncuparit. 

B. Recte dicis. 

A. lgitur statim utique nobis sapiens ille Joannes 
aderit, qui etiam tonitrui filius est cognominatus, 
diserte clamans : « Et seimus quoniam Filius Dei 
venit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum 
Deum, et sumus in vero Filio ejus Jesu Christo. 
Ilic est verus Deus, et vita aeterna **. »Simul etiam 
occurret nobis magnus ille Baruch, et manifeste 
predicabit Filii naturam οἱ gloriam, ipse quoque 
clamans hunc in modum, ac tantum non digito mon- 
etrans : « Hic Deus noster, non zstimabitur alius ad 
eum. Adinvenit oinnem viam scientiz, et dedil eam 


μὴν xa ἐλπίδος αὐτοῖς οὐ μαχρὰν οἰχήσεται, τὸ συμ- 
φρονεῖν ἑλέσθαι τινὰς, ὡς εἴη μὲν εἷς τε καὶ μόνος 
ἀληθῶς καὶ φύσει Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἕτερος δὲ πρὸς αὑτῷ 
τὸ σύμπαν οὐδείς. 

A. Κενὰ δὲ ἱδροῦν, εἶπέ μοι, τί τὸ ἀναπεῖθον αὐ- 
«οὐς: Οὐ γὰρ, ὦ ἀγαθὲ, δεηθείημεν ἂν οὐδενὸς ἕν γε 
τούτῳ πόνου, συνθεόντων ἑτοιμότατα xal ἡμῶν αὖ- 
τῶν, ἕνα τε καὶ φύσει καὶ ἀληθινὸν εἰσδεδεγμένων ἐν 
πίστει Θεὸν τὸν Πατέρα. Πῶς τὰρ ἣ πόθεν ἐνδοιάσαι 
τις ἄν; Εἰ δὲ δὴ καὶ φαῖεν, ὅτι Θεὸς ἕτερος Ex αὐτῷ 
τὸ σύμπαν οὐδεὶς, ἥχιστά γε τουτὶ τῇ τοῦ Υἱοῦ δια- 
λυμανεῖται φύσει. Ἔξω γὰρ πάντων, xai οὐχ ἕν γε 
τοῖς πᾶσίν ἔστι, τῷ ἰδίῳ Πατρὶ συνυφεστηχὼς, xal 
συναναλάμτων ἀεὶ, καὶ ἐν τῇ μιᾷ τῆς θεότητος φύ- 


B cet, τῷ τεχόντι συννοούμενος. Εἷς τοιγαροῦν ὁ Θεὸς, 


χαὶ οὗτος ὁ ἀληθινός. Ἐχλελυτρώμεθα γὰρ Ex πολυ- 
θεῖας, καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ χηλίδα διανιψάμενοι, ὀψὰ 
μὲν xoi μόλις, τὸν δ' οὖν ἕνα χαὶ ἀληθῶς Δεσπότην 
ἐγνώκαμεν. Ταυτὶ δὲ μεθέντες εἰς τὸ παρὸν, ἐπ' 
ἐχεῖνο ἴωμεν * ὧδε γὰρ δή σοι χρῆναι δοχεΐ. - 

B. Τὸ ποῖόν τι φής; 

Α. Μόνον ἔφη Θεὸν ἀληθινὸν ὁ Υἱὸς τὸν Πατέρα. 

Β. Ἔφη γάρ. 

Α. Καὶ μὴν ὅτι Θεὸς ἕτερος παρ᾽ αὐτὸν οὐδεὶς, τὸ 
ἀρχαῖον ἡμῖν ἀνεφώνει λόγιον. 

B. ᾿Αληθές. 

Ἀ. Ἱτέον δὴ οὖν, ὦ φιλότης, xai αὐτοῖς ἢμῖν ἐπὶ 
τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, χαὶ τοὺς τῶν ἁγίων πολυπρα- 
Ὑμονοῦντας (4) λόγους. Φέρε δὴ καὶ, φέρε καταϑρή- 
σωμεν, εἰ δή πή τις ἄρα μόνον ἔφη Θεὸν τὸν δῶν, 
ἐπωνόμασε δὲ χαὶ ἀληθινόν. 

B. Εὖ λέγεις. 

Α. Οὐχοῦν αὐτίχα δὴ μάλα παρέσναι -μὲν ἣμὲν ὁ 
σοφὸς Ἰωάννης, ὁ xaX βροντῆς υἱὸς χατωνομασμένος, 
διαῤῥήδην ἀναχεχραγώς" « Καὶ οἴδαμεν, ὅτι ὁ Υἱὸς 
τοῦ Θεοῦ ἥχει, xax δέδωχεν ἡμῖν διάνοιαν, ἕνα γινώ- 
αχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, χαὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, 
ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀλη- 


᾿θινὸς Θεὸς, xoi ζωὴ αἰώνιος. » Συνεισδραμεῖται δὲ 


αὖ καὶ ὁ μέγας ἡμῖν Βαροὺχ, καὶ σαφῇ ποιήσεται τὴν 
ἀνάῤῥησιν τῆς τοῦ Υἱοῦ φύσεώς τε χαὶ δόξης, ὡδὶ 
xal αὐτὸς ἀναθοῶν, μόνον δὲ οὐχὶ xaY δαχτύλῳ χα- 
ταδειχνύς * « Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται 


Jacob puero suo, et Israel dilecto suo. Posthzc in ἢ ἕτερος πρὸς αὐτόν. Ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης, 


terra visus est,et cum hominibus conversatus est *!. » 
Addere possem, sanctum Paulum unum nobis dixisse 
Douiinum nostrum Jesum Christum. David autem 
etiam psallit in Spiritu : « Quis Deus prater Do- 
minum? et quis Deus prater Deui nostrum 337» An- 
non ergo clarissime et manifestissime theologorum 
vocibus unus, et solus, ac verus 4655 pradicatus est 
Deus Unigenitus ? ὌΝ 


χαὶ ἔδωχεν αὐτὴν "laxi τῷ παιδὶ αὐτοῦ, καὶ "Iapat) 
τῷ ἠγαπημένῳ ὑπ᾽ αὑτοῦ. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς 
ὥφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Καὶ μὴν 
ἔχοιμ᾽ ἂν εἰπεῖν, ὡς ἕνα μὲν Κύριον Ἰησοῦν Χρι- 
στὸν, ὁ ἱερὸς ἡμῖν ἔφη Παῦλος. Ῥάλλει δὲ xa Δαδὶδ 
ἐν Πνεύματι ὅτι, «€ Τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Κυρίου; χαὶ - 
τίς Θεὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; » "Ap! οὖν, οὐχὶ σα» 
φέστατά γε χαὶ ἐναργέστατα διὰ τῆς τῶν θεολόγων 
φωνῆς εἷς τε xal μόνος xai ἀληθινὸς ἀνεχηρύχθῃ 
Θεὸς ὁ Μονογενής; 


"6 1]08η. v, 90. ** Baruch i, δ6-58. ?* Pgal. xvii, 32. 


2d Omnino legendum πολυ πραγμονοῦντες et Latine 
r 


dendum, ei sanctorum libros perscrutati, age, in- 


en age, dispiciamus. CorkLER. Mon. E. G.,u, 


95 

B. ᾿Αληθές. 

A. Ὅτε τοίνυν μόνος ἡμῖν καὶ ἀληθινὸς εἰσχεχό- 
μισται Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἰσοτρόπως δὲ αὖ͵ καὶ ἀπαραλ- 
λάχτως ἔχων ὁ Υἱός " χαταλογισθείη γὰρ ἂν ἕτερος 
ἐπ᾽ αὐτῷ τὸ σύμπαν οὐδείς " ποῖ ποτε ἄρα δραμεῖται 
τῶν πιστευόντων ὁ νοῦς, εἴπερ ἄμφω διὰ σφῶν αὖ- 
τῶν ἐξωθεῖεν ἄν, xat οὐχ ἐν βεδαίῳ τῆς θεοπρεποῦς 
ἔσονται δόξης, εὐχατάσειστόν τε καὶ εὐανάτρεπτον 
χομιδῇ λαχόντε τὴν φύσιν; Ἧ οὐχ ἀληθὲς εἰπεῖν, 
ὡς εἴπερ εἶναι παραδεξαίμεθα μόνον. xa ἁληθινὸν 
Θεὸν τὸν Πατέρα, χατασφραγιοῦμεν εὐθὺς τὸ ἕτερο- 
quic τῷ Υἱῷ, xai τῶν τῆς ἀληθοῦς θεότητος ὅρων 
ἀποσοδοῦντες αὐτὸν, ἐν ἑτέρᾳ που φύσει γεγονότα 
διοψόμεθα; Εἰ δὲ δὴ μόνῳ τῷ Υἱῷ τὸ τῆς ἀληθοῦς 
θεότητο; ὄνομά τε xal χρήῇμα προσνέμοντες, οὐδένα 
τὸ σύμπαν ἐπ᾽ αὐτῷ χαταλογισαίμεθα, ἄρ᾽ οὐχὶ χαθ- 
οριοῦμεν τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης, ἃ μὴ θέμις εἰ- 
«εἶν ; 

B. Ἕρπει μὲν εἰς τοῦτο τῶν ἐννοιῶν ἣ δύναμις 
πλὴν τάχα που χἀχεῖνο sixbg τοὺς διεναντίας εἰπεῖν, 
ὡς περιεστήξει πάντως ἡμῖν εἴπερ ἐστὶ θεὸς ἁλη- 
θινὸς ὁ Υἱὸς, οὐχ ἕνα δὴ λέγειν, ἀλλὰ δύο τοὺς θεούς. 

À. ᾿Ανεπιτήδευτον μὲν τῶν ἄγαν ἑχτόπων ἐχείνοις 
οὐδὲν, δυσφημίας δὲ τρόπος ἀπαστισοῦν βάσιμός τε 
καὶ ἱππήλατος. Σχοπὸς δὲ ἡμῖν, οὐχὶ τοῦτο φάναι 
ποθὲν, συνωθεῖ δὲ μᾶλλον εἰς ὁμολογίαν ὁ λόγος, τοῦ 
χρῆναι νοεῖν, Ex τῆς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς οὐσίας διὰ 
ςἧς ἀληθοῦς γεννήσεως, ἀναφύναι τὸν Υδν, Θεὸν 
ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, obx εἰς ὀθνείαν' τινὰ καὶ 
ἔχφυλον ἐχπεφυχότα φύσιν, ἀλλ᾽ ὄντα τὸῦτο οὐσιω- 
δῶς, ὅπερ ἂν εἶναι νοοῖτο xai ὁ Πατὴρ δίχα μόνου 
τοῦ εἶναι Πατήρ. Συναριθμουμένον γὰρ ὧδε καὶ συν- 
ἀναθρώσχοντος εἰς θεολογίαν «τοῦ. ἀγίου Πνεύματος, 
gil λοιπὸν ἡ ἀληθινῇ xa φύδει θεότης ἐν ὁμοουσίῳ 
προσχυνεῖται Τριάδι. 

B. ᾿Αλλ' εἰ τρεῖς εἶναι, φασὶ, τὰς ὑποστάσειφ δώ- 
σομεν, καὶ ἡ θεότης ἐν τριπλῷ νοηθείη àv, χατά γε 
τὸν εἰχότα λογισμόν. 

Α. ᾿Αλλ᾽ 6 γε τῆς ἀληθοῦς μυσταγωγίας ἡμᾶς ay 
ὧδε ταῦτ᾽ ἔχειν ἐχπεπαίδευχε λόγος. Βεδαπτίσμεθα 
γὰρ εἰς Πατέρα, χαὶ Υἱὸν, xaX ἅγιον Πνεῦμα, xav 
οὔ τί πού φαμεν εἰς τρεῖς ὅτι θεοὺς d) πίστις, ἀλλ᾽ 
εἰς μίαν θεότητα, τὴν ἐν Τριάδι προσχυνητήν. Τί 
τοίνυν ἀποδιάξῃ, χαὶ λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις ὑποφέ- 
βειν πειρᾷ τὰ ὑπὲρ νοῦν xai λόγον, ἃ xa οἶμαι δεῖν 
ἀπεριεργάστῳ xai μόνῃ τιμᾶσθαι τῇ πίστει; "Av- 
ὁσιον γὰρ χομιδῇ xal δυσδεθείας εἰς λῆξιν ἦχον τὴν 
ἀνωτάτω, τὸ φάναι περιεργότατα, πῶς ἄρα χαὶ τίς 
3j Τριὰς, ἔχει δὲ ὅπως xa0' ἑαυτὴν ἡ τῆς θεότητος 
φύσις; Εὐσεδὲς δὲ μᾶλλον τὸ περινοεῖν ἐθέλειν ὁρ- 
θῶς, χατὰ τίνα δὴ τρόπον ἐν ἁγίᾳ Τριάδι μία προσ- 
χυνεῖται θεότητος φύσις. Φάθι δὴ οὖν, ὦ Ἑ,ρμεία, 
ταυτὶ μὲν ἡμᾶς, οἴεσθαί τε χαὶ δοξάζειν ὀρθῶς, 
ἀνοσιουργεῖν δὲ τοὺς διεναντίας, τὰ xal νοῦ παντὸς 
ὑπερφέροντα, λογισμῶν ἀθλίων εὑρήμασιν ἀσυνέτως 
ἐχδασανίζοντας. 

Β. Εὖ λέγεις. Φημὶ γὰρ οὖν ἔγωγε, τοῦτο δρᾷν 
αὑτού;. Πῶς οὖν ὅρα Θεὸς εἷς ἐν ἡμῖν, εἴπερ ἐν ἰδίαις 
ὑποττάπετι xat ὁ Πατὴρ νοοῖτο xai ὁ Υἱός ; 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Ill. 
A 8. Verum est, 


194 


À. Cum ergo solus nohis οἱ verus dicatur Deus 
Pater, ac vicissim Filius idem eum ipso et incom- 
mutabilis (nullus enim omnino preter ipsum alius 
reputabitur), quonam demum evadet mens ereden- 
tium, si ambo per seipsos expellantur, nec divinam 
gloriam constanter tueantur, naturam nacli qu 
facile concuti et everti possit? Annon vere dixeris, 
nOS, 8i admiserinus solum esse ac verum Deum 
Patrem, continuo esse confirmaturos diversitatem 
nature in Filio, et a vere deitatis rationibus eum 
arcentes in diversa utique natura esse animadver- 
suros? Sin autem soli Filio veram deitatis nomen 
et rem tribuentes neminem prorsus praeler ipsum 
reputabimus, nonne contra Patris majestatem ea sta- 
tuemus qua dictu nefas? 


B. Eo quidem vergit argumentorum vis: verum- 
tamen illud etiam dicere adversarios verisimile est, 
eo nos plane venturos ut, si Filius Deus verus est, 
dicamus non unum, sed duos deos. 

Α. Nihil absurdi intentatum illi relinquunt, et in 
omue genus blasphemia late feruntur. Nobis autbm 
propositum est, nequaquam istud dicere, nullo 
modo : sed eo nos adigit disputatio ut fateamur 
intelligendum esse ex Dei ac Patris substantia per 
veram generationem procedere Filium, Deuin verum 
de Deo vero, non in alienam quamdam et diversi ge- 
neris naturam prognatum, sed substantialiter exsi- 
stentem id quod intelligitur esse etiam Pater,excepto 
hoc uno, quod Pater est, Sic enim, Spiritu sancto 
connumerato et in deitatem concurrente, una demum 
vera et naturalis deitas in consubstantiali Trinitate 
adoratur. 

B. Atqui si treshypostases, inquiunt, esse conce- . 
damus, divinitas etiam in triplicitate intelligetur, ut 
est probabile. 

Α. At certe verz doctrinz ratio h»c ita se non 
habere nos docuit. Baptizati enim sumus in Patrem, 
et Filium, et Spiritum sanctum ; neutiquam tamen 
dicimus fidem csse in tres deos, sed in unam deita- 
tem in. Trinitate adorandam. Quid ergo. vim adhi- 
bes, et rationibus humanis subjicere conaris quae 
mieutem et orationem superant, queque sola fide et 
citra curiositatem colenda existimo? Valdeenim ne- 
farium est, &G6G et summa impietatis fastigium 
tenet curiosissime interrogare, quomodo demum et 
quanam sit Trinitas, et quo pacto se habeat in se 
divinitatis natura. Pium autem est animo recte 
complecti quonam modo in sancta Trinitate una dei- 
tatis adoretur natura. Fetere ergo, llermia, nos hac 
recte putare et existimare, impie vero facere ad- 
versarios, qui ratiuncularum miserarum commentis 
temere ac stulte inquirunt ea qux meuten exsupe- 
rant. 

B. Preclare. istud cnim ego ipsos facere aio. 
Quomodo ergo Deus unusest in nobis si in propriis 
hypostasibus et Pater intelligatur esse et Filius? 


709 


S. CYRIELI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


arduum. Qui enim aliter quam per Spiritum san- A χαλεπὸν, ἣ δυσέφιχτον. Πῶς γὰρ ἂν ἑτέρως ἣ διὰ 


ctum, qui nos divinis gratiis per seipsum implet, et 
ineffabilis naturze reddit participes? Sic enim ali- 
cubi Salvatoris discipulus infit : « In hoc cognosci- 
mus quod in nobis est, quia de Spiritu suo dedit 
nobis 35.» 


B. Per unum igitur Spíritum sanetum illa ab utro- 
que plenitudo perficitur, non seorsim? 

A. Sane quidem, llermia. Quod autem cogit nos 
uL te percontemur, et urgeamus quo pacto fiat. per 
unum Spiritum illa utriusque operatio quz&ad ple- 
nitudiuem pertinet, illud est, opinor. 


B. Quodnam, amabo te? 


τοῦ ἁγίου Πνεύματος, θείων ἡμᾶς χαρισμάτων &va- 
πιμπλάντος δι᾽ ἑαντοῦ, καὶ τῆς ἀῤῥῆτον φύσεως χοι- 
νωνοὺς ἀποφαίνοντος ; Ὧδε γάρ πού φησι τοῦ Σω- 
τῆρος ὁ μαθητής" « Ἐν τούτῳ γινώσχομεν ὅτι ἂν 
ἡμῖν ἔστιν, ὅτι Ex τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωχεν 
ἡμῖν.» 

B. Δι᾿ ἐνὸφ οὖν τοῦ &yloo Πνεύματος fj παρ᾽ àp- 
φοῖν ἐνεργεῖται πλήρωσις, οὐ μεμεριδσμένως ; 

A. Πάνυ μὲν οὖν, ὦ ἙἭ.μεῖα " τὸ δὲ δὴ χρῆναι φι- 
λοπευστεῖν ἀναπεῖθον, καὶ ἀναμανθάνειν ἐπείγεσθαί 
σε, τὸ, ὅπως ἂν γένοιτο δι᾽ ἑνὸς τοῦ Πνεύματος ἡ 
παρ' ἀμφοῖν ἐνέργεια, τελοῦσα πρὸς πλήρωσιν, 
ἐχεῖνο, οἶμαι, ἔστιν. 

B. Οἴει δὲ δὴ τί ; 


A. Intelligis quippe, ut auguror, quod cum non Β A. Διανοῇ γάρ που, κατὰ τὸ εἰχὸς, ὡς εἴπερ ἀλλή- 


similem nacti sint invicem naturam (maxime 469 
cum Filius substantialiter minor sit, ut nescio quo 
modo illi somniant), si operati fuerint aliquid in no- 
bis, non zquali et eodem per omnia modo perfecta 
esse forsan censebuntur qux illi operati fuerint. 
Preterea quomodo per unum sanctum Spiritum 
illa utriusque in nobiserit plenitudo, qui nequaquam 
ministeatofíio modo quz alterius sunt propria in no- 
bis signat, et ministri vices in nobis implet, sed 
tanquam in propria naturaetiam utriusque plenitu- 
djnem habet? 

B. Cornsultissinie loqueris. Hoc enim mihi utique 
obversatur auimo. 

A, Eo itaque disputationis hujusce conatus omnis 
convertatur. Dicam vero quod id omne quod per 
seipsum alicujus communionem aliis infert , neu- 
tiquam a naturali cuin. illo conjunctione recedet , 
sed ita operabitur quasi forsan esset etiam illud. 
Necessaria eniin, opinor , ad substantialem identi- 
tatem illa composita sunt lege, quacunque ejus- 
dem virtutis operationem mutuo nacta videntur, 

B. Exemplis utere quaso : non enim asseéquor. 


À. Pergo itaque, et jam aggredior. Sol ipse ali- 
quid per se intelligitur et est, et sublime percurrit 
i ter, factoris uutu eam sortem nactus. Deniittens 
autem radios, terrasque lambens, sensum caloris 
infundit. Quod si anxie perscrutari velimus, quam 


λοιν οὐχ ὁμοίαν λαχόντοιν φύσιν, ἅτε δὴ τὸ μεῖον 
οὐσιωδῶς ἔχοντος τοῦ Υἱοῦ, κατὰ τὸ ἐχείνοις δοχοῦν, 
οὐχ οἵδ᾽ ὅκως, ἐνεργήσειάν τι τῶν εἰς ἡμᾶς, οὐχ ἐν 
ἴσῳ τρόπῳ xal ἀπαραλλάχτως ἔχοντι χατὰ πᾶν 
ὁτιοῦν, ἐχπεπεράνθαι τυχὸν τὰ τῆς ἐνεργείας αὐτοῖς 
νοηθείη ἄν. Εἴτα πῶς ἂν ἔτι δι᾽ ἑνὸς τοῦ ἁγίου Πνεύ- 
pato; ἡ παρ᾽ ἀμφοῖν ἐν ἡμῖν ἔσται πλήρωσις, οὐχ 
ὑπουργικῶς ἐνσημαίνοντος τὰ ἑχατέρου τυχὸν, xa! 

τὴν διαχονιχὴν ἐν ἡμῖν ἀποιληροῦντος χρείαν, ἀλλ' 

ὡς ἐν ἰδίᾳ φύσει, καὶ τὴν ἀμφοῖν εἰσκομίζοντος ; 


B. Προμηθέστατα ἔφης, Τουτὶ γὰρ δὴ μοι στρέ- 
φεται χατὰ νοῦν. 

À. Τετράφθω δὴ οὖν Ex' αὐτὸ δὴ τουτὶ τοῦ λόγου 
τὸ σπούδασμα" φαίην δ᾽ ἂν ὅτι τό τινος ἑτέροις ἐμ- 
ποιοῦν δι᾽ ἑαυτοῦ τὴν μέθεξιν, τῆς μὲν πρὸς ἐχεῖνθ 
συμφυΐας ἀποφοιτήσειεν ἂν οὐδαμῶς, ἐνεργήσει δὲ 
οὕτως, ὡς εἴπερ ἦν ἴσως χἀκεῖνο ᾿τυχόν. ᾿Αναγκαΐῳ 
γὰρ, οἶμαι, πρὸς οὐσιώδη ταυτότητα συντετάχαται 
νόμῳ, τὰ, ὅσαπερ ἂν ἀλλήλοις ταυτοσθενῆ τὴν ἐνέρ- 
γειαν διαλαχόντα φαίναιτο. 

B. Ἴθι μοι διὰ παραδειγμάτων, ἕπομαι γὰρ οὗ 
λίαν. | 

A. Οὐχοῦν εἶμέ tot, xal δὴ xai ἐρῶ. Ἥλιος μὲν 
γὰρ αὑτό τι χαθ᾽ ἑαυτὸ νοεῖταί τε xai ἔστι, χαὶ ἀν- 
ῳχισμένην μέν τινα διέρπει τρίδον, ταῖς τοῦ πεποιῆ- 
χότος νεύμασι τὸ τῇδε ἔχειν διαλαχών. Καθιεὶς δὲ 
τὴν ἀχτῖνα, xai τῶν ἐπὶ γῆς ἐπαφώμενος, &vins 


et qualem naturam sortitus sit, citra laborem id D μὲν τῆς θερμότητος τὴν αἴσθησιν. Εἰ δὲ δὴ τίνα τε 


przstabimus. Calidum enim et ignitum esse quivis in 
animum facile induxerit qui semel eo sit usus, ad 
id demonstrandum assumpto radio calido , qui ex 
ipso procedit ἃς profunditur. 


B. Recte dicis. intelliget quippe, cum res ipsa 
difficultate careat. 

À. Jam qui fit ut illud demum cordatis homini- 
bus manifestum non sit? 

B. Quidnam illud ais? 

Α. Alterius naturz non esse a solis natura, qua- 


** ] Joan. iv, 15. 


xaX ποδαπὴν τὴν φύσιν διεχληρώσατο, πολυπραγμο- 
νεῖν ἐθέλαιμεν, ἀνιδρωτὶ χατορθώσομεν. Ὅτι γὰρ 
θερμὸς καὶ πυρώδης, ἅπας ὁστισοῦν εὐχόλως τῶν γε 
ἅπαξ μετεσχηχότων περινοήσειεν ἂν τὴν ἐξ αὐτοῦ 
προεχχύπτουσαν xal προχεαμένην ἀχτῖνα θερμὴν, 
παραλαθδὼν εἰς ἀπόδειξιν, 

B. Εὖ λέγεις. Συνήσει γὰρ οὖν, ἐπεῖτοι χαὶ ἀτα- 
λαίπωρον τὸ χρῆμά ἐστιν. 

Α. Εἴτα πῶς ἐκεῖνο λοιπὸν τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν 
οὐχ ἐμφανές : 

B. Τὸ τί δὴ φῆς; 

Α. Ὅτι τῆς ἡλίου φύσεως, ἥτις ποτέ ἔστιν, Exepo- 


801 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Ill. 


802 


φνυὲς οὔ τί που τὸ ἐξ αὐτοῦ προχεόμενον εἰς τὰ τῆς & cunque illa sit, id quod ex ipso profunditur in ea 


αἰσθήσεως δεχτιχά. Πῶς γὰρ ἂν ἑτέρως ἔχοι τὸ ἐνερ- 
γεῖν ἐχεῖνος, μὴ οὐχὶ τὴν ἡλίου φύσιν τῆς ἰδίας ἐχ- 
δρομῆς ῥίζαν ὥσπερ τινὰ xal μητέρα λαχὸν, ἵν᾿ ἐξ 
ὧν εἶναι πεπίστευται, τῆς τοῦ προέντος οὐσίας ὅλην 
ἔχον ἐν ἑαυτῷ τὴν ποιότητα ἐχφαίνοιτο; 

Β. Οὐχ ἑτέρως ἂν ἔχοι. 

A. Ἰπέον δὴ οὖν ἐπ᾽ αὐτὴν ἤδη πως τὴν τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος φύσιν, xat περιεργότερον βαπανίζοντες, 
ἐχεῖνο διασχεψώμεθα, οὐχ ἐξαγωνίοις τισὶν ἐπιθρώ- 
σχοντες λόγοις, καιροῦ δὲ διέρπειν ἐφ' ἕτερα πρεπω- 
δέστατα παραθήγοντος, πότερόν ποτε Πατρὶ xai Υἱῷ 
τὸ Πνεῦμα συντετάξεται, χαὶ ἐν τῇ μιᾷ τῆς θεότητος 
φύσει καταγραπτέον, ἣ ut; 

Β. Ἕνα φασὶν ἀληθινὸν εἶναι Θεὸν, τὸν Πατέρα, 
ἐπαριθμοῦσι δὲ αὐτῷ τὸ σύμπαν, οὐδένα. 

A. Οὐχοῦν ἐξωσθήσεται χατ᾽ αὐτοὺς τῆς ἀληθοῦς 
θεότητοςοσὺν Υἱῷ καὶ τὸ Πνεῦμα, xal εἰς τὴν τῶν γε- 
γονότων ἀπολισθήσει πληθὺν, xai ὁμοφνὲς μὲν ἔσται 
xav' αὑτοὺς τῷ Υἱῷ, κατά γε τὸν τοῦ πεποιῆσθαι 
λόγον, τῆς δὲ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς οὐσίας, ὡς ποῤῥω- 
τάτω. Ποῖος οὖν ἔτι Θεὸς ἐν ἡμῖν εἰ xat ἐναυλίζοιτο 
τοῖς βαπτιζομένοις, χαὶ ἐγχατοιχήσαι τὸ Ἠνεῦμα, 
παραδειχνύντων ἐχεῖνοι. Περὶ μὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ χαὶ 
Πατρὸς, οὐδὲν αὑτοὶ φαῖεν ἂν, καθάπερ ἐγῷμαι, Τῆς 
γὰρ χατὰ φύσιν χαὶ ἀληθοῦς θεότητος τὴν μέθεξιν, 
οὐχ ἄν τις ἕλοι ποτὲ διὰ γενητοῦ τοῦ Πνεύματος, ἐπεὶ 
μὴ τοῦτο ἐχείνου μέθεξις φυσιχή. Λείπεται τοίνυν 
εἰπεῖν, ὡς εἴη μὲν μόνος ἐν ἡμῖν ὁ Υἱὸς, xalgot χατ᾿ 
ἐχείνο)ς ὠνομασμένος ἑτεροφυὴς, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ 
xai Πατρὸς οὐσίας Ex6c6nxüx, διά τε τοῦτφ τῇ χτίσει 
συναριθμούμενος. Κτίσις οὖν ἐν ἡμῖν, οὐχ ἔτι Θεὸς, 
καὶ διὰ χτιστοῦ τοῦ Πνεύματος, καταπλουτεὶ τὸν ἁγια- 
σρὸν ἡ χτίσις, οὐδὲν ἔχουσα. παρὰ τοῦ Θεοῦ xai Πα- 
«ρᾶς. Εἰ δὲ δὴ μεθέντες τουτὶ, παρατρέποιντο πρὸς 
τὸ ἄμεινον, καὶ Θεὸν εἶναι λέγοιεν τὸν Υἱὸν, φρα- 
ζόντων ἐχεῖνο, πότερα θεῶν ἐν ἡμῖν ἔσται δυὰς, 
ἐγχατοιχισθέντων ἡμῖν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἣ 
γοῦν εἷς τε χαὶ μόνος: Ἔφη γὰρ ὁ Χριστός" « Ἐάν 
τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου τηρεῖ, xal ὁ Πατὴρ μον 
ἀγαπήσει αὐτὸν, πρὸς αὑτὸν ἐλευσόμεθα, καὶ μονὴν 
παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα. » | 

B. Δύο piv, οἶμαι, θεοὺς, οὐδ᾽ àv αὐτοὺς ἐχεί- 
vous ἑλέσθαι νοεῖν * τετράψοντα: δὲ ἴσως, πρός γε τὸ 


qua 81 86η81::15 capacia, Quo enim alio pacto vim 
suain exsereret , nisi veluti radicem quamdam ac 
matrem emissionis su: naturam solis haberet , ut 
ex eo quod esse creditur totam in seipso emittenlis 
substantiz qualitatem habere videatur ? 

B. Non alio sane. 

À. Ad ipsam ergo demum sancti Spiritug natu- 
ram veniamus, eamque accurate consideremus, non 
excurrentes extra propositum, 470 sed tempore 
nos ad res maxime congruas hortante : utrum vi- 


delicet Patri et Filio sit connumerandus , et in 


una deitatis natura conscribendus, annon ? 


D. Ünum aiunt esse verum Deum Patrem: huic 


D vero annumerant plane neminem. 


A. Igitur ex eorum sententia a vera deitate ex- 
cludetur etiam una cum Filio Spiritns, et in crea- 
turarum numerum amandabitur, atque ejusdem 
nature quidem erit cum Filjo, sicuti opinantur, 
quod ad creationis rationem attinet, sed a Dei et 
Patris substantia longissime distabit. Ostendant 
igitur illi ecquis tandem Deus sit in nobis, si iu 
baptizatis habitat ac diversatur Spiritus. De Deo 
enim ac Patre nibil ipsi dixerint, ut reor. Natu- 
ralis enim ac verz deitatis participationem nemo 
demum per creatum Spiritum acceperit, siquidein 
hoc non esset illius naturalis participatio. Restat 
igitur dicendum, solum quidem in nobis esse Fi- 
lium, quamvis, ut illi volunt, dictus sit alterius 
nature , et ex Dei ac Potris substantia egressus , 
atque ob id creaturze connumeratus. Creatura igitue 
in nobis est, non jam Deus, et per creatum Spiri- 
tum sanctificatione locupletatur creatura , nibil 
habens a Deo et Patre, Sin autein, hoc preter- 
misso, ad saniorem mentem revertantur, et Deum 
esse dicant Filium , respondeant utrum in nobis 
futura 511 deorum dualitas , Patre et Filio in nobis 
habitantibus , an unus ac solus? Dicebat enim 
Christus : « Si quis diligit me, sermonem meum 
servat, et Pater meus diligel ipsum, et Ad eum ve- 
niemus, et mansionem apud eum faciemus **, »— 

B. Duos esse deos ne illos quidem ipsos censere 
autumo : sed convertentur forsan ad rectam incul- 


εὐθὺ xai ἁμωμήτως ἔχον, Θεὸν ἐν ἡμῖν ἕνα διδόντες, p patamque fidem , fatebunturque Deum in nobis 


τὸν ἀληθινόν τε xal φύσει, προσθεῖεν δ᾽ ἂν ἴσως αὐ- 
τοὶ τὸν Πατέρα χαὶ μόνον. 

A. Οὐχοῦν ἀνάγχη καὶ οὐχ ἑκόντας ἤδη πως ἐχεῖνο 
φάναι τολμᾷν, ὡς εἴπερ ἐστὶν εἷς ἐν ἡμῖν χαὶ μόνος 
Θεὸ; ὁ Πατὴρ, συνεισθαλεῖ μὲν, οὐχέτι χρησίμως, 
μᾶλλον δὲ ἤδη xal περιττῶς ὁ Ylbe, χαίτοι cb εἶναι 
Θεὸς ἀληθινὸς, οὐκ ἔχων, ὄχλος δὲ ὥσπερ εἰκαῖος ἐν 
ἡμῖν ἔσται τυχὸν, ἡ παρ᾽ αὐτοῦ πλήρωσις. Εἴη δ᾽ ἂν 
χαὶ ἑτέρως οὐχ ἐν χόσμῳ τῷ χαθήχοντι τετελεσμένα 
τὰ τῆς εὐχαίρου συνεισδρομῆς. Ναοὶ γὰρ εἴπερ ἐσμὲν 
τοῦ Θεοῦ, xal οὗ τί που θεῶν ἐξιτητέον τῆς ἀπάντων 
xapóiae, ἐπιφωνείτω τίς ἤδη τῷ Υἱῷ, μᾶλλον δὲ τί 


** Joan. xiv, 90. 


unum esse verum illum et naturalem, sed forsan 
addiderint, Patrem ac solum. 

À. Itaque necesse est ut vel inviti illud quodam- 
modo dicere audeamus quod cum unus sit in nobis 
ac solus Deus Pater, non jam utiliter, sed superflue 
potius una se ingerel Filius, cum Deus verus non 
sit, inanisque forte numerus futurus est in nobis 
ejus plenitudo. Quinetíam minus quam par est rite, 
et opportune fiet ille congressus. Nam templa Dei 
cum simus, ac non deorum, de omnium corde 
egrediendum 4771 est tandem Filio, exclamat ali- 
quis : imo vero cur plane denuntiat principio se 


80ὅ 


S. CYRILLI ΔΙΕΧΑΝΌΙΠΙΝΙ ARCHIEP., 


804 


una ingressurum, si nullus erit qui una introeat, A γὰρ ὅλως xat συνεισδάλλειν ἐπαγγέλλεται τὴν ἀρχὴν, 


cum Deus sit secundum naturam Pater, et templum 
in quo fuerit satis abunde compleat? Proindeque 
(eadem enim hic iterum repelam) neque Deus in 
nobis erit per Spiritum, non enim naturz divinz 
participationem in nobis efficiet eo quod ex ipsa 
non sit, ut. illi volunt ; superflue autem ut con- 
βίαι, una cum Patre concurret Filius, nibilque 
dicere vetabit blateronem et vaniloquum esse bea- 
wm Paulum, qui aperte scripsit, Christum in nobis 
esse, ut Deum per Patrem vocantem per seipsum 
ad participationem naturalis ac vere deitatis **. 


B. Nug» sunt isthzc, et summe impietatis ora- 
tio. 


A. Statuemus ergo unam esse deitatis naturam, B 


quam necesse sit esse id quod est, ac dicitur : ne- 
que porro alienum, ut. illi volunt, a Patre Filium, 
sed ex ipso et in ipso Deum verum exsistere, iden- 
titate naturali cum Patre praeditum. Sic enim in 
nobis non jam duo censebuntur esse dii, sed unus 
ac solus in sancta Trinitate adorandus. An repre- 
hendendum aliquid in his existimas, out perpe- 
ram se habere dicis? 


B. Nequaquam. 

À. Considera ergo, si placet, etiam ipsum san- 
ctissimum Moysem, o carum caput, simplici et 
incompositze Dei nature orationem persone mon 
simplici convenientem tribuere. Cousiderantl enim 
vel hinc nullo negotio patebit illa secundum hypo- 
stasim in. una deitate Trinitas. 

B. Sane velim audire amplius quiduam sit iud 
quod ais. Mihi ergo illud elarius edissere. 

A. Aunon Moyses primo historiz suz libro sta- 
tim auctorem et opificem rerum omnium scribit 
esse Deum ? Ait autem de sola hominis creatione 
dixisse (nam res cxteras sine deliberatione fece- 
rat) : « Faciamus hominem ad imnagiuenm nostram, 
et ad similitadinem δ᾽.» Et paucis interpositis : 
« Et. fecit, inquit, hominem Deus, ad imaginem 
Dci fecit jllum ?*, » 


B. Capio. 


εἴπερ οὐδεὶς ἔσται συνεισθάλλων, Θεοῦ χατὰ φύσιν 
ὄντος τοῦ Πατρὸς, xal ἀποχρώντως εὖ μάλα τὸν ἐν 
ᾧπερ ἂν γένοιτο πληροῦντος ναόν; Οὐχοῦν (ἀναχυ- 
χλήσω γὰρ αὖθις τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον), οὔτε Θεὸς ἕν 
ἡμῖν διὰ τοῦ Πνεύματος" ἐνεργήσει γὰρ οὐδαμῶς τῆς. 
θείας φύσεως ἐν ἡμῖν τὴν μέθεξιν, τῷ μὴ EC αὐτῆς 
xav ἐχείνους εἶναι" περιττὸς δὲ, ὡς ἔοικε, τῷ ἰδίῳ 
Πατρὶ συνειστρέχων ὁ Υἱὸς, χαὶ οὐδὲν ἔτι τὸ ἀπεῖρ- 
γον εἰπεῖν ἁμαρτοεπῇ τε xat elxatópsu0ov τὸν μαχά- 
ριον Παῦλον, γεγραφότα σαφῶς, ὅτι Χριστὸς ἐν ἡμῖν 
ὡς Θεὸς διὰ τοῦ Πατρὸς, καλοῦντος δι᾽ ἑαυτοῦ πρὸ; 
μέθεξιν τῆς κατὰ φύσιν τε καὶ ἀληθοῦς θεότητος. 

B. Λῆρός που ταυτὶ, καὶ δυσσεδείας elo ἄκρον 
ἥχοντες λόγοι. 

À. Διαχεισόμεθα τοίνυν, μία μὲν ὅτι θεότητος φύ. 
σις, f, χαὶ τὸ εἶναι χατὰ ἀλήθειαν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ xoi 
λέγεται, πάντη τε καὶ πάντως ἕποιτο ἅν, ἔχφυλός γε 
μὴν οὐχ ἔτι χατ᾽ ἐχείνους ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ ὡς 
ἐξ αὐτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ Θεὸς ὑπάρχων ἀλτθινὸς, 
συντετάξεται τῷ γεγεννηχότι πρὸς ταυτότητα φυσι- 
χήν. Ὧδε γὰρ ἐν ἡμῖν δύο μὲν οὐχ ἔτι θεοὶ νοηθεῖεν 
ἂν, εἷς δὲ χὰὶ μόνος ἐν ἁγίᾳ Τριάδι προσχυνούμενος. 
Θίει τι χρῆναν τούτοις ἐπιτιμᾷν, ἢ ὡς οὐκ εὖ ἔχε: 
πειρᾶσθαι λέγειν : 

B. Θὐδαμῶς. 

A. "Afpet δὴ οὖν, εἰ δοχεῖ, xal αὐτὸν, ὦ φύδτης, 
Μωσέα «bv ἱερώτατον, τῇ ἁπλῇ τε καὶ ἀσυνθέτῳ τοῦ 
θεοῦ φύσει, τὸν ἑοικότα προσώπῳ τῷ μὴ ἁπλῷ προσ. 
ἀπτοντα λόγον. "Evestt. γὰρ δὴ κἀντεῦθεν ἀμογητὶ 
διασχοκουμένοις ἰδεῖν, τὸ ἐν μιᾷ τῇ θεότητι τριπλοῦν 
χαθ᾽ ὑπόστασιν. 

B. Καὶ μὴν ὅτι ποτέ ἐστιν ὃ φὴς, ἐθέλοιμ' ἂν i 
αἴειν ἔτι. Φράζε δὴ οὖν μοι σαφέστερον. 

A. Ἦ γὰρ οὐχὶ τὸ πρῶτον ἡμῖν τῆς ἑαυτοῦ συγ- 
γραφῆς συντιθεὶς βιδλίον, γενεσιουργὸν μὲν χαὶ 
νεχνίτην τῶν ὅλων, ἀναγράφει τὸν Θεόν: "Ἔφη δὲ, 
εἰπεῖν ἐπὶ μόνῃ τῇ τοῦ ἀνθρώπου χατασχενῇ, χαΐτοι 
τὴν τῶν ἄλλων ἀπάντων ἀποσχεδιάσαντα γένεσιν" 
e Ποιήσωμεν ἄνθρωπον xaz' εἰχόνα ἡμετέραν, χαὶ 
καθ᾽ ὁμοίωσιν. » Καί τι διὰ μέσου προσρίψας Bpay3: 
« Καὶ ἐποίησεν, ἔφη, τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς, xac εἰ- 
χόνα Θεοῦ ἐποίγσεν αὐτόν. » 

D. Mav0&vo. 


A. Cum autem turrim nonnulli quondam ad ce- p A. Πύργον δὲ ἀναδείμασθαι τὸν οὐρανομήχη πρι- 


]um usque exstruere per summam stultitiam sta- 
tuissent : « Venite, inquit universi Deus, et descen- 
dentes confundamus ibi linguam eorum ??, » Quis 
igitur 479 et quibus dicit illud, « Venite, et de- 
scendentes confundamus ? » Non enim dicet quis- 
piam, opinor, sanctorum angelorum manu opus 
habuisse, aut ullius omnino rei conspiratione atque 
concursu Deum, ut quod volebat posset perficere. 
Divina enim vis cunctipotens esl, et efficere facile 
quodcunque statuerit, in se habet, et ipse Deus 
rerum vis tota est. Quemadmodam enim dicimus 
ipsum esse sapientiam ac vitam, nee posse quid- 
" jbig, 97. 


? Rom. vii, ἃ. δι Gen, 1, 26. 


τεθυμημένων τινῶν ἐξ ἀποπληξίας ποτὲ, « Δεῦτε, 
φησὶν ὁ τῶν ὅλων θεὸς, καὶ χαταδάντες συγχέωμεν 
αὑτῶν ἐχεΐ τὰς γλώτ-ας. » Τίς δὴ οὖν ὁ λέγων, χαὶ 
τίσιν ἄρα, τὸ, « Δεῦτε xal χαταδάντες συγχέωμεν :» 
Οὐ γὰρ δὴ φαῖεν ἂν, οἶμαί που, τινὲς τῆς τῶν ἁγίων 
ἀγγέλων δεδεῆσθαι χειρὸς, f] γοῦν ὅλως τῆς παρά tou 
τῶν ὅλως ὄντων συμπνοία; xal συνδρομῆς, εἰς τὸ 
χατισχῦσαι τὸν Θεὸν παραπερᾶναι τὸ δοχοῦν. Παναὶ- 
χὲς γάρ που τὸ θεῖόν ἐστι πρὸς πᾶν ὁτιοῦν, χαὶ χα- 
ταπλουτοῦν ἐν ἑαυτῷ τὸ, ὅπερ ἂν βούλοιτο χατορ- 
θοῦν εὐχόλως:, xal αὐτὸ τῶν ὄντων ἐστὶν ἡ πᾶσα 
δύναμις. “Ὥσπερ γὰρ εἶναί φαμεν σοφίαν αὐτὸ χαὶ 


82 Gen. χι, 7. 


805 DE SS. 


TRINITXTE DIALOGUS Ill. 


806 


ζωῆν, xal οὐχ ἄν τι δύναιτο διαζῇν, ἣ γοῦν τῶν σο- A quam vivere aut. sapientiz esse particeps, nis! ab 


φίας μετασχεῖν ἀγαθῶν, μὴ οὐχὶ παρ᾽ αὐτοῦ χαθάπερ 
ἀπὸ πηγῆς ἀναθρύουσαν ἔχον τὴν χορηγίαν, κατὰ τὸν 
αὐτὸν, οἶμαι, τρότον οὐχ ἂν ἕλοι τι τῶν ὄντων ἰσχὺν, 
οὐδ᾽ ἂν εἰς τὸ δύνασθαί τι χατορθοῦν προῆχοι ποτὲ, 
μὴ οὐχὶ παρὰ τῆς τῶν ὅλων ἐσχύος εἰς τοῦτο ἡγμέ- 
νον. Ἑξέσται δὴ οὖν ἀδιαδλήτως εἰπεῖν, ὡς οὐχ ἂν 
ἀγγέλοις, ἢ γοῦν ἑτέραις τισὶ δυνάμεσι λογιχαΐς, 
τὸ, « Δεῦτε, xal χαταθάντες συγχέωμεν αὐτῶν τὰς 
γλώσσας, » ἔφη Θεὸς, ἀλλ᾽ οἱονεί κως ὡς ἐν ἀπλῇ 
χινήσει φύσεως μιᾶς ἑαυτήν... εἰς ἐνέργειαν τὴν 
ἐπέτισι διεδόνησέ πὼς ἡ ἀγία Τριὰ:, ἐπείτοι xal 
μόνης δημιουργιχῆῇς ἐξουσίας ἔργον fiv, καὶ γλώττης 
εὕρυθμον χίνημα μεταπλάσαι πρὸς τὸ δάχοῦν, xal 
λόγου φύσιν τοῦ καθ᾽ ἡμᾶς τε xat ἐν ἡμῖν, ἐξ ἁπλῆς 


ipso velut ἃ fonte scaturiente id accipiat : eodem, 
opinor, modo nibil robur habiturum est, nec rectc 
quidquam perficiet, nisi ab illa virtute rerum om- 
nium eo adducalur. Licebit igitur vere et inculpate 
asserere Deum non angelis aut aliis quibusdam 
virtutibus ratonalibus dixisse illud, « Venite, et 
descendentes eonfundamus linguas eorum, » sed 
velut in simplici motiene mature unius sanctam 
Trinitatem seipsam ad operandum aliquid quodam- 
modo excitasse, cum wnius quoque virtutis crea- 
ericis opus esset, οἱ lingus motum eoncinnum pro 
arbitratu mutasse, et sermonis quotidiani et fami- 
Haris naturam ex simplici qua tum utebantur lin- 
gua homines, in multiformis ae multisona linguarum 


τῆς τότε φωνῆς, εἰς πολυειδῇ xal πολυηχεστέραν B diverticula diduxisse, adee ut perversorum mentes 


ἀπλῶσαι 6wxbpophv., ὥστε xal ἀήθη τινὰ καὶ οὐ 
κάλαι διεγνωσμένον οἶμον ἐλθεῖν, τὸν ἑκάστον τῶν 
διεστραμμένων παρασχενάσαι νοῦν. Ἵνα τοίψυν ἔχοι- 
μεν ἐννοεῖν, ὡς ἥχιστα μὲν ἀγγέλων, αὐτουργίας 
δὲ μᾶλλον κατόρθωμα θεϊχῆῇς τὸ δρώμενον ἦν, τὸ, 
« Δεῦτε,» φησὶν αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν ἡ ἁγία τὰ xol 
ὁμοούσιος Τριάς. 

B. Ὁρθῶς ἔχει. 

A. Πῶς δ᾽ ἂν χαὶ ὅλως τὴν ἀνθρώπου φύσιν δια- 
μεμορφῶσθαι πρὸς Θεὸν οἰηθεῖεν ἄν ; τὴν τίνος ἐροῦ- 
σιν ἐνσεση μάνθαι τοῖς ἐπὶ γῆς εἰχόνα ; 

B. Τί γὰρ, εἰ λέγοιεν τὴν τοῦ Θεοῦ χαὶ Ἡατρός ; 

Α. ᾿Αλλ' εἰ δὴ μόνον φαῖεν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, 
πρὸς ἐσχάτην ἀθλιότητα χατοιχήσονται nS 

B. Τίνα τρόπον ; 

ἃ. ΠρΌΤΟΥ μὲν, ὅτι τὸ, « Hoi ἐδώ ξεν; » xai μὴν 
καὶ τὸ, « χατ᾽ εἰχόνα τὴν ἡμετέραν. » οὐχ ἑνὶ προσ- 
ὦκῳ, πρέποι δ᾽ ἂν μᾶλλου τοῖς ὑπὲρ ἕνα xal δύο. 
Πρὸς δέ γε τούτῳ, φαμὲν ἐχεῖνο διενθυμούμενοι, Τὸ 
ἀναμορφούμενον, διαμαρτούσης αὐτῷ τῆς πρώτης 
ἰδέας. χαὶ λελωδημένης εἰς τὸ ἀκαλλὲς, ἄρ᾽ οὐχ εἰς 
ἐχεῖνο χαθηχόντως ὑπονοστήσειεν ἂν, πρὸς ὅπερ ἣν 
ἐν ἀρχαῖς, χαὶ τὸ £x τοῦ πεπηρῶσθαι βλάδος ἀπο- 
πεμψάμενον, ἐπὶ τὴν ἀλώδητον τῆς φύσεως ὄψιν 
ἀναθρώσχει πάλιν; ' 

B. II; δὴ φὴς; 

A. Πεύσῃ τοι xal μάλα σαφῶς" φράσω γὰρ ὡς 
ἕνι. Εἴ τις τῶν ἄριστα χαὶ τελείως ἐξησχηχότων Emt- 
ατήμην, φέρε εἰπεῖν τὴν χαλχουργιχὴν, ἀνδριάντα 
διατεχνήσαιτο, μορφὴν ἐγχαράξας τὴν ἰδίαν αὐτῷ, ὁ 
δὲ, τῆς ἕδρας ὑπό του τῶν διεφθονηχότων ἔχμεμο- 
χλευμένος, πεσών τε χαταδονπήσειε, χαταπηρωθεΐη 
τε οὕτω, xal μεταθεῖτο πρὸς τὸ ἀκχαλλές " εἶτα τὸ 
χρῆμα οὐ φορητὸν ποιοῖτο τυχὸν ὁ τοῦδε τεχνίτης, 
βούλοιτό τε τὸν τοῦ χατασιναμένου κατατῆξαι φθό- 
voy , ἀγριωτέρᾳ φλογὶ, χαὶ δὴ μεταπλάττοι πρὸς εἷ- 
δος αὖθις τὸ ἐν ἀρχαῖς τὸ τέχνημα, τὰ Ex τοῦ πεπή- 


incognitom et nulli tritum iter insistere fecerit. Ut 
igitur intelligere possemus non quidem àngelics, 
sed divinze potius virtutis illud épus esse : «Venite,» 
dicit ipsa ad seiosam saneta et coneubstantialis 
Trinitas. 


B. Itecte habet. 

A. Sed quomodo, queso, naturam hominis ad 
Dei similitudinem formatam esse. putabumt ? Cujus- 
nam imaginem hominibus impressam dicent? 

B. Quid, si dicant illam esse Dei ae Patris? 

A. At si solius Dei ac Patris dixerint, in extrc- 
mam decident vecordiam. 

B. Quo pacto? 

A. Primum quidem, quod illad, e Faeiamus, » 
sc preterea istud, « ad imaginem nostram, » non 
uni persons, sed pluribus quam uni, duabusque 
conveniat. Dicam porro quod occurrit. Quod refor- 
matur, cum ab exemplari recessit ac deformitatem 
in se liabet, annon ad illud quod 479 erat initio 
merito redierit, et, abjecto corruptae form: damno, 
ad veram δὲ naturalem pulchritedinem revocabi- 


tur? 


B. Quid, quzso, tibi vis? 

. A. Audics certe, idque manifestissime : dicam 
enim quoad licet. Si quis przstantissimus artifex, 
puta faber zrarius, statuam effinxerit impressa ei 
forma propria : hzc autem ab invido quodam de 
sua sede emota corruerit, atque ita mutilata fuerit 
ac deformata : tum indignatus artifex, invidiam ejus 
a quo mutilata fuerit, vehementiore flamma ceu tabe 
consumere statuat, et certe opus suum sublato dam- 
uo in priorem formam refingere : an tibi recte fa- 
cere videbitur, si, propria forma relicta, eani plane 
ad alterius cujusvis formam refinxerit ὃ 


ρῶσθαι βλάδη περ'ελών" ἄρα ἄν cot δόξαι φρονεῖν ὀρθῶς, εἰ τὸ olxetoy εἶδος ἀφεὶς, ἀτεχνῶς αὐτὸ πρὸς 


τς ἑτέρου του μεταστοιχειώσαι μορφήν; 

Β. Οὐ πάνυ. 

A. Ἑντιθείς γε μὴν τὸ εἶδος αὐτῷ τὸ ἐν ἀρχαῖς, 
ἀνεμόρφωσέ «s χατὰ ἁλήθειαν, χαὶ τὴν ἰδίαν αὐτῷ 
πάλιν ἐνεχάραξεν εἰχόνα ; 


D. Neutiquam., 

A. Quod si priorem ei formam indiderit, an re- 
formavit vere, et propriam ei rursus impressit ima- 
ginem ἢ 


801 

BH. lta prorsts. 

A. Cum bac igitur ita siut, quiduam demum fe- 
cisse diceinus Patrem ac Deum, si hominem ad 
imaginem etl similitudinem suam duntaxat factum 
( hoc enim utique sentire adversarios dicis) refor- 
mare voleus collapsum ac deformatum, non in pri- 
Stinam certe formain eui restauravit, hoc est, ad 
similitudinem suain, sed ei formam alteram ac figu- 
ram potius indidit? siquidem alius est ab ipso na- 
turaliter Filius, ad quem formati sumus. Sic enim 
quibusdam scribi sapientissimus Paulus : « Filioli, 
quos iterum parturio, donec formetur Christus in 
vobis **, » Et rursus : « Quos enim prescivit, et 
predestinavit **, » (Deus videlicet) ᾿ς confor- 
mes imaginis Filii sui » hos et vocavit. « Relfor- 
mat enim nos per Spiritum in propriam imaginem 
Christus, et sue nature decus piorum animabus 
intelligibili et arcano modo insignit. Formati itaque 
sumus, opinor, ad Deum quidem, non jam illum 
verum, sed in nobis elucet forma qua est creatura. 
Et certe quod olim Psalt? voce decantatum est : 
« Renovabitur ut aquilze juventus tua 5, » in gihilum 
jam recidat, frustra ut videtur ostensum. Non euim 
renovalio, ut Scripture volunt, sed reformatio po- 
tius erimus, 474 quibus ad pristinum statum red- 
ire non licet, nec ad id quod principio eramus re- 
currere, sed ad deterius quam antea vi quadam adacti 
sumus, et deformitatis multum habentes. Quinetiam 
renovationem per Christum incomparabiliter supe- 
rabit prior illa creatio, siquidem nobis illa quidem 
dedit in forma solius ac vere Dei clarere, hzc autem 
nos in aliam formam ac diversam  refingit, ad Filii 
nos transformaus imagiuem. Quid igitur taudem per 
Christum adepti sumus, cui ipsa, ut videtur, spo- 
liati similitudiue eum Deo, tum illa jam naturae glo- 
riatione prorsus exuti, siquidem nostra omuis feli- 
citas in eo versatur, quod ad Dei similitudinem 
faci sumus? Sed nugz, opinor, et risus demum 
hac sunt, et aniles fabulxe. Reformamur enim ad 
priorem illam imaginem, ut eo in statu simus, certo 
siguaculo, Filio nimirum obsignati, qui et character 
et similitudo est Patris *', nec alius ab ipso quoad 
identitatem substantialem. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
A 8. Καὶ μάλα. 


8δὲ 


Α. Ὧδε τοιγαροῦν ἔχοντος ἡμῖν τοῦ τοιοῦδε λόγον, 
τί δὴ ἄρα πεπραχέναι δώσομεν τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν, 
εἰ γεγονότα τὸν ἄνθρωπον χατ' elxóva χαὶ ὁμοίωσιν 
αὑτοῦ τε xat μόνου " τοῦτο γάρ που φὴς ἐννενοηχέναι 
τοὺς διεναντίας " ἐπείπερ ἠθέλησεν ἀναμορφοῦν δι- 
ωὠλισθηχότα καὶ λελωδημένον, οὐχὶ δὴ μᾶλλον εἰς εἶδος 
αὐτὸν χεχαινούργηχε τὸ ἐν ἀρχαῖς, τουτέστιν, εἰς 
ὁμοίωσιν τὴν πρὸς ἑαντὸν, ἐνετίθει δὲ μᾶλλον αὐτῷ, 
μορφήν τε καὶ εἶδος ἕτερον ; εἴπὲρ οὖν ἕτερος παρ᾽ 
αὐτὸν φυσικῶς ὁ Υἱὸς, πρὸς ὃν μεμορφώμεθα. Γράφει 
γὰρ ὧδέ τιδιν ὁ συφώτατος Παῦλος" « Τεχνία, oUq 
πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν. » 
Καὶ πάλιν" « O0g yàp προέγνω, καὶ προώρισε,» 
(δῆλον δὲ δή που πάλινδτι ὁ Θεὸς)ςε συμμόρφους τἴς 


Β εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, τούτους xai ἐχάλεσεν. » 'Ava- 


μορφοῖ γὰρ ἡμᾶς διὰ τοῦ Πνεύματος εἰς ἰδίαν eixóva 
Χριστὸς, τὸ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ταῖς τῶν εὐσεδούν- 
τῶν ψυχαῖς νοητῶς τε καὶ ἀποῤῥήτως «b χάλλος ἐν- 
σημαίνεται. Μεμορφώμεθα δὴ οὖν, olpal που, πρὸς 
Θεὸν μὲν, οὐχέτι τὸν ἀληθινὸν, εἶδος δὲ ἡμὲν ἐμπρέ- 
πει τὸ χτίσματος. Τόδε δὴ xal πάλαι διὰ τῆς τοῦ 
Ψάλλοντος φωνῆς ὑμνούμενον" « ᾿Αναχαινισθήσεται 
ὡς ἀετοῦ 1) νεότης σον, » οἴχοιτο ἂν ἤδη πρὸς τὸ μη- 
δὲν, εἰκαῖον ὡς ἔοιχεν ἀναδεδειγμένον. ᾿Ανακαινισμὸσ 
γὰρ οὔ τῷ πον, κατὰ τὰς Γραφὰς, xatvoupría δὲ 

μᾶλλον τὰ xa0' ἡμᾶς, ἀναφοίτησιν μὲν οὐδαμῶς τὴν 

εἰς τὸ ἄνω λαχόντα, xal ἀναδρομὴν οὐκ ἔχοντα τὴν 

εἰς ὅπερ ἦν ἐν ἀρχαῖς, ἐχδεδιασμένα δέ πως ἐπὶ τὸ 
μεῖον ἣ πρὶν, xol πολὺ νοσοῦντα τὸ ἀχαλλές. Eis 
δ᾽ ἂν Ext χαὶ ἀσυγχρίτως ὑπερχειμένη τὸν διὰ Χρι- 
στὸν χαινισμὸν ἡ πρεσδυτέρα ποίησις, εἴπερ ἡμῖν 
ἐνετίθει μὲν ὀχεένη τὸ Ev μορφῇ διαπρέπειν τῇ τοῦ 
μόνου τε xaX ἀληθῶς Θεοῦ ἡ δὲ πρὸς αἶἷδος ἡμᾶς 
ἀναζωγραφεῖ τὸ μὴ οὕτως ἔχον, μεταστοιχειοῦσα 
πρὸς τὸν Υἱόν. Τί δὴ οὖν ἄρα διὰ Χριστοῦ πεπλου- 
τήχαμεν, xat αὐτὴν, ὡς ἔοιχεν, ἐχλελῃστευμένοι τὴν 
πρὸς Θεὸν ὁμοίωσιν, χαὶ εἰσάπαν ἤδη τὸ περιφανὲς 
τῆς φύτεως ἀποδυσάμενοι χαύχημα, εἵπερ ἐστὶν 
ἡμῶν ἡ πᾶσα μαγαριότης ἕν γε τῷ xa0' ὁμοίωδιν 
γενέσθαι Θεοῦ ;᾿Αλλ᾽ ὕθλος, οἶμαι, xal γέλως ἤδη 
ταυτὶ, xal γραώδη μυθάρια. ᾿Αναστοιχειούμεθα γὰρ 
el; εἰχόνὰ τὴν πρώτην, &xpi6sl σημάντρῳ χατα- 


σφραγιζόμενοι τῷ Υἱῷ, πρὸς τὸ τῇδε ἔχειν, ὃς ἐστι καὶ χαραχτὴρ χαὶ ὁμοίωσις τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐχ 


ἕτερος παρ' αὐτὸν, κατά γε τὸ ἐν οὐσίᾳ ταντόν. 

B. Acutissime saue. 

À. Vide porro quautam in absurditatem labatur 
eorum oratio, qui sic sentientes reprehendere sta 
wuunt. Nam si Deus est solus ac verus Pater, atque 
ita esse pre vecordia asserent, colligetur inde ne- 
cessario Filium Deu"^ non esse secundum natu- 
ram. 


B. Prorsus quidem. 

A. At erit vtique deterioris plane conditionis 
quam Pater, quandoquidem id quod supremum est 
omnium, natura et vere Deus est. 


δὲ Galat. iv, 19. 35 Rom. viii, 99. 


** Psal. ci, ὃ. 


D B. ᾿Αχριδέστατα ἕφης. 


A. Θέα γὰρ δὴ πρὸς ὅσην αὐτοῖς ἀτοπίαν ἑξολι- 
σθήσειεν ἄν ὁ λόγος, ἐπιτιμᾷν ἐγνωχόσι cot; τῇδε 
δοξάζουσι χαὶ φρονεῖν ἑλομένοις. Θεὸς γὰρ εἴπερ 
ἐστὶ μόνος τε χαὶ ἀληθινὸς ὁ Πατὴρ, ὧδέ τε ἔχειν ἐξ 
ἀποπληξίας ἐροῦσιν, ἐξωσθείη ἂν, οἶμαί που, χαθά- 
περ ἐξ ἀναγχαΐου λόγου, τοῦ κατὰ ἀλήθειαν εἶναι 
0:06 ὁ Υἱός. 

B. ᾿Ανάγχη. 

A, ᾿Αλλ' ἔσται που πάντως ἐν μείοσιν ἣ ἐν οἷς ὁ 
Πατὴρ, ἐπείτοι τὸ πάντων ἐπέχεινα, Θεὸς ὁ φύσει καὶ 
ἀληθῶς. 


1 ΠΊΘΟΥΣ. 1, ὅ. 


809 


λοιπὸν ὁ λόγος. 

Α. "A0prt δὴ οὖν, ὅτι χινδυνεύομεν, ὦ Ἑρμεία, 
χατά γε τὸ ἐχείνοις ἀσυνέτως δοχοῦν, χαίτοι μεῖον“ 
εχτούμενον τὸν Υἱὸν, ἀμείνω πως ἤδη xal προῦ- 
χοντα, καὶ αὐτοῦ χαταλογίζεσθαι τοῦ Θεοῦ καὶ Πα- 
τρὸς, εἰ ταῖς τῶν ἁγίων φωναῖς zio καταπείθε- 
σθαι διαλογιζόμεθα δεῖν. 

B. Καὶ μὴν τὸ χρῆμά ἐστιν οὐκ ἀμφίλογον. 

A. Πεύσῃ δὴ οὖν ἀναχεχραγότος ὧὡδὶ τοῦ: θεσπε- 
σίου Παύλου, ὡς γένοιτο μὲν κατὰ νόμον Φαρισαῖος, 
κατὰ ζῆλον διώχων τὴν Ἐχχλησίαν, χατὰ διχαιο- 
σύνην τὴν ἐν νόμῳ γενόμενος ἄμεμπτος, ε ἀλλ᾽ ἅτινα 
ἦν μοι χέρδη, ταῦτα ἥγημαι διὰ Χριστὸν, ζημίαν. 
᾿Αλλὰ μενοῦνγε, χαὶ ἡγοῦμαι πάντα ζημίαν εἶναι 
διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ 
we ἡμῶν. » 

B. Ἔφη γὰρ οὖν, ἀλλὰ τί ἄν βούλοιτο τουτί ; 


À. Οὐ γὰρ ὅτι θεὸς χαὶ Κύριος εἷς διαχεχρησμ- 
ῴδηχε τοῖς ἀρχαιοτέροις ὁ νόμος ; 

Α. Τοῦτον δὲ εἶναί φασι τὸν Πατέρα που τάχα. 

B. Φασίν. 

A. Ὁ 6b δὴ τῶν ἀποῤῥήτων Χριστοῦ ταμίαν 
ξαυτὸν ἡμῖν ἀναδεδεῖχθαι λέγων, ὁ τῆς οἰχουμένης 
μυσταγωγὸς, τί ἄρα μαθὼν, ἣ διενθυμούμενος, τῆς 
πρεσδυτέρας xai νομιχῆς παιδεύσεως ἀσυγχρίτως 
ἐν ἀμείνοσι τὴν Χριστοῦ γνῶσιν ἐτίθει, χαὶ ὑπερ- 
ἐχουσαν ὀνομάζει, xal σχύδαλα μὲν ἡγεῖται τὰ ἐν 
νόμῳ, χατατέθηπε δὲ χαὶ ὑπερηγάσθη λίαν τὸ εὐαγ- 
ελιχὸν xal σωτήριον χήρυγμα; Ἢ οὐχ ἀναγχαῖον 
-ἢμᾶς ὑπολογίξεσθαι καὶ φρονεῖν, ὡς ὧνπερ ἂν εἴη 
μείζων ἡ γνῶσις, τούτοις ἕποιτο ἂν εὐθὺς xai τὸ 
ὑπερχεῖσθαι πρέπειν τῶν συγχρινομένων ; 

B. Οἶἷμαί γε. 

A. Εἶτα ὅπως εἰς τοῦτο χαθίχοιτο ἂν ἡμῖν ἡλιθιό- 
“ητός τε xal ἀμαθίας ὁ νοῦς, ὡς ἀμείνω λέγειν, ἣ 
γοῦν οἴεσθαί ποτε τοῦ Πατρὸς τὸν Yibv, τὸν οἱονεὶ 
ῥίζαν ἔχοντα χαὶ πηγὴν τὸν γεννήτορα ; Συνυδριοῦ- 
μὲν γὰρ πάντως τῷ φυτῷ τὸν καρπὸν, καὶ ὁμοῦ τῇ 
£s τὸ βλάστημα, τῇ πηγῇ τὸ ἐξ αὐτῆς προχεόμε- 
voy νᾶμα, xal οὐχ ἀλλότριον αὐτῆς, τῷ φωτὶ τὸ ἐξ 
αὐτοῦ διαλάμπον xal ἁπαστράπτον ἀπαύγασμα. 

B. Συνυδριοῦμεν᾽ πῶς γὰρ οὔ ; 


Α. ᾿Αναγχαίως οὖν ἄρα παραληψόμεθα τὸν εἰς 
ἐνότητα φυσιχὴν συνεισδέοντα λόγον τῷ Πατρὶ τὸν 
Υἱὸν, xai ἐν τῇ χατὰ φύτιν xal ἀληθινῇ θεότητι 
συνεισφέροντα ; 

B. ᾿Αναγχαῖον μὲν οὖν ἔχει γὰρ ὧδε ταυτί. Πλὴν 
ἐχεῖνο λέγε τὸ, ὅπως ἂν προῦχοι τε xal ὑπερχείσεται 
τῆς ἀρχαίας χαὶ νομιχῆς παιδεύσεως ἡ γνῶσις Χρι- 
στοῦ, χαΐτοι συμπαραληφθέντος εὶς ταυτότητα φυσι- 
χὴν τῷ Πατρὶ xai Θεῷ τῷ ἀληθινῷ, xat συγχεχη- 
ρυγμένου διὰ τῶν ἀρχαίων Γραμμάτων ; 

A. 'Apzivoy ἔσται παρὰ πολὺ, xai ὑπεραλεῖται 


9 Philipp. ni, 5-8. 
PATROL. CR. LXAÀV. 


DE SS. TRINITATE DIAÉOGUS 11}. 
B. “Ἔσται γὰρ οὖν᾽ ἀποφέρει γάρ πως εἷς τοῦτοᾳ D. Erit sane : 


810 
eo enim demum spectat oratio. 


A. Vide igitur, Hermia, in eo nos prope jam esse, 
ut Filium, ex eorum stulta sententia inferiorem, ipso 
tamen Deo ac Patre superiorem ac prestantiorem 
censeamus, si vocibus sanctorum incunctanter cre- 
dendum putemus. 


B. Equidem dubia res non est. 

A. Audies itaque Paulum divinum sic clamantem, 
se quidem fuisse secundum legem Phariseum, ex 
eemulatione persequentem Ecclesiam, secundum ju- 
stitiam qua est in lege conversatum sine querela : 
« sed qua mihi fuerunt lucra, hzc arbitratus pro- 
pter Christum detrimenta. Verumtamen existimo 


B omnia detrimentum esse propter eminentem scien- 


tiam Jesu Christi Domini nostri *5. » 

B. lta quidem Paulus : sed quid, sibi volunt 
isthaec ? 

A. Annon quod lex antiquioribus 475 denuntia- 
vit unum esse Deum ac Dominum ? ? 

B. Etiam. 

A. Hunc autem Patrem esse aiunt. videlicet. 

B. Aiunt. 

A. Ille autem, qui se Christi arcanorum dis- 
pensatorem nobis constitutum esse dicit, ille orbis 
doctor, quid in animo habebat, cum Cliristi co- 
gnitionem incomparabiliter antique illi et legali 
institutioni precellere diceret, et eminentem dice- 
ret, et stercora quidem arbitraretur ea qua in lege, 
praedicationem autem evangelicam οἱ salutarem 
supra modum admiraretur? Ánnon necesse est co- 
gilare ac sentire, quorum exeellentior sit cogni- 
tio, ea quoque necessario anteponenda esse iis qui- 
bus comparantur ? 

B. Opinor. 

Α. At quomodo eo vecordis et ignorantiz mens 
nostra decidet, ut Filium Patre prastantiorem 
dicamus aut sentiamus, qui Genitorem veluti ra- 
dicem babet ac fontem? Simul enim injuriam 
faciemus utique fructui cum arbore, et surculo 
cum radice, cum fonte rivulo, qui non est ab eo 
diversus, necnon cum lumine radio qui ex ipso 
emicat ac effulget. 


p PB. Enimvero simul injuriam faciemus: quidni 


enim ? 

A. Necessario igitur admittemus rationem qua 
Patri Filium in naturalem identitatem constringit, 
el in naturalem ac verain deitatem siinul inducit? 


B. Necessario certe: ita enim se hac habent. 
Verum, amabo te, quomodo Christi cognitio veteri 
et legali institutioni antecellet, cum in naturalem 
identitatem cum Paire et Deo vero coassumptus 
$il, ac per veteres Scripturas communiler preedi- 
catus? 

À. Longe antecellet, ac primam illam superabit. 


20 


ΒΊ1 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


Clariorem enim habet predicationem, et ad cogni- A τὴν πρώτην. Φανερωτέραν γὰρ ἔχει τὴν ἀνάῤῥησιν, 


lionem se extendit legi insuetam. Quocirca ipse 
etiam sacrorum antistes Moyses precabatur, idque 
(frequenter, ut certam et umbra expertem ejus qui 
est ** cognitionem acciperet, adeoque ipsum om- 
nium Servatorem Deum compellabat: « Ostende 
mihi teipsum, aperte videam te *. » Quinetiam 
jussit petram perfodere, et per angustissimum fo- 
ramen, si vellet, contemplari: quo nobis Deus, 
opinor, znigmatice subindicat, legem discipulis 
suis exiguam Dei cognitionem irradiare, ac veluti 
per foramen lucem istam propemodum immittere. 
Unum etenim 4.768 solummodo Deum esse credi 
volebat, errantes ab imaginariis diis avocans : quo 
pacio autem se habeat in se divina et ineffabilis na- 


xd εἰς γνῶσιν εὐρύνεται τὴν ἀσυνήθη τῷ νόμῳ. Tot- 
γάρτοι xal αὐτὸς ἡμῖν ὁ ἱεροφάντης Μωσῆς ἕλι- 
πάρει μὲν, καὶ μάλα συχνῶς, ἀκριθῆ τε καὶ ἀχατά- 
σχιὸν τὴν περὶ τοῦ “Ὄντος γνῶσιν ἑλεῖν, καὶ δὴ καὶ 
ἔφασχε πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα θεόν" ε Ἐμφάνι- 
σόν μοι σεαυτὸν, γνωστῶς ἴδω σε. » Προσετάττετό γε 
μὴν ὀρύττειν ἐν πέτρᾳ, χαὶ διὰ στενοτάτης ὁπῆς, εἰ 
βούλοιτο, καταθρεῖν, αἰνιγματωδῶς ἡμῖν ὑποσημαί- 
νόντος, οἶμαί που, κὰν τούτῳ Θεοῦ, ὅτι βραχεῖαν Ó 
νόμος τὴν περὶ Θεοῦ γνῶσιν ἐναστράπτει τοῖς παι- 
δενομένοις, xaX μονονουχὶ δι᾽ ὀπῆς τὸν ἐπὶ τῷδε 
μόλις ἐνίησι φωτισμόν. Ὅτι γὰρ μόνον εἷς ἔστι 
Θεὸς πιστεύειν ἦθελε τῶν ἐν ὑπολήψει θεότητος 
ἀφιστὰς τοὺς πεπλανημένους" τὸ δὲ ὅπως ἐν τοῖς 


tura, non clare demonstravit, quemadmodum sala- D 456 ἑαυτὴν ἡ θεία τε xal ἄῤῥητος ἔχει φύσις ; ob 


taris illa prdicatio per Christum. Cognito enim 
Filio, credimus natum esse et processisse a Patre 
tanquam radice, et geniminis gloria Genitoris na- 
turam velut in tabula depingens, efficit ut mentis 
oculus res intellectu etoratione superiores assequa- 
tur. Proindeque ad Patrem ac Deum qui in celis 
est, aiebat: « Manifestavi nomen tuum homini- 
bus * ; » et ad Judaeos : « Neque me scitis, ne- 
que Patrem meum : si me sciretis, forsitan et Pa- 
trem meum sciretis *. » Nosse autem quod ali- 
quid sit, non tamen quomodo se habeat, longe 
minus esse quivis dixerit quam nosse et rem il- 
lam esse, et ita se habere, Evangelica itaque prs- 
conia institutioni legali longe antecellunt, que 
unum quidem esse Deum duntaxat veteribus prz- 
dicabat, deitatis vero naturam ad Trinitatem secun- 
dum hypostasim nequaquam extendebat, ac rursus 
Ín naturalem unitatem colligebat. Hzc enim nova 
Scriptura nos edocuit. Igitur unitate et identitate 
naturali in. Deo ac Patre et Filio non admissa 
(rebus enim initio propositis insistam ), confusio 
erit ac perturbatio, et in sacrarum Litterarum fide 
nihil jam, ut opinor, certi ac stabilis erit. 


παρέδειξε σαφῶς, χαθάπερ ἀμέλει τὸ σωτήριον xf- 
ρυγμα, φημὶ δὴ τὸ διὰ Χριστοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐγνώ- 
χαμεν τὸν Υἱὸν, πιστεύομεν ὅτι πέφυχέ τε χαὶ ἀνέφυ 
χαθάπερ Ex ῥίζης τοῦ Πατρὸς, καὶ ἡ τοῦ γεννήματος 
δόξα, τὴν τοῦ γεννήτορος φύσιν χαθάπερ ἐν πίναχι 
χαταγράφουσα, τῶν ὑπὲρ νοῦν χαὶ λόγον ὀφικνεῖσθαι 
παρεσχεύασε τῆς διανοίας τὸν ὀφθαλμόν. Ἐοιγάρτοι 
xai ἔφασχε πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα xal 
Θεόν" ε« Ἐφανέρωσά coo τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις" » 

πρὸς δέ γε τοὺς Ἰουδαίους" « Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε 

τὸν Πατέρα uou εἰ ἐμὲ ἤδειτε, καὶ τὸν Πατέρα μον 
ἂν ἤδειτε,» Τὸ δὲ εἰδέναι μέν τι τῶν ὄντων ὅτι ἔστι, 
μὴ μὴν ὅτι χαὶ ὅπως ἔχει, μεῖον, οἶμαι, παρὰ πολὺ 
πᾶς ὁστισοῦν εἶναι φήσειεν ἂν, τοῦ εἰδέναι δεῖν, μετὰ 
τοῦ ὅτι ἔστι, χαὶ ὅπως ἔστιν. Οἴχεται δὴ οὖν χατόκιν 
ἡμῖν τῶν εὐαγγελικῶν χηρυγμάτων ἡ διὰ νόμου παί- 
δευσις, εἷς μὲν ὅτι δὴ μόνον ἐστὶ Θεὸς τοῖς ἀρχαιθ- 
«ἔροις διαχηρύττουσα,, ἀνευρύνουσα δὲ οὐδαμῶς σὴν 
«ἧς θεότητος φύσιν εἰς τὸ τριπλοῦν χαθ᾽ ὑπόστασιν, 
χαὶ αὖ συλλέγουσα πρὸς ἑνότητα φυσιχήν. Ταντὶ γὰρ 
ἡμᾶς τὸ νέον ἐδίδαξε Γράμμα. Ἑνώσεως τοίνυν xai 
ταυτότητος φυσιχῆς οὐχ εἰσδεδεγμένης, ἐπί τε τοῦ 
Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ " εἶμι γὰρ δὴ κατευθὺ 


τῶν ἐν ἀρχαῖς προχειμένων" σύγχυσις ἔσται xal διαστροφῇ, xai τῶν ἱερῶν Γραμμάτων ἡ πίστις οὐ- 
δαμόθεν Ecc, χαθάπερ ἐγῷμαι, τὸ βέδαιον ἕξει xal ἐρηρεισμένον, 


B. Quo pacto demum ? 

À. Nam cum unum esse natura et vere Deum 
divina Scriptura nobis inclamet, Filium ab ista 
gloria et lionoreexcludemus, nisi substantie iden- 
titatem et incommutabilitatem una cum Deo ac 
Patre quodammodo admittat, — Annon — audisti 
sanctos de Deo clamasse, interdum quidem unum 
esse legislatorem ac judicem **, aliquando vero 
solum habere immortalitatem **? Ecquem igitur 
putandum estesse solum legislatorem ac judicem, 
et solum habere immortalitatem ? 


B. Patrem utique; nam alium ab ipso dicturos 


608 non arbitror, 
A. Dicturos equidem scio: nam eo tendit il- 
lorum temeritas. Putabimus' gitur non esse le- 


* Exod. i1, 14. ** Exod. xxxui, 15, 5) Joan. xvii, 6. 


vi, 16. 


B. Πῶς ἣ τίνα τρόπον ; 
Α. "Eva γὰρ εἶναι Θεὸν τὸν φύσει τε καὶ ἀλτθῶς 


D «ic θείας ἡμῖν &va6o03ng Γραφῆς, τῆς ἐπὶ τούτῳ 


τιμῆς τὲ χαὶ δόξης τὸν Υἱὸν ἐχπέμψομεν, εἰ μὴ τὸ 
τῆς οὐσίας ταυτὸν xal ἀπαραλλάχτως ἔχον, συν: 
εἰσφρήσαι τρόπον τινὰ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ἢ οὐ &:- 
ἐπύθου τῶν ἁγίων ἡμῖν ἀναχεχραγότων περὶ Θεοῦ, πῇ 
μὲν, ὅτι Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης καὶ χριτῆ;, πῇ δὲ αὖ, 
Ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν; Τίνα δὴ οὖν ὑποτοπη τέον 
μόνον εἶναι νομοθέτην χαὶ χριτὴν, χαὶ μόνον ἔχοντα 
«hv ἀθανασίαν ; 

B. Τὸν Πατέρα που πάντως οἶμαι γὰρ αὐτοὺς 
οὐχ ἕτερόν τινα παρὰ τοῦτον ἐρεῖν ; | 

À. Ἐροῦσι γὰρ οὖν xai αὐτὸς οἶδ᾽ ὅτι" ἧχει γὰρ 
δὴ πρὸς τοῦτο αὐτοῖς δυσδουλίας ὁ σχοπός. Olgcé- 


* Joan. vin, (9. 58 Jac, iv, 18. ** I Tim. 


813 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1]. 


814 


μεθα δὴ οὖν, ἥχιστα μὲν εἶναι νομοθέτην χαὶ κριτὴν Α gislatorem ac judicem Filium, sed et immortalitate 


τὸν Υἱὸν, τητᾶσθαι δὲ καὶ ἀθανασίας, χαὶ θύραθεν 

εἰσπεπορισμένην ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ζωήν; Καὶ τί 
τὸ ἐντεῦθεν; Ὑπὸ νόμον ἤδη πως χαὶ χρίσιν ἔσται 
xaY οὐχ ἑχὼν, καὶ τοῖς ἀποθγήσχουσι συντετάξεται 
χατά γε τὸ τῆς ἰδίας φύσεως μέτρον. Εἶτα πῶς οὐχ 
ἀπάτη xal φεναχισμὸς, xal ἐν τοῖς ἕτι τούτων al- 
σχίοσι, τὸ θεῖον ἡ μῖν ἔσται χήρυγμᾶ, φημὶ δὴ τὸ εὑ- 
αγγελιχὸν, τοῖς τοῦ Υἱοῦ λόγοις ἐπιψηφίζεσθαι δεῖν 
ἀναπεῖθον ἡμᾶς τὴν ἀλήθειαν; "ἔφη γὰρ ὅτι, « Ἐγώ 
εἶμι ἡ ζωὴ, » xalcot χατ᾽ ἐχείνους, ἀθανασίαν οὐχ 
ἔχων, εἵπερ ἐστὶ μόνος ἀθάνατος ὁ Πατήρ. Καὶ μὴν 
ὡς ἔσται χριτὴς καὶ πέφηνε νομοϑέτης, οὐδενὸς, οἶμαί 
που, δεηθείης ἂν εἴς γε τὸ συνιέναι πόνου. Ἦ Ὑὰρ 
οὐχ ἐπύθον λέγοντος, πῇ μὲν ὅτι, « Ἐῤῥέθη" Οὐ μοι- 
χεύσεις, ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ βλέπων γυ- 
valxa πρὸς τὸ ἐπιθυμεῖσθαι, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν 
ἐν τῇ χαρδίᾳ αὐτοῦ,» πῆ δὲ αὖ « Οὐδὲ γὰρ ὁ Πατὴρ 
κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν κρίσιν δέδωχε τῷ 
Υἱῷ ;» 

B. Ἐπυθόμην. Φράζε δὲ ὅμως ἐκεῖνο, βούλει ταῖς 
εἷς ἀντιλογίαν ἐνστάσεσι τὸν λόγον διαγυμνάζωμεν, 
ἣ χαταθεῖν ὥσπερ ἐρήμην ἐῶμεν τῶν διεναντίας 
παραδειγμάτων δίχα ; 

Α. Καὶ μὴν ἴθι τοι πρός γε τοῦτο γεννιχῶς. Κατα- 
θήξαι γὰρ ἂν τὸ χρῆμα τὸν νοῦν, εἰς τὸ θερμότερον 
μὲν ἢ πάλαι τοῖς ἀντεξάγουσιν ἀντιφέρεσϑαι, νεανι- 
πώτερον δὲ τοὺς τῶν ἀνθεστάναι δυχουγεῶν ἀπο- 

χρούεσθαι λογισμούς. 


carere, et adventitiam habere 4777 in seipso 
vitam ? Et qnid tum inde? Legi nimirum et judicio 
subjacebit etiam invitus, el in mortalium numero 
censebitur, quod ad nature suz conditionem spectat. 
At nunquid fraus et impostura, etsi quid his adhuc 
turpius est, id nobis erit divina illa praedicatio, 
Evangelica nimirum, qua nos adigit Filii sermoni- 
bus astruere veritatem ? Dixit enim: « Ego sum 
vita 5, » quamvis ex eorum sententia, immortalita- 
tem non habeat, siquidem solus Pater est im- 
morlalis. Αἱ vero judicem fore et legislatorem 
declaratum esse, citra laborem — ullum intelliges. 
Nonne enim dicentem audiisti, modo quidem : « Di- 
cium est: Non moechaberis : ego autem dico vobis, 
quia omnisqui viderit mulierem ad concupiscen- 
dum eam, jam moechatus est eam in corde suo **; » 
modo vero: « Neque enim Pater judicát qeomquint; 
sed omne judicium dedit Filio "7 ?; 


B. Audii. Sed vin' tu, queso, contradicamus 
et objectionibus rationem inquiramus, aul eam 
quodammodo vacuam sinamus in adversarios ire 
sine exemplis ? 

A. Perge porro istud generosa mente. Res enim 
animum acuet ad aliquid vehementius quam antea 
opponendum adversariis, et rationes eorum qui 
contradicunt fortius retundendas. 


B. Οὐχοῦν ἀναμέρος ἕκαστά ve xol σαφῶς ἤδη M- c — B. Itaque seorsim singula et aperte jam dicamus. 


Ὑωμεν. 
. Α, Φράζε τὸ δὴ δοχοῦν. Καταλογιοῦμαι γὰρ ἥκιστα 
μὲν εἶναι σὴν, δόξαν δὲ. μᾶχλον αὐτὸ τῶν διεναντίας. 
"B. Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης xai χριτὴς ὁ Θεὸς καὶ 
πατήρ. Πρέποι γὰρ ἂν χαὶ μόνῃ τῇ τῶν ὅλων βασι- 
λίδι φύσει, τὸ θεσμοθετεῖν χαὶ τὸ χρίνειν. ᾿Αφῖχταί 
Yt μὴν καὶ ὁ Υἱὸς εἰς τοῦτο δόξης, κατανεύσαντος 
αὐτῷ τὸ ἑλεῖν, τοῦ Θεοῦ xal Πατρός. 

A. Καὶ τίνι τῶν εὖ φρονούντων ἀσυμφανὲς, ὡς 
εἰχαίους ἡμῖν, ὦ φιλότης, ἐπαντλήσεις λόγους, ψυ- 
χρὰν δὲ xal ἄχρηστον ἐννοιῶν ἐπισωρεύσεις πληθὺν, 
εἰ μὴ συνηχούσας οἷς ἔφης, τὰς τῶν ἁγίων ἡμῖν ἐπι- 
δείξαις συγγραφάς ; Ἑψόμεθα γὰρ οὐχὶ τοῖς ἐθέ- 
λουσί τε xal εἰωθόσι τὰ ἀπὸ μόνης τῆς σφῶν αὐτῶν 


Α. Dic, quxso, quid velis. Neque enim id tuam 
esse putabo, sed potius adversariorum sententian. 

B. Unus est legislator et judex Deus ac Pater. 
Soli enim universi regina nalure convenit leges 
ferre, et judicare; verum eo glorie Filius quoque 
pervenit, annuente Deo ac Patre. 


Α. Cuinam vero cordato non pateat, amice, te 
nobis inania verba hausturum, frigidamque et in- 
utilem rationum turbam coacervaturum, nisi con- 
sona tuis sermonibus sanctorum scripta nobis 
ostenderis? Non enim sequemur eos qui volunt ac 
solent solius ingenii sui sensa eructare, sed qui 


ἐρεύγεσθαι διανοίας, ἀλλὰ τοῖς λαλοῦσιν ἀπὸ ctó- D loquuntur ex ore Domini, sicuti scriptum est **. 


ματος Κυρίου, xavà τὸ γεγραμμένον. 

Β. Εὖ λέγεις. Οὐχοῦν ὁ μὲν θεῖος, φησὶν, ὕμνησέ 
που Δαδὶδ (ἐποιεῖτο δὲ τοὺς λόγους ὡς πρὸς Πατέρα 
Θεὸν, περὶ τῆς χλήσεως τῶν ἐθνῶν)" ε Κατάστησον, 
Κύριε, νομοθέτην ἐπ᾽ αὐτοὺς, γνώτωσαν ἔθνη, ὅτι 
ἄνθρωποί εἰσιν. » Ἐχπεπεράνθαι δὲ τοῦτο χαὶ μάλα 
σαφῶς ἐφ᾽ ἑαυτῷ, καὶ αὐτὸς ἡμῖν ἀφηγεῖται λέγων 
ὁ Υἱός" « Ἐγὼ δὲ χατεστάθην βασιλεὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ 
ἐπὶ Σιὼν ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ, διαγγέλλων τὸ πρόσ- 
ταυμα Κυρίου. » Ὁ δὲ τῆς ἑτέρον θελήσεως δῶρον 
ἔχων τὸ βασιλεύειν χαὶ νομοθετεῖν, πῶς οὐκ ἂν εἰσ- 
ποίητον ἔχοι, χαὶ φυσιχὴν μὲν οὐδαμῶς, εἰσχε- 


. & Joan. xi, 35. ** Matth, v, 91,38. 


V Joan. v, 22. 


B. Recte dicis, ltaque divinus David cecinit, 
inquiunt (verba autem velut d Patrem Deum 
de vocatione gentium faciebat) : « Cionstitue, Do- 
mine, legislatorem super eos; sciant gentes quo- 
niam homines sunt **. » lloc autein perfectum essc 
utique manifeste in seipso, 4478 ipse quoque nobis 
exponit Filius his verbis : « Ego autem constitutus 
sum rex ab eo soper Sion montem sanctum ejus, 
preedicang preceptum Domini '*. » Qui' vero alte- 
rius nutu habet regnandi legesque ferendi potesta- 
tem, quemodo non adventitiam haberet ac minime 
8 psal. 1, 6. 


€ Jerem. xxiu, 16. δ Psal. ix, 44. 


8135 


S. CYRMLLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


816 


naturalem, sed polius ascititiam utramque pole- A xotuévn» ὃὲ μᾶλλον τὴν ἐπ᾽ ἀμφοῖν ἐξουσίαν; 


statem. 

A. « Evigilate, qui estis cbrii, ex vino vestro*!, » 
inclamabit aliquis γα εἶδ, ac jure merito. Cum 
enim essct in forma et omnimoda zqualitate cum 
Patre Filius, inanitionem voluntariam sustinuit, 
deimittens seipsum in formam nostram **, et homo 
factus est, cui regnandi legesque ferendi potestas 
alia non est quam aliunde accepta. Cum vero no- 
biscum pauper factus sit, ac servilem conditionem 
subieril incarnationis ratione, et adventitium ha- 
bere fateatur id quod natura inest, el inanitionis 
opcribus ac verbis utique conformetur, etiam nihil 
inde, ut reor, offensionis erit credentibus in ipsum, 
si tempus quod verbis congruit considerent. Quando 
euim leges tulit Christus gentibus? quandonam item 
venit annuntians in Sion Domini mandatum? An 
cum factus est homo ? At in scriptis Mosaicis cuivis 
perspicere licet non alio tempore missum esse Fi- 
lium, ut annuntiaret Domini mandatum [sraelitis, 
quam cum nostram subiit paupertatem, et prophe- 
tarum Dominus propheta nuncupatus est, et inter 
homines numeratum est Verbum quod in sinu Pa- 
tris crat. Dixit enim alicubi Deus, Mosi sanctis- 
. $imo ea de re plenam fidem faciens : « Proplietam 
suscitabo eis ex fratribus eorum, sicut te. Et dabo 
verbum meum in ore ejus, et loquetur eis secun. 
dum quod mandabo ei "*, » An igitur, cum nondum 
conjunctionem cum carae Verbum haberet natu- 
raque humanz arcano modo nec intelligibili non- 
dum essel uniti, frater Israelitarum censebitur, 
et ex ipsis postea natum est terrigenis? Àn vero 
satius illud ac verius dices, fratrem €sse nuncupa- 
tum, et loco Mosis fuisse, pedagogrm vidclicet δ᾽, 
ac legislatorem, et servile quoddam ministerium 
implesse, cum, innate glori: eminentia semota, 
tempore ac necessitate postulante jn voluntariam 
se demisit inanitionem ? 


D. Praclare sane. Et me animo complecti scias. 


A79 ^. Itaque si velint quid cuique tempori sit 
accommodatum recte dividere, non cadent, opinor, 


A. « Ἐχνήψατε, οἱ μεθύοντες, ἐξ οἴνου αὑτῶν, ν᾽ 
ἐπιφωνείτω τις χαὶ μάλα εἰχότως τοῖς διεστραμμέ- 
νοις. Ὑπάρχων μὲν γὰρ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τῇ 
χατὰ πᾶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, κένωσιν μὲν ὑπέστη τὴν 
ἐθελούσιον, χαθεὶς ἑαντὸν εἰς εἶδος τὸ xa0' ἡμᾶς, 
γέγονε δὲ ἄνθρωπος, ᾧ τὸ βασιλεύειν χαὶ νομοθετεῖν 
οὐχ ἑτέρως ἣ δοτόν. Ἐπειδὴ δὲ συνε πτώχευσέ τε 
ἡμῖν, καὶ δουλοπρεπὲς ὑπέδυ μέτρον οἰχονομιχῶς, 
χαὶ εἰσποιητὸν ἔχειν ὁμολογεῖ τὸ φύσει προσὸν, xal 
τοῖς τῆς χενώσεως ἔργοις τε χαὶ λόγοις εὖ μάλα 
συμπλάττεται, xal οὐδὲν ἂν, οἶμαι, τὸ βλάδος Éx γε 
τουτουῖ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν, εἰ τὸν τοῖς λό- 
γοις πρέποντα περιαθροῖεν χαιρόν. Πότε γὰρ νενὸ- 


Β μοθέτηχε μὲν τοῖς ἔθνεσιν ὁ Χριστὸς, πότε δὲ ἀφῖχται 


διαγγέλλων ἐν Σιὼν τὸ πρόσταγμα Κυρίου, ἣ ὅτε 
γέγονεν ἄνθρωπος ; Καίτοι χαὶ μάλα σαφῶς κατίδοι 
τις ἂν ἐν Μωσαϊχοῖς συγγράμμασιν, ὡς οὐ xa0' ἕτε- 
ρόν τινα χρόνον ἐστάλη διαγγελῶν τὸ πρόσταγμα 
Κυρίου τοῖς ἐξ ᾿Ισραὴλ ὁ Υἱὸς, f ὅτε τὴν χαθ᾽ ἡμᾶς 
εἰσέδυ πτωχείαν, xai ὁ προφητῶν δεσπότης προφῇ- 
“ἧς ὠνόμασται, χαὶ τοῖς Ex τῆς γῆς ἐναρίθμιος ὁ àv 
κόλποις ὧν τοῦ Πατρὸς ἀπεφάνθη Λόγος. “Ἔφη γάρ 
που Θεὸς, Μωσέα τὸν ἱερώτατον ἐπ᾽ αὐτῷ δὴ τυύτῳ 
πληροφορῶν᾽ « Προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς ix μέ- 
cou τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν, ὥσπερ σέ. Καὶ δώσω ὃ 
ῥῆμά μου ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, χαὶ λαλήσει αὐτοῖς, 
χαθὰ ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ. » "Ap! οὖν, ὦ φιλότης, 
οὕπω τὴν πρὸς σάρχα σύνοδον ἔχων ὁ Λόγος, καὶ 
ὑπὲρ νοῦν τε xal ἀποῤῥήτως τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει 
συνηνωμένος, ἀδελτὸ; ἂν νοοῖτο τῶν ἐξ Ἱσραὴἣλ, xai 
ἐξ αὐτῶν ἀνέφυ τῶν γηγενῶν ; Ἢ γοῦν ἐχεῖνό που 
φὺς ἄμεινόν τε xal ἀληθὲς, ὅτι χεχρημάτιχκεν ἀδελ- 
φὸς, xal ἐν τάξει γέγονε τῇ Μωσέως, παιδαγωγὸς 
δηλονότι, χαὶ εἰς τὸ χρῆναι νομοθετεῖν ἱγμένος, xal 
ὑπουργιχὴν ὥσπερ τινὰ τὴν διαχονίαν ἀποπληρῶν, 
ὅτε τῆς ἐμφύτου δόξης τὸ ὑπερφερὲς εὖ μάλα map- 
ὠθούμενος, ὡς ἐν χαιρῷ τε xal χρείᾳ χαθῆχεν ἑἕα-- 
τὸν εἰς ἐχούσιον χένωσιν ; 

B. Καὶ μὴν ὡς ἄριστα ἔφυς, ἴσθι το: νοοῦντα 
χὰμέ, 

Α. Οὐχοῦν εἴπερ ἕλοιντο τὸ ἑχάστῳ πρέπον χαιρῷ 
διανέμειν ὀρθῶς, οὐχ ἂν, οἶμαι, διολισθήσειαν εἰς ἐξ- 


jn tantum mentis stuporem οἱ cor perversum, sed ἢ ἐττηχότα νοῦν, xai χαρδίαν διεστραμμένην' περιέσται 


rectam veritatis doctrinam poterunt demum agno- 
scere. Àddam porro iis qux diximus : Si quis par- 
vum esse pulet, ac pro nihilo ducat iis qu:e Seri- 
ptura divinitus afflata continentur congruum cui- 
que et convenientissimum aptare tempus, quid vetat 
quominus, licet nondum forte censeatur. homo fa- 
cium unigenitum Dei Verbum, mortuum tamen 
ipsum dicamus, crucem crucisque supplicia pertu- 
lisse, ct priusquam cum liac terreua carne congre- 
deretur ac conjungeretur, Judzos ipsi nefarie insul- 
tasse, fecisseque ac dixisse qu:e nulli alii quam 
eorum audaci: ac furori conveniunt, quandoquidem 


?! Joel 1, ὃ. ^* Philipp. u, 0,1, ** Deut. xvin, 18. Galat. in, 94. 


δέ σφισιν ἔδη πως χαὶ τὸ νοεῖν ὀρθῶς δύνασθαι τῆς 
ἀληθείας τὸν λόγον. Προσθεὶς δ᾽ ἂν οἷς ἔφην εἴποιμ᾽ 
ἂν Ext χαὶ τόδε, ὡς εἴ γέ τῳ σμιχρὸν εἶναί τε δο- 
κεῖ, xal λελόγισται παρ᾽ οὐδὲν, τὸ, ἑχάστῳ χρῖιναι 
τῶν γεγραμμένων παρά γε τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, 
τὸν αὐτῷ πρέποντά τε χαὶ οἰχειότατον ἐφαρμόσαι 
χαιρὸν, τί τὸ ἐμποδὼν, χἂν εἰ νοοῖτο τυχὸν οὕπω 
χαθ' ἡμᾶς γεγονὼς ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, 
τεθνάναι λέγειν αὐτὸν, σταυρὸν ὑπομείναντα, xai τὰ 
ἐν αὐτῷ, xal πρὸ συνδρομῆς xal συνόδου τῆς εἰς 
τήνδε τὴν ἀπὸ γῆς σάρχα, ἐμπαροινῆσαι μὲν ἀν- 
οτίως τοὺς Ἰουδαίους αὑτῷ, δρᾶσαι δὲ χαὶ εἰπεῖν, ὃ 


817 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Ill. 


813 


τάχα που μόναις ταῖς ἑἐχείνων ἀπονοίαις πρέπει" A Christus alieubi quasi jam passus esset, ait : « Dor- 


ἐπεί vot xal ὡς ἤδη πεπονθὼς ἔφη που Xptoxó;: 
« Τὸν νῶτόν μον δέδωχα εἰς μάστιγας, τὰς δὲ σιαγό- 
νας μου εἰς ῥαπίσματα, τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐχ 
ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων. » ἾΑρ᾽ οὖν 
οὐχ ἀποπληξία χαὶ γέλως εἴη ἂν εἰχότως, τὸ οἴεσθαι 
ταυτὶ μὴ ἕν xatpip τῷ χαθήχοντι, δῆλον δὲ ὅτι τῷ 
μετὰ σαρχὸς, ἀνατλῆναι ταῦτα τὸν Υἱόν ; 

B. ᾿Αληθές. 

Α. ᾿Αλλὰ γὰρ ἀνέντες τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον, εἷς γε 
τὸ παρὸν ἴωμεν εἴ τοι φίλον δόχεϊ. 

Β. Τὸ ποῖον - 

Α. Τὸ χαθιχέσθαι φημὶ πρὸς βάσανον, καὶ àva- 
μαθεῖν ἀχριδῶς, ἔρεσθαί τε τοὺς διεναντίας, εἰ ἐν 
τῷ καθίστασθαι βασιλέα καὶ νομοθέτην, τὸ τοιῶσδε 
εἶναι xav' οὐσίαν ἣ γοῦν τοιῶσδε τυχόν ἐστι τοῦ 
Υἱοῦ. 

B. Οὐχ ἐν τῷ καθίστασθαι, καθάπερ ἐγὧμαι, τὸ εἴ- 
ναι τοιῶσδε τυχὸν, f| μὴ, φαῖεν ἂν εἶναι τοῦ Υἱοῦ " 
(09 γὰρ, οἶμαί που, χαθίχοιντο ἂν εὐηθείὰς εἰς τοῦτο, 
καίτοι ληροῦντες ἀμέτρως, ὡς χαὶ οὐσίας ὄρον τὸ 
χαθίστασθαι λέγειν ἀποτολμᾷν) * ἐκεῖνο δὲ ἴσως ἐροῦ- 
σιν, ὅτι τεχμηριοῖ τοῦ χαθισταμένου τὴν φύσιν, αὐτὸ 
τὸ χαθίστασθαι. O0 γὰρ ἂν ἐδέξατο παρ᾽ ἑτέρου, 
φασὶ, τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ. 
᾿ Δ, Οὐχοῦν, ὦ γενναῖο:, πρὸς ἡμῶν εἰρήσεται πά- 
λιν, ὡς ἤχιστα μὲν ἀρτίφρονες, χαὶ δογματικῇς óp- 
θότητος ἐρασταὶ, χομιδῇ Ot μᾶλλον εὔχολοι πρὸς 
παραφορὰν xat ἀπάτην ὄντες ἁλώσεσθε, Ἐχλέλησθε 


γὰρ ὀξέως τοῦ χρῆναι καιροῖς τοῖς χαθήχουσιν ἀπο- C 


νέμειν τὰ γεγραμμένα, xal τοῖς τῆς ἐνανθρωπήσεως 
χαρίζεσθαι χρόνοις τὰ μὴ σφόδρα θεοπρεπῇ, xàv 
εἰ λέγοιτο τυχὸν περὶ τοῦ Μονογενοῦς, Ἐπειδὴ δὲ οὐχ 
εἰσάπαν τῶν εἰς ὀρθότητα διεχνεύοντες λογισμῶν, 
οὐχ οὐσίαν εἶναί φατε τὸ χαθίστασθαι, χατηγορού- 
μενον τοῦ Υἱοῦ, πράγματος δὲ εἶναι σημαντιχὸν, τί 
τὸ ἐμποδὼν οἴεσθαί τε χαὶ λέγειν, ὅτι βασιλέα χαὶ 
νομοθέτην οὐσιωδῶς ὄντα τὸν Υἱὸν, ἔθελεν ὁ Θεὸς xal 
Πατὴρ, τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἀναφαίνεσθαι τοῖς ἐπὶ τῆς 
γῆς; καὶ οὔ τί πού φημι τοῦ βασιλεύειν ἀρξάμενον, 
ἀλλὰ διανεύσοντά πως ἐπὶ τὸ χρῆναι λοιπὸν θεσμο- 


θετεῖν αὐτοῖς, xai εἰς τὸ ἐθέλειν ἤδη τοῖς ἰδίοις 


ἐγχαταζεῦξαι σχήπτροις, τοὺς ἀρχῆς τε καὶ ἐξουσίας 
τῆς ὑπ’ αὐτῷ διὰ τῆς πολυθέου πλάνης ἀπολισθή- 


sum meum dedi ad flagella, et genas meas ad ala- 
pas, et faciem meam non averti a confusione spu- 
torum ὅδ, » Annon igitur insanum et ridiculum erit 
jure merito, putare non in tempore convenienti, 
incarnationis vídelicet, hzc pertulisse Filium ? 


B. Prorsus quidem. 

A. Ceterum, misso ea de re sermone, in rem 
presentem, si placet. veniamus. 

B. Ecquam? 

A. Inquiramus nempe diligenter et interrogemus 
adversarios, utrum in eo quod constituitur rex et 
legislator, secundum substantiam sit. quod eo modo 
est, an quod eo modo est, sit forte Filii. 


B. Non in eo quod consktuitur rex et legislator, 
ut existimo, quod eo modo sit, exempli gratia, aut 
secus, dixerint esse Filii (non enim in tantam, opi- 
nor, vecordiam devenerint, quamvis supra modum 
iusaniant, ut illud constitui substantize definitionem 
dicere audeant) : sed illud forsan dicent, ejus qui 
constituitur significare naturam. Non enim ab alio 
accepit, inquiunt, quod ei naturaliter inest. 

A. Rursus ltaque dicemus, vos minime quidem 
cordatos et recte doctrinas studiosos, sed proclives 
admodum ad errorem ac fraudem compertum iri. 
Cito enim obliti estis congruis temporibus tribuenda 
esse qux scripta sunt, et incarnationis temporibus 
concedenda quz non valde Deo conveniunt, licet 
forte dicantur de Unigenito. Quandoquidem vero 
non usquequaque deflectentes a recta ratione 480 
illud constitui, quod de Filio przdicatur, dicitis 
non esse quidem substanliam, sed rei significati- 
vum, quid velat quominus" putetur ac dicatur 
Deus ac Pater voluisse Filium, qui rex et legisla- 
tor est substantialiter, id quod est hominibus appa- 
rere? neque vero dico quod reguandi ceperit 
initium, sed quod annuerit quodammodo legislato- 
ris partibus obeundis, et suo regno subdendis iis 
qui multorum deorum falso cultu decepti imperio 
οἱ potestate sua exciderant. Absurdum autem dictu 
prorsus existimo Patris Verbum, si nonnullos ad 


σαντας. “Ἄτοπον δὲ οἶμαι παντελῶς τὸν τοῦ Πατρὸς D sapientiam instituere velit, voluntate Genitoris tum 


Λόγον, εἰ κατασοφοῦν ἕλοιτό τινας, εὐδοχίᾳ τοῦ γε- 
γεννηχότος εἰς ἀρχὰς χεχλῆσθαι λέγειν τοῦ νομοθε- 
τεῖν, μὴ μὴν ἔτι νομοθέτην οἴεσθαι χατὰ φύσιν 
ὑπάρχειν ὡς Θεόν. "Apz γὰρ εἰ ἐν οἰκίσχῳ ζοφώδει 
xal ἀχλύος ἔμπλεῳ, χατὰ χρόνους μέν τινας τῆς 
ἡλιαχῆῇς ἀχτῖνος οὐχ εἰσέδυ τὸ φῶς, οὐδενὸς ἀνέντος 
τὴν εἰσδολὴν, εἶτα τοῦδε γεγονότος εἰσέφρησέ τε 
εὐθὺς χαὶ ἀπελήλατο μὲν ὁ σχότος, τὸ δὲ ἀσύνηθες 
«οἷς τόποις ἐνεγέλασε φῶς, ὃ χαὶ, εἴπερ ἕλοι φωνὴν, 
ἐχδιηγοῖτο τυχὸν τοῖς τὸ χρῆμα κατατεθηπόσιν, ὡς 
εἴη τεθὲν παρὰ τοῦ τεχόντος ἡλίου πρὸς τὸ ἐγχεῖσθαι 
δεῖν, xal ἐχείνῳ τῷ χώρῳ, καὶ χαταφαιδρύνειν ἀεὶ 


primum ad legislatoris munus vocatum, non tanen 
legislatorem esse putare, secundum naturam, ut 
Deum. An enim si in cellulam obscuram el tenc- 
brosam aliquo tempore solaris radii lumen non 
penetraret aditu. prohibito, mox aperta illa irtupc- 
rit, ac tenebre quidem depulse sint, insolitum 
vero lumen istis locis infulserit, quod quidem, si 
loqui posset, rei novitate attouitis narrarct a 50[8 
genitore constitutum esse, ut ei loco infunderetur 
ac tenebris obsitam perpetuo exlilararet, an afiquis 
fateretur, inquam, ipsum tunc primum in luminis 
eductum esse naturam, cum primum penetravit. 


819 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


. πὰ σχότῳ χεχρατημένα " δοίη τις ἂν, τότε δὴ πρῶτον αὐτὸ xai εἷς φωτὸς παρῆχθαι φύσιν, ὅτε χαὶ 


πρῶτον εἰσέδυ ; 


'B. Nequaquam , ut videlur: erat enim semper À Β. Οὔ τί που, κατὰ τὸ εἰκός " ἦν γὰρ ἀεὶ φῶς. 


lumen. 

..À. Cur itaque nobis velut inexpugnabile propu- 
gnaculum opponunt illi, quod dicitur Filius a Deo 
εἰ Patre legislator aut rex constitui, cum Deus ac 
Pater non declaret legislatoris gloriz naturalis 
initium cepisse Filium, sed jubeat, et comprobet, 
consentiatque suis legibus gentium quoque greges 
subjicere, licet aliis retro temporibus Israel dun- 
taxat subjugatus esset, divinisque legibus cervicem 
submitteret ? 


B. At si velint clare ostendi Filium esse legisla- 
torem, qui aut unde istud a nobis flet? 


A. Suffecturum hic opinor, paulo acutioribus 
quod modo diximus. Cum enim de lege et iis qu: 
divinitus prodita sunt Deus antiquis manifeste di- 
eat, iis nec addendum esse, nec detrahendum 
(leges enim condere soli rerum omnium regina 
nature convenit, £81 addereque et detrahere que 
velit) , legem tulit Filius, et vetus quidem prece- 
ptum abrogavit tanquam inutile, novum autem 
induxit, evangelicum nimirum, idque tanquam le- 
gislator, non contracta potentia, sed auctoritate 
divina. Quod quidem contirmabit sapiens ille Paulus 
scribens in hune modum : « Factus sum Judzis 
tanquam Judzus, ut Judzos lucrarer; iis qui sub 
lege sunt, quasi sub lege essem, cum ipse non essem 
sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem ; 
ils qui sine lege erant, tanquam sine lege essei, 
cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem 
Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege erant '*, » 
Vide enim quo pacto exlegem esse Deo repudians, 
inlege se esse Christi ait, utriusque gloriam ipsi 
tribuens, et legum ferendarum potestatem, ut Deo 
secundum naturam, velut eximiam ac peculiarem 
referens. Cum igitur juxia sancti vocem, sine lege 
Dei futurus non sit, qui est in lege Christi, quzenam 
demum ratio prohibebit quominus legislator sit ac 
Deus Filius? 

B. Nulla, ut reor. 

ἃ. Ad ea qua dicla sunt apposite etiam adjece- 
TIS. 

B. Quidnam? 

À. Quod nemo, ut reor, ostendere possit Patrem 
ac Deum seorsim aec solum antiquioribus aut eorum 
posteris leges dedisse, sed una cum Filio et per Fi- 
lium id fecisse quivis nullo negotio animadverterit. 
Ubi enim aut quibus leges dedit Pater, absente nec 
commemorato Filio? 

B. Equidem scribit sapiens Paulus, Deum olim 
locutum esse patribus in prophetis 57, Moses vero 
Israelitis dixit rursus alicubi : « Dominus Deus no- 
ster locutus est nobis in Horeb'^. » 


86} Cor. 1x, 90,91. "' Hebr. 1, 1. ** Deut. 1, 6. 


A. TL δὴ οὖν ἡμῖν ὡς δυσάλωτον ἐπιτείχισμα χατ- 
εξανιστᾶσιν Exelyot, τὸ λέγεσθαι τὸν Υἱὸν καθίστα- 
σθαι νομοθέτην fiov βασιλέα παρὰ τοῦ Θεοῦ xal 
Πατρὸς, καίτοι τοῦ νομοθετεῖν ἥχιστα μὲν εἰς ἀρχὰς 
ἰόντα τότε τῆς χατὰ φύσιν εὐχλείας ἀποδειχνύοντος, 
τὸ δέ γε χρῆναι λοιπὸν θεσμοῖς ἰδίοις χαὶ τὰς τῶν 
ἐθνῶν ἀγέλας ὑπενεγχεῖν σημαίνοντος, συνευδο- 
χοῦντός τε xal συγχατανεύοντο; τοῦ θεοῦ xal Πα- 
τρὸς, καίτοι μόνον χατὰ τοὺς ἄνωθεν ἔτι χαιρούς τε 
xai χρόνους χατεζευγμένου τοῦ Ἰσραὴλ, xa τοῖς 
θείοις νόμοις ὑπέχοντος τὸν αὐχένα ; 

B. ᾿Αλλ' εἴπερ ἕλοιντο νομοθέτην ὄντα σαφῶς ἐπι» 
δείχνυσθαι τὸν Υἱὸν, πῶς ἂν f] πόθεν τοῦτο γένοιτο 


πρὸς ἡμῶν; 


D A. Καὶ μὴν ἀποχρήσειν ἕν γε τουτωΐ τοῖς εὖμα- 


θεστέροις οἰήσομαι δεῖν, ὅπερ ἔφαμεν ἀρτίως. Νόμου 
γὰρ πέρι καὶ τῶν τοῖς ἀρχαιοτέροις τεθεσπισμένων 
Θεοῦ λέγοντος ἐναργῶς, ἐπ᾽ αὐτῶν οὐχ ἔστι προσθεῖ- 
ναι, xal ἀπ᾽ αὑτῶν οὐχ ἔστιν ἀφελεῖν (πρέποι γὰρ 
ἂν καὶ μόνῃ τὸ χρῆναι θεσμοθετεῖν τῇ τῶν ὅλων βα- 
σιλίδι φύσει, προσθεῖναί τε χαὶ ὑφελεῖν τὰ, ἅπερ ἂν 
βούλοιτο) * τεθεσμοθέτηχεν ὁ Υἱὸς, xal τὴν μὲν ἀρ» 

χαίαν ὑφεῖλεν ὡς ἀνόνητον ἐντολὴν, ἐ πεισέφρησε δὲ 

τὴν νέαν, τουτέστι τὴν εὐαγγελιχὴν, καὶ τοῦτο, ὡς 

νομοθέτης, οὐχ ὑπερεσταλμένως, ἀλλ᾽ ἐν ἐξουσίᾳ τῇ 
θεοπρεπεῖ. Κατασφραγιεῖ δὲ τὸν λόγον, xal ὁ σοφὰς 
ἔπιστέλλων Παῦλος" « Ἐγενόμην τοῖς Ἰουδαίοις ὡς 
Ἰουδαῖος, ἵνα ᾿Ιουδαίους χερδήσω, τοῖς ὑπὸ νόμον ὡς 
ὑπὸ νόμον, μὴ ὧν αὐτὸς ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον 
χερδήσω " τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ ὧν ἄνομος θεῷ, 
ἀλλ᾽ ἔννομος Χριστῷ, ἵνα χερδήτω τοὺς ἀνόμους. ^ 
ἤΆθρει γὰρ ὅπως τὸ ἄνομος εἶναι Θεῷ παρωθούμε- 
νος, ἔννομος εἶναί φησι τῷ Χριστῷ, τὸ ἀπ᾽ ἀμφοῖν 
εὐχλεὲς ἀπονέμων αὐτῷ, χαὶ ὡς Θεῷ χατὰ φύσιν τὸ 
χρῆναι θεσμοθετεῖν, ἀνατιθεὶς ὡς ἐξαίρετον. Ὅτε. 
τοίνυν χατὰ τὴν τοῦ ἁγίου φωνὴν, οὐχ ἄνομος ἂν εἴη 
Θεῷ Χριστῷ τις ἔννομος ὧν, ποῖος ἔτι λόγος ἐξώσειεν 
ἂν τοῦ καὶ νομοθέτην εἶναι χαὶ Θεὸν τὸν Υἱόν; 


B. Οὐδεὶς, χαθάπερ ἐγὥμαι. 


Α, Ἐποίσεις δ᾽ ἄν τις τοῖς εἰρημένοις εὖ μάλα xal 
τόδε. 


D B. Τὸ «oiov; 


Α. Ὡς νομοθετοῦντα μὲν ἰδιχῶς τε xal μόνον τοῖς 
ἀρχαιοτέροις, ἣ τοῖς μετ᾽ ἐχείνους ἔτι, τὸν Πατέρα xal 
Θεὸν ἥχιστα μὲν δὴ χαταδείξειεν ἂν, οἶμαι, τὶς, χατο 
αθρήσαι δ' ἂν xaX λίαν ἀμογητὶ σὺν Υἱῷ τε xat &' 
Υἱοῦ, Ποῦ γὰρ fj τίσι τεθεσμοδότηχεν ὁ Πατὴρ, ca- 
σιγημένου τε χαὶ ἀπόντος τοῦ Υἱοῦ ; 

B. Καὶ μὴν ὁ σοφὸς ἡμῖν ἐπιστέλλει Παῦλος͵ ὅτι, 
« Πάλαι ὁ Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προ» 
φἦταις. » Μωσῆς δὲ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ἔφη που πάλιν" 
« Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλάλησεν ἡμῖν àv Χωρήδ. » 


891 ἷ DE SS. TRINITATE DIALOGUS I. 823 
A. Εὖγε, ὦ φιλότης. Τετηρηχότων γὰρ τῶν ἁγίων, A — A. Euge, o charum eaput. Nam cum 'sancti; ut 


ὡς qQh;, τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς «b ἀρχαῖον 
ἐχεῖνο xal ἐν σχιαΐς χρησμῴδημα, φέρε σοι δειχνύω- 
pev ἴδιον ὄντα λόγον ὀνομάσαντος αὐτὸ τοῦ Υἱοῦ. 
᾿Αφῖχται γὰρ δὴ καταλύσων μὲν οὐδαμῶς, ἥχιστα δὲ 
ἀνατρέψων τὰ προφητῶν, ἀποπερανῶν δὲ μᾶλλον xal 
προφῆτας xal νόμον" « Λέγω γὰρ ὑμῖν, φησὶν, ὅτι 
ἰῶτα ὃν ἣ μία χεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ νόμου, 
ἕως ἂν πάντα γένηται. Ὁ οὐρανὸς χαὶ ἡ γῆ παρελεύ- 
σεται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι. » Συνίης 
οὖν ὅπως ἐχτελευτῆσαι δεῖν πάντη τε xal πάντως 
ἅπαντα πρὸς ἀλήθειαν τὸν νόμον εἰπὼν, ἰδίους ἔφη 
λόγους αὐτόν ; “Ἴδοι δ' ἄν τις αὐτὸν, χαὶ ἑτέρωθί που 
δι᾽ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν ἀναχεχραγότα σαφῶς * 
«Αὐτὸς ὁ λαλῶν, πάρειμι. ». Ἐνηνθρώπηχά τε χαὶ ἐν 


ais, personz Dei ac Patris vetus illud et umbratile 
tribusnt oraculum, agedum estendamus tibi, pro- 
pria esse Filii verba qui effatus est ipsum. Venit 
enim certe nequaquam soeluturus, nec ullo modo 
eversurus prophetarum oracula, 'sed impleturus po- 
tius legem et prophetas : « Dico enim vobis, inquit, 
quod iota unum vel unus apex non prxteribit a lege, 
donec omnia fiant "*. Colum et terra transibunt, 
verba autem mea non yr&teribunt*^. » lutelligis 
ergo quo pacto omnia prorsus ad veritatem termi- 
nanda cum dixisset, legem sua verba esse dixit! 
Preterea licet alicubi per unum e sanctis prophetis 
ipéum videre manifeste clamantem : eJpse qui loque- 
bar, 48. adsum*"*, » Homo factus sum, et in forma 


εἴδει γέγονα τῶν χαθ᾽ ὑμᾶς, ὁ πάλαι λαλῶν, καίτοι B hominisego, qui loquebar olim, quamvis Deus ac Pater 


«τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς τὰ διὰ τῶν ἀγίων προφητῶν 
χεχρησμῳδηχότος. Ὅτι δὲ τῷ γε ἅπαξ τὴν τοῦ νομοθέ- 
τοῦ δόξαν ἔχοντι, φυσιχῶς ἔψεταί που πάντως xal τὸ 
δεῖν εἶναι χριτὴν, τοὺς ἀτιμάζοντας τὸ διορισθὲν, καὶ 
εἰς τὸ σοίσι δοχοῦν ἀποχλίνοντας πιχραῖΐς ὑποφέροντα 
δίκαις, οὐδαμόθεν ἀμφίλογον. 

B. Παντάπασ: μὲν οὖν. 

Α. Ἕσπερ οὖν εἰ καὶ λέγοιτοτυχὸν, εἷς μεννομοθέτης, 
εἷς δὲ χριτὴς ὁ Πατὴρ, κατ᾽ οὐδένα τρόπον διολισθή- 
σειεν ἂν τῆς ἐπ᾽ ἀμφοῖν δόξης τε xal ἀληθείας ὁ Υἱὸς, 
ἐπείτοι τὸ διατέμνον οὐδὲν τῆς πρὸς Θεὸν Πατέρα 
«αὐυτότητος φυσιχῆῇς " κατὰ τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον, 
xàv εἰ μόνος ἔχειν τὴν ἀθανασίαν ὁ θεὸς λέγοιτο καὶ 

Πατὴρ, οὐσιῶδες ἔσται χαὶ ἐν Υἱῷ τὸ ἀξίωμα, xol 
συγχρηματιεῖ πάντως ἀθάνατος, ἤγουν αὐτὴ κατὰ C 
φύσιν ἀθανασία, xaX τοῖς τοῦ τεκόντος ὑψώμασι xat. 

᾿ηγλαϊσμένος, πρός τε ἡμῶν αὐτῶν χαὶ τῶν ἁγίων 
ἀγγέλων προσχυγηθήρεται, Εἰ δὲ δῇ φαῖεν ἂν οὐχ 
ὥδε ταῦτ᾽ ἔχειν, καὶ Ψευδομυθίας ἡμῖν ἐπιπλέχουσι 
Ὑραφὴν, καίτοι πρεσδεύουσι τἀληθὲς, φραζόντων 
ἐχεῖνο. 

Β. Τὸ ποῖον αὖ : 

À. Πρῶτον μὲν εἰ τὸ ζωῆῇῆς καὶ ἀθανασίας τητώμε- 
νον, οἴχοθέν τε τοῦτο οὐχ ἔχον, θνητὸν ἔσται πάντως, 
χαὶ εἰσχεχριμένον ἔχει τὸ ζῇν, ὡς παρ᾽ ἑτέρου δο- 
τόν: 

B. Θνητὸν γὰρ ἔσται δυνάμει, τὸ μὴ ἀθάνατον φύ- 
σει. 

Α. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις, ἀποχρινάσθων ἔτι, τίς 
ἂν νουῖτο τυχὸν ἡ ζωῆς ἐνέργεια, εἰς τὰ ζωῆς 
ἐπιδεᾶ. 

B. 'H ζωοποίησις δηλονότι, καθάπερ ἀμέλει xal 
τὸ φωτίζει") ἔργον ἂν εἴη φωτός. 

A. Εὖ λέγεις. Εἰ δὲ δή τις οἴοιτο, ζωογονεῖσθαι 
μὲν πρὸς ἑτέρου τὴν ζωὴν, καταφωτίζεσθαι δὲ χαὶ 
«b φῶς, ἄρα ἄν σοι δόξειεν εἰχάζειν ὀρθῶς ; 

B. Οὔ τί που" λογισμοῦ δὲ μᾶλλον ἀπολισθεῖν τοῦ 
δώφρονος. Ζωὴ γὰρ οὐχ ἕτι τὸ πρὸς ἑτέρου ζωοποιού- 
μενον. 

A. “Ὅταν οὖν εἰς μέσον ἡμῖν ἤχῃ διαχεχραγὼς ὁ 
Μονογενής" « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις χαὶ ἧ ζωὴ,» 


oracula sanctorum prophetarum ediderit. Quod au- 
tem necessario sequatur, eum qui legislatoris glo- 
riam naturaliter obtinet, judicem quoque esse, qui 
poenis acerbis eos subdat qui dogmata proculcave- 
rint et ad nutum suum vixerint, nemini- dubium 
esse potest. 

D. Prorsus quidem. 

À. Quemadmodum ergo licet forte dicater unug 
quidem legislator, unusque judex Pater*', nullo 
modo ab illa utriusque gloria el veritate Filius ex- 
ciderit, cum nihil ab identitate naturali cum Deo 
Patre ipsum separet: ita plane licet solus habere 
immortalitatem dicatur Deus ac Pater **, substan- 
tialis erit etiam in Filio dignitas illz, et una cum eo 
plane dicetur immortalis, sive ipsa secundum na- 
turam immortalitas, et Genitoris eminentia conspi- 
cuus, cum a nobis ipsis, tum a sanctis angelis ado- 
rabitur. Quod si dixerint liec ita non esse, et nobis, 
tametsi veri cultoribus, mendacii criminationem 18» 
tendant, cedo illud. 


D. Quodnam vero? 

À. Primum quidem, utrum id quod vita et im- 
mortalitate caret, idque a se non habet, immortale 
prorsus futurum sit, et ascititiam vitam babeat 
quasi ab alio traditam? 

B. Mortale utique erit potentia quod non est 
immortale natura. 

À. Ad hzc, respondeant quxnam vit: operatio 
concipiatur erga ea quz vita carent. 


B. Viviüleatio nimirum, quemadmodum nempe 
ei illuminare opus est laminis. 

Α. Rcete dicis. Si vere quis existimet vivificari 
quidem vitam ab altero, et illuminari quoque lu« 
men, an libi videbitur recte opinari? | 

B. Nequaquam, sed potius recta ratione dosti- 
tui. Vita enim jam non est illud quod ab alie viviti - 
catur. : : 

A. Cum igitur Unigenitus prodeat clamans : 
« Ego sum resurrectio et. vita ^,» num vita 


9 Mattb, ν, 18. ** Matth, xxiv, 25. 9" Isa. 110, 6. 1 Jac. iv, 12. 451 Tim. vr, 16, ** Joan. xi, 25. 


893 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


821 


immortalis expertem esse putandum est, an À ἀθανασίας ἐρήμην ὑποτοπητέον εἶναι τὴν ζωὴν, 1 


secus ? 
B. Non expertem sane. Vita enim est seeundum 
naturam immortalitas. 


A. Cum igitur solus Deus ac Pater immortalita- 
tem habeat (hzc enim nobis divinum oraculum pro- 
didit), quo pacto hanc haberet Filius? Verum exi- 
simo plane unitatem ipsam facillime demonstrare 
in utroque substantialem esse vitam, et innatam 
Immortalitatem, non 489 sscititium bonum. Quod 
εἰ eo venerint amentis, ut dicendum existiment 
alienum esse a Deo et Patre Filium, et alia qua- 
dam ac propria seorsim przditum esse natura, nec 
vere Deum esse, quamvis secundum naturam im- 
mortalis, imo vero ipsamet vita : annon ea qux 
soli divinz et ineffabili nature insunt, et propter 
quie merito nos cum sanctis angelis eam suspici- 
. mus, tribuent ac inesse dicent etiam illi qui in 
creaturarum numero censetur demum, ut isti. sane 
etalte somniant? 

B. Quonam modo? 


À. Convenire certe naturali veroque Deo viviff- 
candi potentiam et esse vitam, ipsi quoque, sat 
&cío, dixerint. Si ergo Pater substantialiter istud 
est, Filius autem, ut ipsi volunt, naturali cum eo 
identitate excidit, cumque eo humilitatis devenerit, 
et vitam seipsum esse dicit, et quod eximium est 
ín Patris substantia natur: sux arrogat, qui verum 
esse non potest quod asserui ? Quod enim proprium 


est ineffabilis natura, translatum jam est etiam ad C 


id quod non est ex ipsa, sed in ortum una cum 
rebus aliis veluti vocatum. Inter ea enim qua esse 
creduntur, primo loco Deus intelligitur, et postea 
creatura. Interjectum autem plane nihil est. Annon 
verum est quod dixi? 

B. Verum. 

A. Si ergo alterius est substantix Filius, nec iis 
preditus quibus dicunt esse Patrem, quomodo in- 
telligetur una esse et eadem prorsus operatio natu- 
ralis eorum qui sic distant ratione modi quo exsi- 
stunt? « Sicut enim, inquit, Pater quos vult vivi- 
ficat, ita et Filius quos vult viviücat **. » 


B. Enimvero, inquiunt : Vita quidem est Filius : 


πῶς; 
Β. Οὐχ ἐρήμην, πόθεν ; ζωὴν γὰρ εἶναι τὴν χατὰ 
φύσιν ἀθανασίαν, 


A. Μόνου δὴ οὖν τοῦ, φημὶ, Θεοῦ xat Πατρὸς ctv 
ἀθανασίαν ἔχοντος (ὧδε γάρ που τὸ θεῖον ἡμῖν ἔφη 
λόγιον), πῶς ἂν ἔχοι ταύτην ὁ Υἱός ; ἀλλ᾽ οἶμαί πο» 
πάντως, ὅτι τὸ τῆς ἔνότητος χρῆμα διαδείξειεν ἃ» 
ἐπ᾿ ἀμφοῖν, χαὶ μάλα ῥᾳδίως, οὐσιώδη τὴν ζωὴν, καὶ 
ἔμφυτον τὴν ἀθανασίαν, οὐχ εἰσποίητον ἀγαθόν. El 
δὲ δὴ δεῖν οἴοιντο παραφρονοῦντες λέγειν, ὡς ὄθνεϊός 
κε εἴη τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ὁ Υἱὸς, καὶ ἑτέραν τινᾶ, 
xaX ἰδίαν ἀπετέμετο φύσιν, xal τὸ ἀληθῶς εἶναι Θεὸς 
οὐχ ἔχει, καίτοι χατὰ φύσιν ἀθάνατος ὧν, μᾶλλον δὲ 
αὐτόχρημὰ ζωή" ἄρ᾽ οὐχὶ τὰ μόνῃ τῇ θείᾳ καὶ ἀῤῥήτῳ 
προσόντα φύσει, xal τὰ, δι᾿ ὧν εἰκότως τεθαύμασται 
πρός τε ἡμῶν αὐτῶν xaX τῶν ἁγίων ἀγγέλων, mept- 
θεῖεν ἅν, χαὶ ἐνυπάρχειν ἐροῦσι, καὶ τῷ τελοῦντι 
λοιπὸν ἐν χτίσμασι, χατά γε τὸ αὐτοῖς φληνάφως 
δοχοῦν ; 

B. Τίνα τρόπον; 

Α. Πρέπειν, οἶμαί που, τῷ γε ὄντως φύσει τε χαὶ 
ἀληθείᾳ Θεῷ, καὶ αὐτοὶ φαῖεν ἂν οἶδ᾽ ὅτι, τὸ, ζωογο- 
νεῖν δύνασθαι καὶ εἶναι ζωή. Εἴπερ οὖν τοῦτό ἐστιν 
οὐσιωδῶς ὁ Πατὴρ, ἐξώλισθε δὲ, xav! ἐχείνους, τῆς 
πρὸς αὑτὸν φυσιχῆς ταυτότητος ὁ Υἱὸς, καὶ σμικρο- 
πρεπείας εἰς τοῦτο τελῶν, καὶ ζωὴν ἑαυτὸν εἶναί φησι, 
χαὶ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸ ἐξαίρετον τῇ ἰδίᾳ χα- 
ταγράφει φύσει, πῶς οὐχ ἀληθὲς, ὅπερ ἔφην; "Ex- 
χεχόμισται γὰρ ἤδη τὸ τῆς ἀῤῥήτου φύσεως ἵἕἴδιον, 
χαὶ εἰς τὸ μὴ ὃν ἐξ αὐτῆς, χεχλημένον δὲ ὥσπερ ὁμοῦ 
τοῖς ἄλλοις εἰς γένεσιν. Νοηθεῖεν γὰρ ἂν ἕν γε τοῖς 
εἶναι πεπιστευμένοις, Θεὸς μὲν πρὸ πάντων, χαὶ μετὰ 
τοῦτο, χτίσις. Ἕτερον δὲ μεταξὺ τὸ σύμπαν, οὐδέν. 
Ἢ οὐχ ἀληθὲς ὅπερ ἔφην; 

B. ᾿Αληθές. 

Α. Εἴπερ οὖν ἐστιν ἑτεροούσιος ὁ ΥἹὸς, καὶ οὐχ ἕν 
οἷς εἶναί φασι τὸν Πατέρα, πῶς ἂν vootzo μία τε xal 
ἀπαράλλαχτος ἐνέργεια φνυσιχὴ τῶν τῇδε διεστηχότων, 
κατά γε τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον; εὭσπερ γὰρ, φη- 
aw, ὁ Πατὴρ οὗς θέλει ζωοποιεῖ, οὕτω xal ὁ Υἱδς 
οὗς θέλει ζωοποιεΐῖ. » 


B. ᾿Αλλὰ ναὶ, φασί, Ζωὴ μὲν ἔστιν ὁ Υἱὸς, ἔφη δ᾽ 


verumtamen dixit : « Sicut misit me vivens Pater, et p οὖν ὅμως * « Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, χἀγὼ 


ego vivo propter Patrem *'. » Vita igiturest propter 
" Patrem. 


A. Àn ergo, miserit, ipsum etiam vivificari Filium 
ἃ Deo ac Patre simul cum aliis, atque iis qux exter- 
nàm et ascititiam vitam habent, putabimus? Inter 
mortales igitur Filius etiam collocabitur. Amitti- 
tur enim id quod asciscitur, et qux possidenda sus- 
ceperis, eorum possessionem, si fors tulerit, amiL- 
tes, cum naturalibus legibus in firmo et inconcusso 
elatu non conserventur. 


B. Quomodo igitur ipse censebitur esse vita pro- 


* joan. v, 91. ** Joan. vi, 58. 


ζῶ διὰ τὸν Πατέρα. » Ζωὴ τοιγαροῦν ἐστι διὰ τὸν Πα- 
τέρα. 

A. "Ap' οὖν. ὦ γενναῖοι, xal αὐτὸν ζωοποιεῖσθαι 
κὸν Υἱὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ xaY Πατρὸς ὁμοῦ τοῖς ἄλλος 
ὑπολγψόμεθα, καὶ τοῖς ἔξωθέν τε καὶ εἰσχεχριμέντν 
ἔχουσι τὴν ζωὴν, ἐπαριθμητέον τὴν ζωήν; Συντετάχθω 
δὴ οὖν καὶ τοῖς ἀποθνήσχουσιν ὁ ΥΧἱός " ἀπόδλττον γὰρ 
τὸ εἰσχεχριμένον, καὶ ὥνπερ ἄν τις ἕλοιτο τὴν χοῖοσιν, 
ἀπεμπολήσειεν ἂν αὑτὴν κατά γε τὸ ἐγχωροῦν, ὅτε 
μὴ φυσιχοῖς εἰς τὸ ἀραρότως ἔχειν διαχρατοῖτο vó- 
μοις. 

B. Πῶς οὖν οἴο!τ᾽ ἄν τις αὐτὸν διὰ τὸν Πατέρα 


825 
ζωὴν, εἴπερ ἐστὶ xol αὐτὸς χατὰ φύσιν ζωή ; 


À. Καὶ μὴν, τοῦτό γέ ἐστι τῆς Ex Θεοῦ xai Πατρὸς 
εὐγενείας ἀπόδειξις, χαὶ τῆς χατὰ φύσιν ταυτότητος 
μήνυσις ἀχριδής. 

Β. Πῶς λέγεις : 

A. Ἔφη γὰρ, οὔ τί που σαφῶς ζωσγονεῖσθαι παρὰ 
τοῦ Πατρὸς, πλὴν ὅτι Ζῶ διὰ τὸν Πατέρα. 

Β. Τί οὖν τοῦτό γε; 

À. Ὅτι τῷ μὲν τὴν ἰδίαν ἔχοντι φύσιν ἀθανασίας 
ἐρήμην χαὶ ζωῆς, εἰσποίητον δὲ παρ᾽ ἑτέρου τὸ χρῆμα 
χερδαίνοντι, ἁρμόσαι ἂν οἶμαι καὶ μάλα ὀρθῶς εἰπεῖν" 
« Ζωήν μοι δέδωχεν ὁ Πατήρ.» Τοῦ γε μὴν εἰδότος, ὅτι 
ζωὴ πέφηνεν Ex ζωῆς, καὶ χαρπὸν οὐσίας ἔχει τὴν 
ἀθανασίαν, τὸ φάναι θεοπρεπὲς, « Ζῶ διὰ τὸν Πατέρα.» 


"Apa γὰρ, εἰ τοῦ ἀνθρώπου γέννημα τυχὸν λογικὸν B 


Ex λογιχοῦ πεφηνὸς τοῦ ἰδίου πατρὸς, Aoyuxóv εἶμι, 
λέγοι, διὰ τὸν πατέρα, fj γοῦν καθ᾽ ἕτερον τρόπον ἡ 
πυρὸς εἰς τὸ ἔξω διεχφοιτῶσα θερμότης, εἰ φωνὴν 
ἐεῖσα λέγοι, Θερμὴν ἔχω τὴν προσδολὴν διὰ τὸ ἐξ οὗ 
πέφηνα πῦρ, οὐχ Xv τῳ δόξειαν, εἴ γε νοῦν ἔχοι, φύ- 
σεων ἰδιότητα τὴν ἐξ ὧν εἰσὶ λαχόντα μᾶλλον ἐφ᾽ 
ἑαυτοῖς, f] γοῦν εἰσπεπορισμένην χαὶ ἐν τάξει τῶν 
δεδωρη μένων τὴν τοῦ εἶναι τοιῶσδε δόξαν ἑλεῖν ; 

B. "Eotxev. 

Α. Ζῇ τοιγαροῦν ὁ Υἱὸς διὰ «bv Πατέρα. Ζωὴ γὰρ 
ix ζωῆς πέφηνε τοῦ Πατρὺς, ἀληθινὸς ὧν Θεὸς χα- 
θάπερ ἀμέλει χαὶ ὁ τεχών. Συλλήπτορα δὲ τοῖς ἐμαυ- 
«οὔ ποιήτομαι λόγοις xal τὸν σοφώτατον Ἰωάννην, 
ὧδλ γεγραφότα περὶ αὐτοῦ" « Καὶ οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς 
«οὔ Θεοῦ ἥχει, καὶ ἔδωχεν ἡμῖν διάνοιαν ἀγαθὴν, 
ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, χαὶ ἐσμὲν ἐν τῷ 
ἁχηθινῷ Ἰησοῦ Χριστῷ, τῷ Υἱῷ αὐτοῦ. Οὗτός ἐστιν 
ὃ ἀληθινὸς Θεὸς, χαὶ ζωὴ ἡ αἰώνιος. » "Apa. δὴ σοι 
τοῦδε ἂν γένοιτο φανερώτερον ἔτι, ἤγουν εἰς ἐλέγχους 
εὐσθενέστερον, τοῦ μὲν ἑτεροίως ἔχειν οἴεσθαι τὸν 
Yiby, ἣ ὥσπερ ἂν ἔχοι χατὰ φύσιν ὁ Πατήρ: 

B. Οὐδὲν, ὡς ἐγῷμαι, τῆς τοῦ Θεολόγου φωνῆς 
ἄμαχόν τινα τοῖς διεναντίας ἑξανιστάσης τὴν μαρτυ- 
ρίαν. Πλὴν εἰ λέγοιτο Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Υἱὸς, διαγελῶ- 
σὶν εὐθὺς, xa! φασιν οὐχ εἶναι Θεὸν μὲν ὄντως; ἀλη- 
θινὸν, χεχαρίσθαι δὲ αὑτῷ τοὔνομα χατὰ θέλησιν τοῦ 
Πατρός. Ἔφη γάρ που, φασὶν, ὁ θεσπέσιος Παῦλος, 
ὅτ: « Ὁ Θεὸς αὐτὸ" ὑπερύψωσε, χαὶ ἐχαρίσατο αὑτῷ 
ὄνο!λα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. » 

Α. Κεχαρίσθαι μὲν αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, 
φαίην δ᾽ àv, ἴσθι τοι, xal αὑτὸς ἐγώ. Τὸ γάρτοι φλη- 
νάφως ἀντιφέρεσθαι δοχεῖν ταῖς τῶν θεολόγων φωναῖς, 
οἰηθεέην ἂν οὔ τί που φρενὸς ἀγαθῇς, λογισμοῦ δὲ 
μᾶλλον παραπαίοντος ἤδη πως χαὶ ἐξεστηχότος ἀδρα- 
vic ἐγχείρημα. Καταπέπληγμαί γε μὴν τὸ εἰς ἀπάτην 
εὐμήχανον τῶν διεναντίας, ot γε τὴν μὲν τοῦ χεχαᾶ- 
ροἶσθαι πρόφασιν, οὐδ᾽ ὅσον εἰς νοῦν ποιεῖσθαι σπου- 
δάζουσι, λεξιθηροῦσι δὲ οὕτως χαὶ τριποθέήέτως ἀἁρπά- 
(0o: πᾶν ὅπερ ἂν φαίνοιτο τῇ τοῦ Υἱοῦ τιμῇ τε xat 
δόξη χαθεστηχὺὴς ἐναντίον, ὡς οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ 

ἄμεινον, καίτοι τὸν τοῦ δεδωρῆσθαι χαιρὸν, οὐχ ἔτε- 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1]. 
. À pter Patrem, siquidem est etiam ipse secundum 


826 


naturam vita? 

À. Atqui nobilitatem quam habet ex Deo et Patre 
istud declarat, et naturalem identitatem diserte 
indicat, : 

A&/& B. Quomodo dicis? 

A. Dixit enim, non utique aperte vivifleari se a 
Patre, sed vivere se propter Patrem. 

B. Quid vero istud est? 

A. Quod ei qui propriam naturam habet immor- 
talitatis et vite expertem, istudque ab alio velut 
ascititium accipit, dicere jure convenit : « Vitam 
mihi dedit Pater.» At qui novit se prodiisse vitam ex 
vita, et substantix fructum habere immortalita- 
tem, dicturus est utique pro eo ac Deum decet : 
« Vivo propter Patrem **. » An enim si filius hominis 
rationalis nimirum ex rationali patre prognatus di- 
ceret: Rationalis sunr propter patrem : aut calor 
qui ex igne mittitur, si loqueretur , ac diceret: Vim 
habeo calidam, propter ignem, ex quo prodii: non 
cuivis 545 mentis videbuntur naturarum quibus 
constant proprietatem nacta, potius in seipsis, 
quam aliunde ac veluti precario ut eo modo sirt 
accepisse? 

B. 1ta plane. 

A. Vivit ergo Filius propter Patrem. Vita enim 
ex vita Patre processit, cum sit verus Deus, quem- 
adinodum nempe et Pater. Meis autem dictis 
astipulatorem adhibebo sapientissimum Joannem, 
qui de ipso in hunc modum scripsit: « Εἰ scimus 
quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis sensum 
bonum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in 
vero Jesu Christo Filio ejus. Hic est verus Deus, 
el vita dterna ". » An tibi demum videbitur hoc 
esse quidquam manifestius, aut ad confutandam 
opinionem illam robustius, qua putatur aliter se 
habere Filius quam sit secundum naturam Pater? 

B. Nihil, ut reor, cum Theologi vox inexpugna- 
bile quoddam adversariis testimonium opponat. 
Verumtamen si dicatur Deus verus Filius, risu 
statim diffluunt, aiuntque non esse Deum quidem 
certe verum, sed ei ex voluntate Patris nomen tra- 
ditum. Dixit enim alicubi divinus Paulus, inquiunt : 
« Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod 
est super omne nomen **, » 

À. Datum esse quidem ei nomen quod est super 
omne nomen, me quoque dicturum scias velim. 
Stulle enim repugnare velle theologorum dictis, 
non ulique sanz: mentis, sed emotz potius et atto- 
nite imbecillum conatum esse reor. Verumtamen 
adversariorum propensionem in errorem admiror, 
qui causam cur datum sit, nein animum 485 
quidem inducere volunt, sed ex syllabis et vocibus 
tam avide captant et arripiunt quodcunque videtur 
Filii honori et glori: contrarium, ut nihil ihelius 
putent, quamvis tempus quo datum est non aliud 
nobis divinitus afflata Scriptura definiat, quam illud 


δι joan. v, 26; vi, 58... “7 1Joan. v, 20, ** Plülipp. u, 9. 


821 


S. CYRILLI ΑΙΕΧΑΝΌΒΙΝΙ ARCHIEP. 


ipsum, quo « in forma Dei Unigenitus cum esset, A pov ἡμῖν τῆς θεοπνεύστου διοριζούσης Γραφῆς, fi 


non rapinam arbitratus est esse se vqualem Deo, 
sicut scriptum est, sed semetipsum exinanivit, for- 
mam servi accipiens, in similitudinem hominum 
factus, et habitu inventus ut homo, humiliavit se- 
metipsuin factus obediens usque ad mortem, mor- 
tem autem crucis. Tunc enim certe el Deus exal- 
tavit ipsum, et dedit ei nomen quod est super 
omne nomen, ut in nomine Jesu one genu flecta- 
tur, colestium, terrestrium, et infernorum, et 
omnis lingua confiteatur quia Dominus Jesus Chri- 
stus in gloria est Dei Patris **. » 


B. Quid hoc ergo rei est? 

A. Aperta et plana est semita qua recte sentien- 
tes ad veritatem perducit. Attende igitur, amice. 
Per gratiam accipere nomen quod est super omne 
nomen, illud est quod dicitur exinanitio, et Verbi 
per incarnationem ad nos usque demissio. Quod si 
in conditione inanitionis reperitur illud, accipere, 
utique ea qua inanitionem pracedunt accipere non 
potuit, preterea quod naturaliter erat id quod est, 
hoc est, in forma Dei ac Patris. Et, si demisit 
seipsum e suprema et precellenti quadam re ad 
inferiorem, utique ad id quod erat, rursus evehe- 
tur, non alienum honorem et gloriam repetens, 
sed propriam ac pristinam. Quod si permagui zsti- 
ment asserere Filium velut ad inusitatum honorem 
et gloriam pervenisse, eum nomen super omne 


nomen, tanquam a Patre datum accepit, nihil jam C 


prohibet, opinor, quominus opposito modo capia- 
mus lucarnationis mysterium, et res plane con- 
versa sit in contrarium. Quo pacto, dicam. Nam si 
accipere, non est inanitio Filio, sed illi potius 
exinanito contigit ea reperire qux neutiquam ei 
substantialiter inerant, inauitio quidem erit, si 
vere xstimare volumus, tempus illud quod inani- 
tionem przcessit, precellenia autem et gloriz, 
illud, quo nescio quomodo exinanitus esse dicitur, 
quamvis ea possideat qux naturam ejus et modum 
AS excedunt, et repente invadat ea quz incom- 
parabiliter superant priorem, in quo erat statum. 
Constat igitur ex tua recteque senlientium opinione 
putandum, tunc certe datum esse Filio nomen, 
quod est super omne nomen, cum etiam forma no- 
stra assumpta velut unus e nobis, iu Filium ascri- 
ptus est Dei, adoptatus nobiscum, et propter nos, 
ille verus ac germanus, ut el nos, propter ipsum 
fllii, superuaturalis glori simus participes. Nun- 
quid rite et ordine procedit oratio? 


B. Procedit sane. 

A. Atqui cum nobis propositum sit meliora sen- 
tire quam sit illorum stulta temeritas, illeesam 
quidem servabimus Unigeniti gloriam, consilia au- 
tem destruemus, et omnen altitudiuem extollentem 
ge, ut scriptum est, et in captivitatem redigemus 


* Yhilipp. 1, 6-11. 


D 


ἐχεῖνον αὐτὸν, xa0' ὃν « Ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ 
Μονογενὴς, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, 
χαθὰ γέγραπται, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐχένωσε, μορφὴν δού- 
λοῦ λαδὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, xal 
σχήματ: εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, τεταπείνωλεν ἕαυ- 
τὸν, γενόμενας ὑπήχοος μέχρι θανάτου, θανάτου & 
σταυροῦ. Τότε γὰρ δὴ χαὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, 
xaX ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα 
ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ χάμψῃ ἐπουρανίων, 
xai ἐπιγείων, xa καταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα 
ἐξομολογήσηται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν 
Θεοῦ Πατρός.» . 

B. Τί οὖν τοῦτό γε ; 

A. Οἵμος ἂν εἴη ψιλή το xal ὁμαλὴ τοῖς ἐθέλουσιν 
ὀρθῶς νοεῖν, ἀναφέρουσα πρὸς τὸ ἀληθὲς. Σύνες οὖν, 
ὦ τᾶν, τὸ ὡς ἐν χάριτος τάξει λαθεῖν τὸ ὄνομα τὸ 
ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, τουτέστιν ἡ λαλουμένη χένωσις, χαὶ 
ἡ πρὸς ἡμᾶς οἰχονομιχὴ τοῦ Λόγου ταπείνωσις. Εἰ 
δὲ ἐν τοῖς «fic χενώσεως μέτροις εὑρίσχεται τὸ λαδεῖΐν, 
ἐξεστηκότα που πάντως τοῦ χρῆναι λαδεῖν τὰ πρὸ 
τῆς χενώσεως ὁρᾶται λοιπὸν, διά γέ τοι τὸ χεχτῆσθαι 
φυσιχῶς ὅπερ ἦν, τουτέστι, τὸ ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ 
καὶ Πατρός. Καὶ εἰ τεταπείνωχεν ἑαυτὸν, ἐξ ἀνῳχι» 
σμένου τινὸς xol ὑπερανέχοντος πράγματος Exi τὸ 
μεῖον ἐλθὼν, ὑπονοστήσει που πάντως εἰς ὅπερ ἦν 
ὑψούμενος, οὐχ εἰς ἀλλοτρίαν ἀναθρώσχων τιμὴν τε 
xai δόξαν, ἀλλ᾽ ὡς εἰς ἰδίαν ἐν ἀρχαῖς. Et ἃ δὴ 
ποιοῖντο περὶ πολλοῦ τὸ ἰσχυρίζεσθαι δεῖν, ὡς εἰς 
ἀσυνήθη τιμὴν τε xal δόξαν ἀναπεφοίτηχεν ὁ Υἱὸς, 
τὸ ὑπὲρ πᾶν ἄνομα λαδὼν ὡς δοτὸν παρὰ τοῦ Πατρὸς, 
οὐδὲν ἕτι τὸ ἀντιτεῖνον, κατά γε τὸν ἐν εἰχότι λόγον, 
ἀντίστροφον ἤδη πειρᾶσθα: νοεῖν τῆς μετὰ σαρχὸς 
οἰχονομίας τὸ μυστήριον, xal μετατετράφθαῤ «b 
χρῆμα πρὸς πᾶν τοὐναντίον. Epi δὲ καὶ ὅπως. Εἰ 
γὰρ μή ἔστι κένωσις τῷ Υἱῷ τὸ λαδεῖν, εὕρημα & 
μᾶλλον αὐτῷ τῶν οὐδαμῶς προσπεφυχότων, οὐσιωδῶς 
χενωθέντι συμδέθηχε, χένωσις μὲν εἴη ἂν χατά γε τὸ 
ἀληθέστερον, ὁ πρὸ τῆς χενώσεως καιρὸς, ὑπεροχῆς 
δὲ xal δόξης, ὁ xa0' ὃν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως χεχενῶσθαι 
λέγεται, χαίτοι χαταχτώμενος τὰ ὑπὲρ φύσιν τε χαὶ 
μέτρον τὸ ἐνὸν αὑτῷ, χαὶ τοῖς ἀσυγχρίτως ὑπερχεν» 
μένοις T) πρότερον fv, ἀδοχήτως ἐπιπηδῶν, "Apapty 
οὖν, ὅτι χατά γε τὸ ὀρθῶς ἔχειν xal αὐτῷ σοι δοχοῦν, 
πρέποι ἂν δὴ τότε δεδόσθαι νομίζειν τὸ ὄνομα τῷ Υἱῷ 
τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ὅτε καὶ σχῆμα τὸ χαθ᾽ ἡμᾶς 
ὑποδὺς, ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, εἰς Υἱὸν ἐγράφετο Θεοῦ, 
θετὸς μεθ᾽ ἡμῶν χαὶ 6v ἡμᾶς, ὁ γνήσιος, ἵνα χαὶ 
ἡμεῖς δι᾽ αὑτὸν, υἱοὶ τῆς ὑπὲρ φύσιν εὐχλείας ἐπι» 
δραττόμενοι χοινωνοί. Ἢ οὐχ οἴει χατευθὺ τοῦ πρό» 
ποντος διαστείχειν ἡμῖν τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον; 

B. Eliot γὰρ οὖν. 

À. Καίτοι τῆς ἐχείνων δυσδουλίας τὰ ἀμείνω εὖ 
μάλα φρονεῖν διεσχεμμένοι, ἀλώδητον μὲν τὴν τοῦ 
Μονογενοῦς τηρήσομεν δόξαν, λογισμοὺς δὲ καθαιρή" 
σομξν, xal πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον, χαθὰ γέγραπται, 
xai πᾶν αἰχμαλωτιοῦμεν νόημα εἰς τὴν ὑπαχοὴν 


829 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Ill, 


830 


αὐτοῦ. El δὲ δὴ τοῦτο δρᾷν οὐχ ἀνεξόμεθα, παραχω- A omnem intellectum in obsequium ejus **. Sin autem 


θήσομεν δὲ τὸ χρῆναι νιχᾷν ταῖς ἐκείνων συχοφαν- 
τίαις, καὶ τοῦ εἶναι Θεὸν ἁληθῶς ἐχπέμψομεν τὸν 
Movoyevt, ἐροῦμέν τε οὕτω παρ᾽ ἡμᾶς οὐδὲν χεχτῇ- 
σθαι τὸ πλεῖον. 

B. Φράσαις ἂν ὅπως, 1 χατοχνήσεις εἰπεῖν. 


À. Καὶ μὴν ἔγωγε προθύμως ἐρῶ, κατοχνήσαιμι 
γὰρ ἂν, Ev vs τούτοις, οὐδαμῶς. Ἦ γὰρ οὐκ ἀληθὲς 
εἰπεῖν, ὡς εἴπερ αὐτῷ κεχάρισται τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ 
πᾶν ὄνομα, χαὶ δοτὸν ἤδη πως, τὸ διαχεκλῆσθαι Θεὸς, 
ἀπολισθήσειεν ἂν αὐτοῦ χατά γε τὸ ἐγχωροῦν; Τὸ 
γάρτοι δοτὸν, οὐχ εἰσάπαν ἐρηρεισμένον, Καταχινδυ- 
νεύσεις δ᾽ ἂν καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ὅσον ἧκεν εἰς λογι- 
σμοὺς, εἰς ἃ μὴ θέμις εἰπεῖν. "Ἔσται γὰρ μείων ἣ 


id facere non sustinebimus, sed illorum calumniis 
cedemus, et Unigenitum revera divinitate privabi- 
mus, et hoc pacto nihil amplius quam nos habere 
dicemus. 

D. Quo pacto expones, opinor, neque id gra- 
vate. 

A. Ego vero libens dieam, nec enim hic hazrebo. 
Nonne dictu verum est, si datum est ipsi nomen 
quod est super omne nomen, et ex munere habet 
Dei appellationem, ea dejectum iri cum se dabit 
occasio? Quod enim datum est, non usquequaque 
firmum est. Sed et ipsi Patri, quantum ratione con- 
sequi possumus, ea contingent qus dictu nefas. 
Minor enim erit quam Filius, et Genitoris naturam 


᾿ χαθ᾽ Υἱὸν, xal τὴν τοῦ γεγεννηχότος ὑπερχείσεται B superabit, qui secundum ipsos minor est, imo vero 


φύσιν ὁ κατ᾽ αὐτοὺς ἐν ἐλάττοσι, μᾶλλον δὲ, ὁ τὴν 
«ἧς θεότητος δόξαν παράσημον ἔχων, χαὶ νενοθευμέ- 
νοις ἀξιώμαςιν ἐπαυχήσας μόλις, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς 
ἂν ψιλῷ xot μόνῳ τῷ χεχλῆσθαι Θεός. 

B. Ὡς δεινά γε ὁ λόγος ἡμῖν εἰσφέρει τὰ ἄτοπα 

Ἀ. Δεινὰ γὰρ, ὡς ἀληθῶς, πλὴν ἀναγχαίαν ἔχοντα 
τὴν παράθεσιν. Μετασούεϊ γὰρ ἔσθ᾽ ὅτε τὸ μὴ ὀρθῶς 
ἔχειν ὑπειλημμένον, ἐπὶ τὸ χρῆναι φιλοϑηρεῖν τὸ 
νενευχὸς εἰς ἀλήθειαν. Εἴπερ οὖν, ὡς οἴονται, μεμι- 
σθοφόρηχεν ὁ Υἱὸς, καὶ ἀντέχτισιν ὥσπερ τινὰ τῆς 
πενώσεως ἐχομίσατο παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸ 
ἄνομα, πρὸ τῶν τῆς χενώσεως χρόνων, χαὶ αὐτοῦ δὲ 
τούτου τητώμενος voolv' ἂν εἰχότως, εἴπερ ὁρᾶται 
πεπλουτηχὼς ἐν χρόνῳ xa' αὐτὴν, τὴν εἰσποίητον 
ταυτηνὶ καὶ εὐαπόδλητον χάριν. Εἶτα, πῶς fjv ἐν 

Δμορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, κένωσιν 
μὲν οὔπω τὴν ἐχούσιον ὑποστὰς, μορφὴν δὲ xat μέ- 
ρον τὸ δουλοκρεπὸς οὖχ ἀξιώσας ἑλεῖν; Οὐ γὰρ 
ἀρκπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, χαίτοι τοῦτο 
ἔχειν ἐξόν. Εἴπερ οὖν εἶναί φαμεν, xat πρὸ τῶν τῆς 
χενώσεως χρόνων, ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς 
τὸν Υἱὸν, ἐχτετίμηται δὲ χενωθεὶς, καὶ ἀναπεφοίτης- 
κεν εἰς μέτρον τῆς ἐνούσης αὐτῷ δόξης τὸ ὑπερτεροῦν, 
ὑπερήλατό που τάχα χαὶ αὐτὸν τὸν Πατέρα. 

Β. Ὡς δριμὺς ὁ λόγος ! 

Α. ᾿Αληθὴς δ᾽ οὖν ὅμως, τό γε ἦχον εἰς λογισμούς. 
Καὶ εἰ μὲν δή τι τὸ ἄμεινον ἀποχεχέρδαχεν ὁ Υἱὸς, 
τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα λαθὼν, ὑπερανεατήξει που πάν- 
τως ἕν γε τοῖς χαθ᾽ ἑαυτὸν, xal τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ 
Πατρὸς πλεονεχτήσει φύσιν. Τουτὶ γὰρ ἡμῖν ὁ δρι- 
poc ἀρτίως χατέδειξε λόγος. Εἰ δὲ ἥχιστα μὲν ἐν 
ἀμείνοσιν ἥπερ Tiv, χἂν εἰ νοοῖτο λαδὼν, κατίδοι τις 
ἂν αὐτὸν, προσετίθει δὲ τὸ σύμπαν ἡ χάρις οὐδὲν, 
05x ἀσύφηλοι xal ψευδοεπεῖς ἀλοῖεν ἂν, οἱ θράσους 
εἰς τοῦτο προήχειν οὐ παραιτούμενοι, ὡς ἤδη φάναι 
τολμᾷν, ὅτι μιχρὰ τὴν χτίσιν, ἵνα μὴ λέγοιμι παν- 
τελῶς οὐδὲν, ἡ τῆς ἀῤῥήτου θεότητος πλεονεχτήσει 
φύσις; Ὀνήσειε δ᾽ ἂν fSxtoxá γε πρὸς τὸ λαμπρό- 
τερον ἀναφέρονσα, xal εἴ τῳ τυχὸν τῶν ὄντων περι- 
θείη τὰ ἑαυτῆς. ᾿Αλλ᾽ ὧδε νοεῖν, ἀπόπλτιχτον * ἀξιό- 
πιστα δὲ τὰ Θεοῦ, χαὶ εἰς λῆξιν ἀναφέρει τὴν ἀνω- 


19} Cor. x, 5. 


qui deitatis gloriam adulterinam habet, et spuriis 
honoribus vix gloriatur, siquidem nuda et sola 
appellationo Deus est. 


B. Quam graves absurditates nobis proponis ! 

ἃ. Graves utique, sed necessario proferendas. 
Quod epim rectum non esse putatur interdum nos 
adigit ut studiosius indagemus id quod ad verum 
tendit. Si ergo, ut existimant, mercedem tulit Fi- 
lius, et remunerationem veluti quamdam inanitionis 
reportavit a Deo ét Patre nomen illud, ante inani- 
tionis tempus etiam illo ipso carere merito cense- 
bitur, si tempore illius obtinuisse videtur asciti- 
tiam hanc et facile perituram gratiam, Jam quomo- 


C do esset in forma et zqualitate Dei ac 487 Patris 


inanitionem quidem voluntariam nondum perpessus, 
sed nec formam et statum servilem accipere di- 
gnatus? Non enim rapinam arbitratus est esse se 
aequalem Deo, licet istud habere liceret. Si ergo 
esse dicimus eliam ante inanitionis tempus informa 
et zqualitate Patris Filium: postquam aulem est 
exinanitus, δυσί! est honoribus, et in statum 
evectus innaia sibi gloria prastantiorem, ipsum 
' uiique Patrem etiam superavit. 

B. Quam acuta oratio ! 

A. Vera tamen, si . recte philosophamur. Et sane 
si quid prsstabilius lucratus est Filius, accepto 
nomine quod est super omne nomen, in sua natura 
omnino przpollebit, et Dei ac Patris superabit na- 
wram. Hoe enim nobis acris illa mox demon- 
stravit oratio. Sia auteg nihilo presiantior ipse 
«uam erat videatur, licet accepisse intelligatur, 
et nihil prorsus adjecerit gratia: annon siolidi 
et mendaces erunt, qui eo progredi audacie non 
reeusant, ut jam dicere audeant, paulo, nedum 
nihilo prorsus, creatura superiorem fore ineffabilem 
deitatis naturam? Nihil autem profuerit ad no- 
biliorem statum rem aliquam evehere, licet ei sua 
tribuat. AL stapidorum est in animum istud in- 
ducere, divinse quippe res spectatissimae sunt, et 
ad summam perfectionem evehunt, adeoque seipse 


851 


bitur, et 
largitor. 

B. Quonam pacto? 

A. Cum enim Filio dedit nomen, eum summum 
.et excelsuin fecit, qui in forma et zequalitate cum 
ipso erat, etiam ante inanitionis tempus, quique 
innata ei gloria nullo modo inferior erat. An- 
non igitur quisquilie sunt isthzec demum, et blas- 
phemiarum atrocitas, et absurditas rationum quie 
extremam ignorantiam olet? 


meliorum quam ea in quibus est, 


B. Ita prorsus. 

À. Est et alia ratio qua eorum absurditatem jure 
merito condemnes, opinor, si hoc in animum 
induxeris. Nam si Filius novit se solius nominis 
deitatis usuram habere, idque sibi naturze fructum 
non esse, quid illum adigit ut aperte clamet: « Ego 
sum veritas 1 ? » Nam quod adulterinum est, 
verum non est, et quod externis et ascititiis 
ornamentís apparet esse id quod non est secun- 
dum naturam, vi quidem jngreditur et irrumpit 
audacter in opinionem veritatis, cum ita revera 
se non habeat, et rationum indagine manifestatur 
absurditas. Quidni 4488 vero (ictiuis diis seipsum 
gnnumerandum putavit, qui non est natura Deus, 
sed seorsim a sanctorum turba, in peculiarem 
veluti quemdam locum, nullique aliorum pervium 
concessit, dicens: « Si illos dixit deos, ad quos 
sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura : 
quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos 
dicitis: Quia blasphemas, quia dixi: Filius Dei 
sum???» Si enim illi, inquit, vocati sunt dii, 
propterea quod Dei sermonem admiserunt, et animo 
susceperunt, quomodo non erit Deus, is, propter 
quem ili sunt dii ? Deus enim erat Verbum, ut ait 
Joannes "* , Illud autem, « erat, » non recentiorem 
ei gloriam tribuit, sed omni tempore antiquiorem. 
Quo enim demum evadet illud, « erat, » aut ad 
quem finem perveniet, cum semper ulterius proce- 
dat, et irrevocabili cursu feratur, et tempori 
prioritatem cedere nesciat, et quodammodo cogita- 
tionem omnem ultra tempus prazcurrat? 

B. Recte dicis; tempore enim prius utique semper 
est illud,« erat. » 

A. Porro divus Paulus non spuriis quidem digni- 
tatibus conspicuum Filium, sed natura potius Deum 
illum esse novit, unitate substantiali δὲ naturali 
cum Patre et Deo ipsum conjungens. 

B. Quonam modo? 

A. Sic euim scribit: « Nam etsi sunt. qui dicantur 
dii multi et domini multi, in ccelo et in terra, nobis 
tamen unus Deus, Pater ex quo omnia, et unus 
Dominus Jesus Christus, per quem omnia 7". » Si 
norat igitur ipsum esse inter eos numeranduim qui 
dii sunt per gratiam, quidui promiscue cum cz- 

teris eum collocans, unum et solum nobis de- 


"u f^^ τιν 6. 77 Joan. x, 35, 56. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


quodammodo melior tandem Deus ac Paler vide- À τάτω᾽ ἑαυτοῦ πως 


7? Joan. 1, 1. 


872 


ἤδη, καὶ ἀμείνων ὁ Θεὸς καὶ Πα- 
τὴρ ὀφθήσεται, χαὶ τῶν ἀμεινόνων. f|. ὃν οἷς ἔστι 
δοτήρ. 

B. Τίνα τρόπον; 

A. Ἐν μορφῇ γὰρ ὄντα καὶ ἐν ἰσότητι: τῇ πρὸς 
αὐτὸν, τὸν Υἱὸν xai πρό γε τῶν τῆς χενώσεως χοό- 
νων, xal χατ᾽ οὐδένα τρόπον τῆς ἐνούσης αὐτῷ 602r; 
μειονεχτούμενον, ἄνω που χαὶ ὑψηλὸν ἐτίθει, τὸ 
ὄνομα δοὺς τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα αὐτῷ. "Ap οὖν οὐχὶ 
συρφετός τε ἤδη ταυτὸ, καὶ δυσφημιῶν ἀγριόττς, 
χαὶ λογισμῶν ἀτοπία, τῆς ἁπασῶν ἐσχάτης ἀμαθίας 
ἐξόζουσα ; 

Β. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. Καὶ ἑτέρως δ᾽ ἄν τις τῆς ἐχείνων ἀτοπίας δι- 


χαιοτάτην ἂν, οἶμαι, ποιήσαιτο τὴν χατάῤῥησιν, χά- 


B χεῖνο διεσχεμμένος. Εἰ γὰρ οἷδεν ἑαυτὸν Ψιλῷ διαχε- : 


χρημένον ὀνόματι τῷ τῆς θεότητος ὁ Υἱὸς, χαὶ οὐ 
φύσεως ἔχοντα τὸ χρῆμα χαρπὸν, τί τὸ ἀναπεῖϑον 
ἀναφανδὸν ἤδη βοᾷν᾽ « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια; » Τὸ 
γάρτοι νόθον, οὐκ ἀληθὲς, xal τὸ τοῖς ἔξωθεν xol 
&loxexptpdvot; ὡραϊσμοϊῖς, οὐχ ὅπερ ἐστὶ χατὰ φύσιν 
ὁρώμενον, εἰσδιάζεται μὲν χαὶ εἰσδύνειν ἀποτολμξ 
τἧς ἀληθείας chv δόξαν, ἔχοι δ᾽ ἂν οὐχ ὧδε κατὰ àM- 
θειαν, xal βασάνοις ταῖς ix λογισμῶν, ἀκχαλλὲς ἐξ- 
ἐλέγχεται. Τί δὲ οὐχὶ τὸ χατὰ θέσιν θεοῖς ἑαυτὸν 

ἐπαριθμεῖν ὁ μὴ φύσει Θεὸς ᾧετο δεῖν, τῆς δὲ τῶν 

ἁγίων ἀπαλλάξας πληθύος, χαὶ εἰς τόπον ἴδιον ὥσπερ 

τινὰ χαὶ οὐδενὶ τῶν ἄλλων βατὸν, ἀνεφοΐτα, λέγων" 
« Εἰ ἐχείνους εἶπε θεοὺς πρὸς οὺς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ 
ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται ἡ Γραφὴ λυθῆναι, ὃν ὁ [1α- 
τὴρ ἡγίασε, χαὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν χόσμον, ὑμεῖς λέ- 
γετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον" Υἱὸς Θεοῦ εἰμε:» 
Εἰ γὰρ ixelvot, φησὶ, διαχέχληνται θεοὶ, τὸν τὸῦ 
Θεοῦ λόγον εἰσοιχισάμενοι, χαὶ εἰσδεδεγμένοι χατὰ 
Ψυχὴν, πῶς οὐχ ἂν εἴη Θεὸς, ὁ δι᾽ ὃν ἐχεῖνοι θεοί ; 
Θεὸς γὰρ ὁ Λόγος ἧν, κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνέν. T$ 
5, «ἦν,» οὐ νεωτέραν αὐτῷ τὴν δόξαν, ἀλλὰ παντὸς 
δὴ χρόνου πρεσδυτέραν ἀνάπτει. Διαπέσοι γὰρ ἂν 
ὅποι ποτὲ ἄρα τὸ, «ἦν,» f] πρὸς ποῖον ἡμῖν ἀφέξεται 
τέλος, ἀεὶ προσωτέρω χωροῦν xal ἀσχέτῳ δρόμῳ 
πεμπόμενον, χαὶ χρόνῳ χαρίξεσθαι τὸ πρεπδύτερον 
οὐχ εἰδὸς, προαναθρώσχειν δὲ ὥσπερ ἐννοίας ἀπάσης 
«ἧς ἐπέχεινα χαιροῦ μεμελετηχός; 

B. Εὖ λέγεις" χρόνου γὰρ ἄμεινον ἀεξ πώς ἐστι 
τὸ, « ἦν.» 

À. Ὃ δὲ δὴ θεσπέσιος Παῦλος, νόθοις μὲν obf 
χατηγλαϊσμένον ἀξιώμασι τὸν Υἱὸν, φύσει δὲ μᾶλλον 
οἶδεν ὄντα Θεὸν, ἑνώσει συνδέων τῇ πρὸς Πατέρα χαὶ 
Θεὸν, οὐσιώδει xal φυσιχῇ. 

B. Τίνα τρόπον; 

Α. Γράφει γὰρ ὧδε" « Καὶ γὰρ εἴπερ εἰσὶ λεγό- 
μενοι θεοὶ πολλοὶ xai χύριοι πολλοὶ Év τε οὐρανῷ 
xa ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλ᾽ ἡμῖν εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ 
τὰ πάντα, xal εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι᾽ ὦ 
τὰ πάντα.» Εἴπερ οὖν ἠπίστατο τοῖς χατὰ χάριν 
θεοῖς ἐναριθμεῖσθαι πρέπειν αὐτὸν, τί μὴ τοῖς ἄλχοις 
ἐφιεὶς ἀναμὶξ, ἕνα χαὶ μόνον ἡμῖν χατεδείχνυ Θεὺν 


"* [ Cor. viri , 5, 6. 


805 


ΒΕ SS. TRINITATE DIALOGUS III. 


854 


xai Kóptov τὸν Ilacépa, ἀναμέρο; δὲ ὥσπερ ἐχάτε- A monstrabat Deum ac Dominum esse Patrem, sed 


pov τιθεὶς, τὸ μὲν τῆς θεότητος ὄνομα, τῷ Πατρὶ, 
τὸ δὲ τῆς χυριότητος, ἀπονέμεσθαι δεῖν ἐδοχίμαξζε 
τῷ Υἱῷ ; ᾿Αλλ᾽, οἵμαξ που, σοφὸν ἂν νοοῖτο xat ἀναγ- 
xalov, οὔτε τῆς χατὰ φύσιν xal ἁληθοῦς θεότητος 
τὴν τοῦ δύνασθαι χρατεῖν, καὶ χυριεύειν τῶν ὅλων 
ἐχμοχλεύεσθαι δόξαν, οὔτε μὴν τῆς ἀληθοῦς χυριό- 
τῆτος ἔξω πέτεσθαι φιλεῖν τὴν τῆς θεότητος φύσιν" 
προσείη δ᾽ ἂν μᾶλλον ἀμφοῖν τὸ ἑχάτερον, χαὶ ἀνα- 
μέρος εἶναι δοχοῦν. Φύσεως δὲ “μιᾶς ἀπόδειξις ἐναρ- 
γῆς, τὸ οἱονεὶ χατεστέφθαι τελείως, οἷς ἂν ἑχάτερον 
ἔχοι φυσιχοῖς ἰδιώμασι, καὶ τὸ δι᾽ ἀμφοῖν ἐν ἅπασιν 
ἰσοφυὲς, xai ἀδιαδλήτῳ ταυτότητι μαρτυρούμενον, 
χατά τι γοῦν ὅλως ὀθνεῖον οὐκ εἰσδέξεται. 


Β. Πῶς γὰρ ἄν; 

A. Ἑρομένῳ δέ τῳ πότερα τὴν οὐσιώδη xol φυ- 
σιχὴν περιθείης ἂν υἱότητα τῷ Υἱῷ, ἤγουν τὴν ἐν 
μόνῃ θελήσει τοῦ Πατρὸς, χαθάπερ ἀμέλει δοίη τις 
ἂν χαὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν, τί ἂν ἔφης αὐτὸς, ᾧ Ἑρ- 
μεία; 

B. Οὐσιώδη μὲν ἔγωγε φαίην àv, δόξαιμι δ᾽ ἂν 
ἧχιστά γε τοῖς διεναντίας ἀληθὴς εἶναί τις. 

A. δΔόξειας γὰρ ἄν. Προσθεῖεν δ᾽ ἂν, ὅτι xal φρενὸς 
ἐχκεχρούσμεθα, καὶ παρατετράμμεθα λογισμοῦ τοῦ 
βλέποντος εἰς εὐθύ. Τίνα γὰρ, εἰπέ μοι, τῶν οὐ συμ- 
φρονεῖν ἑλομένων αὐτοῖς, οὐχ ἂν χατασχώψειαν, οἵ γε 
τοσοῦτον διαλελυττήχασι, xal μανίας ἀχράτον πρὸς 
τοῦτο ἤχουσι μέτρον, ὡς εἰσποίητον εἶναι δεῖν οἴεσθαι 


seorsim utroque quodammodo posito, deitatis qui- 
dem nomen Patri, dominationis autem appel- 
lationem tribueudam esse Filio putabat? Sed 
consultum et utile fuerit, neque naturali et verc 
deitati gloriam imperandi rebus omnibus, dominan- 
dique detraliere, neque ἃ vera dominatione dei- 
tais naturam excludere; utrique vero potius in- 
fuerit utrumque, etiamsi seorsim esse putetur. Unius 
autem nature manifestum est. argumentum, quod 
naturalibus proprietatibus qua sunt in utroque 
perfecte quodammodo redimitus est uterque: et 
quod illa jn utroque per omnia natura zquelitas, 
veraque et pura identitas rem vel tantulum quidem 
alienam non est admissura. 


D 5. Qut enim istud fleri posset? 


A489 ^. Si quis autem interroget, utrum substan- 
tialem et naturalem Filio tribuas filiationem, aut 
in sola Patris voluntate positam, sicuti nimirum 
in nobis etiam ipsis esse concedatur, quid re- 
sponderes, Hermia? 

B. Substantialem quidem ego dixerim; sed non 
videbor adversariis vere loqui. 

A. lta plane. Sed adjicient delirare nos et reeta 
ratione destitui, Quis enim, qusso, istiusmodi 
sententiis astipulari nolens eorum cachinnos effu- 
giet, qui rabie sic efferati sunt, et eo intemperiarum 
venerunt, ut cogitandum putent ascititium esse 
Filium, et in aliorum ordine positum, quamvis 


κὸν Υἱὸν, xai συντετάχθαι τοῖς ἄλλοις, εἰ καὶ tol; (« suis commentis erubescentes, et veritatem male 


ἰδίοις εὑρήμασιν ἑπερυθριῶντες, xal λελυπημένην 
ὥσπερ καταγοητεύοντες τὴν ἀλήθειαν, δόξαν αὑτῷ 
περιπλάττουσι τὴν ἐξαίρετον, xal τοῖς ἄλλοις ἀστιδῇ, 
χαὶ τοσαύτην αὐτοὶ καθ᾽ ἑαυτοὺς ἐπινοοῦσι τὴν εὔ- 
πλειαν, ὅσηνπερ ἂν βούλοιντο χατ᾽ ἐξουσίαν ἐπιμε- 
«priv. ᾿Αλλ᾽ ὡς ἥδιστα ἂν ἡρόμην αὐτοὺς, τῆς ἐπ’ 
ἀμφοῖν νοουμένης υἱοθεσίας τὸν τρόπον, τίνα δὴ ἄρα 
πεπρᾶχθαϊί φασι. Κεχλήμεθα μὲν γὰρ εἰς vious ἡμεῖς, 
τὸ δὲ ὅπως, οὐχ ἡμεῖς ἐροῦμεν, μυσταγωγήσει δὲ 
γράφων ὁ Παῦλος" « Ὅτι δέ ἐστε viol, ἐξαπέστειλεν 
ὁ Θεὸς τὸ Πυεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς χαρδίας 
ὑμῶν χράζον 'A663, ὁ Πατήρ. » Οὐχοῦν, ἐπειδήπερ 
ἡμῖν ἀῤῥήτως ἐνῴχισται διὰ τοῦ ἰδίου Πνεύματος ὁ 
YUs, πρὸς υἱότητα τὴν πνευματιχὴν ἑαυτοὺς εἰσχε- 
χλῆσθαί φαμεν. Ἧ οὐχ ὧδε πεπρᾶχθαι τοῦτο ἐρεῖς ; 

Β. Καὶ μάλα. Μεμνήσομαι γὰρ χαὶ τοῦ σοφωτάτου 
διαχεχραγότος ἡμῖν Ἰωάννου περὶ τοῦ Θεοῦ" « Ὅσοι 
Zk ἔλαθον αὐτὸν, ἔδωχεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέχνα Θεοῦ 
γενέτθαι. » 

Α. "Aüpec δὴ οὖν, ὦ φιλότης, ὅποι ποτὲ ἡμῖν ὁ 
περὶ τοῦ Μονογενοῦς ἐχτελευτήσει λόγος, εἰ τοῖς εἰς 
υἱότττα χαταχεχλημένοις ἰσοτρόπως συντετάξεται. 
Ἐξη γὰρ ἂν οὐχ ἑτέρως ἐν Υἱοῦ τάξει τὸ ποιηθὲν, εἰ 
ph δι᾽ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι. Καὶ μαρτυρῆσει λέγων ὁ 
Παῦλος * « Ὅτι δέ ἐστε υἱοὶ, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ 
ἸΙνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, εἰς τὰς χαρδίας ὑμῶν χρά- 
ζον * "A664, ὁ [[«τήρ.» Ἐν τίνι δὴ οὖν εἰς Υἱὸν ἔσται 


τὸ Galat. iv, θ., 7*7? Joan. 1, 12. 


habitam astute quodammodo delinientes, gloriam 
ei affingant eximiam,et cteteris inaccessam, tantum- 
quedecus apud se excogitent, quantum voluerint 
ei arbitratu suo tribuere? Sed ex iis libensquz- 
Sierim, quenam ratio sit ejus qus in utrisque 
censetur esse filiationis, quonam videlicet modo 
factam esse dicant. Vocati enim nos sumus in 
filios: quomodo vero, non dicemus, sed explanabit 
Paulus scribens : « Quoniam antem estis filii, mi- 
sit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, cla- 
mantem : Abba, Pater ?*. » Itaque cum ineffabiliter 
iu nobis habitet per suum Spiritum Filius, ad fi- 
liationem spiritalem nos vocatos esse dicimus. An- 
non hoe inodo factum istud fatebere ? 


B. Maxime quidem. Memini enim illius quod 
sapientissimus Joannes nobis de Deo przdicat ; 
« Quotquot autem. receperunt eum , dedit eis pote- - 
statem filios Dei fieri **'7. » 

A. Adverteigitur, amice, quonam demum nosira 
de Unigenito evasura sit disputatio,, si in eorum 
numero qui ad filiationem vocati sunt sequaliter 
reponatur. Nam quod factum est, non aliter. filii 
locum obtinebit, quam per Filium in Spiritu. Idque 
testimonio patebit Pauli dicentis: « Quoniam 
autem estis (ilii, misit Deus Spiritum Filii sui in 
corda vestra clamantem : Abba, Pater. » [n 


δ 5 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCRIEP. 


836 


quonam igitur erit ipse quoque in Filium? Non enim A xat αὐτός; Οὐ γὰρ, οἶμαι, φαῖεν ἂν, ὡς ἐν ἑαυτῷ τε 


dixeriut, opinor, in seipso fore, et per seipsum, 
quamvis inter adoptivos numeretur, siquidem, ut 
illi volunt, natura et vere Filius non sit. 

B. Atsi dicant quod nos quidem Filium, ipse vero 
Pauem in se suscipit, quid ad hoc reapondere 
poteris ? 

À. Dicam certe, si divinam 496 nobis naturam 
sue arbitratu definiant, eique quas velint temere 
leges imposant, angustam plane, imo, ut apparet, 
nullam eorum qui semel eo venerint prorsus fore 
rationem, quandoquidem eruciant qua de corde 
suo sunt, de ore autem Domini loquuntur nihil 15, 
Quod si rectum iter sincece Dei cognitionis swa 
placita tenere putaut, divinze Scripturae testimoniis 
illud confirment. 


B. Ha fei, inquiunt. Dixit enim Filius Phi- 
lippo : « Noa credis quia ego ia Patre, et Pater in 
me est '*? » 

À. Ergone sanctificat Filium Pater in ipso er- 
sistens ? : 

B. Concedent prorsus 

À. Àn sanotus secundum naturam exsistens, ec 
ase bobeus sanctificationem, potestatemque s$an- 
ctificandi eos in quibus forte fuerit, an ab alio 
istud adeptus ? 

B. Sanctus. nimirum 
exsistens. 

A.lgitur, o miseri, etad quivis absurdissima 
proclives, naturali quidem sanctitate orbatus est 
Filius, nec peccandi liberam aut prorsus im- 
munem obtinuit naturam, quantum cerle ad eam 
attinet. Si ergo aliquid ipsam juvari concesserint 
ex eo quod sanctificata est a Patre, et stabilie 
mentum ac gloriam earum rerum, propter quasillum 
colimus accepisse, nulla re ex eo quod sanctificatus 
est addita Filio; vanum est, opinor, dicere, dein- 
ceps diversari et habitare in ipso Deum et Patrem. 
Et certe quaenam 8it. hujus ratio, aut quomodo 
se res habeat, optime dispiciemus in bunc modum. 
Filius enim, ut soli isti forsan impiissime sentiunt, 
intro suscipit Patrem, sanctificationis egens. Quid 
autem adeptus esse Pater censebitur, Filium 


ipse secundum naturam 


xai δι᾽ ἑαυτοῦ, χαίτοι τοῖς χατὰ θέσιν ἐναρίθμιος 
ὧν, εἴπερ ἐξοίχοιτο xaz' αὐτοὺς τοῦ χατὰ φύσιν xal 
ἀληθῶς. 

B. ᾿Αλλ᾽ εἴ φαῖεν, ὅτι τὸν μὲν Υἱὸν ἡμεῖς, αὐτός 
γε μὴν εἰσοιχίζεται τὸν Πατέρα, τί ἂν ἔχοις πρὸς 
τοῦτο εἰπεῖν ; 

A. Φαῖεν [ gp. φαίην] ἅν, ὅτι εἰ μὲν αὐτοὶ χατὰ 
σφᾶς αὐτοὺς τὴν θείαν ἡμῖν ὅπως ἔχει διορίζουσι 
φύσιν, καὶ νόμους ἐπ’ αὐτῇ χατὰ τὸ ἀδασανίστως 
δυχοῦν ἐχφέρουσι, βραχὺς χομιδῇ, μᾶλλον δὲ ὅλως 
οὐδεὶς γένοιτ᾽ ἂν εἰχότως τῶν γε ἅπαξ εἰς τοῦτο 
ἡχόντων ὁ λόγος, ἐπείπερ ἐρεύγονται μὲν, τὰ ἀπὸ 
καρδίας αὐτῶν, τῶν δὲ ἀπὸ στόματος Κυρίου λα- 
λοῦσιν οὐδέν. El δὲ δεῖν οἴονται τὴν τῆς ἀχραιφνοῦς 


B θεογνωσίας διαστείχειν ὁδὸν, ὃ φρονεῖν ἐγνώχασι, ταῖς 


ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς χατασφραγιζόντων φωναῖς. 

B. Ναὶ, φασίν. "Ἔφη γὰρ ὁ Υἱὸς πρὸς Φίλιπιον " 
« Οὐ πιστεῦεις, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, xat ὁ Πατὴρ 
ἕν ἐμοΐ Eatw ; » 

À. "Ap' οὖν ἁγιάζει τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ ἐν αὑτῷ γε- 
γονώς"; 

B. Ἐροῦσί που πάντως. 

A. Ἅγιος ὧν κατὰ φύσιν, xal οἴχοθεν ἔχων τὸν 
ἁγιασμὸν, καὶ τὸ ἁγιάζειν δύνασθαι τοὺς ἐν οἷς ἂν 
γένοιτο τυχὸν, ἣ γοῦν παρ᾽ ἑτέρου τοῦτο τὸ χρῖμα 
mtem otn xXx ; 

B. Αγως δηλονότι χατὰ φύσιν αὐτὸς (v. 


A. Οὐκοῦν, ὦ γεννάδαι, καὶ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν εἴ- 
χόλοι τῶν ἀπηχεστάτων, ἁγιότητος μὲν φυσικῆς ὅ 
Υἱὸς ἐστέρηται, καὶ τοῦ πλημμελεῖν οὐκ ἐλευθέραν, 
ἤγουν εἰσώπαν ἀπηλλαγμένην τὴν φύσιν διεχληρώ» 
cato, τό γε ἦχον εἰς αὐτήν. Εἴπερ. οὖν ἀνοδνα θέ 
τι δοῖεν ἂν αὐτὴν, ἔχ γε τοῦ ἡγιάσθαι παρᾶ᾽ τοῦ 
Πυτρὸς, καὶ τὴν ἐφ᾽ οἷς τεθαύμασται πρὸ; ἡμῶν 
ἵδρυσίν τε χαὶ δόξαν ἑλεῖν, προστιθέντος δὲ τῷ Υἱῷ 
τοῦ ἡγιάσθαι μηδὲν, εἰχαῖον, οἶμαί που, τὸ φάναι 
λοιπὸν ἐνηυλίσθαι τε xat ἐνοιχεῖν αὐτῷ τὸν Θεὸν καὶ 
Πατέρα, [χαὶ ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ.] Καὶ τίς ἂν γένοιτο 
τυχὸν ὁ τοῦδε τρόπος, ἢ ὅπως ἂν ἔχοι τὸ χρῖμα, 
ἄριστα ἂν ὧδε διασχεψαίμεθα, Ὁ μὲν γὰρ ΥἹὸς, 
x&tà γε τὸ αὐτοῖς τάχα που xal μόνοις ἀνοσιώτατα 
δοχοῦν, εἰσοικίζεται τὸν Πατέρα δεδεημένος ἁγιαᾶ- 


habens in seipso? Si erge dicant hunc esse mo- D σμοῦ. Τί δ᾽ ἂν vootto πεπλουτηχὼς xal αὐτὸς ὁ Ha- 


dum sanctificandi ejus quod natura comparatum 
est ut sanctiücetur,quidni etiam nos aecepto Spiritu 
in ipsum transivimus, ut ille quidem in nobis, nos 
autem rursus in ipso habitemus? Sin autem 
hos nimium illa turbet absurditas (Spiritus cnim 
in nobis est, non nos in ipso secundum naturam), 
qui fleri potest ut non vanis fluitent rationibus, 
dum nos existimant substantia — tribuendum 
identitati, qued in Patre Filius, Pater autem 
vicissim in Filio conscribitur, sed instar bonorum 
externotum et fortuitorum Patrem habitare in 
Filio, et eontenduat ac sentiunt? Alioqui 491 


'* Jerem. xxiu, 46. "9 Joan. xiv, 114. 


«hp, τὸν Υἱὸν ἔχων Ev ἑαυτῷ; Εἰ μὲν οὖν ὡς ἔστιν 
ἐροῦσι τρόπος οὑτωσὶ [ἴσ΄. οὑτοσὶ] τοῦ τελείως &rtá- 
ξεσθαι δεῖν, τὸ ἀγιάζξεσθαι πεφυχὸς, τί μὴ καὶ ἡμεῖς 
τὸ Πνεῦμα δεχόμενοι μεταχεχωρήχαμεν εἰς αὐτὸ, ὡς 
bxelvo μὲν ἐν ἡμῖν, ἡμᾶς δὲ αὖ κατοικεῖν ἐν αὑτῷ; 
Εἰ δὲ θορυδοίη τούτους τὸ λίαν ἀπρεπές (τὸ γὰρ 
Πνεῦμα ἐν ἡμῖν, γαὶ οὐχ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ χατὰ φύσιν)" 
πῶς οὐχ ἑώλοις ἐπινήχονται λογισμοῖς, οὐχὶ τῇ ἐαυ- 
τότητι τῆς οὐσίας ἀπονέμεσθαι δεῖν οἰόμενοι, τὸ ἐν 
Πατρὶ μὲν Υἱὸν, Πατέρα δὲ αὖ καταγράφειν ἐν Υἱῷ, 
ἀλλ᾽ ἐν μοίρᾳ τῶν θύραθεν xal συμδεδηχότων ἀγα- 
θῶν ἐνοιχίζεσθαι τῷ ΥἹῷ τὸν γεγεννηχότα, διατεῖ- 


851 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Ill. 


853 


νεσθαΐ τε xaX φρονεῖν ἡρη μένοι ; “Λλλως τε, χἀχεῖνο A (nam et illud, opinor, dicere oportebit ), nunquid, 


γὰρ, οἶμαι, δεήσει λέγειν" οὐχὶ τῇ πρὸς Υἱὸν ἐνότητι 
τῇ διὰ τοῦ Πνεύματος ἐν τοῖς θέλουσιν ἐνεργουμένῃ, 
«phe υἱότητα διαμορφούμεθα, πρὸς δόξαν ὥσπερ 
ἰδίαν ἀναπλάττοντος ἡμᾶς τοῦ Υἱοῦ, χαὶ τοὺς τῆς 
ἰδίας μορφῆς χαρακτῆρας ἐνσημαινομένου, καὶ οἱονεί 
κως ἐγγράφοντος ταῖς τῶν δεχομένων ψυχαὶς ; 

B. Καὶ πάνυ. ὶ 

A. ᾿Αναχείσεται δὴ οὖν ὡς ἐνέργεια φυσιχὴ τὸ 
υἱοποιεῖν δύνασθαι τῷ Υἱῷ, χαὶ οὐχ ἑτέρου του χά- 
(tv, καθάπερ ἐγῷμαι, χαλῶς τε χαὶ ἀμωμήτως ἔχειν, 
ἣ ἐπείπερ ἐστὶν Υἱός ; 

B. Ἔστω. Τί δὴ οὖν ἐντεῦθεν: 

Α. Ὅτι τὴν Πατρὸς ἐνοίχησιν xavá γε «τὸν εἰχότα 
καὶ ἀκριδῇ λογισμὸν, οὐχ ἑτερουργὸν εἶναι δώσομεν, 


unitate spiritali cum Filio in volentibus operante, 
ad flliationem conformamur, dum mos ad suam 
veluti gleriam Filius effingit, et sue forme ebara- 
eteres imprimit, ae suscipientium animabus quwo- 
dammodo insculpit? 


B. Ita plane. 

À. Adoptare igitur posse fllios, veluti vís qusedam 
asa:urslis Filio tribwetur, nec aliam ob causam, 
opinor, recie et inculpate se babere, nisi «uod 
est Filiua? 

B. Esto. Quid tam iade? 

A. Patris inbabitationem nimirum, si recte et 
accurate raüoeinari velimus, aliud operari non 


ἐπιτελεῖσθαι δὲ οὕτως ὡς ἂν νοοῖτο καὶ ἐφ᾽ Υἱοῦ, τὸ p concedemus, sed quod per ipsum impletur perinde 


δι᾿ αὐτοῦ πληρούμενον. Πατέρα γὰρ πάντως xa οὐχ 
Υἱὸν διαδείξειεν ἂν ὁ Πατὴρ, τὸν ἐν ᾧπερ ἂν ἕλοιτο 
χατοιχεῖν, xat εἰς ἰδίαν αὐτὸν εἰχόνα διαμορῤφοῦν. 


B. Δρ᾽ oby, εἰπέ μοι, τὸν θεῖον ἐν ἡμῖν ἐξειχονι- 
σμὸν, ὃν ἣ τοῦ ἀνθρώπου φύσις χαταπλουτῇσαι λέγε- 
«αι (πεπαίηται γὰρ κατ᾽ εἰχόνα χαὶ ὁμοίωσιν θεοῦ), 
πρὸς μόνην ἐμφέρειαν τὴν εἰς Υἱὸν εἶναι δώσομεν, ἣ 
χαὶ εἰς τοῦτο συνεισδεξόμεθα τῷ Υἱῷ τὰν Πατέρα, 
χαὶ πρὸς ὅλην ἐροῦμεν τὴν θείαν ἡμᾶς μεμορφῶσθαι 
φύσιν, χαίτοι χρηματίζοντας vioug, καὶ τεταγμένους 
ày τέχνοις - 

Α. Εἶτα, ὦ φιλότης, οὐκ οἴει χρῆναι νοεῖν, ὡς ὁ 
σύμπας ἡμῖν τῆς πίστεως ἕν γε τουτιῳῖ λόγος εἰς μίαν 


perüci atque de Filio etiam comcipiter. Patrem 
enim utique ae non Filium exhibebit Pater eum in 
quo statuerit bebitare et ad suam imaginem 
conformare. 

B. An igitur, obsecro, divinam illam qu in 
nobis est efligiem, qua natura hominis prodita 
dicitur (facta enim est ad imaginem et similitu- 
dinem Dei ** ), ad solam Filii similitudinem expres- 
$am concedemus, an ad hoc etiam Patrem cum 
Filio suscipieius, et ad totam nos maturam 
divinam fermatos esse dicemus, licet filii dicamur 
ei iuter filios collocati simus? 

À. At, o charum caput, nonne concipiendum 
existimas, bic omnem fidei noswa  ratiogem ad 


μὲν βλέπει θεότητος φύσιν, τὴν ἐν τρισὶν ὑποστά- C unam speciare deitatis naturam, ille ip tribus 


ϑεσιν ἰδιχαῖς, ai σύμμορφοι xe ταυτοειδεῖς ἀλλή- 
λαις, εἰς ἕν τι τὸ ἀνωτάτω συνθέρνσι χάλλος, πρὸς ὃ 
καὶ ἡμεῖς μεμορφώμεθα, κατὰ τὰς Γραφὰς, χατ- 
εσφραγίσμεθα δὲ πρὸς υἱότητα δι᾽ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι: 
Εἴη γὰρ ἂν εἰχὼν Υἱοῦ μὲν νἱότης, ΙΙατρὸς δὲ πα- 
τρότης " οὐχοῦν υἱοὶ υἱότης, εἰκὼν δὲ Θεοῦ xai 
ὁμοίωσις ἡμεῖς, πρὸς ὅλην οὕτω τὸ ἐν ἀρχαῖς πε- 
πλαπτουργημένοι τὴν φύσιν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν ἀνω- 
τάτω. 

Β. Εὖ λέγεις. 

Α. ᾿Αδολεσχία τοιγαροῦν, τὸ τελοῦν εἰς ὄνησιν οὐ- 
δὲν ἔχουσα παντελῶς, τὸ ὑπερτείνεσθαι φιλεῖν εἰς 
τὴν τοῦ πρέποντος ἐπέχεινα ζήτησιν. Χρῆμα δὲ οἶμαι 
σοφὸν τὸ διασχέπτεσθαι xal φρονεῖν, τὰ οἷσπερ àv 
ἕποιτο πάντη τε xal πάντως τὸ λυσιτελές. 

Β. Κομιδῇ μὲν οὖν. 

Α. Ὕθλοι δὴ οὖν τὰ ἐχείνων, χαὶ διεῤῥίφθω μα- 
χρὰν πρὸς αὐτό που τὸ λοῖσθον ἤχοντα τῶν χαχῶν. 
“Ἤχιστα δὲ ἡμεῖς οἰηθείημεν ἄν ποτε, νόθον μὲν el- 
ναι θεὸν, xal ἀρτιφανῆ τὸν Υἱὸν, ἀγιάζεσθαί τε, 
ἤγουν εἰς υἱότητα διαχεχλῆσθαι παρὰ Θεοῦ, χαὶ δό- 
ξαν ἑλεῖν τὴν εἰσποίητον σὺν ἡμῖν, φύσεως δὲ μᾶλλον 
διαχεχτῆσθαι νόμῳ τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστίν. Υἱοποιηθείη δ᾽ 
ἂν οὗ τί πον διὰ τοῦ ἰδίου Πνεύματος. Ὅτι γὰρ ἴδιον 
τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμά ἐστι, χαθάπερ ἀμέλει xai τοῦ 
Πατρὸς, ἀναμάθο: τις ἂν, καὶ λίαν ἀμογητὶ, αὐτοῦ 


3 Gen. 1,96, 5' tom. viu, 29. 


hypostasibus, qua conformes et uniformes inter 
se iB unam concurrunt summam pulchritudinem, 
ad quam et nos conformati sumus, secundum 
Scripturas *!, consignatos autem nos esse ad (ilia- 
tionem per Filium in Spiritu? Est enim imago Filii 
filiatio, Patris autem, paternitas : idcirco nos filii 
per filiationem , imago vero Dei et similitudo nos 
sumus ad totam sic initio formati naturam illam, 
nempe supremam. 

B. Recte dicis. 

A. Stulium igitur et. inane est in disquirendis 
iis omne studium ponere qua sunt absurdissima. 
Consultum vero fuerit, opinor, ea díispicere ac 
querere qua utilitatem necessario conjunctam 
babent. 

B. Ita prorsus. 

A. Nuge itaque sunt quae illi tradunt, et procu! 
amandentur, utpote que ipsam malorum metam 
atigerint, Nos autem nequaquam  putabimus 
Filium notum esse Deum, et recens edltum, et 
sanctificatum, aut in flliationem 494 vocatum 
esse a Deo, et gloriam ascititiam accepisse nobiscum, 
sed potius natur:e lege adeptum id quod est. Neque 
vero per suum Bpirkem in Pilium adeptatus 
fuerit. Nam proprium esse Filii Spiritum. quemad- 
modum nempe et Patris, nullo negotio euivis diecere 


853 


. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


819 


licet, ipso dicente: « Si ergo «os, cum sitis mali, ἃ μὲν λέγοντος" « Ei οὖν ὑμεῖς πονηροὶ ὄντες, οἴδατε 


nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis 
Pater vester coelestis dabit bona petentibua se **? » 
Et rursus: « Non enim vos estis qui loquimini, 
sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis*? . » 
Quin et Paulus fidelibus in hunc modum scribit: 
« Vos autem in carne non estis, sed in Spiritu : si 
tamen Spiritus Dei babitat in vobis. Si quis autem 
Spiritum Christi non habet, hic non est ejus. Si 
autem Cliristus in vobis est, corpus quidem mor- 
tuum est propter peccatum ; Spiritus vero vila 
propter justitiam **. » Qui ergo nos mortales 
filistionis gloria ornat, Spiritus nimirum, cum 
sit Filii, in aliis quidem adoptionem  prestabit, 
nihil autem prorsus aget in eo cujus est, non 


δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέχνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον 
ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, δώσει ἀγαθὰ τοῖς 
αἱτοῦσιν αὐτόν; » Καὶ πάλιν’ « Οὐ γὰρ ὑμεῖς ἔστε 
οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ 
λαλοῦν ἐν ὑμῖν.» "IA δὲ χαὶ Παύλου τοῖς πιστεύου- 
σιν ἐπιστέλλοντος" « Ὑμεῖς δὲ οὐχ ἐστὲ ἐν σαρχὶ, 
ἀλλ᾽ ἐν Πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. 
Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐχ ἔστιν 
αὐτοῦ. Εἰ δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα νεκχρὸν 
διὰ τὴν ἁμαρτίαν, τὸ δὲ Πνεῦμα ζωὴ διὰ διχαιοσύ- 
νην.» Τὸ τοίνυν ἡμᾶς τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, τῇ τῆς υἱό- 
τῆτος δόξῃ χαταχρυσοῦν, φημὶ δὴ τὸ Πνεῦμα, ἐπεί- 
περ ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ, ἐνεργήσει μὲν εἰς ἑτέρους τὴν 
υἱοποίησιν, ἀπρακτήσει δὲ παντελῶς περὶ τὸν οὗπέρ 


asciitius, neque extrinsecus inductus, sed sub- P ἐστιν, οὐχ εἰσκεχριμένον, οὔτε μὴν ἔξωθεν εἰσπεφου- 


stantialiter ejus est, et per ipsum Patris voluntate 
effunditur in eos qui ipso digni reperti fuerint. 
Annon tibi bsec recte dicta cogitataque videntur? 


B. Prorsus quidem. 


À. Cum autem divinorum mysteriorum antistes 
Joannes in medium prodit, de Deo et nobis 
clainans: « In. hoc cognoscimus quoniam in nobis 
est, quoniam de Spiritu suo dedit nobis **; » an- 
non facile patet omnibus Deum esse verum, et 
ex Dei ac Patris substantia processisse Filium, si- 
quidem est Deus, et non aliud, ille habitans in nobis 
Spiritus ejus? Ad hc, si Spiritus Dei ac Patris, 


inquo maturam rerum creatarum vivificat atque C 


sanctilicat, proprius est quoque Filii, quis In tan- 
tam mentis perturbationem veniet unquam, ut 
sentiat aut dicat eum consubstantialitate cum Deo 
Pate orbatum esse, et in creaturarum numero 
censeri, et non ea quz propria sunt et eximia divinae 
nature suis finibus emota creature non largiatur, 
utjam nullum sit discrimen, sed perinde illustris 
sit ereatura atque natura illa qux rerum omnium 
dominatum obtinet? 


D. Lubhrica res profecto. Nonne? 


A. Igitur eum Patris proprietatibus conspicuum 
»pud 493 sacras Scripturas videre sit. Unigeni- 
tum, agedum, aliis praterea collectis rationibus 
inürmam eti stupidam adversariorum sententiam 
expugnemus, et in medium afferamus ea per quie 
appareat et :eque operari et eque pollere ac Deus 
et Pater, quippe cum sit Deus, non ex eorum 
ordine qui eo per gratiam veniunt, neque extrin- 
secus acceptis honoribus conspicuus, sed verus 
potius, quique ne vel minimum quidem inferior 
est Genitoria eminentia omnem creaturam supe- 
rante. 


B. Magni certe, o bone, imo plurimi facienduin 
istud ego dixerim. 
À. Existimasne igitur, amice, licere alicui rei 


*! Matth. vir, 39, **. Math. x, 20. 


^ Rom, viij 9, 10. 


τηχὸς, ἀλλ᾽ οὐσιωδῶς ὑπάρχον αὐτοῦ, καὶ δι᾽ αὐτοῦ 
προχεόμενον τοῖς ἑλεῖν ἀξίοις ἐν εὐδοχίᾳ Πατρός. 
Ἢ οὐχ ὀρθῶς σοι ταῦτα φάναι τε xal ἐννενοῆσθαε 
δοχοῦν ; 

B. Παντάπασι μὲν οὖν. : 

A. Ὁ δὲ δὴ τῶν θείων ἡμῖν μυστηρίων ἱερουργὸς 
Ἰωάννης, ὅταν εἰς μέσον fixec βοῶν περί τε Θεοῦ xal 
ἡμῶν“ « Ἐν τούτῳ γινώσχομεν, ὅτι ἐν ἡμῖν ἔστιν, 
ὅτι ἐχ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωχεν ἡμῖν,» πῶς οὗ 
παντελῶς ἀταλαίπωρον ἰδεῖν ἔτι Θεὸς ἀληθινὸς, xal 
τῆς τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς οὐσίας ἐχπεφοίττιχεν ὁ Υἱὸς, 
εἴπερ ἐστὶν ὡς Θεὸς, χαὶ οὐχ ἕτερόν τι, χατοιχοῦν ἐν 
ἡμῖν, τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ ; Καὶ πρός γε τούτῳ φημὶ, 
εἰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, ἐν ᾧ τὴν τῶν εἰς 
τὸ εἶναι παρενηνεγμένων ζωοποιεῖ τε xal ἀγιάζει 
φύσιν, ἴδιόν ἐστι καὶ τοῦ Υἱοῦ, τίς ἂν εἰς τοῦτο πρὸ» 
ἦχοι χυδαιότητος λογισμῶν ὡς νοεῖν 7| φράσαι, τῆς 
πρὸς Πατέρα Θεὸν ὁμοουσιότητος ἐχπεφοιτηκέναι, 
xat τελεῖν ἐν χτίσμασι, xat οὐχὶ τὰ τῆς θείας φύσεως 
ἴδια καὶ ἑξαίρετα τῶν ταύτης ὄρων ἐξοίσει τε καὶ 
χαριεῖται τῇ χτίσει, ὡς ὁρᾶσθαι λοιπὸν τὸ παραλ- 
λάττον οὐδὲν, ἰσομέτρως δὲ εἶναι λαμπρὰν, χτίσιν τε 
χαὶ φύσιν, f; τὸ κατὰ πάντων ἕνεττ': χράτος - 


B. Σφαλερὸν τὸ χρῆμα. Πῶς γὰρ οὗ; 

Α. Οὐχοῦν, ἐπειδήπερ τοῖς τοῦ Πατρὸς ἰδιώμασιν 
ἐχλελαμπρυσμένον παρά γε τοῖς ἱεροῖς Γράμυμδοι 
χαταθρήσαι τις ἂν εὖ μάλα τὸν Μονογενῇ, φέρε ὀΐ, 


D φέρε, xal ἑτέρας ἐννοίας τοῖς εἰρημένοις ἐπισυλλέ- 


γοόντες, τὸν ἀδρανῆ xal ἀπόπλτχτον τῶν διεναντία: 
ἐχπολιορχῶμεν λόγον, xot παραθῶμεν εἰς μέσον τὰ, 
δι᾽ ὧν ἂν φαίνοιτο xai ἰσουργὸς καὶ ἰσοσθενὲς τῷ 
Θεῷ χαὶ Πατρὶ, χαὶ μὴν, καὶ Θεὸς, οὐ τοῖς χατὰ χάρο 
εἰς τοῦτο ἱγμένοις ἐναρίθμιος ὧν, οὔτε μὴν εὐχλείαις 
ταῖς ἔξωθεν χατηγλαϊσμένος, ἀληθινὸς δὲ μᾶλλον, 
xa τὸ, χατά τι γοῦν ὅλως μειονεχτεῖσθαι φυγὼν τῆς 
τοῦ τεχόντος ὑπεροχῆς, ἧσπερ ἀνέχειν vootto χατὰ 
παντὸς γεννητοῦ. 

B. Ὡς πολλοῦ γε, ὦ τᾶν, μᾶλλον δὲ τοῦ παντὸ; 
ἄξιον, φαίην δ᾽ ἂν ἔγωγε τουτί. 

Α. Οἴει δὴ οὖν, ὦ ἑταῖρε, μετεϊναΐ τινι τῶν χεχλῆ» 


*5 ] Joan. iv, 13. 


8341 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS lil, 


842 


μένων εἰς ὕπαμξιν τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι xal διαπε- A create prastare facile qus ipsa et sola domina- 


palvety εὐχόλως, ἅπερ ἂν αὐτὴ xai μόνη xaczop- 
θώσειεν f, γε τῶν ὅλων χατάρχουσα φύσις; 

B. Οὐδενΐ. 

Α. Ὀρθῶς ἔφης. ᾿Ανάπτει δὴ οὖν ὁ ἱερώτατος 
Παῦλος, ὡς ἡπερφυὲς χαὶ ἐξαίρετον, xal τοὺς ὄρους 
ὑπερτρέχον παντὸς, οἶμαι, τοῦ πεποιημένου τῷ Θεῷ 
xai Πατρὶ, τὸ ζωογονεῖν δύνασθαι τοὺς νεχρούς. 
Ἔφη δὲ οὕτως * « Οὗ δὲ οὐχ ἔστι νόμος, οὐδὲ παρά- 
6asw. Διὰ τοῦτο Ex πίστεως, ἵνα χατὰ χάριν εἰς τὸ 
εἶναι Be6alav τὴν ἐπαγγελίαν παντὶ τῷ σπέρματι, 
οὗ τῷ ix τοῦ νόμου μόνον, ἀλλὰ xal τῷ Ex πίστεως 
Αδραὰμ, ὅς ἐστι πατὴρ πάντων ἡμῶν, χαθὼς 
γέγραπται, ὅτι « Πατέρα πολλῶν ἐθνῶν τέθειχά σε, 
κατέναντι οὗ ἐπίστευσε Θεοῦ τοῦ ζωογονοῦντος τοὺς 


trix universi natura perfecerit? 


B. Nulli. 

A. Recte dixisti. Sanctissimus ergo Paulus mor- 
tuos excitandi potestatem, velu:i rera supernatura: 
lem, et eximiam, et cujusvis creature fines trans- 
cendentem, tribuit Deo ac Patri, Sic autem infit : 
« Ubi enim non est lex, nec przvaricatio, Idco cx 
fide, ut secundum gratiam firma sit promissio 
omni semini : non ei qui ex lege est solum, sed ct 
ei qui ex file est Abrahze, qui pater est omnium 
nostrum, sicut scriptum, est, quia « Patrem multa- 
rum gentium posui te, ante Deum, cui credidit, 
qui vivificat mortuos, et vocat ea qu: non sunt 


νεχροὺς, xai καλοῦντος τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα. ν "I0c B tauquam. ca. quie sunt "δ. » Jam ergo ad ipsam 


δὴ οὖν, εἰ δοχεῖ, καὶ ἐπ᾽ αὐτὴν τὴν τοῦ Υἱοῦ δόξαν. 
Ἥνχιστα μὲν γὰρ ἐν μείοσιν ἣ ἐν οἷς ὁ Πατὴρ, ἰσο- 
μέτροις δὲ μᾶλλον ταῖς ἐνεργείαις χατεστεμμένον 
χατόψει δὴ πάλιν. Ὃ αὐτὸς γὰρ ἡωῖν ἔφη Παῦλος" 
« “Ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ ᾿Αδὰμ πάντες ἀποθνήσχουσιν, 
οὕτως ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. » Ζωὴ 
γάρ ἐστιν, οὐχ ἑτεροίως ἔχων Év γε τοῖς xaü' ἑαυτὸν, 
ἣ ὥσπερ ἂν εἴη xai αὐτὸς ὁ [[ατήρ. Διεπύθου γάρ 
ποὺ λέγοντος αὐτοῦ" « “Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει 
τοὺς νεχροὺς xal ζωοποιεῖ, οὕτω xal ὁ Υἱὸς οὖς 
θέλει ζωοκοιεῖ,» Το γάρτοι τὸ θεοπρεπὲς εἷς ἐνέρ- 
γειᾶν μήνυσιν ἐναργῇ τῆς ἑαυτοῦ φύσεώς τε xal 
δόξης ἑποιεῖτο, λέγων ^. « Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ 
Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ pot: εἰ δὲ ποιῶ, xdv 


quoque Filii gloriam progredere. Rursus enim eum 
videbis nequaquam Patre inferiorem, sed qual 
operandi vi przitum. Ipse enim Paulus nobis ita 
dixit: « Sicut enim in Adam omues moriuntur, 
ita et in Christo omnes vivificabuntur ". » Vita 
enim est, nec secus se habet in se quam ipse Pa- 
ter. Audisti enim ipsum alicuhi dicentem : « Sicut 
enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et 
Filius quos vult vivificat **. » Itaque divinam in 
operando vim argumentum evidens sux naturg et 
glori: faciebat, dicens : « Si non facio opera Patris 
mei, nolite credere mihi : si autem facio, etsi 
mihi non vultis credere, operibus credite **. » 
Numquid enini per. hxc iunotescere voluit se esse 


ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις πιστεύετε. ». "H γὰρ C Deum secundum naturam? Si quis enim zquali 


οὐχὶ διὰ τούτων, ὅτ: Θεὸς χατὰ φύσιν ἐστὶν ἠξίου 


τνωρίζεσθαι; Ὡς εἴπερ τῳ φαίνοιτο προσὸν τὸ 


ἰσουργεῖν δύνασθαι τῷ θεῷ, ἐσοχλεὴς πάντως που, 
καὶ ἔτ:ρον οὐδὲν εἴη ἂν, ἣ Θεός. "Λγει γὰρ, οἶμαι, 
πρὸς τοῦτο ἡμᾶς ὁ λόγος. 


B."Eotxev. Οὐ γὰρ ἂν φήθη δεῖν τοῖς ἴσοις ἀπαραλ- 


λάχτως ἐπαυχεῖν χατορθώμασι, μὴ οὐχὶ τῆς ἴσης 
μεταποιούμενος δόξης. 

A. Ἵεροῦ ὃὲ ἡμῖν ἐπιφωνοῦντος Γράμματος" 
« Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, xol πᾶν δώρημα τέλειον 
ἄνωθέν ἐστι χαταθαῖνον Ex τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων, 
παρ᾽ ᾧ οὐχ ἔστι παραλλαγὴ, ἣ τροπῆς ἀποσχίασμα, » 


πόθεν ἂν φήθης αὐτὸς, τὴν τῶν θείων ἡμῖν χαρισμά- 


σῶν πράττεσθαι διανομήν: 

B. Ἐχ θεοῦ Πατρὸς δηλονότ:. 

A. Καὶ μὴν τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ἐπ᾽ ἐξουσίας 
ἐδίδου τὴν χατὰ πνευμάτων ἀχαθάρτων εὐσπθένειαν 
ὁ Χριστὸς, ὥστε ἐχδάλλειν αὑτὰ, χαὶ θεραπεύειν 
πᾶσαν νότον, xal πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ. Καὶ τὸ 
ἔτι τούτων ὑπερτεροῦν, xal αὐτοῦ δύνασθαι χαταθλεῖν 
θανάτου διεχελεύετο, θεοπρεπέστατα λέγων" « 'AcOc- 
γοῦντας θεραπεύετε, λεπροὺς χαθαρίζετε, νεχροὺς 
ἐγείρετε, δαιμόνια ἐχόάλλετε, » Διωμολόγηχέ τε xal 
μάλα σαφῶς ὁ θεσπέσιος ἡμῖν Ἰωάννης λέγων᾽ 
εἴτι ἐχ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς ἐλά- 


46 Ποιν. 1v, 185-17, 5171 Cor. xv, 93. 
e* Matth, x, 8. "3 Joan. 1, 16. 


PATROL. G8. LXXV. 


55 Joan, v, 91. 


cum Deo operandi vi polleat, 4944 xqvali utique 
gloria praeditus erit, nec aliud erit quam Deus. 
Eo enim nos ratio ducit, opinor. 


B. lta est. Non enim gloriandlum putasset. zequa- 
libus operibus, nisi zequalem sibi gloriam vindi- 
caret, 

A. Cun autem Scriptura sacra nobis inclamet : 
« Omne datum optimum, et omne donum perfe- 
ctum desursum est descendens a Patre Juminum, 
apud quem non est transmutalio, nec vicissitudi- 
nis obumbratio ᾽ν, » undenam ipse putaveris illam 
nobis divinarum gratiarum largitionem fleri ? 


D ]p. Ex Deo Patre nimirum. 


A. Atqui sanctis apostolis Christus vim ac po- 
testatem dedit in spiritus impuros, ita ut illos 
ejicerent, eL omnem morbum sanarent, et omnem 
in(irmitatein in populo "". Et quod his prasstantius 
est, ipsam mortem expugnare jussit, auctoritate 
maxime divina dicens : « Iufirmos curate, lepro- 
805 imundate, mortuos suscitate, damornes eji- 
cite **. » Quinetiam divinus noster Joannes con- 
fessus est. clare adinodum, dicens : « Quia de ple- 
witudine ejus nos omnes accepimus **, » Datum 
*! Matth, ix, “ὃ. 


5$? Joan. x, 57, οὗ. ** Jac. 1, 17. 


21 


815 


S. CYNILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


811 


autem qptimum οἱ donum perfectum, aliudne quid- A 6o:sv. » Δόσις δὲ ἀγαθὴ xal δώρημα τέλειον, δζη ἂν 


dam erit, tuo judicio, quam Spiritus sancti párti- 
cípatio ? 

B. Nequaquam. 

A. Animadverte ergo vel hinc, Filium de sua 
plenitudine fundere suum sauctum et inseparabili- 
ter innatum. Spiritum, per quem omne datuin 0p- 
timum **. Cum enim, corruptione destructa el inor- 
tis vinculis valere jussis, revixisset, ad sauctifica- 
tionem noe reducens, el pristinum mature decus 
apostolis tanquam primitiis geueris indens, insu[- 
favit in faciem illorum, dicens : « Accipite Spiri- 
tun. sanctum *5. » At si. desursum esl, atque ἃ 
Patre donum omne perfectum, idque largitur Filius 
non ministraterio modo, sed cum potestate potius 
Beo convenienti, quonam demum pacto desinet 
eise secundum naturam id quod est Genitor ipsius, 
verus nempe Deus, ac non adulterinis quibusdam 
velut in tabula fucatus honoribus. 


δ. Nullo, ut opiner, modo. 

Δ. Ratio porro fidei nonne sufficiet ad perfectis- 
eime demonstrandum. Filium esse Deum secuidum 
naturam ἢ 

B. Qui tu ais? 

ἃ. Quod Christo credentes ad Deum naturalem 
ei verum boc pacto accedimus, et cultu 4955 muf- 
tiplicium deorum liberati sumus, adoratione crea- 
turze relicta, eoque crimine soluti. Et certe vocatis 
per gratiam ad veritatis agnitionem sapiens scribit 
Paulus, alicubi quidem : « Propter quod memores 
estote, vos gentes in carne, qui dicimini prazpu- 
tium ab ea qux dicitur circumcisio in carne, ma- 
nufacta, quod eratis illo in teinpore sine Chiristo, 
alienati a conversatione Israel, et hospites lesta- 
mentorum , promissionis spem non habentes, et 
sine Deo in mundo **. » Et alibi rursus inquit : 
« Sed tunc quidem ignorantes Deui, iis qui na- 
tura non sunt dii serviebatis : nunc autem cum 
cognoveris Deum, imo cogniti sitis a Deo, quo- 
molo convertimini iterum ad infirma et egena 
elementa quibus denuo servire vultis *'* ? » Si au- 
tei. Dei expertes erant qui sine Christo erant, el 
Deum tandem agnoverunt fidem amplexati, et as- 
sensi Filio dicenti: « Qui credit in Filium, non 
judicatur, quia credidit in. nomine unigeniti Filii 
Dei **; » quomodo non lutelligetur esse Deas, qui 
non fictitiis et externis laudibus a hobis ipsis et 
angelis ornatur, sed substantialiter exsistit id quou 
esi, vere Deus nimirum et ex Deo sceutdum natu- 
ram * Quid enim, obsecro, coucedes Paulum senu- 
sisse, cum e ipso scribit, et ait: « Quoniam qui- 
dem Deus erat in Christo muudum reconcilians sibi, 
non reputaus jllis delicta ipsorum, et posuit iu no- 
bis verbum reconciliationis. Pro Christo crgo 
logattone fungimur, tanquam Deo exhortante per 


* Jac. 1, 11, ** Joan. xx, 92. 


5: Eplies. 11, 11, 19. 


τερόν τι, χατά γε τὸ αὐτῷ σοι δοκοῦν, πλὴν ὅτι τοι 
τὸ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος; 

Β. Οὐδαμῶς. 

Α. "ΆἌθρει δὴ οὖν xaX διὰ τούτων ἡμῖν, ὦ φιλότης, 
ἐξ ἰδίου πληρώματος προϊέντα τὸν Υἱὸν τὸ ἴδιον 
αὐτοῦ xoi ἀναποδλήτως ἐμπεφυχὸς ἅγιον Πνεῦμα, 
& οὗ πᾶσα δόσις ἀγαθή. Ἐπειδὴ γὰρ ἀνεδίω χατα- 
λύσας τὴν φθορὰν, καὶ τοῖς τοῦ θανάτου δεσμοῖς 
ἐῤῥῶσθαι φράσας, ἀναχομίζων ἡμᾶς εἰς ἀγιασμὸν, 
xai τὸ ἀρχαῖον τῆς φύσεως χάλλος χαθάπεῤ ἐν 
ἀπαρχῇ τοῦ γένους τοῖς ἀποστόλοις ἐντιθεὶς, ἐνεφύ- 
σησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὑτῶν λέγων’ t Λάβετε 
Πνεῦμα ἅγιον. ν» ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν ἄνωθέν τε xal 
παρὰ Πατρὸς πᾶν δώρημα τέλειον, ἐνεργεῖ δὲ τὴν 


Β τούτων διανομὴν οὐ διαχονιχῶς ὁ Υἱὸς, ἕν ἐξουσίᾳ 


δὲ μᾶλλον τῇ θεοπρεπεῖ, κατὰ τίνα δὴ ἄρα λοιπὸν 
ἀφεστήξει τρόπον τοῦ ph εἶναι κατὰ φύσιν τοῦθ᾽ 
ὅπερ ἐστὶν ὁ γεννήσας αὐτὸν, ἀληθινὸς δηλονότι 
Θεὸς, καὶ οὐ νόϑαις τισὶ χαθάπερ ἐν πίνακι xacext- 
χρωσμένος τιμαῖς, 

B. Κατ' οὐδένα, καθάπερ ἐγὥμαι. 

À. 'O δὲ δὴ τῆς πίστεως λόγος, οὐχ ἂν διαῤκέϑαι 
πρὸς ἔνδειξιν τὴν τελειυτάτην τοῦ χατὰ φύσιν εἶναι 


. ϑεὸν τὸν Υἱόν ; 


B. Πῶς cfc; 

À. Ὅτι Χριστῷ πιστεύοντες, πρόσιμεν οὕτω Θεῷ 
τῷ χατὰ φύσιν xal ἀληθινῷ, καὶ τῆς πολυθέου πλᾶντς 
ἄπηλλάγμεθα, τὸ xtlazt λατρεύειν ἐχδεδληκότες, καὶ 
τῆς ἐπὶ τούτων γραφῇς ἐλευθέραν ποιούμενοι τὴν 
προσχύνησιν. Καὶ γοῦν τοῖς κεχλημένοις διὰ «ἧς 
πίστεως εἰς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν, ὃ σοφὸς 
γράφει Παῦλος, πῆ μὲν ὅτι, « A μνημονεύετε ὑμεῖς, 
τὰ ἔθνη ἐν δαρχὶ, οἱ λεγόμενοι ἀχροδυστία, ὑπὸ τῆς 
λεγομένης περιτομῆς ἐν σαρχὶ χειροποιήτου, ὅτε dyes 
τῷ χαιρῷ ἐχείνῳ χωρὶς Χριστοῦ, ἀπηλλοτριωμένοι 
«ἧς ἐλπίδος τοῦ Ἰσραῆλ, xal ξένγι τῶν διαθηχῶν 
τῆς ἐπαγγελίας, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες͵ xal ἄθεοι ἐν τῷ 
χόσμῳ. » Καὶ ἑτέρωθι δὲ πάλιν φησίν" « ᾿Αλλὰ τότε 
μὲν οὐχ εἰδότες Θεὸν, ἐδουλεύσατε τοῖς φύσει μὴ 
οὖσι θεοῖς, νυνὶ δὲ γνόντες Θεὸν, μᾶλλον δὲ γνωπθέν- 
τες ὑπὸ Θεοῦ, πῶς ἐπιστρέφετε πάλιν ἐπὶ τὰ ἀσθενῆ 
χαὶ πτωχὰ στοιχεῖα οἷς πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν 
θέλετε ; » "Acor δὲ εἴπερ ἦσαν οἱ δίχα Χριστοῦ, xal 


p Θεὸν ἐπεγνώχασι λοιπὸν διὰ τοῦ προσήχασθαι τὴν 


πίστιν, xal συγχατανεῦσαι λέγοντι τῷ Υἱῷ εὉ 
πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν οὐ χρίνετα!, ὅτι πεπίστευχεν 
εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς ΥἹἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ν κῶς 
οὐχ ἂν νηοῖτο θεὸς, οὐ ταῖς χαταπλάστοις χαὶ ἔξωθεν 
εὐφημίαις πρός πε ἡμῶν αὐτῶν xal ἀγγέλων τιμώ- 
μένος, ἀλλ᾽ οὐσιωδῶς εἶναι πεπιστευμένος, διπερ 
ἐστὶν, ἀληθῶς Θεὸς δηλονότι, xal ix Θεοῦ, χετὰ 
φύσιν; Τί γὰρ, εἰπέ μοι, δοέη; ἂν ἐννενοηχέναι τὸν 
Παῦλον, γεγραφότα περὶ αὐτοῦ xal λέγοντα " ε Ὅτι 
Θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ, χόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ, μὴ 
λογιζόμενος αὐτοῖ; τὰ παραπτώματα αὐτῶν, χαὶ 
θέμενος ἐν ἡμῖν τὸν λόγον τῆς χαταλλαγῆς. Ὑπὲ; 


*' Galat. 1v, 8, 9. "5 Joan. ui, 48. 


845 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Li. 


Χριστοῦ οὖν πρεσδεύομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ παρακα- A nos : ebsecramus pro Christo, reconeiliamini 


λοῦντος δι᾽ ἡμῶν, δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ" χαταλλά- 
qe τῷ Θεῷ. » Ὅτε τοίνυν εἰ Χριστῷ τις ἴοι πρὸς 
καταλλαγὴν, θεῷ χαταλλάσσεται, χαὶ ἐν Χριστῷ τὴν 
σύμδασιν κόσμος ἔχει πρὸς Θεόν ἄρ᾽ οὐχ ἂν γελῷτο, 
xai σφόδρα εἰχότως, τὸ δεῖν οἴεσθαι τῆς τοῦ Πατρὸς 
οὐσίας ἀπολισθεῖν, τὸν ἐξ αὐτοῦ φύντα τε xol ἐν 
αὐτῷ Λόγον; 

Β. Παντελῶς. 

Α. Τὸ δὲ δὴ χρῆναι κατάρχειν τῶν ὅλων, χαὶ τὸ 
ἐχπρεπὲς ἐν ὑπεροχῇ χατὰ παντὸς τοῦ πεποιημένου 
καὶ χεχλημένου πρὸς γένεσιν, ἀναθείης àv ὅτῳ 
μάλιστα τῶν ὄντων, χαὶ οὐχ ἂν ἀμάρτοις λογισμοῦ 
τοῦ καθήχοντος; 

B. Θεῷ δηλονότι. ψάλλει γάρ που Δαδίδ" ε Ὅτι τὰ 
σύμπαντα δοῦλα σά.» Καὶ μὴν ὅτι" « Δεῦτε, mpoa- 
χυνήσωμεν xal προσπέσωμεν αὐτῷ, ὅτι αὐτὸς 
ἐποίησεν ἡμᾶς, χαὶ οὐχ ἡμεῖς. Ἡμεῖς δὲ, λαὸς νομῆς 
αὑτοῦ, καὶ πρόδατα χειρὸς αὑτοῦ. » 

A. Εὖγε, ὦ ἑταῖρε Θεὸς γὰρ ἡμῖν ἕν γε τουτοισὶ 
διαῤῥήδην ὁ ὑμνούμενος. Μέτεστι δὴ οὖν τῶν 
πεποιημένων οὐδενὶ τὸ ὡς ἐν ἰδίοις εἶναι ole χτή . 
μασιν, ἤγουν ἑαυτοῦ τὰ ὄντα λέγειν, καὶ σπήπτροις 
ἰδίοις ὑποφέρειν ἀποτολμᾷν' ἢ εἴπερ Ἑλόνεο τοῦτο 
δρᾷν τῇ τῆς βασιλείας δόξῃ μὴ κατεστεμμένος, οὐχ 
ἂν ὑπαίτιον εἶναι φήσομεν ἐγχλήυατος xal γραφῆς ; 

B. Ὧδε ἔχει. 

A. Εἴτα τί μαθὼν ὁ Υἱὸς, οὔ τί που μᾶλλόν ἔφη 
Ἑατρὸς, ἰαυτοῦ δὲ πρόδθατα τοὺς πεπιατευχότας; 
i Τὰ γὰρ πρόδατα τὰ ἐμὰ, φησὶ, τῆς φωνῆς μου 
ἀχούουσι, χἀγὼ γινώσχω αὐτὰ, xaX ἀχολουθοῦσί μοι" 
«ἀγὼ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον, χαὶ οὐ μὴ ἀπό- 
λωνται el; τὸν αἰῶνα, xal οὐχ ἁρπάσει τις αὐτὰ ἐχ 
tlc χειρός μον.» ᾿Αφῖχθαέ γε μὴν εἷς τὰ ἴδιά φησιν 
αὐτὸν ὁ θεολόγος ἡμῖν Ἰωάννης, ἴδια λέγων αὐτοῦ 
τὴν τε ἐπὶ γῆς ἀνθρωπότητα, xai πᾶν, οἶμαι, τὸ 
πεποιημένον. Ἐνεργεῖ ὃὲ χαὶ εἰς ἡμᾶς τὴν Πατρὸς 
δνέργειαν, οὐχ ὑπεσταλμένως, καὶ τὴν τῆς χυριότητος 
δόξαν, οὐχ ὀθνείαν ἔχων ὁρᾶται, ποιεῖται δὲ μᾶλλον 
ἰδίαν τῇδέ τε ἔχειν ἀξιοῖ. Διαλεγόμενος γάρ που τοῖς 
οννθέονσί τε χαὶ ἑπομένοις αὐτῷ μαθηταῖς : « Ὁ 
μὲν θερισμὸς, ἔφη, πολὺς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι. 
δεήθητε οὖν τοῦ χυρίου τοῦ θερισμοῦ, ὅπως ἐμδάλῃ 
ἐργάτας cl; τὸν θερισμὸν αὑτοῦ. » ᾿Αλλὰ τὴν τῶν 


ἁμώντων ἀνάδειξιν, χαίτοι τοῖς τοῦ Πατρὸς θελῆμα- ἢ 


σιν ἀναθεὶς, ἑαυτὸν ἀπέφηνεν εὐθὺς τοῦ θερισμοῦ 
τὸν δεσπότην, τὸ χρῆναι μνσταγωγεῖν τοῖς ἁγίοις 
ἀποστόλοι; ἀπονέμων, ὡς ἐξαίρετον. Αὐτοῦ δὲ εἶναι 
τὴν ἅλω, xal ὁ σοφὸς Ἰωάννης διισχυρίσατο, 
λέγων (1) « Οὗ τὸ πτύον, ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ 
διακαθαριεῖ τὴν ἅλωνα αὑτοῦ, χαὶ συνάξει τὸν σῖτον 
εἰς τὴν ἀποθέχην αὐτοῦ.» Καὶ πρός γε τούτοις, 
αὐτῷ τοὺς πεπιστευχότας ὡς Δεσπότῃ xoi Θεῷ 
καταγράφει λέγων ὁ Παῦλος" « Οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ, 


* Psal. cxvin, 91. 


*9 II Cor.v, 19, 90. MEAT 
alat. v, 28. 


5 Matth. ui, 12; Luc. ii, 407. 


* Psal. 


Deo **? » Cum ergo reconeilietur aliquis Deo si 
Christo reconcilietur, cumque mundus in Christo 
concilietur cum Deo, 2808 merito ridetur, qui 
censet a substantia Patris Verbum excidisse , ex 
ipso genitum et in ipso? 


B. lta prorsus. 

À.Jam vero universitatis imperium οἱ supra 
creaturas omnes eminentiam cuinam rei tibues, 
citra erroris et absurditatis periculum ? 


. B. Deo nempe tribuam. Psailit enim alieubi Da- 


B vid, « Quia omnia serviunt tibi *. » Et preterea: 


« Venite, adoremus, et procidamus ipsi , quia fecit 
Bos, el non ipsi nos. Nos autem populus pascue 
ejus, et oves 496 manus ejus *. » 

À. Euge, obsecro. Deus enim est qui hie palam 
et aperte przdicatur. [taque nulli creature lieet 
sibi vindicare, aut res creatas suas dicere, et suo 
imperio subjicere audere : aut si quis hoe fecerit 
imperii majestate minime preditus, numquid eum 
crimini et culpe obooxium dixerimus ἢ 


B. 11a res est. 

À. Δι quid cause erat cur Filius, credentes, anas 
oves dixerit, non Pauris? « Oves enim mex, quit, 
vocem meam audiunt, et ego cognosco 6885, ei se- 
quuntur me: et ego vitam sternam do eis, et noa 
peribuat in zfernum, et son rapiet eas quisquam 
de manu mea *. » Venisse praterea ipsum ait in 
propria theologua nester Joannes, propria ejus di- 
cens, terrenos homines, et omnem, wt pute, erea- 
turam. Operatur autem in nobis queque Patris ope- 
rationem, non quidem illo deterius, et dominatio- 
nis gloriam habere videtur non diversam, sed eam 
potius suam facit, ac eo modo vult. Disserens enim 
alieubi cuin discipulis qui se comitabantur ac se- 
quebantur, sit: « Messis quidem multa, inquit, 
operarii antem pauci, Rogateergo dominum messis, 
ut mittal operarios in messem suam *. » Carterum 
messorum designationem etsi ad Patrem referat, 
seipsum mox messis dominum declaravit, docendi 
potestatem sanetis apostolis veluti peculiarem sor- 
tem tribuems. Fjus autem esse aream, preterea 
sapiens Josnnes confirmavit, dicens : « Cujus ven- 
tilabre ín. mano ejus, et permundabit aream 
$6am, et congregabit tritieum in horreum snum?.» 
Ad hae, Paulus ei tanquam Domino ac Deo ereden- 
tes ascribit, dicens : « Qui autem sunt Christi, car- 
nem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis *. » 
Et alibi rursus: « Si quis autein. Spiritum Christi 


xCcw, 6,7. ? Joan. x, 37, 38. * Mattb. τσ, 57, 58. 


(4) Ridicule Aubertus ad verba σοφὸς Ἰωάννης... λέγων, adnotat : « Locus liic non Joannis, sed Mat- 


thzei aut Luczc. » Epi. DATR. 


847 


non habet, hic non est ejus" ; 
aliquis, imo vero Spiritus sanctus: « Tuus sum 
ego, salvum me fac, quoniam justificationes tuas 
exquisivi *. » An igitur fleri potest ut qui Patris 
esse censentur, itidem hi quoque sint Filii, utrius- 
que substantia in unitatem minime constricta ? 


B. Non certe. Deus enim et Dominus supra nos 
est-unus, Utrumque vera. substantialiter utrumque 
permeat. . 

A. Vere dicis. Plenus enim dominatione et illius 
gloria cumulatus Pater est tanquam Deus, 497 
adeoque Filius Deus est, ut Dominus. Sed neque 
l'ater-Deus fuerit citra dominatum, neque prefecto 
Dominus .Filius, naturali et vera deitato dejectus. 
Proiude velut indivulsa communione qu: utrique 
eonveniunt permiscens divinus ille Paulus, nunc 
quidem Dei Patris, nunc vero Cheisti Evangelium 
esse dicit. Vin' tu rem explicemus testimoniis e 

sacra Scriptura desumptis ἢ 


: B. Pervelim. 

ΔΑ. Bit itaque: «Paulus. servus Jesa Christi, 
vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei *. » 
Dei vero gloriam transferens quodammodo δὲ 
Filium qui ex ipso, et in ipso, et cum ipso intelli- 
gliur, rursus dixit: € Sed nen usi sumus hac po- 
4estate, ne quod offendiculum demus Evaugelio 
Christi 16. » Utriusque autem nominis significatio- 


S. CYRILUI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


» licet Deo dicat A τὴν σάρχα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς 


843 


ἐπιθυμίαις. » Ποτὲ δὲ αὖ΄ « EL δέ τι; Πνεῦμα Χριστοῦ 
οὐχ ἔχει, οὗτος οὐχ ἔατιν αὐτοῦ "» καίτοι Θεῷ λέγον- 
τός τινος, μᾶλλον δὲ ἁγίου Πνεύματος " εΣός εἶμι 
ἐγὼ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. » 
" Ap' οὖν ἔσθ᾽ ὅπως οἴπερ ἂν ἴδιοι νοοῖντο τοῦ Πατρὸς, 
εἶεν ἂν οὗτοι Χριστοῦ χατὰ τὸν ἴσον τρόπον μὴ οὐχὶ 
συνεισδουμένης εἰς ἑνότητα τῆς ἀμφοῖν οὐσΐας ; 

B. Οὔ φημι. θεὸς γὰρ εἷς ἐφ᾽ ἡμᾶ; xai Κύριος εἷς. 
Διήχοι δ᾽ ἂν ἐπ᾽ ἀμφοῖν οὐτιωδῶς ἑχάτερον. ^ 


A. ᾿Αληθὴς ὁ λόγος. ᾿Ανάτλεως γὰρ κχυριότης 
ΐγρ. κυριότητος ] χαὶ τῆς ἐπὶ τούτῳ δόξης μεμεστῳ. 
μένος, ὡς θεὸς, ὁ Πατὴῆρ, χαὶ μὴν xat Θεὸς ὡς Κύριος, 
ὁ Υἱός. Ἐϊὴ δ᾽ àv, οὔτε Θεὸς ὁ Πατὴρ, τοῦ χυριεύειν 


ἢ δίχα, οὔτ᾽ ἂν ἀληθῶς Κύριος ὁ Υἱὸς, τῆς χατὰ φύσιν 


καὶ ἀληθοὺς θεότητος ἐχμεμοχλευμένος. Τοιγάρτοι 
πρὸς ἀδιάσπαστον χοινωνίαν, οἱονεί πως ἀναχιρνὰς 
τὰ ἀμφοῖν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὁτὲ μὲν Θεοῦ τοῦ 
Πατρὸς ὁτὲ δὲ Χριστοῦ τὸ Εὐαγγέλιον elvat. φησι. 
Βούλει, λέγωμεν τὰ ἐξ ἱερῶν ἑλόντες Γραμμάτων εἰς 
πληροφορίαν ; 

Β. Καὶ μάλα. 

A. Ἔφη τοίνυν * € Παῦλος δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
χλητὸς ἀπόστολος, ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον 
Θεοῦ. » Μεταχομίζων δὲ ὥσπερ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν 
ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ xal σὺν αὑτῷ 
νοούμενον Υἱὸν, ἔφη πάλιν " « ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔχρταάμεθ 1 
τῇ ἐξουσίᾳ ταύτῃ, ἵνα μή τινα ἐγχοπὴν δῶμεν τῷ 
Εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ. » ᾿Αμφοῖν δὲ τοῖν ὀνομάτοιν 


nem in unum constringens propter identitatem sub- C τὴν δήλωσιν χατασφίγγων εἰς ἕν, διὰ τὴν ταυτότητα 


stanti: « Áudacius autem, inquit, scripsi vobis 
ex parte, tanquam in memoriam vos reducens, 
propter gratiam quz data est mihi a Deo, ut sim 
mínister Christi Jesu in gentibus, sanctificans 
Evangelium. Dei, ut flat oblatio gentiam accepta, 
sanctilicata in Spiritu sancte Δ᾽. » Unum igitur 
Evangelium est Christi ac Dei, et quod de Deo di- 
eium (uerit, hoc etiam Filio certe congruet. Si quid 
autem. Filium a Patre sejungere et inzqualitatem 
inducere videtur , non jam idem erit amplius de 
&iroquwe sormo. Aunon verum esse ais, Hernia? 


D. lta. quidem. 

A. Dissidebuut igitur et in diversum abibunt 
quz de utroque exponuntur, neque qued de Deo ac 
Patre recte dici quispiam putaverit, hoc de Filio 
quoque intelligi decebit. Quomodo igitur unum est 
utriusque Evangelium, et quomodo unum et idem 
de ipsis narratur, uisi Deus secundum naturam sit 
Filius, ac nou potius fraudi erit ei qui instituitur, 
et in veritatis cognitione turbabit ? 


D. Omnino. 
A. Qui autem Dei mysterium, hoc est, fidem in 
* Psal. cxvinn, 56. 


* tom. vii, 9. * [| tom. . 1, 1. 


τῆς οὐσίας * « Τολμηρότερον δὲ, φησὶν, ἔγραψα ὑμῖν 
ἀπὸ μέρους, ὡς ἐπαναμιμνήέσχων ὑμᾶ;, διὰ τὴν 
χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ εἶναί ps 
λειτουργὸν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τὰ ξθνη, ἑερουργοῦντα 
τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ, ἵνα γένηται ἡ προσφορὰ 
τῶν ἐθνῶν εὐπρόσδεχτος, ἡγιασμένη ἐν Πνεύματι 
ἀγίῳ.» Ἕν οὖν ἄρα τὸ Εὐαγγέλιον Χριστοῦ xoi 
Θεοῦ, καὶ ὥσπερ ἂν γένοιτο περὶ Θεοῦ λόγος, οὑτωσὶ 
δὴ πρέπων ἂν εἴη xal τῷ Υἱῷ. ΕἸ δὲ δὴ τι τὸ μεσο- 
λαθοῦν χαὶ διιστῶν εἰς ἀνομοιότητα χατεφαίνετο τοῦ 
τεχόντος τὸ γεννηθὲν, γένοιτ᾽ ἂν ἤδη πως οὐχ ὁ αὐτὸ; 
ἐπ᾿ ἀμφοῖν ἔτι λόγος. Ἢ οὐχ ἀληθὲς. εἶναι chc, ὦ 
Ἑρμεία; 
B. Ἔγωγε. 


Ὁ... Διεστήξει δὴ οὖν xal ἀποιχήσεταί πη πρὸς τὸ 


ἑτεροίως ἔχον τὰ διηγήματα, xai οὐχ ὅπερ ἄν τι; 
ὀρθῶς ἔχειν οἴοιτο τυχὸν περὶ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, 
τοῦτό τοι διανοεῖσθαι προσήχοι xal περὶ Υἱοῦ. Ἕν 
οὖν ἄρα πῶς ἂν εἴη τὸ ἀμφοῖν Εὐαγγέλιον, προήχοι 
δ᾽ ἂν ὅπως διὰ τῶν αὐτῶν ἡμῖν ἀπαραλλάκτως διη- 
γημάτων, εἰ μὴ Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, χαὶ 
οὐχὶ δὴ μᾶλλον καταπλανήσειεν ἂν τὸν μυσταγω- 
γούμενον, ἣ γοῦν σαλινεύσει [σ΄. σαλεύσξει] πρὸς 
ἀλτθείας ἐπίγνωσιν ; 

B. ᾿Αληθές. 

À. Ὁ δὲ τὸ τοῦ Θεοῦ μυστήριον, τουτέστι, τὴν ἐπὶ 


δ 1 Cor. ix, 12. 11 Bom. xv, 15, 16. 


819 


DE SS. TRINITATE BIALOGUS ΠΕ 


850 


αὐτῷ πίστιν, τοῖς οὕπω μαθοῦσιν ἱερουργῶν, πῶς K ipso, rudibus adhue οἱ nondum edoctis aperit, 


ἂν λέγοιτο Χριστοῦ λειτουργὸς, xa Χριστὸν διαχη- 
ρύξῃ, Θεῷ τὴν δόξαν πραγματευόμενος, xal Θεοῦ 
μὲν διάχονον ἑαυτὸν ἀποχαλῶν ; ε Ἐν παντὶ γὰρ, 
ἔφη, ασυνιστῶντες ἑαυτοὺς ὡς Θεοῦ διάχονοι. » Ἑτέ- 
ρωθι δέ που περί τινων" ε Διάχονοι Χριστοῦ εἶσι ; 
παραφρονῶν λέγω, ὑπὲρ ἐγώ.» "Ap οὖν ἐστί τις ὡς 
ἕν γε τουτοισὶ λόγος, πρὸς ἀνομοιότητα φυσιχὴν 
διιστὰς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς τὸν Υἱόν ;. 

B. Οὐχ ἔχω vociv. 

A. Ἔχτοπον δὲ xal ἑτέρως, τὸ μὴ Θεὸν οἴεσθαι 
χατὰ φύσιν εἶναι τὸν Υἱὸν, Θεοῦ μὲν εἶναι τὴν 
ἜἘχχλησίαν, Χριστοῦ δὲ αὖ πάλιν ἀναχεχραγότων 
αὐτὴν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων. Ἔφη γὰρ ὧδέ τισιν ὁ 
θεσπέσιος Παῦλος" « ᾿Απρόσχοποι xai Ἰουδαίοις 
γίνεσθε xal Ἕλλησι, xai τῇ Ἐχχλησίᾳ τοῦ Θεοῦ. » 
'Ἑαυτῷ δὲ πάλιν παραστῆσαι τὴν Ἐχχλησίαν ἄσπι- 
λόν τε xal ἀῤῥυτίδωτον διισχνυρίσατο. τὸν Υἱόν. Καὶ 
μὴν xai Θεοῦ λέγοντο; δι᾽ ἑνὸς τῶν προφητῶν, 
καποιχήσειν τε xal ἐμπεριπατήσειν ἐν ἡμῖν, Χριστὸς 
ἐνοιχεῖ, καἱ χατὰ τὸ πάλαι τεβεσπισμένον, ὡς Θεὸς 
ἐνεργεῖ. « Πιστὸς μὲν γὰρ ἣν ὁ Μωσῇς ἐν ὅλῳ τῷ οἴχῳ 
αὑτοῦ, ὡς θεράπων, κατὰ τὸ γεγραμμένον, εἰς μαρ- 
τύριον τῶν λαληθησομένων᾽ Χριστὸς δὲ ὡς νἱὸς, ἐπὶ 
τὸν οἶχον αὐτοῦ, οὗ οἶχός ἐσμεν ἡμεῖς. » 

B. Τὸ ἀπεῖργον οὖν ἄρα παντελῶς οὐδὲν, οἴεσθαί 
«ε χαὶ φρονεῖν ἀληθῶς, ὡς ἐπείπερ ἡμῖν ἐξ αὐτῆς ἂν 
ἕφυ τὴς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς, οὐχ 
ἕτερος ἂν νοοῖτο παρ᾽ αὑτὸν ὑπάρχειν, ὅσην εἰς 


ταυτότητα φυσιχῆν. i 


*v e : C 
Α. Εὖγε, ὦ φιλότης " ἐδόχει γὰρ ὀρθῶς ἔχειν τὸ 


«ἣδε δοξάξειν, xal τῷ μαχαρίῳ Παύλῳ « Εἰ γὰρ ὁ 
Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, φησὶ, τίς χαθ᾽ ἡμῶν; Ὅς γε τοῦ 
ἰδίου Υἱοῦ οὐχ ἐφείσατο, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων 
παρέδωχεν αὐτὸν, πῶς οὐχὶ χαὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα 
ἡμῖν χαρίσεται; » Εἴπερ οὖν ἴδιος ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ 
xai Πατρός ἕστιν ὁ Υἱὸς, ἄρα ἂν ἐξοίχοιτο πρὸς 
ἀλλοτριότητα φυσιχὴν, ἐπινοηθείη δ᾽ ἂν λόγος, τὸ 
χατανψέγεσθαι δεῖν οὐχ ἔχων, εἰς ὀθνειότητα διιατὰς, 
χαὶ ἀλλότριον ἀποφαίνων τό τινος ἴδιον, οὗπερ ἂν 
ἴδιον νοοῖτο xal λέγοιτο ; 

B. θὐκ οἶμαι. 

A. Τί δέ; Οὐχὶ μυρίους εἶναί φαμεν, τοὺς εἷς 
υἱότητα χεχλημένους τὴν ὑπὸ Θεῷ ; 


B. Καὶ μάλα. Γέγραπται yáp ε Ἐγὼ εἶπα " 8col Ὁ B. Prorsus quidem. Scriptum est. eniin 


ἔστε, ναὶ υἱοὶ “ὙΨίστον πάντες. » 

Α.. " Ap' οὖν ἕνα τυχὸν ἣ δύο, τῆς οὕτως ἀμέτρου 
πληθύος ἐξελὼν, χατατολμήσειεν ἄν τις ἰδίους υἱοὺς 
εἶναι λέγειν τοῦ. Θεοῦ xal Πατρὸς, καὶ οὐχ ἂν ὄφλοι 
δέμνην, ἥνπερ ἄν τις ἐπαρτῆσαι τυχὸν τοῖς παραση- 
μαίνειν ἐθέλουσι τῆς ἀληθείας τὸ χάλλος ; 

B. Φαίην ἂν ἔγωγε λέγεις γὰρ ὀρθῶς. 

A. Ki δὲ δὴ βουλοίμην ἀναμαθεῖν, ἀνθ᾽ ὅτου μυρίοι 
bv ὅσοι διαχέχληνται θεοὶ xat υἱοὶ, ἕρπει γε μὴν τὸ 
ἴδιον ἐφ᾽ ἑνὸς, χυρίως τε xal ἀληθῶς, τί ἂν. ἔφης 
αὐτός: : 


1. J| Cor. vi, 4... ? If Cor. χι, 25, 
vii 231, 323. 1 Psal. ixxxt, 6. 


'* [| Cor, τ, 21. 


quomodo- Christi minister dicetur , et: Cliristum 
praedicabit, Deo gloriam quaerens, et ministrum 
quidem se Dei appellans ? « In omnibus enim, ἴπ- 
quit, exhibeamus nosmetipsos sicut Dei mini- 
stros !*. » Alibi vero de quibusdam : « Ministri 


Christi sunt * (ut minus sopiens dico), plus ego '*. » 


An igitur hic 496.ullum verbum est; quod inzequa- 


AMitate naturali sejungat a Deo et Patre Pilium? 


B. Non video. 

A. Aliud quoque absurditatis genus est, non 
putare Deum secundum naturam esse Filium, cum 
sacre Littere clament, Dei quidem esse Ecclesiam, 
rursus autem ipsam esse Christi. Sic enim quibus- 
dam scribebat ille Paulus divinus : « Sine offen- 
sione estote Judzis, et gentibus, el Ecclesise Dei 155» 
Sibi autem rursus exhibuisse Ecclesiam immacu- 
latam et rugis carentem affrinavit Eilium. Cumqiie 


Deus. dieat per unum psophetam habitaturum se-et 


inambuleturum ip nobis **, Ghristus inhabitat, cb, 
ut olim proditum est,. ut Deus. operatur. Fidelis 
enim erat Moysesin tota domo ejus tanquam fama- 
lus, sicut scriptum est, in vestimoniem eorum quas 
dieenda erant ; Chrislus vero tanquam filius ia domo 
sua, qux: domus sumus nos '*. 

B. Nibil itaque prorsus vetat quominus putemus 
ac vere sentiamus, 8i ex ipsa Dei ac Patris sub- 
stantia Filius prodiit, non alium ab ipso esse iutel- 
ligendum, quod ad naturalem identitatem attinet. 


A. Euge, amice : ita quippe seutire visum est 
etiam beato Paulo: « Si enim Deus pro nobis, quis 
contra nos? Qui etiam proprio- Filio. nen. pepercit, 
sed pre: nobis omuibus tradidit illum, quomodo non 
eliam cum illo omnia nobis donabit **'? » Si ergo 
proprius revera Dei ac Patrig est Filius, num in 
diversitatem naturalem abibit, et excogitabitur vera 
et inculpata ratio, qua in diversitatem secet, alie- 
numque faciat id quod alicujus est proprium ab eo 
cujus proprium esse «ensetur ac dicitur ? 


D. Non puto. 

A. Quid vero ? Nonne dicimus. infinitos €sse ad 
filiationem Dei vocatos? 

; « Ego 
dixi: Dii estis, et filii Excelui omnes ''. » 

À. An igitur. uno forte aut altero demptis ex tam 
innumerabili multitudine dices eos esse Dei ac Fa- 
wis filios, nec μοι: sis obnoxius quz debetur iis 
qui adulterandum veritatis docus suscipiunt? 


B. Assenserim. quidem : recte enim dicis.. 

À. Quod si denuo interrogem, quamobrem in- 
numeri quidem vocali sunt dii ac filii, propriela: 
tamen in uno.est. vere ac proprie, quid respondel.is 
ipse? 


" Levit. xxvi, 14,12. '* Hebr. 1, 5,6. !*' Bom. 


δ5ι 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


B. Dicam, illos in filiationem ascitos, appella- A — B. Ἔφην ἂν, ὅτι, οἱ μὲν γὰρ εἰσκεποίηνται πρὸς 


Hienem istam supernz munificeutie inventam 499 
ac donum assecutos : hunc autem non ita 5e habere, 
sed revera proprium esse Dei ac Patris, utpote qui 
ctiam cum ipso supremam ommium naturam ob- 
tiuet. 

A. Proprium itaque Dei est naturaliter, id. on 
est Deus, sed res creata potius, aut qui demum? 

B. Certe nibil in eo dubium est. Divinitas enim 
utique Dei proprium est, quemadmodum nempe et 
creatura creatum. 

À. Si quis porro existimet creatum aut creaturau 
proprium esee Dei naturaliter, vice versa urgeri 
pesse reor. Dicere enim deitatem esse proprium 
creaturae, nihil mali erit: atita sentire, nefas. Cum 
ergo rationum abeurdítas ad rectam sententiam nos 
simul adigat, proprius tandem erit Dei ac Patris 
Filius, non inter adoptivos numeratus, eed ut Deus 
ex Deo. Et quoniam ea qua ia unum genus ac spe- 
eiem immalabiliter conjunguntur, rationem modi 
quo exsistunt differentem ac discrepantem naturali 
diversitate non habent ( una enim est de omni ho- 
mine rstie ac definitio significativa subetantis ), 
mon ergo Deus divers maluwra est »b eo ex quo 
nalus est Filius, sed Deus verus potius ; proprius 
enim Dei naturalis ac veri est appellatus, et ab 
adoptiva multitudine differens, et ed unius ac veri 
glerism tendit. 


B. Recte dicis. 

A. idcirco sacra mobis rorsas Scriptura eub- 
etantialem servandam esse Filio illam eum Patre 
unitatem ait. Sie eniin habet : « Omnis enim viri 
ceput Christus est : caput autem mulieris, vir : 
esput vero Christi, Deus 5: » his verbis signi&ücans, 
epiner, veritatem et ingenuitatem eubstentim, et 
Fitium ez ipsa revera prodiisse. 

B. Qvi ais? 

À. Putasne explicandam nobis esse ejusce rei ra- 
tionem ? Quid aródei sit, ae difflcultatem pariet, 
quaeso, edissere. 

B. Aiunt nempe istud Filium ab identitate cum 
Deo Patre utique dejecturum. 

À. Potesne dicere quonam istud pacto? 


υἱότητα φιλοτιμίας [al. φιλίας} τῆς ἄνωθεν εδρημά 
τε xai δῶρον τὴν ἐπὶ τόδε κλῆσιν ἀποχερδαίνοντες " 
ὁ δέ ἐστιν οὐχ ὧδε ἔχων, ἀλλ᾽ ἴδιος ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ 
xai Πατρὸς, ἅτε δὴ καὶ σὺν αὑτῷ τὴν ἐπέκεινα πάν- 
τῶν ἀποτεμόμενος quatv, 

Α. ᾿Ἰδιον δὲ Θεοῦ φνσιχῶς, τὸ μὴ Θεὸς ἄρα, xte 
στὸν δὲ μᾶλλον, ἣ πῶς; 

B. Καὶ μὴν τοῦτο ἀμφίλογον οὐδαμῶς. θεότης 
γὰρ πάντως ἴδιον Θεοῦ, καθάπερ ἀμέλει καὶ κτιστὸν 
κτίσεως. | 

A. El δὲ 84 τις οἴοιτο, κτιστὸν f| κτίσιν ἴδιον εἶναι 
Θεοῦ φυσικῶς, τὴν ἀντίστροφον ἱέναι τῷ λόγῳ «gl. 
δον ἀσφαλὲς οἶμαί πον. Κείσεως γὰρ ἴδιον θεότητα 
λέγειν, τὸ λυποῦν οὐδέν * ἀλλ᾽ ὧδε φρονεῖν, οὗ θέμες. 
Συνωθούσης οὖν ἄρα τῆς τῶν λογισμῶν ἀτοπίας, ἐπὶ 
τὸ χρῆναι νοεῖν ὀρθῶς, ἴδιος ἂν εἴη λοιπὸν τοῦ Gee; 
καὶ Πατρὸς, ὁ Υἱὸς, οὐ τοῖς εἰσποιῆτοις ἐπαριθμού- 
μενος, ἀλλ᾽ ὡς Θεὸς ἐχ Θεοῦ. Καὶ ἐπείπερ, οὗ διά- 
φορόν τε xai διεσχοινισμένον εἰς ὀδνειότητα φυσικὴν, 
τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον διεχληρώσατο, τὰ, ὅσαπερ 
ἂν εἰς iv vai ἀπαραλλάχτως ἀναδεσμοῖτο γένος «t 
xai εἶδος εἷς γὰρ ἂν γένοιτο χατὰ παντὸς ἀνθρώπον 
λόγος τε χαὶ ὄρος, τῆς οὐσίας σημαντικός " οὐκ ἂρε 
Θεὸς ἑτεροφυὴς παρὰ τὸν ἐξ οὗ πέψηνεν é Ylie, 
8:5; δὲ μᾶλλον ἀλτθινὸς, ἴδιος γὰρ ὠνόμασται Θεοῦ 
τοῦ φύσει καὶ ἀληθῶς, καὶ πληθύος phe εἰσποιῆτου 
διενεγχὼν, εἰς δὲ τὴν τοῦ ἑνός τε xal dte ἀνα- 
ὑρώσχων δόξαν. 


C B. Εὖ λέγεις. 


A. Τοιγάρτο: καὶ Γράμμα πάλιν ἡμῖν ἱερὸν οὖ» 
σιώδη τὴν ἕνωσιν ἀποσώζεσθαι δεῖν τῷ Υἱῷ τὴν φὰς 
τὸν Πατέρα φησῖν. Ἔχει γὰρ ὧδε « Παντὸς yip 
ἀνδρὸς, φησὶν, ἡ χεφαλῇ, ὁ Χριστός ἔστι, κεφαλὴ & 
γυναιχὸς, ὁ ἀνὴρ, χεφαλὴ δὲ Χριστοῦ, ὁ Θεός" » «4, 
olpat, γνήσιον τῆς οὐσίας, xal τὸ αὐτῆς ἐκπεφάνθαι 
κατ᾿ ἀλήθειαν τὸν YUv, διὰ τοῦτον δὴ μαῖνον. 

B. Πῶς λέγεις ; 

A. Βασανίξεσθαι γὰρ δλως οἴει χρῆναι πρὸς ἡμῶν, 
τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον ; Τί τὸ ἄναντες καὶ κατασοθοῦν 
εὶς δυσχέρειαν, ἐρομένῳ φράσον. 

B. Φασὶ γὰρ μάλιστα τοῦτο ἑξοιχιεῖν τῆς πρὸς 
Θεὸν Πατέρα ταυτότητος τὸν Υἱόν. 

A. Τίνα δὴ τρόπον, ἄρα ἂν ἔχοις εἰπεῖν ; 


B. Omníne. Si enim vir caput est mulieris, in- D p, Καὶ μάλα. Εἰ γὰρ δὴ γυναιχὸς μὲν, φησὶν, ὁ 


quiunt,.preplerea quod ejasdem est cum ípsa na- 
tur» ec sebstahtip, quamvis prastantieris forie 
eondilionis esse putetur (caput enim in corpore, 
pars est omaiam prestantissima ); viri autem capet 
nuncepates est Christus, cum naturalis seilicet re- 
latio ad affinitatem cum creaturis eum vocet, sicut 
jB viro nunirnm ac muliere : quomodo $00 dicetur 
demum Deus ac verus, aui quomodo naturalem 
eum Deo Patre identitatem habere poterit, inter 
creaturas memeretus, et loco capitis babitus? Sa- 
perabit enim, inquiunt, creature conditionem emi- 
nentia gloria Filius. 


" 1 Cor. xi, 15. 


ἀνὴρ χεφαλὴ, διάτοι τὸ πρὸς αὐτὴν ὀμοφυές τε nfi 
ἐν οὐσίᾳ ταυτὸν, εἰ καὶ ἐν μοίρᾳ τυχὸν voolce τῇ 
κρείττονι * χρῆμα γὰρ τίρων καὶ ἐν δόξῃ κλεονεχτοὺν 
iv σώματι, χεφαλή" ἀνδρὸς δὲ ὠνόμασται Χρισνὸς 
χεφαλὴ, σχέσεως δηλονότι φυσικῆς καλούσης αὐτὸν 
εἰς ἀγχιστείαν τοῖς κτίσμασι, καθάπερ ἀμέλει καὶ 
ἐπ᾽ ἀνδρός τε xai γυναικὸς, τας ἂν λέγοιτο θεὸς 
ἔτι καὶ ἀληϑινὸς, ἢ πῶς ἂν ἔχειν δύναιτο τὴν πρὸς 
Θεὸν Πατέρα ταντότητα φυειχὴν, «οἷς ἐν γενέσει 
κατειλεγμένος, εἰ καὶ ἐν τάξει νοοῖτυ τῆς χεφαλῆς; 
Ὑπερχείσεται γὰρ, φασὶ, τὸ τῆς χτίσεως witper, 
ὡς ἐν ὑπεροχῇ δόξης, ὁ Υἱός. 


δὺδ 


DE SS. TRINITATE DIALOGDS 1i. 


δὲ. 


A. Βαδαὶ τῆς εὐροίας τῆς εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν Ex- Α A. O magnam in absurdissima quaeque propen- 


τοπωτάτων} ὡς δεινὸς ἡμῖν, καὶ οἷον κατὰ πρανοῦς 
ὁ παράσημος οὑτωσὶ τῶν διεναντίας διάττει λόγος ! 
Ποίημα γὰρ ἐναργῶς τὸν ἐχ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότα 
δεδυσφήμγηκεν Υἱόν. ᾿Αλλὰ τοῦδε μὲν πέρι διαληψό- 
μεθα, καιρὸν ἀπονέμοντες ταῖς θεωρίαις τὸν πρέ- 
ποντα, χαὶ σχολαῖοι πάλιν εἰς τοῦτο χαθέντες χαὶ 
νοῦν τε xai γλῶτταν. Ὃ δὲ δὴ μάλιστα θαυμάζειν 
ἔπεισιν, ἐχεῖνό φημι΄ διημαρτήκααι γὰρ τῶν εἰς 
ὀρθότητα λογισμῶν, οὐδὲν ἧττον ἣ πάλαι, χαὶ νῦν, 
ὡς ἔοιχεν, οἱ πρὸς πᾶσαν ἀμαθίαν εὔχαλοι. ᾿Ανδρὸς 
μὲν γὰρ εἴρηται χεφαλὴ Χριστὸς, διὰ τὸ ἐν σχέσει 
φυσικῇ συναφές᾽ ἐξαρνήσομαι γὰρ οὔ τί κου τό γε 
ὡς ἄριστά τε χαὶ ὀρθῶς εἰρημένον. Ἐπειδὴ δὲ Χρι- 
στοῦ κεφαλὴ τέθειται Θεὸς, τί τὸ ἀντιστατοῦν, ὦ γεν- 
ναῖοι, φαίη τις ἂν αὐτοῖς, f| («b ἀπεῖργον ἐνγοεῖν ὡς, 
εἴτερ ἐστὶν ὁ μονογενὴς [rp. ὁμογενή ς] τοῖς χτίσμασιν 
ὁ Υἱὸς, ἐπείπερ ἀνδρὸς εἴρηται χεφαλὴ, καὶ αὐτὸν ἤδη 
κατακομίζειν ἀποτολμᾷν ἐν γενητοῖς τὸν Πατέρα; 
Κεφαλὴ τὰρ τέθειται τῷ Υἱῷ, καίτοι χτιστῷ, xal πε- 
ποιημένῳ χαθ᾽ ὑμᾶς ὑπάρχοντι. Δοχεῖ γὰρ οἴεσθαι 
«αὐτὶ χαλῶς τε xol ἀμωμήτως ἔχειν παραληρεῖϊν 
ἡρημένοις, ἀλλ᾽, οἶμαι, τῆς δυσφημίας τὸν ὄγχον 
χαταναρχήδειεν [ἴο΄. χαταναρχῆσειν) αὐτοὺς, καίτοι 
λίαν ἀπεσχλτχότας, xai τοῖς οὕτως ἀναγκαίοις μει- 
ραχιωδῶς ἐναθύροντας. Φέρε δὴ οὖν, ταυτὶ διωθού- 
μενοι χαὶ μεθέντες εἰς ὄρος, ἧ διαῤῥιπτοῦντες εἰς 
xüpa, χαταλογιζώμεθά τι τῶν ἐπιειχεστέρων. Κε- 
φαλὴν μὲν γὰρ γυναιχὸς τὸν ἄνδρα φαμὲν, ἐπείπερ 
ἐξ αὐτοῦ πέφηνεν ἐν ἀρχαῖς, χαὶ διεμορφώθη πρὸς 
«ἣν ἀνδρὸς εἰκόνα, Θεὸν τὸ ἀρχέτυπον ἔχοντος" πε- 
«οἴηται γὰρ οὕτω, χατὰ τὰς Γραφάς" ὁριζόμεθα δὲ 
πεφαλὴν ἀνδρὸς εἶνα; Χριστὸν, ὡς ῥίζαν τοῦ γένους 
δευτέραν, καὶ ἀπαρχὴν ἀνθρωπότητος ἀναθρωσχού- 
σης εἰς ἀφθαρσίαν δι᾽ ἀγιασμοὺ ἐν Πνεύματι. "Ovoua 
δὲ Χριστῷ, δεύτερος ᾿Αδὰμ, καὶ οὐχ ἑτέρου του χά- 
οιν, ἀλλ᾽ ἢ τοῦδέ τε καὶ μόνου. Χριστοῦ γε μὴν εἶναι 
κεφαλὴν τὸν Πατέρα διακεισόμεθα χαὶ πιστεύσομεν 
ὡς ὁμοούσιον αὐτῷ xal συναφῇ φυσιχῶς, καθὸ νοεῖται 
καὶ ἔστι θεὸς, εἰ χαὶ πέφηνεν ἐν σαρχὶ χαὶ γέγονε 
καθ᾽ ἡμᾶς. Μεθόριον δὲ ὥσπερ τι θεότητό; τε xoi 
ἀνθρωπότητος, ὁ Χριστὸς, τὴν ἀμφοῖν ἔχων ὡς ἐν ἑνὶ 
σύνοδον, xaY τῶν τῇ φύσει διεσττχότοιν, εἰς ταντότητα 
συνδρομὴν, καθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομιχῆν, ἀστιδῆ μὲν νῷ 
xal ἀνέμδατον, γλώττῃ δὲ χαὶ λόγοις οὐχ ἐγνωσμέ- 
γην. Θεὸς γὰρ ἅμα καὶ ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, πηγὴν 
μὲν ὥσπερ καὶ ῥίζαν τῆς ἰδίας ὑποστάσεως Πατέρα 
ἔχων, τὸν ἐν οὐρανοῖς, συνάναρχόν τε χαὶ συναΐδιον, 
xaX οὗ προτερεύοντα χατὰ χρόνον, εἴπερ ἀνάγχη συν- 
υφεστάναι τῇ χεφαλῇ, τὸν οὗπερ ἄν λέγοιτο χεφαλὴ, 
ἐξημμένος δὲ xaX τῆς πρὸς ἡμᾶς χατὰ σάρχα σχέσεως 
φυσικῆς. Ὅτε τοίνυν Χριστοῦ Θεὸς χεφαλὴ νοεῖταί 
τε xat ἔστιν οὐ διεψευσμένως, πῶς οὐχ ἂν εἴν, Θεὸς, 
ὁ ῥίζαν ἕχων θεότητα τὴν ἀληθινὴν, xal οὐσ:ὡδῶς 
ξξημμένος τοῦ γεγεννηχότος ; ᾿Ομοφυᾶ γάρ πως τῷ 
λοιπῷ νοεῖσθαι σώματι τὴν χεφαλὴν, ἀναγχαῖον. E! 


δὲ δὴ χρῆναι νομίζουσι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντα. 


A6xvov, τῶν τῆς θεότητος ὅρων ἀπολισθεῖν, χαὶ εἰς τὸ 
“ὧν etm μάτων χαθιχνεῖσθαι μέτρον, ἀχουόντων ἐναρ- 


B 


D 


sionem ! Ut in praceps fertur callida et falsa ad- 
versariorum oratio! Facturam enim impie οἱ irre- 
ligiose preedicat Filium, qui ex Deo Patre prodiit. 
Bed de hoe disseremus, ei disputationi servato op- 
portuno tempore, et auimo et lingua per otium ia id- 
intenta. Illud autem maxime mirari subit, quod e. 
recta ratione non minus quam olim etiam nune, ut: 
videlur, aberraut, qui ad omnem proclives suu&. 
ignorantiam. Viri euim caput dictus est Christus, 
propter relationis naturalis conjunctionem :- quod 
enim recie dictum est, non inflciabor. Cum antem. 
Christi eaput positus sit Deus, quid repugnat, in- 
quiet aliquis, aut quid vetat intelligere, e boni,. 
quominus, si est ejusdem generis Filius cum creatu- 
ris, quandoquidem viri dictus est capul, ipsum 
etiam Patrem in creaturarum ordineia detrudatis ? 
Caput enim constitutus est Filio licet creato, ex 
vestra sententia, οἱ producto. Hac enim recta et 
inculpata videntur nostris deliris : sed molem im- 
pietatis torporem eis illaturam existimo, tametsi 
obdurueruut, et in tam necessariis rebus delicias 
agunt. Agedum ergo, liis repudiatis et in montem 
ablegatis, aut in undas projectis, aliquid benignius 
excogitemus. Nam caput quidem mulieris virum di- 
cius, quandoquidem ex ipso prodiit jojtio, et ad 
imaginem hominis efformata est, Deum archetypum 
habentis. Sic enim factum est, ut Scriptura voluut , 
statuimus aujem caput viri esse Christum, tanquam 
radieem generis alleram, ac humanitatis primitias, 
qua per sanciificalionem in Spiritu ad immortalits- 
lem recurrit. Nomen autem Christo, secundus Adam, 
nec alterius cujusvis quam bujus ac solius rei gratia. 
Christi porro capnt esse Patrem siauemus el cre- 
demus, tanquam consubstantialem ipsi, et con- 
junctum naturaliter, in quantum intelligitur et est 
Deus, licet apparwerk in earne et similis nobis fa- 
clus sit. Est outem interliminium $0] veluti quod- 
dam divinitatis et humanitatis Christus, utriusque 
habens tanquam iu uno coojunctionem, et rerum 
nstura dissidentium coneursum in identitatem &e- 
cundum unitatem per incarnationem factam, qux 
mente capi nequit, nec lingua aut oratione exprimi. 
Deus enim simul et homo Christus est, fontem ct 
radicem sus subsistentig Patrem. habens, qui in 
ccelis est, principio simul carentem et costernum, 
nec tempore priorem, quandequidem una cum ca- 
pite subsistere necesse est eum, cujus dieitur capui? 
sed οἱ naturali nobiscum relatione seeuadnm car- 
nem est praeditus. Cum ergo Christi Deus caput in- 
lelligator, et sit citra mendaeinm : qui non erit 
Deus verus is, qui radicem babet divinitatem veran, 
ei substantialiter Patrem in se capit? Caput enim 
ejusdem natura cum reliquo corpore censeri neeesse 
est. Quod si Verbum ex Deo Patre prognatwum di- 
vinitatis finibus dejiciendum putant, οἱ ad. creatu- 
rarum conditionem detrudendum, manifeste audiant : 
«Αἰ facite arborem. bonau, €& Cue Cs Vo 


! 


855 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


num : aut facite arborem putrem, et fructum ejus A yo: e Ἢ ποιήσατε τὸ δένδρον xaAbv, xal τὸν χαρ- 


putrem '*, » 


B. Optime dixisti. 

A. Sumnii Quippe stuporis et extremze dementize 
signum est. manifestum, mirari quidem arborem, 
tanquam przsiantissima sit ac generosa, fructum 
autem ei. quodammodo nature diverse tribuere. 
Deus enim utique Deum gignet, annon ita esse 
dixeris ? 

B. |ta prorsus. 

À. Qui enim non erit Deus, idque verus, is, in 
quo et 80lo agnoveris Deum esp secundum naturam, 
uc vere Patrem ? Sic enim Paulus fidelibus scribit : 
« Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in 
Christo Jesu, et odorem notiti: suze manifestat per 
nos in. omni loco, quia Christi bonus odor sumus 
Deo ?*. » Cum igitur in Christo sit odor Dei ac Pa- 
tris, et iu eo cognoscatur, quo pacto demum etiam 
istud perfici putandum est? Nàscuntur enim in 
pratis et hortis certis anni tempestatibus, poma et 
lilia. Àn igitur, amice, pomo naturaliter insitus erit 
lilii forsau odor, lilio autem pomum vice versa 
suum eommodabit, eritque in utroque plane scor- 
sim iJ quod inest alteri? 


B. Nequaquam ; utrumque enim prorsus quod suum 
est exseret. 
A. Quo pacto igitur Christus erit bonus odor 


vere cognitionis Dei ac Patris, nisi ex vera 509 C 


deitate prodire credatur? Ostensum enim est unuimn- 
quodque suam quodammodo redolere naturam : di- 
vinitatis autem naturalis odor, quomodo fuerit per 
creaturain et naturam alterius a Deo generis? Sicut 
enim nemo sanc meritis putaverit divinitatis fragran- 
tium rerum genitarum inesse nature (id enim cum- 
primis stultum est ), ita divinitati increatze et omnia su- 
pereminenti nemo ex ipsa fundi instar odoris-Filium 
effiuxerit alterius generis ac naturas. Ex Dei enim 
ac Patris substantia ineffabili modo natus est Uui- 
genitus, totam nobis Genitoris nature fragrantiam 
exsereus in seipso. Quapropter ipsunr, quasi in per- 
sona sponsz, Ecclesia ex gentibus conflata his verbis 
alluquitur : « Ungueutum effusum nomen tuum : 
ideo adolescentulae dilezerunt te, traxerunt te 3". » 
Per ipsum enim et in ipso (ragrantian aguitionis 
Patris accepimus, et ea ditati sumus. 


B. Assentior. Videris enim ista recte simul dixisse 
ac discussisse. 

A. Est et alia ratione non obscurum, quod Deus 
vere el ex Deo prodiit Filius, si hoc modo rationem 
cjusce rei consideremus. 

B. Quonanimodo, obsecro? 

À. Num alicui rei, quaso, convenit ea dare posse, 
qua: divina et sola natura largiatur? 


Δ Maub. xi, 35. ** ll Cor. ni, 14, 15. 


πὸν αὐτοῦ xaAóv* ἣ ποιήσατε τὸ δένδρον σαπρὸν, xai 
τὸν χαρπὸν αὐτοῦ σαπρόν. ν 

B. Γ!Αριστα Econ. 

A. Ἑμόδροντησίας γὰρ ἁληθῶς τῆς ἐσχάτης, xal 
τῆς ἄγαν ἡλιθ'ότητος ἀπόδειξις ἐναργὴς, χατατεθη xi 
ναι μὲν τὸ φυτὸν, ὡς ἄριστόν τε εἴη καὶ εὐγενὲς, Exe- 
ροφυᾶ δὲ ὥσπερ ἀπονέμειν αὑτῷ τὸν xapnóv. Θεὸς γάρ 
που πάντως τέξεται Θεὸν, ἣ οὐχ ὧδε ἔχειν ἐρεῖς ; 


B. “Εγωγέ φημι. 

A. Πῶς γὰρ οὐ Θεὸς, xai τοῦτο ἀληθινὰς, ὃ ἕν ᾧ 
xai μόνῳ γνοίη τις àv Θεὸν ὄντα χατὰ φύσιν, xal 
ἀληθῶς τὸν Πατέρα ; Γράφει γὰρ ὡδὶ τοῖς πεπιστευ- 
χόσιν ὁ Παῦλος" « Τῷ ók Θεῷ χάρις, τῷ πάντοτε 


B θριαμδεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ, xal τὴν ὀσμὴν 


τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾽ ἡμῶν ἐν παντὶ 
τόπῳ, ὅτι Χριστοῦ εὐωδία ἐσμὲν τῷ Θεῷ. » Ὅτε τοί: 
vuy ἐν Χριστῷ πέφηνεν ἡ ὁσμὴ τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, 
χαὶ ἐν αὐτῷ γινώσχεται, πῶς δὴ ἄρα xal τοῦτο δια- 
περαίνεσθαι δεῖν ὑποτοπητέον ; Φύεται μὲν γὰρ ἕν 
τε λειμῶσι χαὶ χήποις, τὰ ἐξ ὡρῶν, μῆλον δὲ ἔστω 
ταυτὶ xal χρῖνον. "Ap' οὖν, ὦ ἑταῖρε, μήλῳ μὲν ἐφι- 
ζήσειεν ἂν φυσιχώῶς d) χρίνου τυχὸν ὀσμὴ, χρίνῳ ü 
αὖ τὸ μῆλον ἐχδανείσειε τὴν οἰχείαν, ἔσται δὲ ἐν 
ἀμφοῖν εἰσάπαν ἐχχεχριμένως τὸ Exatipu προσόν: 

B. Οὐδαμῶς, ἐχδώσει γὰρ πάντως τὸ οἰκεῖον ἐχά- 
τερον» 

A. Πῶς οὖν ἂν εἴη τῆς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς γνώ- 
σεως ἀληθοῦς εὐωδία Χριστὸς, εἰ μὴ τῇς ἀληθοὺς 
θεότητο; ἐχφύναι πιστεύοιτο; Δέδειχται γὰρ, ὅπ 
τὴν οἰχείαν ἕχαστον οἷονεί πως ἀπόζει φύσιν" θού- 
τῆτος δὲ τῆς xatk φύσιν ὀσμὴ, πῶς ἂν γένοιτο διὲ 
χτίσματος χαὶ φύσεως ἑτεροειδοῦς, ἢ ὥσπερ ἂν ἔχει 
Θεός ; “Ὥσπερ γὰρ οὐχ ἂν οἵοιτό τις, εἴ γε νοῦν Eye, 
τὴν τῆς θεότητος εὐωδία, τῇ τῶν γενντ, τῶν ἑνεῖνσι 
φύσει, χομιδῇ γὰρ εὔηθες τὸ χρῆμά ἔστιν, οὕτως 
οὐχ ἂν τῇ ἀγενήτῳ xal ὑπὲρ πάντα θεότητι, δυσ- 
γενῆ τΞ xal ἑτεροφνᾶ τὴν ἀπ᾽ αὐτῆς ἀπόδοσιν ὡς ἐν 
ὁσμῆς τάξει, προσάψεις τὸν Υἱόν. Ἐχπέφυχε γὰρ 
ἀποῤῥήτως τῆς τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς οὐσίας ὁ Mow- 
γενὴς, ὅλην ἡμῖν εὐωδιάζων ἐν ἑαυτῷ τοῦ τεχόντο; 
τὴν φύσιν. Τοιγάρτοι xal πρὸς αὐτὸν ὡς ἐν προῦσ- 
en τῆς νύμφης ἡ ἐξ ἐθνῶν Ἐχχλησία emi 


D « Μῦρον ἐχχενωθὲν ὄνομά σου, διὰ τοῦτο νεάνιδες 


᾿γάπησάν σε, εἴλχυσάν σε. » Δι᾽ αὐτοῦ γὰρ xal iv 
αὐτῷ τὸ εὐῶδες τῆς γνώσεως τοῦ Πατρὸς, εἰσδεδέ- 
Ὑμεθά τε χαὶ πεπλουτήχαμεν. 

B. Σύμφημι. Δοχεῖς γὰρ ὀρθῶς φράσαι τε ἅμα 
χαὶ χατεσχέφθαι ταυτί. 

A. Εἴη δ᾽ ἂν xai ἑτέρως οὐχ ἀσυμφανὲς, ὅτι xsi 
Θεὸς ἀληθῶς, καὶ ἐχ Θεοῦ πέφηνεν ὁ Υἱὸς, cl χαὶ 
τῆδέ πὴ τὸν ἐπ᾽ αὐτῷ χαταθρήσαιμεν λόγον. 

B. Τίνα φὴς τρόπον ; 

Α. Πρέποι dv, εἰπέ μοι, τῶν ὄντων τινὶ διανέμειν 
δύνασθα:, τὰ, ὅσαπερ ἂν ἡ θεία τε xai μόνη χαρί- 
gatto φύσις; 


!*! Caut. 1, 2. 


857 


B. Παντάπασι μὴν οὔ. 

A. Οὐχοῦν ἐν ὑψώμασι τοῖς ἀνωτάτω, xal ἐν τοῖς 
εἰς λῆξιν ἤχουόι δόξης τῆς θεοπρεποῦς εἴη ἂν xal 
οφόδρα εἰχότως, ὁ ᾧπερ ἂν ὁρῷτο προσὸν, τὸ δια- 
περαίνειν δύνασθαι ταυτί ; 

B. Πῶς γὰρ οὗ; 

Α. Εἰρήνη τοίνυν θεόσδοτον ἀγαθὸν, καὶ ξένιον οὐρα- 
νοῦ, χαὶ ἐχ μόνων ἦχον ἡμῖν τῶν θείων διανευμάτων. 
Ποιήσομεν δὲ τοῦ λόγου συλλήπτορα «bv προφήτην 
Ἡσαῖαν διαχεχραγότα xal λέγοντα " εΚύριε, ὁ θεὸς 
ἡμῶν, εἰρήνην δὸς ἡμῖν * πάντα γὰρ ἀπέδωχας ἡμῖν. 
Κύρις, ἐχτός σου ἄλλον οὐχ οἴδαμεν, τὸ ὄνομά σου 
ὀνομάζομεν" » ὡς ἕν γε τῷ τὴν εἰρήνην δλεῖν, μετὸν, 
οἷμαί πον, παντὸς ἀπόνασθαι χαλοῦ τοῖς γε ὅλως 
εἰρηχόσι [γρ. ἡρηχόσι]. 

Β, Μέτεστι γὰρ οὖν. 

A. ἘΝνεργείας οὖν ἄρα τῆς ἄνωθεν ἡ εἰρήνη χαρ- 
Tbe, xai ξένιον ἀληθῶς, χαθάπερ ἔφην ἀρτίως, οὐ- 
δενὸς μὲν τῶν πεποιημένων, Θεοῦ δὲ μόνου τοῦ 
κατὰ φύσιν. Τοιγάρτοι διδόντα μόνον ἔφη Θεὸν εἰδέ- 
ναι, χαὶ ἐπ᾿ αὐτῷ μηδένα. 

B. ᾿Αληθές. 

Α. ΚΑθρει δὴ οὖν χορηγόν τε ἅμα χαὶ πρύτανιν, 

ὥνπερ ἂν ἡμῖν ἐπιδοίη Θεὸς ὁ Πατὴρ, τὸν ἐξ αὐτοῦ 
πεφηνότα Λόγον. "Ἔφη γάρ που τοῖς ἁγίοις μαθη- 
«αἷς « Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν 
ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν. » Ἴδιον δὲ τὴν εἰρήνην ἀγαθὸν 
εἶναί φησι, θεόσδοτον γὰρ τὸ χρῆμα, καὶ οὐχ ἑτέρως. 
Kat πρός γε τούτῳ φησὶν ὁ θεσπέσιος Παῦλος * « Χά- 
ρις ὑμῖν χαὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν, xoi 
Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. » 'O ὃὲ τῷ θεῷ καὶ Πατρὶ 
συγχορηγός τε xa δοτὴρ, καὶ διὰ τῆς ἴσης ἀπαραλ- 
λάχτως φιλοτιμίας τε ἅμα xal μεγαλοπρεπείας ἰὼν, 
πῶς ἂν, εἰπέ μοι, τῆς θεοπρεποῦς μειονεχτοῖτο δό- 
Ene, χαὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἐν ἴσῳ τε xal ἐν ὁμοίῳ 
κείσεται χατὰ πᾶν ὁτιοῦν τῷ γεγεννηχότι; 

B. Ὀρθῶς ἔχει. 

A. Ἴθι δὲ δὴ xal ἐπ᾽ ἐχεῖνο αὖ. 

B. Τὸ ποῖον τί φῆς; 

A. Ἢ οὐχ ἁληθὲς εἶναι φὴς ὡς τό γε ταῖς τῶν 
ἁγίων συμφέρεσθαι δόξαις, εὐστιδῇ μὲν ἡμῖν ἀπερ- 
γάσεται τὴν ἀλήθειαν, ἐπ᾽ αὐτὸ δὲ ἀνοίσει τὸ Θεῷ 
δοχοῦν, καὶ τὸ διὰ τοῦ &ylou Πνεύματος ἕ:»᾽ Υἱῷ 
χρησμῳδούμενον ; 

B. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν ; 

Α. Ὅτι θεὸς χατὰ φύσιν xal ἀληθῶς ὁ Υἱός. Ὁ 
γάρτοι σοφὸς ἔφη Παῦλος, περὶ μὲν τοῦ Θεοῦ xal 
Πατρός" « Ὁ Θεὸς xai Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, οἷδεν, ὁ ὧν εὐλογητὸς; εἰς τοὺς 
αἰῶνας, ὅτι οὐ ψεύδομαι. ν Εἶτα τῆς τοιᾶσδε τιμῇ: 
xai δόξης, τὸν ἴσον εὐθὺς ἀναπλέχει στέφανον τῷ 
Υἱῷ, χαταδείσας οὐδὲν, ἐπείπερ ἔγνω Θεὸν ὄντα φύσει 
τε xal ἀληθῶς" ἐπιστέλλει περὶ αὑτοῦ, τὸν περὶ τῆς 
Ἰουδαίων ἀποπομπῆς ἐξυφαίνων λόγον " « Εὐχόμτην 
γὰρ αὑτὸς ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τῶν 
ἀδελφῶν μου, τῶν συγγενῶν μου χατὰ σάρχα, oi- 
τινές εἶσιν Ἰσραηλῖται ὧν οἱ πατέρες, xal ἐξ ὧν ὁ 


*5 (τ, xxvi, 12, 420. 33 Joan. xiv, 27. 3") Rom. 5, 7. 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1l. 
A B. Nullo plane modo. 


858 


A. Suprema igitur majestate οἱ divina gloria pvz- 
ditus erit is, cui inesse videbitur ejus perficiendi 
potestas ? 


B. Quidni vero ? 

A. Pax ergo bonum est divinitus datum, ac cueli 
munus, et quod solo Dei nutu nobis advenit. In que 
suffragatorem habituri sumus prophetam lsaiam, 
clamantem ac dicentem : « Domine Deus noster, 
pacem da nobis : omnia enim reddidisti nobis. Do- 
mine, extra te alium nescimus ; nomen tuum tomi- 
namus 5 : » quasi accepta pace quovis bouo frui 
liceat, iis qui in universum eam acceperint. 


4 D. Licet utique. 


A. Pax ergo superne virtutis fructus est, ac vere 
munus, ut mox dixi, non creaturze ullius, sed solius 
naturalis Dei, Solum ergo se nosse dixit Deum illius 
datorem, et prater ipsum neminem. 


3 

B. Verum est. 

A. Considera itaque largitorem simul ac. dispen- 
satorem eorum qui nobis Deus l'ater dederit, 
Verbum esse, quod ex ipso processit. Dixit enim 
alicubi 599. sauctis apostolis : « Pacem meam do 
volis, pacem meam relinquo vobis *?, » Suum autem 
bonum esse dicit, pacem : non aliter enim quam 
divipitus data res est. Ad hzc divinus Paulus. ait: 
« Gratia vobis, et pax, a Deo Paue nostro, et Do- 
inino Jesu Christo **. » Qui autem una cum Deo ci 
Patre collargitor et dator est, et equali. munuili- 
centia ac liberalitate praeditus, quomodo, quaeso te, 
gloria divina erit inferior, ac non potius zqualis ac 
similis per omnia Genitori ? 


B. Bene habet. 

A. Perge autem ad illud rursus. 

D. Quodnam istud ais ? 

A. Aunon fateris, 51 sententie sanctorum astipu- 
lemur, perviam nobis redditum iri veritatem, nos- 
que cum ad Dei placitum revocatum iri, tum ad id 
quod per sanctum Spiritum prodituu est de Filio? 


p B. Quodnam illud est vero? 


A. Deum nempe secundum naturam ac vere esse 
Filium. Sapiens enim Paulus dixit de Deo quidem 
ac Patre : « Deus et Pater Domini nostri Jesu Chri- 
$t, qui est benedictus in ssecula, scit quod non 
inentior *, » Tum illius honoris et glori: zqualem 
statim Filio coronam contexere, nihil veretur, cuin 
sciret esse nalura ac vere Deum, scribitque de ipso, 
repulsiouis Judaica verha faciens : « Optabam euim 
ego ipse anatliema esse a Christo pro fratribus 
micis, qui sunt cognati mei secundum carneu, 
qui sunt lsraelite, quorum patres, et ex. qui- 
bus est Cbristus, secunduin carnem, qui est super 


** || Cor. xi, $1. 


859 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


860 


omnia Deus benedictus in secula. Amen **. » Deum Χριστὸς τὸ χατὰ σάρχα, ὁ ὧν &vY πάντας Θεὸς εὖλο- 


igitur qui est supra omnes creaturas subjiciemus 
Deo esm omuibus creaturis, siquidem non vere 
Deus est, et inter adoptivos per gratiam collocatur, 
quamvis supra oinnes esse sortitus, admirabilem 
illam ac Deo convenientem dignitatem, qua nimirum 
benedicitur, idque perpeino et indesinenter, obsi- 
gnente vocabulo Amen. Án putas adversarios iste 
$an2 mente intellexisse ? 

B. Minime.: sed ei potius eaa mens est, qui Deum 
verum et ex Deo vero processisse fatetur Filium, 
per quem et cum quo Deo ac Patri gloria, eum san- 
eto Spiritu in ssecula seculorum. Amen. 





γητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμῆν. » Τὸν τοίνυν ἐπὶ πάν. 

“τὰς Θεὸν, ὑπὸ Θεῷ μετὰ πάντων θήσομεν, εἴπερ οὐχ 
ἀληθῶς ἐστὶ Θεὸς, χαὶ sol; κατὰ χάριν συντετάξε- 
ται, χαίτοι τὸ ἐπὶ πάντας εἶναι λαχὼν, τὸ μέγα τοῦτο 
χαὶ θεοπρεπὲς ἀξίωμα, τὸ εὐλογεῖσθαί φημι, xai 
«οὔτο διηνεχῶς χαὶ ἀχαταλήχτως χατασφραγίζοντος 
τοῦ ᾿Αμήν. "Ap! ἐξ ὑγιοῦς οἴει φρενὸς ἐννενοῆσθαι 
«αὐτὶ τοὺς διεναντίας ; 

B. Οὐδαμῶς " ἔχοι δ' ἂν μᾶλλον ὑγιᾶ τὸν νοῦν, ὁ 
Θεὸν ἀληθινὸν καὶ Ex θεοῦ πεφηνέναι τοῦ κατὰ ἀλή- 
θειαν ὁμολογῶν τὸν Υἱὸν, δι᾽ οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ 
καὶ Πατρὶ ἢ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶ- 
vac τῶν αἰώνων. 'Apfv. 





ΛΟΓῸΣ Δ΄. 


"Oti οὗ χτίσμα ὁ Ylóc, οὐδὲ ποίημα. 


-ππ 


DIALOGUS IV. 


505 Quod Filius non sit creatura, neque factura. 


ϑῶχσαωθῃ, 


.« À. Quisquis ergo Denm de Deo ineffabili genera- Β A. Τὸν δὴ Θεὸν ἐχ Θεοῦ κατὰ τὴν ἄῤῥητον πεφηνότα 


tione genitum gloria Filii nataralis spoliat, eumque 
creatum et. faetum. coutendit, nonne prem» reus 
cst quam divin glorie cavillatoribus intentetam 
esse dicimus, ita nobis Scriptera diving suffragante : 
« Homo, quicunque maledixerit Deum , peceatum 
accipiel : nominans autem nomen Donini, morte 
moriatur : lapidibus lapidet eum omnis £ynagoga 
larael, sive proselytus, sive indigena, cum ipse 
nomiuat nomen Domini, moriatur *' ? 


B. Effugere non posse reor, quin debiti poene 
omnino judicetur obnoxius, 

À. Optimum itaque est, Hermiía, alioram petulan- 
tiam uon amplecti, eum nos 4n reprobum sensum 
adigat, sed regulam fidei rectam minimeque per- 
versam theologorum dicta putare. Nonà enim aliis 
applaudendum magis est ac dicendum quam ipsis : 
« Non vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris 
vestri qui loquitur iu vobis ?*. 


B. Reetissime dixisti. 

A. lli ergo neutiquam stataunt adorandom esse 
unigenitum Dei Verbum factuni, aut creatum, sed 
fractum seu fetam esse aiant, Genitoris substantiz 
coexsistentem et coszternum, Filiumque nominant, 
et Deum verum, et vitam zternam. Et certe noster 
ille divinorum mysteriorum interpres Joaunes : « FA 
scimus, inquit, quoiiam Filius Dei venit, et dedit 


** Rom, 1x, 3-9. ' Levit. xxiv, 15, 16. 


γέννησιν, ἄρ᾽ ἔσθ' ὅπως, οὐχ ἐν ΥἹοῦ μὲν δόξῃ τοῦ κατὰ 
φύσιν τιθεὶς, γενητὸν δέ τις xat πεποιημένον εἰπὼν, 
οὐχ ἂν ὄφλει δίκην fiv. τοῖς εἰωθόσι καταχερτομεῖν 
τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἐπηρτῆσθαί φαμεν, ψηφηφορού- 
σης ὧδι τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς * «Ἄνθρωπος, ὃ; 
ἂν χαταράσηται Θεὸν αὐτοῦ, ἀμαρτίαν λέψεται" ὄνο- 
μάζων δὲ τὸ ὄνομα Κυρίου, θανάτῳ θανατούσθω, 
λίθοις λιθοδολησάτωσαν αὐτὸν πᾶσα f) συναγωγή" 
ἐάν τε προσήλυτος, ἐάν τε αὐτόχθων, ἔν τῷ ὄνομάσαι 
αὐτὸν τὸ ὄνομα Κυρίου, τελευτάτω ; » 

B. Οὐχ ἂν οἶμαι διαδράναι τὸ μὴ οὐχὶ πάντη τε xal 
πάντως ταῖς αὑτῷ πρεπούσαις ἁλῶναι δίχαις. 

A. “Ἄριστον οὖν, ὦ "Eppeía, τὸ μὴ ταῖς ἑτέρων 
ἀθυροστομίαις ἀναπτοεῖσθαι φιλεῖν, ἑἐπεῖτοι πρὸς 
νοῦν ἡμᾶς τὸν ἀδόχιμον ἀποφέρουσι, πίστεως δὲ 
χανόνα τὸν εὐθυτενῇ τε χαὶ ἀδιάστροφον τοὺς τῶν 
θεηγόρων ποιεῖσθαι λόγους. Πρέποι γὰρ ἄν, οὐχ ἐτέ- 
pot; μᾶλλον ἡμᾶς, ἢ ἐκείνοις αὐτοῖς ἐπιχροτεῖν τε 
χαὶ λέγειν" € Οὐχ ὑμεῖς ἔστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ 
Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἂν ὑμῖν. » 

B. Ὀρθότατα ἕφης. 

A. Οὐχοῦν, ἧχιστα μὲν γενητὸν, ἤγουν τὴν εἰς τὸ 
ἐχτίσθαι λαχόντα πάροδον, προσχυνεῖν ἐγνώχασι τὸν 
μονογενῇ τοῦ Θεοῦ Λόγον, χαρπὸν δὲ εἶναί φασι τῆς 
τοῦ τεχόντος οὐσίας σύνδρομόν τε χαὶ συναΐῖδιον, καὶ 
Υἱὸν ὀνομάζουσι, xaX Θεὸν ἀληθινὸν, καὶ ζωὴν alo- 
νιον. Καὶ γοῦν ὁ θεῖος ἡμῖν μυσταγωγὸς Ἰωάννης, 
« Καὶ οἴδαμεν, φησὶν, ὅτι ὁ ΥἹὸς τοῦ Θεοῦ fixst, xal 


*! Matth. x, 90. 


861 


DE SS, TRINITATE DIALOGUS IV. 


802 


ἔδωχεν ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν A nobis sensum, ut cognoscamus verum Deum, οἱ 


Θεὸν, xal ἐσμεν ἐν τῷ ἀληθινῷ, iv τῷ Υἱῷ αὐτοῦ 
Ἰησοῦ Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, χαὶ ζωὴ 
ἡ αἰώνιος. » ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν, ὦ ἀγαθὲ, χαὶ θεὸς 
ἁληθινὸς ὁ Υἱὸς, χαὶ ζωὴ αἰώνιος, διέδρα δὲ οὐχὶ τὸ 
εἶναι χτίσμα καὶ ποίημα, καίτοι τὴν οὕτως εὐχλεᾷ 
φύσιν ἀποτεμόμενος͵ &p' οὐχὶ καὶ αὐτὴν ἤδη πως 
καταλωδήσεται ἂν τὴν τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς οὐσίαν 
τὸ χατηγόρημα, παραποδίζοντος οὐδενός ; 

B. Τίνα τρόπον: - 

À. Οὐ γὰρ δὴ Θεὸς μὲν ἀληθινὸς χατωνόμασται 
xai αὐτὸς, ζωογονεῖ δὲ τὰ πάντα, ζωὴ κατὰ φύσιν 
ὑκάρχων ; « Ζῶμεν γὰρ ἐν αὐτῷ, xat χινούμεθα, xai 
ἐσμεν, » ὡς που χαὶ σοφὸς ἔφη λόγος. 


B. ᾿Αληθές. 

Α. “ἴτω δὴ οὖν xaX ἐπ᾽ αὐτὸν ἀτεχνῶς, ὁ τῆς δυσ- 
φημίας λόγος, xaX διαχεχλήσθω γενητός * «b ἀπεῖρ- 
γον γάρ, οἶμας που, χαὶ ἐμποδὼν οὐδὲν, τῆς ἀληθοῦς 
θεότητος παθούσης ἅπαξ ἐν Υἱῷ, τὸ τελεῖν ἐν γενη- 
«οἷς, χαὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ἐχμεμο- 
χλευμένης τοῦ εἶναι ζωῆς, χαὶ τοῖς ἄλλοις χτίσμασιν 
ἀναμὶξ χαθάπερ ἐξ ἀνάγχτς εἰσδεδεγμένης ἔχμεμε- 
τρημένην χρόνῳ τὴν ὕπαρξιν. Τὸ γὰρ γενητὸν, οὐχ 
ἄναρχον, οὔτε μὴν χρόνου παντὸς πρεσδύτερον. 

B. 'Q; δεινόν γε, ὦ τᾶν, τὸ χρῆμα, καὶ δυσδιά- 
φυχτος ἀληθῶς ἡ τῆς δυσσεύεΐας γραφή ! 

A. Ἐῤδιάφυκτος μὲν οὖν' ἐφεῖται γὰρ δὴ τοῖς 
ἐθέλουσιν εὐχόλως ἀποφοιτᾷν, καὶ τὸν ὀλότῆρα xol 


φθόρον τῶν διεναντίας διωθεῖσθαι λόγον, τὸ χρῆναι ς 


νιχᾷν ἀπονέμουσιν εὑσεδῶς ταῖς τῶν ἁγίὼν φωναῖς. 
Ἠοιητὴν μὲν γὰρ οὐδαμὼς τοῦ Μονογενοῦς, Πατέρα 
δὲ μᾶλλον γεννητιχῶς χεχρησμῳθήχασι τὸν Θεὸν, οἵ 
καὶ “οὔ χόσμον τέθεινται φῶς, παρὰ τοῦ τὴν ἰδίαν 
οὐχ ἡγνοηχότος φύσιν, φημὶ δὴ Χριστοῦ. Ἔφη γάρ 
που πρὸς αὐτούς * « Ὑμεῖς ἔστε τὸ φῶς τοῦ χόσμου.» 
Καὶ μὴν χαὶ μυσταγωγοὺς ἀποφαίνων αὐτοὺς, ἀπλα- 
vel; τε xal ἁληθεῖξ, « Πορευθέντες, ἔφη, μαθητεύ- 
catt πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ 
ὄνομα τοῦ Πατρὸς, xai τοῦ Υἱοῦ, xai τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος.» “Ἔνθα δὲ Πατὴρ ἀληθῶς, xai γέννη- 
σις, χαὶ μὴν χαὶ Υἱὸς, οὐχ εἰσποιητὴν ἔχων τὴν τῆς 
υἱότητος δόξαν, ἀλλ᾽ οὐσιώδη xaX ἐγ Πατρὸς, ποῖον 
ἂν ἔχοι τόπον, ἡ ἐπὶ τῷ πεποιῆσθαι συχοφαντία ; 

B. υὐδένα, χαθάπερ ἐγᾧμαι. 

À. Μῇ γὰρ δή τινες ὅλως τῶν ὀρθότητος ἐπιμελη- 
τῶν, εἰς touto ἠχόντων σχαιότητος λογισμῶν, ὡς 
οἴεσθαι δεῖν ἡμᾶς, τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας 
ἀπωτάτω ποιεῖσθαι τὴν ἀπότεξιν, ἤτοι τὸ τῆς γεννή- 
σεως χρῆμα, χατερυθριῶντας ἀμαθῶς, μὴ ἄρα τι 
xai πάθοι τῶν ἀδουλήτων ἐφ᾽ ἑαυτῇ, xal tal; τῶν 
σωμάτων ἀνάγχλις ὑπερενεχθεῖσα [ἴσ΄. ὑπενεχθεῖΐσα 
χάμοι. Ἐπιφημίζουσι γὰρ τῶν ἀσυνέτων τινὲς, ἀπο- 
τομὰς αὐτῇ, xat τὴν θρυλλουμένην ἀποῤῥοῆν, οἵ xat 
σφᾶς αὐτοὺς διαλελήθασί πως τοῖς τῆς ἀπωλείας 
ἐνιέντες βόϑροις, οἵ γε τὴν ἀπόῤῥητον xai παντὸς 
ἑπέχεινα νοῦ τοῦ Θεοῦ φύσιν, εἰ ἀπογεννῶσα φαί- 


* | Joau, v, 19, 30. 29 Act xvii, 48. 


" Matth. v, 14. 


simus iu vero Filio cjus Jesu Christo. Hic est verus 
Deus, et vita zeterna **. » Αἱ ai Filius, et Deus verus 
est, el vita slerna, neque lamen dedignatus est 
esse erealura el factura, quamvis adeo illustri na- 
tura sit prieditus, nonne ipsi 0B quoque jam Dei 
ae Patris substantie contumeliosa erit illa appella- 
tio, nullo impediente? 


B. Quo pacto? 

A. Numquid enia Deus quidem verus appellatus 
est etiam ipse, omniaque vivilicat cum sit vita se- 
cunduin naturam ? « [n ipso enim vivimus, et mo- 
vemur, et sumus, » ut alicubi sacrae Littere praedi- 
cant ^^, 


D  B.tta prorsus. 


A. kd ipsum igitur quoque blasphemia plane per- 
veniet, et factus dicetur : nibil enim id vetat, aul 
impedit, cum ver: deitati semel contigerit in Filio, 
inter re8 productas collocari, et zterna vita nescio 
quomodo dejecta sit de eoutsit vita,et una cum aliis 
creaturis promiscue velut necessitate quadam susce- 
perit exsistentiam teinpore  definitam. Quod enim 
factum est, principii expers non est, neque adee 
antiquius omni tempore. 

B. Quam grave est. istud, amice, et inevitabile 
profecto crinien impietatis! 

Α. Vitari tamen potest. Facile quippe, si vis, effw- 
gies, et exitialem ac pestiferam adversariorum de- 
clinabis doctrinam, si priores partes sanctorum sen- 
tentiis pie tribuas. Nequaquam enim factorem Uni- 
geniti, sed Patrem potius Deum ratione generaiio- 
nis, predicarent, qui mundi lex comstituti eunt 
etiam ab eoqui suam naturam non ignorsbot, Chri- 
sto nimirum. Dixit. enim ad ipsos alicubi: « Vos 
estis lux mundi*'. » Quinetiam ipsos mysteriorum 
veros doctores renuntians : « Euntes, inquit, docete 
omnes gentes, baptizantes eos in. nomine Patris, et 
Filii, et Spiritos sancti **. » Ubi autem vere est 
Pater, et generatio, adeoque et Filius, non ascititia 
filiationis gtoria praeditus, sed substantiali et ex Pa- 
tre, quem focum habelát iltud, quo factum esse ca- 
villantur ? 


D  B.Nullum, ut reor. 


À. Nemo enim, cui cordi sit rectesentire, in tam- 
tam stultitiam veniet unquam, ut patet 805 a Dei 
et Patris substantia generationei, sive. opes ipsem 
generationis procol removere, quod stulte veresmet 
ne quid etiam in se prater volantatem pstister, e 
corporum necessitatibus subjecta doleat. mperiti 
enim quidam ei divisiones afpgunt, e quem vulge 
dicimus defluxum, nec vident in perditionis foveam 
ultro se dare przcipites, quiineffabilem illamet que 
506 mente omnem superat Dei naturam, cum pro- 
gignere videatur, etiam allquid tale pati existimant, 
ignorantes prorsus quidnam sit natura incorporeum, 


δὲ Matth. xxvii, 19. 


Ld 


863 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


864 


quid corpus, et quzenam res corpore. Res euim in- A votro, xal τι τάχα που xal παθεῖν τῶν τοιούτων ὑπ- 


corporea divisionem, defluxum et sectionem haud 
prorsus capit, sed potius palpabilem et solidam ua- 
tram, istiusmodi affectionibus obnoxiam esse par 
est. Si ergo de Deo dicatur illud, « genuit, » remo- 
veatur omnis suspicio passionis, et vincat ratio, qua 
Dei uaturz tribuit quie inagis consentanea sunt. 
Gignet enim non sicuti nos, sed pro eo ac novit et 
comparata est, Nuga itaque et auilia terriculamenta 
suut hazreticoruin fabule, Fingentes enim se vereri 
we Patris forle natura gignendo patiatur aliquid, 
clarissimis eam privant honoribus. Genitorem enim 
potius eum esse, quam factorem Unigeniti omnis 
recta ratio nos adiget ut credamus. Sic enim illum 
majori gloria decoraverit, eaque de illo jure statuet 
qux przcellentissimis naturis debentur, siquidem 
etiam apud nos citra comparationem id quod ex 
nobis nascitur lengeprasstat et antecellit ei quod effi- 
citur. Nam si Deus factor erit, et creaudi potestate 
praditus, nec jam sit. genitor amplius, horruerim 
equidein blasphemutm quidpiam et absurdum pro- 
ferre, dicam tamen, licet invitus, re omnium pra- 
siantissima el excelleutissima Dei naturam. excidis- 
se, et amplioris esse quodanumnodo glorie creaturam, 
αὐ ellicere et condere potest ex arte varia, simul- 
que giguere, quod alteri procul dubio antecellit. 


εἰλέφασιν, ᾿γνοηχότες παντελῶς τί μὲν ἔστι χατὰ 
φύσιν τὸ ἀσώματον, τί δὲ αὖ τὸ σῶμα, xat τὰ αὦ- 
μάτων. Μερισμοῦ μὲν γὰρ ἤγουν ἀποῤῥοῦ: xa ἀτο- 
τομῆς ἀνεπίδεχτον παντελῶς τὸ ἀσώματον, πρέποι 
δ' ἂν μᾶλλον ἀπτῇ τε καὶ παχείᾳ φύσει, τὸ xat tul 
τοιούτοις τισὶν ἁλῶναι τυχόν. Εἰ λέγοιτο τοΐνυν ἐπὶ 
Θεῷ τὸ εγεγέννηχξ, » διεῤῥίφθω μὲν πάθους ὑποψία 
παντὸς, ἐπικρατείτω δὲ λογισμὸς, τῇ τοῦ Θεοῦ φύ- 
get προσάπτων τὰ πρεπωδέστερα. ᾿Αποτέξεται γὰρ 
οὐ xa0' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ὡς ἂν εἰδείη xaX πέφυχεν αὕτη. 
Τερθρεῖαι δὴ οὖν χαὶ γραώδη δείματα τῶν ἕτερο- 
δόξων al αχήψεις. Ὑποπλαττόμενοι γὰρ τὸ ἐχδεδιέ- 
να!, μὴ ἄρα τι χαὶ πάθοι τεχοῦσα τυχὸν ἣ τοῦ Πα- 
«ρὸς φύσις, τῶν ὅτι μάλιστα φανοτάτων αὑτὴν ἀπο- 
στερηῦσι γερῶν. Γεννήτορα γὰρ μᾶλλον ἣ ποιητὴν 
τοῦ Μονογενοῦς ὁμολογεῖσθαι δεῖν τὸν Πατέρα xav 
Θεὸν, ἀπαστισοῦν, οἶμαι, σοφὸς ἀναπείσει λόγος. Εὐ- 
χλεέστερον γὰρ ἂν ἀποφήνε!ιε μὲν ὡδὶ, ψῆφον δὲ 
αὐτῷ διχαίως ἀπονεμεῖ, τὴν ἐπὶ τοῖς ἄγαν ὑπερ- 
χειμένοις, εἴπερ ἀσυγχρίτως xai παρ᾽ ἡμῖν αὐτοῖς 
ὑπερανεστήξει τε xal ὑπερχείσεται ποιουμένον παν- 
τὸς τὸ ἐξ ἡμῶν γεννώμενον. Εἰ γὰρ ποιητὴς μὲν 
ἔσται Θεὸς, xal τὴν ἐπὶ τῷ δύνασθαι δημιουργεῖν 
διαχεχτήσεται δόξαν, εἴη δ᾽ ἂν γεννήτωρ οὐχ ἔτι, 
χαταφρίξαιμι μὲν ἂν τὸ, παλίμφτημόν τι xal ἀπ- 


ηχὲς εἰπεῖν" ἐρῶ δ᾽ οὖν ὅμως, οὔ τί που μάλα ἑχὼν, ὅτι τοῦ πάντων ἀρίστου xal διαφανεστέρου διωλὶ- 
σθηχὲν ἀληθῶς ἡ τοῦ Θεοῦ φύσις, εὑρυτέρα 66 πως εἰς εὐχλείας, ἡ χτίσις, T] μέτεστι μὲν τοῦ τεχταίΐνειν 
δύνασθαι, καὶ δημιουργεῖν τὰ Ex. διχφόρου τέχνης, συμπαρομαρτεῖ δὲ χαὶ τὸ γεννᾷν, ὅπερ ἐστὶν ἐναρ- 


γῶς θατέρου λαμπρότερον. 

B. Recte ais. 

À. Filius ergo nobis cst, llermia, et. genimen re- 
vera substantialiter, uon. iuventum scientiz et ar- 
tis. fructus : hoc enim ease dicimus owner creatus 
ram. 

B. lta est. 

A. Quocirca sapiens noster ille Joannes nos mini- 
me mentiri con(irmabit, aperte diceus : « Muliaqui- 
dem et alia signa fecit Jesus in cunspectu. discipulo- 
rum suorum, qua non sunt scripta in libro hoc. il:vc 
autem scripta sunt, ut credatis quia Jesus. est Chri- 
stus Filius Dei **. » Summis autein virtutis prainiis 
Ínaurat eum qui sic credideril. Scribit enim rur- 
sus : « Quis est qui viucit mundum, nisi qui cre- 
didit $07 quoniam Jesus est Filius Dei ?**? » Ad 
hec, amice, Filius ipse non mediocriter adwiratus 
est charitatem erga nos Dei ac Patris. « Sic enim, 
inquit, dilexit Deus mundum, ut Filium suum uni- 
geuituim daret,ut omnis qui credit iu eum non per- 
cat, sed babeat vitam ztteruam ?*.» At cur demum 
coronidem quodammodo ac fastigium suorum scri- 
ptorum nobis posuit, eredendum Verbum assumpta 
humanitate vere Deum esse, si Filius quidem non 
est? Quomodo vero universum mundum vicerit, qui 
nou crediderit eum facturam nou esse, οἱ factum, 
dignam remunerationem tam recte sentcentize acci- 
piens, quod vicerit innndum ? Si enim dici potest ci- 


93 Joan. xx, 50, 51, 9* 1 Joan. v, ὃ. 


C B. E) λέγεις. 


A. Υἱὸς οὖν ἡμῖν, ὦ Ἑρμεία, xal οὐσιωδῶς 
γέννημα xav ἀλήθειαν, οὐ σοφίας εὕρημα χαὶ 
πέχνης χαρπὸς, τοῦτο γὰρ εἶναί φαμεν τὴν σύμκα- 
σαν χτίσιν. : 

B. Ὧδε ἔχε:. 

Α. Τοιγάρτοι xai ὁ σοφὸς ἡμῖν Ἰωάννης τὸ ἔχιστά 
γε ψευδηεπεῖν ἐπιψηφιεῖται, λέγων ἀναφανδὸν ὅτι, 
« Πολλὰ μὲν xai ἄλλα σημεῖα πεποίηχεν ὁ Ἰησοὺς 
ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐχ ἔστι γεγραμμένα 
ἐν τῷ βιδλίῳ τούτῳ. Ταῦτα δὲ γέγραπται, ἵνα κι" 
στεύσητς ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ 
Θεοῦ. » ᾿Αρ!ιστείοις δὲ τοῖς ἀνωτάτω χαταχρυσοῖ τὸν 
ὧδε πεπιστευχότα. Γράφει γὰρ πάλιν ε Τίς ἐστιν ὁ 
νιχῶν τὸν χόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων, ὅτι Ἰησοῦς 


D ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ; ν Καὶ πρός γε τούτοις, ὦ τᾶν, 


αὐτὸς ὁ Υἱὸς χατατέθηπεν οὐ μιχρῶς τὴν εἰς ἡ μᾶς 
ἀγάπησιν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρός. « Οὕτω γὰρ ἣγά- 
πῆσε, φησὶν, ὁ Θεὸς τὸν χόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὖ- 
τοῦ τὸν μονογενῆ δέδωχεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς 
αὐτὸν, μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. » Καίτοι 
τί δήποτε χορωνίδα τρόπον τινὰ xal ὑστεροδόμεον 
τῶν ἰδίων ἡμῖν ἐποιήσατο συγγραμμάτων, τὸ χρῆναι 
πιστεύειν, ὡς ἔστι χατ᾽ ἀλήθειαν Θεὸς ὁ ἐνανθρωκή- 
σας Λόγος, εἴπερ ἐστὶν οὐχ Yió;; Καταθλήσει δὲ 
ὅπως τοῦ χόσμου παντὸς, ὁ μὴ τὴν δόξαν ἑλὼν, ὡς 
οὐχ ἔστ: moínuz xai γενητὸς, ἀξιόλη πτον ἀντίδοσιν 


? ὅρα). in, [6. 


P6» 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IV. 


a66 


τῶν οὕτως ὀρθῶς ἐγνωτμένων εὖ μάλα χεχερδαχὼς, À tra periculum, Deum amplecti et colere eos qui per- 


τὸ νιχῆσάι τὸν χόσμον; El μὲν γάρ ἔστιν οὐχ ἐπι- 
σφαλὲς εἰπεῖν, ὅτι φρονοῦντας διεστραμμένα χαὶ 
τιμᾷ χαὶ προσίετα!: Θεὸς, καὶ θείοις χαρίσμασι στε- 
φανοῖ τῶν ὄντων τινὰ;, φαίην ἂν ἔγωγε χαὶ μάλα εἰ- 
χότω;, παντὸς ἀξιοῦσθαι λόγου xal γερῶν, τοὺς 
ἥχιστα μὲν Υἱὸν, χτίσμα δὲ καὶ γενητὸν ὑπάρχειν 
τὸν Μονογενὴ φληνάφως ὑπειληφότας, χἂν εἰ γεγεν- 
νῆσθαι λέγοιτο, xol Υἱὸς ὠνομάσθαι πρός τε αὐτοῦ 
τοῦ Πατρὸς χαὶ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ δὲ τοῦτο φρά- 
σαι μὲν οὐ θέμις, ἐννοεῖν δὲ δυσσεδὲς, ἀληθές που 
πάντως τὸ ἐναντίον. Στεφανοῖ γὰρ μόνους τῆς ἀλη- 
θείας τοὺς ἐραστὰς, xal διὰ τοῦτο πεπιστευχότας 
ὡς εἰς Υἱὸν ἀληθῶς, οὐχ εἰς ἔργον εὐταχνίας " νό- 
σημα γάρ τι δεινὸν xal ἀποπληξία τοῦτό γε. Ταύτῃ 
το!, μεμακαρίσθαι θεῖος ἡ μῖν ἔφη λόγος τῶν ἁγίων 
ἀποστόλων τὸν ἔχχριτον Πέτρον. Ἐπειδὴ γὰρ διε- 
πυνθάνετο μὲν ὁ Σωτὴρ, περὶ τὰ μέρη Καισαρείας 
«ἧς χαλουμένης Φιλίππου, τὸ, τίνα δὴ εἶναί φασιν οἱ 
ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, χαὶ εἰς ὁ θρύλλος 
ὃ ἐπ᾽ αὐτῷ τὴν τῶν Ἰουδαίων διαπεφοίτηχε χώραν, 
ftot τὰς ὁμόρους τῇ Ἰουδαίᾳ πόλεις, τὰ μειραχιώδη 
xa ἀπρεπῆ δοξάρια τῶν ἀγελαίων ἀφεὶς, εὖ μάλα 
σοφὼς καὶ ἐπιστημόνω: ἀνεχεχράγει, λέγων" « Σὺ 
εἶ ὁ Χριστὸς 6 Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, » χαὶ τῆς ἀλη- 
θοὺς ἐπ᾿ αὐτῷ διαλήψεως τὴν ἀντέχτισιν οὐχ εἰς 
μαχρὰν ἐχομίζετο, Χριστοῦ λέγοντος" « Μαχάριος 
εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰῶνα, ὅτι σὰρξ χαὶ αἷμα οὐχ ἀπ- 
ἐχάλυψέ σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος. Κἀγὼ δέ 


σοι λέγω, ὅτι σὺ εἴ Πέτρος, χαὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ ς 


οἰκοδομήσω μου τὴν Ἐχκχλησίαν, xai πύλαι ἄδου οὐ 
χατισχύσουσιν αὐτῆς * » πέτραν, οἶμαι, παρωνύμως, 
ἕτερον οὐδὲν, ἣ τὴν ἀχατάσειστον χαὶ ἑδραιοτάτην 
τοῦ μαθητοῦ πίστιν ἀποχαλῶν, ἐφ᾽ f] καὶ ἀδιαπτώτως 
ἐρήρεισταί τε xal διαπέπηγεν ἡ Ἐχχλησία Χριστοῦ, 


xal αὑταῖς ἀνάλωτος ταὶς ἄδου πύλαις εἰσαεὶ δια-. 


μένουσα " Πέτρου xai ἡ πίστις ὡς εἰς Υἱὸν, οὐχ 
ἀπερισχέπτως ἐσχεδιασμένη, xal ἐξ ἀνθρωπίνων 
νοημάτων ἀναπηγάζουσα, ἀλλ᾽ ἐξ ἀποῤῥήτου μυστα- 
γωγίας τῆς ἄνωθεν, διαδειχνύντος σαφῶς τοῦ Θεοῦ 
καὶ Πατρὸς τὸν ἴδιον Υἱὸν, xal τὴν ἐπὶ τούτῳ πλη- 
ροφορίαν ταῖς τῶν γνησίων ἐνιέντος ψυχαῖς. "Hxtoxa 
γὰρ ἂν διαψεύπαιτο Χριστὸς εἰπὼν, ὅτι « Σὰρξ xoi 
alpj.a οὐκ ἀπεχάλυψέ σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ μου ὁ οὐρά- 
γιος. ». Εἰ δὴ οὖν μαχάριος Πέτρος xal τῶν οὕτως 
ὑπερφερεστάτων ἀξιοῦται γερῶν, Yibv Θεοῦ ζῶντος 
διωμολογηχὼς αὐτὸν, πῶς οὐ τρισάθλιοι χαὶ ἀπεὸ- 
ῥιμμένοι, χαὶ τὸ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δοχοῦν χαὶ εὖ 
οὐσίας αὐτοῦ χαρπὸν εἰς ποίημα χατασύροντες, xal 


verse sentiunt, el nonnullos divinis ornare donis, 
ego jure merito asseruerim illos omni bonore ot prze- 
miis dignos esse, qui unigenitum minime quidem 
Filium, sed creaturam et factum esse stulte existi- 
mant, quamvis genitus dicatur, et Filius ab ipso 
Patre et Spiritu. sancto nuncupatus. Quod si hoc 
dictu quidem nefas est, et cogitalu impium, verum 
est utique contrarium. Solus enim verilatis cultores 
adeoque credentes in Filium verum, uon arte factum, 
corouaL : hoc enim gravis morbus quidam est ac 
stupor, l!circo divina scripta Petrum, eximium il- 
kum inter apostolos, beatum pra'dicatum fuisse di- 
cuut. Cum enim Salvator in partibus Casarez versa- 
retur, quz dicebatur Philippi, rogaretque quemnam 
esse dicerent homines Filium hominis, quisve ru- 
mor dc illo Judzam  pervasisset, aul finitimas Ju- 
dxe:x civitates, relictis puerilibus et absurdis vulgi 
opinionibus, sapienter almodum , et scite clamavit, 
dicens : « Tu es Christus Filius Dei vivi 9 : » cuimn- 
que veram de illo sententiam haberet, remunera- 
tionem tulit illico, Christo dicente : « Beatus. es, 
Simon, Dar Jona, quia caro et sanguis non revela- 
vit tibi, sed Pater meus qui in ccelis est, Et. ego 
dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram 
adiücabo Ecclesiam meam, et porte inferi nou 
prevalebunt adversus eam ?". ». Petram, opinor, 
quasi denominative nihi] aliud quam  inconcussau 
et firmissimam discipuli fidem 506, appellans, su- 
per quam etiam citra casus. periculum firmata est 
ac fundata Christi Ecclesia, οἱ ipsis inferorum por- 
itis perpetuo manet inexpugnabilis : sed et Petri fi- 
des in Filium, non temere arrep:a, et ex humano 
sensu promanans, sed ex ineffabili doctrina ceelitus 
immissa, Deo οἱ Patre Filium suum clare ostenden- 
te, et illius certam persuasionem suorum — mentibus 
injiciente. Nequaquam enim mentitus est. Cliristuz 
eum dixit: « Caro et sauguis nou revelavit tibi, sed 
Pater meus caelestis. » Si ergo beatus Petrus tani 
pr:ecellentibus donis ornatur, confessus ipsuin esse 
Filium Dei viventis, qui non miserrimi sint ac pro- 
jecti, Deique ac Patris . voluntatem rectamque do- 
cirinam sane quam temere vellicent, qui fructuin 
substanti:e ipsius. ad facturam deducunt, et vitze 


D germen cozternum in eorum numerum stuliissime 


ascribunt, qui aliuude ascitam vitam habeut ? An- 
non rudes admodum ii sunt ? 


ἔχον ὡς ἀληθῶς προχειρότατα χαθυθρίζοντες, ol τὸν 
τὸ ζωῆς βλάστημα συναΐδιον, ἐν τοῖς ἐπαχτὸν ἔχουσι 


τὸ ζῇν, ἀνοητότατα χαταλογιζόμενοι; Ἢ οὐχ ἀμαθεῖς οἱ τοιοίδε λίαν ; 


B. Παντάπασι μὲν οὖν. 

À. Ἑπείτοι χαὶ δόξαν ἔχοντες ἐφ᾽ Υἱῷ χαταῦε- 
δλημένην οὕτω χαὶ σμιχροπρεπῆ. καὶ αὐτὸ τὸ μέγα 
καὶ ἑξαίσιον τὸ ἐπὶ τῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀγάπῃ 
χαταστρέφουδι θαῦμα, ἁλώσονται Ok χαὶ αὑτοῖς 
ἐπιθήγοντες τοῖς 15; θεότητος ἀξιώμασι, τὸ ἀπύ- 
λωτον στόμα. 


86 Math, xvi, 16 sqq. ibid. 17, 18. 


B. lta plane. 

A.Enimvero cum adeo demisse et abjecte de Filio 
sentiant, magnam etiam illam et quie omnem. ad- 
imirationem superat Dei ac Patris charitatem ever- 
tunt : quin et adversus ipsas diviuas dignil3ies el- 
frenatum os deprehendentur acuere. 


567 


B. Qu:eso, dic quo pacto : nec enim assequor. 
A. Perlibenter. Nihil enim difficultatis est. Dedit- 
ne Pater Filium suum pro mundi vita? 


B. Omnino. 

Α. Przestare igitur quod genitum est, eo quod est 
arte factum, nemini dubium est, siquidem illud est 
ex nobis, et personz patris fructus, hoc vero indu- 
striz iuventum et artis opus, non germen substau- 
liz. 

B. Quid tum? 

À. Aunon intelligis minori admirationi fore Dei 
ac Patris charitatem, quiad redimendam uuiversain 
creaturam iniserit Filium, qui creature pars esi, 
siquidem factus est, imajoremque admirandi cau- 
58} fore, si audicris ipsum etiam dedisse Filium ut 
inundi vitam redimeret, et proprio fructui non pe- 
percisse, queu et inortem subire voluit, uU mundo 
salutem assereret? 


B. Intelligo. 

A. Ego vero existimo (nec succenseat quisquam, 
si divino amore succeusus loquor paulo audacius), 
quod Cristus par non 509 fuerit. nniverse crea- 
tura, neque mundi vitze redimendi suffecerit, οἱ in 
en pretii loco suam animam contulerit, atque pro 
nobis preliosum sanguinem effuderit, si revera Fi- 
lius nou est et Deus de Deo,sed creatura et crea- 
lurae pars. ' 

B. Recte dicis, 

Α. Addam porro servatam esse creaturam nulla 
re prorsus a Deo suscepta, cumque superno. auxilio 
ronegeret. Qui enim. ant unde, siquidem ipsa per 
Seips»m, eL ex se redemptionem habet, ac firimam 
&iatem ? Salvavit enitn, ut aiunt, universam  crea- 
turam, creature pars. exsistens Filius. Cur ergo 
gratulatorios Deo liymnos canimus? Quidni vero, lioc 
O1$80 tanquam superfluo, creaturam. hymnis pro- 
sequimur, et ad eam accedimus potius deprecantes 
ac dicentes, quod. de, universorum Domiro Deo : 
« Benedie, anima mea, Domino, et. noli oblivisci 
omnes retributiones ejus : qui propitiatur. omni- 
bus iniquitatibus tuis : qui sanat. omnes iuflrinita- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
A B. Φράσειας ἂν ὅπως, ἕπομαι γὰρ οὔ τί mov. 


A. Καὶ μάλα προθύμως " τὸ ἄναντες vào οὐδέν. 
Δέδωχεν ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσμου ζωῆζς Πατὴρ ἴδιον 
Υἱόν ; 

Β. Καὶ πάνυ. 

A. "Apetvoy δὲ δήπουθεν τὸ γεννηθὲν, οὗπερ ἂν 
φιλοτεχνήσαιτό τις, παντί τῷ δόξειεν ἂν, εἴπερ ἐστὶ 
τὸ μὲν ἐξ ἡμῶν χαὶ τῆς τοῦ τεχόντος ὑποστάσεως 
χαρπὸς, τὸ δέον [γρ. δὲ ve], τῆς ἀρίστης εὕρημα 
βουλῆς χαὶ σοφίας ἔργον, οὐ βλαστὸς οὐσίας. 

B. Τί οὖν τοὐτόγε; 

A. Ἢ οὐχ ἐννοεῖς, ὡς μεῖον μὲν ἄν τις ἀγάδαιτο 
τυχὸν τὴν ἀγάπησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, προεμέ- 
γον πρὸς λύτρωσιν τῆς ὅλης χτίσεως, μέρος ὄντα 
χτίσεως, τὸν Υἱὸν, εἴπερ ἐστὶ γενητὸς, πλουσιώτερον 


B δὲ χατατεθήποι ἂν xai σφόδρα εἰχότως τῆς τοῦ 


χόσμου ζωῆς ἀντάλλαγμα, xai αὐτὸν εἰ μάθοι δεδω- 
χότα τὸν Υἱὸν, καὶ ἀφειδήσαντα μὲν ἰδίου χαρποῦ, 
κατά γε τὸ ἐν σαρχὶ γεγονότα καὶ ἐντεθνάναι δοχεῖν, 
δεδιψηχότα δὲ μᾶλλον τοῦ χόσμου τὴν εἰς τὸ εὖ εἶναι 
διαμονήν; 

B. Συνίημι, 

A. Olga: δὲ ἔγωγε (χαὶ νεμεσάτω μηδεὶς àve- 
καιομένῳ πρὸς θράσος ἐκ φιλοθεῖας τῷ λόγῳ). ἀς 
οὐδ᾽ ἂν ἀντάξιος εἴη τῆς ὅλης χτίσεω: ὁ Χριστὸς, 
οὐδ᾽ ἂν ἔχοι διαρχῶ: εἰς τὸ ἐχπκρίασαθαι χαλῶ; τὴν 
τοῦ χόσμου ζωὴν, xal εἰς αὐτὴν χατάθοιτο χαθάπερ 
ἐν τάξει τιμῆς τὴν ἰδίαν Ψυχὴν, πρόδιτό τε ὑπὲρ 
ἡμῶν τὸ τίμιον αἷμα, εἰ μὴ ἀληθῶς ὁ Υἱός bew, 
καὶ ὡς; ix Θεοῦ Θεὸς, χτίσμα δὲ καὶ χτίσεως μέρο;. 

B. Εὖ λέγεις 

Α. Προσθείην δ᾽ ἂν ὅτι χαὶ διασέσωσται κείσις, 
οὐδὲν τὸ σύμπαν λαδοῦσα παρὰ Θεοῦ, xal τῆς ἄνω» 
θεν συνεργείας ηὗ δεδεημένη. Πῶς γὰρ ἢ πόθεν, sl- 
περ αὑτὴ δ'᾽ ἑαυτῆς xal ἐξ ἑαυτῆς τὴν λύτρωσιν 
ἔχει, xa τὴν εἰς τὸ εὖ εἶναι διαμονήν; Διασέσωχε 
γὰρ, ὥς φασι, τὴν σύμπασαν χτίσιν, μέρος ὧν κτί- 
σεως ὁ Υἱός. ᾿Ανθ᾽ ὅτου δὴ οὖν τὰς χαριστηρίους 
δὰ; ἀνίεμεν τῷ Θεῷ; Τί δὲ οὐχὶ, τοῦτο παρέντες à; 
περιττὸν, ὑμνολογοῦμεν τὴν χτίσιν, πρόσ'μεν ἔξ 
μᾶλλον ἐχλιπαροῦντες xai λέγοντες, περὶ τοῦ πᾶν» 
των Δεσπότου Θεοῦ. « Εὐλόγει, ἡ Ψυχή μου, τὸν 
Κύριον, καὶ μὴ ἐπιλανθάνου πάσας τὰς ἄντα ποδόϑεις 
[ al. αἰνέσεις ] αὐτοῦ, τὸν εὐιλατεύοντα πάσαις τεῖς 


(ἐδ luas : qui redimit de interitu vitam tuam ?*,» Αἱ Ὦ ἀνομίαις σου, τὸν ἰώμενον πάσας τὰς νόσους συν. 


lioc faciendo, sine dubio nostram prodeinus iusaniam 
ct Deum offendeuus ; contra vero, si laudemet glo- 
riam earum rerum illi iribuamus, sapieutes ac veri 
^doratores erinius. Quomodo igitur nobiscum erit 
f^ctura ille unus, et datus pro omnibus tanquam 
Deus de Deo, et revera Filius? Annon ita res 
6. 


B. Quidni vero? 

A. Agedum ergo, si placet, addamus hoc istisquo- 
que, et dicamus, nomina relativa signiflcare se in- 
vicem, altero alterius cognitionem mutuo pariente. 


* Psal, cit, 4, 


τὸν λυτρούμενον ἐκ φθορᾶς τὴν ζωήν σου. » Ἀλλ᾽ 
ἐχεῖνο μὲν δρῶντες, xai φρενὸς ἀναμφιλόγως τῆ: 
ἀρίστης ἐξεώσμεθα, χαὶ Θεῷ προσχρούσομεν - ἂν- 
άπτοντες δὲ μᾶλλον αὑτῷ τὰς ἐπὶ τῷδε δοξολογίας, 
σοφοί τε χαὶ ἀληθεῖς ἐσόμεθα προσχυνηταί. Πῶς οὖν 

τι ποίημα μεθ᾽ ἡμῶν, ὁ εἷς χαὶ πάντων ἀντάξιος, 
ὡς Θεὸς ix Θεοῦ, καὶ Υἱὸς ἀληθῶς ; "H οὐχ Gh 
ἔχει; 

B. Πῶς γὰρ οὗ; 

A. Φέρε δὴ, εἴ τοι Doxet, xal τόδε δὴ τούτοις ττροῦ- 
τιθέντες, λέγωμεν ὅτι τὰ πρός τι πῶς ἔχοντα τῶν 
ὀνομάτων, αὑτὰ δι᾽ ἀμφοῖν σημαίνεται, τὴν ἀλλήλων 


869 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Y. 


816 


ἑκάτερα συνωδίνοντα γνῶσιν. Ὥστε δὴ ῥᾷον εἴ γέ A Quare si. quis dextrum didicerit, agnoscet utique 


τις μάθοι τὸ δεξιὸν, εἰ δεί που (1) πάντως àv δι᾽ αὖ- 
τοῦ τὸ εὐώνυμον, xal μὴν ὅτι χαὶ τὸ ἔμπαλιν ἀλη- 
θὲς, συνερεῖ πᾶς ὁστισοῦν. “Ὄνομα τοίνυν τῶν πρός 
εἰ ἐστι, τὸ Πατὴρ, ἰσοτρόπως δὲ τούτῳ xat τὸ Υἱός. 
Ποῖ δὴ οὖν ἄρα, καὶ πρὸς 6 τι βλέπουσαν ταντὶ ποιή- 
σεται τὴν ἀναφοράν, xal τὴν πρὸς ἄλληλα σχέσιν, 
xai τὸν αὐτοῖς πρέποντα λόγον ἐξοίχοιτο ἂν οὐ- 
^O δαμῶς ; 

B. Καὶ τίνι τοῦτο ἀσυμφανές; πατὴρ γὰρ, ὡς 
πρὸς υἱὸν, xaX μὴν χαὶ vibc ὡς πρὸς πατέρα νοοῖτ᾽ 
ἂν καὶ λέγοιτο. 

A. Εἶτα τί μαθόντες οἱ διεστραμμένοι καὶ παρά- 
χοῖοι τὸν νοῦν, Πατέρα μὲν ἡμῖν ὀνομάζουσι τὸν 
Θεὸν, ποίημα δὲ εἶναι διατείνονται τὸν Υἱόν ; Ἢ οὐχ 
ἀμαθὲς xai ἀνάρμοστον χομιδῇ, Πατρὶ μὲν τὸ ποιη- 
᾿θὲν, Πατέρα δὲ αὖ τῷ πεποιημένῳ συντετάχθαι λέ- 
γεῖν χατά v& τὸν τοῦ πρός τι λόγον; 

B. Κομιδῇ μὲν οὖν, ἵνα μὴ xal αὐτὸν ποίημα λέ- 
γώμεν τὸν Πατέρα, σχέσιν ἤδη λαχόντα φυσιχὴν τὴν 
«ρός τι τῶν ποιημάτων, ὅσον ἧχεν εἰς λογεσμούς. 


À. Οὐχοῦν, ἀχουόντων xal αὐτοῦ βοῶντος Χρι- 
στοῦ" « Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε τὸν Πατέρα μου᾽ εἰ 
ἐμὲ ἤδειτε, xat τὸν Πατέρα μου ἂν ἥδειτε. » Ἐρο- 
μένοις δὲ τῆς ἐπιπλήξεως τὴν αἰτίαν, ἀποχρινεῖται 
λέγων" « 'O ἀρνούμενος τὸν Πατέρα, xat τὸν Υἱόν" 
xai ὁ τὸν Υἱὸν ἀρνούμενος, οὐδὲ τὸν Πατέρα ἔχει. » 
καὶ εἰκότως γε σφόδρα xat ἀληθῶς, Εἰ γὰρ μὴ ἔστι 
Πατὶ,ρ, ὅτι φύσει γεγέννηχεν, οὐδὲ τὸν Υἱὸν ὕψεστά- 
ναι δοίη τις ἄν. Υἱὲς γὰρ, ὅτι γεγέννηται" xal εἰ μή 
| ἦστιν Υἱὸς ὡς γεγεννημένος, οὐδὲ Πατὴρ εἴη ἂν χατά 
qe τὸν τοῖς νοήμασιν ἐμπρεπὴ τε xal ἑπόμενον λο- 
γιαμὸν, Πατὴρ μὲν, ὅτι γεγέννηχεν. Οὐχοῦν xal 
συνυφεστάναι χαὶ συναναιρεῖσθαι δι' ἀμφοῖν ἑχάτε- 
gov, ἀληθὲς, xal ἑνὸς ὑφεστηχότος, ὑφεστήξει που 
πάντως xal τὸ, δι᾽ ὃ λέγεται xat ἐστιν ὅ ἐστι. Τί δὲ 
λέγοντος τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν ἀπειϑῇ xai δυσήνιον 
«ὧν Ἰουδαίων δῆμον « Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι 
«οὔ llatpó; μου, xai οὐ λαμθάνετέ με; » καίτοι Πα- 
«ἔἐρα μὲν οὐδαμῶς ἑαυτὸν ὠνόμαζεν ὁ Χριοστὸς, Υἱὸν 
δὲ χαὶ ix Πατρός. Πῶς δὴ οὖν ἄρα φησὶν ὡς ἡμᾶς 
ἀφῖχθαι λοιπὸν ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρός ; Ἢ δηλονότι 
«ὃ ἐν ὀνόματι νοητέον, ἐν δόξῃ τε xal ἐν εὐφημίᾳ 


τοῦ Πατρός ; Ὄνομα γὰρ ἔσθ᾽ ὅτε, τὴν διαπρύσιον ἢ 


εὐφημίαν, χαὶ τὸ περίοπτον ἐν εὐχλείαις ἡ θεία λέ- 
γει Γραφὴ, χαθάπερ ἀμέλει τὸ ἐν BUG Παροιμιῶν 
ὑμνούμενον' « Αἱρετὸν ὄνομα χαλὸν, ἣ πλοῦτος πο- 
λύς. » "Ap' οὖν διαπέπτωχε τοῦ εἶναι σοφός τε xal 
ἀληθὴς τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος, ὡ; ἀφίχοιτο πρὸς 
ἡμᾶς ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, ἀναφανδὺν εἰρηχότος ; 

B. Καὶ μὴν ὑγιὲς εἰπεῖν, ὡς; οὐχ ἄν ἁμάρτοι τὰἀ- 
ληθοῦς ἡ ἀλήθεια. 

Α. Εἴπερ οὖν ἐστιν ἀληθὴς ὁ λόγος, fj τὸν Θεὸν 
xai Πατέρα γχαταχομιστέον ἐν χτίσμασιν, ἵνα μὴ 


89 Joan, viu, 19. 49 1 Joan. it, 22, 80. ** Joan 


(1) Corrupie pro εἰδείη «ov. 


.. V, 43. 


facilius sinistrum, el e converso, idque verum esse 
nemo nou astipulabitur. Nomen igitur relativum est, 
Pater, et similiter Filius. Quonam igitur, et quorsum 
pertinentem lizee relationem facient, et mutuam ha- 
bitudinem, ita tamen ut sibi convenientem rationem 
non egrediantur? 


B. Cuinam obscurum istud est? pater enim, re- 
specu filii, adeoque filius respectu patris iutellige- 
lur esse ac dicetur. 

A. Jam quid tandem cause est cur perveni illi 
3c dementes, Patrem quidem nobis nominent Deum, 
atfacturam contendant esse Filium? Annon stultum 


B et absurdum plane est, Patri quidem id quo factum 


est, Patrem autem rursus ei quod factum. 10 est 
esse correlatum ? 

B. Prorsus quidem, neet ipsum. facturam esse 
dicamus Patreu, si. habitudinem demum obtineat 
naturalem relativam ad. aliquam facturarum,quan- 
tum ratiocinando assequi licet. 

A. ltaque audiant ipsum quoque Christum clamanp- 
tem : « Neque me scitis, neque Pauvrem meum : si 
me sciretis, forsitau et Patrem meum  sciretis ?*. )» 
Sciscitantibus vero causam admirationis, responde- 
bit, dicens : « Qui negat Patrem, et Filium negat. 
Oinnis qui negat Filium, nec Patrem habet "9, » 
Jure id quidem ac vere. Nam si Pater non est, quo- 
niam natura genuit, neque Filium subsistere aliquis 
fatebitur. Filius enim est, quoniam genitus est : et 
si Filius non est ut genitus, neque Pater erit, si rite 
el ordine colligimus, Pater quidem, quoniam ge- 
nhit. Igitur et simul subsistere, eL simul perire invi- 
cem utrunique verum est, el uno subsisiente utique 
subsistet illud etiam propter quod dicitur et est id 
quod est, Quid vero dicente Christo ad prafractum 
ei pervicacem Judeorum populum : « Ego veni in 
noniine Patris mei, et non accipitis jne ! ? » Nam. 
Patrem nequaquam seipsum nominavit Christus,sed 
Filium, et ex Patre. Quomodo igitur ait se ad nos 
venisse demum in nomine Patris? Au. intelligendum 
scilicet illud, in nomine, in gloria et celebratione 
Patris? Nomen enim aliquando illustrem laudationem 
et insignem commendationem appellat Scriptura di- 
vina, quemadmodum nempe illud in libro Prover- 
biorum : « Eligibilius nomen bonum quam divitia 
multz **, » An ergo veritate et sapientia caret Sai- 
vatoris oratio, dum sein nomine Patris ad nos ve- 
nisse palam et aperte prazedicai ? 


B. Equidem recte dici potest a vero veritatem non 
aberrare. 

Δ. Si ergo verus estsermo, aut Dcus et Pater. in 
creaturarum numerem detrudendus est, ne videatue 


δ Prov, xxi, 1. 


871 


S. CYRILLI AEEXANDRINI ARCIHIEP. 


87) 


gloria superare Filium, aut Filius demum ad divinam Α φαίνοιτο πλεονεχτῶν ἐν δόξῃ tbv Yibv, ἤγουν τὸν 


excellentiam οἱ filiationis naturam, substantialem 
nimirum, revocandus est, Nullo enim modo Deo ac 


Patre minor erit, $i talis esse videatur : qua in re: 


nobis sapiens Joannes suffragabitur, dicens : « Qui 
deeursum venit, super omnes est **. » lllud autem, 
« desursum,» excelsam et supremam demonstrare na- 
Quram, ostendet — Servatoris discipulus, dicens : 
« Omne datum optimum, et omne donum perfectum 
desursum est,descendens $1 1 2 Patre luminum **.» 
Venit igitur nobis a Patre, ut a fonte, Filius, et ex 
suprema radice prodiens, claritatem unde prodiit 
estendit in seipso, excellentiam supra omnia sorti- 
tus, quemadmodum nempe et Pater. Supra omnia 
antem hic utique dicimus, non sola gloria, neque no- 


bilitatis excellentia praestantem. creatur, sed. sub- P 


siantizte suprema eminentia rebus omnibus ante- 
cellentem ac pristantem, una cum Patre qui. ge- 
nuit. Quod si est supra universa, quomodo inter 
universa censebitur? Si enim revera creatura est, 
inter reliquas creaturas collocabitur.. Quomodo igi- 
tur alius ab universis, aut supra universa est, nisi 
naturaliter fugiat censeri inter universa? Alioqui lo- 
corem excellentia incorpoream Filii naturam  or- 
fando nonne perperam nugabiimur? 


B. Qui ais? 

j Ἀ. Viu! tu illud, « desursum, » dicamus respectu 
loci qui contrarius inferiori esse censetur, et spatiis 
defiuitur? 

B. At qui-! faciemus Filio, siquidem in istiusmodi 
loco est? Proprium enim corporum istud est. 

À. ltaque recte omnino dicimusillud, « desursum, » 
ex Patre signilleare. Idcirco et a solo Patre co- 
guoscitur, et solus cognoscit Patrem suum ac Deum. 
Cerni etenim non potest, neque ulli mortalium patet, 
quid revéra sitipsa in se natura suprema. Subsi- 
stere siquidem et esse Deum credimus: quid autem 
sit secundum naturam absurdum est iuquirere, 
ca1andocapi nequit. Natura enim Dei mentem omnein 
superat. Jam quoinodo, si creatus quidem et factus 
est, ipse solus Patrem agnoscet, et solus item co- 
gnoscetur ἃ solo Patre? Nam Dei naturam nosse 
11 potest plane. res. facta: scire autein quid. sit 


Υἱὸν ἀναχομιστέον ἤδη πως εἰς ἀξίωμα τὸ θεοπρε- 
πὲς, xal el; υἱότητος φύσιν, τὴν οὐσιωδῶς νοουμέ- 
νην. Νειονεχτοῖτο γὰρ ἂν ἧχιστά γε χατὰ τρόπον 
οὐδένα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, εἰ τῖδε ἔχων ἐρῷτο" 
χαὶ συναθλήσει λέγων ὁ σοφὸς ἡμῖν Ἰωάννης" « Ὁ 
ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων ἐστίν. » ὍὍτι δὲ τὸ 
«ἄνωθεν» τὴν ὑψοῦ τε xai ἀνωτάτω παρίστησι φύσιν, 
διαδείξει λέγων τοῦ Σωτῆρος ὁ μαθητής « Πᾶσα δό- 
σις ἀγαθὴ; καὶ πᾶν διυρηκλα τέλειον, ἄνωθέν ἐστι, 
χαταθαῖνον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων. » Ἥνκχει δὴ 
οὖν Ex Πατρὸς ἡμῖν ὡς ἀπὸ πηγῆς ὁ Υἱὸς, καὶ ῥίζης 
ἐχπεφυχὼς τῆς ἀνωτάτω, τὴν ὅθεν ἐξέφυ λαμπρότητα 
διαδείχνυσιν ἐν ἑαυτῷ, χαὶ ἐπάνω πάντων εἶναι λα- 
χὼν, χαθάπερ ἀμέλει καὶ ὁ Πατήρ. Ἑπάνω δὲ πάν- 
τῶν ἕν γε δὴ τούτῳ μάλιστά φάμεν, οὗ τί Tov χατᾶ 
μόνην τὴν δόξαν, οὔτε μὴν ταῖς χατ᾽ εὔχλειαν ὑπερ- 
oyal; πλεονεχτοῦντα τὴν χτίσιν, ἀλλὰ τῷ τῆς οὐσίας 
ὑπεροτάτῳ ὑπερανεστηχότα χαὶ ὑπερανέχοντα τῶν 
ὅλων ὁμοῦ τῷ τεχόντι Πατρί. Εἰ δὲ ἐπάνω πάντων 
ἐστὶ, πῶς ἂν ἐν πᾶσι νοοῖτο ; Κτίσμα γὰρ εἴπερ ἐστὶν 
ἀληθῶς, χτίσμασιν ἑτέροις συντετάξεται. Πῶς οὖν 
ἕτερος παρὰ πάντα xal ἐπάνω πάντων ἐστὶν, εἰ μὴ 
διάλλοιτο φυσιχῶς τὸ ἐναριθμεῖσθαι τοῖς πᾶσιν: Ἢ 
τοπικοῖς ὑψώμασι τὴν ἀσώματον τοῦ Υἱοῦ φύσιν ἐχ- 
τετιμηχότες, οὐχ εἰκῇ ῥαψῳδήσομεν; 

B. Πῶς ofic ; 

A. Βούλει τὸ « ἄνωθεν, » ὡς; Ex τόπου λέγωμεν, 
ἀντινοφυμένου πρὸς τὸ χάτω, xal μετρητοῦ διαστὴ- 
μασιν; 

Β. Εἶτα τί δράσομεν τὸν Υἱὸν, εἴπερ ἐστὶν ἐν 
«ὁπῳ τοιούτῳ ; Σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτό γε. 

A. Obxouv ἄριστά φαμεν, ὡς Ex Πατρὸς νοεῖσθαι 
τὸ «ἄνωθεν». Τοιγάρτοι, καὶ ὑπὸ μόνου γνωρίζεται τοῦ 
Πατρὸ;, χαὶ γνωρίζει μόνος τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα καὶ 
θεόν. “Λποπτον γάρ τι χρῆμα, καὶ οὐδενὶ τῶν Uv- 
των διεγνωσμένον, ὅτι ποτέ ἐστιν ἀληθῶς, αὑτὴ 
xaü' ἑαυτὴν ἡ ἀνωτάτω φύσις. Ὅτι μὲν γὰρ ὑφέ- 
στηχε xal ἔστι Θεὸς, πιστεύομεν * τί δὲ χατὰ φύσιν 
ἐστὶν, ἀπηχὲς ἐρευνᾶν, ἐπεὶ μηδέ ἔστιν ἁλώσιμον. 
Νοῦ γὰρ ἑπέχεινα παντὸς ἡ Θεοῦ φύσις. Εἶτα πῶς, 


, εἴπερ ἐπττὶν ἐχτισμένος xal γενητὸς, εἰδείη μὲν ἂν 


αὐτός τε xal μόνο; τὸν Πατέρα, μόνος δὲ αὖ ὑπὸ 
μόνου γνωρίζοιτο τοῦ Πατρός; Καίτοι τὸ μὲν φύσιν 


res creata, non cujusvis intellectus captum excedet, D εἰδέναι Θεοῦ, παντὶ δήπου πάντως ἀνέφιχτον Tt- 


licet himanam. conditionem quodammodo superet, 
Iyitur si solus ipse Patrem cognoscit, et vicissim a 
solo Patre cognoscitur, non est jam quod factus 
puletur et. arguatur.. Sola. enim novit seipsam 
supiema et ineffabilis natura, etinaceessa est omnino 
creaturis, z 


γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ἀνωτάτω xal ἀπόῤῥητο; φύσις, 


χρῆμα παντελῶς. 

B. lnaccessa utique et impervia, quandoquidem 
longe omnem mentem excedit Deus. 

À. Creatus autem in universum, quomodo etiam 
dicetur a nobis Filius Paulo sapientissimo iu hunc 


9? Joan. in, ὁ]. ** Jac. i, 17, 


vn 30, τὸ δὲ ἐξεπίστασθαί «t τῶν χεχλτ μένων εἰς γέ- 
νεσιν, δτί ποτ᾽ ἔστιν, οὐχ ἂν ὑπερθρώσχοι πάντε 
νοῦν, £i xaX ἀνῴχισταί πως τοῦ xa0' ἡμᾶς. Οὐχσῦν 
εἰ μόνος αὐτὸς ἔγνιυχε τὴν Πατέρα. xal αὖ ὑπὸ μό- 
νου γινώσχεται τοῦ Πατρὸς, διαπέφευγεν εἰχότως 
τὴν ἐπὶ τῷ πεποιΐσθαι γραφὲν τε xa δόξαν. Μόνη 
xai τοῖς εἰς τὸ εἶναι παξενγηνεγμένοις ἀστιδὶς τὸ 


B. ᾿Αστιδὲς μὲν οὖν xai ἀνέμλδατον, ἐπείτοι τὸ 
νοῦ παντὸς προσωτέρω, Θεός. 

Α. Ἐχτίσθαι δὲ ὅλως πῶς ἂν χαὶ λέγοιτο πρὸς 
ἡμῶν ὁ Υϑς, καίτοι διαχεχραγότος ὡδὶ τοῦ σοφωτά- 


812 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS ΙΥ͂. 


874 


vou Παύλου" « Λέγω δὲ, ἐφ' ὅσον χρόνον ὁ χληρονόμος A modum clamante: « Dico autem, quanto tempore 


νήπιός ἐστιν, οὐδὲν διαφέρει δούλου, χύριος πάντων 
ὧν, ἀλλ᾽ ὑπὸ ἐπιτρόπους ἐστὶ xat οἰχονόμους, ἄχρι τῆς 
προθεσμίας τοῦ πατρός " οὕτω χαὶ ἡμεῖς, ὅτε ἧμεν 
νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ χόσμου fjusv δεδουλω- 
μένοι" ὅτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπ- 
ἐστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον Ex γυναι- 
χὸς, γὙενάμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον 
ἐξαγοράσῃ, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάδωμεν. » Οὐχοῦν, 
ἀῤῥωστοῦντες μὲν ἔτι τὸ ἀἁμαθὲς, χαὶ τοῖς τῆς ἀρ- 
χαίας νηπιότητος αἰτιάμασι χαθεστηκότες ἔνοχοι, 
τοῖς τοῦ χόσμου στοιχείοις ὑπενηνέγμεθα, τῇ χτίσει 
λελατρευχότες, χαΐίτοι δέον ἀνάπτειν τὸ σέδας τῷ 
ys ἀληθῶς xal μόνῳ χατὰ φύσιν Θεῷ. Ἐπειδὴ δὲ 
ἡμῖν ἐπέλαμψεν ὁ Υἱὸς, τότε δὴ, τότε χρείττους τε 


καὶ προφερέστεροι τῆς ἐν νηπιότητι φρενὸς ἀναδε- B 


δειγμένοι, χαὶ εἰς τὸ τῆς ἀληθείας διελάσαντες φῶς, 
ἀπηλλάγμεθά που, χαθάπερ ἐγῷμαι, συναινέσεις OE 
καὶ αὐτὸς οἶδ᾽ ὅτι, τοῦ χατεζεῦχθαι στοιχείοις χοσμι- 
κοῖς. Τοῦτο γὰρ ἡμῖν ὁ ἱερὸς ἀρτίως διεσήμηνε λό- 
γος, ὃν χαὶ ὡς εἴη σοφός τε καὶ ἀληθὴς, φαῖεν ἂν 
ἴσως οἷς ἂν ὀρθότητος μέλοι" λαλεῖ γὰρ ἕν Be 
φυστήρια, 

B. Φαῖεν γὰρ ἄν. 

Α. 'Ap' οὖν, ὦ Ἑρμεία, πᾶν εἴ τέ φαμεν διαχε- 
κλῆσθαι πρὸς ὕπαρξιν τοῖς τοῦ πεποιηχότος γεύμα- 
σιν, οὐχὶ τοῖς τοῦ χόσμου στοιχείοις ἐναριθμητέον, 
ἣ καὶ ὡς μέρος τοῦ χόσμου τῷ παντὶ συντετάξεται- 

B. Καὶ μάλα. 


À. ΔΛελυτρώμεθα δὲ πρὸς τελειότητα νοῦ xa φρε- 
νὸς ἱγμένοι, χιδδηλεύοντές τε τὸ ὑποχεῖσθαι θέλειν 
«τοῖς τοῦ χόσμου στοιχείοις ; 

B. 00:0 qnt. 


À. "Apa τὴν εἰς Yüv ὡς εἰς Υἱὸν ἀληθῶς παρα- 
δεδεγμένοι πίστιν, f) πῶς ; 

B. Οὕτως. 

À. Οὐχοῦν οὗ γενητὸς εἴη ἂν ὁ Μονογενὴς, ἵνα μὴ 
φαίνοιτο μὲν αὐτὸς μετὰ τῶν ἄλλων στοιχείων, xat 
τελῶν ἐν χτίσμασι, νήπιοι δὲ ἡμεῖς, χαὶ αὐχημάτων 
ἔτι τῶν εἰς τελειότητα νοῦ, τητώμενοι, εἰχαίοις ts 
λογισμοῖς περεναχισμένοι μᾶλλον, ἤπερ οὖν ἀληθῶς 
ἐλπίδα βεδαίαν χαὶ γνῶσιν πεπλουτηχότες, δῆλον δὲ 
ὅτι τὴν εἰς Υἱόν. Τί γὰρ ὅλως ὀνήσειεν ἂν ἡμᾶς ὁ 
Μονονενὴς, χαΐτοι δι᾽ ἡμᾶς γενόμενος ἄνθρωπος, εἰ 
ph) τοῦ λατρεύειν τῇ χτίσει λελυτρώμεθα; Τὴν δὲ 
εἰς αὐτὸν, εἰπέ μοι, προσηχάμενοι πίστιν ὡς εἰς 
Y Dy, ἄρ᾽ οὐ πεπλανήμεθα ; 

B. "Eotxev, εἴπερ ἐστὶ γεννητός. 

A. Τί δὲ, οὐχ ἀμείνων παραπολὺ τῆς διὰ Χριστοῦ 
παιδεύσεως ἡ διὰ Μωσέως, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς εἰς 
ἕν τι τῶν γενητῶν ἡ πίστις ; Φαίην δ᾽ ἂν ὅτι χενο- 
λογοῦσιν οἱ ἅγιοι, χατόπιν τῶν εὐαγγελιχῶν θεσπι- 
σμάτων ῥιπτοῦντες ἀεὶ τὴν ἀρχαιοτέραν ἐντολήν. 
Τετολείωχε δὲ πῶς ὁ νόμος οὐδὲν, ἀλλ᾽ ὁ δίκαιος ἡμῖν 
ix πίστεως ζήσεται ; Καίτοι διόλλυσι μὲν ἡ πίστις fj 
εἰς Υἱὸν, τοὺς εἰσδεδεγμένους αὐτὴν, ὠφέλησε δὲ 


*5 Galat. 1v, 1-ὅ. ** IHehr. vii, 19. 
PaTROL. Gn. LXXV. 


V Rom. 1, 17. 


519 heres parvulus est, nihil differt a servo, 
cum sit dominus omnium, sed sub tutoribus et 
actoribus est usque ad pre(initum tempus a patre : 
ita el nos, cum essemus parvuli, sub elementis 
mundi eramus servientes; at ubi venit plenitudo 
temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, 
factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redime- 
ret, ut adoptionem filiorum reciperemus **, » lta- 
que cum adhuc ignorantia laboraremus, et veteris 
insani criminibus obnoxii teneremur, mundi ele- 
mentis subditi fuimus, creature servientes, cuin 
ad verum ac solum Deum secundum naturam cultus 
esset referendus. Postquam autem nobis illuxit 
Filius, tunc sane, tunc devicla et superata puerili 
ignorantia, ad veritalis lucem provecti, liberati 
sumus, meo judicio, neque tu in(icias ibis, sal scio, 
ab illa subjectione et ditione elementoruin mundi. 
Hoc enim sacer ille paulo ante sermo nobis osten- 
dit, quem cum sapientem, tum verum esse fatebun- 
tur ii quibus rectum est cure : loquitur enim in 
Christo mysteria. 


B. Fatebuntur vero. 

À. Numquid igitur, Hermia, quodcunque factoris 
nutu productum esse dicimus, inter mundi elementa 
numerandum est, an eliam quasi pars mundi una 
cum universo collocabitur? 

B. Utique. 


À. An veroliberati sumus, ad perfectionem animi 
ac mentis provecti, et tanquam adukerinum reji- 
cientes velle mundi elementis subjacere ἢ 

B. lta sentio. 


A. An fide in Filium, tanquam in Filium vere, 
suscepta, aut quomodo? 
B. Eo modo. 


A. lgitur factus non erit Unigenitus, ne videatur 
quidem ipse cum aliis elementis etiam in numerum 
creaturarum ascriptus, nos autem pueruli, et animi 
perfectis dotibus vacui, vanisque cogitationibus 
delusi potius quam spe firma et cognitione Filii 
Dimirum ditati. Quid enim Unigenitus in univer. 
sum nos juverit, licet propter nos factus homo, 
nisi creatur: cultu soluti fuerimus? Sed fidem in 


D ipsum tanquam in Filium, amplexi, an non, amabo 


te, frustra fuerimus? 


B. lta certe, siquidem est genitus. 


A. Quid vero? Nonne przstantior multo est in- 
stitutione Christi illa Mosaica, si revera fides est 
in aliquid creatum? $19 Sed frustra nugari san- 
ctos dixerim, qui vetus mandatum evangelicis ora- 
culis semper postponunt. Quomodo vero lex nibil 
ad perfectum adduxit **, sed justus nobis ex fide 
vivet " ? Nam fides illa in Filium perdit quidem 
eos qui ipsam admiserint, lex autem veteribus 


28 


875 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


816 


profuit, **l hireticorum sermonibus attendamus. A τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, εἰ τοὺς τῶν διεστραμμέ- 


3. Θυξεο, dic quomodo. 

A. impigre sane ét alacriter valde. Finge vero 
mihi dicenda hac esse proposita. 

B. Qugnam isthec ais? 

A. Priscis quidem per sapientissimum Mosen 
lex prodidit: « Audi, Israel : Dominus Deus noster 
Dominus unus est *5. » Praeterea : « Non facies 
tibi idolum, neque cujusquam similitudinem, 46:8 - 
cunque in cclo sursum, et quaecunque in terra 
deorsum *. » Tum ad meliorem frugem revocans, 
adeoque ab ipsis mundi elementis abducens: « At- 
tende tibi ipsi, inquit, ne respiciens in ccelum, et 
videns solem, ac luna, et stellas, et omnei or- 


nstum coeli, errans adores en ὅν.» Ad unum igitur B 


«erum et naturalem Deum lex vocabat, abducens 
prorsus ab errore et malo: statuebat enim erealu- 
ram pre Creatore adorandam neutiquam esse, 
eosque qui vecati erant in hoc confirmabat indi- 
cla poema capitali in eos qui id contemnerent. Ve- 
rum ista quidem lex: quo in statu porro nos ver- 
semur, age, dicamus. Preteriit quidem lex qua in 
umbris et figuris predicabatur, sed lux veritatis 
effulsit, quandoquidem fidem in Filiam suscepimus, 
tametsi, ut illi volunt, creatum et factum. Àn non 
miserrimi quidem nos sumus, tametsi meliorem 
sortem nacti videmur, longe autem przstantiores 
ji qui juxta legem edocti sunt Deum unum el natu- 
ralem adorare? Ev quod absurdius est, illi veritatis 
luce nondum przditi, verum et naturalem Deum 
agnoverunt: nos autem inanes, qui cum veritatem 
nos accepisse gloriemur qux majoribus nostris 
data non sit, per eam jn errorem decidimus, et 
divina luce obtenebrati potius quam illustrati mi- 
sere degimus. 

δωρημένην ἀλήθειαν, δι᾽ αὐτῆς πεπλανήμεθα, xal 
λαμπρυσμένοι διατελοῦμεν οἱ δείλαιοι. 

B. Quam acuta oratio! 

A. Si vero illud etiam didiceris, magis, opinor, 
mirabere. 

B. Quidnam istud? 

À. Lex nobis pzdagogus fuit in 514 Christum. 
]ta eoim scripsisse beatum Paulum omnino audii- 
sti 5", 

B. AÀudii. 

A. inquirendum est igitur cur et quomodo lex 
pedagogus esset nos ad Christum deducens, hoc 
est, ad doctrinam et agnitionem Christi. Num ut 
ad przstantiorem, et que antecellebat eam qua in 
legc erat, atque in figuris adhuc infossa, aut certe 
ad viliorem et humiliorem ? 

D. Ad przstantiorem et illustriorem. 

A. Euge, ὁ charum caput; nam quivis cordatus 
et sapiens vir annuel, et ita rem esse dicet. Itaque 
si lex pedagogus, cum unum et naturalem Deum 
praedicet, nos ad Christi mysterium non tanquam 
* Deut. v, S. 


δ Deut. vt, 4. * Deut, iv, 19. 


Δ. 


νων παραδεξαΐμεθα λόγους. 

B. Φράσαις ἂν ὅπως. 

A. ᾿Αοχνότατά γε χαὶ μάλα προθύμως. Φάθι δέ 
με ταυτὶ βεθουλῇσθάε λέγειν. 

B. Τὰ ποῖα ἅττα φής: 

Α. Τοῖς μὲν ἀρχαιδτέροις ὁ διὰ τοῦ Κανσόφου Me- 
σέως χατεχρησμῴδησε νόμος" « "Axous, Ἰσραήλ" 
Κύριος ὁ θεός σου Κύριος εἷς ἐστι. » Καὶ πρός γε 
δὴ τούτοις" à Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ 
παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω, καὶ ὅσα ἐν 
τῇ γῇ κάτω. » ᾿Αποχομίζων δὲ Esc πρὸς τὸ ἀμεινό- 
νως ἔχον, xal μὴν καὶ αὐτῶν ἀφιστὰς τῶν τοῦ χό- 
σμὸνυ στοιχείων * « Πρόσεχε σεαυτῷ, φησὶ, μὴ ἀνα- 
δλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν, xal ἰδὼν τὸν ἥλιον, καὶ τὴν 
σελήνην, xol τοὺς ἁστέρας, xal πάντα τὸν χόσμον 
τοῦ οὐρανοῦ, πλανηθεὶς προσχνυνήσῃ αὐτοῖς. » Εἰς 
ἕνα τοιγαροῦν τὸν ἀληθῶς xai φύσει Θεὸν ὁ νόμος 
ἐχάλει, μεθιστὰς εἰσάπαν τοῦ σφαλεροῦ καὶ χεέρο- 
νος * ἐπεψηφίζετο γὰρ οὐδαμῶς τὸ χρῆναι τῇ χείσει 
παρὰ τὸν χτίσαντα προσχυνεῖν, καὶ μὴν καὶ ἀσφα- 
λεστέρους εἰς τὸ ἐρηρεῖσθαι χαλῶς ἕν γε τουτῳΐ τοὺς 
χεχλημένους ἐτίθει, ποινὴν ἑπαρτήσας τοῖς ἐθέλουσι 
ῥᾳθυμεῖν τὴν εἰς αἷμα ζημίαν. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνα μὲν ὁ 
νόμος παρῆχται ὃὲ ὅποι τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς, ςέρε δὴ 
λέγωμεν. Παρῴχετο μὲν ὁ νόμος, ὡς ἐπὶ σχιαῖς xai 


. πύποις κατηγορούμενος, ἀνέλαμψε δὲ τῆς ἀληθείας ᾿ 


τὸ φῶς, ἐπείτοι τὴν εἰς Υἱὸν παραδεδέγμεθα πίστιν, 
χαίτοι, xav' ἐχείνους, γενητὸν ὄντα καὶ πεκοιημέ- 
γον. "Ap' οὐ τρισάθλιοι μὲν ἡμεῖς, οἱ ἐν δοχῆσει xal 
μοίρᾳ τῇ χρείττονι, πολλῷ δὲ ἀμείνους οἱ κατὰ τὸν 
νόμον θεὸν τὸν ἕνα xal φύσει δεδιδαγμένοι προσχν- 
νεῖν ; Καὶ τό γε παραλογώτερον, ol μὲν γὰρ οὔκω 
πεπλουτηχότες τῆς ἀληθείας τὸ φῶς, τὸν ἀληθῶς; 
xài φύσει Θεὸν ἐγνώχασιν" ἡμεῖς δὲ οἱ περιττοὶ, 
καίτοι λαχεῖν αὐχήσαντες τὴν τοῖς πρὸ ὑμῶν οὗ δε" 


φωτὶ τῷ θείῳ χατεσχοτισμένοι μᾶλλον ἔγουν ἐχλε- 


B. Ὡς δριμὺς ὁ λόγος! 

A. Εἰ δὲ δὴ χἀχεῖνο μάθοις, χαταθαυμάσαις ἂν, 
οἶμαι, μειζόνως. 

B. Τὸ «olov; 

A. Παιδαγωγὸς ἡμῖν ὁ νόμος γέγονεν εἰς Χρι- 
στόν. Γεγραφότος γὰρ ὧὡδι διεπύθου πάντως τοῦ μα» 
χαρίου Παύλου. ] 

B. Ἐπυθόμην. 

À. Βασανιστέον δὴ οὖν ἐφ᾽ 6 τε xoY 670; παι 
δοχόμος ἦν εἰς ἡμᾶς ὁ νόμος εἰς Χριστὸν ἀναφέρων, 
τουτέστιν, εἰς λόγον χαὶ γνῶσιν τὴν ἐπὶ Χριστῷ. 
"Ap' ὡς εἰς ἀμείνω xat ὑπερτρέχουσαν τῆς ἐνούσης 
αὐτῷ καὶ ἐγχεχωσμένης ἔτι τοῖς τύποις, ἤγουν εἰς 
αἰσχίονα xaX χθαμαλωτέραν ; 

B. Εἰς ἀμείνω χαὶ φανοτέραν. 

A. Εὖγε, ὦ φιλότης Axa, γὰρ, οἶμαι, σοφὸς xo! 
ἀρτίφρων ἀνὴρ συννεύσειεν ἂν, ὧδέ τε ἔχειν τὸ 
χρῆμα ἐρεῖ. Οὐκοῦν εἰ νόμος ἡμᾶς ὁ παιδαγωγὸς. 
xaízot τὸν ἕνα xal φύσει διαχηρύττων Θεὸν, οὐχ ὡς 


5! Galat. iu, 94. : 


871 


DE SS. TRINITATE. DIALOGUS IV. 


δ10 


εἰς αἰσχίονα γνῶσιν εἷς τὸ ἐπὶ Χριστῷ διαχομίζει A ad viliorem cognitionem deducit, Filius erit non 


μυστήριον, Υἱὸς ἂν εἴη μᾶλλον οὐ γενητὸς, ἵνα μὴ 
νόμος ἡμᾶς ἀδικήσας ὁρῷτο, μὴτε μὴν ὡς προφε- 
ρεστέραν τῆς εἰς Θεὸν γνώσεως τὴν εἰς ποΐημα τι- 
θεὶς, πάγη καὶ θήρατρον διαδολιχὸν εὑρίσκοιτο, χαΐτοι 
λαληθεὶς δι᾽ ἀγγέλων καὶ δοθεὶς ἡμῖν εἰς ἐπιχουρίαν. 
Νόμον γὰρ εἰς βοήθειαν ἔδωχε, τῶν ἁγίων τις ἔφη. 
Καὶ εἰ πλήρωμα νόμου xai πρόφηνῶν ὁ Χριστὸς, 
πῶς ἂν ἔχοι τὸ εἶναι σεπτὸς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς 
ὁ λόγος; Ἐχτελευτᾷ γὰρ εἰς πλάνησιν τῆς ὅλης 
γνώσεως οἱονεὶ τὸ συμπέρασμα χαταχλεῖον ἡμᾶς εἰς 
γενητὴν xai oüx ἄχτιστον φύσιν. 

B. Ὀρθότατα ἕφης. Πλὴν οἶμαί τι τοιοῦτον ἐρεῖν 
«ὃν διεναντίας, τὸ πρωτότοχος ὄνομα, τί ἂν βούλοιτο 
δηλοῦν ; 


creatura, ne lex nobis injuriam facere videatur, 
neve cognitionem creature Dei cognitione prae- 
stantiorem statuens, rete et laqueus diabolicus essc 
cemperiatur, quamvis per angelos praedicata et no- 
bis donata in auxitium. Legem quippe in auxilium 
dedit 9, inquit sanctorum aliquis. Et si plenitudo 
legis ac prophetarum est Christus, quomodo divi- 
nitus inspiratze Scriptura serino sanctus erit? De- 
sinit enim in errorem universe cognitionis veluti 
complexio, qux nos facias nec increotz nature ar- 
ciat. angustiis. 

B. Recüssime dixisti. Verumtamen adversarium 
aliquid istiusmodi rogaturum puto, nempe voca- 
bulum primogenitus, quid signilicet ? 


A. Τὸ προύχειν ἐν ἀδελφοῖς τὸν δεῖνα τυχὸν, xal D — A. Inter fratres quemdam praeesse, et prius ia 


πρεσδυτέραν λαχεῖν ἑτέρων, τὴν διὰ γεννήσεως ὕπ- 
αρξιν. 

B. Εἴτα πῶς ὠνόμασται, φασὶ, πρωτότοκος πάσης 
«ἧς χτίσεως ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ἀδελφὴν ὥσπβρ ἔχει τὴν 
κτίσιν, ὡς ὁμογενῆ χαὶ ὀμοφνᾶ ; 


À. Φροῦδον οὖν, ὡς ἔοιχε, xat ἀχρεῖον παντελῶς 
ἐπ᾽ αὐτοῦ διαφανεῖται λοιπὸν, τὸ Υἱὸς ὄνομα, καὶ 
φενακισμὸς ἡ γέννησις, xat θρύλλος εἰκαῖος ὅ περὶ 
Πατρὸς ἡμῖν χει λόγος. 

B. Οὐδαμῶς, φασί. Πατὴρ γὰρ χέχληται τοῦ Υἱοῦ 
καταχρηστιχῶς, τοιγάρτοι xal περὶ τῶν Ylov 'Io- 
po, « Υἱοὺς ἐγέννησα χαὶ ὕψωσα, » φησίν. 

A. "Ap' οὖν, el ποιητὸς εἰς υἱοθεσίαν μεθ᾽ ἡμῶν ὁ 
Movoyzvhs, καὶ νεῦμα μόνον ἡ γέννησις, τὸ δὲ ἀληθὲς 
& κ᾿ αὐτοῦ τὸ πεποιῆσθαί ἐστιν; 

B. Οὕὔτω φασί. 

A. Καίτοι τί 6f, ποτε πάρέντές ὡς ἀχερδὲς, τὸ αὖ- 
«τὴν ἐπείγεσθαι καταθρεῖν τὴν ἀλήθειαν, μονονουχὶ 
τὸ προφητιχὸν ἐχεῖνό φασίν᾽ « ᾿Εθέμεθα ψεῦδος τὴν 
ἐλπίδα ἡμῶν, xal τῷ ψεύδει σχεπασθησόμεθα ; » Εἴ- 
ρῆται γὰρ πρωτότοχος πότε xal ἐν τίσι γεγονὼς ὁ 
Λόγος, χρῆν, οἷμαί που, xal πρό γε τῶν ἄλλων ἀπάν- 
£u ἀναμαθεῖν, οὕτω τε λοιπὸν εἰς ἐννοιῶν εὐθύτητα 
“ἣν τῶν μυστηρίων πρεπωδεστάτην ἀνορθοῦν ἐπεί- 
γεσθαι τὴν καρδίαν. Καιροὶ γὰρ ἡμῖν, καὶ μὴν xot 
προσώπων διαφοραὶ, χαταδείξειαν ἂν xol μάλα εὖ- 
κόλως, τὸν ἀπλανῆ τε xal ἀπαράφορον, xai ἐξ εὖ- 


hanc lucem editum esse quam caeteros. 


B. Αι quomode nominatus est, inquiunt, primo- 
genitus omnis creaturz Filius **, nisi quodammodo 
sororem habeat creaturam pula cougenerem et 
connaturaleim ? 

A. Inane ergo, ut videtur, el inutile prorsus in 
ipso videbitur tandem illud nomen, Filius, et im- 
postura generatio, et nugz futiles ea quz de Patre 
nobis dicuntur. 

B. Minime vero, inquiunt. Pater enim vocatus 
est Filii abusive, unde et de filiis Israel , « Filios 
genui, et exaltavi, » inquit **. 

Α. Àn ergo, si adoptatus est. nobiscum Unigeni- 
tus, solius voluntatis est generatio, veritas autein in 
eo est, quod sit factus. 

B. Ita est, inquiunt. 

À. At cur demum, ipsius veritatis contemplatio- 
nem velut inutilem rejicientes, illud propheticum 
propemodum dicuni : « Posuimus mendacium spem 
nostram, et mendacio protegemur *5? » Quanio 
enim et in quibus dictumsit Verbum primogenitum, 
ante omnia discendum 515 puto, atque ita de- 
mum cur dirigendum ad rectas et mysteriis con- 
venientissimas conteniplationes. Tempora enim 
et personarum discrimina facile utique nobis osten- 
derint erroris et fraudis expertem esse, et recia 
procedere sacrarum Seripturarum sermonem : aut, 


θείας ἤχοντα λόγον τῶν ἱερῶν Γραμμάτων " ἣ εἴπερ D si verum non est quod dico, temporaqueet momenta 


ἐστὶν οὐχ ἀληθὲς ὅ φημι, καιροὺς δὲ xaX χρόνους οὐ 
βασανιστέον, χαθ᾽ o0; ἄσαρχός τε ἦν ἔτι χαὶ μετὰ 
σαρχὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, χαταπτοείτω μηδένα, xXv 
ἀδιαχρίτως τὰ ἐπ᾽ αὐτῷ λαλῆται τυχὸν, χαὶ δυσφη- 
μιῶν ἀπέστω γραφὴ ᾿ χἂν εἰ οἴοιτό τις ἐχτεθνάναι 
κατ᾿ ἀλήθειαν, χαίτοι ζωὴν ὄντα χατὰ φύσιν τὸν ἐχ 
Πατρὸς Λόγον, αἰτείτω χρότους τοὺς πρὸς ἡμῶν, χαὶ 
τοὺς τῆς ἀψευδείας ἐπαίνους " εἰχαιομυθήσει δὲ ἄρα 
χαὶ ὁ σαρχὶ τεθνάναι λέγων αὐτόν. Πᾶν γὰρ ἤδη πως 
τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ, πέφηνεν ἀδιάχριτον. 

B Ἔχοι ἂν ὀρθῶς, εἰ τῇδε νοοῖτο, ψόγον γε μὴν 
χοὶ γραφῆς οὐχ ἔξω τὸ χρῆμα, 


scrutanda non sunt, quibus et carne destitutum adhuc 
et incarnatum erat Dei Verbum, nemo terreatur, 
licet promiscue cuucta de eo forte dicantur, el blas- 
pheniiz crimen excludatur ; etsi quis revera mortuum 
esse pulaverit, tametsi vita est secundum naturam 
ex Patre Verbum, apploaudere nos sibi jubeat, ve- 
ritatisque laudem sibi arroget : qui autem dixerit 
ipsum carne mortuum, perperam sane mentietur. 
Jam enim quidlibet in ipso quodammodo videtur 
promiscuum et indifferens. 
B. Recte quidem, si hoc modo res esee censca 

üur: verumtamen probro et crimine non caret, 


" ha. vin, 20sec. LXX, 5 Coloss. 1, 15. ^ 15a. 1, 2. ** sa. xxvini, 45. 


079 


A. Non sane, Hermia ; et quidem in aliam absur- 4 Α. Οὐχ àv, ὦ 


ditatem eos egregie detruserit nostra disputatio. 

B. in quam dicis? 

A. Tributa quidam colligunt, ex legis Mosaicz 
praecepto, in bina capita didrachmum unum exigen- 
tes. Veniunt ad Petrum rogaturi utrum etiam ipse 
Christus in aliorum numero censendus esset, et ab 
eo tributum exigendum, an ipse eo se teneri nega- 
turus esset. Illico divinus discipulus Dominum adit, 
quid in ea re faciendum esset scire cupiens : ,sed 
przveniens Jesus, dixit : « Reges terr: a quibus acci- 
piunt tributum , vel. cénsum? A filiis suis, an ab 
alienis? » Petro vero dicente: « Ab alienis, » ad- 
didit : « Igitur liberi sunt filii. Ut autem non scan- 
dalizemus eos, vade ad mare, et niitte hamum, et 
eum piscem qui primus ascenderit, tolle: et aperto 
ore ejus, invenies staterem : illum sumens, da eis 
pro me et te **. » Intelligis ergo testimonio illo natu- 
ra sux confirmasse libertaten? Hac autem crea- 
turam superat. Creatori enim servit. quodcunque 
productum est. Ita etiam divinus noster David cla- 
mabat ad universi dominatorem Deum : « Omnia 
serviunt tibi Κ΄. » Igitur Filius nequaquam est con- 
ditione servili, nec inter subditos censetur, sed in 
5169 nstura divina et suprema, quaque omnes 
creaturas transcendit. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


D τρίων, » ἔφη προστιθείς" 


830 


Ἶγαθὲ, χαὶ εἰς ἑτέραν αὑτοὺς &to- 
πίαν χατωθήσειεν ἂν χαὶ μάλα νεανιχῶς ὁ λόγος. 

B. Εἰς τίνα δὴ φής ; 

A. Δασμολογοῦσί τινες, χατὰ νόμον εἷς τοῦτο thy 
διὰ Μωσέως ἱγμένοι, καὶ τὴν τοῦ διδράχμου συνεισ- 
φορὰν συλλέγουσιν ὑπὲρ δυαῖν χεφαλαῖν, ἐξαιτοῦντες 
τὸ ἕν. Ἐπειδὴ ὃΣ τῷ Πέτρῳ προσήεσαν, ἀναπυνθά» 
νεσθαι γὰρ ἐδόχει, πότερα χαὶ αὐτὸς τοῖς συνεισφέ- 
ῥουσι συντετάξεται, xat δασμολογεῖτο Χριστὸς, ἤγουν 
ἀποφάσχει τὴν εἴσπραξιν, εἰσέθορε μὲν εὐθὺς ὁ θε- 
σπέσιος μαθητὴς τὸ τί ἂν βούλοιτο δρᾷν αὐτοὺς ἕν 
γε τουτῳῖ διαμαθεῖν ἀξιῶν " ἤρετο δὲ φράσας ὃ Ἶη- 
σοῦ: " « Οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, ἀπὸ τίνων λαμδάνουϑε 
τέλη 1] χῆνσον ; ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτῶν, fl ἀπὸ τῶν à» 
λοτρίων ; » Πέτρον bi εἰπόντος" « "Amb τῶν ἀλλο- 
« "Apa γε ἐλεύθεροί εἰ» 
σιν οἱ υἱοὶ, ἵνα δὲ μὴ σχανδαλίσωμεν αὐτοὺς, πορευ- 
θεὶς εἰς θάλασσαν, βαλὲ ἄγχιστρον, χαὶ τὸν ἀναδάντα 
πρῶτον ἰχθὺν ἄρον, χαὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ, 
εὑρήσεις στατῆῇρα * ἔχεῖνον λαδὼν, δὸς αὑτοῖς ἀντὶ 
ἐμοῦ xaY σοῦ. » Αἰσθάνῃ δὴ οὖν ὅτι τῇ οἰκείᾳ φύσε: 
προσμεμαρτύρηχε τὸ ἐλεύθερον ; Τοῦτο δ᾽ ἂν εἴη, τὸ 
ὑπὲρ χτίσιν δοῦλον γὰρ τοῦ πεποιηχότος, τὸ παροι- 
σθὲν εἰς γένεσιν. Οὕτω καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ἀναχεχράγει 
Δαδὶδ, πρὸς τὸν τῶν ὅλων χατεξουσιάζοντα Θεόν" 

€ Ὅτι τὰ σύμπαντα, δοῦλα σά. » Οὐχοῦν ἐν μέτροις 


ἡμῖν οὐχὶ τοῖς δουλοπρεπέσιν, οὐδὲ ἐν τοῖς ὑπὸ Pm ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾽ ἐν φύσει τῇ θείᾳ xal ὑπερτάτῃ. 


χαὶ ὑπερθρωσχούσῃ τὰ γενητά. 
B. Ita prorsus. 


D. ᾿Αλυιθές. 


A. An illum igitur, o Hermia, qui tam augusta (f A. "Ag oov, ὦ Ἑρμεία, τὸν οὕτω σεπτῷ χατη- 


majestate est conspicuus , servitutis jugo subjicie- 
mus, licet in servi forma descendisse dicatur? At 
qui non istud ineptum fuerit? Nam si factus est in 
servi forma, sequitur, opinor, quod ante servi for- 
mam degebat utique in libera et soluta natura. 
Neque enim fuerit id quod erat, sed si ea in quibus 
erat projecit, ad aliud quiddam jure merito migra- 
verit. Venit igitur nobis non ex servis in servum, 
sed ex libera natura Filius in servi formam. Sed 
si nihil est discriminis , si nihil tempus, si perso- 
narum discussio nihil hic juvat, et, si nudum adhuc 
intelligatur et absque carne Verbum, non equidem 
liberum, sed servum vocetur, et inter subditos nu- 
meretur. 


B. Αἱ qui fieri potest ut non illa omni absurdita- 
tis genere scateant? 

A. ltaque adversarii audiant: Cum tempora et 
personas scrutari non sinitis, quo tenditis? Quid 
agitis, o vos omni malo spiritu pressi atque agi- 
tati * quid miscetis qua misceri nequeunt, tempore, 
personis et rationibus rejectis, quibus eorum quz 
de Filio dicuntur contemplatio clara sit atque dis- 
tincta? Ubi enim incarnatum non erat Deus Ver- 
bum ex Patre genitum, ibi considera divinam ma- 
jestatem, adliuc impermistam, sinceram , et incon- 
fusam gloriam, libertatem eximiam, aequalem cum 


^ Matth, xvin, 25.25. "7 Psal. cxviui, 91. 


γλαϊσμένον ἀξιώματι, τοῖς τῆς δουλείας ζυγοῖς ὑπο- 
θήσομεν, εἰ καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ χαθιχέσθαι 
λέγοιτο; Καίτοι, πῶς τοῦτο οὐχ ἀμαθές ; Εἰ γὰρ 
γέγονεν ἐν δούλου μορφῇ, φαίην ἂν, ὅτι πρὸ τῆς 
τοῦ δούλου μορφῆς διετέλει πάντως ἐν ἐλευθέρᾳ τε 
xai ἀνειμένῃ φύσει. Οὐδὲ γὰρ ἂν γένοιτό τι τῶν bv- 
των ὃ Tv, τὸ ὃὲ ἐν οἷς ἣν εἰ πρόοιτο, τὴν ἐφ᾽ ἕτερόν 
τι μεταδρομὴν ποιοῖτ᾽ ἂν εἰχότως. Ἥχει τοΐνυν ἡμῖν, 
οὐχ ἐξ οἰχετῶν εἰς οἰχέτην, ἀλλ᾽ ἐξ ἐλευθέρας φύ- 
σεως ὁ Υἱὸς, εἰς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ 
οὐδὲν τὸ μεσολαθοῦν, εἰ μηδὲν ὁ χρόνος, εἰ προσώπων 
ἔρευνα τὸ τελοῦν εἰς ὄνησιν ἐν τούτοις οὐχ ἔχει, xal 
εἰ γυμνὸς ἔτι νοοῖτο λοιπὸν xal δίχα σαρκὸς ὁ Λόγος, 
ἐλεύθερος μὲν οὐχὶ, διαχεχλήσθω δὲ δοῦλος, χαὶ 


D ἑἐπαριθμείσθω τοῖς ὑπὸ ζυγόν. 


B. Εἶτα πῶς οὐχ ἁπάσης ἡμῖν ἀτοπίας ἀνάμεστα 
καυτί ; 

Α. Οὐχοῦν, ἀχουόντων οἱ διεναντίας * Καιροὺς xal 
πρόσωπα βασανίζειν οὐχ ἀνεχόμενοι, ποῖ φέρεσβε, 
τί δρᾶτε, ὦ παντὶ πνεύματι πονηρῷ παράφοροι xa 
ἀλώσιμοι; τί συγχεῖτε τὰ ἄμιχτα, κα!ροῦ χαὶ προῦ- 
ὦπων xai λογισμῶν ἀφειδήσαντες, δι’ ὧν ἂν γένοιτο 
σαφὴς χαὶ λίαν εὐχρινεστέρα τῶν ἐφ᾽ Υἱῷ λαλουμέ- 
νων ἡ θεωρία; Ὅπον μὲν γὰρ οὐκ ἐν σαρχὶ γεγονὼς 
Θεὸς fv ὁ Λόγος, γεγεννημένος Ex Πατρὸς, ἐχεῖ xa- 
τασχέπτου τὸ ἀμέχτως ἔτι θεοπρεπὲς ἀξίωμα, τὴν 
εἱλιχρινῇ xal ἀσύγχυτον δόξαν, τὸ ἐξηρημένως ἐλεύθε- 


821 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IY. 


882 


p?v, τὸ ἰσοσθενὲς τῷ Πατρί. Παρήχθη γὰρ δι᾽ αὐτοῦ A Patre potentiam. Peripsum enim. producta sunt 


πρὸς γένεσιν τὰ οὐχ ὄντα ποτέ. Κοινοθουλία τε xal 
ἰσουργία, καὶ ἡ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ὁμοιότης, γέγραπται 
διὰ Μωσέως. Εἰσχεχόμιχε γὰρ ἡμῖν λέγοντα Θεὸν, 
δῆλον δὲ ὅτι, πρὸς τὸν ἐξ ἑαυτοῦ χαὶ ἑαυτῷ συνυφε- 
στῶτα Λόγον" « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον xav' εἰχόνα 
ἡμετέραν χαὶ χαθ᾽ ὁμοίωσιν. » Τὸ γάρτοι, « ποιή- 
σωμεν, » οὐχ ἑνὶ, πρέποι δ᾽ ἂν μᾶλλον τοῖς ὑπὲρ ἕνα 
xai δύο τισίν. Ἐπειδὴ δὲ, getbot xaX ἀγάπῃ τῇ εἰς 
ἡμᾶς, ἐξ ἐμφύτου xaX θεοπρεποῦς ἡμερότητος οἱονεὶ 
χεχινημένος « ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ xal Πατρὺς ὑπ- 
ἄρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ 
ἑαυτὸν ἐχένωσε μορφὴν δούλου λαδὼν, χαὶ σχήματι 
εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, τεταπείνωχεν ἑαυτὸν, » ποῖος 
fud; ἀναπείσει λόγος, τοὺς, o? γε φρονεῖν ὀρθὰ περὶ 


qua aliquando non erant. Quinetiam voluntatis 
communio, et in operando zqualitas, et omnimoda : 
similitudo divinis scriptis est à Moyse consignata. 
Induxit enim nobis Deum dicentem, nimirum ad 
Verbum quod iu ipso et cum ipso coexsistit : « Fa- 
ciamus hominem secundum imaginem nostram et 
ad similitudinem *5. » Illud enim, « faciamus, » 
non uni, sed pluribus quam uni et duobus convenit. 
Quoniam autem misericordia et charitate erga nos 
ex sua et Deo convenienti motus bonitate, « cum 
in forma Dei ac Patris esset, non rapinam arbitra- 
tus est esse se :qualem Deo, sed semetipsum ex- 
inanivit formam servi accipiens, et habitu inventus 
ut homo, humiliavit semeüpsum ** : » quz nosratio 


αὐτοῦ διεσχέμμεθα, τοῖς τῆς χενώσεως μέτροις ἐπι- D adiget quibus recta doctrina cura est , ut inanitio- 


τιμᾶν xai χατασμιχρύνειν ἐπείγεσθαι τὸν bU ἡμᾶς 
καὶ ὑπὲρ ἡμῶν χαθέντα πρὸς χένωσιν τὴν ἰδίαν ὑπερ- 
οχῆν; Τότε γὰρ δὴ xaX πρωτότοχος ὁ Μονογενὴς, λε- 
λόγισται δὲ χαὶ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς ὁ εἷς τε χαὶ μό- 
νὸς, ὡς Υἱὸς £x Πατρός. Καθίχετο γὰρ εἰς ταπείνω- 
σιν, χαὶ πέφηνε χαθ' ἡμᾶς, οὐχ ἵνα τι πάθοι τῶν 
ἀδιχεῖν εἰωθότων, τὸ εἶναι Θεὸς ἀποδαλὼν, xal Υἱὸς 
ἀληθῶς, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ φύσε! δοῦλον xaX γενητὸν, τουτέ- 
στιν ἡμᾶς, εἰς τὴν αὐτῷ τε χαὶ μόνῳ Κυρίῳ ἐνοῦσαν 
ἀναχομίσειε δόξαν, υἱοὺς ἀπορήνας Θεοῦ. "Ὅταν οὖν 


ἡ μῖν συντάττηται διὰ τοῦ χαλεῖσθαι πρωτότοχος, οὐχ. 


ἡμεῖς αὐτὸν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐχθιασόμεθα, πολλοῦ 
γε xaX δεῖ  ἀναχομιεῖ δὲ μᾶλλον αὑτὸς ἡμᾶς, εἰς τὸ 
ὑπὲρ φύσιν ἐχδεδιάσθαι (1) λέγειν, ἤγουν ἡττῆσθαι 
&fj χτίσει, πῶς οὐχ ἀπόπληχτον παντελῶς ; Οὐχοῦν 
γενόμενος χαθ᾽ ἡμᾶς, οὐ καθ᾽ ἡμᾶς ἔσται ποθὲν, τὸ 
ἴδιον ἀπηθεθληχὼς, ἀλλ᾽ ἡμεῖς δι᾽ αὑτὸν ὑπὲρ ἑαυτοὺς, 
τῇ τοῦ τιμῶντος χάριτι τὸ τῆς ἰδίας φύσεως ὑπερ- 
θρώσχοντες μέτρον, καὶ πρὸς τὸ ἄνω χαὶ ὑπερχεί- 
μένον ἀναθέοντες. 
&upra nos ipsos, gratia ejus qui nos honorat, ultra 
yem et excelsum statum translati. ' 

B. IIo; ἔφης; 

A."H γὰρ οὐχὶ Πνεύματος Yevymtol, xal τέχνα 
Θεοῦ διαχεχλήμεθα ; 

Β. Ναί. 

Α. Τοιγάρτοι χαὶ προστετάγμεθα, πατέρα μὲν Ev 


C 


nis conditionem arguere, ac 517 deprimere sta- 
tuamus eum qui propter nos et pro nobis majesta- 
tem suam ad inanitionem demisit? Tunc enin et 
primogenitus esse ccepit ille Unigenitus, adeoque 
reputatus est in multis fratribus ille unus ac solus, 
tanquam Filius ex Patre. Demisit enim se ad ina- 
nitionem, et similis nobis apparuit, non ut in divi- 
nitate damnum aliquod senserit, desinens esse 
Peus ac Filius revera, sed ut id quod natura ser- 
vum est et creatum, nos videlicet filios Dei red- 
dens ad eam gloriam transferret quz sibi ac soli 
Domino inest. Cum igitur inter nos censeatur ex 
eo quod primogenitus dicitur, non nos ipsum ad 
aliquid quod sit pr:eter naturam adigemus, multum 
abest, sed ipse nos potius ad dignitatem superna- 
turalem evehet. Etenim divinam et ineffabilem na-- 
turam dicere vi adactam esse, aut creatura sub- 
ditam, an non stupidi prorsus est ac vecordi$? Jtaque 
factus nobis similis, nobis similis non erit utique, 
amisso quod suum est, sed nos propter ipsum 


proprim nature conditionem evecti, et ad superio- 


D. Quomodo dixisti? 

A. Annon nali Spiritus οἱ fllii Dei vocati sumus? 

B. Etiam. 

A. Idcirco jussi sumus etiam patrem quidem in 
terra invocare neminem, sed Deo tanquam Patri 


γῖς ἀποχαλεῖν μηδένα, Θεῷ γε μὴν ὡς Πατρὶ τὰ p nos tradere, propter eum qui inter nos natus est 


xa0' ἑαυτοὺς προσνέμειν, διὰ τὸν ἐν ἡμῖν γεγονότα 
πρωτότοχον, xai οὐχ ἑτέρου του χάριν, ἣ ἵνα xal 
ἡ λεῖς δι᾽ αὐτὸν, υἱοί". Πρέποι γὰρ ἂν οὑτωσὶ τῇ μετ 
σαρχὸς οἱχονομίᾳ ὁ σχοπός. Ποῦ γὰρ ἔτι σορὸν τὸ 
Χριστοῦ μυστήριον, εἰ πρό γε τῶν ἄλλων τὴν ἰδίαν 
αὐτὸς Ἰδίχησε φύσιν, οὐδὲν ὀνήῆσας τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς : 
Razé0ope γὰρ εἰς τὸ εἶναι πρωτότοχος, ἵνα πολλοῖς 
συντάττηται, χαίτοι τὸ ἕτερος εἶναι xal ἀμείνων χατὰ 
φύσιν, παρὰ τὰ, οἷς ἂν συντάττοιτο χατά γε τὸ 
ἐχείνοις δοχοῦν, οὐδαμόθεν ἔχων. 

B. ᾿Αλλ᾽ ὡς ἐν δόξῃ φησὶν οὐ μετρίως διενεγκὼν, 


δὲ Gcn. 1, 96. 5" Philipp. i, 6-8. 


(4) Desunt hic nonnulla. 


primogenitum, nec aliam ob causam qnam ut etiam. 
nos per ipsum filii simus. Iloc enim pacto suus Πι- 
carnationi quadrabit scopus. Ubi enim demum erit 
sapiens illud Cliristi mysterium, si pre czeteris ipse 
naturx sum damnum attulit nobis nihil adjutis? In 
primogenituram etenim irrupit, ut unus de multis 
censeretur, quamvis, ut illi existimant, nulla ex parte 
diversus aut prastantior esse posset iis in quorum 
ordine censetur. 


B. At universo creature vocatur primogenitus, 


885 


S. CYRILLI ΔΙΕΧΑΝΌΠΙΝΙ ΑἸΟΗΙΕΡ. 


inquiunt, puts quod gloria non parum prastat, et A xal ἀσυγχρίτοις ὑπεροχαῖς τὰ συντεταγμένα, νικῶν, 


Ineampsrabili excellentia superat ea qui ejusdem 
sunt ordiois. 

^. Et ubinam illud, incomparabilis i in gloría, aut 
qualia erit excellenti magnitudo , quandiu pari ra- 
tione cum de ipso, tuin de aliis omnibus illud erea- 
tym esse dicetur? Sed jam non quaerimus quid in 
gloria et honore praestantius sit, aut minus, sed 
quidnam sit natura creatum aut productum, et quid 
jsto superius aut ulterius : atque utrum $18 ns- 
turam ab liis diversam sortitus sit Unigenitus, quz 
longo post se intervallo relinquat id omne quod. 
creatum esse creditur. An enim si quis discere 
velit quid sit sol secundum naturam, quid item 
equus, querat utrum facta illa sint, et ex rebus 


τῆς Ang χτίσεως χαλεῖται πρωτότοχος. 


A. Καὶ ποῦ τὺ, ἀσύγχριτος ἐν δόξῃ, f) ποῖον ἂν εἷς 
τῆς ὑπεροχῆς τὸ μέγεθος, ἔστ᾽ ἂν ἐν ἴσοις ἡμῖν τοῖς 
λόγοις κατά τε αὐτοῦ xai τῶν ἄλλων ἁπάντων tb δεῖν 
ἐχτίσθαι κατηγοροῖτο ; Πολυπραγμονεῖ δὲ ἡ μὲν ὁ λό- 
γος εἰς τὸ παρὸν, οὐχὶ τί τὸ ὑπερχύπτον f| μειανε- 
χτούμενον χατά γε τὸ ἐν τιμῇ καὶ δέξῃ, ἀλλὰ τί μὲν 
ἂν εἴη τὸ φύσει χτιστὸν, χαὶ παροισθὲν εἰς γένεσιν, 
τί δὲ τὸ ὑπὲρ τοῦτο xal ἐπέχεινα, χαὶ εἰ φύσιν ἀκ- 
ἐτέμετο τῶν ἄλλων ἐξῃρημένην ὁ Μονογενὴς, ἧς ἂν 
ἴοι κατόπιν πᾶν τὸ ἐχτίσθαι πεπιστευμένον. "Apa 
γὰρ, εἴ τις ἀναμαθεῖν ἀξιῶν, τί μὲν ἥλιος χατὰ eZ 
σιν, ὦ τᾶν, τί δὲ χαὶ ἵππος, λέγοι, Πότερα γενητὰ 


que non erani natura, aut aliquid aliud prater p xai ἐξ οὐχ ὄντων τὴν φύσιν, ἤγουν ἕτερόν τι παρὰ 


istud, quidnam ipse diceres? 

B. Dicerem esse facta. 

A. Quod si praterea inquirat, et urgeat, utrum 
horum alteri preferendum sit quoad gloriam, num. 
quid risum ille nobis movebit rem adeo dictu faci- 
lem ac tam manifestam in disquisitionem vocans? 


B. ita prorsus. 

À. Nugre vero sunt, opinor. Equus enim quomo:o 
aut onde cum sole contendet de gloria? Immenso 
enim distat intervallo : sed si forte substantie in 
uiroque ratio perpendatur, ei quid utrumque ho- 
rum sit consideret aliquis, non discrepabunt invi- 
eem in quantum facta sunt, licet gloria tantopere 
sol antecellat, Cum igitur ratio Filii quzratur, ei 
quid sccundum naturam sit nobis propositum sit 
contemplari, frigida sane et inauis gloriatio est czx- 
teris preeponi ac pracellere, si in creaturarum nu- 
merum Ascribatur el inter nos censeatur, utpote 
conditus. Praorogativis enim externis nonnulli deau- 
rent ipsum , dum interim eum letali quodammodo 
vulnere percutiunt, et gloriolarum ac laudum qua- 
rumdam splendore blasphemisx quam in ipsum evo- 
iuunt ornare simulant foditatem. Quod cnim in 
universum inter creaturas substantialiter et inter 
res factas censetur, non utique Deus erit secundum 
naturam, ncque certe Filius ac Dominus, sed quo- 
dammodo inter famulos eximius, et inter subditos 
sola et nuda gloria conspicuus. 

B. Recte dicis. 

ἃ. lllud porro mili quoque mirari subit. 

B. Quidnam istud? 

À. Quippe cum agnoscere et credere nolint Uni- 
genitum semper esse, nugantur, vocabulum istud, 
primogenitus, simplicioribus opponentes. At quo- 
modo non vere quis 3d hoc dicet ; si vox illa, pri- 
wogenitus, in creaturarum ordinem Filium asceribit 
tanquam in multis fratribus, atque idcirco primoge- 
nitum : igitur nec ordinis, nec paturze ejusdem pror- 
sus esso osteudet. vox illa, unigenitus. Erit enim 
unigenitus quasi non sit alius przeter ipsum secun- 
dum naturam. Sin autem debeat primogenitus qui- 
dcr» »^» esse propter illad, unigenitus, sed ne uni- 


τοῦτα; τί ἂν ἔφης αὐτός ; 

B. "Egqv àv, ὅτι γενητά. 

A. El δὲ δὴ προσπεριεργάζοιτο xal προσερωτῴη, 
λέγων " Τί δὴ οὖν ἄρα τὸ ἐν ἀμφοῖν θατέρου προτετά- 
ξεται, χατά γε τὴν δόξαν ; ἄρ᾽ οὐχ ἂν ἡμῖν xal προσ- 
ὄφλοι γέλωτα, πεῦσιν οὕτω προθεὶς τὴν ἐναργεστά- 
τὴν, χαὶ τοῖς ἐθέλουσιν ἑτοίμην εἰπεῖν ; 

Β. Καὶ μάλα. 

Α. Λῆρος δὲ, οἶμαι, τὸ χρῆμά ion Tro; γὰρ 
δὴ πρὸς ἡλίου δόξαν, πῶς àv ἣ πόθεν ἀμιλλήσηται ; 
Μέτρου γὰρ ἄμεινον τὸ μεσολαδοῦν, ἀλλ' εἰ ταλαν- 
τεύοιτο τυχὸν τῆς ἀμφοῖν οὐσίας ὁ Aóyoc, xol τί δὴ 
τούτων ἑχάτερον εἴη ἂν χατασχέπτοιτό τις, οὐχ ἐτε- 
ροίως ἕξει πρὸς ἄλληλα, χατά γε τὸν τοῦ πετοοιῆασθας 
λόγον, xalrot τοσοῦτον ἐν δόξῃ διενεγχόγτος ἡλίου. 
Ὅταν οὖν ἡμῖν ἐχθασανίζοιτο λόγος, ὁ ἐφ᾽ Υἱῷ, καῖ 
τί κατὰ φύσιν ἐστὶ προχέοιτο βλέπειν, ψυχρὼν ἀλῃ- 
θῶς καὶ χατάπλαστον αὔχημα, τὸ προῦχεειν 5v δόξῃ, 
xal προτετάχθαι τῶν ἄλλων οἴεσθαι δεῖν αὐτὰν, 
εἰ χτίσει συντάττοιτο, xal νοοῖτο μεθ᾽ ἡμῶν ὡς κπε- 
ποιημένος. ὙὙπεροχαῖς γὰρ αὐτὸν ταῖς ἔξωθεν xaca- 
χρυσοῦσί τινες, πλήττοντες μὲν ὥσπερ εἰς τὰ χαι- 
ριώτατα, δοξαρίων δὲ χαὶ εὐφημιῶν λαμπρότησι xa- 
ταχαλλύνειν ὑποχρινόμενοι τῆς εἰς αὐτὸν δυσφημίας 
τὸ ἀτερπές. Τὸ γὰρ ὅλως τῇ χτίσει συντεταγμένον 
οὐσιωδῶς, xat τελοῦν ἐν γενητοῖς, οὔτ᾽ ἂν χατὰ qi- 
σιν εἴη Θεὸς, οὔτε μὴν Υἱὸς χαὶ Κύριος ἀληθῶς, ἀλλ᾽ 
ὡς ἐν οἰχέταις ἐξαίρετον, xat ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὸν, 
ψιλῇ τε xal uóvr, τῇ δόξτ, διενεγχόν. 

B. Ἐὰ λέγεις. 

A. “Ἔπεισι üb δὴ μοι χἀχεῖνο χαταθαυμάσαι. 

B. Τὸ τί δὲ: 

A. Παρέντες γὰρ ὥσπερ, τὸ διειδένα: χαὶ φρονεῖν, 
ὅτι χαὶ ΔΙονογενὲς ἔστιν ἀεὶ, λέγουσι φλτνάςως τὸ 
πρωτότοχος ὄνομα, τοῖς ἀπλουπτέροις ἐπιτειχίζοντες. 
Καίτοι πῶς οὐχ ἀφευδὴς εἴη ἂν, εἴ γὲ τις ἕλοιτο 
πρὸς τοῦτο εἰπεῖν" Εἰ τὸ πρωτότοχος ὄνομα συγχα- 
ταγράτει τῇ χτίσε: τὸν Υἱὸν, ὡς ἐν πολλοῖς ἀδελ- 
ςοῖς, χαὶ διὰ τοῦτο πρωτότοχον, ἀσύνταχτον ἄρα χαὶ 
ἀσυμτυῖ παντελῶς τὸ, μονογενῆς, ἀποτανεῖ. Ὡς: γὰρ 
οὐχ ὄντος; ἑτέρου παρ᾽ αὐτὸν χατὰ φύσιν εἴν ἂν uo- 
νοχενίς. Εἰ δὲ δὲ μέλλο: πεωτότοχος μὲν οὐχ εἶναι 
διὰ τὸ, μονογενής, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ αὖ “μονογενὴς διὰ τὸ 


885 


DE SS, TRINITATE DIALOGUS IV. 


886 


᾿ elvat πρωτότοχος, ὥρα που τάχα μηδὲ ὑπάρχειν A genitus quidem vieissim sit 51. ex eo quod sit 


᾿ ὅλως οἴεσθαι τὸν Υἱόν. ᾿Αντιφέρεται γὰρ ἀλλήλοιν, 
xa οἱονεὶ συνδιόλλυται, σφίσιν αὐτοῖς προσπταίοντα, 
καὶ τὴν τῶν σημαινομένων ἀντεξάγοντα δύναμιν, τὸ 
πρωτότοχος, καὶ μονογενής. Πῶς γὰρ ἂν ἐφ᾽ ἑνὸς 
καὶ ταυτοῦ τάττοιτό τε ἑκάτερον xal ἀληθὲς ὃν 
γοοΐτο: 


B. Οὐκ à» ἑτέρως δύναιτο, χαθάπερ ἐγῷμαι, μὴ 
παρειστρεχούσης τῆς μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας. Ι 

Α. Καὶ μὴν ἴσθι τοι πεφρονηχὼς οὐχ ἕτερόν τι, 
παρὰ τὸ τοῖς ἁγίοις χαὶ θεηγόροις δοχοῦν, οἵ τὸν περὶ 
τούτων ἡμῖν παρέδοσάν τε χαὶ διεσάφησαν λόγον. 
Ὁ μὲν γὰρ θεσπέσιος Ἰωάννης, χαὶ μονογενῆ, χαὶ 
Θεὸν χατωνόμᾳσε τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, xaX μὴν xal τὸ 


primogenitus, sequitur putandum neque exsistere 
prorsus Filium. Opponuntur enim inter se, et una 
quodammodo pereunt mutuo incursu, et rerum 8]- 
gnificatarum vi et ratione invicem opposila, primo- 
genitus et unigenitus. Quomodo enim de uno et 
eodem utrumque ponetur, verumque esse cense- 
bitur ? 

B. Non poterit aliler, ut reor, nisi incarnationis 
dispensatio simul admittatur. 

À. Atqui scias te non aliud quidquam sentire 
quam quod visum est sanctis Patribus ac theologis, 
qui hanc nobis doctrinam tradiderunt et exposue- 
runt. Divinus enim Joannes cum unigenitum, tum 
Deum nominavit ex Deo Verbum, quin ej z:ejernita- 


ἄναρχον kv χρόνῳ προσμεμαρτύρηκεν ὡς θεῷ. Παῦ- D tem ei, utpote Deo, ascribit. Paulug autem noster, 


λος δὲ ἡμῖν ὁ xal Χριστοῦ γέμων, ἔμπλεώς τε Πνεύ- 
ματος ἁγίου, xai ἄριστος ἐν μυσταγωγοῖφ᾽ « "Ὅταν 
δὲ, φησὶν, εἰσχγάγῃ τὸν πρωτότοχον εἰς τὴν οἰχου- 
μένην, λέγει" Καὶ προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες 
ἄγγελοι Θεοῦ, » χαιρὸν, οἶμαί πον, τὸν πρέποντα τῷ 
πριυτότοχος ἀπονέμων τὸν μετὰ σαρχός. Παρήχθη 
γὰρ οὕτως εἷς χόσμον, χαΐτοι πάλαι τε xai διαπαν- 
τὸς, ἐν αὐτῷ τε ὧν, καὶ ὑπ᾽ αὑτοῦ μὴ γινωσκόμενος. 
Δέδειχται δὲ οὗτων λοιπὸν μεσίτης Θεοῦ xai ἀνθρώ- 
πῳν, ἔχων μὲν ἴδιόν τε xol ἐξαίρετον, τὸ elvat μονο- 
γενῆς Θεὸς γὰρ fv ix Θεοῦ, μόνος ix μόνου, xal 
ἀποῤῥήτως γεγεννημένος “ ἐπειδὴ δὲ γέγονς χαθ᾽ 
ἡμᾶ;, τότε δὴ, τότε καὶ ὡς ἀδελφοῖς ἤδη συντετάξε- 
ται διὰ τοῦ χαᾳλεῖσθας πρωτότοχος. Ποῦ γὰρ ἡ κένω- 
σις. εἰ μὴ ἐν τῷ γενέσθαι πρωτότοχον Ex μονογενοῦς, 
καὶ ἐν χτίσμασι μεθ' ἡμῶν ὡς ἄνθρωπον τὸν ὑπὲρ 
πᾶσαν τὴν xzloty; Ποῦ δὲ ὅλως ἐπτώχευσς πλούσιος 
ὧγ, εἰ μὴ προσλαδὼν ὁρᾷται τὸ ἀλλότριον, δι᾿ οὗ xoi 
ἐπτώχευσεν; El. 55 ἐν τῷ χεχενῶσθαι μόνῳ, xa ἐν 
τῷ τῆς ὑφέσεως χρόνῳ, τὸ γενητόν ἐστι, xol τὸ συν- 
“ἐτάχθαι χτίσμασιν " ἄρ᾽ οὐχὶ πρέποι ἂν ἧχιστά γε 
τῷ μὴ χενωθῆναι τὸ γενητὸν, ἀλλὰ τὸ ὑπερχεῖσθαι 
χτίσιν, xal δόξης ἐπέχεινα τῆς τοῦ πεποιῆσθαι δρα- 
μεῖν ; 

Β. Πρέποι γὰρ ἄν. 

A. Καὶ εἰ τὸ πρωτότοχος ἐν τῷ δι᾽ ἡμᾶς ἑλέσθαι 
παθεῖν τὴν θρυλλουμένην πτωχείαν, εὖ μάλα παρεισ- 
χρίνεται, συνεπτώχευσε γὰρ ἡμῖν, πλούσιος ὧν, 
ἀραρὸς ἂν εἴη χαὶ ἀληθὲς, οἶμαί που, τὸ χρῆναι νοεῖν 
ὡς ἦν ἐν τῷ μὴ πτωχεῦσχλι, μονογενής. Χρῆναι γὰρ 
οἶμαι πάντῃ τε xal πάντως, οὐδὲ ἕν ἐπ’ αὐτῷ διςε- 
ψεῦσθαι τοῖν ὀνομάτοιν. "Ἔστι δὲ ἐν ταντῷ, xal μο- 
νηγενὴς καὶ πρωτότοχος, ὡς Υἱὸς ἀληθῶς, xat οὐ 
ποίημα. 

B. ᾿Αλλὰ τέθειται, φασὶ, καὶ κατὰ τῶν ὁμολογου- 
μένως ποιημάτων τὸ, Υἱὸς, ὄνομα. ε Ἐγὼ γὰρ εἶπα, 
φησί" Θεοί ἐστε, xat viol 'ΥΨίστου πάντες. » 

A. Εἶτα τί, φράσον, τὸν ἀληθῶς τε xal φύσει Θεὸν 
xaX Υἱὸν, ἐξ αὐτῆς τῆς οὐσίας πεφηνότα τοῦ Θεοῦ 
χαὶ Πατρὸς, ἀδιχήσειεν ἂν εἰς δόξαν, ἤγουν εἰς αὐτὸν 
τὸν τοῦ πως εἶναι νοούμενον λόγον, εἰ καὶ ἡμεῖς αὖ- 

** ΠΟΡγ. 1, 6. 


8 [| Ti. n, ὃ. ? HL Cor. vins, 9. 


qui et Christo abundat, et Spiritu sancto plenus est, 
prasstantissimus ille mysteriorum interpres : « Cum 
autem, inquit, introducit Primogenitum in orhem 
terrz, dicit : Et adorent eum omnes angeli Dei **, » 
tempus, ut opinor, congruum tribuens primogenito, 
illud incarnationis. Sic enim eductus est in mun- 
dum, quamvis olim et semper in ipso esset et al 
ipso non agnosceretur. Sic autem demum ostensus 
est mediator Dei et hominum δ᾽, habens id proprium 
et eximium, quod erat unigenitus. Deus enim crat 
ex Deo, unus ex uno, et ineffabiliter genitus, Cum 
autem factus sit homo siculi nos, tunc certe, tunc 
etiam inter fratres collocabitur ex eo quod vocatur 
primogenitus. Ubi enim illa iuanilio, nisi in eo quod 
factus est primogenitus ex unigenito, οἱ inter crca- 
turas nobiscum ut homo, is qui omnem creaturam 
superat ? Ubi vero in universum factus esl egenus, 
cum sit dives **, nisi assumpta re aliena, per quani 
factus quoque &it egenus? Quod si in eo solo quod 
inanitus est, et in extenuationis tempore factus 
esse et inter creaturas compulatus reperitur, num- 
quid facium esse nequaquam ei conveniel si non 
fuerit inanitus, sed creaturz precellere, et omneui 
factura: gloriam superare? 

B. Ita prorsus. 

A. Ei, si illud, primogenitus , in eo quod propter 
nos pali voluit insignem illam pauperiem, potissi- 
mum jntelligitur, nobiscum enim egenus factus 
est cum esset. dives **, siat, opinor, intelligendum, 
in eo quod non egeal, esse unigenitum. Existimo 
enim nullum plane illorum hominum de ipso falso 
dictum esse. Eadem autem est ralio unigeniti el 
primogeniti, $99 in quantum est vere Filius, et 
non factura. 

B. At usurpatur, inquiunt, illud nomen, filius, 
eliam procul dubio de creaturis : « Ego enim dizi, 
inquit : Dii estis, et filii Excelsi oranes **. » 

À. Sed quid, quaeso, veri naturalisque Dei ac Filii, 
ex ipsa Dei ac Patris substantia geniti gloriam l:c- 
det, aut certe ipsam modi quo exsistere iptelligitur 
ratiopem, οἱ nos ipsi quoque, licet natura terrestri 


9 [yid. **Pial rxxxt, 6. 


881 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


prditi, vocati sumus adoptione filii et dii? Imo A τοὶ, καίτοι τὴν φύσιν ὄντες Ex γῆς. διαχεχλήμεθα 
vero numquid vocabulum de nobis usurpatum valde κατὰ θέσιν υἱοὶ καὶ θεοί ; Μᾶλλον δὲ, πῶς γὰρ eb 


jivabit eos qui paulo sunt dociliores cuin de Filio 
verba fient? 

D. Quonam paeto? 

A. Dicam enimvero dictiones, nimirum abusive 
sumptas, neque in deteriorem statum ea detrudere 
quae supremam et sublimem quamdam sortita sunt 
naturam, neque adeo id quod minus est, ac illorum 
splendore inferius, ad supernaturalem statum eve- 
hetur, nudis vocabulorum hyperbolis ornatum. No- 
stin' quod dico, ac prorsus mente capis? 

B. Non admodum. 

A. Audi ergo. Unus cum sit supra nos, et adore- 
tur secundum naturam Deus, nos etiam ipsi secun- 


μετρίως ὀνήσειεν ἂν τοὺς εὐμαθεστέρους ἕν γε τοῖς 
περὶ Υἱοῦ λόγοις τὸ καθ᾽ ἡμᾶς ; 

B. Τίνα δὴ τρόπον; 

A. Ὅτι, ὦ ᾿γαθὲ, φαίην ἂν, ὡς οὔτε τὰ ὑπερτάτην 
καὶ ἀνῳκισμένην τινὰ λαχόντα φύσιν, καταχομίσειεν 
ἂν εἰς τὸ τοῦ χειρόνως ἔχοντος μέτρον, Jj τῶν λέξεων 
ὡς ἐν καταχρήσει δύναμις, οὔτε μὴν τὸ μεῖον, χαὶ 
«ἧς ἐχείνων εὐχλείας ἡττώμενον, ἀναθρώσχοι ἂν εἰς 
τὸ ὑπὲρ φύσιν Ψιλαῖς ῥηματίων ὑπερθολαῖς ἐχτιτν 
μημένον, "Ap! οἶσθα ὅ φημι, xat συνίης εὖ μάλα: 

Β. Οὐ σφόδρα. 

A. "Axoue δὴ οὖν. Ἑνὸς ἐφ᾽ ἡμᾶς ὄντος τε xul 
προσχυνουμένου τοῦ χατὰ φύσιν Θεοῦ, θεοὶ xal aó- 


dum gratiam nuncupati sumus dii, ac preterea fllia- B τοὶ κατὰ χάριν ὠνομάσμεθα, xal μὴν καὶ τὴν τῆς 


tionis gratia locupletati sumus. Numquid enim istud 
nobis dicebas modo? 

D. lta est. 

A. Quid igitur, o charum caput, quandoquidem 
dii vocati sumus el filii, fierine potest ut nosipsi 
quoque dii secundum naturam, et revera filii simus 
ejus qui supra res omnes constitutus est, cum non 
ascititium habeamus eam in rem splendorem , sed 
nature supremze fructus esse credamur? 

B. Nequaquam. Quod enim factum est natura, 
quomodo natura Deus erit? 

A. Euge, obsecro : manet quippe unumquodque 
iu propria natura, neque dictionis amplitadine si- 
mul effertur, nec una deprimitur ac subsidit oratio- 
nis humilitate. Agedum itaque, dicamus, si de Filio, 
vocabulum, primogenitus, usurpetur, tanquam pro- 
pter nos facto, quando homo sicuti nos apparuit, 
non desiturum esse Deui et Filium, natura ac veri- 
tate. Quemadmodum enim nos ad statum superna- 
turalem evecti non sumus cx eo quod dii nuncupati 
sumus : sic, opinor, nequaquam ad statüm super- 
naturalem evehetur ipse, ex eo quod inter creatu- 
ras propter liumanitatem sit collocatus. Jam si qui 
nolint admittere in sacris Scripturis locutiones li- 
centius et abusive positas, omni ratione nos et illos 
carituros puto, si quis curiosius inquirat, 591 et 
urgeat, quamobrem Scripturz sacre naturam quae 
cuncta supereminet, qu:xe corpore et forma superior 


υἱότητος πεπλουτήχαμεν δόξαν. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο 
προὔφερες ἡμῖν ἀρτίως; 

Β. Ναί. 

A. Τί οὖν, ὦ φιλότης, ἐπειδὴ θεοὶ χεχλήμεθα xat 
υἱοὶ, ἄρ᾽ ἔσθ᾽ ὅπως ἂν xat ἡμεῖς αὐτοὶ θεοὶ χατὰ 
φύσιν, καὶ ἀληθῶς υἱοὶ τοῦ πάντων ὑπερχειμένου xal 
ὑπερανίσχοντος ὑπάρξαιμεν ἄν, οὐχ εἰσχεχριμένον 
ἔχοντες τὸ ἐπὶ τῷδε λαμπρὸν ἀγλάϊσμα, φύσεως δὲ 
τῆς ἀνωτάτω, χαρπὸς εἶναι πεπιστευμένοι ; 

Β. Οὐδαμῶς. Τὸ γὰρ φύσει γενητὸν, πῶς ἂν εἴη 
φύσει θεός; 

A. Εὖγε, ὦ ἑταῖρε" μένει γὰρ ἕκαστον tv Wig 
φύσει, τῷ τῆς λέξεως ὄγχῳ μὴ συνεξαιρόμενον, μὴτε 
μὴν συγχαθιέμενόν τε καὶ συνυφιζάνον, el xal λα» 
λοῖτό τι περὶ αὑτοῦ τῶν χθαμαλωτέρων. Οὐχοῦν φέρε 
λέγωμεν, ὡς εἴπερ ἴοι χαθ᾽ Υἱοῦ τὸ, πρωτότοχος, ὥς 
γενητοῦ δι' ἡμᾶς, ὅτε πέφηνε χαθ᾽ ἡμᾶς, οὐχ ἂν 
ἀποδάλοι τὸ εἶναι Θεὸς xat Υἱὸς χατὰ φύσιν καὶ ἀλῃ- 
θῶς. Ὥσπερ γὰρ ἡμᾶς οὐχ ἀνεδίδασεν εἰς τὸ ὑπὲρ 
φύσιν, τὸ διαχεχλῆδθαι θεοὺς, οὕτως οἶμαι xacaxo- 
μίσειεν ἂν οὐδαμῶς εἰς τὸ παρὰ φύσιν αὐτὸν τὸ συν» 
τετάχθαι χτίσμασι διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Εἰ δὲ δὴ xa- 
ραιτοῖντό τινες τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον, χαὶ τὸ λίαν 
οὐχ ἀχριδὲς εἰς χατάχρησιν παρά γε ταῖς θεοπνεύ» 
στοις Γραφαῖς, ἀπορήσειν, οἶμαι, λόγου παντὸς ἡμᾶς 
τε χἀχείνους, εἴ γέ τῳ δοχείη περιεογότερον ἀνα- 
μαθεῖν ἐπείγεσθαί τε χαὶ λέγειν, τὴν ὑπὲρ πάντα 
φύσιν, τὴν ὑπὲρ σῶμα xai εἶδος, ἄποσόν τε xat ápe- 


est, 48 quantitatis et magnitudinis est expers, que p γέθη, xal ἀναφῇ, xa ἄῦλον, πρὸς σωματιχοὺς ἀνϑ- 


palpari nequit, et materia caret, ad formas corpo- 
reas deducunt, faciem Domini, et manus, et pedes 
nobis nominantes? Facillime vero ac strenue illo- 
rum objectiones refutaverimus, illud acute respon- 
deutes, nimirum istam verborum licentiam, qu:e ad 
utilitatem auditorum necessario est excogitata, ni- 
hil officere, quominus natura qua przstat corpori 
sit id quod est. An non tibi ratio probabilis et recta 
videtur? 


D. lta prorsus. 

À. Quoniam autem nimia persuasione sapientiae 
turgidi unigenito illud, primogenitus, velut inexpu- 
vnabile ar;umentum stulte 0 , onunt, — dicentes 


ὅτου καταφέρουσι τύπους al θεόπνευστοι Γραφαὶ, 
πρόσωπον Κυρίου, χεῖράς τε xal πόδας ἡμῖν ὀνομά- 
ξουσαι; Ῥᾷστα δ᾽ ἂν ἀποσχευασαίμεθα xal μάλα 
νεανιχῶς τὰς τῶν τοιούτων ἐπιτιμήσεις, ἐχεῖνό που 
λέγοντες τὸ σοφὸν, ὡς χαταλωδέσαιτ᾽ ἂν οὐδὲν εἴς γε 
τὸ εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ τὴν ὑπὲρ σῶμα φύσιν, dj 
τῶν λέξεων ἀδιάχριτος προφορὰ, διὰ τὸ τελοῦν εἰς 
ὄνησιν κοῖς ἀχροωμένοις, ἀναγχαίως ἐπινοουμένη. 
Ἢ οὐχ ἂν γένοιτο πιθανὸς ὁ λόγος καὶ μάλα ἔχων 
ὀρθῶς; 

B. Κομιδῇ μὲν οὖν. 

Α. Ἐπειδὴ δὲ ταῖς ἄγαν δοχησισοφίαις ἀναφυσώ- 
μενοι, χατεξανιστᾶσι φλτνάφως ὡς δυσανάτρεπτῳ, 
ἐπιχείρημα τῷ ovovesel τὸ πρωτότοχος, οὐχὶ ἀσύν» 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IY. 


89) 


ν εἶναι δεῖν χτίσει λέγοντες αὐτὸν, ὡς ἀδελφὴν A ipsum e creaturarum ordine eximi mon oportere, 


tpud τοῖς ὅλοις λαχόντα τὴν φύσιν, xaxá γε 
U πεποιῆσθαι λόγον, βούλει τι xal ἕτερον φῶ- 
ὑχ ἀσυντελὲς εἰς ὄνησιν ; 


Ὡς ἤδιστά γε ἐρεῖς χαὶ ἐθέλοντί μοι. 

Ap' οὐχὶ δι’ Υἱοῦ χεχλήμεθα κρὸς υἱοθεσίαν οἱ 
εἰσδεδεγμένοι τὴν εἰς αὐτὸν, καὶ μεμορφώ- 

πρὸς αὐτὸν, οἱονεὶ πρὸς ἀρχέτυπον εἰχόνες ; 


Ναὶ χεχλήμεθά τε xai μεμορφώμεθα πρὸς 
Γέγραπται γὰρ ὅτι, «€ Ὅσοι δὲ ἔλαδον αὐτὸν, 
' αὐτοῖς ἐξουσίαν τέχνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς 
ουσιν εἰς αὐτόν. » 

Ἄριστα ἔφης. Τὸ δ᾽ οὖν ἀναγχαῖον ἕν γε του- 


ράσαις ἂν οἶδ᾽ ὅτι χαὶ μάλα ὀρθῶς. Κεχλήμεθα Β 


ἰοθεσίαν, ἄρ᾽ οὐσιώδη χαὶ φυσικήν ; Kal εἰ μὴ 
at συμδαίνει λαχόντες τὴν ἀδελφότητα, καὶ 
γενὲς, ?] πῶς; 

Kx οὐσιώδη ποθὲν, ἀλλ᾽ εἰσποίητόν τε xal 
tg. 

Ἰῶς οὖν ἔτι γενητὸς ὁ Aóvo; διὰ τοῦ mptotó- 
χατὰ τίνα δὲ τρόπον οὐσιωδῶς ὡς ἀδελφοῖς 
Esta: διὰ τὸ ὁμοειδὲς, xalvot τὴν πρὸς αὐτὸν 
τῆτα, φυσιχὴν μὲν οὔ τί που, θύραθεν δὲ μᾶλ- 
| ἐν χρόνοις ἀποχερδαίνομεν, xal οὐχὶ τοῖς 
Ὁ τῆς μετὰ σαργὺς ἐπιδημίας, ἀλλ᾽ ὅτε γέγονε 
ιᾶς ; Οὐ γὰρ, οἶμαι, φαῖεν ἂν, χαίτοι σφόδρα 
Ἰρεῖν ἡρημένοι, ὡς εἰς ἀδελφότητα τὴν πρὸς 
ὃν τοὺς ἀρχαιοτέρους ἑἐχάλεςι τὸ γράμμα τὸ 
ν. Πνεῦμα γὰρ ἣν ἐν ἐχείνῳ δουλείας. “Ὅθεν 
μάλα ἐστὶν ἐναργὲς, ὡς οὐχ ἐν δούλοις ἡμῖν 
ἰξοῦ Λόγος, τὸ ἐν δούλου τάξει χείμενον ἔτι 
ιἰδελφότητα μὴ λαῤδών. Πλὴν ἐπ᾽ ἐχεῖνο vov 
χαὶ ἀπερισπάστως ἱτέον. 

$ cl; 

b φύσει προσὸν, ὦ ἙἭ.μεία, τῶν ὄντων τισὶν 
χρόνοις ἂν γένοιτο μεθεχτὸν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν εἴη 
ὡς ὀθνεῖον εἰσχεχριμένως, ἀεὶ δ᾽ ἂν μᾶλλον 
χον ὁρῷτο, καὶ αὐτῷ τῷ εἶναι συμπαρομαρ- 
}ἶῖον δὲ δὴ τί φημι, λογιχὸς ἐν ἀρχῇ καὶ χατὰ 
ὁ ἄνθρωπος, πλούσιός γε μὴν οὐχ ἕτι. ἾΑρ᾽ 
δέξεται μὲν ὡς bmaxvóv τε xol ἔξωθεν τὸ 
ἵν; φυσιχοῖς δὲ νόμοις ἐρηρεισμένον ἔχει τὸ 


ulpote qui naturam sortitus sit sororem , et cogna- 
lam rerum ceterarum, quantum ad facture rationem 
attinet, vin' tu aliquid etiam aliud afferamus quod 
non sit inutile? 

B. Pergratum mihi utique feceris. 

A. Àn non per Filium vocati sumus in adoptionem 
quicunque fldem suscepimus in ipsum, et confor- 
mati sumus ad ipsum , sicuti ad archetypum ima- 
gines? 

B. Vocati sumus utique, et conformati ad Filium. 
Scriptum est enim quod « Quotquot susceperunt 
eum, dedit eis potestatem filios Dei fleri, his qui^ 
credunt in eum *5, » 

A, Rectissime dixisti. Sed quod hic opere pre- 
lium est commodum appones, reor. Vocati sumus 
in adoptionem filiorum, num substantialem et natu- 
ralem ? Et num aecidit ut non simus vocati adepta 
fraternitate et cognatione, aut quomodo? 

B. Nou substantialem, nullo modo: sed advcn- 
titiam, et per gratiam. 

A. Quomodo igitar factum est Verbum ex eo 
quod est primogenitum , et quomodo substantia- 
liter in fratrum ordine censebitur, propter similitu- 
dinem cum ipsis, cum fraternitatem cum ipso non 
utique naturalem, sed externam potius et tempori- 
bus definitam, obtineamus, non iis quze adventum 
cum carne precesserunt , sed quibus homo factus 
est sicuti nos? Non enim dicent, opinor, licet oppi- 
do nugis addicti, in fraternitatem cum Filio veteres 
a legali Scriptura vocatos. Spiritus enim erat in es 
servitutis, Unde manifeste apparet non inter servos 
nobis esse Dei Verbum, cum servilem statum ad 
5399 fraternitatem non susceperit. Sed nunc ad 
illud rite et ordine pergendum. 

B. Quidnam istud? 

A. Quod natura nonnullis rebus inest, Fflermia, 
non est successu temporum communicabile, sed nae 
ullo quidem modo tanquam peregrinum asciscitur, at 
ipsi semper inesse videtur, ipsamque ejus exsisten- 
tiam una comitatur. Exempli gratia, rationis com- 
pos principio et secundum naturam est homo, non 
continuo tamen dives. Numquid γα σ᾽ velut adventi- 
jam rem et extraneam accipiet, abnndare divitiis ἢ 


& xai χεχλῖσθαι λογιχός * Οὐχοῦν ἀληθὲς, ὡς p sed naturali lege nititur, quod sit et vocetur ratio- 


, οἶμαί, τις νοοῖτο λαδεῖν xaX τοῦτο ἐν χρόνοις, 
ρὸς τὸ εἶναι προόδῳ σύνδρομον ἔχει. 

0f. 

À τοίνυν ἀεὶ τοῖς χτίσμασιν ἀδελφός τε fjv xal 
λιος ὁ Υἱὸς, ὡ; ὁμογενὴς αὐτοῖς, διά τε 
πρωτότοχος, τί τὸ φύσει προσὸν ἡμῖν, ὡς οὐχ 
! ἐχαρίζετο, φημὶ δὴ τὴν ἀδελφότητα; Τί δὲ 
μόνοις ἐδίδου τοῖς πεπιστευχόσι, καίτοι πᾶσι 
xai εἰ μή πω πιστεύσειαν ; Τί γὰρ ἔτι τὸ 
δοῦν, οἰχειότητος ἀποτέμνον, χατά γε τὸ 
σθαι κοινῶς, γενητοῦ tb γενητόν; ἄρ᾽ of 


γ8ῆ. }, 13. 


nalis. Verum est itaque quod nemo censeatur acci- 
pere, adeoque successu temporum , jd quod babet 
eo momento quo ad esse progreditur. 

B. Verum est. 

A. Si ergo semper creaturis frater erat, et in 
earum numero Fillus tanquam earum consangui- 
neus , atque idcirco primogenitus , cur rem patura 
nobís insitam tanquam non habentibuf largitus est, 
nimirum fraternitatem ? Cur solis eam porro dedit 
credentibus , cum omnibus etism pateat , tametsi 
nondum crediderint ? Quid enim intercedit, ei a 
conjunetione sejungit in ratione facturz faclum a 


875 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


876 


profuit, *sl hereticorum sermonibus attendamus. ἃ τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, εἰ τοὺς τῶν διεστραμμέ- 


3. Quseso, dic quomodo. 

À. Impigre sane ét alacriter valde. Finge vero 
mihi dicenda hac esse proposita. 

B. Quaenam isthec ais? 

A. Priscis quidem per sapientissimum Mosen 
lex prodidit: « Audi, Israel : Dominus Deus noster 
Dominus unus est *5. » Praeterea : « Non facies 
tibi idolum, neque cujusquam similitudinem, qua- 
cunque in colo sursum, et quicunque in terra 
deorsum "ἢ. » Tum ad meliorem frugem revocans, 
adeoque ab ipsis mundi elementis abducens: « At- 
tende tibi ipsl, inquit, ne respiciens in ccelum, et 
videns solem, ac lunain, et stellas, et omnein or- 


natum coeli, errans adores ea **. » Ad unum igitur B 


«erum et naturalem Deum lex vocabat, abuucens 
prorsus ab errore et malo: statuebat enim ereatu- 
ram pre Creatore adorandam neutiquam esse, 
eosque qui vecati eraut in hoc confirmabat indi- 
ela poema capitali in eos qui id contemnerent. Ve- 
rum ista quidem lex: quo in statu porro nos ver- 
semur, age, dicamus. Preteriit quidem lex qua in 
umbris οἱ figuris przdicabatur, sed lux veritatis 
elfulsit, quandoquidem fidem in Filiam suscepimus, 
tametsi, ut illi volunt, creatum et factum. Àu non 
miserrimi quidem nos sumus, tametsi meliorem 
sortem nacti videmur, longe autem prastantiores 
ji qui juxta legem edocti sunt Deum unum et natu- 
ralem adorare? Et quod absurdius est, illi veritatis 
luce nondum praditi, verum et naturalem Deum 
agnoverunt: nos aulem inanes, qui cum veritatem 
nos accepisse gloriemut quas majoribus nostris 
data non sit, per eam jn errorem decidimus, et 
divina luce obtenebrati potius quam illustrati mi- 
sere degimus. 

δωρημένην ἀλήθειαν, δι᾽ αὐτῆς πεπλανήμεθα, xol 
λαμπρυσμένοι διατελοῦμεν οἱ δείλαιοι. 

B. Quam acuta oratio! 

A. Si vero illud etiam didiceris, magis, opinor, 
mirabere. 

B. Quidnam istud? 

À. Lex nobis pzdagogus luit in 51 2, Christum. 
Ita enim scripsisse beatum Paulum omnino audii- 
sti ὃ), 

B. Àudii. 


A. Inquirendum est igitur cur et quomodo lex - 


pxdagogus esset nos ad Christum deduceus, hoc 
est, ad doctrinam et agnitionem Christi. Num ut 
ad przstantiotem, et que antecellebat eam quz in 
legc erat, atque in figuris adhuc infossa, aut certe 
Δ viliorem et humiliorem ὃ 

B. Ad przstantiorem et illustriorem. 

A. Euge, ὁ charum caput; nam quivis cordatus 
et sapiens vir annuet, et ita rem esse dicet. Itaque 
si lex pedagogus, cum unum et naturalem Deum 
pradicet, nos ad Christi mysterium non tanquam 
* Deut. v, 9. 


δ Deut. vt, 4. * peut, iv, 19. 


4. 


νων παραδεξαίμεθα λόγους. 

B. Φράσαις ἂν ὅπως. 

A. ᾿Αοχνότατά γε χαὶ μάλα προθύμως. Φάθι δέ 
με ταυτὶ βεθουλῇσθάει λέγειν. 

Β. Τὰ ποῖα ἄττα φής; 

Α. Τοῖς μὲν ἀρχαιάτέροις ὁ διὰ τοῦ κανσόφου Me- 
σέως κατεχρησμῴδησε νόμος" « “Ακουε, Ἰσραήλ’ 
Κύριος ὁ θεός δου Κύριος εἷς ἐστι. » Καὶ πρός γε 
δὴ τούτοις" à Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ 
παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἕν τῷ οὐρανῷ ἄνω, xal ὅσα ἐν 
τῇ γῇ κάτω. » ᾿Αποχομίζων δὲ ἕτι πρὸς τὸ ἀμεινό- 
νως ἔχον, xal μὴν xa αὐτῶν ἀφιστὰς τῶν τοῦ χό- 
σμοὸν στοιχείων" « Πρόσεχε σεαυτῷ, φησὶ, μὴ &va- 
δλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν, xal ἰδὼν τὸν ἥλιον, xa τὴν 
σελήνην, χαὶ τοὺς ἁστέρας, χαὶ πάντα τὸν χόσμον 
τοῦ οὐρανοῦ, πλανηθεὶς προσχυνήσῃ αὐτοῖς. » Εἰς 
ἕνα τοιγαροῦν τὸν ἀληθῶς xat φύσει Θεὸν ὁ νόμος 
ἐχάλει, μεθιστὰς εἰσάπαν τοῦ σφαλεροῦ καὶ χεέρο- 
νος * ἐπεψηφίζετο γὰρ οὐδαμῶς τὸ χοῆναι τῇ χείσει 
παρὰ τὸν χτέσαντα προσχυνεῖν, καὶ μὴν xoi ἀσφα- 
λεστέρους εἰς τὸ ἐρηρεῖσθαι χαλῶς ἕν γε τουτῳΐ τοὺς 
χεχλημένους ἐτίθει, ποινὴν ἑπαρτήσας τοῖς ἐθέλουσι 
ῥᾳθυμεῖν τὴν εἰς αἷμα ζημίαν. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνα μὲν ὁ 
νόμος" παρῆχται δὲ ὅποι τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς, φέρε δὴ 
λέγωμεν. Παρῴχετο μὲν ὁ νόμος, ὡς ἐπὶ σχιαῖς xal 


, τύποις χατηγορούμενος, ἀνέλαμψε δὲ τῆς ἀληθείας ᾿ 


τὸ φῶς, ἐπείτοι τὴν εἰς Υἱὸν παραδεδέγμεθα πίστιν, 
xalvot, χατ᾽ ἐχείνους, γενητὸν ὄντα χαὶ πεκοιημὲέ- 
γον. ἾΑρ᾽ οὐ τρισάθλιοι μὲν ἡμεῖς, οἱ ἐν δοχήσει xat 
μοίρᾳ τῇ χρείττονι, πολλῷ δὲ ἀμείνους οἱ κατὰ tbv 
νόμον Θεὸν τὸν ἕνα xal φύσει δεδιδαγμένοι προσχνυ- 
νεῖν; Καὶ τό γε παραλογώτερον, oi μὲν γὰρ οὔκω 
πεπλουτηχότες τῆς ἀληθείας τὸ φῶς, τὸν ἀληθῶς 
xài φύσει Θεὸν ἐγνώχασιν" ἡμεῖς δὲ οἱ περιττοὶ, 
καίτοι λαχεῖν αὐχήσαντες τὴν τοῖς πρὸ ὑμῶν οὗ δε- 


φωτὶ τῷ θείῳ χατεσχοτισμένοι μᾶλλον ἔγουν ἐχλε- 


B. Ὡς δρ'μὺς ὁ λόγοςϊ 

À. Εἰ δὲ δὴ χἀχεῖνο μάθοις, χαταθὰυμάσαις ἂν, 
οἶμαι, μειζόνως. 

B. Τὸ ποῖον ; 

A. Παιδαγωγὸς ἡμῖν ὁ νόμος γέγονεν εἰς Χρι- 
στόν. Γεγραφότος γὰρ (X διεπύθου πάντως τοῦ μα» 
χαρίου Παύλου. E 

B. Ἐπυθόμην. 

A. Βασανιστέον δὴ οὖν ἐφ᾽ 6 τε τε xaY ὅπω; παι- 
δοχόμος ἦν εἰς ἡμᾶς ὁ νόμος εἰς Χριστὸν ἀναφέρων, 
τουτέστιν, εἰς λόγον χαὶ γνῶσιν τὴν ἐπὶ Χριστῷ. 
"Ap' ὡς εἰς ἀμείνω xai ὑπερτρέχουσαν τῆς ἐνούσης 
αὐτῷ χαὶ ἐγχεχωσμένης ἕτι τοῖς τύποις, ἤγουν εἰς 
αἰσχίονα xat χθαμαλωτέραν ; 

Β. Εἰς ἀμείνω χαὶ φανοτέραν. 

A. Εὖγε, ὦ φιλότης * ἅπας γὰρ, οἶμαι, σοφὸς xol 
ἀρτίφρων ἀνὴρ συννεύσειεν ἂν, ὧδέ τε ἔχειν τὲ 
χρῆμα ἐρεῖ. Οὐκοῦν εἰ νόμος ἡμᾶς ὁ παιδαγωγὸς. 
χαίτοι τὸν ἕνα χαὶ φύσει διαχηρύττων Θεὸν, οὐχ ὡς 


5! Galat. 10, 24. 


811 


DE SS. TRINITATE. DIALOGUS IV. 


δ. 


εἰς αἰσχίονα γνῶσιν εἰς τὸ ἐπὶ Χριστῷ διαχομίξει A ad viliorem cognitienem deducit, Filius erit non 


μυστήριον, Υἱὸς ἂν εἴη μᾶλλον οὐ γενητὸς, ἵνα μὴ 
νόμος ἡμᾶς ἀδικήσας ὁρῷτο, μήτε μὴν ὡς προφε- 
ρεστέραν τῆς εἰς Θεὸν γνώσεως τὴν εἰς ποΐγμα τι- 
θεὶς, πάγη καὶ θῆρατρον διαδολιχὸν εὑρίσχοιτο, καΐτοι 
λαληθεὶς 67 ἀγγέλων xa δοθεὶς ἡμῖν εἰς ἐπιχουρίαν. 
Νόμον γὰρ εἰς βοήθειαν ἔδωχε, τῶν ἁγίων τις ἔφη. 
Καὶ εἰ πλήρωμα νόμου xai πρόφητῶν ὁ Χριστὸς, 
πῶς ἂν ἔχοι τὸ εἶναι σεπτὸς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς 
ὁ λόγος; Ἐχτελευτᾷ γὰρ εἷς πλάνησιν τῆς ὅλης 
γνώσεως οἱονεὶ τὸ συμπέρασμα χκαταχλεῖον ἡμᾶς εἷς 
γενητὴν xat οὐχ ἄχτιστον φύσιν. 

B. Ὀρθότατα ἔφης. Πλὴν οἶμαΐξ τι τοιοῦτον ἐρεῖν 
«ὃν διεναντίας, τὸ πρωτότοχος ὄνομα, τί ἂν βούλοιτο 
δηλοῦν ; 


creatura, ne lex nobis injuriam facere videatur, 
neve cognitionem creaturz Dei cognitione prze- 
slantiorem statuens, rete et laqueus diabolicus essc 
cemperiatur, quamvis per angelos praedicata et no- 
bis donata in auxitium. Legem quippe in auxilium 
dedit **, inquit sanctorum aliquis. Et ei plenitudo 
legis ac prophetarum est Christus, quomodo divi- 
nitus inspiratze Scriptura sermo sanctus erit? De- 
siuit enim in errorem universe cognitionis veluti 
cemplexio, qux» nos factze nec increoste nature ar- 
ciat. angustiis. 

B. Rectissime dixisti. Verumtamen adversarium 
aliquid istiusmodi rogaturum puto, nempe voca- 
bulum primogenitus, quid significet ? 


Α. Τὸ προὔχειν ἐν ἀδελφοῖς τὸν δεῖνα τυχὸν, xal D A. Inter fratres quemdam przesse, et prius in 


πρεσδυτέραν λαχεῖν ἑτέρων, τὴν διὰ γεννήσεως ὕπ- 
apttv. 

B. Εἴτα πῶς ὠνόμασται, φασὶ, πρωτότοκος πάσης 
«ἧς χτίσεως ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ἀδελφὴν ὥσπαρ ἔχει τὴν 
κτίσιν, ὡς ὁμογενῆ xat ὁμοφυᾶ ; 


À. Φροῦδον οὖν, ὡς ἔοιχε, καὶ ἀχρεῖον παντελῶς 
ἐπ᾽ αὐτοῦ δια ανεῖται λοιπὸν, τὸ Υἱὸς ὄνομα, xal 
φενακισμὸς ἡ γέννησις, xat θρύλλος εἰκαῖος ὁ περὶ 
Πατρὸς ἡμῖν ἧχει λόγος. 

B. Οὐδαμῶς, φασί. Πατὴρ γὰρ κέχληται τοῦ Υἱοῦ 
καταχρηστιχῶς, τοιγάρτοι xal περὶ τῶν γ͵ῶν 'Io- 
ραἣλ, « Υἱοὺς ἐγέννησα xaX ὕψωσα, » φησίν. 

A. "Ag οὖν, εἰ ποιητὸς εἰς υἱοθεσίαν μεθ᾽ ἡμῶν ὁ 
Μονογενὴς, καὶ νεῦμα μόνον ἡ γέννησις, τὸ δὲ ἀληθὲς 
E x' αὐτοῦ τὸ πεποιῆσθαί ἐστιν; 

Β. Οὕτω φασί. 

A. Καίτοι τί δή ποτε παρέντες ὡς ἀχερδὲς, τὸ αὖ- 
τὴν ἐπείγεσθαι χκαταθρεῖν τὴν ἀλήθειαν, μονονουχὶ 
τὸ προφητιχὸν ἐχεῖνό φασίν « ᾿Εθέμεθα ψεῦδος τὴν 
ἐλπίδα ἡμῶν, χαὶ τῷ Ψεύδει σχεπασθησόμεθα ; » Εἴ- 
ρηται γὰρ πρωτότοχος πότε χαὶ ἐν τίσι γεγονὼς ὁ 
Λόγος, χρῆν, οἶμαί που, xal πρό γε τῶν ἄλλων ἀπάν- 
“ὧν ἀναμαθεῖν, οὕτω τε λοιπὸν εἰς ἐννοιῶν εὐθύτητα 
«ἣν τῶν μυστηρίων πρεπωδεστάτην ἀνορθοῦν ἐπεί- 
γεσθαι τὴν καρδίαν. Καιροὶ γὰρ ἡμῖν, καὶ μὴν xal 
προσώπων διαφοραὶ, χαταδείξειαν ἂν xoi μάλα εὖ- 
χόλως, τὸν ἀπλανῆ τε xal ἀπαράφορον, xal ἐξ εὖ- 


hanc lucem editum esse quam caeteros. 


B. At quomodo nominatus est, inquiunt, primo- 
genitus omnis creaturz Filius **, nisi quodammodo 
sororem habeat creaturam puta congenerem et 
connaturalein ? 

A. Inane ergo, ut videtur, et inutile prorsus in 
ipso videbitur tandem illud nomen, Filius, et im- 
postura generatio, et πύκα futiles ea quz de Patre 
nobis dicuntur. 

B. Minime vero, inquiunt. Pater enim vocatus 
est Filii abusive, unde et de filiis Israel , « Filios 
genui, et exaltavi, » inquit δ᾽, 

À. Àn ergo, si adoptatus. est. nobiscum Unigeni- 
tus, solius voluntatis est generatio, veritas autein in 
eo est, quod sit factus. 

B. lta est, inquiunt. 

À. At cur demum, ipsius veritatis contemplatio- 
nem velut inutilem rejicientes, illud propheticum 
propemodum dicunt: « Posuimus mendacium spem 
nostram, et mendacio protegemur 857 » Quando 
enim et in quibus dictumsit Verbum primogenitum, 
ante omnia discendum 515 puto, atque ita de- 
mum cur dirigendum ad rectas et mysteriis con- 
venientissimas  contemplationes. Tempora enim 
et personarum discrimina facile utique nobis osten- 
derint erroris et fraudis expertem esse, δὲ recta 
procedere sacrarum Scripturarum sermonem : aut, 


θείας fixovva λόγον τῶν ἱερῶν l'oapqá&zov* ἣ εἴπερ D si verum non est quod dico, temporaque et momenta 


ἐστὶν οὐχ ἀληθὲς ὅ φημι, καιροὺς δὲ χαὶ χρόνους οὐ 
βασανιστέον, xa0' o0; ἄσαρχός τε ἦν ἔτι χαὶ μετὰ 
σαρχὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, χαταπτοείτω μηδένα, xiv 
ἀδιαχρίτως τὰ ἐπ᾽ αὐτῷ λαλῆται τυχὸν, χαὶ δυσφη- 
μιῶν ἀπέστω γραφή ᾿ χἂν εἰ οἴοιτό τις ἐχτεθνάναι 
xav ἀλήθειαν, καίτοι ζωὴν ὄντα χατὰ φύσιν τὸν ἐχ 
Πατρὸς Λόγον, αἰτείτω χρότους τοὺς πρὸς ἡ μῶν, χαὶ 
τοὺς τῆς ἀψευδείας ἐπαίνους " εἰχαιομυθήσει δὲ ἄρα 
xai ὁ σαρχὶ τεθνάναι λέγων αὐτόν. Πᾶν γὰρ ἤδη πως 
τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ, πέφηνεν ἀδιάχριτον. 

B ἜΝχοι ἂν ὀρθῶς, εἰ τῇδε voolto, ψόγον γε μὴν 
xoi γραφῆς οὐχ ἔξω τὸ χρῆμα, 


scrutanda non sunt, quibus et carne destitutum adbuc 
et incarnatum erat Dei Verbum, nemo terreatur, 
licet promiscue cuucta de eo forte dicantur, et blus- 
pheniscrimenexcludatur; etsiquis revera mortuum 
esse putaverit, tamelsi vita est seeundum naturam 
ex Patre Verbum, applaudere nos sibi jubeat, ve- 
ritatisque laudem sibi arroget : qui autem dixerit 
ipsum carne mortuum, perperam sane mentietur. 
Jam enim quidlibet in ipso quodammodo videtur 
promiscuum et indiffereus. 
B. Recte quidem, si hoc modo res esee cene^a 

lur: verumtamen probro ct crimine non caret, 


ΣΡ ba. viu, 20 sec. LXX. ** Coloss. 1, 15. ^ 12. 1, 2. 85 13a. xxvn, 15. 


819 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 820 


A. Non sane, Hermia ; et quidem in aliam absur- A — A. Οὐχ àv, ὦ 'va05, xaY εἰς ἑτέραν αὐτοὺς ἀτο- 
ditatem eos egregie detruserit nostra disputatio. πίαν κατωθήσειεν ἂν xal μάλα νεανιχῶς ὁ λόγης. 

B. in quam dicis? B. Εἰς τίνα δὴ φής ; 

A. Tributa quidam colligunt, ex legis Mosaicz A. Δασμολογοῦσί τινες, xaxà νόμον εἷς τοῦτο τὸν 
praecepto, in bina capita didrachmum unum exigen- διὰ Μωσέως ἱγμένοι, xaX τὴν τοῦ διδράχμου συνεισ- 
tes. Veniunt ad Petrum rogaturi utrum eliam ipse φορὰν συλλέγουσιν ὑπὲρ δυαῖν χεφαλαῖν, ἐξαιτοῦντες 
Christus in aliorum numero censendus esset, et ab τὸ ἕν. Ἐπειδὴ δὲ τῷ Πέτρῳ προσήεσαν, ἀναπυνθά- 
eo tributum exigendum, an ipse eo se teneri nega- νέεσθαι γὰρ ἐδόχει, πότερα xal αὐτὸς volg συνεισφέ- 
turus esset. Illico divinus discipulus Dominum adit, — fouet συντετάξεται, xal δασμολογεῖτο Χριστὸς, ἤγουν 
quid in ea re faciendum esset scire cupiens :,sed ἀποφάσχει τὴν εἴσπραξιν, εἰσέθορε μὲν εὐθὺς ὁ Oc- 
prz veniens Jesus, dixit: « Reges terr a quibus acci- σπέσιος μαθητὴς τὸ τί ἂν βούλοιτο δρᾷν αὐτοὺς ἕν 
piunt tributum , vel censum? A filiis suis, an ab γε τουτῳΐ διαμαθεῖν ἀξιῶν " ἤρετο δὲ φράσας ὁ "In- 
alienis? » Petro vero dicente: « Ab alienis, » ad- σοῦς᾽ « Ol βασιλεῖς τῆς γής, ἀπὸ τίνων λαμδάνουσι 
didit : « Igitur liberi sunt filii. Ut autem non scan- τέλη i| χῆνσον ; ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτῶν, 7] ἀπὸ τῶν ἀλ- 
dalizemus eos, vade ad mare, et niitte hamum, et λοτρίων; » Πέτρου δὲ εἰπόντος" « "Amb τῶν ἀλλο- 
eum piscem qui primus ascenderit, tolle: et aperto D τρίων, » ἔφη προστιθείς" « "Apa γε ἐλεύθεροί ei- 


ore ejus, invenies staterem : illum sumens, da eis 
pro me et te **. » Intelligis ergo testimonio illo natu- 
re sus coníirmasse libertatem? Hxc autem crca- 
turam superat. Creatori enim servit. quodcunque 
productum est. Ita etiam divinus noster David cla- 
mabat ad universi domninatorem Deum: « Omnia 
serviunt tibi *'. » Igitur Filius nequaquam est con- 
ditione servili, nec inter subditos censetur, sed in 
$16 natura divina et suprema, quaque omnes 
creaturas transcendit. 


σιν οἱ υἱοὶ, (va δὲ μὴ σχανδαλίσωμεν αὐτοὺς, πορευ- 
θεὶς εἰς θάλασσαν, βαλὲ ἄγχιστρον, xaX τὸν ἀναδάντα 
πρῶτον ἰχθὺν ἄρον, καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ, 
εὑρήσεις στατῆρα * ἐχεῖνον λαδῶν, δὸς αὑτοῖς ἀντὶ 
ἐμοῦ καὶ σοῦ. » Αἰσθάνῃ δὴ οὖν ὅτι τῇ οἰχεία φύσει 
προσμεμαρτύρηχε τὸ ἐλεύθερον ; Τοῦτο δ᾽ ἂν εἴη, τὸ 
ὑπὲρ κτίσιν" δοῦλον γὰρ τοῦ πεποιηχότος, τὸ παάροι- 
σθὲν εἰς γένεσιν. Οὕτω χαὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ἀναχεχράγει 
iei πρὸς τὸν τῶν ὅλων χατεξουσιάζοντα Θεόν" 
Ὅτι τὰ σύμπαντα, δοῦλα cá. » Οὐχοῦν ἐν μέτροις 


ἡμῖν οὐχὶ τοῖς δουλοπρεπέσιν, οὐδὲ ἐν τοῖς ὑπὸ E ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾽ ἐν φύσει τῇ θείᾳ xal ὑπερτάττί, 
χαὶ ὑπερθρωσχούσῃ τὰ γενητά. ὁ 

B. Ita prorsus. B. ᾿Αληθές, 

A. An illum igitur, o Hermia, qui tam augusta 5 A. "Ap! οὖν, ὦ ἙἭ,ρμεία, τὸν οὕτω σεπτῷ χατη- 
majestate est conspicuus , servitutis jugo subjicie- γλαϊσμένον ἀξιώματι, τοῖς τῆς δουλείας ζυγοῖς ὑπο- 
mus, licet in servi forma descendisse dicatur? 'At θήσομεν, εἰ xal ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ χαθιχέσθαι 
qui non istud ineptum fuerit? Nam si factus est in. λέγοιτο; Καίτοι, πῶς τοῦτο οὐχ àpa0fc; Ei γὰρ 
servi forma, sequitur, opinor, quod ante servi for- γέγονεν ἐν δούλου μορφῇ, φαίην àv, ὅτι πρὸ τῆς 
mam degebat utique in libera et soluta natura. τοῦ δούλου μορφῆς διετέλει πάντως ἐν ἐλευθέρᾳ τε 
Neque enim fuerit id quod erat, sed si ea in quibus καὶ ἀνειμένῃ φύσει. Οὐδὲ γὰρ ἂν γένοιτό τι τῶν ὄν- 
erat projecit, ad aliud quiddam jure merito migra- των à ἦν, τὸ δὲ ἐν οἷς ἣν εἰ πρόοιτο, τὴν ἐφ᾽ ἕτερόν 
verit. Venit igitur nobis non ex servis in servum, τι μεταδρομὴν ποιοῖτ᾽ ἂν εἰχότως. "Hxet τοίνυν ἡμῖν, 
sed ex libera natura Filius in servi formam. Sed οὐχ ἐξ οἰχετῶν εἰς οἰχέτην, ἀλλ᾽ ἐξ ἐλευθέρας qU- 
si nihil est discriminis, si nihil tempus, si perso- σεως ὁ Υἱὸς, εἰς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ 
narum discussio nihil hic juvat, et, si nudum adhuc οὐδὲν τὸ μεσολαθοῦν, εἰ μηδὲν ὁ χρόνος, εἰ προσώπων 
intelligatur et absque carne Verbum, non equidem ἔρευνα τὸ τελοῦν εἰς ὄνησιν ἐν τούτοις οὐχ ἔχει, καὶ 
liberum, sed servum vocetur, et inter subditos nu- εἶ γυμνὸς ἔτι νοοῖτο λοιπὸν xal δίχα σαρκὸς 6 Λόγος, 
meretur. ἐλεύθερος μὲν οὐχὶ, διαχεκλήσθω δὲ δοῦλος, xol 
Ὁ ἐπαριθμείσθω τοῖς ὑπὸ ζυγόν. 

Β. Εἶτα πῶς οὐχ ἁπάσης ἡμῖν ἀτοπίας ἀνάμεστα 
καυτί ; 

Α. Οὐχοῦν, ἀχουόντων οἱ διεναντίας * Καιροὺς xal 
πρόσωπα βασανίζειν obx ἀνεχόμενοι, ποῖ φέρεσβε, 
τί δρᾶτε, ὦ παντὶ πνεύματι πονηρῷ παράφοροι xat 
ἁλώσιμοι; τί συγχεῖτε τὰ ἄμιχτα, χαιροῦ xal προσ- 
ὦπων xai λογισμῶν ἀφειδήσαντες, δι’ ὧν ἂν γένοιτο 
σαφὴς xai λίαν εὐχρινεστέρα τῶν ἐφ᾽ Υἱῷ λαλουμέ- 
νων ἡ θεωρία; Ὅπου μὲν γὰρ οὐκ ἕν σαρχὶ γεγονὼς 
Θεὸς fjv ὁ Λόγος, γεγεννημένος Ex Πατρὸς, ἐχεῖ xa- 
τασχέπτου τὸ ἀμέχτως Éw θεοπρεπὲς ἀξίωμα, τὴν 
εἰλιχρινῇ καὶ ἀσύγχυτον δόξαν, τὸ ἐξῃρημένως ἐλεύθε- 


B. At qui fleri potest ut non illa omni absurdita- 
tis genere scateant ? 

A. [taque adversarii audiant: Cum tempora et 
personas scrutari non sinitis, quo tenditis? Quid 
agitis, o vos omni malo spiritu pressi atque agi- 
tati * quid miscetis quz misceri nequeunt, tempore, 
personis et rationibus rejectis, quibus eorum quz 
de Filio dicuntur contemplatio clara sit atque dis- 
tincta? Ubi enim incarnatum non erat Deus Ver- 
bum ex Patre genitum, ibi considera divinam ma- 
jestatem, adhuc impermistam, sinceram , et incon- 
fusam gloriam, libertatem eximiam, zqualem cum 


86 Matth. xvii 25-25. 9! Psal. cxvui, 91. 


851 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IY. 


882 


pov, τὸ ἰσοσθενὲς τῷ Πατρί. Παρήχθη γὰρ δι’ αὐτοῦ A Patre potentiam. Peripsum enim. producta sunt 


πρὸς γένεσιν τὰ οὐχ ὄντα ποτέ. Kowo6ouMa τε xal 
ἰσουργία, καὶ ἡ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ὁμοιότης, γέγραπται 
διὰ Μωσέως. Εἰσχεχόμιχε γὰρ ἡμῖν λέγοντα Θεὸν, 
δῆλον δὲ ὅτι, πρὸς τὸν ἐξ ἑχυτοῦ xal ἑχυτῷ συνυφε- 
στῶτα Λόγον" « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον χατ᾽ εἰχόνα 
ἡμετέραν χαὶ χαθ᾽ ὁμοίωσιν. » Τὸ γάρτοι, « ποιῆ- 
σωμεν, » οὐχ &yt, πρέποι δ᾽ ἂν μᾶλλον τοῖς ὑπὲρ ἕνα 
xai δύο τισίν. Ἐπειδὴ δὲ, φειδοῦ xal ἀγάπῃ τῇ εἰς 

ἡμᾶς, ἐξ ἐμφύτου χαὶ ΕΟ Ε ΝΟΌΣ ἡμερότητος οἱονεὶ 

εχινη μένος « ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ὑπ- 
άρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ 
ἑαυτὸν ἐχένωσε μορφὴν δούλου λαδὼν, xoX σχήματι 
εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, τεταπείνωχεν ἑαυτὸν, » ποῖος 
ἡμᾶ;: ἀναπείσει λόγος, τοὺς, οἵ γε φρονεῖν ὀρθὰ περὶ 


qua aliquando non erant. Quinetiam voluntatis 
communio, eL iu operando aequalitas, et omnimoda 
similitudo divinis scriptis est ἃ Moyse consignata. 
lnduxit enim nobis Deum dicentem, nimirum ad 
Verbum quod in ipso et cum ipso coexsistit : « Fa- 
ciamus hominem secundum imaginem nostram et 
ad similitudinem *5, » lllud enim, « faciamus, » 
non uni, sed pluribus quam uni et duobus convenit. 
Quoniam autem misericordia et charitate erga nos 
cx sua et Deo convenienti motus bonitate, « cum 
in forma Dei ac Patris esset, non rapinam arbitra- 
tus est esse se »qualem Deo, sed semetipsum ex- 
inanivit formam servi accipiens, et habitu inventus 
ut homo, humiliavit semetipsum ** : » quz nosratio 


αὐτοῦ διεσχέμμεθα, τοῖς τῆς χενώσεως μέτροις ἐπι- D adiget quibus recta doctrina cura est , ut inanitio- 


τιμᾷν xal χατασμιχρύνειν ἐπείγεσθαι τὸν δι᾽ ἡμᾶς 
καὶ ὑπὲρ ἡμῶν χαθέντα πρὸς κένωσιν τὴν ἰδίαν ὑπερ- 


ogf,» ; Τότε γὰρ δὴ καὶ πρωτότοχος ὁ Μονογενὴς, λε-. 


λόγισται δὲ χαὶ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς ὁ εἷς τε χαὶ μό- 
νος, ὡς Υἱὸς ἐχ Πατρός. Καθίχετο γὰρ εἰς ταπείνω- 
σιν, xal πέφηνε χαθ' ἡμᾶς, οὐχ ἵνα τι πάθοι τῶν 
ἀδιχεῖν εἰωθότων, τὸ εἶναι Θεὸς ἀποδαλὼν, χαὶ Υἱὸς 
ἀληθῶς, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ φύσε: δοῦλον χαὶ γενητὸν, τουτέ- 
στιν ἡμᾶς, εἰς τὴν αὐτῷ τε χαὶ μόνῳ Κυρίῳ ἐνοῦσαν 
ἀναχομίσειε δόξαν, υἱοὺς ἀποφῆνας Θεοῦ. “ὅταν οὖν 


ἡμῖν συντάττηται διὰ τοῦ χαλεῖσθαι πρωτότοχος, οὐχ 


ἡμεῖς αὐτὸν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐχθιασόμεθα, πολλοῦ 
γε xaX δεῖ ^ ἀναχομιεῖ δὲ μᾶλλον αὐτὸς ἡμᾶς, εἰς τὸ 
ὑπὲρ φύσιν ἐχδεθδιάσθαι (1) λέγειν, ἤγουν ἡττῆσθαι 
κῇ χτίσει, πῶς οὐχ ἀπόπληχτον παντελῶς ; Οὐχοῦν 
γενόμενος χαθ᾽ ἡμᾶς, οὐ χαθ᾽ ἡμᾶς ἔσται ποθὲν, “ 
ἴδιον ἀπηγθεδληχὼς, ἀλλ᾽ ἡμεῖς δι᾽ αὐτὸν ὑπὲρ ἑαυτοὺς, 
τῇ τοῦ τιμῶντος χάριτι τὸ τῆς ἰδίας φύσεως ὑπερ- 
θρώσχοντες μέτρον, καὶ πρὸς τὸ ἄνω χαὶ ὑπερχεί- 
μενον ἀναθέοντες. 
supra nos ipsos, gratia ejus qui nos lionofat ultra 
rem et excelsum statum translati. 

B. Πῶς ἔφης; 

A. Ἢ γὰρ οὐχὶ Πνεύματος γεννητοὶ, xal τέχνα 
Θεοῦ διαχεχλήμεθα ; 

Β. Ναί. 

A. Τοιγάρτοι χαὶ προστετάγμεθα, πατέρα μὲν Ev 


nis conditionem arguere, ac 517 deprimere sta- 
tuamus eum qui propter nos et pro nobis majesta- 
tem suam ad inauitionem demisit? Tune enin el 
primogenitus esse ccepit ille Unigenitus, adeoque 
reputatus est in multis fratribus ille unus ac solus, 
tanquam Filius ex Patre. Dewisit enim se ad jna- 
nitionem, et similis nobis apparuit, non ut in divi- 
nitate damnum aliquod senserit, desinens esse 
Peus ac Filius revera, sed ut id quod natura ser- 
vum est et creatum, nos videlicet filios Dei red- 
dens ad eam gloriam transferret quz sibi ac soli 
Domino inest. Cum igitur inter nos censeatur ex 
eo quod primogenitus dicitur, non nos ipsum ad 
aliquid quod sit przeter naturam adigemus, multum 
abest, sed ipse nos potius ad dignitatem superna- 
turalem eveliet. Etenim divinam et ineffabilem na- 
turam dicere vi adactam esse, aut creaturz sub- 
ditam, an non stupidi prorsus est ac vecordi$? Jtaque: 
factus nobis similis, nobis similis non erit utique, 
amisso quod suum est, sed nos propter ipsum 


proprie naturze conditionem  evecti, et ad superio- 


D. Quomodo dixisti? 

A. Annon nati Spiritus et fllii Dei vocati sumust 

B. Etiam. 

A. Idcirco jussi sumus etiam patrem quidem ín 
terra invocare neminem, sed Deo tanquam Patri 


γῆς ἀποχαλεῖν μηδένα, Θεῷ γε μὴν ὡς Πατρὶ τὰ D nos tradere, propter eum qui inter nos natus est 


xaÜü' ἑαυτοὺς προσνέμειν, διὰ τὸν ἐν ἡμῖν γεγονότα 
πρωτότοχον, xal οὐχ ἑτέρου του χάριν, f| ἵνα xal 
ἡ λεῖς δι᾽ αὐτὸν, υἱοί’, Πρέποι γὰρ ἃν οὑτωσὶ τῇ μετὰ 
συρχὸς οἰχονομίᾳ ὁ σχοπός. Ποῦ γὰρ ἔτι σοφὸν τὸ 
Χριστοῦ μυστήριον, εἰ πρό γε τῶν ἄλλων τὴν ἰδίαν 
αὐτὸς ἠδίχησε φύσιν, οὐδὲν ὀνήσας τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς: 
Raz£0ops γὰρ εἰς τὸ εἶναι πρωτότοχος, ἵνα πολλοῖς 
συντάττηται, καίτοι τὸ ἕτερος elvat χαὶ ἀμείνων χατὰ 
φύσιν, παρὰ τὰ, οἷς ἂν συντάττοιτο χατά γε τὸ 
ἐχείνοις δοχοῦν, οὐδαμόθεν ἔχων. 

B. 'AXX ὡς Ev δόξῃ φησὶν οὐ μετρίως διενεγκὼν, 


δὲ Gcn. 1, 96. "᾽ Philipp. i1, ῦ-8. 


(4) Desunt liic nonnulla. 


primogenitum, nec aliam ob causam quam ut etiam 
nos per ipsum filii simus. Iloc enim pacto suus in- 
caruationi quadrabit scopus. Ubi enim demum erit 
sapiens illud Cliristi mysterium, si prae czeteris ipse 
naturz:; $uz damnum attulit nobis nibil adjutis? In 
primogenituram etenim irrupit, ut onus de multis 
censeretur, quamvis, ut illi existimant, nulla ex parte 
diversus aut prastantior esse posset iis in quorum 
ordine censetur. 


D. At univers creature vocatur primogenitus, 


S85 


S. CYRILLI ALEXANDRIN AUCHIEP. 


884 


juquiunt, puta quod gloria non porum przstat, et A xal ἀσυγχρίτοις ὑπεροχαῖς τὰ συντεταγμένα νιχῶν, 


iueompsrabili excellentia guperat ea qug ejusdem 
sunt ordiois. 

A. Et ubinam illud, incomparabilis in gloria, aut 
qualia erit excellentie magnitudo, quandiu pari ra- 
tiane cum de ipso, tum de aliis omnibus illud crea- 
tym esse dicetur? Sed jam non quzrimus quid ín 
gloria et honore prxstantius sit, aut minus, sed 
quidnam sit natura creatum aut productum, et quid 
jsto superius aut ulterius : atque utrum $16 na- 
turam ab aliis diversam sortitus sit Unigenitus, qua 
longo post se intervallo relinquat id omne quod 
erealum esse creditur. Án enim si quis discere 
velit quid sit sol secundum naturam, quid item 
equus, quarat utrum facia illa sint, et ex rebus 


τῆς ὅλης χτίσεως χαλεῖται πρωτότοχος. 


A. Καὶ ποῦ τὺ, ἀσύγχριτος ἐν δόξῃ, T] ποῖον ἂν εἴη 
τῆς ὑπεροχῆς τὸ μέγεθος, ἔστ᾽ ἂν ἐν ἴσοις ἡμῖν τοῖς 
λόγοις κατά τε αὐτοῦ χαὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων τὸ δεῖν 
ἐχτίσθαι χατηγοροῖτο ; Πολυπραγμονεῖ δὲ ἡ μῖν ὁ λό- 
γος εἰς τὸ παρὸν, οὐχὶ τί τὸ ὑπερχύπτον f| ustave- 
χτούμενον χατά γε τὸ ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ, ἀλλὰ sl μὲν 
ἂν εἴη τὸ φύσει χτιστὸν, χαὶ παροισθὲν εἰς γένεσιν, 
τί δὲ τὸ ὑπὲρ τοῦτο xal ἐπέχεινα, xal εἰ φύσιν ἀπ- 
ετέμετο τῶν ἄλλων ἐξῃρημένην ὁ Μονογενὴς, ἧς ἂν 
ἴοι χατόπιν πᾶν τὸ ἐχτίσθαι πεπιστευμένον. "Apa 
γὰρ, εἴ τις ἀναμαθεῖν ἀξιῶν, τί μὲν ἥλιος xask φύ- 
σιν, ὦ τᾶν, τί δὲ χαὶ ἵππος, λέγοι, Πότερα γενητὰ 


que non erani natura, aut aliquid aliud preter p xai ἐξ οὐχ ὄντων τὴν φύσιν, ἤγουν ἕτερόν τι παρὰ 


istud, quidnam ipse diceres? 

B. Dicerem esse facta. 

À. Quod si praterea inquirat, et urgeat, utrum 
horum alteri preferendum sit quoad gloriam, num- 
quid risuin ille nobis movebit rem adeo dictu faci- 
lem ac tam manifestam in disquisitionem vocans? 


B. Ita prorsus. 

ἃ. Nugs vero sunt, opinor. Equus enim quomodo 
aut ande eum sole coutendet de gloria? Immenso 
enim distat intervallo : sed si forte substantiz in 
utroque ratio perpendatur, et quid utrumque ho- 
rum sit consideret aliquis, non discrepabunt invi- 
eem ín quantum facta sunt, licet gloria tantopere 
sol antecellat. Cum igitur ratio Filii quzratur, ei 
quid secundum naturam sit nobis propositum sit 
contemplari, frigida sane et inanis gloriatio est c:x- 
teris preeponi ac pragcellere, si in creaturarum nu- 
merum ascribatur el inter nos censeatur, utpote 
conditus. Przrogativis enim externis nonnulli deau- 
rant ipsum , dum interim eum letali quodammodo 
vulnere percutiunt, et gloriolarum ac laudum qua- 
rumdam splendore blasphemiz quam in ipsum evo- 
iunt ornare simulant foditatem. Quod enim in 
universum inter creaturas substantialiter et inter 
res factas censetur, non utique Deus erit secundum 
naturam, neque certe Filius ac Dominus, sed quo- 
dammodo inter famulos eximius, et iuter subditos 
sola et nuda gloria conspicuus. 

B. Recte dicis. 

A. lllud porro mihi quoque mirari subit. 

B. Quidnam istud? 

À. Quippe cum agnoscere et credere nolint Uni- 
genitum semper esse, nugantur, vocabulum istud, 
primogenitus, simplicioribus opponentes. Αι quo- 
modo non vere quis ad hoc dicet; si vox illa, pri- 
mogenitus, in creaturarum ordinem Filium ascribit 
tanquam in multis fratribus, atque idcirco primoge- 
nitum : igitur nec ordinis, nec naturz 6) 5661 pror- 
sus esse ostendet vox illa, unigenitus. Erit enim 
unigenitus quasi non sit alius prxter ipsum secun- 
dum naturam. Sin autem debeat primogenitus qui- 
dem mon esse propter illnd, unigenitus, sed ne uni- 


τοῦτα; τέ ἂν ἔφης αὐτός ; 

B. ἜἜφῃην àv, ὅτι γενητά. 

A. Εἰ δὲ δὴ προσπεριεργάζοιτο xal προσερωτῴη, 
λέγων " Τί δὴ οὖν ἄρα τὸ ἐν ἀμφοῖν θατέρου προτετά- 
ξεται, χατά γε τὴν δόξαν ; ἄρ᾽ οὐχ ἂν ἡμῖν χαὶ προσ- 
ὄφλοι γέλωτα, πεῦσιν οὕτω προθεὶς τὴν ἐναργεστά- 
τὴν, xai τοῖς ἐθέλουσιν ἑτοίμην εἰπεῖν ; 

Β. Καὶ μάλα. - 

Α. Λῇρος δὲ, οἶμαι, τὸ χρῇμά ἐστιν. Ἵππο, γὰρ 
δὴ πρὸς ἡλίου δόξαν, πῶς ἂν ἣ πόθεν ἀμιλλήσηται; 
Μέτρου γὰρ ἄμεινον τὸ μεσολαῤοῦν, ἀλλ᾽ εἰ ταλαν- 
τεύοιτο τυχὸν τῆς ἀμφοῖν οὐσίας ὁ λόγος, καὶ τί δὴ 
τούτων &xácepov εἴη ἂν χατασχέπτοιτό τις, οὐχ ἐτε- 
ροίως ἕξει πρὸς ἄλληλα, χατά γε τὸν τοῦ πεποιῆσθαι 
λόγον, χαίτοι τοσοῦτον ἐν δόξῃ διενεγχόγτος ἡλίου. 
Ὅταν οὖν ἡμῖν ἐχθασανίζοιτο λόγος, ὁ ἐφ᾽ Υἱῷ, καὶ 
^l χατὰ φύσιν ἐστὶ προχέοιτο βλέπειν, ψυχρὼν ἀλῃ- 
θῶς καὶ κατάπλαστον αὔχημα, τὸ προῦχειν ἐν δόξῃ, 
καὶ προτετάχθαι τῶν ἄλλων οἴεσθαι δεῖν αὐτὴν, 
εἰ χτίσει συντάττοιτο, xal νοοῖτο μεθ᾽ ἡμῶν ὡς πε- 
ποιημένος. Ὑπεροχαῖς γὰρ αὐτὸν ταῖς ἔξωθεν χατα- 
χρυσοῦσί τινες, πλήττοντες μὲν ὥσπερ εἰς τὰ xat- 
ριώτατα, δοξαρίων δὲ xal εὐφημιῶν λαμπρότησι xa- 
ταχαλλύνειν ὑποχρινόμενοι τῆς εἰς αὐτὸν δυσφημίας 
10 ἀτερπές. Τὸ γὰρ ὅλως τῇ χτίσει συντεταγμένον 
οὐσιωδῶς, xat τελοῦν ἐν γενητοῖς, οὔτ᾽ ἂν χατὰ φύ- 
σιν εἴη θεὸς, οὔτε μὴν Υἱὸς xaX Κύριος ἀληθῶς, ἀλλ᾽ 
ὡς ἐν οἰχέταις ἑξαίρετον, χαὶ ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὸν, 
ψιλῇ τε χαὶ μόνῃ τῇ δόξῃ διενεγχόν. 

Β. Ε λέγεις. 

A. “Ἔπεισι δὲ δή μοι χἀχεῖνο χαταθαυμάσαι. 

B. Τὸ τί δή; 

Α. Παρέντες γὰρ ὥππερ, τὸ διειδέναι χαὶ φρονεῖν, 
ὅτι καὶ Μονογενής ἐστιν ἀεὶ, λέγουσι φληνάφως τὸ 
“πρωτότοχος ὄνομα, τοῖς ἀπλουνατέροις ἐπιτειχίξοντες. 
Καίτοι πῶς αὐχ ἀψευδὴς εἴη dv, εἴ γέ τις ἕλοιτο 
πρὸς τοῦτο εἰπεῖν" Εἰ τὸ πρωτότοχος ὄνομα συγχα- 
ταγράφει τῇ χτίσει τὸν Yibv, ὡς ἐν πολλοῖς ἀδελ- 
φοῖς, καὶ διὰ τοῦτο πρωτότοχον, ἀσύνταχτον ἄρα χαὶ 
ἀσυμφυᾶ παντελῶς τὸ, μονογενὴς, ἀποφανεῖ. Ὧ: γὰρ 
οὐχ ὄντος ἑτέρου παρ᾽ αὐτὸν xarà φύσιν εἴη ἂν μο- 
γογενής. Εἰ δὲ δὴ μέλλο! πρωτότοχος μὲν οὐχ εἶναι 
διὰ τὸ, μονογενής, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ αὖ «μονογενὴς διὰ τὸ 


885 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IV. 


886 


᾿ εἶναι πρωτότοχος, ὥρα mou τάχα μηδὲ ὑπάρχειν A genitus quidem vieissim sit BER ex eo quod sit 


᾿ ὅλως οἴεσθαι τὸν Υἱόν. ᾿Αντιφέρεται γὰρ ἀλλήλοιν, 
xa οἱονεὶ συνδιόλλυται, σφίσιν αὐτοῖς προσπταίοντα, 
xa τὴν τῶν σημαινομένων ἀντεξάγοντα δύναμιν, τὸ 
πρωτότοχος, xai μονογενής. Πῶς γὰρ ἂν ἐφ᾽ ἑνὸς 
καὶ ταυτοῦ τάττοιτό τε ἑχάτερον xai ἀληθὲς ὃν 
γοοῖτο; 


B. Οὐχ àv ἑτέρως δύναιτο, καθάπερ ἐγῷμαι, μὴ 
“παρειστρεχούσης τῆς μετὰ σαρχὺς οἰχονομίας. 

Α. Καὶ μὴν ἴσθι τοι πεφρονηχὼς οὐχ ἕτερόν τι, 
παρὰ τὸ τοῖς ἁγίοις χαὶ θεηγόροις δοχοῦν, οἷ τὸν περὶ 
τούτων ἡμῖν παρέδοσάν τε χαὶ διεσάφησαν λόγον. 
'O μὲν γὰρ θεσπέσιος Ἰωάννης, χαὶ μονογενῆ, xai 
Θεὸν χκατωνόμᾳσε τὸν Ex Θεοῦ Λόγον, χαὶ μὴν καὶ τὸ 


primogenitus, sequitur putandum neque exsistere 
prorsus Filium. Opponuntur enim inter se, et una 
quodammodo pereunt mutuo incursu, et rerum 8]- 
gnificatarum vi et ratione invicem opposita, primo- 
genitus et unigenitus. Quomodo enim de uno et 
eodem utrumque ponelur, verumque esse cense- 
bitur ? 

B. Non poterit aliter, ut reor, nisi incarnationis 
dispensatio simul admiLtatur. 

À. Atqui scias te non aliud quidquam sentire 
quàimn quod visum est sanctis Patribus ac theologis, 
qui hanc nobis doctrinam tradiderunt et exposue- 
runt. Divinus enim Joannes cum unigenitum, tum 
Deum nominavit ex Deo Verbum, quin ej zternita- 


ἄναρχον ἕν χρόνῳ προσμεμαρτύρηχεν ὡς θεῷ. Παῦ- B tem ei, utpote Deo, ascribit. Paulug autem noster, 


λος δὲ ἡμῖν ὁ xai Χριστοῦ γέμων, ἔμπλεώς τε Πνεύ- 
ματος ἁγίου, xaX ἄριστος ἐν μυσταγωγοῖς « Ὅταν 
δὲ, φησὶν, εἰσχγάγῃ τὸν πρωτότοχον εἰς τὴν olxov- 
μένην, λέγει. Καὶ προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες 
ἄγγελοι Θεοῦ, » χαιρὸν, οἶμαί που, τὸν πρέποντα τῷ 
“ριυτότοχκος ἀπονέμων τὸν μετὰ σαρχός. Παρήχθη 
γὰρ οὕτως εἰς χόσμον, xalcot πάλαι τε xal διαπαν- 
τὸς, ἐν αὐτῷ τὰ ὧν, χαὶ ὑπ᾽ αὐτοῦ μὴ γινωσχόμενος. 
Δέδειχται δὲ οὕτων λοιπὸν μεσίτης Θεοῦ χαὶ ἀνθρώ- 
“χων, ἔχων μὲν ἴδιόν τε χαὶ ἐξαίρετον, τὸ εἶναι μονο- 
Ὑξνής Θεὸς γὰρ ἣν ix Θεοῦ, μόνος ix μόνου, xal 
ἀποῤῥήτως γεγεννημένος “ ἐπειδὴ δὲ γέγονς Χαθ᾽ 
ἡμᾶ:, τότε δὴ, τότε χαὶ ὡς ἀδελφοῖς ἤδη συ)ντετάξε- 
ται διὰ τοῦ χᾳλεῖσθαι πρωτότοχος. Ποῦ γὰρ ἡ xévw- 
σις. εἰ μὴ ἐν τῷ γενέσθαι πρωτότοχον Ex μονογενοῦς, 
xal ἐν χτίσμασι μεθ᾽ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπον τὸν ὑπὲρ 
πᾶσαν τὴν χτίσιν; Ποῦ δὲ ὅλως ἑπτώχευσε πλούσιος 
ὧγ, εἰ μὴ προσλαδὼν ὁρᾷται τὸ ἀλλότριον, δι᾽ οὗ καὶ 
ἐπτώχευσεν; El δὲ ἐν τῷ χεχενῶσθαι μόνῳ, καὶ ἐν 
τῷ τῆς ὑφέσεως χρόνῳ, τὸ γενητόν ἐστι, χαὶ τὸ συν- 
τετάχθαι χτίσμασιν " áp! οὐχὶ πρέποι ἂν ἧχιστά γε 
τῷ μὴ χενωθῆναι τὸ γενητὸν, ἀλλὰ τὸ ὑπερκεῖσθαι 
χτίσιν, xal δόξης ἐπέχεινα τῆς τοῦ πεποιῆσθαι δρα- 
μεῖν; 

Β. Πρέποι γὰρ ἄν. 

Α. Καὶ εἰ τὸ πρωτότοχος ἐν τῷ δι᾽ ἡμᾶς ἑλέσθαι 
παθεῖν τὴν θρυλλουμένην πτωχείαν, εὖ μάλα παρεισ- 
χρίνεται, συνεπτώχευσε γὰρ ἡμῖν, πλούσιος ὧν, 
ἁραρὸς ἂν εἴη xai ἀληθὲς, οἶμαί πον, τὸ χρῆναι νοεῖν 
ὡς ἦν ἐν τῷ μὴ πτωχεῦτλι, μονογενής. Χρῆναι γὰρ 
οἶμαι πάντῃ τε xal πάντως, οὐδὲ ἕν ἐπ’ αὐτῷ διε- 
ψεῦσθαι τοῖν ὀνομάτοιν. "Ἔστι δὲ ἐν ταυτῷ, xal μο- 
νογενὴς xat πρωτότοχος, ὡς Υἱὸς ἀληθῶς, καὶ οὐ 
ποίημα. 

B. ᾿Αλλὰ τέθειται, φασὶ, xai κατὰ τῶν ὁμολογου- 
μένως ποιημάτων τὸ, Υἱὸς, ὄνομα. « Ἐγὼ γὰρ εἶπα, 
φησί " Θεοί ἐστε, χαὶ υἱοὶ "Yulotou πάντες. » 

A. Εἴτα τί, φράσον, τὸν ἀληθῶς τε χαὶ φύσει Θεὸν 
χαὶ Υἱὸν, ἐξ αὑτῆς τῆς οὐσίας πεφηνότα τοῦ Θεοῦ 
χαὶ Πατρὸς, ἀδιχήσειεν ἂν εἰς δόξαν, ἤγουν εἰς αὐτὸν 
τὸν τοῦ πως εἶναι νοούμενου λόγον, εἰ καὶ ἡμεῖς αὖ- 

** Π|ὲνγ.ν, 0. 


98 1 Ti. ἢ, ὃ. "Σ}} Cor. vin, 9, 


qui et Christo abundat, et Spiritu sancto plenus 65], 
prestantissimus ille mysteriorum interpres : « Cum 
autem, inquit, introducit Primogenitum in orhem 
terr2, dicit : Et adorent eum omnes angeli Dei **, » 
tempus, ut opinor, congruum tribuens primogenito, 
illud incarnationis. Sic enim eductus est in mun- 
dum, quamvis olim et semper 'in ipso essel et al 
ipso non agnosceretur. Sic autem demup  ostensus 
est mediator Dei et hominum *!, habens id proprium 
et eximium, quod erat unigenitus. Deus enim crat 
ex Deo, unus ex uno, et ineffabiliter genitus. Cum 
autem factus sit homo sicuti nos, tunc certe, tunc 
eliam inter fraires collocabitur ex eo quod vocatur 
primogenitus. Ubi enim illa inapiltio, nisi in eo quod 
factus est primogenitus ex unigenito, et inter crca- 
turas nobiscum ut homo, is qui omnem creaturam 
superat? Ubi vero in universum factus est egenus, 
cum sit dives **, nisi assumpta re aliena, per quam 
facius quoque &it egenus? Quod si in eo solo quod 
inanitus est, et in extenuationis tempore factus 
esse et inter creaturas compulatus reperitur, nunmi- 
quid facium esse nequaquam ei conveniet si non 
fuerit inanitus, sed creaturze przcellere, et omnem 
factura: gloriam superare? 

B. lta prorsus. 

A. Εἰ, si illud, primogenitus , in eo quod propter 
nos pati voluit insignem illam pauperiem , potissi- 
mum intelligitur, nobiscum enim egenus factus 


p est cum esset dives **, stat, opinor, intelligendum, 


in eo quod non egeal, esse unigenitum. Existimo 
enim nullum plane illorum hominum de ipso falso 
dictum esse, Eadem autem est ratio unigeniti el 
primogeniti, $29 in quantum est vere Filius, el 
non factura. 

B. At usurpatur, inquiunt, illud nomen, filius, 
eiiam procul dubio de creaturis : « Ego enim dizi, 
inquit : Dii estis, et filii Excelsi oranes **. » 

À. Sed quid, quzso, veri naturalisque Dei sc Filii, 
cx ipsa Dei ac Patris substantia geniti gloriam l:c- 
det, aut certe ipsam modi quo exsistere iptelligitur 
ratiooem, &i nos ipsi quoque, licet natura terrestri 


4 Jjid. *' Psal rxxxi, 6. 


887 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


pr:editi, vocati sumus adoptione filii et dii? Imo A τοὶ, xaítot τὴν φύσιν ὄντες Ex γῆς, διαχεχλήμεθα 


vero numquid vocabulum de nobis usurpatum valde 
jrvabit eos qui paulo sunt dociliores cum de Filio 
verba flent? 

D. Quonam paeto? 

A. Dicam enimvero dictiones, nimirum abusive 
sumptas, neque in deteriorem statum ea detrudere 
qua supremam et sublimem quamdam sortita sunt 
naturam, neque adeo id quod minus est, ac illoruin 
splendore inferius, ad supernaturalem statum eve- 
hetur, nudis vocabulorum hyperbolis ornatum. No- 
stin" quod dico, ac prorsus mente capis? 

B. Non admodum. 

A. Audi ergo. Unus cum sit supra nos, et adore- 
tur secundum naturam Deus, nos etiam ipsi secun- 
dum gratiam nuncupati sumus dii, ac preterea filia- 
tionis gratia locupletati sumus. Numquid enim istud 
nobis dicebas modo? 

D. [18 est. 

A. Quid igitur, o charum caput , quandoquidem 
dii vocati sumus et filii, flerine potest ut nosipsi 
quoque dii secundum naturam, et revera filii simus 
ejus qui supra res omnes constitutus est, cum non 
ascititium habeamus eam in rem splendorem , sed 
naturz supremz fructus esse credamur? 

B. Nequaquam. Quod enim factum est natura, 
quomodo natura Deus erit? 

A. Euge, obsecro : manet quippe unumquodque 
in propria natura, neque dictionis amplitudine si- 
mul effertur, nec una deprimitur ac subsidit oratio- 
nis humilitate. Agedum itaque, dicamus, si de Filio, 
vocabulum, primogenitus, usurpetur, tanquam pro- 
pter nos facto, quando homo sicuti nos apparuit, 
non desiturum esse Deum et Filium, natura ac veri- 
tate. Quemadmodum enim nos ad statum superna- 
turalem evecti non sumus ex eo quod dii nuncupati 
sumus : sic, opinor, nequaquam ad statüm super- 
naturalem evehetur ipse, ex eo quod inter creatu- 
ras propter humanitatem sit collocatus. Jam si qui 
nolint admittere in sacris Scripturis locutiones li- 
centius et abusive positas, omni ratione nos et illos 
carituros puto, si quis curiosius inquirat, 591 et 
urgeat, quamobrem Scripturze sacre naturam quae 
cuncta supereminet, quz corpore et forma superior 


χατὰ θέσιν υἱοὶ xai θεοί: Μᾶλλον δὲ, πῶς γὰρ οὗ 
μετρίως ὀνήσειεν ἂν τοὺς εὐμαθεστέρους ἕν γε τοῖς 
περὶ Υἱοῦ λόγοις τὸ χαθ᾽ ἡμᾶς ; 

B. Τίνα δὴ τρόπον ; 

A. Ὅτι, ὦ ᾿γαθὲ, φαίην ἂν, ὡς οὔτε τὰ ὑπερτάτην 
xai ἀνῳχισμένην τινὰ λαχόντα φύσιν, καταχομίσειεν 
ἂν εἰς τὸ τοῦ χειρόνως ἔχοντος μέτρον, ἡ τῶν λέξεων 
ὡς ἐν χαταχρήσει δύναμις, οὔτε μὴν τὸ μεῖον, xal 
τῆς ἐχείνων εὐχλείας ἡττώμενον, ἀναθρώσχοι ἂν slg 
τὸ ὑπὲρ φύσιν ψιλαῖς ῥηματίων ὑπερθολαΐῖς Exvstt- 
μημένον, "Ap! οἶσθα ὅ φημι, xat συνίης εὖ μάλα; 

Β. Οὐ σφόδρα. 

A. ἴἼΑχουε δὴ οὖν. Ἑνὸς ἐφ᾽ ἡμᾶς ὄντος τε xai 
προσχυνουμέγου τοῦ χατὰ φύσιν Θεοῦ, θεοὶ xal αὖ- 


DB τοὶ χατὰ χάριν ὠνομάσμεθα, xol μὴν καὶ τὴν τῆς 


υἱότητος πεπλουτήχαμεν δόξαν. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο 
προὔΐφερες ἡμῖν ἀρτίως; 

Β. Ναί. 

Α. Τί οὖν, ὦ φιλότης, ἐπειδὴ θεοὶ χεχλήμεθα καὶ 
υἱοὶ, &p' ἔσθ᾽ ὅπως ἂν xal ἡμεῖς αὐτοὶ θεοὶ χατὰ 
φύσιν, καὶ ἀληθῶς υἱοὶ τοῦ πάντων ὑπερχειμένου καὶ 
ὑπερανίσχοντος ὑπάρξαιμεν ἂν, οὐχ εἰσχεχριμένον 
ἔχοντες τὸ ἐπὶ τῷδε λαμπρὸν ἀγλάϊομα, φύσεως δὲ 
τῆς ἀνωτάτω, χαρπὸς εἶναι πεπιστευμένοι; 

B. Οὐδαμῶς. Τὸ γὰρ φύσει γενητὸν, πῶς ἂν εἴη 
φύσει Θεός; 

A. Εὖγε, ὦ ἑταῖρε" μένει γὰρ ἕχαστον ἐν ἰδίᾳ 
φύσει, τῷ τῆς λέξεως ὄγχῳ μὴ συνεξαιρόμενον, μῆτε 
μὴν συγχαθιέμενόν τε xal συνυφιζάνον, εἰ χαὶ λα- 
λοῖτό τι περὶ αὐτοῦ τῶν χθαμαλωτέρων. Οὐχοῦν φέρε 
λέγωμεν, ὡς εἴπερ ἴοι καθ᾽ Υἱοῦ τὸ, πρωτότοχος, ὡς 
γενητοῦ δι᾽ ἡμᾶς, ὅτε πέφηνε xa0* ἡμᾶς, οὐχ ἂν 
ἀποδάλοι τὸ εἶναι Θεὸς χαὶ Υἱὸς κατὰ φύσιν xal àig- 
θῶς. “Ὥσπερ γὰρ ἡμᾶς οὐχ ἀνεδίδασεν εἰς «b ὑπὲρ 
φύσιν, τὸ διαχεχλῇσθαι θεοὺς, οὕτως οἶμαι xataxo- 
μίσειεν ἂν οὐδαμῶς εἰς τὸ παρὰ φύσιν αὐτὸν τὸ συν- 
τετάχθαι χτίσμασι διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Εἰ δὲ δὴ πα- 
ραιτοῖντό τινες τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον, καὶ τὸ λίαν 
οὐκ ἀχριδὲς εἰς χατάχρησιν παρά γε ταῖς θεοπνεύ» 
στοις Γραφαῖς, ἀπορήσειν, οἶμαι, λόγου παντὸς ἡμᾶς 
τε χἀχείνους, εἴ γέ τῳ δοχείη περιξογότερον &va- 
μαθεῖν ἐπείγεσθαί τε χαὶ λέγειν, τὴν ὑπὲρ πάντα 
φύσιν, τὴν ὑπὲρ σῶμα καὶ εἶδος, ἄποσόν τε xal ἀμε- 


est, quz quantitatis et magnitudinis est expers, qu:e Ὦ γέθη, καὶ ἀναφῇ, xa ἄῦλον, πρὸς σωματικοὺς ἀνϑ- 


palpari nequit, et materia caret, ad formas corpo- 
reas deducunt, faciem Domini, et manus, et pedes 
nobis nominantes? Facillime vero ac strenue illo- 
rum objectiones refutaverimus, illud acute respon- 
deutes, nimirum istam verborum licentiam, qu:e ad 
utilitatem auditorum necessario esL excogitata, ni- 
hil officere, quominus natura qua przstat corpori 
sit id quod est. Àn non tibi ratio probabilis et recta 
videtur? 


D. lta prorsus. 

À. Quoniam autem nimia persuasione sapientia 
tirgidi unigenito illud, primogenitns, velut inexpu- 
gnabile argumentum stulte o , onunt, dicentes 


ὅτου καταφέρουσι τύπους al θεόπνευστοι Γραφαὶ, 
πρόσωπον Κυρίου, χεῖράς τε xal πόδας ἡμῖν ὀνομά- 
ξουσαι; Ῥᾷστα δ᾽ ἂν ἀποσχευασαίμεθα καὶ μάλα 


, νεανιχῶς τὰς τῶν τοιούτων ἐπιτιμήσεις, ἐχεῖνό που 


λέγοντες τὸ σοφὸν, ὡς χαταλωδήσαιτ᾽ ἂν οὐδὲν εἴς γε 
τὸ εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ τὴν ὑπὲρ σῶμα φύσιν, f 
τῶν λέξεων ἀδιάχριτος προφορὰ, διὰ τὸ τελοῦν εἰς 
ὄνησιν τοῖς ἀκροωμένοις, ἀναγχαίως ἐπινοου μένη. 
Ἢ οὐχ ἂν γένοιτο πιθανὸς ὁ λόγος καὶ μάλα ἔχων 
ὀρθῶς; 

B. Κομιδῇ μὲν οὖν. 

A. Ἐπειδὴ δὲ ταῖς ἄγαν δοχησισοφίαις ἀναφυσώ- 
μενοι, κατεξανιστᾶσι φληνάφως ὡς δυσανάτρεπτῳ 
ἐπιχείρτι μα τῷ πονηγεντεῖ τὸ πρωτότοχος, οὐκ ἀσύν» 


889 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IY. 


89) 


vaxtov εἶναι δεῖν χτίσει λέγοντες αὐτὸν, ὡς ἀδελφὴν A ipsum e creaturarum ordine eximi mon oportere, 


xai ὁμοφυᾶ τοῖς ὅλοις λαχόντα τὴν φύσιν, κατά γε 
τὸν τοῦ πεποιῆσθαι λόγον, βούλει τι χαὶ ἕτερον φῶ- 
μεν, οὐχ ἀσυντελὲς εἰς ὄνησιν ; 


B. Ὡς ἥδιστά γε ἐρεῖς χαὶ ἐθέλοντί μοι. 

A. "Ap! οὐχὶ δι᾽ ΥἹοῦ χεκλήμεθα πρὸς υἱοθεσίαν οἱ 
πίστιν εἰσδεδεγμένοι τὴν εἰς αὐτὸν, καὶ μεμορφώ- 
μεθα πρὸς αὐτὸν, οἱονεὶ πρὸς ἀρχέτυπον εἰχόνες - 


Β. Ναὶ χεχλήμεθά τε χαὶ μεμορφώμεθα πρὸς 
Υἱόν. Γέγραπται γὰρ ὅτι, « Ὅσοι δὲ ὅλαδον αὐτὸν, 
ἔδωχεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς 
πιστεύουσιν εἰς αὐτόν. » 

À. “Ἄριστα ἔφης. Τὸ δ᾽ οὖν ἀναγχαῖον ἕν γε του- 


utpote qui naturam sortitus 511 sororem , et cogna- 
tam rerum czeterarum, quantum ad facturee rationem 
attinet, vin' tu aliquid etiam aliud afferamus qued 
non sit inutile ? 

B. Pergratum mihi utique feceris. 

A. An non per Filium vocati sumus in adoptionem 
quicunque fidem suscepimus in ipsum, et confor- 
mati sumus ad ipsum, sicuti ad archetypum ima- 
gines ? 

B. Vocati sumus utique, et conformati ad Filium. 
Scriptum esL enim quod « Quotquot susceperunt 
eum, dedit eis potestateur filios Dei fleri, his qui^ 
credunt in eum **, 

A. Rectissime dixisti. Sed quod hic opere pre- 


τῳὶ, φράσαις ἂν οἶδ᾽ ὅτι xa μάλα ὀρθῶς. Κεχλήμεθα B tium est commodum appones , reor. Vocati sumus 


πρὸς υἱοθεσίαν, ἄρ᾽ οὐσιώδη καὶ φυσικήν ; Καὶ εἰ μὴ 
χληθῆναι συμδαίνει λαχόντες τὴν ἀδελφότητα, xol 
«πὸ συγγενὲς, ἣ πῶς ; 

B. Οὐχ οὐσιώδη ποθὲν, ἀλλ᾽ εἰσποίητόν τε xoi 
χατὰ χάριν. 

A. Πῶς οὖν ἔτι γενττὸς ὁ Aóvo; διὰ τοῦ πρωτό- 
τοχος; χατὰ τίνα δὲ τρόπον οὐσιωδῶς ὡς ἀδελφοῖς 
συντετάξετα' διὰ τὸ ὁμοειδὲς, χαΐτοι τὴν πρὸς αὐτὸν 
ἀδελφότητα, φυσιχὴν μὲν οὔ τί που, θύραθεν δὲ μᾶλ- 
λον χαὶ ἐν χρόνοις ἀποχερδαίνομεν, xai οὐχὶ τοῖς 
ἀνωτάτω τῆς μετὰ σαργὸς ἐπιδημίας, ἀλλ᾽ ὅτε γέγονε 
xa0' ἡμᾶς ; Οὐ γὰρ, οἶμαι, φαῖεν àv, καίτοι σφόδρα 
παραληρεῖν ἡρημένοι, ὡς εἰς ἀδελφότητα τὴν πρὸς 
τὸν υἱὸν τοὺς ἀρχαιοτέρους ἐχάλει τὸ γράμμα τὸ 
νομιχόν. Πνεῦμα γὰρ ἣν ἐν ἐχείνῳ δουλείας. “Ὅθεν 
τοι xai μάλα ἐστὶν ἐναργὲς, ὡς οὐχ ἐν δούλοις ἡμῖν 
ὃ ἐχ Θεοῦ Λόγος, τὸ ἐν δούλου τάξει χείμενον ἔτι 
πρὸς ἀδελφότητα μὴ λαῤδών. Πλὴν ἐπ᾽ ἐχεῖνο yov 
σοφῶς xal ἀπερισπάστως ἰτέον. | 

B. Τὸ τί ; 

A. Τὸ φύσει προσὸν, ὦ "Eppela, τῶν ὄντων τισὶν 
οὖχ ἐν χρόνοις ἂν γένοιτο μεθεχτὸν, ἀλλ᾽ οὐδ' ἂν εἴη 
κυθὲν ὡς ὀθνεῖον εἰσχεχριμένως, ἀεὶ δ᾽ ἂν μᾶλλον 
ἐνυπάρχον ὁρῷτο, καὶ αὐτῷ τῷ εἶναι συμπαρομαρ- 
«00v. Οἷον δὲ δή τέ φημι, λογιχὸς ἐν ἀρχῇ καὶ χατὰ 
φύσιν ὁ ἄνθρωπος, πλούσιός γε μὴν οὐχ ἔτι. "Ap' 
οὖν εἰσδέξεται μὲν ὡς ἐπαχτόν τε xol ἔξωθεν τὸ 
πλουτεῖν: φυσιχοῖς δὲ νόμοις ἐρηρεισμένον ἔχει τὸ 


in adoptionem filiorum, num substantialem et natu- 
ralem ? Et num aecidit ut non simus vocati adepta 
fraternitate et cognatione, auL quomodo? 

B. Non substantialem, nullo modo: sed advcn- 
titiam, et per gratiam. 

A. Quomodo igitur factum est Verbum ex eo 
quod est primogenitum , et quomodo substantia- . 
liter in fratrum ordíne censebitur, propter similitu- 
dinem eum ipsis, eum fraternitatem cum ipso noa 
utique naturalem, sed externam potius et tempori- 
bus definitam, obtineamus, non iis 4118 adventum 
cum carne przcesserunt , sed quibus homo factus. 
est sicuti nos? Non enim dicent, opinor, licet oppi- 
do nugis addicti, in fraternitatem cum Filio veteres 
a legali Scriptura vocatos. Spiritus enim erat in es 
servitutis, Unde manifeste apparet non inter servos 
nobis esse Dei Verbum, cum servilem statum ad 
599 fraternitatem non susceperit. Sed nunc ad 
illud rite et ordine pergendum. 

B. Quidnam istud! 

À. Quod natura nonnullis rebus inest, flermia, 
non est successu temporum communicabile, sed ne 
ullo quidem modo tanquam peregrinuin asciscitur, at 
ipsi semper inesse videtur, ipsamque ejus exsisten- 
tiam una comitatur. Exempli gratia, rationis com- 
pos principio et secundum naturam est homo, non 
continuo tamen dives. Numquid erg& velut adventi- 
tiam rem et exiraneam accipiet, abnndare divitiis? 


εἶναί τε xaY χεχλῇσθαι Aoytxóc* Οὐχοῦν ἀληθὲς, ὡς p sed naturali lege nititur, quod sit et vocetur ratio- 


οὖχ ἄν, οἶμαί, τις νοοῖτο λαδεῖν χαὶ τοῦτο ἐν χρόνοις, 
ὃ τῇ πρὸς τὸ εἶναι προόδῳ σύνδρομον ἔχει. 


D. ᾿Αληθές, 

A. Εἰ τοίνυν ἀεὶ τοῖς χτίσμασιν ἀδελφός τε ἦν xal 
ἐναρίθμιος ὁ Υἱὸς, ὧ; ὁμογενὴς αὐτοῖς, διά τε 
«οὔτο πρωτότοχος, τί τὸ φύσει προσὸν ἡμῖν, ὡς οὐχ 
ἔχουσιν ἐχαρίζετο, φημὶ δὴ τὴν ἀδελφότητα ; Τί δὲ 
δὴ xaX μόνοις ἐδίδου τοῖς πεπιστευχόσι, χαΐτοι πᾶσι 
μετὸν, χαὶ εἰ μή πω πιστεύσειαν ; Τί γὰρ ἔτι τὸ 
μεσολαθοῦν, οἱχειότηπος ἀποτέμνον, χατά γε τὸ 
πεποιῆσθαι χοινῶς, γενητοῦ τὸ γενητόν, ἄρ᾽ οἷ 


δὲ Joan. 1, 13, 


nalis. Verum est itaque quod nemo censeatur acci- 
pere, adeoque successu temporum , id quod habet 
eo momento quo ad esse progreditur. 

B. Verum est. 

À. Si ergo semper creaturis frater erat, et is 
earum numero Filius tanquam earum consangui- 
neus , atque idcirco primogenitus , cur rem natura 
nobís insitam tanquam non habentibu$ largitus est, 
nimirum fraternitatem ? Cur solis eam porro dedit 
credentibus , cum omnibus etiem pateat, tametsi 
nondum crediderint? Quid enim intercedit, et a 
conjunctione sejungit in ratione facture factum a 


» 
. 


a 


$91 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


892 


facto ? Àn sentis demum quo progrediatur adversa- Α πρόεισιν ὁ λόγος τοῖς δι’ ἐναντίας αἰσθάνῃ λοιπόν; 


riorum ratio 

B. Sepiio. 

À. Itaque, pratermissis stultis ratiocinationibus , 
ad id, quaeso, quod inculpatum est transeamus, recte 
sentientes esse quidem propter nos primogenitum , 
quando similis nobis factus est, el vicissim unige- 
nitum, tanquam nulli plane annurmeratum , quando- 
quidem solus ex ipsa genitus est substantia Dei ac 
Patris. 

B. At si dicendum ipsi quoque censuerint, esse 
ipsum unigenitum , quandoquidem solus ex solo 
Patre genitus est, quidnam ad hsc dicere pote- 
ris ? 

À. Existimarim certe, nec injuria, eos esse men- 
tis emotze, et al generosa el forli rerum coutempla- 
tione exeidisse. Quin et ab ipsa nominum aceurata 
cegnitione-aberrare dixerim, veram illorum signifl- 
cationem praetereuntes , et 2d nutum. ac libidinem 
suam inconsiderate detorquentes. Illud enim, uni- 
genitus, ex aliquo natura genitum , nop ex arte 
elaboratum. signilicaverit : aut certe prodeant 
in medium, responsuri , ubinam dicionem illam. 
legerint de ulla re artificiosa positam. Non enim 
sane illorum vesanise concedemus $93 ea qux 
velint statuere , rerum significatarum vi in pravum 
detoria. Án enim si quis faber lignarjus navigium 
unum ae solum compegerif, unigenitum ejus voca- 
bitur, cum sit opilicium et artis opus? At numquid 
ridiculum est istud ? aut certe sapiens tibi esse 


videtur? C 


. B. Miuime vcro. 

ἃ. Quod autem inaniter ac stultissime urgent 
adversarii, nimirum solum ex $olo Patre natum 
esse Filium, proindeque valde egimiam naturam 
sertiium, et ad supremum glorie fastigium eve- 
ctum esse, bifariau) peccare, et iuganire illos osten- 
derit. 

B. Dic quo poeto. 

Δ. Primum enim quod veluti necessaria et inevi- 
tabili ratione cessationem Patri qscribent , genito 
Filio et illam qus perenui met agitatur naturam 
ju suis rebus cessasse fatebnatur etiam invi, el ab 
opificio destitisse, ner post illum quidquam prorsus 
auigisse, sed Filii potestati et naturm ea przsstanda 
faciendaque quodammodo dimisisse, per quz sola 
suprema natura potest agnosci. Ef geuita quidem 
substantie fructus erunt quie divinitatis sunt pro- 
pria : gloriabitur autem, ut apparet, Deus quidem ac 
Pater in una ac sola creatura, Filio nimirum ; hic 
autem tanto pluribus utique gloriabitur , et magni- 
licentius de se sentiet, zqualia cum ipso potestatis 
redditur, ex eo quod creandi vi polleat et produ - 
cendi qua nusquam suni, sed ei bouilgte polior 
erit, ut existimo, siquidem boni est a non esse ad 
esse adducere, ct efficere ut sint quae nondum ex- 
sistendi gratiam acceperunt. In. absurdum itaque 


B. Nat. 

À. Οὐχοῦν «b φληνάφοις ἐχτρίδεσθαι λογισμοῖς 
μεθέντες, ὦ τᾶν, τὸ ἀμωμήτως ἔχον διαπεραίνωμεν, 
φρονοῦντες ὀρθῶς, ὡς εἴη μὲν δι᾽ ἡμᾶς πρωτότοχος, 
ὅτε γέγονε χαθ' ἡμᾶς, μονογενὴς δὲ αὖ, ὡς οὐδενὶ τὸ 
σύμπαν συντεταγμένος, ἑπείτοι μόνος ἐξέφυ, xai ἐξ 
αὐτῆς γεγέννηται τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ xai Πατρός. 


B. ᾿Αλλ' εἴπερ ἕλοιντο χαὶ αὑτοὶ, μονογενῆ δεῖν 
οἴεαθαι λέγειν αὐτὸν, ἐπειδὴ μόνος ἐχ μόνου γέγονε 


τοῦ Πατρὸς, τί ἂν ἔχοις πρὸς τοῦτο εἰπεῖν" 


A. Οἰηθείην ἂν εἰκότως, ἐχχεχροῦσθαι μὲν νοῦ 


B χαὶ ἀπολισϑῆσαι φρενὸς, ἀνδροπρεπές τι xa ἐῤῥω- 


μένον εἰθισμένης ὁρᾷν. Φαίην δ᾽ ἂν, ὅτι χαὶ αὐτῆς 
οὐ μετρίως διημαρτήχασι τῆς τῶν ὀνομάτων ἀχρι- 
600; εὐμαθείας, οἱονεί πως παροχετεύοντες τὰ ἐξ 
αὐτῶν δηλούμενα, χαὶ πρὸς ὁτιοῦν τῶν σφίσιν αὐτοῖς 
χαθ' ἡδονὴν ἀπερινοήτως ἐξέλχοντες. Τὸ γάρτοι, 
μονογενῆς, τὸ ἔχ τινος φύσει γεγεννημένον, οὐχὶ τὸ 
ἔχ τινος τέχνης ἐξειργασμένον παραδηλώσειεν ἄν" 
ἤγουν ἡχόντων εἰς μέσον ἐρομένοις ἀποχρινόμενοι, 
ποῦ τὴν λέξιν ἀνεγνώχασιν Eg' ὁτῳοῦν τῶν ix 
τέχνης τε xal ἐπιστήμῃς χειμένην. Οὐ γὰρ δὴ ταῖς 
ἐχείνων ἀθελτηρίαις παραχωρήσομεν ἃ ἂν βούλοιντο 
νομοθετεῖν, ἀχαλλέστατα παρευθύγοντες bri τὸ μὴ 
ἔχον ὀρθῶς τῶν σημαινομένων τὴν δύναμιν. "Apa 
γὰρ, εἰ σχάφος ἕν τε xal μόνον διατεχνήσαιτό τις 
ἀνὴρ ξυλουργὸς, μονογενὲς ἄν χαλοῖτο αὐτοῦ, καίτοι 
τέχνημα xut ἐπιστήμης ἔργον 6v; Εἶτα πῶς τοῦτο 
οὐ καταγέλαστον, ἣ σοφὸν εἶναί σοι τὸ χρῆμα Goxsl; 

B. "Hxto:& γε. 

A. TU δὲ δὴ xax διατείνεσθαι περιττὰ τοὺς διεναγ- 
τίας χαὶ ἀσυνετώτατα λέγειν, μόνον ἐχ μόνου γεγεν» 
νῆσθαι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, ταύτῃ τοι xa λίαν 
ἐξαίρετον ἀποτεμέσθαι τὴν φύσιν, xal εἰς λῆξιν 
εὐχλείας τὴν ἀνωτάτω διαδραμεῖν, διχῇ πλημμελεῖν 
ἑλομένους παραδείξειεν àv χαὶ ἀμαθαίνοντας χομιδξᾷ. 

D. Φράσον ὅπως. : 

À. Πρῶτον μὲν γὰρ, ὡς ἐξ ἀναγχαίον τε xd 
ἀφύχτου λογισμοῦ, τὴν μεθ᾽ Υἱὸν ἀργίαν καταγρά- 
ψῳυσι τοῦ Πατρὸς, xat τὴν ἀειχίνητον φύσιν ἀπραχτῖ; 


p σα! πρὺς τὰ οἰχεῖα xal οὐχ ἐχόντες, ὁμολογήσουϑι, 


xai χαταλῇξαι δημιουργίας, οὐδενὸς τὸ σύμπαν ἕτι 
μετ᾽ ἐχεῖνον ἐπιθιγγάνουσαν, μεθεῖσαν δὲ ὥσπερ τῇ 
τοῦ Υἱοῦ δυνάμει τε χαὶ φύσει, τὸ ἐνεργεῖν τε χαὶ 
δοᾷν τὰ δι᾽ ὥνπερ ἂν εἴη καὶ μόνων, τὴν ἀνωτάτω 
φύσιν ἐπιγινώσχεσθαι. Καὶ γεννητῆς μὲν οὐτίας 
χαρποὶ, τὰ τῆς θ:ότητος ἴδια, καταχαυχήσεται δὲ, 
ὡς Éotxev, ὁ μὲν Θεὸς χαὶ Πατὴρ, ἐφ᾽ ἑνὶ xa μόν 
χτίσματι, τῷ Yüp* ὁ δὲ, τοῖς οὕτω πλείοσιν ἔναθρυ“ 
γεῖταί που, xai φρονήσει μεῖζον ὁ Υἱὸς, ἐσοσθενὴς 
μὲν αὐτῷ, διχ τοῦ πεφυχέναι δημιουργεῖν àvals 
δειγμένο;, xax διὰ τοῦ παράγειν εἰς γένεσιν τὰ οὐχ 
ὄντα ποτὲ, πλεονεχτῶν δὲ, οἶμαί που, xatá γε τὸ 
εἶναι χρηστὸς, εἴπερ ἐστὶν ἀγαθοῦ τὸ παραχομίζειν 
εἰς ὕπαρξιν ἐξ ἀνυπαρξίας, καὶ ὄντα ποιεῖν, τὰ οὔτ 


895 


DE SS. TRINITATE DIALOCUS IY. 


$96 


τοῦ εἶναι λαχόντα τὴν κάριν. Ἐξέρπει δὴ οὖν ἐπὶ πὸ A labitur oratio, qua naturam jugi motu agitatam 


ἀχκαλλὲς ὃ λόγος, ἀεργῇ καθιστὰς τὴν ἀειχίνητον 
φύσιν, ἧ δὴ καὶ μόνῃ πρέποι ἂν τὸ τοῖς οὐχ οὖσι τὸ 
εἶναι προσνέμειν * ἢ γὰρ οὐχὶ τὴν τῆς ἡμερότητος 
πηγὴν τε καὶ γένεσιν, τοῖς ἐξ ἰδίων ἐνθυμημάτων 
χαταπεδήσαντες λογισμοῖς, μέχρι τῆς Υἱοῦ xava- 
σχενῆς ἰστᾶσιν οἱ δείλαιοι χατά γε τὸ σφίσι δοχοῦν ; 
Καίτοι «ί δήποτε τοῦ Θεαῦ xai Πατρὸς ἀργεῖν ἐλο- 
μένον, καὶ ἀπραχτοῦντος εἰς τὰ λοιπὰ, συνετίθει 
λόγους fiv. ὁ μαχάριος Μωσῆς, xai φεναχισμοὺς 
εἰχαίους, χατά γε τὸ εἰχὸς, ἤγουν χατ᾽ ἐχείνους 
ἀναγράφει λέγων « Καὶ εἶπεν ὁ Θεός Ποιήσωμεν 
ἄνθρωπον κατ᾽ εἰχόνα ἡμετέραν, καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν. » 
Τὸ γάρτοι, « Ποιήσωμεν, » χατοχνοῦντα μὲν οὐδαμῶς 
εἰς ποίησιν, τήν γε εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, συνεργάξεσθαι 


otiosam statuit, cui sane acsoli convenit, rebus 
qua non sunt esse tribuere. An non enim bonitatis 
fontem el originem suis ratiocinationibus prape- 
dientes, in solo Filii opificio sistunt miseri pro sua 
libidine? Sed cum Deus ac Pater cessare velit et in 
reliquis otíari, cur tandem beatus Moses nobis ser- 
mones ei nugas inanes ex eorum sententia compo- 
suit, dum scribit his verbis: « Et dixit Deus : Fa- 
ciamus hominem ad imaginem nostram, et ad simi- 
litudinem **? « Nam illud , « Faciamus, » non uti - 
que cessare a nobis faciendis atque creandis , sed 
524 una potius bperari cum Filio et Spiritu in 
componendo occupatum, adeoque etiam operatum 
esse manifeste ostendit. Etenim « Fecit, inquit , 


δὲ μᾶλλον Υἱῷ καὶ Πνεύματι χατηυτρεπισμένον, xoi B peus hominem, ad imaginem Dei fecit ipsum : » sed 


δὴ xal ἐνηργηχότα διαμεμήνυχεν ἐναργὥώς. « Kal 
γὰρ ἐποίησε, φησὶν, ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, xa: 
εἰχόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν.» "AX οὐχ ἂν ὁρῷτο 
ψευδοεπὴς, θεηγόρος τε ὧν, καὶ ψήφῳ τῇ ἄνωθεν εὖ 
μάλα χατεστεμμένος ὁ θεσπέφιος Μωσῆς. Καὶ 
ἀναπείσει μειζόνως, ἀειχίνητόν τε xal ἐνεργῆ τὴν 
τοῦ Πατρὸς φύσιν ἀναχηρύττων ὁ Λόγος ὁ ἐξ αὐτοῦ 
πεφηγώς. Ἔφη γάρ που Χριστὸς τοῖς Ἰουδαίοις ἐπι- 
τιμῶν ἀναχαίεσθαι γὰρ εἷς ὀργὰς ἐδόχει τισὶν, 
εἴπερ τι δρῴη κατὰ τὸ Σάδδατον * « 'Q Πατήρ μου 
ἕως ἄρτι ἐργάζεται, χἀγὼ ἐργάζομαι. ν Καὶ ἑτέρωθί 
που" € Τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λέγω ὑμῖν, ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ 
οὐ λαλῶ, ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, αὐτὸς ποιεῖ 
τὰ ἔργα.» "Ap' οὐχ ἀπηχὲς, ὦ Ἑρμεία, φαίην ἂν 


mendax eerte nusquam apparebit', divinarum rerum 
interpres cum sit , et coelesti calculo probatissimus 
divinus Moses. Sed et Patris naturam perpetuo mo- 
veri et acere, fateri nos amplius adiget, Verbum 
quod ex ipso effulsit przdicans. Dixit enim alicubi 
Christus Judaeos increpans : nam indignabantur 
aliqui, quod nonnihil faceret per Sabbatum : « Pater 
meus usque modo operatur, el ego operor *'. » Et 
alibi : « Verba qua ego loquor vobis , a meipso non 
loquor : Pater autem in me manens, ipse facit ope- 
ra **. » An non absurdum est, Hermia, et periculo- 
sissimum Salvatoris repugnaré vocibus, cumque 
Scriptura divinitus inspirata Patrem una eum Fi'io 
nniversitatis opificem ostendat, eum audere dicero 


ὅτι, καὶ σφαλερώτατον, τὸ τοῖς τοῦ Σωτῆρος ἡμᾶς C etiamnum cessare in rerum creatione? 
ἀντιφέρεσθαι λόγοις, xal τῆς θεοπνεύστου Γραφῇς “ὧν ὅλων δημιουργὸν συναποφαινούσης τῷ Υἱῷ τὸν 
Πατέρα χατατολμᾷν εἰπεῖν ἀπραχτεῖν ἔτι περὶ τὴν χτίσιν ; 


B. ΞΣφαλερώτατον. 
Α. ᾿Ασύνετον δὲ χἀχεῖνο οἶμαί που. 
B. Τὸ τί δή ; 


Α. Εἰ γὰρ ἑξαίρετον ὁ Υἱὸς τὸν τῆς ποιήζεως τρό- 
πον, xal διαφερόντως ἀμείγω τούτου γε ἕνεχα xai 
μόνου διεχληρώσατο, ἐπεὶ μόγος ὑπὸ μόνου γέγονε 
τοῦ Πατρὸς, ἀναμαθεῖν ἐθέλοντί μοι φραζόντων ἐχεῖ- 
yot, πότερα τοῖς χτίσμασι τοῖς μεθ᾽ Υἱὸν, χαὶ δι᾿ 
αὐτοῦ γεγονότι διεφθόνησεν ὁ Πατὴρ, τὸ εἰς λῆξιν 
ἔχξιν μαχαριότητος οὐκ ἐφιεὶς αὐτοῖς διὰ τοῦ μὴ 
ἀνέχεσθαι τὴν ἐπ᾽ αὐτοῖς αὐτουργίαν, ἤγουν φθόνου 
κρείττονα, xaX ὄχνου παντὸς ἐροῦσιν αὐτόν ; 

B. Ἑροῦσι, καθάπερ ἐγῷμαι. 

A. Ὀρθὰ φρονοῦντες, ὦ τᾶν, xàv γοῦν ἕν γε τούτῳ. 
Οὐ γὰρ δὴ χείρους ἀναφανοῦνται τῶν παρ᾽ Ἕλλησι 
σοφῶν, ὧν εἷς τις ἔφη περὶ Geoü, Πλάτων οὗτος ἦν" 
ε᾿Αγαθὸς fjv, ἀγαθῷ δὲ φθόνος οὐδεὶς περὶ οὐδενὸς 
ἐγγίνεται.» Ὅτε τοίνυν ἀγαθὸς ὁ Πατὴρ, ἤγουν αὐτό- 
χρημᾶ τὸ ἀγαθὸν, τό γε μὴν elg ἄχρον ἧχει τοῖς 
κτίσμασι τοῦ γε ἄριστά πὼς ἔχειν, διὰ μόνης ἂν 
ἀνεποιήθη τῆς παρ᾽ αὐτοῦ θελήσεώς τε xal αὑτουρ- 
γίας, τί μὴ τοῖς πᾶσι τὸ χρήμᾳ κχοινὸν ἀδιαφθονήτως 


* Gen, 1, 96, * Joan. v, 17. 


** Joan, xiv, 10, 


B. Periculosissimum. 
A. Stultum vero illud etiam puto. 
D. Quidnam istud ? 


A. Quippe si Filius eximium creationis modum 
et longe excellentissimum ob hoe unum ac solum 
sortitus est, quod solus a solo Patre est editus, eci- 
scitanti mihi respondeant, utram creaturis Filio 
posterioribus, et per ipsum [δεῖς invideat Pater, 
qui non permittat eas ad summum felioitatlé pervo- 
nire in eo quod eas ipse ereare nolit, aut ipsunt 
ab omni invidia et cessatione liberum esse di- 
cent ? 


B. Dicent , ut reor. 


A. Recte quidem , vel in hoc sentientes , amice. 
Non enim deteriores 86 prodent Graecorum sapicu- 
tibus , quorum unus aliquis de Deo dixit, Plato ni- 
mirum : « Bonus orat : bonus autem invidet nemi- 
ni. » Cum igitur bonus sit Pater, imo ipsummet 
bonum, adeoque ereaturz per solam ejus volunta- 
tem et operationem habeant, ut ad felicissimum sta 
tum veniant, quidui re communi citra invidiam 
omuibus proposita, ut bonus laudatur, eed creaudi 


805 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


munus alteri dedil, privans creaturam eo quod A προθεὶς, ὡς ἀγαθὸς Üoupásevat, παρεχώρει δὰ δη- 


incomparabiliter antecellit ? 


B. Atqui non prorsus, inquiunt, cessat Pater ; 
una enim operatur cum Filio, et simul cum eo cz- 
tera constituit. 


A. Quid porroin hocjuvatur a Filio ? An quod ope- 
ratione 59,5 sua potior siL operatio Filii, proindeque 
niiliter suis motibus aut necessario adhibeatur : aut 
quod minor sit ac delerior, nec necessario adhi- 
bita? Si quod potior sit, et utiliter adhibita, nugze 
sunt isthec, imo potius blasphemia. Filius enim 
utique superabit eum ex quo prodiit, et Dei ac Pa- 
tris naturam antecellet, ejus locum supplens , et id 
quod potius est perficiens. Sin autem quod deterior, 
ac non necessario adliibita , sed viliorem quodam- 
modo reddit creationem : quid est, quaso, quod eum 
adigit ut operetur una cum Filio? aut nonne statim 
dicturus est aliquis, Patrem, nescio quo pacto, potio- 
rem partem neglexisse, deteriorem autem arripuis- 
se, repudiato aut certe neglecto creaturz opi(icio, 
quo uno sane ac solo pura pulchritudine insigniri 
illa poterat, adhibito vero Filio, ne puram et dete- 
rioris expertem creationem feliciter obtineret atque 
productionem. 


B. At non capax erat, inquiunt, natura creata 
simplicis illius opi(icii : sed et credibile von est 
illam tam sapernaturalem ac supremam majestatem 
adusque vilissimas res esse descensuram. 


A. Certe adullerinz: mentis ac ncfariz; sordes 
lie sunt. Numquid enim sapientis est putare quod, 
si creata et producta natura id »»gre admodum, sed 
ne prorsus quidem obtinere poterat, ut ab ipso 
Patre crearetur, istud facile et obvium soli Filio 
fuerit, quamvis, ut illi volunt, &qualem creaturis 
sortitus sit naturam ? Quod enim in res creatas in 
totum haud cadit, ne in unam quidem earum ceci- 
derit, licet. eminere videatur, et caeteris longe 
przcellere. Temere autem osserere, Patris maje- 
statem non. decere ut. ad jlla vilissima descendat, 
duplicem habet blasphemiam. Injuria siquidem Fi- 
lium afficient , ipsumque Patrem vituperabunt, 
quamvis illum honorare se putent. 


B. Quid cogitando vel dicendo? 


À. Nimirum illa qure in Patre intelligitur emi- 
nentia Filium faciunt, verumtamen non impedient, 
epinor, quominus ipse ad supremum majestatis et 
glorie culmen perveniat, licet longe sint absur- 
dissimi. Àn ergo cum ea natura przditus sit Filius, 
eoque lionoris et majestatis pervenerit, ci conve- 
niet, queso, $528 creare Principatus et Thronos, 

"nationes, aliaque his superiora, exiguum 
passerculum, et quod eo vilius est alterius 


μιουργεῖν ἑτέρῳ, τοῦ ἀσυγχρίτως ἀμείνονος ἀποστε- 
ρῶν τὴν χτίσιν ; 

B. ᾿Αλλ οὐχ εἰσάπαν, φησὶν, ἀεργὺς ὁ Πατὴρ. 
συνεργάζεται γὰρ τῷ Υἱῷ, καὶ συνυφίστησι τὰ 
λοιπά. 


A. Τίνα δὴ ἄρα τὴν παρὰ τοῦ ΥἹοῦ πρὸς τοῦτο 
ἔχων συνεισφοράν ; "Ap! ὡς ἀμείνω τῆς ἐνεργείας τῆς 
ἑαυτοῦ, ταύτῃ τοι xal χρειωδῶς ταῖς ἑαυτοῦ χινῆ- 
σεσιν, ἤγουν ἀναγκαίως παρειλημμένην, ἣ ὡς ἐλάτ- 
τονα xai ἐν yelpoat, xai οὐχ ἀναγχαίως εἰσδεδεγμέ- 
vny ; Εἰ μὲν οὖν ὡς ἀμείνω καὶ χρειωδῶς, περιττο- 
λογία τοῦτό γε, μᾶλλον δὲ ἔδη xal δυσφημία, Τοῦ 
γὰρ, ἐξ οὗ πέφηνεν ὁ Υἱὸς, ὑπερχείσεταί Tou, καὶ 


B τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς πλεονεχτήσει φύσιν, xat 


χρείαν αὑτῇ καὶ τὸ ἄμεινον ἀναπληρῶν. El δ᾽ aj 
αἰσχίονα καὶ οὐκ ἀναγχαίαν, ἀχαλλεστέραν δὲ ὥσπερ 
ἀποφαίνουσαν τὴν δημιουργίαν, τί τὸ ἀναπεῖθον, 
εἶπέ μοι, συνεργάζεσθαι τῷ Υἱῷ ; ἣ πῶς οὐχ ἐρεΐ τις 
διαμελλήσας οὐδὲν, ὡς κατημέλησε μὲν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως 
τοῦ ἀμείνονος ὁ Πατὴρ, τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχον ἐβέληϑε 
χρατεῖν, παρωσάμενος μὲν ἤγουν χατοχνήσας τὸ 
αὐτουργεῖν ἑλέσθαι περὶ τὴν χτίσιν, δι οὗ δὴ χαὶ 
μόνου τὸ ἀχραιφνὲς ἦν αὐτῇ χαταστ͵ μαίνεσθαι χἀλ- 
Aog, συνεισδεξάμενος δὲ τὸν Υἱὸν, ἵνα μὴ ἄχρατον xal 
ἀσυμμιγὲς τοῦ χείρονος λάχοι, τὸ παρῆχθαι μαχα- 
ρίως χαὶ ἐλθεῖν εἰς ὕπαρξιν. 

B. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν ὑπέστη, φασὶν, ἡ γενητὴ φύσις, 
τὶν ἄχρατον αὐτουργίαν τοῦ Πατρὸς, ἦν δὲ xai ἑτέ- 
pos ἀπίθανον, τὴν οὕτως. ὑπερφυᾶ xal ὑπερτάτην 
ὑπεροχὴν, xal μέχρι τῶν ἄγαν εὐτελεστάτων χατά- 
χομίξεσθα: δεῖν. 

A. Καὶ μὴν, τοῦτό γέ ἔστι κιδδήλου καὶ βδελυρᾶ: 
ἀπόῤρασμα φρενός. "II γὰρ, οὐκ ἄπσοφον ἐννοεῖν, ὡς 
εἴπερ ἣν ἀληθῶς φορτιχὴ χαὶ διαδριθῆς, xal τοῦτο 
ἄγαν, ἤγουν ἀπρόσιτος παντελῶς ἡ τοῦ Πατρὸς αὖτ- 
ουργία, γενητῇ χαὶ πεποιημένῃ φύσει, τρυφερὰν 
χαὶ εὐάντητον χαὶ οἱστὴν γενέσθαι μόνῳ τῷ Υἱῷ, 
χαίτοι χατ᾽ ἐχείνους ὁμοφνᾶ τοῖς χτίσμασι λαχόντι 
τὴν φύσιν ; Τὸ γὰρ ἅπαξ ἀνύποιστον γενητοῖς, οὐδ᾽ 
ἂν ἑνὶ γένοιτο φορητὸν, χἂν ὑπερχεῖσθαι 6oxolm, καὶ 
διαφερόντως ἄμεινον νουῖτο τῶν ἄλλων, Τὴ δὲ δὴ χαὶ 
φάναι προχείρως ἀποτολμᾷν, μὴ χαθιχνεῖσθα: κρέ- 


D πεῖν τὴν Πατρὸς ὑπεροχὴν, xoi μέχρι τῶν οὕτως 


εὐτελεστάτων, διττὴν ἂν ἔχοι τὴν δυσφημίαν. Καθ- 
υδριοῦσι μὲν γὰρ τὸν Υἱὸν, καταμωμήσονται δὲ xal 
αὑτὸν, καίτοι! τιμᾷν οἰόμενοι τὸν Πατέρα. 


B. Τί νοοῦντες ἣ λέγοντες ; 


A. Τῆς μὲν γὰρ ἐν Πατρὶ νοουμένης ὑπεροχῆς, 
ὑποδιδάζουσι τὸν Υἱὸν, πλὴν, οἷμαί που, τό γε ἔχειν 
αὐτὸν εἰς λῆξιν τὴν ἀνωτάτω, καὶ ὑπεροχῆς καὶ δό- 
ξης, οὐκ ἂν ἀφέλοιντο, xal εἰ σφόδρα τινὲς εἶεν τῶν 
ἄγαν ἀπηχεστάτων. "Ap! οὖν, ὧδε φύσεως ἔχοντι τῷ 
Υἱῷ, καὶ εἰς τοῦτο τιμῆς xal μεγαλειότητος ἀφ- 
ἰγμένῳ, τὸ μὲν χρῆναι δημιουργεῖν ᾿Αρχάς τε καὶ 
Θρόνους xat Κυριότητας, xal τὰ ἔτι τούτων ἐπ- 
ἐχεινα, πρέποι ἂν, εἰπέ μοι, τὸ δὲ γοῦν στρουθίον 


877 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1V. 


898 


ἐργάσασθαι βραχὺ, xaX τὸ ἔτι χατωτέρω, ταῖς ἑτέρου A virtuti tribuemus? Satin sani comperiemur si sic 


τινὸς δυνάμεσιν ἀναθήσομεν; Εἶτα τί φρονοῦντας 
ὑγιὲς ἑαυτοὺς εὑρήσομεν ; 

B. Οὐδαμῶς. « Πάντα γὰρ γέγονε δι᾽ αὐτοῦ, xai 
χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲν, » χατὰ τὸ γεγραμμένον. 

Α. Καὶ πῶς οὐ μιχρὸν ἂν εἴη χαὶ εὐτελὲς τῇ τοῦ 
Υἱοῦ φύσει τὸ πλαστουργῆσα!: στρουθίον ; ᾿Ανθ᾽ ὅτου 
δὲ χαὶ εἰχὼν χαὶ ὁμοίωσις ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ χαὶ 
Πατρὸς, μὴ οὐχὶ χαὶ ταυτηνὶ διεσώσατο πρὸς αὐτὸν 
τὴν ὁμοίωσιν, τὸ ἀπαξιῶσαί φημι, xal τοῖς οὕτω 
χαταδεδλημένοις, τὴν ζωοποιὸν xal πρὸς τὸ εἶναι 
παραχομίζουσαν ἐπαφεῖναι δύναμιν; " Ap! οὐχ ὥσπερ 


τὴν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ὑπερτάτην ὑπεροχὴν θαυ-᾿ 


μάζοντες, μιχρὸν εἶναί φασιν αὐτῷ τὸ δημιουργεῖν 
ἀγγέλους, φαῖεν ἂν εἰχότως ἀναμετροῦντες χαὶ τὸν 
Υἱὸν, ὡς ἀφεστήξει πολὺ τῆς αὐτῷ πρετούσης ἀξίας 
jj ἑρπετοῦ ποίησις, χαὶ στρουθίου γένεσις, χαὶ τῶν 
κατ᾿ ἀγροὺς ἀνθέων ἡ παμποίχιλος διαφορά ; Kaltot 
τί δήποτε τοῖς ὑπὲρ λόγον ἐπαίνοις ταυτὶ δεδημιουρ- 
γηχότα στεφανοῖ, λέγων ὁ αλμῳδός" « Ὁ ἐξανα- 
τέλλων χόρτον τοῖς χτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ 
τῶν ἀνθρώπων. » Ἢ τοίνυν ἡμῖν παρεισχρινόντων 
ἑτέρους ἀναλόγως ἔχοντας τῇ φύσει τῶν “γεγονότων 
δημιουργοὺς, f) χαθυδριοῦσιν οὐχ ἀσυμφανῶς τὸν 
Movoytvt,, γενεσιουργὸν εἰσφέροντες xai τῶν οὕτως 
εὐτελεστάτων. 


B. Κινδυνεύσειεν ἂν αὐτοῖς οὐ μετρίως ὃ λόγος. 


A. Πῶς δ᾽ ἂν οὐχὶ τύφον τε χαὶ ἀμαθίαν χαταῤ- 
ῥαψῳδήσειαν τοῦ Πατρὸς, εἶτα, ὥνπερ ἂν εἶναι βού- 
λοιτό τε χαὶ ἔστι Θεὸς, ἀπαξιοῦν ἐροῦσι δημιουρ- 
γεῖ); Καίτοι λέγοντος ἀχούω Χριστοῦ, χαὶ τὴν τοῦ 
Θεοῦ xat Πατρὸς καταθαυμάζοντο; πρόνοιαν" « Οὐχὶ 
δύο στρουθία ἀσσαρίου πωλεῖται, xal £v ἐξ αὐτῶν οὐ 
πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν, ἄνευ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν 
τοῖς οὐρανοῖς ; » Ὁ δὲ xal μέχρι στρουθίου τὴν τῆς 
ἑαυτοῦ mpovola; εὐρύνων περιδολὴν, πῶς ἂν δια- 
πτύσαι τὸ δημιουργεῖν ἀγγέλους, καὶ στερεοῦν οὐρα- 
γὸν, xai διαπήξασθαι γῆν, ἥλιόν τε χαὶ σελήνην xal 
ἄστρα παρενεγχεῖν, ἐφ᾽ οἷς xal τεθαύμασται χατα- 
κροτούντων ἐπαίνοις τῶν ἀγίων ἀγγέλων ὡς μεγαλ- 
ουργόν ; ἜἜφη γὰρ, ὅτι « "Ὅτε ἐγενήθησαν ἄστρα, 
ὕνεσάν με φωνῇ μεγάλῃ πάντες ἄγγελοί μου. » "Ap 
οὔ σοι δοχῶ διεσχέφθαι τὰ εἰχότα χαὶ λέγειν ὀρθῶς ; 

B. Πάνυ μὲν οὖν. 

Α. Φαίης δ᾽ ἂν, εἰπέ μοι, τῶν πεποιημένων ἢ μι- 
κρὸν f) μέγα, μὴ οὐχὶ θείας ἔργον εἶναι δυνάμεως ; 


Β. Οὐδαμῶς. 

Α. Εἶτα πῶς οὐχ ἀμαθὲς θεῖα μὲν ἔργα χατωνο- 
μάσθαι καὶ λέγεσθαι τὰ δι᾽ Υἱοῦ γεγονότα, Θεὸν δὲ 
αὐτὸν οὐχ εἶναι πιστεύειν, συγκαταγράφειν δὲ μᾶλ- 
λον τοῖς πεποιημένοις, ὡς αὐτοῖς ὁμοφυᾶ ; Θεὸς γὰρ 
οὐχ ἔστι τὸ γεγονὸς, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν εἶεν ἕτι τῆς τοῦ 
πεποιηχότος οὐσιώδους ὑπεροχῆς δειχτιχὰ τὰ χτί- 
σματα, μὴ οὐχὶ μείω τε χαὶ ἑτεροίως ἔχουσαν λα- 


sentiamus ? 


B. Minime. « Omnis enim per ipsum facta sunt, 
et sine ipso factum esi nihil, » sicut scriptum est **. 


À. Quomodo vero vile non erit ac exiguum Filii 
naturz passerculum condidisse ἢ Cur autem, cum 
sit imago et similitudo Dei ac Patris, non etiam 
hanc servavit cum ipso similitudinem, ut nimirum 
detrectaret rebus adeo abjectis vivificam vim et 
productivam immittere ? An non quemadmodum Dei 
ac Patris supremam majestatem admirantes, parura 
esse ipsi aiunt creare angelos, jure etiam dixerint, 
Filii statum apud se reputantes, inultum ab ejus 
dignitate abfore reptilis alicujus productionem, et 
passerculi procreationem, et agrestium florum va- 
riegatum discrimen ? At cur demum laudibus omni 
oratione majoribus earum rerum opificem ornat 
Psalmista, dicens : « Producens fenum jumentis 
el herbam servituti hominum "*. » Àut ergo nobis 
alios inducant opifices qui proportione quadam re- 
rum creatarum natur: respondeant, aut Unigenito 
non obscure dedecus inurent, tam vilium rerum 
auctorem illum astruentes. 


B. Non mediocre ipsis imminet ab hac disputa- 
tione periculum. 


À. Quomodo vero fastum et ignorantiam Patri 
stulte non ascribent, atque interim eorum creatio- 
nem dedignari dicent, quorum sit ac velit esse 
Deus? Nam Christum dicentem audio, el Patris 
providentiam admirantem : « Nonne duo passeres 
asse veneunL, οἱ unus ex illis non cadet super 
terram sine Patre vestro qui in coelis est. "!? » 
Qui autem ad passeres etiam usque providentiz suae 
ambitum extendit, quomodo detrectavit creare an- 
gelos, et firmare colum, et constabilire terram, 
solemque, ei lunam, et astra producere , quas ob 
res etiam adinirationi est sanctis angelis, ipsum 
"t magnum opificem laudantibus ac plaudentibus? 
Dixit enim : « Quando facta sunt astra, laudarunt 
me voce magna angeli mei ?*. » An non tibi videor 


p Probabiliter sentire ac recte disserere ? 


B. lta prorsus. 

A. Obsecro vero, dixerisne quidquid est creatum, 
seu 5.4.7 parvum seu magnum illud sít, nou esse 
diviux virtutis opus ἢ 

B. Nullo modo. 

A. Αἱ nonne ignari et stupidi est putare divina 
Opera nuncupari ac dici ea quz per Filium facta 
sunt, ipsum vero credere Deum nun esse, sed in 
creaturarum numerum potius ascribere, tanquam 
ejusdem cum ipsis naturz ? Deus enim non est res 
creata; sed ne creature quidem Creatoris sub- 
stantialem eminentiam ostenderent, nisi inferiorem 


* Joan. 1, ὅ, '* Psal. ciu, 15. " Matth. x, 39. "* Job xxxvii, 7. 


ac diversam haberent naturam àb ea qua preditus A 


Creator intelligitur. Quod cum optime sciret divinus 
Paulus, scribit nobis : « Invisibilia enim ejus a 
erestura mundi per ea quae facta sunt intellecta 
conspiciuntur, sempiterna quoque ejus virtus et 
divinitas 15, » Numquid enim in eo quod intelligitur 
€reatum rerum omnium auctor et opifex Verbuin, 
divinitas ejus agnoscitur, οἱ sempiterna illa atque 
immutabilis ejus virtus? Hoc enim signiflcat illud, 
sempiternum : sed , opiner, nihil plane vetuerit 
quominus appellatione deitatis ipsa quoque demum 
cceatura. glorietur. Quid tum. inde? Suam nobis 
divinitatem denetabunt ea qua couspiciuntur , non 
vero Dei. 

B. Quid ergo si dicant Patris divinitatem et 
sempiternam virtutem rerum creatarum maguili- 
centia declarari ? 

A. Ipsi suam doctrinam accusabunt, el &uis re- 
puguare sextentiis facile ostendentur. 


B. Quomodo dixisti ? 

À. Quod nempé creatricem Patris operationem 
Filii productione metientes ac definientes, a crea- 
tura mundi conspici ipsum aiunt, licet Scriptura 
sancta mundi creationem Filio tribuat. Scriptum 
estenim : « Verbo Domini coeli firmati sunt, et spi- 
ritu oris ejus omnis virtus eorum "*,. » Creatorem 
ergo mundus nàbis Verbum pradicat, et ejus vir- 
tutem ac divinitatem manifestam exhibet. Non enim 
cum creaturam cernimus, ut creataram admiramur 
Verbum opifex creature, sed longe sublimiori co- 
gitatione pie illum colemus , Deum esse secundum 
naturam , et ez Deo effulsisse credentes Uuigeni- 
tum. Sic enim erroris crimine soluti, a nostro capite 
poenas depellamus, quas divinus nobis Paulus etiam 
denuntiavit his verbis : « Propter quod tradidit illos 
Deus in desideria cordis eoram in immunditiam, ut 
contumeliis afficiant corpora sua in 598 seinet- 
ipsis : qui commutaverunt veritatem Dei in. men- 
dacio, et coluerunt οἱ servierunt creature potius 
' quam Creatori , qui est benedictus in sscula. 
Amen ?*. » Itaque, si nonnulli falsatam per- men- 
dacium veritatem, et implissime adulteratam esse 
docent, factze creature prx Deo naturali servientes, 
reprobus certe in nobis quoque est animus, et in 
errorem projecti quodammodo sumus, et erramus 
cum impiis, creatam naturam colentes , Filium vi- 
delicet (factus enim est ex eorum sententia) , alio- 
qui creatura non est id quod factum est. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


χόντα τὴν φύσιν, ἢ ὥσπερ àv νοοῖτο τυχὸϑ Ó As- 
μιουργός. Καὶ τοῦτο εὖ μάλα συνεὶς ὁ θεῖος ἡμῖν 
γράφει Παῦλος" « Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀϊπὸ χτί- 
σεως κύσμου τοῖς ποιῆμασιν νοούμενα καθορᾶται, 
ἢ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. » "Apa γὰρ, 
ἕν γε τῷ νοεῖσθαι γενητὸν τὸν ἁπάντων γενεσιουργὸν 
Λόγον, ἡ θειότης αὐτοῦ γνωρίζεται, καὶ ἡ ἀεΐ τε xal 
ὡσαύτως ἔχουσα δύναμις ; Τοῦτο γὰρ τὸ ἀΐδιον, ἀλλ᾽, 
οἴμαί που, τὸ ἐξεῖργον παντελῶς οὐδὲν, τῇ τῆς θεό- 
τῆτος χλήσει xal αὐτὴν ἤδη πως ἐπαυχῇσθϑαι cy 
χτίσιν. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Τὴν οἰχείαν ἡμῖν 
θειότητα κατασημανεῖ τὰ ὁρώμενα, τὴν δὲ Θεοῦ οὐχ 
ἕτι. ; 


B. Ti οὖν εἰ φαῖεν τὴν τοῦ Πατρὸς θειότητα xai 


B τὴν ἀΐδιον δύναμιν διὰ τῆς τῶν ποιηθέντων pera) 


ουργίας ἐκφλίνεσθαι; 

A. Αὐτοὶ τῶν ἰδίων χαταγορεύουσι λόγων, xhl 
ταῖς σφῶν αὐτῶν ἐννοίαις ἀντιτεταγμένοι παρᾶ- 
δειχθεῖεν ἄν καὶ μάλα εὐχόλως. 

Β. Πῶς ἔφης; 

A, Ὅτι μέχρι τοῦ παραγαγεῖν τὸν Υἱὸν, ἀναμε- 
τροῦντὲς «s χαὶ ὁρισάμενοι τὴν δημιουργιχὴν ἑνέρ- 
γειαν τοῦ Πατρὸς, ἀπὸ χτίσεως χόσμου καθορᾶσθαξ 
φασιν αὐτὸν, καίτοι τῆς ἁγίας Γραφῆῇς τὴν τοῦ 
χόσμου ποίησιν ἀνατιθείσης τῷ Υἱῷ. Γέγραπται γὰρ 
ὅτι, « Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν, xal 
τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἣ δύναμις 
αὑτῶν. » Δημιουργὸν οὖν ἄρα διαχηρύξειεν ἂν ὁ 
χόσμος ἡμῖν τὸν Λόγον, χαὶ τὴν αὐτοῦ δύναμιν χαὶ 
θειότητα χαθίστησιν ἐναργῆ. Οὐ γὰρ χτέσιν δρῶντες, 
ὡς χτίσιν θαυμάζομεν τὸν δημιουργὸν τῆς χτίδεως 
Λόγον, ἀλλὰ ταῖς ὑπὲο τοῦτο πολὺ τιμῶντες ἐννοίαις, 
εὐσεθήσομεν εἰκότως, Θεὸν εἶνα: χατὰ φύσιν, χαὶ ἔχ 
Θεοῦ πεφηνέναι πιστεύοντες τὸν Μονογενῇ. Ὧδε γὰρ 


᾿ ἂν τὴν ἐπὶ τῷ πεπλανῆσθαι δοχεῖν ἀπεσχευασμένοι 


γραφὴν, παρωσώμεθά που, χαὶ τῆς ἑαυτῶν χεφαλῆς 
ἐχπέμψωμεν τὰς ἐπὶ τῷδε ποινὰς, ἃς xai ὁ θεῖος 
ἡμῖν διηγόρευσε Παῦλος. Ἔφη γὰρ ὡδί" « Διὸ παβ- 
ἔδωχεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν χαρ- 
διῶν αὐτῶν, εἰς ἀχαθαρσίαν τοῦ ἀτιμάζεσθαι sk 
σώματα. αὐτῶν ἐν αὐτοῖς, οἴτινες μετήλλαξαν τὴν 
ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει, xal ἐσεδάσθησαν, 
xai ἐλάτρευσαν τῇ χτίσει παρὰ τὸν Ἀτίσαντα, & 


p ἐστιν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. » Οὐχοῦν, εἰ 


παράσημόν τε xal ἀνοσιώτατα χεχιόδηλευ μένην 
ἀποφαίνουσί τινες διὰ τοῦ ψεύδους τὴν ἀλήθειαν, 
γενητῇ λατρεύοντες χτίσει παρὰ τὸν ὄντα φύσει 
Θεόν" ἀδόχιμος μὲν γὰρ xal ἡμῖν ἐνῴχηχε νοῦς, 


διεῤῥίμμεθα δέ ποι πρὸς τὸ οὐχ ἔχον ὀρθῶς, χαὶ τοῖς ἀθέοις συμπεπλανήμεθα, χτιστῇ λατρεύοντες φύσει 
τῷ Υἱῷ " πεποίηται γὰρ xax' ἐχείνους" f] οὐχὶ χτίσις τὸ γενητόν ; 


B. Quidni ? 

A. Videsis ergo, Hermia, quantam in stultitiam 
eorum mentes delabantur. Divin: enim ac sacre 
Littere dicant alicubi Deum viventem ac verum 
gentes agnovisse, adductas per fidem ad agnitionem 
Filii ; hi vero eo vecordiz miseri veniunt, ut non 


B. Πῶς γὰρ οὔ; 

A. "A0pst δὴ οὖν, ὦ Ἑ ρμεία, πρὸς ὅσην αὐτοῖς 
finta χαταῤῥεῖ τὰ φρονήματα. Θεῖος μὲν váp 
που xai ἱερὸς ἔφη λόγος, Θεὸν ζῶντα xaX ἀληθενὸν 
ἐπεγνωχέναι τὰ ἔθνη͵, σεπαγηνευμένα διὰ τῆς ^f- 
στεως εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ Υἱοῦ " οἱ δὲ, ἀθλιότητος εἰς 


7 Rom. 1, 30. "* Paal. xxxi, 6. !* Rom. 1, 24, 95. 


οὶ 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IY. 902 


τοῦτο ἤχουσι λογισμῶν, ὥστε χατερυθρ:ῶσιν οὐδα- A erubescant ef facturse vilitatem affingere. Geriptum 


μῶς, τὸ ἐκ τοῦ πεποιῆσθαι σμιχροπρεπὲς ἐπιῤῥι- 
πτοῦντες αὐτῷ. Γέγραπται δὲ οὕτω περὶ τῶν Ent- 
σθαι δεῖν ἑλομένων τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις" « Αὐτοὶ 
γὰρ, φησὶν, περὶ ἡμῶν ἀπαγγελοῦσιν, ὁποίαν εἴσ- 
οδον ἐσχήκαμεν πρὸς ὑμᾶς., καὶ πῶς ἐπεστρέψατε 
ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀπὸ τῶν εἰδώλων, δουλεύειν Θεῷ ζῶντι 
xai ἀληθινῷ. » Εἴπερ οὖν ἐστιν Ἑλληνιχῆς μὲν αἷ- 
ὄχος λατρείας, τὸ τῇ χτίσει προσχυνεῖν, ἐπεστράφη 
δὲ τὰ ἔθνη πρὸς Θεὸν ζῶντα xai ἀληθινὸν, Χριστὸν 
Δεσπότην ἐπιγραψάμενα, χαὶ εἰς τὴν ἐφ᾽ Υἱῷ npos- 
xóvnatw τὴν μετὰ γε τοῦ Πατρὸς μετεῤῥνηχότα, πῶς 
ἂν Ext νοοῖτο πεποιημένος, xat οὐχ ἀνάγχη φρονεῖν, 
ὡς ματαία μὲν ἡ πίστις, διεψευσμένη δὲ δόξα περὶ 
Θεοῦ xol παρ᾽ ἡμῖν αὐτοῖς ἔτι, καίτοι διαδρᾶναι λε- 
γὙομένοις τῆς ἀρχαίας ἀπάτης τὴν γραφήν; 

B. Ναὶ, φησίν " ἐπεστράφη yàp τὰ ἔθνη πρὸς Θεὸν 
ζῶντα χαὶ ἀληθινὸν, τὸν Πατέρα. 

Α. Καὶ τίς ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν τῆς πρὸς Θεὸν 
ἐπιστροφῆς ὁ τρόπος ; f) πῶς ἂν ἴοιεν εὖ μάλα τινὲς 
ὀρθῶς τε xal ἀπλανὼς ἐπὶ ζῶντα xal ἀληθινὸν Δε- 
σπότην, τὸ χτίσει λατρεύειν ὡς ἕωλον διωσάμενοι ; 

B. Διὰ πίστεως, οἶμαί πον. ε Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ 
ἐξ ἀγαθῆς συνειδήσεως ἐπερώτημα εἰς Θεὸν. » 

A. ᾿Αληθὴς μὲν ὁ λόγος, πλὴν ἐχεῖνο φράσον" 
Αρ᾽ οὐχ εἰς Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον 
3| πίστις; 

B. Οὕτω φημί. 

Α. Οἱ δὲ δὴ τὴν πίστιν ἀχλινῆ τε xat ἀνυκαίτιον, 
καὶ μώμον παντὸς ἐλενθέραν διασώσασθαι προτεθὺ- 
μημένοι, πιστεύσειαν ἂν εἷς γε Θεὸν ὁμοῦ xaX χτί- 
σι», ἤγουν μονοτρόπως εἰς Θεὸν, συνεισδέοντες ὡς 
ἰσοφυᾶ τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν ; Q3 

B. Ὡς εἰς ἕνα δηλονότι Θεὸν, ἦτοε θεότητος εἰς 
μίαν φύσιν, ἤγουν εἰδεῖεν, ὡς οὐκ ἂν ἐξοίσειεν αἰτίας 
«ὃν πόδα, τῇ χτίσει συναναπλέχοντες τὸν φύσει 
Θεόν. 

Α. ΓἌραρεν οὖν, ὅτι καὶ εἰς Υἱὸν ἡ πίστις, ὡς εἰς 
Θεὸν ζῶντα χαὶ ἀληθινόν. ᾿Αχονιτὶ δ᾽ ἂν γένοιτο σα- 
φὲς, xai τοῦτό σοι χαταχροωμένῳ λέγοντος τοῦ Υἱοῦ" 
« Πιστεύετε εἰς τὸν Θεὸν, χαὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε, » 
οὖχ ὡς εἰς χτίσιν χαὶ Θεὸν, πολλοῦ γε ἂν δέοι, μᾶλ- 
λον δὲ διὰ τὸ ταυτὸν εἰς οὐσίαν καὶ ἀπαραλλάχτως 
ἴσον, εἰς μίαν θεότητος ἀναχομίζοντο; φύσιν. Καὶ 


est autem de futuris sanctorum apostolorum sue- 
cessoribus in hunc mtmdum : « Ipsi enim, inquit, 
annuntiant qualem ihtroitum habuerimus ad vos , 
et quomodo conversi estis &d Deum a simulacris, 
servire Deo vivo et vero '*. » Si ergo gentilis cultus 
probrum est adorare creaturam, conversm autein 
sunt gentes ad Deum viventem ac verum, Christum 
Dominum confesse, etad Filium adorandum una 
cum Patre translate, quo pacto demum factus in- 
telligetur , ac non potius cogitandum est vanam 
esse fidem , ac falsam de Deo apud nos quoque 
opinionem, quamvis prisci erroris culpam effugisse 
dicamur ? 


B. Ita est, inquiunt : converse enim sunt gentes 
ad Deum viventem ac verum, Patrem videlicet. 

À. Quanam vero conversionis nostrae ad Deum 
ralio erit , aut quomodo recte ac citra errerem 
aliqui ad viventem ac verum Dominum tendent , 
inani creaturas cultu repudiato 3 

B. Per fidem, opiuor. Hoc ením est conecientiz 
bonz interrogatio iu Deum 77. | 

A. Vere quidemista dicuntur ; attamen responde: 
an non fides est in Patrem, et Filiam, et Spiritum 
sanctum ? 

B. Assentior. 

À. Qui vero fidem stabilem et inculpatam atque 
omni macula carentem servare voluerint, an cre- 
dent in Deum simul οἱ creaturata , aut $99 sia- 
pliciter in Deum Filium velat ejusdem cum Patre 
nature conplectentes ἢ 

B. In unum Deum nimirum, aut in unam divini- 
talis naturam : vel. certe sciant. se crimine pedem 
non expedituros, Deum naturalem creaturae conjun- 
gentes. 

À. Stat ergo, idem esse queque in Filium, tan. 
quam in Deum viventem ac verum. Quod nullo qui- 
dem negotio tibi patebit,si audias Filium dicentem: 
x Creditis in Deum, et in me eredite ** ; » non tan- 
quam in creaturam ac Deum, absit? sed potius 
propter identitatem substantiz et zqualitatem in- 
commutabilem , in una divinitatis natura. Unde 


γοῦν ἔφη πάλιν’ €'O πιστεύων εἰς ἐμὲ,οὐ πιστεύει εἰς p rursus. dixit: « Qui credit. in me, non credit 


ἐμὲ, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πέμψαντά ps. » Οὐ γὰρ ἐξίστηστι 
«οὔ Πατρὸς τὸ πιστεύειν εἰς τὸν Yibv, ἀλλ᾽ εἰς τὸν 
πεχόντα Πατέρα, διὰ τοῦ γεννήματος, τὸν γνήσιον 
ἀληθῶς ἀναφέρει προσχυνητήν. Ὅτι δὲ Χριστὸν ὡς 
Θεὸν ἀληθινὸν ἔγνω τε xal προσχεχύνηχεν fj τῶν εἰ- 
δωλολατρούντων ποτὲ πληθὺς, ῥᾷον ἂν μάθοις, Παύ- 
λου λέγοντος ὡδί’ « Διὸ μνημονεύετε, ὅτι ποτὲ ὑμεῖς 
τὰ ἔθνη οἱ λεγόμενοι ἀχρηδυστία, ὑπὸ τῆς λεγο- 
μένης περιτομῆς ἐν σαρχὶ χειροποιήτου, ὅτι 
Ste τῷ χαιρῷ ἐχείνῳ χωρὶς Χριστοῦ, ἀπηλλοτριωμέ- 
vos τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ξένοι τῶν διαθη- 
κῶν τῆς ἐπαγγελίας, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες xal ἄθεοι ἐν 


7! | Petr. 1, 21. 


T* | Thess. 1, 9. 


18 Joan. xiv, 4. 


in me, sed in eum qui misit me '*. » Cre- 
dere enim in Filium, non abducit a Patre, sed 
ad Genitorem per genimen, verum ae genuinum 
adoretorem reducit. Qued autem — idololatrarum 
turba Christum tanquam Deum verum agnoverit 
olim et adorarit, facilius disces in hunc modum 
Paulo dicente : « Propter qwod memores estote 
quod aliquande vos eratis gentes in carne, qui di- 
cebamini preeputium, ab ea quee dicitur circumcisio 
In carne, manu facta : quod eratis. illo ia. tempore 
sine Christo, alienati a conversatiene Israel, et ho- 
spites testamentorum prosaissionis, spem non he- 


" Joan. xi, 44. 


905 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


bentes, et sine Deo, in mundo ^. » Intelligis ergo A τῷ χόσμῳ. » Συνίης οὖν, ὅτι δίχα μὲν ὄντα Χριστοῦ, 


gentes cum essent sine Christo, a Deo secundum na- 
turam dissitas fuisse et a veritate alienatas; erant 
enim sine Deo in mundo : sed cum Filium per fidem 
agnovissent, el intra spein. bonam esse visz sunt, 
et impietatis dedecus fugerunt ac absterserunt. 


B. Recte dicis. 

A. Deus igitur verus est Filius. Manet enim hoc 
modo sincera et calumnie expers etiam itla nostri 
venowatio pers$anctum baptisma. 


B. Quenmam vero illa est* Non enim satis 
capio. 
A. Numquid, o charum caput, generatione spiri- 


Θεοῦ τοῦ κατὰ φύσιν διεστήχει τὰ ἔθνη, καὶ τῆς 
ἀληθείας ἀπενοσφίζετο᾽ xal γὰρ ἣν ἄθετα [1σ΄. ἄθεα) 
κατὰ τὸν χόσμον' ἐπειδὴ δὲ τὸν Υἱὸν ἐπέγνω 
διὰ τῆς πίστεως, ἐλπίδος τε εἴσω πέφηνεν ἀγα- 
θῇς, καὶ τῆς ἀθεῖας αἶσχος διέδρα τε καὶ ἀπελού- 
σατο. 

B. Εὔλέγεις. 

A. Θεὸς οὖν ἄρα καὶ ἀληθῶς ὁ Υἱός" μένει γὰρ οὗ- 
τως ἀσυχοφάντητόν τε xaX ἀχιόδήλευτον, καὶ τὸ ἐν 
ἡμῖν αὑτοῖς χεχαινουργῆσθαι πεπιστευμένον διὰ τοῦ 
ἁγίου βαπτίσματος. 

B. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστι ; Συνίημι γὰρ οὔ τί που. 

Α. Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, γέννησιν γεγεννήμεθα τὴν 
πνευματιχὴν, πρὸς Υἱὸν διαμορφούμενοι, xal ἀνα- 


tali φαμὶ sumus ad Filium *!, configurati et con- B πλαττόμενοι διὰ τοῦ Πνεύματος πρὸς τὸ θεῖον αὐτοῦ 


formati per Spiritum ad divinam ejus et. supramun- 
danam pulchritudinem *'*, et natur: divinz partici- 
pes reddimur **, Filii participationem nacti, ut 
Dei ? 

B. Omnino. 

A. Quomodo igitur ultra factus erit? Deinde, num- 
quid myáterium illud quod sit in nobis fraus erit, 
εἰ spes inanis, nudamque, ut videtur, vocabulo tenus 
opinionem habens, et impostura profecto atque ap- 
parentia, siquidem non estid quod esse nobis per- 
suasimus ? Divine etenim nature 530 participes 
quomodo aut unde nos sumus, aut. qualis in nobis 
Dei cliaracter imprimitur, licet ad Filium configu- 
rati sius, siquidem est non Deus, qua factus ἢ Se- 


quitur porro cogitandum, ipsum quoque non increa- C 


tum esse Patrein. Imaginem quippe exemplaris refert 
character. Aut responde,quaeso : Nonne, cum perpen- 
deris quid sit natura divina, rem non conferendain 
prorsus nec comparandam esse creatur dices, et 
nulli rei facte peromnia similein ? 

DB. Ita prorsus. Dei enim natura quomodo non id 
omne quod factum est superabit ? 

A. Jtaque nemo qui paulo sanior sit archetypum 
rei factzxw increataimn et infectam naturam esse dicet: 
neque enim in eo quod semper et eodem inodo est 
ac se habet, naturam cernet qua olim nou erat ac 
facia est. 

B. lta res est. 

A. Verum autem illud etiam eese arbitror et vice 
versa. Non enim in eo quod non erat olim id quod 
semper el idem est conspexerimus. 

B. Verum est. 

A. Quid igitur admiratione dignum est in nobis ex 
eo quod conformati sumus ad. Filium? Übinam vero 
divina pulchritudo credentium cordibus infulsit ve- 
lut insolita et externa, cum omni creato ad creatum, 
in quautum creata intelliguntur, forma identitas as- 
cititia non sit, sed eam naturz lex potius imprimat. 
Erat igitur conformis semper creato, ut illi volunt, 
Filio, etiam reliqua creatura. Qualis igitur demum 
nostris animabus imprimitur pulchritudo per Spiri- 


xai ὑπερχόσμιον χάλλαος, θείας τε φύσεως ἀναδει- 
χνύμεθα χοινωνοὶ τὴν Υἱοῦ λαχόντες μέθεξιν, ὡς 
Θεοῦ: 


Β. Καὶ μάλα. 

A. Πῶς οὖν ἔτι γενητός ; Εἶτα ἐφ᾽ ἡμῖν οὐχ ἀπάτη 
τὸ μυστήριον, χαὶ ἐν ἐλπίσι χεναῖς, χαὶ Ψιλὴν, ὡς 
ἔοιχεν, ἔχον ὡς ἕν γε δὴ. μόνῳ τῷ λαλεῖσθαι τὴν δό- 
ξαν, xai φεναχισμὸς ἀληθῶς, χαὶ δόχησις, εἴπερ 
τοῦτο μὴ ὑπάρχων ἐστὶν, ὅπερ εἶναι πεκιστεύχαμεν; 
Θείας γὰρ φύσεως χοινωνοὶ, πῶς ἂν ἣ πόθεν ἡμεῖς, 
3| ποῖος ἡμῖν ἐνσημαίνεται Θεοῦ χαραχτὴρ, καὶ εἰ 
μεμορφώμεθα πρὸς Υἱὸν, ἐπείπερ ἐστὶν ob Θεὸς, ὡς 
πεποιημένος ; [Ὥρα δὲ οἴεσθαι καὶ αὐτὸν οὐκ ἀγγενή- 
τως ὑπάρχειν τὸν Πατέρα... . ὁ χαραχτῆρ. Ἢ ἐχεῖνο 
φράσον. Ἑρήσομαι γάρ" ἄρα γὰρ τὴν θείαν ὅ τι 
ποτέ ἐστιν ἐννοήσας φύσιν, οὐχ ἀσύγχριτόν τι παντε- 
λῶς xai ἀπαρἀάδλητον χτίσει τὸ χρῆμα ἐρεῖς, καὶ 
οὐδενὶ τῶν ὄντων ἀπαραλλάχτως προσεοιχός ; 


Β. Παντάπασι μὲν οὖν Θεοῦ γὰρ φύσις, πῶς οὐχ 
ἅπαν ὑπερχείσεται γενητόν ; 

A. Οὐχοῦν οὐχ ἄν τις, εἴ γε νοῦν ἔχοι, ἀρχέτυπον 
γενητοῦ τὴν ἄχτιστον xal ἀγένητον παραδέξαιτο 
φύσιν᾽ οὐδὲ γὰρ ἂν ἕν γε τῷ ἀεὶ xal ὡσαύτως ὄντι τὶ 
καὶ ἔχοντι, τὴν οὐχ οὖσάν ποτε xal πεποιημένην xe- 
ταθεάσαιτο φύσιν. 

Β. Ὧδε ἔχει. 

Α. ᾿Αληθὲς δὲ οἶμαι χαὶ τὸ ἔμπαλιν. Οὐ γὰρ ἐν τῷ 
ph ὄντι ποτὲ τὸ ἀεὶ xal ὡσαύτως ὃν χαταθρῆσαι- 
μεν ἄν. 

B. ᾿Αληθές. 

Α. Τί οὖν ἐστ: τὸ ἀξιάγαστον ἐν ἡμῖν ἔχ γε τοῦ 
μεμορφῶσθαι πρὸς τὸν Ylóv; Ποῦ δὲ τὸ θεῖον ταῖς 
τῶν πιστευσάντων ψυχαῖς ἐνήστραψε χάλλος, ὡς 
ἄηθές τε χαὶ ξένον ; xaizot γενητῷ παντὶ πρὸς γενὴ- 
τὸν, χαθάπερ ἂν γεγενῆσθαι νοοῖντο, τό γε ταντοειδὲς 
οὐχ εἰσχεχριμένον, φύσεως δὃὲ μᾶλλον ἐγχαράττει 
θεσμός. ἯἮ. οὖν ἄρα σύμμορφος ἀεὶ γενητῷ κατ᾽ 
ἐχείνους ὄντι τῷ Υἱῷ, καὶ fj λοιπὴ χτίσις. Ποῖον οὖν 
τι ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς ἐνσημαίνεται χάλλος διὰ 


** Ephes. 11, 11,13. 4. Jac. 1, 18. δ᾽" Philipp. 111, 31]. ** IL Petr. 1, 4. 


805 


DE SS. TRINIIATE DIALOGUS IV. 


906 


τοῦ Πνεύματος ; Περιττοποιὸς, ὡς ἔοιχεν, àvagavet- A tum? Inanis ac superfluus, ut opinor, deinceps ap- 


ται λοιπὸν, προστιθεὶς εἰχαίως, ὃ xal el μὴ τις 
ἕλοιτο τυχὸν, τὸ γοῦν χατὰ φύσιν διαχεχτῆσθαι μέτα, 
χαὶ οἴχοθεν ἔχε: παρ᾽ ἑτέρου μὴ λαδών. ᾿Αλλ᾽, οἶμα! 
γε δὴ, τουτωνὶ παστισοῦν ὀρθός τε χαὶ ἀπλανὴς χα- 
ταμειδιάσειε λόγος. Θείας γὰρ φύσεως χοινωνοὶ, σχέ- 
ast τῇ πρὸς Υἱὸν διὰ τοῦ Πνεύματος, οὐχ ἐν ψιλῇ δο- 
χήσει μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἐν ἀληθείᾳ πάντες ἐσμὲν οἱ πε- 
πιστευχότες, χαὶ μεμορφώμεθα πρὸς Θεὸν, πρὸς τὸ 
ὑπὲρ χτίσιν χάλλος ἀναστοιχειούμενοι. Μορφοῦται γὰο 
ἐν ἡμῖν ἀῤῥήτως Χριστὸς, οὐχ ὡς γενητὸς ἐν γενητοῖς, 
ἀλλ᾽ ὡς ἀγένητος χαὶ Θεὸς ἐν γενητῇ χαὶ πεποιημένη 
φύσει, πρὸς ἰδίαν εἰχόνα μεταχαράττων διὰ τοῦ Πνεύ- 
ματος, καὶ πρὸς τὸ ὑπὲρ χτίσιν ἀξίωμα τὴν χτίτιν 
μετατιθεὶς, τουτέστιν, ἡμᾶς. 

B. Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ ἀποσοδοῦν ἣ μεθιστῶν τῆς 
ἀληθοῦς υἱότητος τὸν Μονογενῇ, γεγεννῆσθαι δὲ μᾶλ- 
λον αὐτὸν, χαὶ οὐ γεγενῆσθαι δώσομεν. 

Δ. Ναὶ, εἴπερ αὐτὸν εἰς Θεὸν ὄντως παραδεξόμεθα, 
χαὶ προσχυνήσει τῇ πρὸς ἡμῶν χαὶ τῶν ἁγίων ἀγ- 
γέλων ἐχτετιμῆσθαι πρέπειν οἰόμεθα δεῖν, xal ταῖς 
«ἧς θεότητος ὑπεροχαῖς xa δόξαις στεφανοῦν ἀξιώ- 


σομεν, ἵνα μὴ παρέντες τὸν Ποιητὴν, καὶ τὴν ὄντως 


βασιλίδα τῶν ὅλων παραθέοντες φύσιν, τῇ χτίσει λα- 
τρεύωμεν, χαὶ τὴν τοῦ ἀγενήτου δόξαν τῷ γενητῷ 
δωρούμενοι, διχαίως ἀχούωμεν᾽ « Ἰδοὺ λαὸς μωρὸς 
καὶ ἀχάρδιος. » 

B. Οὐ γὰρ δὴ κἀχεῖνοι φαῖεν ἂν, ὅτι καὶ Υἱός ἐστι 
καὶ Θεός. : 

Α. Καὶ πῶς οὐκ ἀπόπληχτον xal καταγέλαστον xo- 
μιδῇ, τὸ ψιλοῖς μὲν ὀνόμασι, καὶ ταῖς τῶν χλήσεων 
διαφοραῖς καθάπερ ἐν εἰχόνι καὶ γρᾳφῇ χαταχρίειν 
αὐτὸν, παραιρεῖσθαι δὲ δόξης τῆς θεοαπρεποῦς, χατα- 
«ἰιθέντας ἐν γενητοῖς ; Ἵ οὐχ ἀχαλλὲς ἄγαν, τὸ πε- 
ποιῆσθαι λέγειν αὑτὸν, εἴπερ ἐστὶ θεὸς, ὡς προσχυ- 
νητός; 

B. Εὖ λέγεις, . 

A. Ei μὲν οὖν τὸ δεῖν οἴεσθαι χρηστοῖς ἡμᾶς xaza- 
γυητεύειν λόγοις μεθέντες, ὡς ἀπωτάτω τῆς ἀληθοῦς 
θεότητος ἐχπέμπουσει τὸν Υἱὸν, ἀπημφιεσμένῃ τοῦτο 


λεγόντων φωνῇ, καὶ δυσφημούντων ἀναφανδόν. ᾽Αντ- 


αἀχούσονται γὰρ εὐθὺς mpó; τὲ ἡμῶν αὐτῶν xal 


τῶν ἁγίων ἀγγέλων « Πορεύεσθε τῷ φωτὶ τοῦ πυ- 


ρὸς ὑμῶν, xat τῇ φλογὶ, fj ἐξεκαύσατε. » Τετραψό- 


parebit, cum frustra addat id quod etiamsi quis 
forte nolit, tamen natura contipgit adipisci, el a se 
habet, necab alio accepit. Sed quivis, opinor, recta 
et inculpata mente preeditus hos irriserit. Divinze enim 
nature participes habitudine ad Filium per Spiritum 
non sola opinione, sed veritate sumus, quotquot cre- 
dimus, et configurati sumus Deo, ad pulchritudinem 
qua est supra creaturam reformati. Furmatur enim 
in nobis Christus ineffabiliter, non ut creatus in- 
creatis, sed ut increatus ac Deus in creata et facta 
natura, ad suam imaginem transformans per Spiri- 
tum, et ad dignitatem creatura superiorem creatu- 
ram, id est nos, transferens. 


B B. Nihil est igitur quod Unigenitum a vera filia- 


tione repellat aut arceat : $31 quin potius geni- 
tum ipsum, non autem factum esse concedeinus. 

À. lta est, siquidem ipsum in Deum revera susci- 
piemus, et adoratione cum a nobis, tum a sanctis 
angelis prosequendum putabimus, et divinitatis ho- 
noribus et gloria illum ornabimus, ne prztereuntes 
Creatorem et universitatis reginam naturam prater- 
vecti, creaturam colamus, et increati gloriam crea- ἡ 
to largientes jure audiamus : « Ecce populus stul- 
tus et sine corde **, » 


B. Sane enim nequaquam etiam illi dixerint quod 
Filius sit ac Deus. 

À. Numquid vero stultum ac valde ridiculum est, 
nudis quidem nominibus, et vocabulorum przstan- 
tia velut iu imagine ac pictura ipsum illinere, di- 
vina vero gloria spoliare, eum inter creataras col- 
locando? Annon absurdissimum est dicere ip- 
sum factum esse, siquidem est Deus, ut adoran- 
dus? 

B. Recte ais. 

: A. Si ergo rejectis benignis illis quibus nos de- 
liniunt sermonibus, a vera deitate longissime Filium 
removent, aperia istud voce loquantur, et palam 
blasphement. llli enim a nobis et sanctis angelis ex 
adverso statim audient : « Ambulatein lumine ignis 
vestri, et in flamma quam succendistis δ.» Nos 
enim ad rectam viam convertemur, Deum esse ac 


μεθα γὰρ ἡμεῖς εἰς οἶμον τὴν ἀπλανῆ, Θεὸν εἶναι p) verum credentes Verbum quod ex Deo ineffabili 


καὶ ἀληθῇ πιστεύοντες τὸν ἐχ Θεοῦ πεφηνότα 
Αόγον χατὰ τὴν ἄῤῥητον γέννησιν. Εἰ δὲ εἰς νοῦν ἰόν- 
τες τὸν o) σφόδρα δυσμαθῇ χαὶ ἡλίθιον, ἄπαρνοι 
μὲν οὐχ ἔσονται, χαταναρχῶντες, οἶμαί που, τὴν 
δυσφημίαν, Θεὸν δὲ αὐτὸν ὁμολογεῖν ἐγνωχότες, τῆς 
μὲν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς οὐσίας ὑποδιδάζουσι, 
ἀμείνονα: δέ πως ἣ χατὰ χτίσιν εἶναί φασι, χαθάπερ 
ἐν μεταιχμίῳ τιθέντες φύσεως ἀγενήτου χαὶ γενητῆς" 
ἀχουόντων, ὅτι θεότητος φύσις πῶς ἂν νοοῖτο διό- 
φόρος" Θεὸς γὰρ ὡς πρὸς Θεὸν οὐχ ἂν ἑτεροίως ἔχοι 
κατά γε τὸ εἶναι Θεὸς, καθάπερ ἀμέλει xal ἐφ᾽ ἡμῶν 
αὐτῶν καταθρήσαι τις ἄν. Μίαν γὰρ εἶναί φαμεν 


41 Jerem. v, 31. ** ]sa. v, 11. 


PaATBROL. Gn. LXXV. 


generatione prodiit. Quod si snimum: adhibentes 
non valde indocilem aut stupidum, non inficiabun- 
tur quidem, minuentes, opinor, quodammodo bla- 
sphemiam, sed Deum ipsum fateri apud sestatuentes, 
Dei quidem ac Patris substantia inferiorem faciunt, 
prastantiorem vero quodaminodo quam creaturam 
esse aiunt, velut in imeditullio natura increate et 
creata. ipsum ponentes, audiant, quomodo divinita- 
tis natura intelligatur esse diversa; Deus enim ad 
Deum comparatus diversus esse non potest, quale- 
nus Deus est, quemadmodum scilicet in nobis quo- 
que ipsis videreest. Unam enim esse dicimus lu- 


23 


τ0] 


S. CYNILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


manitatis naturam, et substantie definitio una est A τὴν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν, καὶ ὁ τῆς οὐσίας ὄρες 


in omnibus, et in singulis non diversa. Aut ergo 
Deum esse credentes, ipsum e numero creaturarum 
prorsus eximant ; aut si in ea sententia esso nolint, 
ne Deum in universum esse fateantur. In. risum 
enim effusi dicemus : « Aut facite arborem bonam, et 
fructum ejus bonum : aut facite $39 arborem ma- 
lam, et fructum ejus malum : ex fructu enim arbor 
rognoscitur **. » Nonne enim quid unaquaeque res 
sit secundum naturam, ex iis que respse creditur 
esse, clare et citra errorem sgnoscemus, amice? 


B. Omnino. 
A. Age ergo, quaenam demum sit Filii natura 


εἷς ἂν εἴη, xal ἐν τῷ παντὶ xa ἐν τῷ καθέκαστον 
οὐκ ἐξηλλαγμένος. Ἢ τοίνυν Θεὸν εἶναι πιστεύοντες, 
ἀπαλλαττέτωααν παντελῶς τοῦ τελεῖν ἐν γενητοῖς" ἣ, 
εἰ μὴ τοῦτο φρονεῖν ἀναπείθοιντο, μηδὲ Θεὸν 
ὅλως ὁμολογούντων ἕτι. Πλατὺ γὰρ δὴ τότε γε- 
λῶντες ἐροῦμεν’ ε« "H ποιήσατε τὸ δένδρον καλὸν, xal 
τὸν χαρπὸν αὐτοῦ χαλόν' ἣ ποιήσατε τὸ δένδρον 
σαπρὸν, χαὶ τὸν χαρπὸν αὑτοῦ σαπρόν' ἐκ γὰρ τοῦ 
καρποῦ τὸ δένδρον γινώσχεται. » "H γὰρ οὐχ ἕκαστον 
τῶν ὄντων, τὸ τί xaxà φύσιν ἐστὶν, ἐξ ὧν ἀληθῶς 
εἶναι πεπίστευται, σαφῶς τε χαὶ ἀπλανῶς εἰδείη» 
μεν ἂν, ὦ ἑταῖρε ; : 

B. Καὶ μάλα. 

Α. Φέρε δὴ οὖν, ἥτις ποτέ ἐστι, τὴν τοῦ Υἱοῦ φύ- 


dispiciamus, illud reputantes insuper, nisi Deus sit B σιν διασχεπτώμεθα, χἀκχεῖνο προσενθυμούμενοι, ὡς 


secundum naturain, sed creatus potius et. nobiscum 
in ortum eductus , ut illi ebrii somniant ac delirant, 
quomodo tandem dilapsus est mundus ab eo, et 
disjuncta est. creatura? An locorum intervallis ac 
spatiis? Αἱ nunquid tricari istud est? Ubi enim aut 
quomodo disiabit res incorporea, aut qualis eam 
locus circumscribet ? Quippe beatus Joannes  testifi- 
catus est quod, « In mundo erat, et mundus per ip- 
suim factus est, οἱ mundus eum non cognovit δ΄. » 
An ergo, Herinia, si recte sentimus, non alium inter- 
valli et interjecti spatii modum prater hunc esse 
concedemus, nempe quod mundus non agnoverit 
Creatorem secum perpeluo convereantein ? 


B. Quis enim infcias ire potes? 

À. Fugitivus ergo fuit mundus cum societatem ejus 
vitaverit, Creatorem non agnoscendo creatura superio- 
rem, et relatjionemillam spiritualem conversione ad vi- 
tium abjecerit. Simul enim Opiticis ineffabili nutu pro- 
ducta est hominis natura, et conjunctione cum Spiritu 
est conédecorata. Inspiravit enim in faciem ejus spiracu- 
lum vit: **, cum animal non aliter,opinor, sanctifica- 
tionis e familiaritatis cum Beo splendorem perpetuo 
habiturum esset quam si sancti Spiritus ornaretur 
participatione. Quocirca cum factus est homo Unige- 
nitus , vetere ac primo illo bono destitutam hominis 
Daturam iaveniens, rursus eam inpristinum statum 
reformare est aggressus, veluti de fonte suse pleni- 
iudinis immittens ae dicens : « Accipite Spiritum 
sanctum "5, » corporeo et exteriore flatu naturam Spi- 
ritus utique designans. Renovari ergo ad statum pri- 
stinum, idem erit ac initio produci, et illum sépa- 
rationis modum creata natura pertulit, non locorum 
intervallis, multum abest, sed repulsa potius a Deo, 
ejusque conjunctione spiritali deturbata. Unde ad 
primum stalum recurrit si velit, 5339. spiritalem 
nacta reformationem, et ad participationem divin 
ejus nature per Spiritum vocata. Si ergo Filius in- 
ter creaturas censendus est, ut illi volunt : quonam 
demum pacto dilapsa est ab ipso et sejuncta crea- 


** Matth. xn, ὅδ, ** Joan. », 10. *' Gen. ui, 7. 


εἰ μὴ Geb; χατὰ φύσιν ἐστὶ, πεποίηται δὲ μᾶλλον 
xai παρῆχται μεθ᾽ ἡμῶν πρὸς γένεσιν, κατά γε 
τὸν παρ᾽ ἐκείνοις μεθύοντά τε xal ἐξεστηχότα λόγον, 
πῶς ἄρα διώλισθεν ὁ κόσμος αὐτοῦ, καὶ διέστη τὸ 
ποιηθέν "Apa τοῖς χατὰ τόπον xal μετρητοῖς δια- 
στήμασι; Καίτοι πῶς οὐ τερθρεία τοῦτό γε; Ποῦ 
γὰρ ἣ πῶς διεστήξει τὸ ἀσώματον, ἣ ποῖος αὐτὸ xs- 
ριγράψει τόπος ; Καὶ γοῦν ὁ μαχάριος Ἰωάννης με- 
μαρτύρηχεν, ὅτι « Καὶ ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, xal ὁ χόσμος 
δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ χόσμος αὑτὸν οὐκ ἔγνω. » 

"Apa οὖν, ὦ Ἑρμεία, φρονοῦντες ὀρθῶς, τῆς &mo- 
στασίας τὸν τρόπον, καὶ τῆς μεταξὺ πεσούσης διακκο-» 
"πῆς, οὐχ ἕτερόν τινα παρὰ τοῦτον εἶναι δώσομεν, τὸ 
μὴ ἐγνωχέναι φημὶ τὸν κόσμον τὸν ἀεὶ αυνόντα ἐη- 

utoupYóv ; 

B. Πῶς γὰρ οὔ; 

Α, Δραπέτης οὖν ἄρα ὁ χόσμος ἦν, τῆς meg 
αὐτὸν χοινωνίας ἀποδραμὼν, διά γε τὸ μὴ εἰδέναι τὸν 
ὑπὲρ χτίσιν Δημιουργὸν, xal τὴν διὰ τοῦ Πγεύματος 
σχέσιν, Ex παρατροπῆς τῆς εἰς τὸ φαῦλον ἀποβαλών. 
"Apa τε γὰρ τοῖς τοῦ τεχνουργοῦντος ἀῤῥήτοις νεύ- 
paci παρήχθη πρὸς ὕπαρξιν ἡ ἀνθρώπου φύσις, καὶ 
τῇ πρὸς τὸ Πνεῦμα σχέσει χατεχαλλύνετο. Ἐνεφύ- 
σησε γὰρ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς, οὐχ 
ἑτέρως, οἶμαι, τοῦ ζώου τὸ ἐν ἁγιασμῷ καὶ οἰκειότητι 
τῇ πρὸς Θεὸν διαφανὲς ἕξοντος ἀεὶ, εἰ μὴ τῇ τοῦ 
ἁγίου Πνεύματος χαταχαλλύνοιτο μετουσίᾳ. Tovyág- 
τοι ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενὴς, ἐρήμην τοῦ 


D πάλαι καὶ ἐν ἀρχαῖς ἀγαθοῦ τὴν ἀνθρώπου φύσιν 


εὑρὼν, πάλιν αὐτὴν εἰς ἐχεῖνο μεταστοιχειοῦν ἡκεί- 
Yero, καθάπερ ἀπὸ πηγῆς τοῦ ἰδίου πληρώματος 
ἑνιείς τε xa λέγων" « Λάδετε ΠΙνεῦμα ἅγιον" » τῷ 
διὰ σαρχὸς xol ἐμφανεστέρῳ φυσήματι, τὴν τοῦ 
Πνεύματος; φύσιν εὖ μάλα σχιαγραφῶν. "Eccas δὴ 
οὖν ἐν ἴσῳ zat; ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸ εἶναι παράδοσις 
[ἴσ. παραδόσεσι), τὸ ἀναχαινίξεσθαι πρὸς τὸ ἀπαρ- 
χῆς, καὶ τόν γε τοῦ χεχωρίσθαι τρόπον ἡ γενητὴ 
νενόσηχε φύσις, οὐχὶ τοῖς χατὰ τόπον νοουμένοις δια- 
στήμασι, πολλοῦ γε xai δεῖ - ἐξωθουμένη δὲ μᾶλλον 
χαὶ διεχπίπτουσα Θεοῦ, χαὶ τῆς πρὸς Υἱὸν συν- 
ἀφείας τῆς διὰ τοῦ Πνεύματος. Καὶ γοῦν ἀναθεῖ πρὸς 


*! Joan. xx, 93. 


909 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IV. 


910 


ὃ ἐν ἀρχαῖς εἰ βούλοιτο, πνευματιχὴν λαχοῦσα τὴν A tura? Quod enim ejusdem est generis, semper ami- 


ἀναμόρφωσιν, xal τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως χεχλης- 
μένη πρὸς μετουσίαν διὰ τοῦ Πνεύματος. Εἴπερ οὖν 
ἔτι xav' kxelvouc ἐν γενητοῖς ὁ Υἱὸς, χατὰ τίνα δὴ 
τρόπον ἐξέθορέ τε αὐτοῦ xal διέστη ἡ χτίσις; ᾿Αεὶ 
γὰρ φίλον τὸ συγγενὲς, χαὶ οὐχ ἂν ἀπονοσφίζοιτο 
γενητὸν γενητοῦ, χατά γε τὸ εἶναι γενητά. Τὸ γὰρ 
ὀθνεῖον ἀεί πως ἐν τοῖς ἑτερογενέσιν, ἤγουν ἑτεροει- 
δέσεν, οὐχ ἐν τοῖς ἕνα xal τὸν αὐτὸν τῆς φύσεως ὅρον 
ἀποτεμομένοις ὁρᾶσθα! φιλεῖ. Πῶς οὖν &vorxtGecat 
«jj κτίσει διὰ τοῦ Πνεύματος ; τί προστιθεὶς f) δωρού- 
μενος, ἣ πρὸς ποῖον ὕψος ἀναχομίξων τὸ νοητὸν, ἣ 
τί τὸ ἄμεινον ἐγχαράττων αὐτῇ ; Πῶς δὲ οὐχ ὧν αὐ- 
τὸς ἐν ἀμείνοσι (πεποίηται γὰρ μεθ᾽ ἡμῶν, ὡς γοῦν 
ἐχεῖνοί φασιν), ἑαυτὸν χενῶσαι λέγεται, ἣ ποίας ἂν 
ἐδεήθη συγχαταδάσεως, ἵνα χαθεὶς ἑαυτὸν ὡς ἐξ 
χόσμου γένηται μέρος, εἰ μὴ ὑπὲρ χόσμον ἐστὶ καὶ 

B. ᾿Απορήσειν οἶμαι πρὸς τοῦτο αὐτούς. 

A: ᾿Ανθότου δὲ δὴ μόνος αὐτὸς ἐλεύθερός τε xal 
ἐλευθερωτὸς, καίτοι τῆς ὅλης χτίσεως δοῦλον ὑποτι- 
θείσης τῷ Θεῷ τὸν αὐχένα ; ἀνούστατοι δὲ xal λελη- 

ρηχότες εἴημεν ἂν, ὦ φιλότης, εἰ τὸν Ex Θεοῦ κατὰ 
φύσιν καὶ τῷ Θεῷ xai Πατρὶ συναΐδιον Υἱὸν ἐν τοῖς 
κατὰ χάριν θήσομεν. Ποῦ γὰρ ἡμῶν ἣ ποῖον ἔσται 
λοιπὸν τὸ ἀρχέτυπον, εἰ χαθίχοιτο μεθ᾽ ἡμῶν χαὶ ὁ, 
«ρὸς ὃν μεμορφώμεθα, πρὸς τὸ χατὰ θέσιν καὶ μί- 
μησὶν; 

B. Εὐχρινέστατα μὲν ἡμῖν, xal μάλα σαφῶς, τὸν 
«ερὶ τούτου δοχεῖς διαπερᾶναι λόγον, Οἶμαι δὲ ἔγωγε 
«00; διεναντίας, Οὐ γὰρ, ὦ γενναῖοι, φράσαξ, ποίν μα 

«᾽ν Υἱὸν, ἱεροὶ μὲν ἄνωθεν ὑμνήχασι λόγοι, θεῖος δὲ 
καὶ μέγας ὁ τῶν ἀποστόλων ἔγνω χορός ; καίτοι Σο- 


λομῶν μέν φησι, τὸ τοῦ Υἱοῦ πρόσωπον ἐν προαγο- C 


ρεύσει ζωγραφῶν’ « Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν 
αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ. » “Ὁ γε μὴν τῶν ἄλλων ἔχχρι- 
τὸς Πέτρος * « ᾿Ασφαλῶς οὖν γινωσχέτω πᾶς οἶχος 
Ἰσραὴλ, ὅτι χαὶ Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν 
ὀθεός. » Τί δὴ οὖν ἄρα φαΐμεν ἂν, εἰ χαὶ τοιοῖσδε 
«άλιν ἡμᾶς ἐχπολιορχοῖεν λόγοις ; 

À. Τί δὲ δὴ ἕτερον, fj ὅπερ ἐστὶν ἀληθὲς εἰπεῖν" Οἱ 
δὲ ἐχθροὶ ἡμῶν ἀνόητοι ; Nouc γὰρ σοφίᾳ τῇ ἄνωθεν, 
$4 ἐχ τοῦ τῶν φώτων χαταχεῖται Πατρὸς͵ οὗ χαταλαμ.- 
πόμενος, παχύς τέ ἐστι xal μέλας, καὶ τὴν ἐχ τῆς 
δυσμαθείας ἀχλὺν διεχδραμεῖν οὐχ οἷός τε. Καί μοι 
δοχεῖ, τὴν οὕτως ἀπηχθημένην χαταναρχῆσαι νόσον, 
ἀναμέλψαι τε οὕτω πρὸς Θεὸν τὸν θεσπέσιον Δαδίδ᾽ 
€ Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου, μή ποτε ὑπνώσω εἰς 
θάνατον. » "Ayvt δὴ οὖν, γοργῷ τε καὶ ἀνανήφοντι νῷ, 
τὴν τῶν προχειμένων ἐχόασανίζοντες γνῶσιν, καὶ 
καθάπερ αἱ χυνῶν sÜpivol τε xal χαλαὶ, τὴν ἄοπτον 
ἔτι xal τοῖς πολλοῖς οὐχ ἁλώσιμον ἰχνηλατῶμεν 
ἀλήθειαν. ᾿Εχτίσθαι μὲν γὰρ ἑαυτὸν ὁμολογουμένως 
εἴρηχεν ὁ Υἱὸς, οὐ μὴν ἀναιτίω; τοῦτό γε ἔφη κα- 
θεῖν, πρὸς ἔργα δὲ μᾶλλον αὐτοῦ, xa ἀρχὴν ὁδῶν 
αὐτοῦ, δῆλον δὲ ὅτι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Οὐχοῦν ἡ 
χείσις ἐν τούτοις χατασημήνειεν ἂν, οὗ τὴν ἐξ οὐχ 
ὄντων ποθὲν, ἀλλὰ τὴν τοῦ ὄντος τε xal ὑφεστηχό- 


89 Philipp. 11, 1. *? Prov. viu, 22. 


*! Act. in, $6. 


eum est, neque vero ereatum distat a creato, in 
quantum sunt creata. Alienatio enim fere in iis quae 
diversi generis sunt aut. speciei cerni solet, non in 
lis 4115 unam et eamdem naturze sortita sunt defl- 
nitionem, Quomodo ergo creaturzeinsidet per Spiri- 
tum? quidnam addit aut largitur, aut quam ad sub- 
limnitatem spiritalem transfert, aut quid ipsi melius 
imprimit? Quomodo vero cum ipse nobis non ante- 
cellat, (factus enim est nobiscum, ut ipsi eerte 
aiunt,) seipsum exinanisse dicitur**, aut. quali de- 
missione opus fuit, ut, seipsum velut e fastigiis illis 
creatura superioribus demittens, mundo conjungere- 
tur, et mundi pars fleret, nisi supra mundum et 
creaturam est? s 


ὑψωμάτων τῶν ὑπὲρ τὴν χτίσιν, χόσμῳ συναφθῇ καὶ 
χτίσιν; 
B B. Hxsuros illos ad hoc opinor. 


A. Eccur autem solus ipseliber est ac liberator, 
cum universa creatura servile collum Deo submit- 
tat? Stultissimi autem ac deliri fuerimus, amice, 
si Filium qui ex Deo est secundum naturam, et 
Patri cozternus, in eorum ordine ponamus qui fllii 
sunt secundum gratiam. Ubi enim nostrum aut quale 
erit tandem archetypum, si et ipse ad quem for-. 
mati sumus demittat se nobiscum ad illud quod est 
ex adoptione et imitatione ? 

B. Clarissime quidem nobis ac valde perspicue 
de ea re sermonem fecisse videris. Arbitror autem 
adversarios dicturos: Numquid facturam Filium sa- 
cra eloquia olim cecinerunt, divinas autem et ina- 
gnus apostolorum clforus agnovit? Nam Salomon qui- 
dem ait Filii personam vaticinando  depingens : 
« Dominus condidit me initium viarum suarum in 
opera sua **, » Petrus autem inter czteros exi- 
mius : « Certissime sciat ergo omnis domus Israel, 
quia et Dominum eum et Christum fecit Deus *!. » 
Quid ergo respondebimus, si nos ejuscemodi dictis 
rursus oppugnent? 

A. Quid, precor, aliud, quam quod dicta veram 
est : Inimici autem nostri stulti * Mens enim superna 
sapientia 4085 promanat ἃ Patre luminum non il- 
lustrata, obscura est ac nigra, nee ignorantiz cali- 
ginem potis est effugere. Quem morbum adeo infe- 
stum a se excussisse atque ad Deum ita cecinisse 
videtur divinus David : « lllumina $3/& oculos 
meos, ne unquam obdormlam in mortem **. » Age- 
dur ergo nosacri eL sobria mente rerum proposi- 
tarum. notitiam inquirentes, instar canum quibus 
odora vis est, incognitam adhucet multis non com- 
prehensam veritatem indagemus. Se enim creatam 
esse manifeste predieat Filius; non tamen sine causa 
id sibi evenisse ait, sed ad opera ejns, et initium 
viarum ejus, nimirum Dei ac Patris. Quocirca crea- 
re, ibi signifleat, non utique ea que non sunt pro- 
ducere ex nihilo, sed eum qui est ac subsistit ad 
talia. facienda perducere : quemadmoduin. nempe 


** Psal. xit, 4. 


911 


S. CYRLLI ALEXANDRINI ARCITIIEP. 


913 


textorem aut fabrum ferrarium stantes aut otios03 Α τὸς ἐπὶ τοιοῖσδέ τισι τοῖς πραχθησομένοις mapayu- 


exactor operum nutu ea faeere cogit qua utrique 
incumbunt ex arte, neque tamen cuiquam in mentem 
venerit illum eos ad esse educere. Si ergo nullo 
alio prorsus addito Filius diceret, « Dominus crea- 
vit me, » non valde improbabile esse id quod pre- 
dicant suspicari liceret. Cuin autem non simpliciter 
nec citra additionem creatum se dicat, sed in opera 
el initium "viarum, quidni prztermisso absurdo id 
quod rectum est arripiunt, inducentes in animum 
scriptum esse de Deo: « Et factus est mihi Dominus 
in refugium **? » Enimvero nunquid concedes crea- 
tum esse Deum, si cuiquam dicatur factus esse refu- 
gium? 


B. Nullo modo. 

A. Quid igitur, obsecro, mentem versatilem ac 
prafractam habent, et variis imposturis veluti qua- 
dam armatura instructi perversi illi mentem concu- 
tiunt, cum ad. veritatem dirigere imprimis debeant 
eliam illud quod non valde convenienter Deo dic- 
tum videtur propter humanitatem Filíi et eam quam 
habet nobiscum similitudinem? Alioqui, cum crea- 
tum se ait (nam illud quoque dicendum reor), addit 
quoque se esse genitum. « Ánte omnes colles enim 
gignit me **, » inquil. Aut ergo generationem pro- 
pterea quod creatum se dicit, tollemus, aut creatione 


γὴν, καθάπερ ἀμέλει χαὶ τὸν ὑφαντὴν, fjyovv σιδη- 
ρέα τυχὸν, ἕξω τοῦ τι δρᾷν ἑστῶτάς τε xal νοουμέ- 
νους, ἣ τοῦ πρὸς ἔργα διανιστάντος θέλησις, ἐνεργὸν 
μὲν ποιεῖ γενέσθαι πρὸς ὅπερ ἂν ἑκάτερος ἐπιτηδείως 
ἔχοι, ὑπονοηθείη δ᾽ ἂν οὐδαμῶς χαὶ πρὸς τὸ εἶναι 
παρενεγχεῖν. Εἴπερ οὖν ἐπενηνεγμένου τὸ παράπαν 
οὐδενὸς,τὸ, « Κύριος ἔχτισέ με, » φησὶν ὁ Υἱὸς, οὐχ 
ἀπίθανον χομιδῇ, τό γε ἦχον εἰς ὑποψίαν, ἣν ἂν αὐ- 
τοῖς τὸ θρυλλούμενον. Ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἀπλῶς οὐδὲ 
ἀσυμπλόχως ἐχτίσθαι φησὶν, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα xat ἀρχὴν 
ὁδῶν" τί μὴ παρέντες τὸ ἀχαλλὲς, αἱροῦνται τὸ 
ἄμεινον, ἐννοοῦντες ὅτι γέγραπται περὶ Θεοῦ" « Καὶ 
ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν ; » Δοίης ἂν οὖν 
ἄρα γενητὸν εἶναι τὸν Θεὸν, εἰ χαί τῳ διαφημίζοιτο 
γενέσθαι χαταφυγή ; 

Β. Οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν. 

A. Τί οὖν, εἰπέ μοι, μαθόντες, ἑτεροχλινῇ καὶ Dus- 
ἦνιον ἔχουσι τὸν νοῦν, xal πολυπλόχοις φεναχιαμοῖς 
οἷονεί τινε παντευχίᾳ χρώμενοι, χαταχρούουσιν οἱ δι- 
ἐστραμμένοι, καίτοι δέον ἀπορθοῦν εἰς ἀλήθειαν εὖ μάλα 
φιλεῖν χαὶ τὸ μὴ σφόδρα θεοπρεπῶς εἰρῆσθαι δοχοῦν, 
διὰ τὸ ἀνθρώπινον xal τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν τῷ 
Υἱοῦ ; Ἄλλως τε" φάναι γὰρ δὴ οἶμα: χἀχεῖνο πρί- 
πεῖν" ὡς ἐχτίσθαι λέγων, προστέθειχεν ὅτι xal pe- 
γέννηται. « Πρὺ γάρ τοι βουνῶν ἁπάντων γεννᾷ με, » 
φησίν. Ἢ τοίνυν τὴν γέννησιν διὰ τὸ ἐχτίσθαι λέγειν 
ἀναιρήσομεν, ἣ τὸ ἐχτίσθαι μεθέντες, γεγεννῆσθαι 


pratermissa, genitum esse fatebimur. Opponunt C δώσομεν. ᾿Αντεξάγουσι γὰρ ἀλλήλαιν αἱ λέξεις τὰ 


enim sibi invicem hae dictiones suos signiflcatus, sed 
in utrisque veritatem habet oratio. Itaque idem ge- 
Ditus quidem est ex Patre ut Deus, rursus autem 
creatus est secundum carnem. Quod ut credamus 
sermo nos divinus adigit. « Ecce enim, inquit, Virgo 
in utero babebit, et pariet filium, et vocabunt no- 
men ejus Euimanuel, quod 535 est interpretatum. 
Nobiscum Deus "δ. » Quomodo enim nobiscum erit 
Verbum, cum sit Deus? Àn propinquitate et habitu- 
dine locali, ac lege corporum? Αἱ quomodo non il- 
lud sit perabsurduur? Quando igitur nostram for- 
mam assumpsit eL servitutis vilitatem, et uobiscum 
sese demisit inter creaturas illeincreatus, tunc  fa- 
ctusest nobiscum, quamvis tanto sublimior atque 
elatior, quanta censeturesse natura divinitatis ad 
creaturam οἱ facturam comparata. Quocirca divinus 
quoque David infinito quodam et incomparabili emi- 
neutie genere supra nos elatum, et ineffabili gloria 
preditum, vocabat ad nostri similitudinem capien- 
dam Unigenitum illum qui ex Deo prodiit, psallens 
ac dicens : « Utquid, Domine, recessisti a longe, 
despicis in opportunitatibus, in tribulationibus **? » 
Nain qui naturz lege disjunctus est, el proprietatem 
ac precellentiam cxteris omnibus dissimilem et in- 
accessam sortitus est, is nobiscum factus est, cum 
voluntariam propter nos subiit inanitionem. Sin 
autem ita nen esse dicent, nihil deinceps vetabit, 
opinor, quominus constanter asseramus Scripturam 


δι᾽ ἀμφοῖν δηλούμενα, ἀλλ᾽ ἔχει τὸ ἀψευδὲς kv ἀμφοῖν 
ὃ λόγος. ()ὐχοῦν ὁ αὐτὸς γεγέννηται μὲν Ex Πατρὸς 
ὡς Θεὸς, ἔχτισται δὲ αὖ χατὰ τὴν σάρχα. Καὶ kws- 
πείθει πρὸς τοῦτο λόγος ἡμᾶς ἱερός" « ᾿Ιδοὺ γὰρ, 
φησὶν, ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται viby, 
xai χαλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ᾿Εμμανονὴλ, ὃ ἐστι 
μεθερμηνενόμενον, MeO' ἡμῶν ὁ Θεός. » Πῶς γὰρ 
ἂν γένοιτο μεθ᾽ ἡμῶν, Θεὸς ὧν, ὁ Λόγος ; Μῶν ἐγ- 
γύτητί τε καὶ σχέσει τῇ χατὰ τόπον, καὶ νόμῳ om- 
μάτων ; Εἶτα πῶς τοῦτο οὐχ ἀπηχές ; Οὐχοῦν, ὅτε 
τὴν πρὸς ἡμᾶς εἰσδέδεχται συμμορφίαν, καὶ τὸ τῆς 
δουλείας σμιχροπρεπὲς, καὶ χαθίχετο μεθ᾽ ἡμῶν ἐν 
γενητοῖς ὁ ἀγένητος, τότε γέγονε μεθ᾽ ἡμῶν, xau 
τοσοῦτον ἀνεστηχώς τε xal ὑπερκείμενος, ὅσον ἂν 
νοοῖτο θεότητος φύσις πρὸς χτίσμα xol ποίημα. 
Τοιγάρτοι καὶ ὁ θεσπέσιος Δαδὶδ, ἀμετρήτοις τισὶ 
xai ἀσυγχρίτοις ὑπεροχαῖς τὸν καθ᾽ ἡμᾶς houtve 
xat ἐν ἀῤῥήτοις ὄντα ταῖς δόξαις, ἐχάλει πρὸς συμμορ- 
φίαν τὴν πρὸς ἡμᾶς τὸν Ex Θεοῦ πεφηνότα Μονο- 
γενῆ, ψάλλων τε xal λέγων" « Ἵνα τί, Κύριε, ἀφ- 
ἐστηχας μαχρόθεν, ὑπερορᾷς ἐν εὐχαιρίαις, ἐν θλί- 
Ψψεσιν; » Ὁ γάρτοι φύσεως νόμῳ διεστηκχὼς, καὶ τοῖς 
ἄλλοις ἅπασιν ἀσυμφνᾶ xal ἀνέμδατον ἀποτεμόμενος 
ἰδιότητα xoi ὑπεροχὴν, γέγονε μεθ᾽ ἡμῶν, ὅτε τὴν 
ἐχούσιον δι᾽ ἡμᾶς ὑπέστη κένωσιν. El δὲ μὴ οὕτως" 
ἔχειν ἐροῦσι, τὸ ἀπεῖργον ἔτι, χαθάπερ Evippat, παν- 
τελῶς οὐδὲν, ἀνυποστόλως εἰπεῖν, ὡς ἐῤῥαψῴδηκε 
μάτην ὁ θεῖος ἡμῖν ἕν γε τουτῳΐ λόγος, μεθ᾽ ἡμῶν 


δ Psal. xcin, 22, ** Prov. vui, 25. 55 128. vir, xiv, 5 Psal. ix, 22 (sec. febr. x; 1.) 


915 


.DE SS. TRINITATE DIALOGUS 1V. 


914 


γεγενῆσθαι λέγων τὸν Υἱὸν, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. A sacram futiles nobis nugas hic obtrusisse, dicendo 


Πότε γὰρ fjv οὐ μεθ᾽ ἡμῶν, εἴπερ ἐστὶ γενητός ; 


Β. Εὖ λέγεις. 

À. ΕἸ δὲ δὴ xai λέγοιτο Χριστὸς γενέσθαι καὶ Κύ- 
ριος, ἐννοήσεις ὅτι χεχένωχεν ἑαυτὸν, μέτρον ὑπο- 
δὺς τὸ δουλοπρεπὲς διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν. 
Καὶ fv, οἶμαί που, σοφόν τὲ χαὶ ἀναγχαῖον, οὐχὶ 
τοῖς καθ᾽ ἡμᾶς, οὐδὲ τῇ τῆς σαρχὸς ἀδοξίᾳ τὴν θείαν 
ἡττᾶσθαι φύσιν, ἀναπότριπτον ἔχουσαν τῆς δουλείας 
τὸ χατηγόρημα, καὶ τὴν εἰσποίητον ἀδοξίαν, ἀλλὰ τὸ 
ix τῆς δουλείας σμιχροπρεπὲς τῇ τῆς θεότητος δόξῃ 
παραχωρεῖν. Οὐχοῦν ἐπείπερ ἐν δούλοις χεχρημάτιχε 
δι᾿ ἡμᾶς, ἀνεφοίτησε δὲ αὖ εἰς τὴν ἐνοῦσαν αὐτῷ xat 
ἀναπόδλητον χυριότητα, xoi φύσεως νόμοις ἐρηρει- 
σμένην, Κύριος κεχλῆσθαι λέγεται, καὶ μεθ᾽ ἡμῶν 
γενέτθαι διὰ τὸ ἀνθρώπινον. El δὲ δὴ μέλλοιμεν, τῆς 
ἀληθοῦς θεωρίας ᾿φειδηχότες, ἐπιπλέχειν τῷ Λόγῳ 
πάντα τὰ σαρχὸς, ἧτοι διὰ τὴν σάρχα, πεπραγμένα 
xat εἰρημένα, δυσσεδήσομεν οὐ μετρίως. Γέγονε γὰρ 
ὑπὸ νόμον" χαὶ μὴν ὁρατός τε καὶ ἀπτὸς, xai βραχύ 
τι παρ᾽ ἀγγέλους, « xal ἐν τοῖς ἀνόμοις ἐλογίσθη, 
καὶ ὡς πρόδατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, » χαὶ τὸν οὕτως 
οἰχτρὸν ὑπέστη θάνατον. ᾿Αναθετέον οὖν ἄρα τῇ τοῦ 
Λόγον φύσει, χαὶ εἰ δίχα νοοῖτο σαρχὸς, χαὶ ἐν τού- 
ἐοις εἶναι τυχὸν τοῖς ὧδε χθαμαλωτάτοις xal πολὺ 
νοσοῦσι τὸ δυσχλεές. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν ; ᾿Απώλισθεν 
ὃ ἀγαπητὸς xai σύνεδρος τῷ Πατρὶ, παντὸς, οἶμαι, 
λοιπὸν τοῦ πρὸς δόξαν αὐτὸν ἀνέχοντος τὴν θεοπρεπῆ, 
μᾶλλον δὲ χἂν γοῦν ἐν ἴσῳ τιθέντος τοῖς ἁγίοις ἀγ- 
γέλοις. ᾿Ανθότου δὴ οὖν, ὁ μὲν τοῖς θείοις. ἐναγλαῖ- 
ζεται θάχοις, χαὶ συνεδρεύει τῷ Πατρὶ, σὲ δὲ παρ- 
εστᾶσιν ἐν χύχλῳ, τὸ τῆς ὑπ᾽ αὐτῷ δοὐλείας οὐχ ἀτι- 
μάζοντες μέτρον; xa ὁ. μὲν ἔστε τε χαὶ λέγεται 
Κύριος Σαδαὼθ, οἱ δὲ ταῖς εἰς χυριότητα χαταγε- 
ραίρουσιν εὐφημίαις, πλήρη τε elvat φασι τὸν οὐρα- 
νὸν χαὶ τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ ; "Ap' οὖν οὐχὶ τὸ 


nobiscum factum esse Filium, cum liomo factus est. 
Quando enim erat non nobiscum, siquidem factus esi? 


B. Recte ais. 

À. Si vero dicatur quoque Christus esse ac Domi- 
nus, Cogitabis ipsum se exinanisse, conditione servili 
suscepta propter nostri similitudinem. Et consul- 
tum ac necessarium erat,opinor, non nostra condi- 
tione, neque carnis obscuritate divinam superari 
naturam, servitutis indelebili nota et adventitia igno- 
bilitate affectam, sed humilitatem servitutis divini- 
tatis glorie concedere. Itaque cum inter servos sit 
propter nos reputatus, rursus autem ad eam qu» 
ipsi inest,ac deleri nequit dominationem, quique 
naturz legibus firmata est, redierit, Dominus vocatus 
esse dicitur, et nobiscum factus esse propter huma- 
nitatem.Quod si vera doctrina rejecta Verbo ascribere 
velimus omnia qux sunt carnis, aut propter carnem 
dicta factaque, non mediocri scelere nos obstringe- 
mus. Sub lege enim fuit, visibile item atque palpa- 
bile, et paulo minus angelis *', et cum iniquis de- 
putatum est **, et tanquam ovis ad occisionem du- 
ctum est, morlemque miserandam sustinuit 3". Tri- 
buenda sunt igitur Verbi nature, quamvis carnis 
expers intelligatur, etiam ista vilissima 596 et 
multa cum ignominia conjuncta. Quid tum inde ? 
Excidet nimirum dilectus, et ille Patris assessor, 
omni re tandem quas ad divinam gloriam ipsum elffe- 
rat, imo vero quz vel ipsum sanctis angelis similem 
faciat. Cur ergo hic divinis sedibus honoratur, et 
Patri assidet, illi vero. circumstant, non dedignati 
conditionem servitutis ? Et hic quidem est ac dicitur 
Dominus Sabaoth : illi autem ipsum ut Dominum pro- 
sequuntur laudibus, et plenum esse aiunt coelum et 
terram gloria ejus*. Nunquid igitur eum quem tanto- 
pere suspiciunt angeli, summa gloria preediti, factuin 
esse dicere, van: et ineptze menlis inorbus est? 


πεποιῆσθαι λέγειν τὸν ὧδε τεθαυμασμένον xal πρὸς τῶν ἐχόντων λῆξιν εὐχλείας, τῆς ἀνωτάτω ψυχρᾶς χαὶ 


ξώλου νόσημα φρενός ; 

B. Παντάπασι μὲν οὖν" τἀμὰ γὰρ ἐν τούτοις. 
Φασὶ δ' οὖν ὅμως, εἰς ἔργα τοῦ Πατρὸς προθεθδλῇ-- 
σθαι τὸν Υἱὸν, οὐχὶ μόνον ὅτε τὴν χαθ᾽ ἡμᾶς ὑπέδυ 
μορφὴν, ἀλλ᾽ ἐξ οὗ χαὶ πέφηνεν, ἵνα BU αὐτοῦ τὰ 
πάντα ἐργάσαιτο, χαθάπερ ὀργανιχὴν τινα τὴν ὑπ- 
ουργίαν ἐν τοῖς χτίσμασι τὴν παρ᾽ ἑαυτοῦ χίνησιν 
συνεισφέροντος. 

Α. Βαδαὶ τῆς οὕτω δεινῆς χαὶ ἀχράτον θρασνστο- 
μίας ! Ποίων γὰρ ἂν ἕτ', φείσαιντο λόγων, οἱ χαὶ a0- 
τοῦ χαταχέοντες τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς τὸ εἰχαιουργὸν, 
καὶ τὸ, ἤχιστα διαρχῆῇ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν διαχεχτῆσθαι 
δύναμιν τὴν δημιουργὸν, ἀλλ᾽ ὁμοῦ μὲν τοῦ πρέπον- 
τος ἀμαρτεἶῖν, τητᾶσθαι δὲ οὕτω xaX εὐσθενείας τῆς 
ἀνωτάτω: 

B. Πῶς: 

Α. ἯΙ οὐχ ἐννοεῖς xai πρό γε τῶν ἄλλων ἐχεῖνο, 
ὡς εἴπερ ἦν ἄμεινον ταῖς ἑαυτοῦ χινήσεσιν ὀργανιχὴν 


B. Ita prorsus : mea quippe sic fert ratio. Verum- 
tamenaiunt in opera Patris designatum fuisse Fi- 
lium, non solum cum nostram formam subiit, sed ex 
quo etiam effulsit, ut per eum motionem a seipso veluti 


D ministerium quoddam instrumentale in creaturis 


conferentem, omnia perficeret. 


A. Pape, quam nefaria ac petulans audacia. 
Quibus enim deinceps parcent sermonibus, qui con- 
vra Deum ipsum ac Patrem effutire etiam audent 
ineptlas, ipsum vanum esse opificem, nec sufficien- 
tem ad quidvis perflciendum creatricem vim obtinere 
dicentes : sed simul quidem a decoro aberrare, atque 
ita privari quoque suprema virtute ἢ 

B. Quo pacto ? 

A. Annon illud in primis cogitas, quod si satius erat 
opificem Deum ac Patrem ad suas motiones instru- 


9! Hebr, τι, 7, ?* Isa. 1105, 12; Luc. xxn, 51, Μ Isa. 101, 7 ; Act, vi, $2. * Isa, vi, 3. 


e 


£17 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IY. 


ἀνθρώποις ἐργαζομένοις τὴν ἀνομίαν.» 'O γάρ τοι A operantibus iniquitatem *. » Qui enim parum esse 


σμικρὸν εἶναι λέγων τῷ Θεῷ xai Πατρὶ τὸ ἐφ᾽ 
ἄπασιν αὐτουργιχὸν, τύφου καὶ ἀλαζονείας αὐτὸν οὐκ 
ἀπηλλάχθαι φησὶ, ξυνωρίδα δὲ ταύτην αὐτῷ τῶν 
ὅτι μάλιστα βδελυρῶν xal ἀπηχθημένων ἀναθήσει 
παθῶν. Εἴη δ᾽ ἂν χαὶ ἑτέρως ἀμαθὴς, ἀλλ᾽ οὐδὲ ὅποι 
πρόεισιν ὁ λόγος ἐννοῶν. Βουλοίμην δ᾽ ἂν ixi δια- 
“«υθέσθαι σου. 

Β. Τὸ τί δή; 

À. Οὐ γὰρ γενητὸν εἶναί φασι τὸν Υἱόν ; 

B. Ναὶ, ἀλλὰ τί μήν ; 

À. Εἴπερ οὖν ὁρῷτο πρὸς ἡμῶν, κατά γε τὸ ἐγχω- 
ροῦν, 6 τί ποτέ ἐστιν ἡ τῶν ὅλων κατάρχουσα φύσις, 
οὐ σμιχρὸν ὀψόμεθα πᾶν αὐτῇ γενητόν; 

B. Σμικχρὸν ὁμολογουμένως. 

Α. Εἶτα τὸν μὲν Υἱὸν, ἠξίου μόνον τε χαὶ μόνως 
δημιουργεῖν" χατερυθριάσας δὲ ὥσπερ τὸ χρῆμα, 
μέτεισιν εὐθὺς, χαὶ ταῖς ἑτέρου δίδωσιν ἐνεργείαις τὸ 
καλεῖν εἰς ὕπαρξιν τὰ οὐχ ὄντα ποτέ; Καίτοι δόξης 
«ε xai εὐφημίας ἡ παγχάλη τε καὶ παναρίστη μοῖρα, 
τὸ δημιουργεῖν δύνασθαι τῷ Θεῷ, ὅτε καὶ διὰ τούτου, 
«lc πε xal ὅσος ἐστὶ, πρὸς ἡμῶν γινώσχεται. ε᾿Απὸ 
γὰρ μεγέθους χαὶ χαλλονήῆς χτισμάτων, ἀναλόγως ὁ 
γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται, ν χατὰ τὸ γεγραμμέ- 
voy. Εἰ δὲ δι’ ὧν γινώσχεται, σμικρὰ λογιεῖται καὶ 
κατεῤῥιμμένα ταυτὶ, τὴν ἰδίαν αὐτὸς αἰσχυνεῖται 
φύσιν, ἀχαλλέστατά που, χατὰ τὸ εἰχὸς, ἔχουσαν εἰ- 
δώς. Καίτοι λίαν εὐχλεὲς παντὶ μὲν ἀνθρώπῳ, παντὶ 
δὲ ἀγγέλῳ, τὰ δι᾽ ὧν ἑχάτερον ὁρᾶσθαι πέφυχε τοῦθ᾽, 
ὅπερ ἐστὶ, διαχεχτῆσθαι τελείως, xal οὐδὲν ἂν οἷς 
ἔλαχεν ἑπερυθριάσῃ ποτὲ, τὸ, τί χατὰ eiat ἐστὶν, 
εἴπερ ἐθέλοι γινώσχεσθαι, ᾿Ανθότου δὴ οἷν ἐπαισχυ-- 
γεῖται λοιπὸν, οἷς ἂν ἔχοι θεὸς, ἣ μῶμον ἡγήσαιτο 
«& δι᾽ ὧν ἂν νοοῖτο Θεός ; Εἰ δὲ δὴ δμιχρὸν αὐτῷ, 
xol λόγον τοῦ μηδενὸς ἄξιον, τὸ ποιῆσαι τὰ Σεραφὶμ, 
καὶ παραγαγεῖν ἀγγέλους, τῆς ἰδίας φύσεως ἀναμε- 
τροῦντι τὸ μέγεθος χαὶ τὴν ἐχπρεπεστάτην ὑπερ- 
οχήν ἄρ᾽ οὐχὶ κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, σμιχρὸν ἂν 
εἴη τὸ πρὸς αὐτῶν προσχυνεῖσθαί τε χαὶ δοξολογεῖ- 
σθαι θέλειν: Ὧν γὰρ οὖχ εἶναι δημιουργὸς ἀξιοῖ, 
QU ἂν ἕλοιτο νοεῖσθαι Θεός; Ἐφίεται δὲ ἀνθότον 
«ἧς πρὸς ἡμῶν τιμῆς καὶ λατρείας, εἰ μηδὲ παράγειν 
ἡμᾶς εἰς γένεσιν ἀξιοῖ, Πῶς δ᾽ ἂν οὐχὶ τὴν ἰδίαν 
αὐτὸς χατασίνοιτο δόξαν, εἰ σμικρὸν ἡγήσαιτο τὸ, δι᾿ 
ὃ δοξάζεται ; 


Β. Πῶς δὴ οὖν ἄρα, φασὶν, ἔχτισεν ὁ Πατὴρ τὰ " 


«κάντα δι᾽ Υἱοῦ ; 

Α. Ὡς διὰ Λόγου, xal σοφίας, καὶ τῆς ἐνούσης 
ἰσχύος αὐτῷ. Πάντα γὰρ ταῦτά ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πα- 
τρί" ἀλλ᾽ ὧδέ πη τόδε διαγυμνάζωμεν, οἶμον ἰόντες 
τὴν βασιλιχὴν, καὶ xav! εὐθὺ τῆς ἀληθείας διάττον- 
τες. Ἢ γὰρ οὐχὶ συννεύσειας ἂν, xal λίαν ἑτοίμως, 
ὡς εἴπερ εἶναί φαμεν τὸν Πατέρα δημιουργὸν, ἕψεταί 
κου πάντως χαὶ τὸ χρῆναι νοεῖν, ὡς οὔτε ἄναλχις, 
οὔτε ἄσοφος ὧν, οὔτε μὴν Λόγου δίχα δημιουργεῖ, 

B. Ἔψεται γὰρ οὖν. Τοιγάρτοι φησὶ μὲν ὁ Μελ- 
ῳδός * « Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας.» Τὴν δὲ τοῦ παν- 


* Psal. οχι,, 9, δ. * Sap. ΧΙ, 5. 


* Psal. cuni, 24. 


ait Deo ac Patri per se res omnes condere, asserit 
ipsum fastu ac superbia non carere, sed par 538 
istud nequissimorum et invisorum eriminum ei af- 
finget. Alioquin ipse suam quoque prodet imperi- 
tjam, qui nec satis capit quorsum tendat oratio. Ex 
te autem scire pervelim. 


B. Quidnain? 

A. Numquid factum esse aiunt Filium? 

B. Etiam : ezterum quid inde? 

À. Si ergo, quoad ejus est, dispiciamus quidnam 
illa sit universi dominatrix nsturs, nonne parvum 
esse videbitur id omne quod ab ea factum est? 

B. Parvum procul dubio, 


B A. Ergo Filium quidem volebat solum et unice 


creare; ejus autem rei veluti pudore tactus, statim 
dimittit, alteriusque virtuti tribuit res e nihilo pro- 
ducere? At laudis et glorie divinze potissima et prz- 
stantissima pars est, creandi facultas, cum per eam 
quis et quantus sit Deus ἃ nobis agnoscatur. « A 
magnitudine enim et specie creaturarum per pro- 
portionem creator earum cernitur, » ut scriptum 
est *. Quod si ea per qux» cognoscitur parva et ab- 
jecta censebit, suam ipse dedecorabit naturam, agno- 
scens eam, ut probabile est, vilissima conditione 
quodammodo utentem. Nam gloriosam et illustre 
est valde cuivis homini et angelo iis esse perfecte 
preditos per qua» quisque natura. videlur esse id 
quod est, nec ullum sus sortis pudebit, si quid se- 
cundum naturam sit agnosci velit, Cur ergo suarum 
rerum Deum pudebit, aut probre sibl esse ducet ea 
per quz intelligatur esse Deus ?* Quod si parum ipsi 
ac pro nihilo est Seraphim condidisse, et angelos 
produxisse, suse natura magnitudinem et prgcel- 
lentiam supereminentem perpendenti : annona eo- 


dem modo parvum erit ab ipsis adorari et laudari 


velle? Quorum enim creator esse nolit, quo pacto 
volet censeri Deus? Cur autem honorem a nobis et 
cultum deposcit, si ne nos quidem in ortum edu- 
cere dignatur? Quomodo vero non ipse gloriam 
suam leserit, si parvum existimet illud propter 
quod gloriücatur? 


B. Quomodo igitur, inquiunt, creavit Pater omnia 
per Filium? 

À. Per Verbum, et sapientiam, et virtutem quz 
ipsi inest. Omnia enim hec est Filius Patri : sed 
excutiamus istud hoc pacto, regium iter insistentes 
et rectam veritatis semitam tenentes. Annon ultro 
fateberis quod, si Patrem esse dicimus creatorem, 
B39 uecessario sequetur intelligendum, neque sine 
virtute et sapientia, neque adeo sine Verbo creare? 


B. Sequetur plane. Psaltes siquidem ait : « Um- 
nia in sapientia fecisti . » Jeremias sutem pro- 


919 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


pheta universi creationem manifestius explicans A τὸς γένεσιν τρανότερον ἐξηγούμενος, ἀνεχεχράγει 


clamabat dicens : « Dominus qui fecit terram in 
fortitudine sua, qui erexit orbem terrarum in sa- 
pientia sua, et prudentia sua extendit ccelum *. » 


A. Quid vero? nonne cum sapientia et fortitu- 
dine, adeoque Dei prudentia creaía esse cuncta ma- 
nifeste scribat Jeremias? Omnia per Filium facta 
esse dicit sapiens Joannes. « Omnia enim, inquit, 
per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est ni- 
hil *. » 

B. Etiam. Quid ergo istud sibi vult? 

A. Neinpe Filium, cum sit sapientia et virtus 
Patris *, nobis manifestatum esse. 

B. Quomodo vere aut unde hoc dubium ? 


λέγων ὁ προφήτης Ἱερεμίας " « Κύριος ὁ ποιήσας τὶν 
qv ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ, ὁ ἀνορθώσας τὴν οἰχουμένην 
ἐν τῇ σοφίᾳ αὐτοῦ, χαὶ τῇ φρονήσει αὐτοῦ ἐξέτεινε 
τὸν οὐρανόν. » 

A. Τί δέ; οὐχὶ σοφίᾳ τε xaX ἰσχύϊ καὶ μὴν καὶ φρο- 
νήσει Θεοῦ ἐχτίσθαι τὰ πάντα διαῤῥήδην ἡμῖν ἀναγρά- 
φοντος Ἡσαῖου [γ0. Ἱερεμίου ], πάντα διὰ τοῦ Υἱοῦ 
γενέσθαι φησὶν ὁ σοφὸς Ἰωάννης; « Πάντα γὰρ, ἔφη, 
δι᾽ αὑτοῦ ἐγένετο, xaX χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδέν. » 


B. Nat. Τί οὖν τοῦτό γε: 

A. Ὅτι σοφία xaX δύναμις ὧν τοῦ Θεοῦ 
τρὸς ὁ Υἱὸς ἡμῖν ἀναπέφανται. 

B. Πῶς γὰρ, ἣ πόθεν τοῦτο ἀμφίλογον : 


καὶ Tla- 


A. Cedo itaque, utrum Filium in sapientia, et B Α,, Οὐχοῦν, ἅγε δὴ φράσον, πότερα τὸν Υἱὸν ἐν 


prudentia ac virtute Patris creatum esse, δυϊ sine 
sapientia, prudentia ac virtute statuamus? Factuin 
enim esse aiunt. 

B. Atqui plane istud ineptum est. Non enim erat 
quando sine sapientia et virtute erat Pater. 

A. Recte dicis : te enim recta et qua sentien- 
tem laudabo. Verum quid ad hzc dicent, qui in 
creaturarum numerum Filium conscribunt? Si enim 


semper quidem non erat, et lege creaturz, tempore: 


in ortum eductus est, quamvis sit sapientia, et vir- 
tus, et prudentia sit Patris, Patrem ante ipsum vir- 
tute, et sapientia, et prudentia carere fatebuntur, 
concedentque factum esse Filium sine sapientia el 
virtute, licet mirandis dotibus circumfusurm, nec in 


cresturz conditione, sed incomparabili superemi- C 


nentia positum. Quod si, cuivis san: mentis ridiculi 
cum sint, rejecta putida blasphemia, ipsum etiam in 
sapientia et virtute Patris productum putant, neces- 
sario fatendum est ipsum seipso tandem antiquiorem 
fore, ac preterea opificem. Condidit enim seipsum 
Filius, siquidem, cum esset ipse omnis sapien- 
tia et virtus Patris, in virtute sua et sapientia 
factus est. intelligis ergo quo pacto undique in 
absurdum ruat oratio? 


B. lta prorsus. 

À. Aliter quoque nec multo cum sudore stultissi- 
mum eorum esse dogma ostendetur. Ασα enim, Dei 
naturam, quantum capere 5/4 noster potest ani- 
mus, metientes, qua, et quanta sit, οἱ quaenam ei 
conveniant perscrutemur, amice. Utrum creare cre- 
dimus causam exsistendi rebus factis tribuendo 
quod eas esse velit, annuendoque solum ut exsistant 
ea qu: aliquándo non erant, atque ita universam 
permeare creaturam; an instrumentale ministe- 
rium habendo, et a mediatore necessarium veluti 
subsidium capiendo, quemadmodum si quis lapi- 
dum scalptori przesto esse dicat ea per quz lapides 
incidere et ex arte sua possit operari? 


B. At quis, amabo te, negaverit creare solo 


* Jerem. x, 138, * Joan. 1, 5. " I Cor. 1, 24, 


σοφίᾳ xaX συνέσει καὶ δυνάμει τοῦ Πατρὸς παρῆχθαι 
πρὸς ὕπαρξιν, ἤγουν ἀσόφως τε χαὶ ἀσυνέτως χαὶ 
ἀσθενῶς ἢγούμεθα ; Γενητὸν γὰρ εἶναί φασι. 

B. Καὶ μὲν τοῦτό γέ ἐστι παντάπασιν ἁμαθὲς. Οὺ 
γὰρ ἦν ὅτε σοφίας ἣν δίχα καὶ δυνάμεως ὁ Πατήρ. 

A. Εὖ λέγεις. Ἐπαινέσομα: γὰρ οὖν, ὀρθὰ xax δέ- 
χαιά σε φρονεῖν ἡρημένον. ᾿Αλλὰ τί πρὸς ταῦτα qalty 
ἂν οἱ τοῖς γενητοῖς ἐναρίθμιον χαταγράφοντες tiw 
Υἱόν; Εἰ γὰρ fv μὲν οὐχ ἀεὶ, νόμῳ δὲ χτίσεως, 
χρόνῳ παρήχθη πρὸς ὕπαρξιν, χαΐτοι σοφία, καὶ δύ- 
vage, xal σύνεσις ὧν τοῦ Πατρὸς, ἀσθενῇ xat &vale 
χιν, ἄσοφόν τε χαὶ ἀσύνετον, ὁμολογήσουσιν εἶναι 
πρὸ αὐτοῦ τὸν Πατέρα, περιποιῆσθαί vp. πεποεῆ- 
σθαΐ] τε δώσουσι τὸν Υἱὸν ἀσόφως τε καὶ ἀνάνδρως, 
χαίτοι πλουσίῳ περιχεόμενον θαύματι, καὶ οὖχ tv elo 
ἡ χτίσις, ἀλλ᾽ ἐν ἀσυγχρίτοις ὄντα ταῖς ὑπεροχαῖς. 
Εἰ δὲ δὴ καταμειδιῶντος αὐτῶν παντὸς, οἶμαι, λόγου, 
τὸ τῆς δυσφημίας αἶσχος παρωθούμενοι, χαὶ αὐτὸν ἐν 
σοφίᾳ xa δυνάμει τοῦ Πατρὸς παρῆχθαι πρὸς γένεσιν 
οἴονται δεῖν, ἀναγχαῖον ὁμολογεῖν, ὡς αὐτὸς ἑαυτοῦ 
πρεσθύτερος ἕσται λοιπὸν, xal πρός γε τούτῳ, δη- 
μιουργός. Ὑπέστησε γὰρ ἑαυτὸν ὁ Υἱὸς, εἴπερ αὑτὸς 
ὧν ἡ πᾶσα σοφία xa ἡ δύναμις τοῦ Πατρὸς, ἐν δυνά- 
μει τῇ ἑαυτοῦ καὶ σοφίᾳ γέγονε. Συνίης οὖν, δκως 
πανταχῇ καταῤῥεὶ πρὸς τὸ ἀχαλλὲς ὁ λόγος; 

Β. Καὶ πάνυ. 

Δ. Παραδειχθείη δ᾽ ἂν οὐ σὺν ἱδρῶτι πολλῷ, xal 
χαθ᾽ ἕτερον τρόπον ἡλίθιον χομιδῇ τὸ δόγμα αὐὑτοὶϊς. 


D Φέρε γὰρ δὴ, τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ταῖς ἐγχωρούσαις 


ἐννοίαις ὡς ἕνι διαμετρήσαντες, τίς δὴ xal ὁπόση, 
xai ἅπερ ἂν αὐτῇ πρέποι, πολυπραγμονῶμεν, ὦ τᾶν. 
Πότερα δὲ χρῆναι δημιουργεῖν πιστεύομεν, ἀφορμὴν 
εἰς ὕπαρξιν τοῖς γενητοῖς τὸ εἶναι θέλειν αὐτὰ διανέ- 
poucay, καὶ τὸ δεῖν ὑπάρξαι μόνον τοῖς οὐχ cool ποτέ 
χατανεύουσαν, διαπεραίνειν τε οὕτω τὴν σύμπασαν 
χτίσιν, ἤγουν ὑπηρεσίαν ἔχοντα τὴν ὀργανιχὴν, καὶ 
τὴν ἐχ τοῦ μεσιτεύοντος ἐπιχουρίαν ὡς ἀναγχαΐίαν 
παρειλημμένην, οἷον, εἰ χαί τις ἀνδρὶ λιθουργῷ, τὰ 
δι᾽ ὧν ἔσται λιθουργὸς, χαὶ ποιητὴς ὧν οἷδε παρατε- 
θεῖσθαι λέγοι; 

B. Εἶτα τίς, εἰπέ μοι, χαταρνήσαιτ᾽ ἂν, ὅτι πάμ- 


991 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS IV. 


922 


πολυ τὸ θεοπρεπὲς ἔν γε τῷ θελήσει μόνῃ Ünpiovp- A nutu multum pre se ferre divine majestatis? 


γεῖν; 


Α. λριστα ἔφης * ἐπείτοι καὶ ὁ θεῖος Μωσῆς ὧδέ, 


πη xai οὐχ ἑτέρως παρέδειξεν ἡμῖν δημιουργοῦντα 
Θεόν. Εἶπε γὰρ, φησὶν, ὁ Θεός: Γενηθήτω στερέωμα, 
καὶ ἐγένετο οὕτως, » συνεχφψαινομένης τάχα mou τῇ 
τῶν λόγων ἐχδρομῇ τῆς τῶν ἔργων πληρώσεως, 
μελλησμοῦ τε μηδενὸς τὸν μεσίτην xav' ἐχείνους xal 
ὑπουργὸν, ἐνεργοῦντά τε xal ὀργανιχῶς. χινούμενον 
ὑποφαίνοντος."“Ἔργου γὰρ ὥσπερ ὑπόστασις ὁ λόγος 
ἦν, καὶ ψιλὸν τὸ νεῦμα, τοῦ μὴ ὄντος ἡ πῆξις, καὶ ἐν 
μόνῳ τῷ θέλειν τῶν ποιουμένων ἡ γένεσις. Ὅτε τοί- 
νυν ἄριστόν τε xai πρεπωδέστατον τῷ Θεῷ xat Πατρὶ 
τὸ ὧδε δημιουργεῖν, τί τὴν, οὐχ οἶδ᾽ ὅπως, μᾶλλον δὲ 
φληνάφως ἐξευρημένην ἐπιχουρίαν αὐτῷ, τοῦ μεσίτου 


A. Rectissime dixisti, Divinus quippe Moyses hoc 
modo, nec alio, creantem nobis Deum ostendit. «Dixit 
enim, inquit, Deus : Fiat firmamentum, et factum 
est ita *, » una quippe cum prolatione verborum ex- 
sistit operum perfectio, nec ulla mora est, quz me- 
diatorem, ut illi volunt, ac ministrum operari et in- 
strumentaliter moveri ostendat. Sermo enim erat 
operis velut exsistentia, et simplex nutus rei non 
exsistentis compositio, et in sola voluntate eorum 
quie fiebant procreatio. Cum igitur pr»clarum et 
cenvenientissimum sit Deo ac Patri hoc modo creare, 
cur nescio quod et stulte excogitatum subsidium me- 
diatoris ac ministri ei tribuunt, utilissimum Filium 


χαὶ ὑπουργοῦ προσνέμουσι, χρειωδέστατον Υἱὸν πε- p factum esse dicentes, ut ejus ministerio ad reliquas 


ποιῇσθαι λέγοντες, ἵνα ὑπηρετοῖτο δι᾿ αὐτοῦ πρὸς τὰ 
λοιπὰ τῶν χτισμάτων; ᾿Ηγνοήχασι γὰρ, ὡς ἔοιχεν, 
ὅτι καίτοι γενητὸν, xol τελεῖν ἐν χτίσμασι διαδε- 
δαιούμενοι τὸν Υἱὸν, ἀμείνω τε καὶ ἀξιολογώτερον 
ἀποφαίνουσι τοῦ Πατρός. 

Β. Τίνα τρόπον ; 


À. El διχ μεσίτου μὲν ἀνχγχαίως ὁ Πατὴρ, ἕν δέ 
γε μόνῳ τῷ θέλειν χαὶ νεύμασιν ὁ Υἱὸς ἃ ἂν βούλοιτο 
χατορθοῖ, λεπρῷ μὲν λέγων ἐπ᾽ ἐξουσίας " « θέλω, 
χαθαρίσθητι" » θανάτῳ δὲ ἤδη χατισχημένονυς, ἀνα- 
χομίζων εἰς ζωὴν, καὶ μὴν τυφλοῖς ἑνιεὶς τὸ τριπό- 
ϑητόν τε xai ἄηθες φῶς" ἄρ᾽ οὖν οὐχὶ τὸν μεσίτην 
καὶ ὑπουργὸν, ἤγουν τὸν φύσει δημιουργὸν ἐν εὐ- 
χλείαις ὄντα ταῖς ἄγαν περιφανεστέραις χαταθρήσαι 
τις ἂν, οὐχ ὑπερεστήξει δὲ οὕτω τοῦ τεχνίτου τὸ 6p- 
Yavov ; 

B. "Eotxev. 


À. Καίτοι τί δή ποτε τὴν ἐπὶ τῷ χρῆναι φρονεῖν 
ὀρθῶς σχέψιν τε χαὶ θέλησιν ὡς ξωλον ἀτιμάζοντες, 
ἀπροδούλευτον ποιοῦνται τὴν ἐπὶ τὰ χείρω ῥοπὴν, 
καὶ ἐπὶ μόνον ἵενται τὸ σφέσι δοχοῦν, οὐδὲ ἐχεῖνό που 
τάχα διενθυμούμενοι, ὡς οὐχ ἂν ἐργάσαιτό ποτε τὸ 
ἀνθρώπου ποίηματὰ, ὥνπερ ἂν αὐτὸς εἴη δημιουρ- 
Ὑὸς, οὐδ᾽ ἂν τὸ ὑπό του τεχνουργούμενον, τῇς τοῦ 
“ἐχγουργοῦντος οὐσίας τὸ φύσει τε xal ἀληθῶς ἴδιον 
εὖ μάλα διαχεχτήσεται, χαὶ τοῦτο, ἀπαραλλάχτως - 

B. Πῶς γάρ; ἐπεί τοι xai τὸ ἔμπαλιν ἀληθές. 
Ἱέχτων γὰρ, ἢ, φέρε εἰπεῖν, χαλχουργὸς, οὐκ ἂν γέ- 


creaturas uteretur? Ignorant enim, ut videtur, quod, 
licet factum asserant, ac in creaturarum numerq 
censeri Filium, Patre prestantiorem ac digniorem 
illum efficiunt. 


B. Quo pacto? 


À. Si per mediatorem Pater quidem necessario, 
sola autem voluntate ac nutu Filius quz velit per- 
ficiat, leproso quidem cum potestate, dicens : « Volo, 
mundare* : » mortuos autem ad vitam revocans, 
cxcisque adeo lucem optatam et insolitam immit- 
tens : numquid ergo mediatorem ac ministrum, sive 
naturalem opificem tam illustri gloria preditum 
contemplabere, non superabit autem sic artificem 


C instrumentum? 


B. Ita certe. 


Α. At cur demum recte sentiendi voluntate ac 
proposito tanquam inani repudiato, in deteriora te- 
mere feruntur, et uni sua libidini obsecundant, ne 
illud in animum quidem inducentes, hominis 5441 
opus, non utique facturum ea quorum ipse sit opi- 
fex, neque id quod alicujus arte effectum est, 
utique in se habiturum eodein plane inodo id quod 
proprium est artificis? 


B. Quis enim inficias ire potest? quandoquidem 
aliud quoque verum est e converso, Architectus 


νοιντό ποτε τὰ τέχνης ἔργα, χαλχουργιχῆς ἣ τεχτο- ἢ enim, aut. exempli gratia faber zrarius, non fue- 


νικῆς. 


A. Ὀρθῶς ἔφης" xal σε τῆς ἄγαν ἀγχινοίας 
ἄγαμαί τε xa ἐπαινέσας ἔχω. Τίνα δὴ οὖν τρόπον, 
εἴπερ ἐστὶ γενητὸς ὁ Υἱὸς, ἰσουργήσει μὲν ἀπαραλ- 
λάχτως τῷ Θεῷ καὶ Πατρί; xai τὸ τῆς ἀνωτάτω 
πασῶν οὐσίας ἴδιον καὶ ἐξαίρετον ἐν ἰδίᾳ φύσει λα- 
χὼν, καλεῖ μὲν ὡς ὄντα τὰ οὐχ ὄντα ποτὲ, παραφέ- 
ptt δὲ οὕτως εὐσθενέστατα xal ἀμογητὶ πρὸς ὕπαρ- 
ξιν, ὦ; ἕν γε τῷ βεδουλῆσθαι μόνον ἀποπεραίνεσθαι 
τὴν δη μιουργίαν ; "H οὐχ ὧδε δημιουργήσειεν ἂν xal 


* Gen. 1, ὅ-9. * Luc, v, 15. 


rint unquam artis opera, azrarie nimirum, aut 
architectonica. 


A. Recte dicis : macte esto ingenii subtilitate. 
Quomodo ergo, si factus est Filius, aequaliter pror- 
sus cum Patre operabitur? Et quod suprema om- 
nium substantie proprium et eximium est in sa 
quidem natura sortitus, ad esse vocat ea qua nus- 
quam sunt, tania autem vi ac facilitate ad esse 
traducit, ut sola. voluntate perficiatur creatio? Δι» 
non eodem ipse quoque modo Pater creaverit, cum 
ad hoc su(ficientem habeat suam naturam, οἱ opo- 


ens 


$. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP., 


?31 


raüonem nullius plane creature auxilio indi- Α αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀποχρῶσαν ἔχων εἰς τοῦτο τὶν 


gentem? 


B. lta res est. 

À. Quemadmodum ergo que manu bominis el 
arte facta sunt, non possunt facere οἱ operari qua 
sunt hominis : eodem, opinor, modo et ratione 
divine manus opera non peregerint ea qua Dei 
sunt. Cum autem creaverit et operatus fuerit Filius, 
non promiscue cuim ceteris omnibus divine ipse 
quoque manus erit opificium, neque vero e nibilo 
productus est opifex, sed substantialiter potius rem 
sortitus est, nec minus quam ipse quoque Pater. 


B. Sed cum effectus sit, inquiunt, a Patre, ope- 


ἰδίαν φύσιν, καὶ ἀνεπιχούρητον παντελῶς ὑπό τοῦ 
τῶν γενητῶν τὴν ἐνέργειαν ; 

Β. Ὧδε ἔχει. 

A. Ὥσπερ οὖν οὐχ οἷά τε τὰ ἐξ ἀνθρωπένης χει» 
ρός τε καὶ ἐπιστήμης ἐχτετεχνημένα δρᾷν τε καὶ 
ἐνεργεῖν τὰ αὐτοῦ, κατὰ τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπαν 
«s xal λόγον οὐχ ἂν ἐργάσαιτο τὰ Θεοῦ τὰ θείας 
ἔργα χειρός. Ἐπειδὴ δὲ δεδημιούργηχέ τε xai ἐνήρ- 
γῆχεν ὁ Υἱὸς, οὐ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἀναμὶξ φιλοτέ- 
χνημᾶ xai αὐτὸς θείας ἔσται χειρὸς, οὔτε μὴν ἐξ οὐκ 
ὄντων παρῆκται δημιουργὸς, οὐσιωδῶς δὲ μᾶλλον τὸ 
χρῆμα διεχληρώσατο, καὶ οὐ μεῖον ἣ ὥσπερ ἂν ἔχοι 
καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ. 

B. ᾿Αλλ᾽ ἐνεργούμενος, φησὶν, ὑπὸ τοῦ Πατρὸς, 


ratur ea que ad creaturam spectant. Dixit enim B ἐνεργεῖ τὰ περὶ τὴν κτίσιν. "Ἔφη γάρ που xal αὖ- 


ipse quoque alieubi : « Verba que ego loquor vo- 
bis, à meipso non loquor: Pater autem in me 
manens, ipse facit opera 35. » Et rursus : « Opera 
qua eyo facio, non sunt mea, sed ejus qui misit 
ine !*, ) 

À. Ista quidem, sat scio, urgebunt adversarii, 
nuuquam enim cesSabunt adullerare veritatem, et 
ea quibus rectus eie sensus inderetur si ad incar- 
nationis dispeusalionem. 86 converterént, per sum- 
mam impietatem corrumpere. Si ergo pueriliter 
negantes ac rejicieules Chrisü mysterium repellaut 
a Verbo incarnationis dispensationem, quas velint 
voces ad libidinem suam confingant. Quod si asti- 
pulentur recta sentientibus, nimirum Verbum cum 
Deus sit, factum esse carnem, 5/59 et hominem 
nuncupatum, cur offendunt incarnationis sapientem 
dispositionem, et voces ei convenientissimas ad 
suam libidinem accominodant, et quantura in eis 
est, in sensum Unigeniti naturz et glorix contra- 
rium propellunt ? Infelices quippe Judzi, cum Chri- 
stum doctrina legalibus institutis et Mosaicis' angu- 
stiis prastantiore fulgentem, miraculisque przter- 
ea omni oratione majoribus, suspicere et laudibus 
prosequi, et tanquam Deum gloriflcare deberent, 
istud quidem non fecerunt : sed in iras exarserunt, 
ei prz invidia omnem veluti funem moventes, ad 
calumniandum impie delapsi sunt. Proindeque dice- 
bant, modo quidem : « Ilic non ejicit dzemonia nisi 


tóc * « Τὰ ῥήματα, ἃ ἐγὼ λέγω ὑμῖν, ἀπ᾽ ἐμαντοῦ 
οὐ λαλῶ" ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα 
αὐτός. » Kat πάλιν’ « Τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ, οὐχ 
ἔστιν ἐμὰ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με. » 


Α. Ταυτὶ μὲν οἵδ᾽ ὅτι προσθεῖεν ἂν ἡμῖν οἱ διεν- 
αντίας " πεπαύσονται γὰρ οὐδαμῶς παρασημαΐνον- 
τες τὴν ἀλήθειαν, xaX τὰ οἷσπερ ἂν ἕποιτο νοεῖσθε; 
σοφῶς, εἰ περιτρέποιντο πρὸς οἰχονομίαν τὴν μετὲ 
σαρχὸς, καχουργότατα κιδδηλεύοντες. El μὲν οὖν 
&rapvol τε xal ἀπόψηφοι παντελῶς περὶ τὸ Χριστῷ 
μυστήριον μειραχιωδῶς γεγονότες, παρωθοῖντο τοῦ « 
Λόγον τὴν μετὰ σαρχὸς οἰχονομίαν, κετα πλαττόντων 
ἀδούλως ἐπὶ τὸ σφίσι δοχοῦν ἃς ἂν βούλοιντο φωνάς. 


Ο κι δὲ δὴ συννεύσειαν ὀρθὰ φρονεῖν ἡἠρημένοις, ὅτι 


Θεὸς ὧν ὁ Λόγος γέγονε σὰρξ, χαὶ χεχρημάτικεν 
ἄνθρωπος, τί τὸ τῆς οἰχονομίας ἀδιχοῦσι σοφὸν, xd 
τοὺς ὅτι μάλιστα πρεπωδεστάτους αὐτῇ μεταρυθϑμί» 
ζουσι λόγους ἐφ᾽ ὅπερ ἂν ἕλοιντο, καὶ τό γε εἰς αὖ» 
τοὺς Tixóv τε xai βλέπον, ἀντιφέρεσθαι παρα πείθουνι 
τῇ τοῦ Μονογενοῦς φύσει τε xal δόξι͵ ; Ἰουδαῖοι μὲν 
γὰρ οἱ τάλανες, ταῖς ὑπὲρ νόμον εἰσηγήσεσι καὶ 
Muoscalxhv στενολεσχίαν διαπρέποντα τὸν Χριστὸν, 
χαὶ προσέτι τοῖς ὑπὲρ λόγον τερατουργήμασιν, Ógsp- ᾿ 
άγασθαι δέον, καὶ χατακροτεῖν ἐπαίνοις, καὶ Sole ' 
γεῖν ὡς Θεὸν, τοῦτο μὲν οὐκ ἔδρων, παραθηγόμενα 
πρὸς ὀργάς" φθόνῳ δὲ ὥσπερ πάντα σείοντες χά- 
λων, ἐπὶ τὸ δεῖν ἐλέσθαι συχοφαντεῖν ἀφιλοθέως 


in Beelzebul principe daemoniorum !* ; » modo vero: p διώλισθον, Τοιγάρτοι χαὶ ἔφασχον, ὁτὲ μὲν, ὅτι 


« Unde huie sapientia bac, et virtutes **? » Atqui 
durum quodammodo fuisset, et ab illo sapienti con- 
silio alienissimum, honunibus ita comparatis palam 
et aperte dicere se esse quidem vere Deum ex Deo, et 
nostri similem propter nos apparuisse, hominemque 
faetum esse, nempe : Ego quidem sum sapientia, 
3 boni, et virtus; ego mirabilium patrator operum, 
non adscititia potestate przxditus, neque alienis ful- 
gens honoribus, sed meis proprie ac peculiariter. 
Non enim hzc ab eo dici sustinuissent, qui tam 
moderatis verbis etiam infrendebant, el more ca- 
uum invadentes oblatrare audebant si quid humana 


9 Joan. xiv, 10. 1} ibid. 12. 


'* Matth. xiij, 24. 


« Οὗτος οὐκ ἐχδάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν Βεελζε- 
δοὺλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων" » ὁτὲ δὲ αὖ" « Πόθει 
τούτῳ 1j σοφία αὕτη χαὶ αἱ δυνάμεις ; ν ᾿Αλλ᾽ ἦν 
κως ἔτι σχληρὸν, καὶ τῆς ἐντεχνοῦς οἰκονομίας ὡς 
ἀπωτάτω, τοῖς οὕτω διαχειμένοις, ὡς εἴη μὲν ἀληθῶς 
ἐχ Θεοῦ Θεὸς, πέφηνε δὲ δι᾿ ἡμᾶς xa ἡμᾶς χαὶ γέ- 
γόνεν ἄνθρωπος, ἀναφανδὸν εἰπεῖν" El μὴ [γρ. Εἰμὶ] 
μὲν, Ὧ οὗτοι, σοφία καὶ δύναμις, ἐγὼ δὲ τῶν παρα- 
δόξων ὁ τεχνουργὸς, xal οὐχ εἰσποίητον ἔχων τὴν 
ἐξουσίαν, οὔτε μὴν ὀθνείως ἐπαυχῶν ἀξιώμασιν, 
ἀλλ᾽ ἰδικῶς τοῖς ἐμοῖς, Οὐ γὰρ ἄν, εἰ τάδε ἔφη, &- 
εχαρτέρουν οἵ γε χαὶ τοῖς οὕτω μετρίοις ἐ πέεριζον 


3 Matth, xii, 54. 


995 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS ἸΥ. 


926 


λόγοις, καὶ χυνηδὸν ἐπιθρώσχοντες, χαϑυλακτεῖν A conditione majus prolocutus esset. Precidens ita- 


ἐπετόλμων, εἴ πού τι καὶ παρεφθέγξατο τῶν «ἧς ἀν- 
θρωπότητος ἐπέχεινα μέτρων. Ὑποτεμνόμενος τοί- 
υυν αὐτῶν τῆς ἀδελτηρίας τὸ πολὺ, καὶ χαταχομίξων 
χατὰ βραχὺ πρὸς; ἀμείνω διάσκεψιν, xai ἀστείως 
ἀποφέρων τοῦ μὴ δεῖν οἴεσθαι τὸν τῶν ὅλων Δεσπότην 
xai Θεὸν ἐν Βεελζεδοὺλ ἐνεργεῖν, τὴν τῶν ἀποτε- 
λεσμάτων λαμπρότητα τῇ ἀφράστῳ δυνάμει προσνέ- 
ptt τοῦ Πατρὸς, χαὶ τῇ θείᾳ μᾶλλον ἀνάπτει φύσει, 
τὰ αὐτῇ μάλιστα πρεπωδέστατα. Ὡς δὲ ὑπάρχων 
αὐτὸς ἐν Πατρὶ, χαὶ τὸν ἴδιον ἔχων ἐν ἑαυτῷ γεννή- 
τορα, διά γε τὸ ταυτὸν ἀπαραποιήτως καὶ οὐσιωδῶς, 
τὸν Πατέρα ἔφασκεν ἐν ἑαντῷ μένοντα, τὰ ἔργα 
πληροῦν. Οὐ γάρ τοι χατὰ τὸ ἀληθὲς οἴοεινό τις ἄν, 
εἴ γε νοῦν ἔχοι, τὸ Θεῷ πρέπον τε χαὶ Mori ἀνα- 


que illorum insaniam, et sensim δὰ meliorem men- 
tem adducens, ac scite avocans ab opinione qua 
putabant universi Dominum ac Deum in Beetzebul 
operari, rerum gestarum claritatei ineffabili Patris 
virtuti. tribuit, ac naturx divinz assignat quz ei 
maxime congruunt. Ut autem exsistens ipse iri 
Patre, et suum habens in se genitorem, propter 
identitatem incommutabilem et substantialem, Pa- 
wrem aiebat ín se manentem opera perficere. Non 
enim sane mentis ullus revera putaverit, id quod 
Deo convenit, eique proprie tribuitur, opus esse 
carnis, aut humanitatis, si sola et secundum se 
concipiatur. Neque vero existimo id quod diximus 
vetro et necessario sensu destitui. 


χείμενον ἔργον εἶναι σαρχὸς, ἤγουν ἀνθρωπότητος, εἰ νουῖτο μόνη καὶ καθ’ ἑαυτήν. Οἶμαι δὲ οὔτι που 
τῆς ἀναγκαίας τε ἅμα χαὶ ἀληθοῦς ἐννοίας ἀφαμαρτεῖν τὸν λόγον. 


B. Οὐ γὰρ o5v* ἔχει γὰρ ὀρθῶς. 

Α. Φαίην δ᾽ ἂν, ὅτι xal τοῖς σφῶν αὐτῶν διαμα- 
χοῦνται λόγοις, ἐνεργούμενον ἐνεργεῖν εἴπερ οἷἵον- 
ται τὸν Aóvov, xal πρός γε δὴ τούτῳ χαὶ εἰς αὐτὸν 
«ὃν Πατέρα δυσσεθήσειν ἔτι. 

B. Φράσον ὅπως " νοεῖν γὰρ οὐχ ἔχω. 

A, Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, τὸ δοτὸν ὁτῳοῦν ὑπὸ ὁτου- 
οὖν, χαὶ ἀφαιρετέον εἴη ἂν, εἰ χαὶ μὴ ἀφαιροῖτο τυ- 
yov, ἐννενοηχότος οὔπω τινὸς τὸ ἀφελέσθαι δεῖν, ὃς 
ἐὰν οἷός τε T] τοῦτο δρᾷν ; Tà δὲ δὴ τοῖς φύσεως vó- 
pot; οὐχ ἐρηρεισμένον. εἱσποίητον δὲ xa θύραθεν, 
οὐχ ἀπόόδλητον ἔσται τισὶ, τῷ παθεῖν δύνασθαι τὴν 
ἀποθολὴν, χαὶ εἰ μῇ πάθοι τυχόν ; 


B. Καὶ μάλα. 


B |B. Nullo modo : recte enim se habet. 


[4 


A. Addiderim autem ipsos suis dictis pegnetu- 
ros, si putant Verbum 5/43 agere, cum effectum 
sit, et preterea in ipsum Patrem impie peccaturos. 


B. Dic quo pacto ; neque enim id assequor. 

A. Numquid, amice, quod datum est alicui a 
quovis, etiam auferri potest, licet forte non aufera- 
tur, cum de auferendo nondum quisquam coyitaverit, 
cui sil ejusce rei faciendz potestas ?* Quod autem 
nalura legibus firmatum non est, sed adventitium 
est atque externum, numquid decedere poterit ali- 
quibus, eo quod jacturam pati potest, etiamsi forte 
passum non sit? 

B. Omnino. 


A. θέα δὴ οὖν, ὅσον ἕν γε τουτῳῖΐ κατὰ τοῦ Movo- C — A, Vide ergo quanta ista sil adversus Unigeni- 


γενοῦς τὸ δυσσέδημα, El γὰρ ἐνεργούμενος ἐνεργεῖ, 
καὶ δοτὸν αὐτῷ παρὰ τοῦ Πατρὸς τὸ ἰσχῦσαι δη- 
μιουργεῖν, τί τὸ λυποῦν ἔτι "μεθ᾽ ἡμῶν εἰπεῖν " 
« Χάριτι Θεοῦ εἰμι 6 εἶμι, xal dj χάρις αὐτοῦ, ἡ εἰς 
ἂμὲ, οὐ χενὴ ἐγενήθη; » xal, « Χάρις δὲ ὑμῖν xal 
εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν χαὶ Κυρίου Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, » πῶς ἂν ἔτι διαχηρύξειεν, εἴπερ ἕλοιτο μὴ 
Ψευδομυθεῖν, ὁ σοφώτατος Παῦλος ; Πῶς γὰρ ἂν γέ- 
votto χάριτος τῷ Πατρὶ συνδοτὴρ, ὁ χάριν ἔχων ἐφ᾽ 
ἑαυτῷ ; Λογισμοῦ δὲ, οἶμαι, τοῦ χαθήχοντός τε xal 
ἀληθοῦς ἀφεστήξειεν ἂν οὔτι που, τὸν Μονογενῇ χαὶ 
Υἱὸν εἴπερ οἵοιτό τις, ὅτι τὸ δημιουργεῖν εἰχαῖον 
αὐτῷ, καὶ ἀπραχτίσει ποτὲ, παρελέσθαι τὸ δοτὸν 
ἐθελήσαντος τοῦ Πατρὸς, xa τῆς Υἱοῦ φύσεως &ro- 
σοδῆσαι τὴν ἐνέργειαν, ἐφ᾽ ἧς. ὥς φασι, χινούμενος, 


δέδειχται ποιητής. Τὸ γὰρ ὑπό του χινούμενον, xat- 


ῃρεμήσειεν ἂν, εἰ μὴ χινοῖτο τυχὸν, ὅτε δὴ φύσεως 
ἰδίας χαρπὸν οὐχ ἔχει τὴν χίνησιν. 

Β. ᾿Αληθές. 

Α. Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, τὸ δεινὸν αὐτοῖς χαὶ πι- 
χρὺν, ἕωλον ἔσται σόφισμα. 

Β. Τὸ τί δή; 

Α. Οὐ γὰρ δὴ διεπυνθάνου σεμνολογούντων ἡμῖν 
ἀρτίως τὰ περὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἑξαιρόντων ἐπ- 


'^ J Cor. xv, 10θ. '* I Cor. 1, ὅ. 


tum impietas. Nam si factus agit, eique data est a 
Patre creandi potestas : quid vetat jam quominus 
dicat nobiscum : « Gratia Dei suin id quod sum, et 
gratia ejus ia me vacua non fuit 15: y et ; « Gratia 
autem vobis et pax a Deo Patre nostre, el Doinino 
Jesu Christo 18, » quo pacto deinceps dicet, si vere 
loqui velit, Paulus ille sapientissimus? Quomodo 
enim simul cum Patre gratie largitor erit, qui 
grauiam habet in seipso? Nequaquam autem alie- 
num à vera et recia ratione fuerit, si quis creare 
Unigenito et Filio frustra esse putet, et cessaturum 
eum dicat: Patre, quod datum est eripere, et a 
natura Filii operationem removere volente, qua 
motus, ut ajunt, opifex declaratus est. Nam quod 
ab aliquo movetur, cessaverit quidem, nisi forte 
moveatur, cum motio non sit ei utique naturalis. 


D. Verum est. 

ΙΑ. Addo, subtile illud et aere eorum cavillum 
irritum fore. 

B. Quodnam, queso ? 

A. Nunquid magnifice de Patre modo loquentes 
illos audisti, et ultra humile illad et abjectutn di- 


91 


productum esse dicebant Filium, ut quoniam res 
omnes per se facere et creationi intentum esse 
Patrem non decet, Filius ipso minor caetera perfi- 
ceret. 


B. Audii. 

À. Quonam igitur abibit illa sapiens rerum for- 
matio, siquidem omnino Pater creationis peregit 
opus per Filium? Operari enim alicujus interventu 
quod motu careat proprio et spontaneo ad id quod 
se offert, sed instrumenti loco sit, ego certe dixe- 
rim esse procul dubio per sese operari. 5/5/4 Porro 
stultum est dicere quod indignum sit Deo ac Patre, 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


cendi genus attollentes * Utiliter enim ac necessario A ἐχεινα τοῦ χατὰ σφᾶς 


998 
ταπεινοῦ τε καὶ χαταδεύλη- 
μένου τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον ; Παρῆχθαι γὰρ ἔφασχον 
χρειωδῶς τε xal ἀναγχαίως εἰς ὕπαρξιν τὸν Υἱὸν, 
ἵν᾿ ἐπείπερ ἐστὶ τὸ ἐφ᾽ ἅπασιν αὐτουργιχὸν ἀκαλλὲς 
τῷ Πατρὶ, καὶ τὸ εἶναι τῇ χτίσει προσεχῇ, τὸ μεῖόν 
πως ἣ κατ᾽ αὐτὸν, τουτέστιν, ὁ Υἱὸς, ἐργάσαιτο τὰ 
λοιπά. 

B. Ἐπυθόμην. 

Α. Ποῖ δὴ οὖν ἄρα τὸ σοφὸν αὐτοῖς διοίχεται πλά- 
σμα, εἴπερ ὅλως ἐνήργηχεν ὁ Πατὴρ δι᾽ Υἱοῦ τὰ 
περὶ τὴν κτίσιν; Τὸ γὰρ ἐνεργεῖν διὰ μέσου τινὸς, 
χίνησιν μὲν οὖχ ἔχοντος τὴν ἐπὶ τὸ τυχὸν αὑτοχέ- 
λευστόν τε xa ἰδιχὴν, οἱονεὶ δέ πως τὴν ὀργανιχὴν 
ὑπομένοντος, φαίην ἂν ἔγωγε τὸ αὐτουργεῖν ὅτι καὶ 
ἀναμφιλόγοις ἐστίν. Εὔηθες δὲ ἤδη καὶ τὸ ἀκαλλὲς 


czteris quidem attentum esse velut exiguis, de Fi- B εἶναι λέγειν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τὸ προσεχῇ μὲν εἷ- 


lio vero non item. Quid eniin est creatum, quod 
non exiguum sit, si Dei natura comparetur? Alio- 
qui sciant se immensam naturam meliri, dutn quz- 
dam parva esse statuunt, si ad ipsam referantur, 
hoc autem magnum et supernaturale esse, nec mul- 
tuin dissitum nugantur. 


B. Optime dixisti. 


A. Melictis ergo, Hermia, inanibus argutiis, 
nugisque magnificis, ad ipsam demun ac solam 
veritatem pergamus, fateamurque Deum esse, et 
ex Deo Patre effulsisse secundum naturam Unige- 
nitum. Et, si revera est principii expers antiquis- 


ναὶ τοῖς ἄλλοις, ὡς μιχροῖς, ἐφ᾽ Υἱῷ γε μὴν οὐχ ἕτι. 
Τί γὰρ οὐ βραχὺ πρὸς Θεοῦ φύσιν, τῶν γε ἅπαξ 
τελούντων ἂν γενητοῖς: Ἢ ἴστωσαν ἀναμετροῦντες 
τὴν ἀμέτρητον φύσιν, σμικρὰ μὲν ὡς πρὸς αὑτὴν 
ἀναγράφοντές τινα, τὸ δὲ ὅτι μέγα xai ὑπερφυὲς, 
xai οὐ λίαν ἀφεστηχὸς, οὐχ οἶδ᾽ ὅπως πεφλυαρη» 
χότες. 

B. "Aptoxa ἔφης. 

A4, Μεθέντες δὴ, ὦ "Epueía, τὸ σοφίζεσθαι κπε- 
ριττὰ, καὶ οἱονεὶ τὸ σεμνοληρεῖν, ἐπ᾽ αὐτὸ δὴ xal 
μόνον ἴωμεν ἤδη τὸ ἀληθὲς, ὁμολογεῖν ἐγνωχότες, 
ὡς ἔστι Θεὸς, πέφηνέ τε χατὰ φύσιν Ex Θεοῦ Ila- 
τρὸς ὁ Μονογενής. Καὶ εἴπερ ἐστὶ τὸ ὃν ἀληθῶς, ἡ 


sima et increata natura, valeat calumnia οἱ impo- ὦ ἄναρχός τε χαὶ πρεσδυτάτη, καὶ ἀγένητος φύϑις, 


$tura, Revera enim exsistens Dei Verbum, quo 
pacto demum tarde geuitum ac factum admiseri- 
mus, neque nos continuo quivis, opinor, sanus 
iusanire dixerit? Alioquin dic, quao, nunquid ve- 
rum esse quod dicam confessurus es? Filium enim 
si quis nominaverit Dei, non alium, ut reor, intel- 
lexerit, quamvis innumeri sint adoptivi et ascititii, 
sed ad illum ipsum unum naturalem ac veruaa celeri 
et cerlo cursu fertur auditorum animus. Annon 
verum istud tibi videtur? 


D. Etiam. 

A. Sicut ergo cum unus sit in nobis naturalis ac 
verus Deus, si quis nostrum Deum nominet simpli- 
citer, non equidem alterius significationem animo 
complectemur, licet tam multi Dei nomen adepti 
siut et in ccelo et in terra, ut scriptum est : ita 
unum illum ac vere Filium piorum mens acute per- 
spiciet, si quis plane Filium Dei nominet, ac dictis 
preterea istud adjecerit. 


B. Quodnam istud ais? 


A. Numquid, o bone, concedes id quod vere est, 
wnum quiddam esse ac nou multa ? Hoc autem est 
Deus, sive Dei natura. 

B. Concesserim cquidem. 


ἐῤῥέτω συχοφαντία xal φεναχισμός. Τὸν γὰρ bra 
ὄντα τοῦ Θεοῦ Aóyov ὀψιγενῆ καὶ πεποιημένον πῶς 
ἂν ἔτι παραδεξαίμεθα, χαὶ οὐχὶ τῶν ἀρίστων ἡμᾶς 
ἀπολισθεῖν βουλευμάτων, πᾶς ὁστισοῦν, οἶμαι, τῶν 
εὖ φρονούντων ἐρεῖ; Ἢ ἐχεῖνο φράσον (ἐρήσομαι 
γὰρ), ἄρ᾽ οὐκ ἀληθὲς ὁμολογήσαις ἂν ὅ φημι; Yi 
γὰρ εἴπερ τις ὀνομάσαι Θεοῦ, οὐχ ἕτερον, οἶμαι, τὶ 
ἐννοήσειεν ἂν, καίτοι πλείστων ὅσων εἰσπεπϑιη μένων 
εἰς υἱοθεσίαν, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐκεῖνον αὐτὸν τὸν ἕνα καὶ 
φύσει χαὶ ἀληθῶς τῶν ἀχροωμένων ὁ νοῦς ὀξεῖ καὶ 
ἀναμφιλόγῳ φέρεται δρόμῳ. Ἦ οὐχ ἀληθὲς εἶναί σα 
τὸ χρῆμα δοχεΐ; 

B. Ναί. 

Α. Ὥσπερ οὖν ἑνὸς ὄντος ἐν ἡμῖν τοῦ xazà φύσιν 
τε xal ἀληθινοῦ Θεοῦ, εἴπερ τῳ τὸν χαθ᾽ ἡμᾶς θεὰν 
ὀνομάσαι δοχοίη προσθέντι μηδὲν, οὐδ᾽ ὅσον εἰς νοῦν 
εἰσδεξαίμεθα ἂν τὴν ἑτέρου δήλωσιν, καίτοι πληθύος 
οὕτω πολλῇς εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ χλῆσιν εἰσδεδεγμένης 
ἕν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, χαθὰ γέγραπται" 
οὕτω τὸν ἕνα χαὶ ἀληθῶς Υἱὸν ὀξύτατα διασχέψαιτ᾽ 
ἂν τῶν φιλοθέων ὁ νοῦς, εἴπερ τις ὅλως Υἱὸν ὀνομά- 
σαι Θεοῦ, προσθεῖεν δ᾽ ἂν ἕτι τοῖς εἰρημένοις χαὶ 
πόδε. 

B. Τὸ ποῖόν τι ofc; 

A. Οὐ γὰρ, ὦ βέλτιστε, φαίης ἂν τὸ ἀληθῶς bv, 
ἕν εἶναί τι χαὶ οὐ πολλά; Τοῦτο δέ ἐστι Θεὸς, ἤτοι 
Θεοῦ φύσ'ς. 

B. Φαίην Xv. 


929 


DE SS. TRINiTATE DIALOGUS V. 


959 


A. "Ap οὖν οὐχ ὄντα ἐστὶ τὰ πεποιημένα xai xs- A. À. Annon ergo res faetze et per ipsum productae 


πκλημένα πρὸς ὕπαρξιν δι᾽ αὐτοῦ ; : 

B. "Ovxa μέν * πῶς γὰρ 00; Τά γε ὅμως ὑφεστη- 
κότα, πλὴν χατὰ μίμησιν τοῦ ὄντος ἀληθῶς. 

A. Ἐπιψηφιοῦμαι τὸ ἀληθὲς ἄριστά σοι διεγνω- 
κότι. Παραχλέπτει γάρ πως ἀεὶ τὴν τοῦ φύσει δόξαν 
«b χατὰ μίμησιν τοῦ ἀληθῶς ὄντος. Τὸ γοῦν ἀληθῶς 
ὃν, ἐστὶν ἕν. Κατὰ τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον, χαὶ εἰ 
πολλοὶ χαλοῖντο θεοὶ xal υἱοὶ, ἀλλ᾽ εἷς ὁ φύσει xol 
ἀληθῶς Υἱὸς χαὶ Θεὸς, ῥίζαν ἔχων ὥσπερ τινὰ τῆς 
ἀφράστου γεννήσεως, τὴν τοῦ Πατρὸς φύσιν. Τοι- 
γάρτοι καὶ συναΐδιος πρός τε ἡμῶν αὐτῶν χαὶ τῶν 
ἁγίων ἀγγέλων ὁμολογοῖτο ἂν εἰχότως,,. καὶ οὐχὶ 
παρῆχθαι δημιουργιχῶς μετὰ τῶν χτισμάτων, καθὰ 
φρονεῖν ἔδοξε τοῖς διεστραμμένοις, οἵ τὴν ἀληθῶς 


entia sunt? 

B. Sunt vero : quidni enim? Verumtamen sub- 
sistunt, sed imitando verum ens. 

A. Sufífragabor tibi verum optime dijudicanti. 
Quod enim verum ens imitatur, opinionem natura- 
lis entis quodammodo suffuratur. Verum igitur ens 
unum est. Eodem, opinor, modo, licet multi vocen- 
tur dii ac. filii, unus tamen est naturalis ac 545 
verus Filius ac Deus, radicem habens veluti quain- 
dam ineffabilis generationis, Patris nempe naturam. 
Proindeque merito cozternum illum nos cum san- 
ciis angelis, jure fatemur, neque per creationem 
conditum, ut heretici statuunt, qui veram verita- 
tem ignorant, hoc est Christum, per quem et cum 


ἀλέθειαν ἠγνοήχασι, τουτέστι Χριστὸν, δι᾽ οὗ xai p quo Deo ac Patri gloria, cum sancto Spiritu in sze- 


μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ IIvso- 
ματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





cula seculorum. Amen. 





ΛΟΙῸΣ E. 


Ὅτι τὰ τῆς θεότητος ἴδια xal ἡ δόξα, φυσιχῶς ἐν τῷ Υἱῷ καθὰ καὶ ἐν τῷ Πατρί. 


DIALOGUS V. 


Qucd que deitatis propria sunf, et gloria, naturalifer sint in. Filio quemadmodum et 
in Patre. 


A. Elsv* ἐχ παντὸς ἡμῖν, ὡς ἔοιχε, συμδήσεται ῷ A. Bene habet; ex omni, ut. videtur, illa verisi- 


λόγου πιθανοῦ τε xal &vayxalou, τὸ ὀψιγενῇ μὲν οὔ- 
τι πον, xai τὸν ἐπὶ τῷ πεποιῆσθαι μῶμον ἀνεξίτη- 
πον ἔχοντα τὸν Υἱὸν, ἀναφῦναι δὲ μᾶλλον ἐξ αὐτῆς 
ὁμολογεῖν τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, Θεὸν ἀληθινὸν Ex 
Θεοῦ ἀληθινοῦ, ὑψηλὴν χαὶ ὑπερφυᾶ λαχόντα τὴν 
δόξαν, xai ταῖς ἐπέχεινα μέτρον χαὶ ἀσυγχρίτοις 
ὑπεροχαῖς παντὸς γενητοῦ διάττοντα φύσιν, ὑπερ- 
ἐνεγχεῖν τε τοσοῦτον, ὁπόσον ἂν οἴοιτό τις xal αὐτὸν 
τὸν Πατέρα. 

B. Σύμφημι" φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς. ᾿Ατὰρ, εἴτοι 
φίλον, ἐρῶ δή τι πάλιν. 

A. Καὶ μὴν, ὦ ἑταῖρε, καθιχοίμην ἂν ὡς ἤδιστά 
τε χαὶ ἀοχνότατα πρός γε τὸ χρῆναι γεννιχῶς τοῖς 
διαχυχῶσι τἀληθὲς ἀντιφέρεσθαι λόγοις. Ὁ γὰρ 


mili οἱ necessaria disputatione conficietur, non 
quidem sero genitum esse, et creati notam in ae 
habere Filium, sed fatendum potius ex ipsa Patris 
substantia natum esse Deum verum de Deo vero, 
summa et supernaturali gloria proeditum, et im- 
mensa aique jncomparabili eminentia cuncte rei 
create naturam transcendentem , tantumdemque 
precellere quantum ipse quoque Pater censetur. 


B. Assentior : recte enim sapis. Caeterum, si li- 
bet, aliquid rursus dicam. 

A. Atquijuverit, amice, argumentis illis quibus ve- 
ritas labefactatur viriliter obsistere. Qui enim man» 
suetus est, sit pugnator, sacra nobis dicia incla- 


«ραῦς, ἔστω xal μαχητὴς, ἱερὸς ἡμῖν ἀναπεφώνηχε D mant: ceteroquin ipse perage quod libet, in animo 


λόγος, σὺ δὲ ἀλλὰ πέραινς τὸ δοχοῦν, εἰς νοῦν ἔχων 
τὸ γεγραμμένον" «€ ΓἌμελγς γάλα, καὶ ἔσται βούτυ- 
ρον. » 

B. Ἴσθι δὴ οὖν, ὡς εἰ διαπύθοιντό σον, Θεὸν ἀλη- 
θινὸν χαὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ χατονομάζοντος τὸν 
Υἱὸν, αὐτίχα δὴ μάλα ἐροῦντας τοὺς διεναντίας" Τὸν 
ἕν γε δὴ τούτοις, ὦ πανάριστε, χατὰ σὲ, πῶς οὐχ 
ἰδίοις ἐπαυχεῖν ἀγαθοῖς πρέποι ἂν μᾶλλον, xaX οὐχὶ 


!5 Proy, &xx, 99. 


habens id quod scriptum est : « Mulge lac, et erit 
butyrum !*. » 


B. Scias ergo adversarios, si te audierint Deum 
verum et consubstantialem Patri nominare Filium, 
statim utique dieturos : qui ejusmodi est, ut vis, 
o bone, quomodo noa 446 suis bonis potius glo- 
riari deceat, quam externis clarere? Deus enim 


63i 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIITEP. 


9352 


vere cum sii, ex se perfeclissimus est, absolutus, A τοῖς θύραθεν ἐναγλαΐζεσθαι δεῖν; Θεὸς γὰρ ὃ &- 


ac nullius, opinor, rei tali natura insitse prorsus 
indigus. 


Δ. Quid ais? quam audax oratio, et praeceps ad 
injuriam! Dic tamen aperte quo pacto nobis rudis 
illa perversorum caterva blasphemiarum adeo te- 
merariarum turbam excogitaverit. 


B. Si Deus, inquiunt, verus et consubstantialis 
est Pai Filius, a se habebit ea per qua Deus ost, 
ac suis magis quam Patris gloriabitur prserogativis. 
Quod enim habere cernitur, illud est a Paire, divi- 
Bitusquo traditum. Vivere enim se dixit per Pa- 
trein : glorificatur, et sanctilicatur ab ipso, et ter- 


θῶς, ἐξ ἑαυτοῦ παντέλειο;, ἄρτιός τε καὶ ἀπροσδεὴς 
πρὸς ὁτιοῦν, οἶμαι, τῶν τῇ τοιᾷδε φύσει προσπεφυχό- 
των. 

A. Τί φής; ὡς θρασὺς ὁ λόγος, καὶ ἀπονένευχε 
μὲν ἀσχέτως εἰς τὸ λυποῦν 1 Φράζε δ’ οὖν ὅμως &va- 
φανδὸν, τίνα δὴ τρόπον ἡμῖν, ἀχρίτων οὕτω δυσφη- 
μιῶν ὄχλον, τὸ σχαιὸν τῶν διεστραμμένων xzxav- 
γούργηχε στῖφος. 

B. Εἰ Θεὸς, φησὶν, ἀληθινὸς χαὶ ὁμοούσιός ἔστιν ὁ 
Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οἴχοθεν ἐχέτω τὰ δι᾽ ὧν ἔστι Θεὸς, 
χαὶ ἰδίοις μᾶλλον, ἤγουν τοῖς παρὰ Πατρὸς, ἐπαυχεΐτω 
πλεονεχτήμασιν. Ὃ γὰρ ἂν ἔχων ὁρῷτο, τοῦτό ἔστι 
καρὰ Πανρὸς xai θεόσδοτον. Ζῇν γὰρ ἔφη διὰ τὸν 
Πατέρα, καὶ δοξάζεται xal ἁγιάζεται παρ᾽ αὐτοῦ, 


tia die revixit virtute Patris, ipsumque divinitatis B xai ἀνεδίω τριήμερος τὴ δυνάμει «οὔ Πατρὸς, xa 


nomen per participationem obtinet, οἱ adorat no- 
biscum atque subjicitur Patri, et regnuin accipit, 
ac potestatem : sacre enim ac divine Littere ista 
nobis tradiderunt. 

A. Al! Hermia, quantum et quam grave blas- 
phemiarum agmen veritatem  circuimsistit, eique 
oblatrat! At tempus est, ut videtur, instruendi nos 
quoque Dei armatura, et gladii spiritalis, quod est 
Verbum Dei, viriliter educendi, nihilque metuen- 
dum est, licet spurcioribus adhuc et magis efferatis 
sermonibus invadant. Ceterum δὶ promiscue ac 
sine ordine disceptatio nobis procedat, facile nobis 
ex hoc in illud, ac rutsus ex illo in istud sermo 
transiliet, obscuram ac deformem cognitionem 


αὐτὸ δὲ τὸ τῆς θεότητος ὄνομα πεπλούτηκε μεῦ- 
εχτῶς, καὶ προσχυνεῖ μεθ᾽ ἡμῶν xal ὑποτάττεται τῷ 
Πατρὶ, καὶ βασιλείαν δέχεται xa ἐξουσίαν" lepol 
150 ἡμῖν καὶ θεῖοι ταυτὶ παρέδοσαν λόγοι. 

A. Ἰοὺ, ὦ Ἑρμεία! ὡς πάμπολυς καὶ δεινὸς 
βλασφημιῶν ἀριθμὸς, οἱονεί πως ἐν χύχλῳ περισχὼν 
τὴν ἀλήθειαν ἀνοσίως χαθυλαχτεῖ Καὶ χαιρὺς, ὡς 
ἔοικεν, ἐναρμόσασθαι xaX ἡμᾶς τῇ τοῦ Θεοῦ παντν» 
χίᾳ, καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος μάχαιραν, ὃ ἔστι ῥῆμε 
Θεοῦ, παρεξάγειν ἀνδριχῶς, χατοῤῥωδοῦντας οὐδᾶν, 
κἂν εἰ τοῖς αἰσχίοσιν ἕτι χαὶ ἀγριωτέροις ἡμᾶς χα- 
«analogy λόγοις. ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν ἴοι χύδην τε xal οὐχ 
ἐν τάξει τὰ θεωρήματα, διολισθήσειεν ἂν εὐχόλως 
6 λόγος ἣμῖν Éx γε τουτουῖ πρὸς ἐχεῖνο, xa a3 ἐξ 


reddens. Verum autem et sincerum palam utique C ἐχείνον πρὸς τοῦτο, δυσειδὴ xal δυσχάτοπτον τὴν 


fzciet, si distincte ac seorsim unamquamque bla- 
sphemiam examinet. Age ergo distiucte ac sigillatim 
el ordine dicamus. Prius autem istud abs te quz- 
rere velim, utrum theologorum sententias veras et 
rectas existiment, aut eas atultissime repudient ac 
pro nibilo ducant? 

φωνὰς, ταῖς ἐπ᾿ ἀληθείᾳ xai ὀρθότητι στεφανοῦσι 
παρ᾽ οὐδέν; 

B. Veras esse dicent, opinor. 

À. Scribit ergo sanctissimus et prostantissimus 
Paulus de Unigenito : « Hoe sentite in vobis, quod 
et in Christo Jesu, qui, cura in forma Dei esset, non 
rapinam arbitratus est esse se sequalem Deo, sed 
semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in 
similitudinem bominum factus; et habitu inventus 
547 ut homo, humiliavit semetipsum, factus obe- 
diens usquead mortem, mortem autem crucis.Propter 
quod ei Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen, 
quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne 
genu flectatur, coelestium, et terrestrium, et infer- 
norum, et omnis lingua con(iteatur, quia Dominus 
Jesus Christus in gloria Dei Patris "". » 

B. Quidnam istud est? quaeso. 

À. Nonne in due tempora rem tribuit ? Unum 
esim tempus statuit, primum scilicet illnd et in 
priucipio, quo erat Verbum, in forma et equalitate 


v Philipp. m, 5-11. 


ἐφ᾽ ἑχάστῳ γνῶσιν ἀποτελῶν. Παραδείξειε δ᾽ ἂν εὖ 
μάλα τὸ ἀληθὲς xal ἀδιαθλήτως ἔχον, εἰ διεσταλμέ- 
νὴν τε xal ἀναμέρος τὴν ἐφ΄ ἐχάστῃ τῶν ϑυσφημεῦν 
ποιοῖτο βάσανον. Φέρε δὴ οὖν εὐχρινέστατά τε κεὶ 
&vapépo; xal ἐν τάξει λέγωμεν. Προανα πυθέσθαι 
δέ σου βουλοίμην ἂν τόδε, πότερα τὰς τῶν θεηγόρων 
ψήφοις, ἤγουν ἀνούστατα διωσάμενοι, ποιήσονται 


B. ᾿Αψευδεῖν ἐροῦσιν, οἶμαί mov. 

Α. Γράφει τοίνυν ὁ ἱερώτατός τε καὶ παν 
Παῦλος περὶ τοῦ Μονογενοῦς " « Τοῦτο φρονείσθω 
ἐν ἡμῖν, ὃ χαὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ 
ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι. ἴσα Θεῷ, 
ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐχένωσε, μορφὴν δούλου λαδὼν, ἐν ὁμοιώ- 
ματι ἀνθρώπων γενόμενος, χαὶ σχήματι εὑρεθεὶς 
ὡς ἄνθρωπος, ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπ- 
ἧχοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Διὸ xaló 
Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, xai ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομά 
τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰηδοῦ πᾶν 
γόνυ χάμψῃ, ἐπουρανίων, xaX ἐπιγείων, χαὶ κατα- 
χθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται, ὅτι Κύ- 
ριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. » 

Β. Τί οὖν τοῦτο ; λέγε. 

Α. Οὐ γὰρ δυσὶν, ὦ φιλότης, διανέμει χαιροῖς τὴν 
ἀφήγησιν ; Ἕνα μὲν γὰρ ὁρίζει καιρὸν, τὸν ἐν ἀρ- 
χαῖς τε καὶ πρῶτον, xa0' ὃν ἦν ὁ Λόγος ἐν μορφῇ 


955 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


954 


xai ἰσότητι τοῦ Πατρός" δεύτερον δὲ, xaX ἐν τοῖς A Patris : alterum et posterius, quo veluti dimittens 


ὑστέροις, xa0' Uv οἱονεί πως μεθεὶς τὸ εἶναι ἐν μορφῇ 
χαὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς, χεχένωχεν ἑαυτὸν, μορφὴν 
δούλου λαδὼν,͵ xat αὐτὸν ἀνατλὰς τὸν ἐπὶ σταυροῦ 
θάνατον. Τότε γὰρ δὴ xaX τὸ φύσει μετὸν αὐτῷ xal 
οὐσιωδῶς, εἰσποιήτως ἑλεῖν xa ὡς ἐν χάριτος τάξει 
γενόμισται, φημὶ δὴ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, 
καὶ τὸ προσχυνεῖσθαι πρός τε ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῶν 
ἁγίων ἀγγέλων. 

B. Ὧδε ἔχει, , 

Α. "Ana τοίνυν ἡμῖν τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ὁ 
λόγος ἐπ᾿ ἄμφω βλέπει. Ὁτὲ μὲν γὰρ οὔπω χαθιγμέ- 
voy εἰς χένωσιν θεολογεῖ τὸν Υἱὸν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ τῆς 
θεότητος ὕψει, χαὶ ἐν οἷς ὁ Πατήρ᾽ ὁτὲ δὲ αὖ, ῥοπαῖς 
«ταῖς ἐθελουσίοις, φειδοῖ τε τῇ πρὸς ἡμᾶς, κεχλεισμέ- 
νον εἰς χένωσιν, xat εἰς τὴν τῆς σαρχὸς ἀδοξίαν τῶν 
ἄνω χαταφοιτήσαντα παρίστησιν ἐναργῶς. ἾΑρ᾽ οὖν 
(ἐρήσομαι γὰρ) σοφοὶ xal ἀγχίνοι χαταλογισθεῖεν ἂν 
οἱ διφυᾶ καὶ διπλοῦν τὸν ἕν γε τουτοισὶ προσιέμενοι 
λόγον, καὶ χαιροῖς διανέμοντες τοῖς χαθήχουσι τὴν 
μυσταγωγίαν, ἣ οἴπερ ἂν δόξειαν ἀνάχυσίν τινα xal 
ἀναφυρμὸν πραγμάτων τε ἅμα καὶ χαιρῶν ἐπινοεῖν, 
ὡς ἀνάπτειν οὐ διεσταλμένως, τὰ μὲν σαρχὸς χαὶ 
διὰ τὴν σάρχα, τῷ ἐκ Πατρὸς φύντι Λόγῳ, τὰ δὲ τοῦ 
Νονογενοῦς ἴδια xal ἐξαίρετα, χαταγράφειν σαρκὶ 
xaX χρόνῳ τῷ xas' αὐτήν. 

B. Καὶ πῶς ἀμφίλογον, ὡς ἄμεινον δήπον, Χρι- 
στὸν μὲν ἕνα xat Υἱὸν ὁμολογεῖν, κατὰ τὰς Γραφὰς, 
ἐπινοίαις γε μὴν xat τῇ θεωρίᾳ τῇ χατὰ τὸν λόγον, 
ἕως μὲν ἦν τῆς πρὸς σάρκα χαθ᾽ ἕνωσιν συνδρομῆς 
ἁφεστηχὼς ὁ Μονογενὴς, τοῖς τῆς θεότητος ἀξιώμα- 
σιν ἐπαυχεῖν ἐχπρεπῶς, ὡς ἰδιχοῖς τε καὶ φυσιχοῖ; " 
ἐπεὶ δὲ σαρχὶ συνηνέχθη χαὶ γέγονεν ἄνθρωπος, τότε 
δὴ, τότε καὶ τὰ ἐχ τοῦ πεκενῶσθαι λαθεῖν - 


À. ᾿Αναγχαῖος τοιγαροῦν ὁ ἐπ᾿ ἀμφοῖν ἐστι λόγος, 
εἰ τὰ ἑκάστῳ πρέποντα βασανίζοι χαιρῷ. 

Β. Καὶ μάλα. 

'À. Τὸ δὲ δὴ xai φύρδην ἀναχεῖσθαι τὰ ἐπ᾽ ἀμφοῖν 
ἐᾷν, ἠλίθιον παντελῶς. Παραιρήσεται γὰρ κατασχο- 
τίξζον ἡμᾶς χαὶ ἐπιθολοῦν τὸ ὀρθῶς ἔχον εἰς γνῶ- 
σιν. 

B. ᾿Αληθές. 

A. Ὁ δὴ, ποτὲ μὲν ὡς Λόγος ὧν ἔτι καὶ Μῳνογενὴς 


esse In forma et :equalitate Patris, exinanivit se- 
metipsum, formam servi accipiens et ipsam in cruce 
mortem sostinens. Tunc enim sane etiam quod 


'jpse natura etsubstantialiter habebat, aliunde quo- 


dummodo ei gratiz ae doni loco accipere putatus 
est, nomen videlicet super omne nomen, et adorari 
ἃ nobis ipsis et sanctis angelis. 


B. Ita res cst. 

À.- Omnis ergo divinitus afflate Scripture sermo 
utrumque respicit. Modo enim^ Filium nondum ad 
inanitionem venisse docet, sed in divinitatis subli- 
mitate esse et Patris gloria : mmodo vero spontaneo . 
motu eL misericordia nostri, intra inanitionem co- 
ercitum, et in carnis ignobilitatem coelitus delapsum 
clare demonstrat. Cedo igilur, num sapientes et 
acuti censeri debeant, qui bipertitamn δὲ du- 
plicem in his rationem admittunt, et congruis tem- 
poribus mysteriorum explicationem tribuunt, an 
qui confusionem quamdam et permistionem re- 
rum &imul ac temporum videntur inducere, ita 
ui promiscue qua carnis sunt, el quse propter car- 
nem, assigneat Verbo ex Patre genito : qus autem 
Unigeviti propria suat ac peculiaria, ad carnem et 
incarnationis tempus referant. 

B. Qui vero dubium esse potest, quin satius uti- 
que sit Cbristuu unum ac Filium fateri, secundum 
Scripturas, c:eterum concipiendi medo et loquendi 
ratione, quamdiu ecrte Unigenitus cum earne uni- 
tus non fuit, divinitatis honoribus ceu propriis et 
naturalibus fuisse conspicuum : postquam autem 
carni unitus et factus homo est, tunc sane, tune 
accepisse eliam ea quse cum inanitione conjuncta 
sunt ? 

À. Necessaria igitur est duplex illa ratio, sl in- 
quirantur ea quise unicuique tempori congruunt. 

B. [τὰ prorsus. 

À, Utramque vero [$458 sinere confondi ac per- 
misceri stulium est prorsus. Obscuritas enim et 
perturbatio rectam cognitionem eripiet. 


B. Verum est. 
À. lile itaque, modo quidem ut Verbum et Uni- 


ix Πατρὸς, ποτὲ δὲ ὡς ἄνθρωπος, xai ὅτι τοῦτο πρω- f) genitus ex Patre, modo vero ut homo, adeoque pri- 


τότοχος xal ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, ἄρ᾽ οὐχὶ πρεπωδέ- 
στατά τε xal ἐντεχνέστατα δι' ἀμφοῖν ἂν ἴοι τοῖν λό- 
γοῖν, xal τοῦ πρὸς λῆξιν τὴν ἀνωτάτω διέρποντος, 
χαὶ τοῦ πρὸς τὰ χάτω xal εἰς ἡμᾶς χαθιγμένον τε 
xaX ὑφιζάνοντος, εἴπερ ἦν αὐτῷ θέλησίς τε καὶ σχο- 
κὸς, τὸ ἀναπείθειν τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὡς εἴη μὲν 
ἀληθῶς Ex Θεοῦ Θεὸς, καθίχοιτο δὲ bv ἡμᾶς ἐν τοῖς 
χαθ᾽ ἡμᾶς, xoi τὸ τῆς χενώσεως οὐκ ἀτιμάζοι μέ- 
*pov, ἤγουν αὐτὸς ἑαυτοῦ χαταψηφιεῖται τὸ ἄσοφον 
χαὶ τὸ μὴ ἄγαν βεθουλεῦσθαι χαλῶς, τὸ μὲν καθ᾽ 
ἡμᾶς γενέσθαι μὴ παρωθούμενος, ἐπερυθριῶν δὲ 
λόγοις, οἷς ἂν οὐδαμῶς τὸ τῆς ἀνθρωπότητος ἐπ- 


Ὁ Rom. xvin, 29. 


mogenitus, et in multis fratribus “8, annon conve- 
Bientissime eL consultissime utrumque loquendi 
genus admittet, cam illud quod ad summam ma- 
jestatem tendit, tom quod ad iaferiora et ad nos 
demittitur ec subsidit, siquidem propositum ei sit 
bomines adigere ut credant quod Deus vere sit de 
Deo, οἱ propter nos δὰ nostra descendisse , nec 
inanitionis conditionem dedignari, aut certe ipse se 
condemuabit ignorantie, et inconsiderantis , cum 
nobis similis esse non repudiet , sed vocabulorum 
illum pudeat, quibus humanitatis conditio nequa- 
quam erubescat ? Quid enim necesse erat , amabo 


959 


S, CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


ad naturam illum descendere, cujus ignobilitatem A αἰσχύνοιτο μέτρον ; Τί yàp ὅλως ἔδει, φῆσαιμ᾽ ἂν 


et vilitatem subire grave erat ac intolerandum Deo, 
ut semel dicam , ex Deo genito ? Quod si verba 
qua nobis conveniunt , rejicere necesse erat ac 
decebat ut divinitatis decus illesum et incorruptum 
servare posset : qui non multo magis carni uniri , 
el vilissimam pati demissionem ? Sed nemo unquam 
eo stuporis veniet, opinor, ut non valde miretur 
Unigenitum, non rapuisse quidem propter nos su- 
premum illud et eximium decus quod est in forma et 
qualitate Patris, sed maluisse inanitionem incarna- 
tionem pati, et cum Ipsa quaecunque deea dicuntur ei- 
queconveniunt, ac pro nihilo rem habere, quandoqui- 
deum incolumes sumus, ad pristinum statum reversa 
natura, οἱ in ipso ad vitze novitatem instaurata !*, 
per sanctificationem in Spiritu. Explicat ergo Pau- 
lus causam incarnationis dicens, Dei Verbum nus- 
quam apprehendisse angelos, sed semen Abrahae **, 
« unde debuit per omnia fratribus similari , ut mi- 
sericors fleret et fidelis Pontifex ad Deum **. » Et 
rursus : « Quia ergo pueri communicaverunt carni 
et sanguini, et. ipse similiter participavit eisdem, 
ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis 
imperium, id est, diabolum ?**. » 5/49. Sed cur hoc 
dico? cum cuivis liceat, si modo velit, Christum ad 
Deum Patrem qui in coelig est audire diserte cla- 
mantem : « Sacrificium et oblationem noluisti : ho- 
locaustomata et pro peccato non postulasti, tunc 
dixi, Ecce venio, ut facerem, Deus, voluntatein 
tuam **, » Quxnam autem erat sapiens illa in nos 
et salutaris Patris voluntas ? mortem abolendi in 
morie Christi, ac praterea peccatum, et peccati 
auctorem ac primum artificem, el per sanguinem 
Christi omnes redimendi. Quocirca divinus Paulus 
rursus scribit in hunc modum de Filio : « Et ideo 
Novi Testamenti mediator est, ut morte intercedente, 
in redemptionem earum pravaricationum quz erant 
sub priori repromissionem accipiant qui vocaii sunt 
eterne bzreditatis. Testamentum enim in mortuis 
con(rmatum est, alioquiu nondum valet, dum vivit 
qui testatus est **. » Quod si mori Filium oportebat 
ad peragendam dispeusationem, cum inutile non 
esset mortem capessere : quomodo non erat ei ne- 
cessarium et utile, ad naturam quoque se demittere, 


quz mortis capax esset, cujus eliam vocabula licet D 


humilia et abjecta repudianda non essent ei qui 
semel ipsam perpeti statuerat ? Àn tibi videntur ea 
que diximus aliquid in se temeritatis aut vanitatis 


et impudentise babere? 


ἔγωγε, καὶ μάλα εἰχότως, καθιχέσθαι πρὸς φύσιν, ἧς 
τὸ ἄδοξόν τε xal σμιχροπρεπὲς ὑποδῦναι, φορτιχὸν. 
xai δυσδιαχόμιστον ἣν τῷ γε ἅπαξ ἐχ Θεοῦ φύνει 
Θεῷ ; χαὶ τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς λόγων tj παραίτησις εἴπερ 
fv αὐτῷ πρέπουσά τε xal ἀναγχαία, πρὸς τὸ às 
καὶ ἀχίόδηλον διασῶσαι δύνασθαι τὸ ἐν θεότητι κάλλος, 
πὼς ἂν οὐχὶ καὶ πρό γε τούτον πολὺ, τὸ ἑνωθῆναι 
σαρχὶ, xal τὴν οὕτως ἀχαλλεστάτην ἀνατλῆῇναι τα- 
πείνωσιν; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν, οἶμαι, τὶς ἐμδροντησίας εἰς 
τοῦτο προΐῆχοι ποτὲ, ὡς μὴ ὑπεράγασθαι σφόδρα τοῦ 
Μονογενοῦς, οὐχ ἁρπάσαντος μὲν δι᾽ ἡμᾶς τὸ ἐν 
μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ἐχπρεπὲς ἀξίωμα xal 
ὑπέρτατον, ἑλομένου δὲ παθεῖν τὴν ἐν σαρχὶ χένωσιν, 
xai σὺν αὐτῇ τοὺς αὐτῇ πρέποντάς τε xal ἑοιχότας 
λόγους, χαὶ τὸ xprua ἡγεῖσθαι παρ᾽ οὐδὲν, 6v' ἂν ἡμῖν 
εὖ μάλα διαπεραίνοιτο τὸ ἀλωδήτως ἔχειν, ἀναφοι- 
τώσης εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς τῆς φύσεως, καὶ ἀναχτιζομέ- 
vn; ἐν αὐτῷ πρὸς χαινότητα ζωῆς, δι᾽ ἁγιασμοῦ ἐν 
Πνεύματι. Διατρανοῖ γοῦν ὁ Παῦλος τῆς ἐνανθρωπή- 

σεως τὴν αἰτίαν, οὐχ ἀγγέλων ἐπειλῇφθαι τὸν τοῦ 
θεοῦ Λόγον εἰπὼν, ἀλλὰ σπέρματος "A6pakyg, « ὅθεν 
ὥφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, he 
ἐλεήμων γένηται xal πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς ὧν 

Θεόν. » Καὶ πάλιν’ ε« Ἐπειδὴ γὰρ τὰ παιδία xem 

γώνηχεν αἵματος xat σαρχὸς, χαὶ αὐτὸς παραπλησίως 
μετέσχε τῶν αὑτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου χαταργήϑῃ 

τὸν τὸ χράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι, τὸν διά- 

6010v. » Καὶ τί τοῦτο λέγω; χαΐτοι τοῖς ἐθέλουσι 


QC μετὸν, ἀναφανδὸν ἐπαΐειν ἀναχεχραγότος Χριστῶ 


πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα Θεόν ε Θυσίεν 
xat προσφορὰν οὐχ ἐθέλησας, ὁλοχαυτώματα xal τεβὰ 
ἁμαρτίας οὐκ ηὐδόχησας, τότε εἶπον" Ἰδοὺ fm, 
τοῦ πεποιῆσθαι, ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου. » Καὶ soi" 
ἦν ἄρα τὸ σοφὸν εἰς ἡμᾶς xai σωτήριον θέλημα τοῦ 
Πατρός ; τὸ χαταργεῖσθαι θάνατον ἐν θανάτῳ Χρι- 
στοῦ, χαὶ πρός γε τούτῳ, τὴν ἁμαρτίαν χαὶ τὸν τῆς 
ἁμαρτίας εὑρετὴν xal τεχνίτην ἐν ἀρχαῖς, xai δι 
αἵματος τοῦ ἀγίου τὴν ἁπάντων γενέσθαε λύτρωσιν 
Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει πάλιν ὧδ 
περὶ τοῦ Υἱοῦ" « Καὶ διὰ τοῦτο Διαθήχης Καινῆς ps- 
σίτης ἐστὶν, ὅπως θανάτου γενομένου εἰς ἀπολύτρω- 
σιν τῶν ἐπὶ τῇ πρώτῃ Διαθήχῃ παραδάσεων, thy 
ἐπαγγελίαν λάθωσιν οἱ χεχλημένοι τῇς αἰωνίου χλη- 
ρονομίας. Διαθήχη γὰρ ἐπὶ νεχροῖς βεδαία, ἐπεὶ μὴ 
ποτε ἰσχύει, ἕως ἂν ζῇ ὁ διατιθέμενος. » Τεθνάναι 
δὲ εἴπερ ἔδει τὸν Υἱὸν, πρὸς τὴν τῆς οἰχονομίας 
χαρτόρθωσιν, οὐχ ὄντος ἀσυντελοῦς τοῦ δεῖν ἑλέσθαι 
τὸν θάνατον, πῶς οὐχ ἀναγκαῖον xal χρειῶδες ἦν 


αὐτῷ, καὶ εἰς τὴν τοῦ θανάτου δεχτιχὴν χαθιχέσθαι φύσιν, ἧς ἂν εἴη xal τὸ ἐν λόγοις σμιχροπρεπὲς, οὐκ 


ἀπόδλητον τῷ γε ἅπαξ αὐτὴν ἐλομένῳ παθεῖν ; 
λόγος, ἣ πρὸς ἡντιναοῦν ἀποχλίνων ἀναισχυντίαν ; 

B. Minime. 

À. Erat quippe et est Verbum, etiam incarnatum, 
quidquid erat ante carnem : qua autem assumpsisse 
cernitur propter carnem, non erat in principio. 

5 ibid, 17. 


'!" Rom. vi, 4...-. Hebr. n1, 16. 


*! jbid, 14. 


Μῶν εἶναί sot δοχεῖ θρασὺς ἣ ἐξίτηλος ὁ ἕν γε τουτοισὶ 


Β. Οὐδαμῶς. 

A. ἯΙν μὲν γὰρ καὶ ἔστιν ὁ Λόγος, καὶ ἐν σαρκὶ 
γεγονὼς, ὅσα xal πρὸ σαρχός " ἃ δέ γε προσειληφὼς 
ὁρᾶται διὰ τὴν σάῤχα, οὐχ ἦν ἐν ἀρχαῖς. 


*! Psal. χυλιχ, 1-9. **-Jlebr. ττ,.15-7. 


953 


DE SS. TIUINITATE DIALOGUS V. 


938 


B. Οἷον δή xi: βαθὺς γὰρ ὁ λόγος, xat οὐ πρόχει- A. B. Cedo quidnam illud sit; sublime cnim est 


pos ἑλεῖν» 

A. 00 γὰρ, ὦ φιλότης, Θεὸς fjv ὁ Λόγος, xal ὁ 
Λόγὸς Tv πρὸς τὸν Θεόν; Οὐχὶ δὲ c φῶς ἦν τὸ 
ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς 
«by χόσμον ; οὐ Μονογενὴς, χαὶ εἰς τὸν χόλπον τοῦ 
Πατρός; Οὐχ ἄνωθεν ἔῤχεται xaX ἐπάνω πάντων 
ἐστίν; Οὐχὶ δὲ αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ φησιν “«ε Ἐγὼ οὐχ 
εἰμι ἐχ τοῦ χόσμον τούτου ; » 

Β, Ναί" λέγεις γὰρ ἡμῖν ἃ χαὶ ἡ θεία Γραφή. 


A. "Ap' οὖν οἴει τὴν κένωσιγ, ζημίαν τῶν ἐν ἀρ- 
χαϊ; φυσιχῶν τε xat ἰδιχῶν ἐνεργάσασθαι τῷ Λόγῳ, 
ὡς παρατροπῆς τε χαὶ ἀλλοιώσεως τῆς ἐπὲ τὸ λυποῦν 
&l; πεῖραν ἐλθεῖν ; e 

B. Οὐχ ἂν οἰηθείην πώποτε. Τροπῆς fàp ἀμείνω 
«bv Υἱὸν ἴσμεν τε καὶ πεπιστεύχαμεν, γεγραφότος 
ἡμῖν τοῦ Παύλου ε Ἰησοῦς Χριστὸς, χθὲς χαὶ σήμε- 
gov, ὁ αὐτὸς, xai εἰς τοὺς αἰῶνας. » 

ἃ. Ὀρθῶς, ὦ ἑταῖρε, καὶ μάλα σαφῶς, Εἰ γὰρ εἰσ- 
δέξαιτο τὸ λυποῦν xal ἀδιχοῦν εἰς δόξαν καὶ φύσιν 
αὐτὴν διὰ τῆς παρατροπῆς, πῶς ἡμῖν ὁ αὐτὸς νοοῖτ᾽ 
ἂν ἕτι; Ἐρηρεῖσθαι δὴ οὖν ἐν οἷς ἂν ἀεὶ. δοξάζειν 
ἀνάγχη τὸν Μονογενῆ, καὶ εἰ γέγονε σὰρξ καὶ ἐσχή- 
γωσὲν ἐν ἡμῖν. 

B. ᾿Ανάγχη. 

A. Ἰτέον οὖν ἤδη καὶ πρὸς τὰ σαρκὸς, ἤτοι διὰ τὴν 
σάρχα. ᾿Απτὸς γέγονεν ὁ ἀναφής " τοιγάρτοι xal θω- 
μᾶς, χειρὶ καὶ δαχτύλοις τοὺς τῶν ἥλων τύφφυς ἐπ- 
αφώμενος, ἔλεγεν" ε« Ὁ Κύριός μον καὶ ὁ Θεός μου.» 
ὋὉ ρατὸς πέφηνεν ὁ ἀόρατος, χαὶ λιγυρὸν, ἀνιεὶς ἐπὶ 
χούτῳ μέλος ὁ θεῖος ἔφη Δαδίδ'" « Θεὸς θέῶν Κύριος 
ἐλάλησε, καὶ ἐχάλεσε τὴν γῆν. ᾿Απὸ ἀνατολῶν ἡλίου 
μέχρι δυσμῶν, ἐκ Σιὼν j) εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος 
αὐτοῦ" ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει, ὁ Θεὸς ἡμῶν, χαὶ οὐ 
παραδιωπήσεται. » Πότε γὰρ ἣ ποῦ, τίνα δὲ τρόπον 
ἐμφανῶς ἡμῖν ἀφῖκται Θεὸς, ὃς καὶ πᾶσαν ἐχάλεσε 
τὴν γῆν, εἰ μὴ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενὴῆς, 
χαὶ ὁ μηδενὶ τῶν χτισμάτων ὁρώμενος, ἐμφανῶς 
ἐδείχθη διὰ τὴν σάρχα, καὶ χεχοπίαχεν Ex τῆς ὁδοι- 
woplac, ὅτε τὴν Σαμαρειτῶν διέθει πόλιν, καὶ μὴν 
«αὶ τροφῆς ἐδεῖτο σωματικῆς, χαίτοι 'διδοὺς τοῖς 
πεινῶσιν ἰσχὺν, xatà τὴν τοῦ προφήτου φωνήν; Ὁ, 
ἐν ᾧ ζῶμεν, καὶ χινούμεθα, καὶ ἐσμὲν, μεθ᾽ ἡμῶν 


Β 


C 


quod dicis, nec capta facile. 

A. Nunquid, amice, Deus erat Verbum, et Ver- 
bum erat apad Deum *'? Nunquid vero lux erat 
vera, qua illuminat omnem hominem venientem 
in mundum **? Nunquid Unigenitus, et in sinu 
Patris **' ? Nonne desursum venit, et supra omnia 
est** ? Nonne vero ipse de seipso dicit : « Ego won 
sam ex hoc mundo *'* ? » 

B. Etiam, eadem quippe nobis profers qua: divina 
Scriptura, ' 

Δ. Àn ergo putas ipanitionem detrimentum ali- 
quod Verbo attulisse eorum qua principio inerant 
ipsi naturalia et propria, ut mutationis ei conver- 
sionis in malum periculum adierit ἢ 

B. Nequaquam id putaverim. Conversionis enim 
expertem Filium scimus et credimus , cum nobis 
Paulus scripserit : « Jesus Ghristus, heri et hodie, 
idem, et in secula **. » 

A. Recte, amice, et aperte. Si enim aliquid sus- 
ceperit 5850 quod ejus gloriam et naturam lzdat , 
quo pacto demum intelligetur esse idem? Statuen- 
dum est itaque in suis bonis perpetuo h:rere Uni- 
genitum, tametsi caro factus est el habilavit in 
nobis ***, 

B. lta sane. 

A. Pergendum itaque tandem ad ea qux» carnis 
sunt aut propter carnem. Tractabilis factus est, 
qui tractari nequit : unde Thomas, manu et digitis 
vestigia clavorum contrectans , dixit: « Dominus 
meus et Deus meus **, »  Visibilis factus est , qui 
cerni nequit, et suave carmen ob id David emit- 
tens ait : « Deus deorum Dominus locutus est, et 
vocavit terram. À solis ortu usque ad occasum, ex 
Sion species decoris ejus : Deus manifeste veniet, 
Deus noster, et non silebit **, » Quando enim aut 
ubi, et quomodo nobis Deus manifeste venit, qui 
et omnein vocavit terram, nisi cum homo factus 
est Unigenitus, et qui nulli creaturze cernitur, ma- 
nifeste apparuit propter carnem, et lassus est de 
via, cum Samaritarum urbem permeasset, adeoque 
cibo corporeo indigehat , quamvis det robur esu- 
rientibus , juxta Prophelse vocem *! ? [s in quo vi- 
vimus, et movemur, et sumus*!'*, nobiscum esse di- 


γενέσθαι λέγεται, xaX àv θανάτῳ σαρκός. Περιθείης D citur, et in morte carnis. Tune igitur, amice, hec 


ἂν οὖν, ὦ ἑταῖρε, ταυτὶ τῷ Movoyevst xat πρὸ aap- 
κὸς, xai οὐχ ἂν ἀσυνέτω; χαταλωδήσαιο τὸν ὑγιᾶ τε 
καὶ εὐσεδῇ περὶ αὐτοῦ λόγον ; 

B. Κινδυνεύομεν. 

Α. ᾿Αποσχευασώμεθα δὴ οὖν ἀνοσιότητός τε γρα- 
φὴν, καὶ δυσσεδείας ἐγχλήματα, τὰ μὲν ὅσαπέρ ἐστι 
θεοπρεπέστερα, καὶ ὑπὲρ φύσιν τὴν xa0' ὑμᾶς, οὔπω 
χαθ᾽ ἡμᾶς γεγονότι προσνέμοντες τῷ Υἱῷ, τὰ δὲ, 
ὅσα πως χθαμαλωτέραν xat xa0' ἡμᾶς τὴν ὑπόληψιν 
ἔχει, περιτρέποντες οἱχονομιχῶς χαὶ αἰχμαλωτί- 
ζοντες, χατὰ τὰς Γραφὰς, πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπ- 


38 Joan. 1, 1. ** ibid. 9. 34 ibid. 18. 
44. ** Joan. xx,98.. ** Psal. xcix, 9. 


PATROL. GR. LXXV. 


37 Joan. i1, 31. 
δι Pgal. cxLv, 7. 


Unigenito etiam ante carnem tribueris , idque citra 
offensionem eorum qui de ipso pie el sane ua- 
duntur ? 

B. Propemodum assentiri eogimur. 

A. Tollamus itaque impietatis culpam et nequi- 
ti crimen, alia quidem quas divinitati magis con- 


.veniunt, et nostram naturam exsuperant, Filio tri- 


buentes, nondum homini facto : alia, qua depres- 
siorem et humanum intellectum habent , ratione 
dispensationis aliorsum vertentes , et in captivita- 
tein redigentes, secundum Scripturas, omnem in- 


"Joan, vii, 35. ** ΠΕΡ’. xim, 8. 


1^* Joan, rf, 
δι Act, xvii 38. 


30 


939 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


940 


tellectum. in. obsequium ejus **. Non enim certe A αχοὴἣν αὐτοῦ. Οὐ γὰρ δή τι παθόντες τῶν ἔξω λόγου 


aliquid a menie et. ratione alienum soimniantes , 
quando Christus ait : « Et nene ascendit in ccelum, 
nisi qui descendit de coelo, Filius homiuis *5, » 
euam ipsam de ccelo carnem deducemus, quamvis 
propheta clare mobis sanctam Virginem ostendat, 
ac palam clamet : « Ecce virgo in utero habebit, et 
pariet ^filium , et voeabunt nomen ejus Emma- 
puel **; » neque rursus in utero corporeo exsi- 
stendi principimm ae fandamentam habuisse puta- 
bimus ipsum de Deo Deum Verbum, quoniam ipsum 
splendorem glorie et eharacterem substantie Pa- 
tris Paulus nominat ?**, Ὁ incorpoream et inef- 
fabileni generationem notionibus rationem superan- 
tibus nobis significans. 

B. lta plane. | 

A. Una igitur cum sacris Litteris ea eiiam quee 
utrique conveniunt sunt intelligenda. Hoc enim 
pacto rectum veritatis iter insistemus; neque lo- 
quendi sublimitatem ad aliquid inglorium conver- 
lentes propier carnem et ejus proprietates, neque 
ea qux surt& carnis el prepter carnem ab humani- 
tate tollentes propter incarnationem, sed immutabi- 
litatem potius Unigenito servantes, eumdem esso 
cognoscemus, el antequam carni uniretur, el 
quando factus est caro, licet abjectissima οἱ hu- 
milia nonnulla de ipso dicantsr propter humani- 
tatem. : 
B. Atqui si orunia, inquiunt , arbiratu tuo ad 
incarnationem transferre velis, quibusnam demum 
rebus quxnam sit Verbi natura comperiemus ? 


ἃ. Nimirum, o bone, ego tibi quoque reposue- 
rim : si utique velis omnia transferre ad explican- 
dum quisnam siL Verbi natura , factum esse homi- 
nem, quomedo aut unde cognosces ? Non enim divi- 


nitatis proprietatibus rerum humanarum notitiam - 


assequeris. Quod autem incomparabiliter superius 
est, ac tota natura distare procul dubio creditur, 
quomodo, qusso te, rerum adeo iafinitarum cogni- 
tionem indiderit? Agnoscere vero et perquam clare 
perspicere Deuin esse Verbum, non tamen hominem 
etiam esse factum , non satis affert utilitatis; sed 
si primo fides alterius adjungatur, nibil jam ad in- 
telligentiam deerit credentibus. Unde sapiens ae 
Deo afflatus Joannes : « Quis est, inquit, qui vincit 
inündum , nisi qui credit quoniam Jesus est Filius 
Dei 357 Nomen enim novum est Verbo illud, Jesus, 
et carnis nativitatem eomitator. Propheticam autem 
nobis rursus orsewlum astipolabitur, dicens: « Et 
vocabunt nomen ejus novum, quod Doniinus nomi- 
nabit. illud ", » Numquid enim, o charum caput, 
Gabriel Virgini Dei ac Patris ea in re voluntatem 
declaravit , dicens : « Ne timeas, Maria, ecce enim 
concipies in utero, et vocabis nomen ejus Jc- 
sum 57) 


** JI Cor. x, £. 


3. Joan. i11, 15. 
86 Luc. 1, 00, 31. 


* [sa. vii, 14. 


xaX φρενὸς, ὅταν μὲν λέγει Χριστός" « Καὶ οὐδεὶς 
ἀναδέθηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ 
καταθὰς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπον, » καὶ αὐτὴν ἐξ οὖρα- 
γοῦ τὴν cápxa χατοίσομεν, χαέτοι τοῦ προφήτου σα- 
φῶς τὴν ἁγίαν ἡμῖν καταδειχνύννος Ηαρθένον, xai 
βοῶντος ἀναφανδόν" « Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ 
ὅξει, καὶ τέξεται υἱὸν, xal xaXécoust τὸ ὄνομα αὐτοῦ, 
Ἐμμανονήλ. » Οὐδ᾽ αὖ ἐν μήτρᾳ σωματικῇ τῆς ἐν 
ἀρχαῖς ὑπάρξειος τὴν χαταδολὴν ἐσχηχέναι vopuau- 
μεν τὸν ἐχ Θεοῦ Θεὸν Λόγον, ὅταν αὑτὸν ἀπαύγασμα 
τῆς δόξης καὶ χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς 
ὁ Παῦλος ἀποχαλῇ, τὴν ἀσώματόν τε χαὶ ἄφραστον 
γέννησιν «ταῖς ὑπὲρ λόγον ἡμῖν χατασημαίνων iv 
volat. 


B B. Παντάπασι μὸν οὖν. 


A. 'θμοῦ τοιγαροῦν τοῖς Ἐράμμασι καὶ τὰ ixo- 
τέρῳ πρέποντα νοητέον. Εὐθὺ γὰρ οὕτω τῆς ἀληθείας 
ἥξομεν, οὔτε τοῦ λόγου τὸ ὑψηλὸν εἰς τὸ ἀκλεὲς χατα- 
στρέφοντες διὰ τὴν σάρχα χαὶ τὰ αὐτῆς, οὔτε τὰ 
σαρχός τε xat δι᾽ αὐτὴν, τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς εἰσάπαν 
ἀναχομίζοντες διὰ τὴν οἰχονομίαν, διεχσώζοντες ὃ 
μᾶλλον τῷ Movoysvel τὸ ἀναλλοιώτως ἔχεεν, τὸν ai- 
τὸν ὄντα γινώσχομεν, καὶ πρὸ τῆς δὲ; σάρκα ovilpe- 
μῆς, xal ὅτε γέγονε σὰρξ, εἰ xal τι τῶν ὅσα ἐστὶ epe 
κροπρεπέστατά τε xai ὑφειμένα λαλοῖτο περὶ αὐτοῦ 
διὰ τὸ ἀνθρώπινον. 


B. ᾿Αλλ᾽ εἰ μέλλεις ἅπαντα, φησὶ, χατὰ o αὑτῷ 
σοι δοχοῦν περιτρέπειν εἰς οἰχονομέαν τὴν μετὰ 
σαρχὸς, διὰ ποίων ἕτι τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, ὃ τί πατέ 
ἔστιν εὑρήσομεν ; ᾿ 

A. Οὐχοῦν, ὦ vewals, φαίην ἂν ἤδη cot xat αὐτὰς 


᾿ἐγώ εἰ δὴ μέλλοις ἅπαντα περιτρέπειν εἰς τὸ, ὃ τί 


ποτε ἡ τοῦ Λόγου φύσις, διερμηνεῦσαε δεἕν, ὅτι τέ- 
γόνεν ἄνθρωπο:, πῶς ἂν εἰδείης ἢ πόθεν ; Οὐ γὰρ 
τοῖς τῆς θεότητος ἰδιώμασιν ἐχμάθοι τις ἂν τὰ ἀν- 
θρώπινα. Τὸ δὲ ἀσυγχρίτως ὑπερτεροῦν, καὶ ὅλῃ τῇ 
φύσει διενεγχεῖν ἀνενδοιάστως πεπιστευμένον, πῶ; 
ἂν, εἰπέ μοι, τὴν τῶν οὕτω μειονεχτουμένων ἐμπαί- 
σαι δήλωσιν ; Τὸ δὲ δὴ διειδέναι μὲν εὖ μάλα wi 
σαφῶς, ὅτι Θεὸς ἣν ὁ Λόγος, μὴ μὴν ὅτι καὶ γέγονεν 
ἄνθρωπος, οὐχ ἂν ἀποχρῶσαν ἔχοι τὴν ὄνησιν " ἀλλ᾽ 
εἰ προσχέοιτο τῷ πρώτῳ ς] ἡ θατέρου πίστις, ἄρτιοι 
πρὸς σύνεσιν εἶδεν ἂν οἱ πεπιστευχότες. Καὶ γοῦν ὁ 
σοφὸς xal θεηγόρος Ἰωάννης, « Τίς ἔστι, φησὶν, ὁ 
νιχῶν τὸν χόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων, ὅτι "Insos; 
ἔστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; » “Ὄνομα γὰρ χαινὸν τῷ Aóqw 
τὸ, Ἰησοῦς, καὶ τῇ τῆς σαρχὸς γενέσει σύνδρομον. 
Προφητιχὺν δὲ ἡμῖν χρησμῴδημα πάλιν ἐπαγωνιεΐῖται, 
λέγον " « Καὶ χαλέσονσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ τὸ xay, ὃ 
ὁ Κύριος ὀνομάσει αὑτό. » Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, éTa- 
Θριὴλ τῇ Παρθένῳ τὴν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ἐπὶ 
τούτῳ θέλησιν ἐμφανῇ χαθίστη, λέγων « Μὴ cofos, 
Μαριάμ," ἰδοὺ γὰρ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, xai καλέσεις 
τὸ ὄνομα αὑτοῦ Ἰησοῦν; » 

? [lebr. 1, ὅ. 


** [Joan. v, 5. 5 Iss. 1x5, 38, 


9M 

B. 'AX08. 

A. ᾿Ανθότου δὴ οὖν (πυθοίμην γὰρ ἂν ὡς ἤδιστά 
cov), τὸ χρῆναι νοεῖν μεθόντες ὀρθῶς, χαὶ τὸ ὡς ἕνε 
μάλιστα σοφῶς xal εὐτέχνως τῇ τῶν ἱερῶν εἰδήσεε 
Γραμμάτων προσφέρεσθαι διαπτύσαντες, τοῖς εὐπα- 
ραφόροις ἐν ἴσῳ πίναξιν ἐς τὸ ἀεὶ προσωθοῦν εὐχό- 
λως μεταχεκλίμεθα ; καίτοι τοῦ μαχαρίου Παύλον 
διαχεχραγότος ὡδί" « 'ΛΑδελφοὶ, ἔδραζοι γίνεσθε 
ἀμετακίνητοι" » xal μὴν καὶ Θεοῦ ἐδ λίαν εὐπάροι- 
στον xai εὐδιάπτωτον τοῦ τρόπου, τὴν ἀνωτάτω τοῖς 
ἔχουσι τιθέντος διαδολὴῆν, xal δίχην δρίξοντος τῇ 
νόσῳ τὴν ἀποστρηφῆν. Ἔφη γὰρ ὧδε περί τινων " 
« Ἠγάπησαν χινεῖν πόδας αὐτῶν, xal δὺκ ἐφείσαντο, 
xaX ὁ Θεὸς οὐκ εὐδόχησεν ἐν αὐτοῖς " » Τὸ γάρ τοι βε- 
δαίως τε καὶ ἀχλινῶς ἱδρυμένον, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν 
τῶν τελούντων εἰς ὄνησιν, ἀσφαλές τε xa ἄσυλον. 

B. Πῶς οὖν ἄρα διωσαίμεθα ἂν τοὺς παρ᾽ ἐχείνων 
λόγους, εἰ χατὰ μέθεξιν ἐν Υἱῷ φαῖεν εἶναι τὰ θεο- 
tpe; 

Δ. Οὐκ áxov piv, ὦ "va0£* τὸ γάρ τοι χρῆμα 
δυσδιεξίτητον μὲν, πλὴν ἐξ ἀναγχαίων λογισμῶν, 
φιλοθηρεῖν εὖ μάλα παρέσται τἀληθές. Πρῶτον μὲν 
γὰρ, εἰ τῇδε φρονεῖν ἐγνώχασιν, ἀφαιρούντων αὐτοῦ, 
καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, τὴν τῆς θεότῃτος δόξαν, xal 


ἥχιστα μὲν Υἱὸν, πάντα δὲ μᾶλλον ὁμολαγούντων, Tl 


τοῦτο, Ἰουδαίοις δὲ à; πεπωρωμένοις ἀναδειχνύμενοι 
σύμφρονες, xal καταλευόντων ἤδη, τῆς εἰς αὐτὸν 
εὐσεθείας εἰσάπαν ἡφειδηχότες. Ἑλομένῳ. δὲ τὰς αἱ» 
τίας ἀναπυνθάνεσθαι τῆς οὕτω ἀχράτου. Mal δεινῆς 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Y. 
"4 B. Verum est. 


Α. Cur ergo (ex te enim libens audicrim ), reeta 
sententía relieta, et sacrarum Littergrum, quead 
ejus est, sapienti et docta cogaitione repudiata, 
lebrieis velati tabulis ie illud quod semper alidit 
faedle declinsmas, cum beatus M9 Paulus in 
bunc modum clamaverit : « Fratres, stabiles esto» 
te et immobiles 3$: » quippe cum. Deus in valde 
leves 86 díssolutos vehementer indignelur , eumque 
morbum aversione puniat ? Ha enim de quibusdam 
dixit : « Dilexerunt movere pedes suos , ei non pe- 
percerunt, et Deus non plaeuit sibi in eis '*. » Fir- 
mitas enim et constantia ad omnes ultilitabig ratio- 
nes tuta est, atque secura. 


B. Quomodo igttur illorum dieta refotabimus , si 
per participationem in Filio asseruerint esse ea qua 
Deo congruunt? 


A. Non citra negotium, o bone : res enim diffici- 
Its est explicatu, sed ex necessariis rationibus lice- 
bit investigare. veritatem. Primum enim, si ia ca 
decreverunt esse sententia , tellent ab ipso, etiam 
ante cztera, divinitatis gloriam , et minime quidem 
Filium, sed omnia pottus fateantur esee, quam istud : 
et przfraetos Judseos imitati, eum quoque jam per 
summam impietatem lapident. Quod si causas tam 
precipMis et gravis fureris inquirat, dieatque : 
« Mula bona opera ostendi vobis ex Pawe meo: 


ἀπονοίας, φάσκοντί «e- « Πολλὰ καλὰ ἔργα ἔδειξα (, propter quod eorum epus me lapidatis ** » nullo 


ὑμῖν ἀπὸ τοῦ Πατρός jou: διὰ ποῖον αὐτῶν ἐμὲ λιθά- 
ζετε ; » βοώντων ἀφιλοθέως " « Περὶ καλοῦ ἔργου οὗ 
λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημΐας, ὅτι σὺ, χτίσμα 
ὧν, ποιεῖς curocbi Ys 4o Θεοῦ. » IIpossxczéoy δὲ 
ἡμῖν, οὐχὶ τοῖς εἰς τοῦτα πεσοῦσιν ἐμόροντησίας, 
οὐδὲ τοῖς ὧδε τὸν νοῦν χατηῤῥωστηχόσι καὶ παρειμέ- 
νοις τὴν φρένα, καὶ κατεφθορόσι τὸν λογισμὸν, ἀλλ᾽ 
οἷς ἂν αὐτὸς ἐναυλίζοιτο διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ Χρι- 
στὸς, τὴν τοῦ μυστηρίου γνῶσιν ἀχαπήλευτον évtt- 
θείς. Υἱὸν δὲ ἡμῖν ὁ θεοχλυτήσας Παῦλος ὠνόμασε 
τὸν Μονογενῇῆ, xai μὴν xal εἰχόνα χαὶ ὁμοίωσιν τοῦ 
Πατρὸς, καὶ ἐν χαραχτῆρος δέχεται τάξει, διὰ τὸ 
εἰσάπαν, οἶμαί πον, περικαλλὲς, καὶ ὡς ἕνι μάλιστα 
λεπτὸν χαὶ ἠχριδωμένον εἰς ἐμφέρειαν. ᾿Ασωμάτῳ 


Dei respectu clamitent : « De bone opere gon lapi- 
damus ie, sed de blasphemia , et quia tu, creatura 
cum sis, facis teipsum Filium Dei *. » Attenden- 
dum porro nobis est, non ad ees qui eo stuporis 
lapsi sunt, neque quibus tam malesanus ac debilis 
est animus ratioque eereupta, sed ad eos in qui- 
bus habitat Christus per Spiritum , mysterii cogai- 
tionem sinceram infundens. At Paulus Deo afflatus 
-Filium nobis nominavit Unigenitum, ac preterea 
jmaginem et similitudinem Patris  , et eharacieri 
comparet propter omnimedam , ut reor, palchritu- 
dinem, et aceuratissimam similitudinem. Corporei 
vero ad incerporeum quasaem sit copforwilas, et 
quomodo eadem plane similitude concipiatue, eu non 


[Tp. Ἐνσωμάτῳ] δὲ πρὸς ἀσώματον, τί ἂν γένοιτο τὸ D operz pretium est animadvertere? Quod enim caret 


ἐσοτυποῦν, νοοῦτο δ᾽ ἂν ὅπως: τὸ ταυτοειδὲς͵ πῶς οὐχ 
ἄξιον ἰδεῖν; Τὸ γὰρ ἀπωτάτω σώματος, σχηματι- 
σμῶν οὐχ ἀνέχεται xax διαμορφώσεως * τὰ σωμάτων 
ἴδια, πῶς ἂν εἰσδέξαιτο; “Ὥσπερ γὰρ, κατά γε τὸ 
αὐτῷ μοι καλῶς ἔχειν δοχοῦν, οὐκ ἂν ἀνυπάρξαι πώ- 
ποτ τὰ τῶν ἀσωμάτων ἴδια σώμασι τοῖς ἁπτοῖς τε 
καὶ αἰσθητοῖς " οὕτως ἀνεπίδεχτα παντελῶς εἶεν ἂν 
τοῖς αἰσθήσεως ἀνωτέρω, xal ἐν ἀσωμάτῳ φύσει, τὰ 
ὅσαπερ ἂν τοῖς αἰσθητοῖς ἐπισυμθαίνῃ σώμασιν. "H 
διανοῇ «t xai λέγειν ἂν ἔχοις αὐτὸς παρὰ τοῦτο be 
ρον: 2 

| B. Οὐχ ἂν xoig πῶς γάρ; 


8) 1 Cor. xv, 58. 


erred s 


eorpore, Bguros el fermas nen capit, proprieiates 
corporum quo pacto susceperit ἢ Quemadinodum 
enim, ut reete eonjicere mihi videor , qua propria 
sunt rerum cerporis expertiusm ia corporibus quz 
(anguntur sentiuntusque noa reperiás, ita quacua- 
que sensibilibus eorperibus accidunt nequaquam 
res sensu earentes et quae sunt ineorporea natura 
8559 in se suscipient. An aliquid prater [966 aliud 
excogitare potes aut dieere? | 


"B. Non possam : qui enim fleret! 


^ Jerem. xiv, 10. ** Joan. x, 52 " ibid, 53. ** Cor. xt, 1, 


94 


e 


945 


S. CYRILLI! ALEXANDRINI ARCHIEP. 


94 


A. Agedum ergo, cum Pater sit iucorporeus, A Α. Φέρε δὴ; οὖν, ἐπείπερ ἡμῖν ἀσώματος ὁ Tlazko, 


notionibus creaturam transcendentibus quoad licet 
ineffabilem ejus et perfectissimam naturam deli- 
neantes, veterum etiam opiniones accurate perpen- 
damus. Sic enim difficile non erit ad ipsam quoque 
demum ejus imaginem per omnia similem perve- 
nire, Filium videlicet. 

B. Pergamus : recte enim dixisti. 

A. ltaque, descendit quidem in specie ignis in 
montem Sina ad Judzos prinum instituendos, tuba- 
rum acuto et ingenti sonitu in altum elato, intole- 
rabilem audientibus metuin incutiente. Sed cum illi 
crassius de Deo sentirent, et palmo coelum metien- 
tes Dei gloriam solis typicis comprehenderent, 
cogitabant apud se ipsam Dei naturam se pervi- 
disse, quasi nihil aliud esset quam ignis , et vocem 
ejus auribus hausisse , organicam videlicet. Itaque 
cum illi quoque de Mose przclare sentirent, Christi 
doctrinam ridendam esse putabant, ac dicebant : 
Moyses ille divinus sensibus oculorum divinam nobis 
naturam exhibuit, et supernam vocem audire dedit : 
quomodo igitur nos Christus ignaros, et multum a 
recto el vero deerrare arguit? « Amen , amen, in- 
quit, dico vobis, neque vocem ejus unquam audii- 
$ti$, neque speciem ejus vidistis , et verbum ejus 
non habetis iu vobis manens : quia quem misit ille, 
huic vos non creditis **. » Cum enim liceret in Filio 
Dei ac Patris naturam utique contemplari , istud 
quidem non fecerunt miseri, sed igni, et caligini , 


et fumo divinitatis speciem tribuere ausi sunt. ld- C 


circo paulatim eos ad meliorem frugem instituens , 
et cum eo quod divinz majestati convenit id quod 
humanum est conjungens , Servator aiebat : « Qui 
eredit in me, non credit in me, sed in eum qui mi- 
sit me. Et qui videt me, videt eum qui misit me "5. » 
Ostendit enim fidem in hominem simpliciter non 
esse, sed in Dei naturam, tametsi Verbum erat in 
carne, ex eo quod fides in ipsum non Gat. Se autem 
eumdem esse cum Deo et Patre, naturali similitu- 
dine et identitate substantiz , declaravit dicens : 
ΒΔ, « Qui videt me, videl eum qui misit me. » 
Quoniam autem Pater in Filio clare et incoinuuta- 
biliter cernitur atque cognoscitur, communia iis 
quodammodo sunt omnia, imo vero unius divini- 
tatis propria jure censentur ea qua sunt in utro- 
que. Proindeque ad snum Patrem ac Deum aiebat : 
« Omnia mea tua sunt, et tua mea "5. » Imagini 
enim cum vero exemplari, et rursus exemplari 
cum simillima imagine nullum est discrimen , quod 
ad similitudinem nimirum spectat ac forma iden- 
titatam. Unde cum Philippus unus e discipulis 
haud satis considerate rogaret : « Domine, ostende 
hobis Patrem, et sufficit nobis, » interrogationem 
carpens : « Tanto tempore, inquit, vobiscum sum , 
et non cognovisti me, Philippe ? Qui videt me, videt 
et Patrem. Non credis quia ego in Patre, et Pater 
in me est " ? Exo et Pater , unum sumus δ.» Fi- 


δὲ Joan, v, 57, 8. ** Joan. ann, ἐξ, 45. 


*5 Joan, xvii, 10. 


ταῖς ὑπὲρ χτίσιν ἐννοίαις εἰδοποιοῦντες ὡς ἕνι τὴν 
ἄφραστόν τε αὐτοῦ καὶ ἀχῆρατον φύσιν, xal τὰς τῶν 
ἀρχαιοτέρων πολυπραγμονῶμεν δόξας. Ἐζΐη γὰρ ἂν 
οὕτω χαλεπὸν οὐδὲν, xal ἐπ’ αὐτὴν ἱέναι λοιπὸν τὴν 
εἰκόνα τὴν ἀπαράλλαχτον αὐτοῦ, φημὶ δὴ τὸν Υἱόν. 


B. Ἴωμεν" ἔφης γὰρ ὀρθῶς. 

A. Οὐκοῦν, χκατέθορε μὲν ἐν εἴδει πυρὸς ἐκὶ τὸ 
ὄρος τὸ Σινᾶ, τῆς παιδαγωγίας τῆς πρὸς Ἰουδαίους 
ἀρχόμενος, ὅτε xal σαλπίγγων ὀρθρία τε καὶ δια- 
πρύσιος fih, πρὸς τὸ ἄνω διάττουσα, δύσοιστον ἐτί- 
θει τοῖς ἀχροωμένοις τὸ δεῖμα. ᾿Αλλ᾽ ol μιχῥὰ ope- 
νοῦντες περὶ Θεοῦ, xal σπιθαμῇ μετροῦντες τὸν eb- 
pavbv, τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν τοῖς ἐν τύπῳ πεφηνόσιν 
ἐγχαταχλείοντες μόνοις, ῴοντο χατὰ Godc αὐτοὺς, 
αὑτὴν ἤδη τὴν τοῦ Θεοῦ χαταθρῇσαι φύσιν, ὡς οὐδὲν 
οὖσαν ἕτερον, ἣ πῦρ xai φωνὴν εἰς οὃς εἰσδεδέχϑαι 
τὴν ópyavurfjv. Ταύτῃτοι xal μέγα φρονοῦντες ἐκὶ 
Μωσεῖ, τὰ Χριστοῦ παιδεύματα διαγελᾶσθαι δεῖν 
ᾧοντό τε καὶ ἔφασχον: Μωσῆς ὁ θεσπέσιος ταῖς δι" 
ὀμμάτων αἰαθήσεσι τὴν θείαν ἡμῖν παρέθηκε iau, 
χαὶ φωνῆς τῆς ἄνωθεν ἀχοῦσαι δεδώρηται" πῶς οὖν 
ἀμαθαίνοντας, xal πολὺ τοῦ πρέποντος ἀἐονενευχό- 
τας, καὶ τῆς ἀληθείας ἀπεσφαλμένους διήλεγξεν 6 
Χριστός ; ε᾿Αμὴν, ἀμὴν, φησὶ, λέγω ὑμῖν, οὔτε qu- 
νὴν αὐτοῦ πώποτε ἀχηχόατε, οὔτε εἶδος αὑτοῦ ξωρά- 
xate, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐχ ἔχετε ἐν ὕ μῖν μένοντα, 
ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐχεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε.» 
Καίτοι γὰρ ἐνὸν ἐν Υἱῷ τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς εὖ 
μάλα καταθεᾶσθαι φύσιν, τοῦτο μὲν οὐχ ἕδρων di 
δείλαιοι, πυρὶ δὲ xai γνόφῳ xal χαπνοῖς τὸ τῆς θεό- 
τητος εἶδος ἀνάπτειν τεθαρσήχασι. Διὸ δὴ κατὰ βραχὺ 
μεταπαιδεύων ἐπὶ τὸ ἄμεινον xal χρήσιμον, καὶ 
ἀναπλέχων τῷ θεοπρεπεῖ τὸ ἀνθρώπινον, ἔφασκεν ὁ 
Σωτήρ᾽ « Ὃ πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, 
ἀλλ᾽ εἰς τὸν πέμψαντά με. Καὶ ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ 
τὸν ἀποστξίλαντά με. » Ὅτι μὲν γὰρ οὐχ εἰς ἄνθρω- 
Ttov ἀπλῶς ἡ πίστις, ἀλλ᾽ εἰς Θεοῦ φύσιν, εἰ xat fjv ὁ 
Λόγος ἐν σαρκὶ, διὰ τοῦ μὴ εἰς αὐτὸν πράττεσθαι τὴν 
πίστιν, εὖ μάλα διαμεμήνυχεν. Ὅτι δέ ἐστιν ἐν ταυ- 
τότητι τῇ χατὰ πάντα τῷ Θεῷ xol Πατρὶ, διὰ τὲν 
φυσιχὴν ἐμφέρειαν xal τὸ τῆς οὐσίας οἱονεὶ: ταυτοει- 
δὲς, διεσάφει λέγων ε Ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ τὸν 


Ὁ πέμψαντά με. » Ἐπειδὴ δὲ ὁ Πατὴρ ἐν Υἱῷ λαμπρῶς 


καὶ ἀπαραλλάχτως ὁρᾶται xal γινώσχεται, χοινά κως 
ἤδη τὰ πάντα αὐτοῖς, μᾶλλον δὲ τῆς μιᾶς θεότητος 
ἴδια vootz' ἂν εἰχότως τὰ ἐν ἀμφοῖν. Τοιγάρτοι xal 
ἔφασχε πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα "xal Θεὸν, ὅτι 
« Πάντα τὰ ἐμὰ, σά ἐστι, χαὶ τὰ σὰ, ἐμά. » Εἰχόνι 
μὲν γὰρ πρὸς τὸ ἀχριδῶς ἰσότυπον, ἰσοτύπῳ δὲ αὖ 
πρὸς ἐμφερεστάτην εἰχόνα, τὸ διαλλάττον οὐδὲν, 
χατά γε, φημι, τὸ ἐν ὁμοιώσει τε xat ὡς ἐν εἴδει ταν - 
“ὄν. Καὶ γοῦν οὐχ ἐξ ἀχριδοὺς ἐννοία-: φιλοπευστοῦντί 
ποτὲ τῶν μαθητῶν ἑνὶ (Φίλιππος οὗτο; ἦν), λέγοντί 
t£* «Κύριε, δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, χαὶ ἀρχεῖ 
ftv: » οὐχ ἀμώκττον ἀφεὶς τὴν ἐρώτησιν, «Τοσούτῳ 


* Joan. xiv, 8-10. ** Joan. x, 30. 


915 


DE SS, TRINITATE DIALOGUS V. 


016 


χρόνῳ, φησὶ, μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, xal οὐχ ἔγνωχάς με, A lium enim faciem quodammodo cesse Dei ac Patris , 


Φίλιππε; Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, bopaxe τὸν Πατέρα. Οὐ 
πιστεύεις, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί 


ἔστιν; Ἐγὼ xal ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. » "Ὅτι γὰρ οἱονεὶ * 


τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ xal Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἐχ- 
παιδεύσειεν ἂν εὐχόλως ὁ Ἑαλμῳδὸς, ποτὲ μὲν λέ- 
γων᾽ « Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός σου, xal 
ἀπὸ τοῦ προσώπου σου ποῦ φύγω; » ποτὲ δὲ αὖ, ὡς 
àx προσώπου τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευχότων᾽ « Ἐση- 
μειώθη ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σον, Κύριε. » 
Κατεσφραγίσμεθα γὰρ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι πρὸς ἐμ- 
φέρειαν χαὶ ὁμοίωσιν τοῦ προσώπου τοῦ Πατρὸς, 


facile Psaltes docuerit, interdum quidem dicens : 
« Quo ibo a Spiritu tuo, et quo a facie tua fu- 
giam **?; Rursus vero, tanquam ex persona cre- 
dentium in ipsum : « Signatum est super nos lumen 
vultus tui, Domine **, » Obsignati enim sumus san- 
eto Spiritu ad effigiem et similitudinem vultus Pa- 
tris, hoc est, Filii. Idque testatám faciet Paulus, 
scribens : « Nos autem omnes revelata facie glo- 
riam Domini speculantes, in eamdem imaginem 
transformamur a claritate in claritatem , tanquam 
a Domini Spiritu **, » 


τουτέστι, τοῦ Υἱοῦ. Καὶ μαρτυρήσει γράφων ὁ Παῦλος" «Ἡμεῖς δὲ πάντες ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ 
«τὴν δόξαν Κυρίου χατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰχόνα μεταμορφούμεθα, ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἀπὸ 


Κυρίου Πνεύματος. » 


B. ᾿Αλλ el xal πρόσωπον, φησὶ, xai εἰχὼν xat B. B. Atenim, inquiunt , licet faciem , et imaginem, 


ὁμοίωσις ὀνομάζοιτο τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς πρὸς ἡμῶν, 
διαλυμανεῖται τοῦτο τοῖς παρ' ἡμῶν πραοδλήμασιν 
φὑδέν. Οὐ γὰρ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὰς, ἀλλὰ τῆς βου- 
λήσεως εἰχόνα χαὶ ὁμοίωσιν αὐτὸν slval φαμεν. Οὐχ- 
οὖν, κατά γε τὸ ἐν θελῆσει ταυτὸν, εἴ τις ἴδοι τὸν 
Υίδν, αὐτὸν ἤδη πως ἐχτεθέαται τὸν Πατέρα. 


À. Ὡς εὔηθες λίαν, καὶ ἀδελτηρίας αὑτοῖς τῆς 
ἐσχάτης 5b σχέμμα μεμέστωται, μειραχιωδῶς δὲ ὅτι 
καὶ τοῦτό φασιν, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν. Ἄρα γὰρ βού- 
λησιν εἶναί φατι τὸν Πατέρα, χαὶ ὃ τί ποτέ ἐστιν fj 
θέλησις, τοῦτο νοεῖσθαι δεῖν ἀξιοῦσιν αὐτὰν, ἣ ἐν 
ὑπάρξει τιθέντες ἰδιχῇ, προσεπάγουσι τότε τὴν βού- 
λησιν αὐτῷ; ; 

Β. Καὶ πῶς ἂν εἴη τὸ θεῖον ἁπλοῦν, εἰ χαὶ ἐν 
ὑπάρξει νοοῖτο, φησὶ, xal ἐν θελήσεϊ διορισμοῖς ; 
Σύνθετον γὰρ ἤδη xal οζονεί πως kx 'μερῶν εἰς ἕν τὸ 
ἀρτίως ἔχον συνδεδραμηχότων, 


Α. Οὐχοῦν, ἐπειδήπερ ἁπλοῦν τὸ Θεῖον, xal ἄμει- 
voy ἣ χατὰ σύνθεσιν εἶναί σοι δοχεῖ (δοχεῖ δὲ ὀρθῶς), 
οὐχ ἑτέρα παρ᾽ αὐτὸ εἴη ἂν dj βούληαις αὑτοῦ. Θέ- 
λησιν δέ τις εἰπὼν, τὴν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς χατ- 
ἐσήμηνε φύσιν. 

B. “Εοιχεν. 

À. Ἢ δὲ θέλησις ἐν ὑποχειμένῳ, χαθὰ καὶ τὰ τῶν 
νεχνητῶν εἴδη. Τὸ γάρ τι θέλειν, εἰ μὴ [γρ. ἣ μὴ,] 
προσγένοιτο ἂν οὐχ αὐτῷ τῷ θέλειν, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ 
μᾶλλον, ἐν ᾧ τὸ θέλειν ἐστὶν, ἢ πῶς " 

B. Οὕτως. 

Α, "Ecc [γρ. ἔστι] τοίνυν ἐν ἑτέρῳ τὸ εἶναι τοῦ 
Πατρὸς, xaV συμδέδηχέ τινι τὸ ὑπάρχειν αὐτὸν, χαὶ 
συντέθειταί σοι παχύτερόν τε xaX ἀχαλλέστερον νυνὶ 
μᾶλλον, ἣ τότε. 'Exépy γάρ ἐστιν ὅ ἐστιν, οὐχ ἑαυ- 
τῷ, εἴπερ ἐμὴ μὲν θέλησις ἣ ἐμὴ, ἡ δέ γε τοῦ δεῖ- 
γος, ἡ αὑτοῦ τε χαὶ ἐν αὐτῷ. 

Β. Πῶς οὖν ἐν ἁπλοῖς τε χαὶ ἀσυνθέτοις ἕτερα 
“αρ᾽ αὐτὰ τὰ αὐτῶν εἶεν ἄν; 

Α. “Ὥσπερ ἂν εἰ καὶ ἐχ νοῦ νοοῖτο θέλτσις πηγὴν 
ξχουσα τὸν ἀναδράττοντα νοῦν, χαὶ ῥίζαν ὥστερ τινὰ 
προῦὐποχειμένην, τὸ, ἐν ᾧ στρέφεται νοηματιχῶς. 


** p.a, cxxxvin, 7. Psal, iv, 7. 


et similitudinem Patris appellemus Filium, nibil 
tamen istud iis φυῷ a nobis proponuntur officiet. 
Non enim substantie Patris, sed voluntatis imagi- 
nem et similitudinem ipsum esse dicimus. Quocir- 
ca si quis Filium ex eo quod voluntate idem est 
viderit , ipsum continuo Patrem contemplatus 
faerit. ; 

À. Quam stulta, et extrema absurditate plena est 
hsc eorum consideratio! neque vero difficile est 
videre istud eos pueriliter effutire. An enim volun- 
tatem esse dicunt Patrem , aut quodcunque tandem 
est voluntas, hoc censendum esse ipsum volunt , 
aut cum eum in propria posuerint exsistentía , ei 
tunc iusuper addunt voluntatem ? 


C B. At quomodo simplex erit divinitas, si οἱ in 


exsistentia intelligatur, inquiunt, et in voluntate 
separatim ? Composita enim demum erit, $55 ac 
velut ex partibus ad unum perfectum concurren- 
tibus. 

A. Igitur, cum simplicem divinitatem, et potie- 
rem quam ut composita sit, existimes (recte autem 
existimas), uon aliud ab ipso erit ipsius voluntas. 
Voluntatem porro si dixeris, Dei ac Patris naturam 
significaveris. 

B. ἢὰ certe. 

A. Voluntas autem est in subjecto, quemadmo- 
dum et artificum idez. Velle enim: aliquid , aut 
nolle, numquid ipsi voluntati inbaeserit, sed alteri 


D potius, in quo voluntas est, aut quomodo? 


B. Omnino. 

A. Est igitur 1n altero, esse Patris, et exsistere 
ipsum, alicui accidit, adeoque tibi jain crassius et 
putidius compositus est, quain antea. Alteri enim 
est id quod est, non sibi, siquidem mea voluntas, 
mea est, alterius vero cujuspiam voluntas, ipsius 
est et in ipso. 

B. Quomodo igitur simplicia οἱ incomposita alia 
erunt a seipsis ? 

À. Quemadmodum nempe si et ex mente volun- 
tas esse. censeatur fontem babens, mentein scatu- 
rientem, et radicem veluti quamdam prius subjo- 


^ [I Cor. 10, 18. 


911 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


etam, illud in. quo versatur, intelligendi ratione. A Νοῦς μὲν γὰρ τῶν ἐν αὐτῷ κινήσεών τε xaX ἐννοιῶν 


Mens enim suaram motionum et cogitationum pri- 
migenia causa est, qualitas autem motuum, ia quo- 
vis et in wnoquoque voluntas, que plurima quidem 
est, et rerum qualitatibus ac diflerentiis veluti qui- 
busdam 'eoloribus variegata diversitas, et quendo- 
que contrariorem. Non enim quo benum volumus, 
hoc etia melem : neque que quis sapiens esse 
velit, eodem ipse fertur etiam in eontrarium. ()uo- 
circa stupidum plame reor dicere voluntatem esse 
Patris exsistentiatrr. S 

B. Ita res est. 

A. itaque, si voluntas tanta in se varietate con- 
stat, neque cordatus quisquam Dei naturam talem 
esse putet, non ergo voluntas est Pater, sed cum in 


προχαταρκτικός * ποιότης δὲ χινημάτων, ἡ ἐφ᾽ ὁτῳ- 
οὖν xal ἐφ᾽ ἑκάστῳ θέλησις, παλλή τις οὖσα. χαὶ 
ταῖς τῶν πραγμάτων ποιότησι καὶ διαφοραῖς, οζάπερ 
τισὶ βαφαῖς καταχριωννυμένη πρὸς τὸ ἄλλοτε ἄλλως 
xai ἑτεροίως ἡ διαφορὰ, καὶ διεστηχότων ἔσθ᾽ ὅτε 
πρὸς τὸ ἔχον ἐνανκίως. O0 γὰρ ᾧ θέλομεν τὸ χαλὸν, 
τούτῳ καὶ τὸ φαῦλον" οὐδὲ ᾧπερ ἄν ἔλοιτό τις τὸ 
εἶναι σοφὸς, αὐτῷ δὴ τούτιρ καὶ τὸ ἐναντίον. Giya: 
δὴ οὖν ἀπόπληκτον παντελῶς, τὸ θέλησιν εἶναι λέ- 
γειν τὴν ὕκαρξιν τοῦ Πατρός. 

B. Ναί. 

A. Θὐχοῦν, εἴπερ ἐστὶν ἡ θέλησις ἐν διαφοραῖς 
αὐτὴ καθ᾽ ἑαυτὴν, ὧδε δὲ ἔχειν τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν 
οὐχ ὃν οἵοιτό τις εὖ φρονῶν " οὐκ ἄρα Φέλησις ὁ 


propria intelligatur exsisteniia, ejusdem nature et D Πατὴρ, ἀλλ᾽ àv ὑπάρξει νοούμενος ἰδικῇ, συμφυᾷ καὶ 


ceoxiernam velati voluntatem habet &euum Filium, 
ROM Compositus, ut illi volunt, sed cujusmodi con- 
cipianuir res simplici et eapienti notura praoditr, 
tandemque cescet cariositas. Omni quippe mente et 
eralione major eet dívinitas, o bone. An non fta se 
res habet ? 

B. Assentior sane. Sed cum nohis propositum 
εἰ voluntatem nomipsverts Patris Filium, an istud 
etiam ex sacris Litteris potes ostendere? 

À. Quidni ? Et opinor quidem id nobis Davidem 
abunde persuaeurum et ideneam nobis fidem fa- 
ciurum, cum ad Deum et Patrem canit: $56 « In 
voluntate tua deduxisti me ** ; » quinetiam aliis ra- 
tionibus patefactum iri veritatem. An non enim om- 
nia faeta eunt per Filium, et sine ipso factum est 
Bibil, ut Joannes teststur 53,3 : 


B. ita est. 

A. Canit autem alicubi David, et universi opifi- 
eam Patrem δὲ Deum admirans, ait : «Quam ma- 
guificata eunt opera tua, Domine omnia in gapien- 
Xia fecisti 9, » sapientiam, ut reor, Filium appel- 
lus. 

B. Quid vero istud sibi vult? 

A. Nimirum, amice, si Patris illa voluntas alia 
mon est ab ipso, neque sine sapientia, sapientia vero 
est Filius : quomodo Paterin ae liypostatiee exsistere 
eeusebitur? Trausiit enim jam quodammedo in Fi- 
liuin, ac veluti desinens esse id quod est, sapieutia 
factus est, siquidem est voluntas, non per partici- 
petionem sapientia prsedita, eed ipsamet res et sa- 
pientia, omni plane modo. Addiderim, Filium, et 
imaginem, et similitudinem sui ipsius exsistere, si 
cum sit tpse sapieatia et volentes, etiam imago 
est Patris, licet voluntatis et sapientise appellatione 
praediti. 

B. Apsge cum tanta rationum absurditate. 

A. Abominanda vere, ac valde nefaria. limaginem 
itaque et similitudinem accuratam Dei et Patris sub- 
Stant? admittemus esse Filium, neqae solam ipsi 
— tribuentes voluntatis identitatem, eminentia supta 


"P ysa.txxin, 95. 07 Joan. 3, 9. 


συνάναρχον͵ οἱονεὶ θέλησιν ἔχει τὸν ἴδιον Yibv, οὐ 
συντεθε[ι]μένος χατ' ἐκείνους, ἔχων δὲ οὕτως, ὡς ἂν 
εἶναι νοοῖτο τυχὸν τὰ ἐν ἁπλῇ φύσει xai cogi. καὶ 
ἡρεμείτω λοιπὸν τὸ περίεργον ἕτι. Nou δὲ ἐπέκεινα 
xai λόγον παντὸς τὸ Θεῖον, ὦ τᾶν. Ἦ οὐχ eeu; ; 


B. Φημὶ δή. Βουλὴν δὲ xal θέλησιν ἐπείπερ ἡμὶν 
ὠνόμασας τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, ἄρα ἂν ἔχος U 
ἱερῶν καὶ τοῦτο παραστῆσαι Γραμμάτων; 

A. Πῶς γὰρ o0; Καὶ οἶμαι μὲν, ὅτι μάλιστα 
διαρκῶς ἀναπείσειν, xal ἀποχρῶσαν ἡ μὲν ἐμποιῆσαι 
τὴν πληροφορίαν ἀναμέλποντα τὸν Δαδὶδ κρὸς τὸν 
θεὸν χαὶ Πατέρα" « Ἐν τῇ βουλῇ σου ὡδήγησάς με.» 
Δείξει δὲ ἡμῖν ὁ λόγος xal δι᾽ ἐννοιῶν ἀτέῤων ἐκδα- 
σανίξων τὸ ἀληθές. "H γὰρ οὐχὶ πάντα viva δὲ 
Υἱοῦ, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲν, κατά γε τὶν 
Ἶωάννον φωνήν: 

B. Ὧδε ἔχε:. 

A. Ψάλλει δέ ποῦ Δαδὶδ, καὶ τὸν τῶν ὅλων δ8ὴη- 
μιουργὸν Πατέρα xai Θεὸν χαταθαυμάζων, φησίν" 
€ Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε ! πάντα ἐν 
σοφίᾳ ἐποίησας * » σοφίαν, οἶμαὶ πον, τὸν Υἱὸν &te- 
καλῶν. 

B. Τί οὖν τοὐτόγε: 

A. Ὅτι, ὦ φιλότης, ἡ τοῦ Πατρὸς θέλησις, εἴξεο 
ἐστὶ παρ᾽ αὐτὸν οὐχ ἑτέρα, καὶ οὐχ ἄσοφός γε, eocia 
δὲ ὁ Υἱὸς, πῶς ἂν ἐν ὑπάρξει νοοῦνο τῇ καθ᾽ ἑαυτὸν à 
Πατήρ; Μετακεχώρηχε γὰρ ἤδη πῶς εἰς τὸν Υἱδν, 


D xaX οἱονεί πως ἤδη μεθεὶς τὸ εἶναι λοιπὸν τοῦθ᾽ ὅκερ 


ἐστὶ, σοφία γέγονεν, εἴπερ ἐστὶ θέλησις οὐ χαπὰ μέθ- 
εξιν ἔχουσα τὸ σοφὸν, ἀλλ᾽ αὐτόχρημα xaX σοφία τὸ 
πᾶν. Προσθείην δ᾽ ἂν, ὅτι xal εἰχὼν χαὶ ὑὁμοιότη; 
ἑαυτοῦ πέφηνεν ὁ Υἱὸς, εἴπερ ὧν αὐτὸς σοφέα κεὶ 
θέλησις, καὶ εἰκών ἔστι τοῦ πατρὸς, χαΐίτοι flovàt; 
χαὶ σοφίας ὠνομασμένου. 


B. Ἄπαγε €f τῶν λογιομῶν ἀτοπίας ! 

Α. Μυσαρωτάτη γὰρ ἀληθῶς, καὶ πολὺ λίαν ἔχου- 
σα τὸ διεστραμμένον. Εἰκόνα δὴ οὖν καὶ ὁμοίωσιν 
ἀκριδῇ τῆς τοῦ θεοῦ xat ἐϊατρὸς οὐσίας, παραδεξό- 
μεθα τὸν Υἱὸν, vat οὐχὶ μόνην αὐτῷ ποοτάπτοντες 


55 Psal. Aci, 6; cii, 24. 


949 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


950 


τὴν ταυτοδουλίαν, τῆς ὑπὲρ χτίσιν ὑπεροχῆς ἀξιώ- A creaturam insigniemus, sed in forma simiMima po- 


σομεν, ἀλλ᾽ ἐν μορφῇ τῇ ἐμφερεστάτῃ χαταλογιού- 
μεθα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν 
ἐχείνῳ προσπεφυχότων ἀνακομίζοντες φυσικῶς. 
Εἰ δὲ, ἐπείπερ ἐστὶ συνεθελητὴς, ταύτῃτοί φασιν 
ὑπάρχειν αὐτὸν xal εἰχόνα τοῦ Πατρὸς, ὧδε δὲ ἔχων 
φύσεως τε καὶ μέτρων, οὐ Κατέδεισεν εἰπεῖν" « Ὁ 
ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Ἐγὼ ἐν τῷ 
Πατρὶ, xoi ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί; ἐστιν. Ἐγὼ xat ὁ 
Πατὴρ ἕν ἐσμεν" » οὐχ ἀπίθανον. olpgal που τὸ 
χρῆναι νοεῖν, τὴν οὕτως ὑπερφυᾶ om ὑπέρχομπον 
ἀληθῶς καὶ μόνῳ πρέπουσαν τῷ Υἱῷ πφρωνήν τε καὶ 
παῤῥησίαν, οἷά τινα στέφανον ἀναδήσασθαι τὸν Δα- 
615, xal μεγαλαυχεῖν ἐφ᾽ ἑαυτῷ λέγυντα σαφῶς" 
«€ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ἐν ἐμοί ἐστιν. 'O 


nemus Dei ae Patris, omnia que Paw insunt de- 


ferentes ei naturahlter. Sin. autem, quoniam ejus- 


' dem est veluntatis, idcirco aiunt ipsum etiam ex- 


sistere Petris imaginem, et quoniam, hac natura el 
conditione prseditas, non veritas est dicere: « Qui 
videt me, videt οἱ Patrem. £go in Patre, et Pater 
in me est "* : Ego et Pater unum samus ὅδ,» non 
ebs re, opinor, censebimus, adeo supernaturalem el 
elaiam, solique Filio congruentem vocem, et liber 
tatem loquendi sibi arrogasse Davidem, eaque glo- 
εἰδρὶ apud «e, clare dicendo : « Ego in Patre, οἱ 
Pater it te est : Qui vidit ine, vidit et Patrem : » et, 
« Ego et Pater unum sumus. » Àn non euim virum 
illum ejasdem faisse cum Deo voluntatis videbimus? 


ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα“ « xai, « Ἐγὼ xat B Dixit enim alicubi de ipso ad beatum Samuelem : 


ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. » "H. γὰρ οὐχὶ συνθελητὴν veyo- 
νότα τὸν ἄνδρα Θεῷ χαταθρήσαιμεν ἄν; "Ἔφη γάρ 


t ἔμνοδὶ David θ᾽] υπἢ Jesse, virum secundum cor 
memm, qui faciet omnes volantates meas **. » 


Mou περὶ αὐτοῦ πρὸς τὸν μαχάριον Σαμουήλ᾽ « Εὖρον Aa6V5 τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ ἄνδρα xatà τὴν xapblav 


μου, ὃς ποιήσει πάντα τὰ θελήματά μον." 

B. Πιθανὴς ὁ λόγος, πλὴν οὐχ ἀσφαλήξ. 

À. Κομιδῇ μὲν οὖν ἀπίθανος, ὦ Exaipe, τερθρείας 
. δ' οὖν τῆς ἐχτόπον παραδειχτιχὸς, ἧς οὐκ οἶδ᾽ ὅπως 
φροεστηχότες, οὐκ ἐρυθριῶσιν οἱ διεναντίας. Οὐδὲ 
γὰρ ἂν ἡμᾶς τὸ συνθελῆσαι μόνον xal φαυτὰ βού- 
λεσθαι τῷ Πατρὶ, πρὸς εἰνόνα καὶ ὁμοίωσιν φυ σιχὴν 
ἐξεργάσαιτο τὴν αὐτοῦ, δρῴη δ᾽ ἂν τοῦτο καὶ μόνη 
φύσεως ὁμοιότης, xal ἡ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν $C αὐτῇς 
ἰοῦσα τῆς οὐσίας ἐμφέρεια. 


D. Probabilis est ratio, sed non tuta. 

997 A. Prorsus quidem incredibilis, amice, sed 
4088 absurdas argutiolas patefacit quas perfricta 
frente neecío quo pacto adversarii audent propo- 
nere. Neque enim nos solum eadem cum Patre vo- 
[entas, ad imeginem et similitudinem ejus natura- 
lem efformarit, sed hoc prestiterit etiam sola na- 
ture. similitado, et ex ipsa substantia prodiens per 
omnia conformitas., 


B. Κατ' εἰκόνα δὴ οὖν τὴν θείαν πῶς ἂν εἴημεν C. B. Ad imoginem ergo divinam quomodo mos for- 


αὐτοί; 

À. Ὡς ἕναυλον ἔχοντες τὸν Υἱὸν, κἀὶ χαραχτῆρα 
«bv θεῖον εἰσοικισάμενοι καὶ παισῃολοντηνότες ἐν ἑαυ- 
«οἷς. 'Μεμορφώμεθα ψδρ δι" αὐφοῦ πρὸς Θεόν. Εἶδος 
δὲ τὸ πάντων ἐπέχεινα, καὶ ὑπέρτατον, τουτέστιν, Ó 
Υἱὸς, διὰ Πνεύματος ἐνσημαίνεται ταῖς ἡμετέραις 
ψυχαῖς. Καὶ γοῦν ἐπιστέλλει Γαλάταις ὁ Παῦλος, ἐξ 
ἑλαφρίας ὠλισθηχόσιν ἐπὶ τὸ ἀκαλλέστερον᾽ « Te- 
κνία μου, obe πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χρι- 
σὸς ἐν ὑμῖν. » 

B. “Ἄριστα ἔφης. 

A. Εὔηθες δὲ καὶ ἑτέρως καὶ ἀκατάσχεπτον κὸ- 
μιδῇ, τὸ μὴ οὐχὶ τῆς οὐσίας τοῦ Πὰερὸς, βουλῇς δὲ 
καὶ θελημάτων εἰχόνα λέγεσθαι τὸν Υἱόν. Ὁ γάρ οι 
Φίλιππος, « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, » χαὶ οὐχὶ τὴν 
θέλησιν, ἔφασχε τοῦ Πατρός. Ἑαυτὸν δὲ καριστὰς 
εἰς εἰκόνα τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, « 'O δωραχὼς ἐμὲ, » 
φησὶν, οὐχὶ τὴν θέλησιν τοῦ Πατρός * αὐτὸν δὲ μᾶλλον 
«εθέαται τὸν Πατέρα. Καίτοι ἐχρῆν δήπου τὸν 
ἀψευδεῖν. ἠρημένον, μᾶλλον δὲ οὐκ ἔχοντα δόλον ἐν 
τῷ στόματι αὐτοῦ, τόγε ἐχεΐίνοις δοκοῦν, ἀλλὰ μὴ 
τοῦτο εἰπεῖν, εἴπερ ἣν οὐχ ὧδε ἔχων. "AX ὁ μόνος 
εἰδὼς τὸν Πατέρα, καὶ ὑπὸ μόνον διεγνωσμένος τοῦ 
Πατρὸς, οὐ ψιλῆς ἡμῖν καὶ ἀνυπάρχτον θελήσεως 
εἰχόνα, χαρακτῆρα δὲ μᾶλλον τῆς ὑποστάδεως τοῦ 
Ὑεγεννηχότος ἑαυτὸν ἀπέφηνεν, εἰπών" Ὃ ἑωρακὼς 
ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. » 


^ Joan. xiv, 9, 10. 


95 joan. x, 99. "Isa. xt, 1; 


mati sumos? 

A. Que inhshitantem filium habemus, et cha- 
racterem divinam in nobis suscepimus, eoque di- 
tati sumus. Per ipsum enim conformati sumus ad 
Deum. Gpocios autem illa omnium suprema, nimi- 
rum Filius, per Spiritum nostris animabus impri- 
mitur. Onde Gulatis scribit Paulus, qui prz levitate 
ἃ recto desciverant : « Filioli mel, quos iterum par- 
turio, donec formetur Cristus in vobis ΠΤ. » 


B. Optime dixisti. 

À. Quinetiem stnltum οἱ ineconsideratem est val- 
de, Qon suwbstamie Patris, sed deliberationis et vo- 
luntstem. imaginem diei Filium. Philippus enim, 


D « stendo. nobis Patrem, » ven voluntatem dixit 


Patrís. Villas àutem imaginem selpsum Patris ex- 
bibens: « Qui vidit me, » inquit, non voluntatem 
Patris, sed ipsum potius « vidit Patrem ; » alioquin 
oportuisset eum qui veritatem amat, imo dolum in 
ore suo nen liabet, non hoc respondere, sed ex illo- 
rum sensu loqui, si quidem ita se non habebat. Sed 
qui selus novit Patrem, et a solo Patre dignoscitur, 
non nef nobis el non exsistentis voluntatis ima- 
ginem, sed characterem potius substantie Geni- 
toris seipsum declaravit, dicens: « Qui videt me, 
videt et Patrem. » 


Aet. xi, 22. Galat. iv, 19. 


955 


et vilitatem subire grave erat ac intolerandum Deo, 
ut semel dicam , ex Deo genito ? Quod si verba 
qu: nobis conveniunt ; rejicere necesse erat ac 
decebat ut divinitatis decus illesum et incorruptum 
servare posset : qui non multo magis carni uniri , 
et vilissimam pati demissionem ? Sed nemo unquam 
eo stuporis veniet, opinor, uL non valde miretur 
Unigenitum, non rapuisse quidem propter nos su- 
premum illud et eximium decus quod est in forma et 
equalitate Patris, sed maluisse inanitionem incarna- 
tionem pati, et cum Ipsa quecunque deea dicuntur ei- 
queconveniunt, ac pro nihilo rem habere, quandoqui- 
dem incolumes sumus, ad pristinum statum reversa 
natura, et in ipso ad vite novitatem instaurata ἢ, 
per sanctificationem in Spiritu. Explicat ergo Pau- 
lus causam incarnationis dicens, Dei Verbum nus- 
quam apprehendisse angelos, sed semen Abrahz **, 
« unde debuit per omnia fratribus similari , ut mi- 
sericors fleret et fidelis Pontifex ad Deum ?!. » Et 
rursus : « Quia ergo pueri communicaverunt carni 
et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem, 
ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis 
imperium, id est, diabolum ?*. » $729. Sed cur hoc 
dico? cum cuivis liceat, si modo velit, Christum ad 
Deum Patrem qui in ccelis est audire diserte cla- 
mantem : « Sacrificium et oblationem noluisti : ho- 
locaustomata et pro peccato non postulasti, tunc 
dixi, Eece venio, ut facerem, Deus, voluntstem 
tuam *?, » Quznam autem erat sapiens illa in nos 
el salutaris Patris voluntas * mortem abolendi in 
morte Christi, ac preterea peccatum, et peccati 
auctorem ac primum arlificem, el per sauguinem 
Christi omnes redimendi. Quocirca divinus Paulus 
rursus scribit in hunc modum de Filio : « Et ideo 
Novi Testamenti mediator est, ut morte intercedente, 
in redemptionem earum pravaricationum qua erant 
sub priori repromissionem accipiant qui vocati sunt 
eterna bzreditatis, Testamentum enim in mortuis 
coufüirmatum est, alioquin nondum valet, dum vivit 
qui testatus est **. » Quod si mori Filium oportebat 
ad peragendam dispensationem, cum inutile non 
esset mortem capessere : quomodo non erat ei ne- 
cessarium et utile, ad naturam quoque se demittere, 


que morlis capax esset, cujus eliam vocabula licet D 


humilia et abjecta repudianda non essent ei qui 
semel ipsam perpeti statuerat ? An tibi videntur ea 
que diximus aliquid in se temeritalis aut vanitatis 


et impudentis babere? 


5$. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
ad naturam illum descendere, cujus ignobilitatem A atcyuvotzo μέτρον ; 


936 
Τί γὰρ ὅμως ἔδει, pfisatp" ἂν 
ἔγωγε, καὶ μάλα εἰκότως, χαθιχέσθαι πρὸς φύσιν, ἧς 
τὸ ἄδοξόν τε χαὶ σμιχροπρεπὲς ὑποδῦναι, φορτιχὸν. 
χαὶ δυσδιαχόμιστον ἣν τῷ γε ἅπαξ ἐχ Θεοῦ φύντι 
Θεῷ ; xal τῶν καθ᾽ ἡμᾶς λόγων ἡ παραίτησις εἴπερ 
ἦν αὐτῷ πρέπουσά τε xal &vavxala, πρὸς τὸ ἀπινὲς 
καὶ ἀχίόδηλον διασῶσαι δύνασθαι τὸ ἐν θεότητι χάλλος, 
πῶς ἂν οὐχὶ χαὶ πρό γε τούτου πολὺ, τὸ ἑνωθῆναι 
σαρχὶ, καὶ τὴν οὕτως ἀχαλλεστάτην ἀνατλῆναι τα- 
πείνωσιν; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν, οἶμαι, τὶς ἐμδροντησίας εἰς 
τοῦτο προῆχοι ποτὲ, ὡς μὴ ὑπεράγασθαι σφόδρα τοῦ 
Μονογενοῦς, οὐχ ἁρπάσαντος μὲν δι᾽ ἡμᾶς τὸ ἐν 
μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ἐχπρεπὲς ἀξίωμα χαὶ 
ὑπέρτατον, ἑλομένου δὲ παθεῖν τὴν ἐν σαρχὶ χένωσιν, 
χαὶ σὺν αὐτῇ τοὺς αὐτῇ πρέποντάς τε χαὶ ἑοιχότας 
λόγους, καὶ τὸ χρήμα ἡγεῖσθαι παρ᾽ οὐδὲν, ὅτ᾽ ἂν ἡμῖν 
εὖ μάλα διαπεραίνοιτο τὸ ἀλωδήτως ἔχειν, ἀναφοι- 
τώσης εἰς τὸ ἐν ἀρχαὶς τῆς φύσεως, καὶ ἀναχτιζομέ- 
νῆς ἐν αὐτῷ πρὸς χαινότητα ζωῆς, δι᾽ ἁγιασμοῦ ἐν 
Πνεύματι. Διατρανοῖ γοῦν ὁ Παῦλος τῆς ἐνανθρωπή- 
σεως τὴν αἰτίαν, οὐχ ἀγγέλων ἐπειλῆφθαι τὸν τοῦ 
Θεοῦ Λόγον εἰπὼν, ἀλλὰ σπέρματος ᾿Αδραὰμ,, « ὅϑεν 
ὥφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα 
ἐλεήμων γένηται xal πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν 
Θεόν. » Καὶ πάλιν" ε« Ἐπειδὴ γὰρ τὰ παιδία χεχοι- 
νώνηχεν αἵματος xat σαρχὸς, xal αὐτὸς παραπλησίως 
μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου χαταργήσῃ 
τὸν τὸ χράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι, τὸν διά- 
60Xov. » Καὶ τί τοῦτο λέγω; χαίτοι τοῖς ἐθέλουσι 


QC μετὸν, ἀναφανδὸν ἐπαΐειν ἀναχεχραγότος Χριστοῦ 


πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα Θεόν « Θυσίαν 
καὶ προσφορὰν οὐχ ἐθέλησας, ὁλοχαυτώματα xal T 
&papilag οὐχ ηὐδόχησας, τότε εἶπον" Ἰδοὺ fjxm, 
τοῦ πεποιῆσθαι, ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου. » Kal olov 
ἣν ἄρα τὸ σοφὸν εἰς ἡμᾶς χαὶ σωτήριον θέλημα τοῦ 
Πατρός; τὸ χαταργεῖσθαι θάνατον ἐν θανάτῳ Χρι- 
στοῦ, xai πρός γε τούτῳ, τὴν ἁμαρτίαν xal τὸν τῆς 
ἁμαρτίας εὑρετὴν xal τεχνίτην ἐν ἀρχαῖς, καὶ &' 
αἵματος τοῦ ἁγίου τὴν ἁπάντων γενέσθαι λύτρωσιν, 
Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει πάλιν ὧδ 
περὶ τοῦ Υἱοῦ" « Καὶ διὰ τοῦτο Διαθήχης Καινῆς με- 
σίτης ἐστὶν, ὅπως θανάτου γενομένου εἰς ἀπολύτρω» 
σιν τῶν ἐπὶ τῇ πρώτῃ Διαθήχῃ παραδάσεων, τὴν 
ἐπαγγελίαν λάδωσιν οἱ χεχλημένοι τῆς αἰωνέου κλη- 
ρονομίας. Διαθήχη γὰρ ἐπὶ νεκροῖς βεδαΐα, ἐπεὶ μή 
ποτε ἰσχύει, ἕως ἂν ζῇ ὁ διατιθέμενος. » Τεθνάναι 
δὲ εἴπερ ἔδει τὸν Υἱὸν, πρὸς τὴν τῆς οἰχονομίας 
χαρτόρθωσιν, οὐχ ὄντος: ἀσυντελοῦς τοῦ δεῖν ἐλέσθαι 
τὸν θάνατον, πῶς οὐκ ἀναγκαῖον xal χρειῶδες ἦν 


αὐτῷ, καὶ εἰς τὴν τοῦ θανάτου δεχτιχὴν χαθιχέσθαι φύσιν, ἧς ἂν εἴη καὶ τὸ ἐν λόγοις σμιχροπρεπὲς, οὐχ 
ἀπόδλητον τῷ γε ἅπαξ αὐτὴν ἑλομένῳ παθεῖν ; Μῶν εἶναί σοι δοχεῖ θρασὺς ἣ ἐξίτηλος ὁ ἔν γε τουτοισὶ 


λόγος, ἣ πρὸς ἡντιναοῦν ἀποχλίνων ἀναισχυντίαν ; 

B. Minime. 

A. Erat quippe et est Verbum, etiam incarnatum, 
quidquid erat ante carnem : quz autem assumpsisse 
cernitur propter carnem, non erat in principio. 

3! jbig. 17. 


" Rom. vi, 4... * Hebr. τὶ, 46. 


** jbiJ. 14. 


B. Οὐδαμῶς. 
Α. "Hy μὲν γὰρ xal ἔστιν ὁ Λόγος, καὶ ἐν σαρκὶ 
γεγονὼς, ὅσα χαὶ πρὸ σαρχός " ἃ δὲ γε προσειληφὼς 
ὁρᾶται διὰ τὴν σάῤχα, οὐκ fv ἐν ἀρχαῖς. 
*! Psal. 


xxxix, 1-9. ** febr. 1x, 15-17. 


953 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


938 


B. Οἷον δὴ τί’ βαθὺς γὰρ ὁ λόγος, xat οὐ πρόχει- A. B. Cedo quidnam illud sit; sublime cnim est 


(/o; ἑλεῖν. 

A. 00 γὰρ, ὦ φιλότης, Θεὸς Tv ὁ Λόγος, xal ὁ 
Λόγὸς fjv πρὸς τὸν Θεόν; Οὐχὶ δὲ « φῶς ἦν τὸ 
ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς 
τὸν χόσμον ; οὐ Μονογενὴς, xai εἰς τὸν χόλπον τοῦ 
Πατρός; Οὐχ ἄνωθεν ἔῤχεται xaX ἐπάνω πάντων 
ἐστίν; Οὐχὶ δὲ αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ φῆσιν᾽" ε Ἐγὼ οὐχ 
εἰμι ἐχ τοῦ χόσμου τούτου ; » 

B. Ναί" λέγεις γὰρ ἡμῖν ἃ xa ἡ θεία Γραφή. 


A. "Ap' οὖν οἴει τὴν χένωσιγ, ζημίαν τῶν ἐν ἀρ: 
als φυσιχῶν τε xal ἰδιχῶν ἐνεργάσασθαι τῷ Λόγῳ, 
ὡς παρατροπῆς τε χαὶ ἀλλοιώσεως τῆς ἐπὶ τὸ λυποῦν 
εἰς πεῖραν ἐλθεῖν ; e | 

B. Οὐκ àv οἰηθείην πώποτε. Τροπῆς Tip ἀμείνω 
«ὸν Υἱὸν ἴσμεν τε καὶ πεπιστεύχαμεν, γεγραφότος 
ἡμῖν τοῦ Παύλου ι Ἰησοῦς Χριστὸς, χθὲφ xai σήμε- 
ρον, ὁ αὐτὸς, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. » 

A. Ὀρθῶς, ὦ ἑταῖρε, καὶ μάλα σαφῶς, Et γὰρ εἰσ- 
δέξαιτο τὸ λυποῦν xai ἀδιχοῦν εἰς δόξαν xal φύσιν 
αὐτὴν διὰ τῆς παρατροπῆς, πῶς ἡμῖν ὁ αὐτὸς νοοῖτ᾽ 
ἂν ἔτι; Ἐρηρεῖσθᾶι δὴ οὖν ἐν οἷς ἂν ἀεὶ δοξάζειν 
ἀνάγχη τὸν Μονογενῆ, xaX εἰ γέγονε σὰρξ καὶ ἐσχή- 
γιύδεν ἐν ἡμῖν. 

B. ᾿Ανάγχη. 

Α. Ἰτέον οὖν ἤδη καὶ πρὸς τὰ σαρκὸς, ἤτοι διὰ τὴν 
σάρχα. ᾿Απτὸς γέγονεν ὁ ἀναφής " τοιγάρτοι xal θω- 
μᾶς, χειρὶ xal δαχτύλοις τοὺς τῶν ἥλων τύλους ἐπ- 
αφώμενος, ἔλεγεν" ε« Ὁ Κύριός μον xal ὁ Θεός μου.» 
Ὃρατὸς πέφηνεν ὁ ἀόρατος, χαὶ λιγυρὸν, ἀνιεὶς ἐπὶ 
τούτῳ μέλος ὁ θεῖος ἔφη Δαδίδ" « Θεὸς θέῶν Κύριος 
ἐλάλησε, καὶ ἐκάλεσε τὴν γῆν. ᾿Απὸ ἀνατολῶν ἡλίου 
μέχρι δυσμῶν, ἐκ Σιὼν ἡ. εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος 
αὐτοῦ" ὁ θεὸς ἐμφανῶς ἥξει, ὁ Θεὸς ἡμῶν, χαὶ οὐ 
«αραδιωπήσεται. ) IIóve γὰρ ἣ ποῦ, τίνα δὲ τρόπον 
ἐμφανῶς ἡμῖν ἀφῖκται Θεὸς, ὃς xal πᾶσαν ἐχάλεσε 
τὴν γῆν, εἰ μὴ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενὴς, 
xai ὁ μηδενὶ τῶν χτισμάτων ὁρώμενος, ἐμφανῶς 
ἐδείχθη διὰ τὴν σάρχα, xaX χεχοπίαχεν ἐχ τῆς ὁδοι- 
πορίας, ὅτε τὴν Σαμαρειτῶν διέθει πόλιν, καὶ μὴν 
καὶ τροφῆς ἐδεῖτο σωματικῇζς, καίτοι 'διδοὺς τοῖς 
πεινῶσιν ἰσχὺν, χατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν: Ὁ, 
ἐν ᾧ ζῶμεν, καὶ χινούμεθα, καὶ ἐσμὲν, μεθ᾽ ἡμῶν 


C 


quod dicis, nec captu facile. 

A. Nunquid, amice, Deus erat Verbum, et Ver- 
bum erat apud Deum Ὁ ἢ Nunquid vero lux erat 
vera, quz illuminat omnem hominem venientem 
in mundum **? Nunquid Unigenitus, et in sinu 
Patris ***? Nopane desursum venit, et supra omnia 
est ?' ?* Nonne vero ipse de seipso dicit : « Ego non 
sam ex hoc mundo *'* ? » 

B. Etiam, eadem quippe nobis profers qua divina 
Scriptura, 

À. Àn ergo putas inanitionem detrimentum ali- 
quod Verbo attulisse eorum qux principio inerant 
ipsi naturalia et propria, ut mutationis et conver- 
sionis in malum periculum adierit * 

B. Nequaquam id putaverim. Conversionis enim 
expertem Filium scimus et credimus , cuim nobis 
Paulus scripserit : « Jesus Ghristus, heri et hodie, 
idem, et in secula **. » 

A. Recte, amice, et aperte. Si enim aliquid sus- 
ceperit 550 quod ejus gloriam et naturam lzdat , 
quo pacto demum intelligetur esse idem? Statuen- 
dum est itaque in suis bonis perpetuo hzrere Uni- 
genitum, tametsi caro fectus est et habitavit in 
nobis ***, 

B. lta sane. 

A. Pergendum itaque tandem ad ea qux» carnis 
sunt aut propter carnem. "Tractabilis factus est, 
qui tractari nequit : unde Thomas, manu et digitis 
vestigia clavorum contrectans , dixit: « Dominus 
meus et Deus meus **. »  Visibilis factus est , qui 
cerni nequit, etsuave carmen ob id David eimit- 
tens ait : « Deus deorum Dominus locutus est, et 
vocavit terram. Α solis ortu usque ad occasum, ex 
Sion species decoris ejus : Deus manifeste veuiet, 
Deus noster, et non silebit **. » Quando enim aut 
ubi, et quomodo nobis Deus inanifeste venit, qui 
et omnein vocavit terram, nisi cum homo factus 
est Unigenitus, et qui nulli creature cernitur, ma- 
nifeste apparuit propter carnem, et lassus est de 
via, cum Samaritarum urbem permeasset, adeoque 
cibo corporeo indigebat, quamvis det robur esu- 
rientibus , juxta Propheue vocem *! ? [s in quo vi- 
vimus, et movemur, ei sumus*''*, nobiscum esse di- 


«εανέσθαι λέγεται, xaX ἐν θανάτῳ σαρκός. Περιθείης D citur, etin morte carnis. Tune igitur, amice, hzc 


ἂν οὖν, ὦ ἑταῖρε, ταυτὶ τῷ Movoyevel καὶ πρὸ cap- 
κὃς, xal οὐχ ἂν ἀσυνέτως χαταλωδήσαιο τὸν ὑγιᾶ τε 
καὶ εὐσεδῇ περὶ αὐτοῦ λόγον ; 

Β. Κινδυνεύομεν. 

Α, ᾿Αποσχευασώμεθα δὴ οὖν ἀνοσιότητός τε γρα- 
φὴν, καὶ δυσσεδείας ἐγχλήματα, τὰ μὲν ὅσαπέρ ἐστι 
θεοπρεπέστερα, καὶ ὑπὲρ φύσιν τὴν xa0' ὑμᾶς, οὔπω 
xa0' ἡμᾶς γεγονότι προσνέμοντες τῷ Υἱῷ, τὰ δὲ, 
ὅσα πως χθαμαλωτέραν χαὶ xa0* ἡμᾶς τὴν ὑπόληψιν 
ἔχει, περιτρέποντες οἰχονομιχῶς χαὶ αἰχμαλωτί- 
ζοντες, χατὰ τὰς Γραφὰς, πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπ- 


88 Joan. 1, 1. 35 ibid. 9. 55 ibid. 48. 
48. ** Joan. xx,98.. ** Psul. σι ιχ, ὅ. 


PATROL. GR. LXXV. 


*? Joan. Π|, 31. 
δι Pgal. cxLv, 7. 


Unigenito etiam ante carnem tribueris , idque citra 
offensionem eorum qua de ipso pie el sane tra- 
duntur ? 

B. Propemodum assentiri cogimur. 

À. Tollamus itaque impietatis eulpam et nequi- 
le crimen, alia quidem quse divinitati magis con- 
.veniunt, et nostram naturam exsuperant, Filio tri- 
buentes, nondum homini facto : alia, quz depres- 
siorem el bumanum intellectum habent, ratione 
dispensationis aliorsum vertentes , et in captivita- 
tein. redigentes, secundum Scripturas, omnem in- 


?7Joan, vini, 95... 35 1105. xii, 8. Í 


35* Joan. 1, 
δι" Act, xvii 98 


J0 


939 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


940 


tellectum in obsequium ejus **. Non enim certe A axohv αὐτοῦ. Οὐ γὰρ δή τι παθόντες τῶν ἔξω λόγου 


aliquid ἃ mente οἱ ratione alienum somniantes , 
quando Christus ait : « Et neme ascendit in coelum, 
nisi qui descendit de colo, Filius hominis *5, » 
etiam ipsam de ccelo carnem deducemus, quamvis 
propheta clare nobis sanctam Virginem ostendat, 
ac palam clamet : « Ecce virgoin utero habebit, et 
pariet 'fllium , et voeabunt nomen ejus Emma- 
puel ?*; » neque rursus in utero corporeo exsi- 
stendi principimm ἃς fandamenium habuisse puta- 
bimus ipsum de Deo Deum Verbum, quoniam ipsum 
splendorem glorie et eharacterem substantie Pa- 
tris Paulus nominat **, ΘΒ incorpoream et inef- 
fabilen generationem notionibus rationem superan- 
tibus nobis significans. 

B. ]ta plane. 

A. Una igitur cum sacris Litteris ea eiiam quee 
utrique conveniunt sunt intelligenda. Hoc enim 
pacto rectum veritatis iter insistemus; neque lo- 
quendi sublimitatem ad aliquid inglorium conver- 
tentes propter earnem el ejus proprietates, neque 
ea qua surt carnis et prepter earnem ab humani- 
tate tollentes propter incarnationem, sed immutabi- 
litatem potius Unigenito servantes, eumdem esse 
cognoscemus, et antequam cearni uniretur, el 
quando factus est caro, licet abjectissima et hu- 
milia nonnulla de ipso dicantsr propter humani- 
tatem. : 

B. Atqui si omaia, inquiunt, arbHratü tuo ad 
incarnationem Lransferre velis, quibusnam demum 
rebus quxnam sit Verbi natura comperiemus ? 


À. Nimirum, o bone, ego tibi quoque repesue- 


rim : si utique velis omnia transferre ad explican- 
dum qusnam sit Verbi natura , faetum esse homi- 
nem, quomedo aut unde cognosces ? Non enim divi- 
nitatis proprietatibus rerum humanarum notitiam 
assequeris. Quod autem incomparabiliter superius 
est, ac tota natura distare procul dubio creditur, 
quomodo, qusso te, rerum adeo igfinitarum cogni- 
tionem indiderit ? Agnoscere vero et perquam clare 
perspicere Deum esse Verbum, non tamen hoimninem 
eliam esse factum , non satis affert utilitatis; sed 
si primo fides alterius adjungatur, nihil jam ad in- 
telligentiam deerit credentibus. Unde sapiens ae 
Deo afflatus Joannes : « Quis est, inquit, qui vincit 
mundum , nisi qui credit quoniam Jesus est Filius 
Dei **? Nomen enim novum est Verbo illud, Jesus, 
et carnis nativitatem eomitatur. Propheticam autein 
nobis rursus orseulum astipolabitur, dicens: « Et 
vocabunt nomen ejus novum, quod Dominus normi- 
nabit illud *". » Numquid enim, o charum caput, 
Gabriel Virgini Dei ac Patris ea in re voluntatem 
declaravit , dicens : « Ne timeas, Maria, ecce enim 
concipies in utero, et vocabis nomen ejus Jc- 
sum 53» 


84 1] Cor. x, £. 


3. Joan. iii, 15. 
95 Luc. 1, 50, 54, 


* [sa. vii, 44. 


xal φρενὸς, ὅταν μὲν λέγει Χριστός " « Καὶ οὐδεὶς 
ἀναθδέδηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ 
χαταθὰς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπον, » xal αὐτὴν ἐξ οὐ pa- 
γοῦ τὴν σάρχα χατοίσομεν, χαίτοι τοῦ προφήτου σα- 
φῶς τὴν ἁγίαν ἡμῖν καταδειχνύννος Παρθένον, καὶ 
βοῶντος ἀναφανδόν" « Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ 
ὄξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ xaAécoust τὸ ὄνομα αὐτοῦ, 
Ἐμμανουὴλ. » Οὐδ᾽ αὖ ἐν μήτρᾳ σωματικῇ, τῆς ἐν 
ἀρχαῖς ὑπάρξεως τὴν καταδολὴν ἐσχηχέναι νομιοῦ- 
μεν τὸν Ex Θεοῦ Θεὸν Λόγον, ὅταν αὐτὸν ἀπαύγασμα 
τῆς δόξης καὶ χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς 
ὁ Παῦλος ἀποκαλῇ, τὴν ἀσώματόν τε xal ἄφραστον 
γέννησιν ταῖς ὑπὲρ λόγον ἡμῖν κατασημαίνων ἐν- 
volatg. 


B B. Παντάπασι μὸν οὖν. 


A. Ὁμοῦ τοιγαροῦν τοῖς Ἐράμμασι xal τὰ ἐχα- 
τέρῳ πρέποντα νοητέον. Εὐθὺ γὰρ οὕτω τῆς ἀληθείας 
ἥξομεν, οὔτε τοῦ λόγου τὸ ὑψηλὸν εἰς τὸ ἀκλεὲς χατα- 
στρέφοντες διὰ τὴν σάρχα xat τὰ αὐτῆς, οὔτε τὰ 
σαρχός τὸ καὶ δι᾽ αὐτὴν, τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς εἰσάπαν 
ἀναχομίζοντες διὰ τὴν οἰχονομίαν, διεχσώζοντες δὲ 
ἄλλον τῷ Μονογενεῖ τὸ ἀναλλοιώτως Éystv, τὸν ai- 
τὸν ὄντα γινώσχομεν, xaX πρὸ τῆς el; σάρχα auvige- 
μῆς, καὶ ὅτε γέγονε σὰρξ, εἰ xal τι τῶν ὅσα ἐστὶ σμι- 
χρηπρεπέστατά τε xai ὑφειμένα λαλοῖτο περὶ αὑτοῦ 
διὰ τὸ ἀνθρώπινον. 


B. ᾿Αλλ᾽ εἰ μέλλεις ἅπαντα, φησὶ, κατὰ τὸ αὐτῷ 
σοὶ δοχοῦν περιτρέπειν εἰς olxovopiav ch» μετὰ 
σαρχὸς, διὰ ποίων ἕτι τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, 6 *l ποτέ 


ἔστιν εὑρήσομεν ; ᾿ 
A. Οὐχοῦν, ὦ γενναῖΞ, φαίην ἂν ἤδη cot xat αὐτὸς 


᾿ἐγώ" εἰ δὴ μέλλοις ἅπαντα περιτρέπειν εἰς τὸ, ὃ τί 


ποτε ἡ τοῦ Λόγου φύσις, διερμηνεῦσαι δεῖν, ὅτι γὲ- 
γόνεν ἄνθρωπο:, πῶς ἂν εἰδείης 7) πόθεν; Οὐ γὰρ 
τοῖς τῆς θεότητος ἰδιώμασιν ἐχμάθοι τις ἂν τὰ ἀν- 
θρώπινα. Τὸ δὲ ἀσυγχρίτως ὑπερτεροῦν, xat ὅλῃ τῇ 
φύσει διενεγχεῖν ἀνενδοιάστως πεπιστευμένον, πῶ; 
ἂν, εἰπέ μοι, τὴν τῶν οὕτω μειονεχτουμένων ἐμηκῖ- 
σαι δήλωσιν ; Τὸ δὲ δὴ διειδέναι μὲν εὖ μάλα παὶ 
σαφῶς, ὅτι Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, μὴ μὴν ὅτι καὶ γέγονεν 
ἄνθρωπος, οὐχ ἂν ἀποχρῶσαν ἔχοι τὴν ὄνησιν " ἀλλ᾽ 
εἰ προσχέοιτο τῷ πρώτῳ ς] ἡ θατέρου πίστις, ἄρτιοι 
πρὸς σύνεσιν εἶδεν ἂν οἱ πεπιστευχότες. Καὶ γοῦν ὁ 
σοφὸς xal θεηγόρος Ἰωάννης, « Τίς ἔστι, φησὶν, ὁ 
νιχῶν τὸν χόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων, ὅτι Ἰησοῦ; 
ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; » Γθνομα γὰρ χαινὸν τῷ Aóqo 
τὸ, Ἰησοῦς, καὶ τῇ τῆς σαρχὸς γενέσει σύνδρομον. 
Προφητιχὸν δὲ ἡμῖν χρησμῴδημα πάλιν ἐπαγωνιεῖται, 
λέγον * « Καὶ χαλέσονσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ τὸ χαινὸν, ὃ 
ὁ Κύριος ὀνομάσει αὐτό. » Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, ἐ Γα- 
6p τῇ Παρθένῳ τὴν τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς iri 
τούτῳ θέλησιν ἐμφανῇ χαθίστη, λέγων" ε Μὴ ςοδοῦ, 
Μαριάμ. " ἰδοὺ γὰρ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, xal χαλέσεις 
τὸ ὄνομα αὑτοῦ Ἰησοῦν ; » 

δὲ [lebr. 1, 3. 


δὲ [Joan. v, 5. 87 Iss, 1x, 9. 


9M 

B. ᾿Αληθὲς, 

A. 'Av8ótou δὴ οὖν (πυθοίμην γὰρ àv ὡς ἥδιστά 
σου), τὸ χρῆναι νοεῖν μεθόντες ὀρθῶς, χαὶ τὸ ὡς Evt 
μάλιστα σοφῶς xal εὐτόχνως τῇ τῶν ἱερῶν εἰδήσει 
Γραμμάτων προσφέρεσϑαι διαπτύσαντες, τοῖς εὐπα- 
ραφόροις ἐν ἴσῳ πίναξιν ἐς τὸ ἀεὶ προσωθοῦν εὐχό- 
λως μεταχεκλίμεθα ; καίτοι τοῦ μαχαρίου Παύλου 
διαχεχραγότος ὡδί" « ᾿᾽Αδελφοὶ, Ἐδραῖοι γίνεσθε, 
ἀμετακίνητοι " » xal μὴν xai Θεοῦ ἐὰ λίαν εὐπάροι- 
στον xaX εὐδιάπτωτον τοῦ τρόπου, σὴν ἀνωτάτω τοῖς 
ἔχουσι τιθέντος διαθολὴν, xol δίχην δρίξοντος τῇ 
νόσῳ τὴν ἀποστρηφῆν. Ἔφη γὰρ ὧδε περί τινων " 
« Ἠγάπησαν χινεῖν πόδας αὐτῶν, καὶ υὐκ ἐφείσαντο, 
καὶ ὁ θεὸς οὐκ εὐδόχησεν ἐν αὐτοῖς " » Τὺ γάρ τοι βε- 
δαΐως τε xal ἀχλινῶς lüpupévov, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν 
τῶν τελούντων εἰς ὄνησιν, ἀσφαλὲς τε xal ἄσυλον. 

B. Πῶ; οὖν ἄρα διωσαίμεθα ἂν τοὺς παρ᾽ ἐκείνων 
λόγους, εἰ χατὰ μέθεξιν ἐν Υἱῷ φαῖεν εἶναι τὰ θεο- 
πρεκῇ; 

Α. Οὐχ ἀχονιτὶ μὲν, ὦ "va06- τὸ γάρ τοι χρῆμα 
δυσδιεξίτητον μὲν, πλὴν ἐξ ἀναγχαίων λογισμῶν, 
φιλοθηρεῖν εὖ μάλα παρέσται τἀληθές. Πρῶτον μὲν 
γὰρ, εἰ τῇδε φρονεῖν ἐγνώχασιν, ἀφαιρούντων αὐτοῦ, 
καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, τὴν τῆς θεότῃτος δόξαν, χαὶ 


ἥχιστα μὲν Υἱὸν, πάντα δὲ μᾶλλον ὁμολαγούντων, 1 


τοῦτο, Ἰουδαίοις δὲ 0; πεπωρωμένοις ἀναδεικνύμενοι 
σύμφρονες, καὶ καταλευόντων ἤδη, τῆς sl; αὐτὸν 
εὐσεύείας εἰσάπαν ἡἠφειδηχότες. 'EXopévip δὰ τὰς al- 
τίας ἀναπυνθάνεσθαι τῆς οὕτω ἀχράτου καὶ δεινῆς 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 
'à B. Verum est. 


94 


À. Cur ergo (ex te enim libens audicrii ), reeta 
sententia relieta, el sacrarum Litterayum, quead 
ejus est, sa»pienti et docta cogaliene repudial&, 
lebrieis velut tsabulis ie illud quod semper alidit 
faeile declinsmaus, cum beatus 54 Poulws in 
hunc modum clamaverit : « Fratres, stabiles este» 
te et immobiles ?*: » quippe cum. Deus in valde 
leves ae díssolutos vehementer indignetur , eumque 
morbum aversione puniat ? Ha enim de quibusdem 
dixit : « Dilexerunt movere pedes suos , et noa pe- 
percerunt, et Deus non plaeuit sibi in eis ἴδ, » Fir- 
mitas enim et constantia ad omnes utilitati ratio- 
nes tula est, atque secura. 


B 5 Quomodo igttur illorum dieta refutabimas , si 


per participationem in Filio asseruerint esse ea qus 
Deo congruunt? 


A. Non citra negotium, o bone : res enim diffici- 
lis est explicatu, sed ex neeessaviis rationibus lice- 
bit investigare. veritatem, Primum enim, si ia ea 
decreverunt esse sententia , tellant ab ipso, etiam 
ante cztera, divinitatis gloriam , et minime quidem 
Filium, sed omnia pottus fateantur esee, quam istud: 
et prefraetos Judseos imitati, eum quoque jani per 
summam impietatem lapident. Quod si causae tam 
precipMis et gravis fureris inquirat, dieatque : 
« MuKa bona opera ostendi vobis ex Patre meo: 


ἁπονοίας, φάσχοντί τε « Πολλὰ χαλὰ ἔργα ἔδειξα (, propter quod eorum epus me lapidatis ^? à pullo 


ὑμῖν ἀπὸ τοῦ Πατρός μου" διὰ ποῖον αὐτῶν ἐμὲ λιθά- 
ζετε ; » βοώντων ἀφιλοθέως * « Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ 
λιθάξομέν σε, ἀλλὰ περὶ ὶ βλασφημίας, ὅτι σὺ, χτίσμα 
ὧν, ποιεῖς σεαυτὸν Yfby τοῦ Θεοῦ. » Προδεχτέον δὲ 
ἡμῖν, οὐχὶ τοῖς εἰς τοῦτα πεσοῦσιν ἐμδροντησίας, 
οὐδὲ τοῖς ὧδε τὸν νοῦν χατηῤῥωστηχόσι xat παρειμέ- 
νοις τὴν φρένα, xai χατεφθορόδσι τὸν λογισμὸν, ἀλλ᾽ 
οἷς ἂν αὐτὸς ἐναυλίζοιτο διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ Χρι- 
στὸς, τὴν τοῦ μυστηρίου γνῶσιν ἀχαπήλευτον ἐντι- 
θείς. Υἱὸν δὲ ἡμῖν ὁ θεοχλυτήσας Παῦλος ὠνόμασε 
τὸν Movovevt, χαὶ μὴν χαὶ εἰχόνα χαὶ ὁμοίωσιν τοῦ 
Πατρὸς, καὶ ἐν χαραχτῆρος δέχεται τάξει, διὰ τὸ 
εἰσάπαν, οἶμαί πον, περικαλλὲς, χαὶ ὡς ἔνι μάλιστα 
λεπτὸν xai ἠχριδωμένον εἰς ἐμφέρειαν. ᾿Ασωμάτῳ 


Dei respectu clamitent : « De bone opere non lapi- 
damus te, sed de blasphemia , et quia tu, creatura 
cum sis, facis teipsum FHium Dei '*. » Auenden- 
dum porro nobis est, non ad ees qui eo stuporis 
lapsi sunt, neque quibus tam malesanus ac debilis 
est animus ratioque coreupla, sed ad eos in qui- 
bus habitat Christes per Spititum , mysterii eogni- 
tionem sineeram infundens. At Paulus Deo afflatus 
-Filium nobis nominavit Unigenitum, ac praeterea 
imaginem οἱ similitudinem Patris ** , et eharocieri 
comparet propter omnimedam , ut reor, palcbritu- 
dinem, et aceuratissimam similitudinem. Corporei 
vero ad incerporeum quanam sit coaforiiias, et 
quomodo eade plane simüitude concipiatuz, au non 


[1p. Ἐνσωμάτῳ] δὲ πρὸς ἀσώματον, τί àv γένοιτο τὸ D operi pretiom est animadvertere? Quod enim caret 


ἰσοτυποῦν, νοοῖτο δ᾽ ἂν ὅπω;: τὸ ταυτοειδὲς, πῶς οὐχ 
ἄξιον ἰδεῖν; Τὸ γὰρ ἀπωτάτω σώματος, σχηματι- 
σμῶν οὐχ ἀνέχεται xal διαμορφώσεως * τὰ σωμάτων 
ἴδια͵ πῶς ἂν εἰσδέξαιτο; “Ὥσπερ γὰρ, κατά γε τὸ 
αὐτῷ μοι χαλῶς ἔχειν δοχοῦν, οὐχ ἂν ἐνυπάρξαι πώ- 
τ τὰ τῶν ἀσωμάτων ἴδια σώμασι τοῖς ἁπτοῖς τε 
χαὶ αἰσθητοῖς " οὕτως ἀνεπίδεχτα παντελῶς εἶεν ἂν 
τοῖς αἰσθήσεως ἀνωτέρω, καὶ ἐν ἀσωμάτῳ φύσει, τὰ 
ὅσαπερ ἂν τοῖς αἰσθητοῖς ἐπισυμθαίνῃ σώμασιν. Ἧ 
διανοῇ τι xai λέγειν ἂν ἔχοις αὐτὸς. map τοῦτο ἅτε: 
Q0»; i 
B. Οὐκ ἂν ἔχοιμ᾽ πῶς γάρ; 


: . 4 Ν 


8) 1 Cor. xv, 58. 


^* Jerem. xiv, 10. δ᾽ Joan. x, 52 * ibig, 53. 


corpore, Bgeras el fermas nen capit, proprieiates 
eorporunr quo pacto susceperit ? Quemadiodum 
enim, ut reete eonjieere mihi videor , qua propria 
sunt rerum cerporis expertium ia corporibus qua 
tanguntur sentiuntusque noa reperi4s, ila quxcua- 
que sensibilibus eorperibus accidunt nequaquam 
Tes sensu earentes et quae sunt incorporeae naturae 
5 3 in se suscipient. An aliquid preter bxc aliud 
excogilare potes aut dieere? | 


"B. Non possum : qui enim fleret! 


42 [ Cor, xt, 7, 


949 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


944 


A. Agedum ergo, cum Paler sit incorporeus, A Α. Φέρε δὴ οὖν, ἐπείπερ ἡμῖν ἀσώματος ὁ Tato, 


notionibus creaturam transcendentibus quoad licet 
ineffabilem ejus et perfectissimam naturam deli- 
neantes, veterum etiam opiniones accurate perpen- 
damus. Sic enim difficile non erit ad ipsam quoque 
demum ejus imaginem per omnia similem perve- 
nire, Filium videlicet. 

B. Pergamus : recte enim dixisti. 

A. Itaque, descendit quidem in specie ignis in 
montem Sina ad Judaeos primum institueudos, tuba- 
rum àacuto et ingenti sonitu in altum elato, intole- 
rabilem audientibus metuin inculiente. Sed cum illi 
crassius de Deo sentirent, et palmo ccelum metien- 
tes Dei gloriam solis typicis comprelienderent 
cogitabant apud se ipsam Dei naturam se pervi- 
disse, quasi nihil aliud esset quam ignis , et vocem 
ejus auribus hausisse , organicam videlicet. Itaque 
cum illi quoque de Mose przclare sentirent, Christi 
doctrinam ridendam esse putabant, ac dicebant : 
Moyses ille divinus sensibus oculorum divinam nobis 
naturam exhibuit, et supernam vocem audire dedit : 
quomodo igitur nos Christus ignaros, et multum a 
recto et vero deerrare arguit? « Amen, amen, in- 
quit, dico vobis, neque vocem ejus unquam audii- 
$lis, neque speciem ejus vidistis, et verbum ejus 
non habetis in vobis manens : quia quem misit ille, 
liuic vos non creditis **. » Cum enim liceret in Filio 
Dei ac Patris naturam utique contemplari, istud 
quidem non fecerunt miseri, sed igni, et caligini, 


et fumo divinitatis speciem tribuere ausi sunt. Id- C 


cireo paulatim eos ad meliorem frugeui instituens , 
et cum eo quod divinz inajestati convenit id quod 
humanum est conjungens , Servator aiebat : « Qui 
eredit in me, non eredit in me, sed in eum qui mi- 
sit me. Et qui videt me, videt eum qui misit me **, » 
Ostendit enim fidem iu hominem simpliciter non 
esse, sed in Dei naturam, tametsi Verbuin erat in 
carne, ex eo quod fides in ipsum non fiat. Se autem 
eumdem esse cum Deo et Patre, naturali similitu- 
dine et identitate substantie , declaravit dicens : 
554 « Qui videt me, videt eum qui misit me. » 
Quoniam autem Pater in Filio clare et incoinmuta- 
biliter cernitur atque cognoscitur, communia iis 
quodammodo sunt omnia, imo vero unius divini- 
tatis propria jure censentur ea qua sunt in utro- 
que. Proindeque ad suum Patrem ac Deum aiebat : 
« Omnia mea tua sunt, et tua mea **, » Imagini 
eum cum vero exemplari, et rursus exemplari 
cum simillima imagine nullum est discrimen , quod 
ad similitudinem nimirum spectat ac forma iden- 
titatam. Unde cum Philippus unus e discipulis 
haud satis considerate rogaret : « Domine, ostende 
nobis Patrem, et sufficit nobis, » interrogationem 
carpens : « Tanto tempore, inquil, vobiscum sum, 
et non cognovisti me, Philippe? Qui videt me, videt 
et Pairein. Non credis quia ego in Patre, et Pater 
jn me est " ? Eao et Pater , unum sumus "5, » Fi- 


ταῖς ὑπὲρ χτίσιν ἐννοίαις εἰδοποιοῦντες ὡς ἕνι τὴν 
ἄφραστόν τε αὐτοῦ xal ἀχῆρατον φύσιν, xal τὰς τῶν 
ἀρχαιοτέρων πολυπραγμονῶμεν δόξας. Et, γὰρ ἂν 
οὕτω χαλεπὸν οὐδὲν, xal ἐπ' αὐτὴν ἱέναι λοιπὸν τὴν 
εἰχόνα τὴν ἀπαράλλακτον αὐτοῦ, φημὶ δὴ τὸν Υἱόν. 


B. Ἴωμεν " ἔφης γὰρ ὀρθῶς. 

A. Οὐχοῦν, καςέθορε μὲν ἐν εἴδει πυρὸς ἐπὶ τὰ 
ὄρος τὸ Σινᾶ, τῆς παιδαγωγίας τῆς πρὸς Ἰουδαίους 
ἀρχόμενος, ὅτε καὶ σαλπίγγων ὀρθρία τε καὶ δια- 
πρύσιος fh, πρὸς τὸ ἄνω διάττουσα, δύσοιστον ἐτί- 
θει τοῖς ἀχροωμένοις τὸ δεῖμα. ᾿Αλλ᾽ οἱ μιχρὰ φρο» 
νοῦντες περὶ Θεοῦ, xal σπιθαμῇ μετροῦντες τὸν οὖ- 
ρανὸν, τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν τοῖς ἐν τύπῳ πεφηνόσιν 


B ἐγκατακχλείοντες μόνοις, ᾧῴοντο κατὰ σφᾶς αὐτοὺς, 


αὑτὴν ἤδη τὴν τοῦ θεοῦ χαταθρῇσαι φύσιν, ὡς οὐδὲν 
οὖσαν ἕτερον, ἣ πῦρ καὶ φωνὴν εἰς οἧς εἰσδεδέχϑαι 
τὴν ὀργανιχῆν. Ταύτῃτοι xal μέγα φρονοῦντες Exil 
Μωσεῖ, τὰ Χριστοῦ παιδεύματα διαγελᾶσθαι δεῖν 
ᾧοντό τε καὶ ἔφασχον: Μωσῆς ὁ θεσπέσιος ταῖς δι" 
ὁμμάτων αἰσθήσεσι τὴν θείαν ἡμῖν παρέθηκε φύσιν, 
xai φωνῆς τῆς ἄνωθεν ἀχοῦσαι δεδώρηται" πῶς οὖν 
ἀμαθαίνοντας, xal πολὺ τοῦ πρέποντος ἀπονενευχέ- 
τας, xal τῆς ἀληθείάς ἀπεσφαλμένους διήλεγξεν d 
Χριστός ; ε᾿Αμὴν, ἀμὴν, φησὶ, λέγω ὑμῖν, οὔτε φω» 
vhv αὐτοῦ πώποτε ἀχηχόατε, οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωρά- 
κατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐχ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα, 
ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐχεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε.» 

Καίτοι γὰρ ἑνὸν ἐν Υἱῷ τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς εὖ 

μάλα χκαταθεᾶσθαι φύσιν, τοῦτο μὲν οὐκ ἕδρων οἵ 
δείλαιοι, πυρὶ δὲ xal γνόφῳ xaX xanvolg τὸ τῆς θεό- 
τητος εἶδος ἀνάπτειν τεθαρσήχασι. Διὸ δὴ κατὰ βραχὺ 
μεταπαιδεύων ἐπὶ τὸ ἄμεινον xal χρήσιμον͵ καὶ 
ἀναπλέχων τῷ θεοπρεπεῖ τὸ ἀνθρώπινον, ἔφασχεν ὃ 
Σωτήρ᾽ « Ὁ πιστεύων εἰς ἐμξ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, 
ἀλλ᾽ εἰς τὸν πέμψαντά με. Καὶ ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ 
τὸν ἀποστξίλαντά με. ν"Ὅτι μὲν γὰρ οὐχ εἰς ἄνθρω- 
πον ἀπλῶς ἡ πίστις, ἀλλ᾽ εἰς Θεοῦ φύσιν, εἰ καὶ ἧν ὁ 
Λόγος ἐν σαρχὶ, διὰ τοῦ μὴ εἰς αὐτὸν πράττεσθαι τὴν 

πίστιν, εὖ μάλα διαμεμήνυχεν. Ὅτι δέ ἐστιν ἐν ταὺυ- 

τότητι τῇ κατὰ πάντα τῷ Θεῷ xal Πατρὶ, διὰ τὲν 

φυσιχὴν ἐμφέρειαν xal τὸ τῆς οὐσίας οἱονεὶ ταυτοει- 

δὲς, διεσάφει λέγων" ε Ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεΐ τὸν 


Ὁ πέμψαντά με. » Ἐπειδὴ δὲ ὁ Πατὴρ ἐν Yl λαμπρῶς 


χαὶ ἀπαραλλάχτως ὁρᾶται xal γινώσχεται, χοινά κως 
ἤδη τὰ πάντα αὐτοῖς, μᾶλλον δὲ τῆς μιᾶς θεότητος 
ἴδια vootz' ἂν εἰχότως τὰ ἐν ἀμφοῖν. Τοιγάρτοι xal 
ἔφασχε πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα "xai Θεὸν, ὅτι 
« Πάντα τὰ ἐμὰ, σά ἔστι, xal τὰ σὰ, ἐμά. » Εἰχόνι 
μὲν γὰρ πρὸς τὸ ἀχριδῶς ἰσότυπον, ἰσοτύπῳ δὲ αὖ 
πρὸς ἐμφερεστάτην cixóva , τὸ διαλλάττον οὐδὲν, 
χατά γε, φημὶ, τὸ £v ὁμοιώσει τε καὶ ὡς ἐν εἴδει ταν - 
τόν. Καὶ γοῦν οὐχ ἐξ ἀχριδοῦς ἐννοίας φιλοπευστοῦντί 
ποτὲ τῶν μαθητῶν ἑνὶ (Φίλιππος οὗτος ἦν), λέγοντί 


τε" «Κύριε, δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, xai ἀρχεῖ 


ἡμῖν" » 05x ἀμώρμητον ἀφεὶς τὴν ἐρώτησιν, «Τοσούτῳ 


δὲ Joan. v, 57, ὅ8. ** Joan. xii, 44, 45. 55 Joan, xvii, 10. "7 Joan, xiv, 8-10. ** Joan. x, 20. 


915 


DE SS. TRINITATE DiALOGUS V. 


916 


χρόνῳ, φησὶ, μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, xat οὐχ ἔγνωχάς με, A lium enim faciem quodammodo csse Dei ac Patris, 


Φίλιππε; Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. Οὐ 
πιστεύεις, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, χαὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί 


ἔστιν; Ἐγὼ xal ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. » "Ὅτι γὰρ οἱονεὶ * 


τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, ix- 
παιδεύσειεν ἂν εὐκόλως ὁ Ψαλμῳδὸς, ποτὲ μὲν λέ- 
Yov* c Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός σου, xal 
ἀπὸ τοῦ προσώπου σου ποῦ φύγω ;» ποτὲ δὲ αὖ, ὡς 
àx προσώπου τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευχότων᾽ « Ἐση- 
μειώθη ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου δον, Κύριε. » 
Κατεσφραγίσμεθα γὰρ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι πρὸς ἐμ- 
φέρειαν χαὶ ὁμοίωσιν τοῦ προσώπου τοῦ Πατρὸς, 


facile Psaltes docuerit, interdum quidem dicens : 
« Quo ibo a Spiritu tuo, et quo 8 facie tua fu- 
giam **?» Rursus vero, tanquam ex persona cre- 
dentium in ipsum : « Signatum est super nos lumen 
vulwus tui, Domine ὅθ. » Obsignati enim sumus san- 
cto Spiritu ad effigiem et similitudinem vultus Pa- 
tris, hoc est, Filii. Idque testatám faciet Paulus, 
scribens : « Nos autem omnes revelata facie glo- 
riam Domini speculantes , in. eamdem imaginem 
translormamur a claritate in elaritatem , tanquam 
a Domini Spiritu δ᾽.» 


τουτέστι, τοῦ Υἱοῦ. Καὶ μαρτυρήσει γράφων ὁ Παῦλος" ε'Βμεῖς δὲ πάντες ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ 
«τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι, τὴν καὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα, ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἀπὸ 


Κυρίου Πνεύματος. » 


B. ᾿Αλλ εἰ xal πρόσωπον, φησὶ, xal εἰχὼν χαὶ Β B. Atenim, inquiunt , licet faciem, et imaginem , 


ὁμοίωσις ὀνομάζξοιτο τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς πρὸς ἡμῶν, 
διαλυμανεῖται τοῦτο τοῖς παρ᾽ ἡμῶν πραδλήμασιν 
οὐδέν. Οὐ γὰρ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὰς, ἀλλὰ τῆς βου- 
λήσεως εἰχόνα χαὶ ὁμοίωσιν αὑτὸν elval φαμεν. Οὐχ- 
οὖν, κατά γε τὸ ἐν θελήσει ταυτὸν, εἴ τις ἴδοι τὸν 
YU, αὐτὸν ἤδη πως ἐχτεθέαται τὸν Πατέρα. 


À. Ὡς εὔηθες λίαν, καὶ ἀδελττρίας αὑτοῖς τῆς 
ἐσχάτης τὸ σχέμμα μεμέστωται, μειραχιωδῶς δὲ ὅτι 
καὶ τοῦτό φασιν, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν. Apa γὰρ βού- 
λησιν εἶναί φατι τὸν Πατέρα, xai ὅ τί ποτέ ἐστιν fj 
θέλησις, τοῦτο νοεῖσθαι δεῖν ἀξιοῦσιν αὐτὰν, 7| ἐν 
ὑπάρξει τιθέντες ἰδιχῇ, προσεπάγουσι τότε τὴν βού- 
λησιν αὐτῷ; RÀ 

B. Kai πῶς ἂν εἴη τὸ θεῖον ἁπλοῦν, εἰ xai ἐν 
ὑπάρξει νοοῖτο, φησὶ, καὶ ἐν θελήσει διορισμοῖς ; 
Σύνθετον γὰρ ἤδη xai οἱονεί πως bx μερῶν εἰς ἕν τὸ 
ἀρτίως ἔχον αυνδεδραμηχότων, 


Α. Οὐχοῦν, ἐπειδήπερ ἁπλοῦν τὸ Θεῖον, xai ἄμει- 
νον 7] χατὰ σύνθεσιν εἶναί σοι δοχεῖ (δοχεῖ δὲ ὀρθῶς), 
οὐχ ἑτέρα παρ᾽ αὐτὸ εἴη ἂν ἡ βούλησις αὐτοῦ. Θέ- 
λησιν δέ τις εἰπὼν, τὴν τοῦ Θεοῦ xat Πατρὸς χατ- 
ἐσήμηνε φύσιν. 

B. "Eotxasv. 

À. Ἢ δὲ θέλησις ἐν ὑποχειμένῳ, καθὰ καὶ τὰ τῶν 
πεχνητῶν εἴδη. Τὸ γάρ τι θέλειν, εἰ μὴ [γρ. ἣ ph] 
προσγένοιτο ἂν οὐχ αὐτῷ τῷ θέλειν, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ 
μᾶλλον, ἐν ᾧ τὸ θέλειν ἐστὶν, ἣ πῶς " 

Β. Οὕτως. 

Α, "Ert [γρ. ἔστι] τοίνυν ἐν ἑτέρῳ τὸ εἶναι τοῦ 
Πατρὸς, χαὶ συμδέδηχέ τινι τὸ ὑπάρχειν αὐτὸν, xal 
συντέθειταί σοι παχύτερόν τε xat ἀχαλλέστερον νυνὶ 
μᾶλλον, ἣ τότε. Ἑ τέρῳ γάρ ἔστιν ὅ ἐστιν, οὐχ ξαυ- 
τῷ, εἴπερ ἐμὴ μὲν θέλησις ἡ ἐμὴ, ἡ δέ γε τοῦ δεῖ- 
νος, ἡ αὐτοῦ τε χαὶ ἐν αὐτῷ. 

B. Πῶς οὖν ἐν ἁπλοῖς τε xai ἀσυνθέτοις ἕτερα 
“αρ᾽ αὐτὰ τὰ αὐτῶν εἶεν ἄν; 

Α. “Ὥσπερ ἂν cl χαὶ &x νοῦ νοοῖτο θέλησις πηγὴν 
ξχουσα τὸν ἀναδράττοντα νοῦν, χαὶ ῥίζαν ὥστιερ τινὰ 
προῦὐποχειμένην, τὸ, ἐν ᾧ στρέφεται; νοηματιχῶς. 


** p.a], cxxxvirnt, 7. Psal. iv, 7. 


et similitudinem Patris appellemus Filium, nihil 
tamen istud iis qu:& ἃ nobis proponuntur officiet. 
Non enim substantix Patris, sed voluntatis imagi- 
nem et similitudinem ipsum esse dicimus. Quocir- 
ca si quis Filium ex eo quod voluntate idem est 
viderit , ipsum continuo Patrem contemplatus 
fuerit. 

À. Quam stulta, et extrema absurditate plena est 
hsc eorum consideratio! neque vero difficile est 
videre istud eos pueriliter effutire. An enim volun- 
tatem esse dicunt Patrem , aut quodcunque tandem 
est voluntas, hoc censenduin esse ipsum volunt, 
aut cum eum in propria posuerint exsistentia , ei 
tunc iusuper addunt voluntatem ? 


C B. At quomodo simplex erit divinitas, si et in 


exsistentia intelligatur, inquiunt, et in voluntate 
separatim ? Composita enim demum erit, 5555 ac 
velut ex partibus ad unum perfectum concurren- 
tibus. 

À. Igitur, cum simplicem divinitatem, et potie- 
rem quam ut composita sit, existimes (recte autem 
existimas), non aliud ab ipso erit ipsius voluntas. 
Voluntatem porro si dixeris, Dei ac Patris naturam 
significaveris. 

B. Ha certe. 

A. Voluntas autem est in subjecto, quemadmo- 
dum et artificum ides. Velle enim: aliquid , aut 
nolle, numquid ipsi voluntati inbaeserit, sed alteri 


D potius, in quo voluntas est, aut quomodo? 


B. Omnino. 

À. Est igitur in altero, esse Patris, el exsistere 
ipsum, alicui accidit, adeoque tibi jam crassius et 
putidius compositus est, quain antea. Alteri enim 
est id quod est, non sibi, siquidem mea voluntas, 
mea est, alterius vero cujuspiam voluntas, ipsius 
est el in ipso. 

B. Quomodo igitur simplicia et. incomposita alia 
erunt a seipsis ? 

À. Quemadmodum nempe si et ex mente volun- 
tas esse censeatur fontem babens, mentein scatu- 
rientem, et radicem veluti quamdam prius subje- 


^ [I Cor. 15, 18. 


911 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


ciam, illud in quo versatur, iutelligendi ratione. A Νοῦς μὲν γὰρ τῶν Ev αὐτῷ κινήσεών τε καὶ ἐννοιῶν 


Mens enim suarom moltionnm et cogitationum pri- 
migenia causa est, qualitos autem motuum, ia quo- 
vis et in »noquoque voluntas, qua plurima quidem 
est, et rerum qualitatibus ac differentiis veluti qui- 
busdam coloribus variegata üiversites, et quando- 
que contrariorem. Non enim quo benum volumus, 
hoc etiam melem : neque que quis sapiens esse 
velit, eodem ipse fertur eiiam in eontrariom. ()uo- 
circa stupidum plame reor dicere voluntatem esse 
Patris exsistentiatr. : 

B. fta res est. 

À. itaque, si voluntas tanta in se varietate con- 
$tat, neque cordatus quisquam Dei naturam talem 
esse putel, non ergo voluntas est Pater, sed cum in 


προχαταρκτικός " ποιότης δὲ χινημάτων, ἡ ἐφ᾽ ὁτῳ- 
οὖν xal ἐφ᾽ ἑκάστῳ θέλησις, πολλή τις οὖσα. xoi 
καῖς τῶν πραγμάτων ποιότησι καὶ διαφοραῖς, οξάπερ 
τισὶ βαφαῖς χαταχρωννυμένη πρὸς τὸ ἄλλοτε ἄλλως 
xaX ἑτεροίως ἡ διαφορὰ, καὶ διεστηχότων ἔσθ᾽ ὅτε 
πρὸς τὸ ἔχον ἐνανκίως. Ob γὰρ d θέλομεν τὸ χαλὸν, 
τούτῳ καὶ τὸ φαῦλον" οὐδὲ ᾧπερ ἄν ἔλοιτό τις τὸ 
εἶναι σοφὸς, αὐτῷ δὴ τούτιρ xai «b ἐναντίον. Θἷμαι 
δὴ οὖν ἀπόπληχτον παντελῶς, τὸ θέληειν εἶναι λέ- 
γειν τὴν ὕκαρξιν τοῦ Πατρός. 

B. Nat. 

A. Oüxoüv, εἴπερ ἐστὶν ἡ θέλησις ἐν διαφοραῖς 
αὑτὴ καθ᾽ ἑαυτὴν, ὧδε δὲ ἔχειν τὴν τοῦ Θεοῦ φόσιν 
οὐχ ὃν οἵοιτό τις εὖ φρονῶν " οὐκ ἄρα Snow ὁ 


propria intelligatur exsistentia, ejusdem nature et B Πατὴρ, ἀλλ᾽ àv ὑπάρξει νοούμενος ἰδιχῇ, συμφυᾷ xat 


€oxternam veloti voluntatem habet cuum Filium, 
ROM COmposilus, uL illi volunt, sed cujusmodi con- 
cipianuir res simplici et &apienti natura proditr, 
tandemque cescet cariositas. Omni quippe mente et 
eratione major est divinites, 0 bone. Án nen ΗΔ se 
pes habet? 

B. Assentior sane. Sed cum wuohis propositum 
et voluntatem nowinsversts Patris Filium, an istud 
etiam ex sacris Litteris potes ostendere? 

À. Quidni ? Et opinor quidem id nobis Davidem 
abunde persuaeurum et ideneam nobis fidem fa- 
ciürum, cum ad Deum et Patrem canit : $56 «x In 
voluntate tua deduxisti me **; » quinetiam aliis ra- 
tionibus patefactum iri veritatem. An non enim om- 
nia faeta sunt per Filium, et sine ipso factum est 
wibil, ut Joannes testetur "3.3 : 


B. ita est. 

A. Canit autem alicubi David, et universi opif- 
eem Patrem ae Deum admirans, ait : «Qaam ma- 
&uiflcsta eunt epera tua, Domine! omnia iu gapien- 
«ia fecisui 9, » sapientiam, ut reor, Filium appel- 
luns. 

B. Quid vero istud sibi vult? 

A. Nimirum, amice, si Patris illa voluntas alia 
mon est ab ipso, neqae sine sapientia, sapientia vero 
est Filius : quomodo Paterin ae tiypostatice exsistere 
ceusebituc? Transiit enim jam quodammedo in Fi- 
lium, ac veluti desinens esse id quod est, sapientia 
faclus est, siquidem est voluntas, non per partici- 
petionem sapientia prsdita, eed ipsamet res et sa- 
pientia, omni plane modo. Addiderim, Filium, et 
imaginem, et similitudinem sui ipsius exsistere, si 
cum sit fpse sapientia et. volentes, etiam imago 
est Patris, licet voluntatis et sapientise appellatione 
praediti. 

B. Apsge cum tanta rationum absurditate. 

À. Abominanda vere, ac valde nefaria. linzginem 
itaque et similitudinem accuratam Dei et Patris sub- 
stanti: admittemus esse Filium, neqse solam ipsi 
tribuentes voluntatis. identitatem, esninentia supta 

31 IU 


sav LxXil, 95, 077 Joan à, 9. 


συνάναρχον͵ οἱονεὶ θέλησιν ἔχει τὸν ἴδιον YU, οὐ 
συντεθε[ Ἰμένος χατ᾽ ἐκείνους, ἔχων δὲ οὕτως, ὡς ἂν 
εἶναι νοοῖτο τυχὸν τὰ tv ἁπλῇ φύσει xal eogf. καὶ 
ἡρεμείτω λοιπὸν τὸ περίεργον ἕτι. Nou δὲ ἐπέκεινα 
xaX λόγον παντὸς τὸ Θεῖον, ὦ τᾶν. "H οὐχ οὔτως: 


B. dqu δή. Βουλὴν δὲ χαὶ θέλησιν ἑἐπεέπερ ἡμῖν 
ὠνόμασας τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, ἄρα ἂν ἔχοις ἐξ 
ἱερῶν καὶ τοῦτο παραστῆσαι Γραμμάτων ; 

A. Πῶς γὰρ o0; Καὶ οἶμαι μὲν, ὅτι μάλιστα 
διαρχῶς ἀναπείσειν, xat ἀπαχρῶσαν ἡμῖν ἐμποιῆσαι 
τὴν πληροφορίαν ἀναμέλποντα τὸν Δαδὶδ πρὸς τὸν 
θεὸν xa Πατέρα « Ἐν τῇ βουλῇ σου ὡδήγησάς us.» 
Δείξει δὲ ἡμῖν ὁ λόγος xal δι᾽ ἐννοιῶν ἁτέῤων ixfa- 
σανίξων τὸ ἀληθές. "H. γὰρ οὐχὶ πάντα γέγοι &* 
Υίοῦ, xai χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲν, κατά ye ti» 
Ἰωάννου φωνήν ; 

B. Ὧδε Éyc:. 

A. Ψάλλει δέ πο. Δαθὶδ, xaX τὸν τῶν ὅλων 8η- 
μιουργὸν Πατέρα xai Θεὸν χαταθαυμάζων, φησίν᾽ 
€ Ὥς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε ! πάντα ἐν 
σοφίᾳ ἐποίησας * » σοφίαν, οἶμαὶ πον, τὸν Υἱὸν &t»- 
καλῶν. 

B. Τί οὖν τοὔτόγε ; 

A. Ὅτι, ὦ φιλότης, ἡ τοῦ Πατρὸς θέλησις, εἴξεβ 
ἐστὶ παρ᾽ αὐτὸν οὐχ ἑτέρα, καὶ οὐχ ἄσοφός γε, eozi1 
δὲ ὁ Υἱὸς, πῶς ἂν ἐν ὑπάρξει νοοῦτο τῇ xa0' ἑαυτὸν 6 
Πατήρ; Μετακεχώρηχε γὰρ ἤδη πως εἰς τὸν Y, 


D καὶ οἷονεί πως ἤδη μεθεὶς τὸ εἶναι λοιπὸν τοῦθ᾽ iuto 


ἐστὶ, σοφία γέγονεν, εἴπερ ἐστὶ θέλησις οὐ χατὰ μέθ- 
εξιν ἔχουσα τὸ σοφὸν, ἀλλ᾽ αὐτόχρημα χαὶ σοφία τὸ 
κᾶν. Προσθείην δ᾽ ἂν, ὅτι χαὶ εἰχὼν χαὶ ὑμοιότη; 
ἑαυτοῦ πέφηνεν ὁ Υἱὸς, εἴπερ ὧν αὑτὸς σοφίᾳ xoi 
θέλησις, καὶ εἰκών ἔστι τοῦ Πατρὸς, χαΐτοι βουλῇ; 
καὶ σοφίας ὠνομασμέγου. 


B. Ἄπαγε τῆς τῶν λογισμῶν ἁτοπίας ἵ 

À. Μυσαρωτάτη γὰρ ἀληθῶς, καὶ πολὺ λίαν ἔχου- 
σα τὸ διεστραμμένον. Εἰκόνα δὴ οὖν καὶ ὁμοίωσιν 
ἀκριδῇ τῆς τοῦ Θεοῦ xat lacobo οὐσίας, παραδεξό- 
μεθα τὸν Υἱὸν, χαὶ οὐχὶ μόνην αὐτῷ ποοτάπταοντες 


5 Psal. «ci, 6; cin, 24. 


949 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


950 


τὴν ταυτοδουλίαν, τῆς ὑπὲρ χτίσιν ὑπεροχῆς ἀξιώ- A creaturam insigniemus, sed in forme simiMima po- 


σομεν, ἀλλ᾽ ἐν μορφῇ τῇ ἐμφερεστάτῃ χαταλογιού- 
μεθα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν 
ἀχείνῳ προσπεφυχότων ἀνακομίζοντες φυσικῶς. 
Εἰ δὲ, ἐπείπερ ἐστὶ συνεθελητὴς, ταύτῃτοί φασιν 
ὑπάρχειν αὐτὸν xal εἰχόνα too Havpbc, ὧδε δὲ ἔχων 
φύσεως τε καὶ μέτρων, οὐ “ατέδεισεν εἰπεῖν" « Ὁ 
ἐωραχὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Ἐγὼ iv τῷ 
Πατρὶ, χαὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί; ἐστιν. Ἐγὼ xoi ὁ 
Πατὴρ ἕν ἔσμεν" » οὐχ ἀπίθανον: οἶμαί που τὸ 
χρῆναι νοεῖν, τὴν οὕτως ὑπερφυᾶ sm ὑπέρχομπον 
ἀληθῶς καὶ μόνῳ πρέπουσαν τῷ Υἱῷ πρωνήν τε καὶ 
παῤῥησίαν, οἷά τινα στέφανον ἀναδήσασθαι τὸν Δα- 
615, xal μεγαλαυχεῖν àg' ἑαυτῷ λέγοντα σαφῶς" 
« Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ἐν ἐμοί ἐστιν. 'O 


nemus Dei ae Patris, omnia qu» Pawi insunt de- 


ferentes ei naturaliter. Sin autem, quoniam ejus- 


dem est veluntatis, idcirco aiunt ípsum etiam ex- 


sistere Potris imaginem, et quoniam, hac natura el 
conditione prseditas, non veritas est dicere: « Qui 
videt me, videt οἱ Patrem. £go in Patre, et Pater 
in me est '* : Ego et Pater unum samus ὅδ,» non 
ebs re, opinor, censebimas, adeo superuaturalem el 
elatam, solique Filio congruentem vocem, et liber 
tatem loquendi sibi arrogasse Davidem, eaque glo- 
εἰδρὶ apud «e, clare dicendo : « Ego in Patre, el 
Pater it me est : Qui vidit me, vidit et Patrem : » et, 
« Ego et Pater unum summus. » Àn non enim virum 
illum ejusdem faiese cum Deo voluntatis videbimus? 


ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε xbv Πατέρα" « xai, « Ἐγὼ xat B Dixit enim alicubi de ipso ad beatum Samuelem : 


ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν.» Ἧ γὰρ οὐχὶ συνθελητὴν veyo- 
νότα τὸν ἄνδρα Θεῷ χαταθρήσαιμεν Ev; "Ἔφη γάρ 


t loveni David filium Jesse, virum secundum cor 
mem, qui faciet omnes volantates meas **. » 


Mou περὶ αὐτοῦ πρὸς τὸν μαχάριον Σαμουήλ᾽ « Εὖρον Aa6t5 τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ ἄνδρα xatà τὴν xapblav 


μου, ὃς ποιήσει πάντα τὰ θελήματά pav. » 

B. Πιθανὴς ὁ λόγος, πλὴν οὐκ ἀσφαλής. 

À. Κομιδῇ μὲν οὖν ἀπίθανος, ὦ ἔταῖσε, τερθρείας 
. & οὖν τῆς ἐχτόπου παραδειχτιχὸς, ἧς οὐκ οἶδ᾽ ὅπως 
φροεστηχότες, οὐκ ἐρυθριῶσιν ol διεναντίας. Οὐδὲ 
γὰρ ἂν ἡμᾶς τὸ συνθελῆσαι μόνον καὶ δαυτὰ βού- 
λεσθαι τῷ Πατρὶ, πρὸς εἰνόνα καὶ ὁμοίωσιν φυσιχὴν 
ἐξεργάσαιτο τὴν αὐτοῦ, δρῴη δ᾽ ἂν τοῦτο καὶ μόνη 
φύσεως ὁμοιότης, xal ἡ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν ὃξ αὐτῆς 
ἰοῦσα τῆς οὐσίας ἐμφέρεια. 


D. Probabilis est ratio, sed non tata. 

997 A. Prorsus quidem incredibilis, amice, sed 
que absurdas argutiolas .patefacit quas perfricta 
frente ^eecto quo pacto adversarii audent propo- 
mere. Neque enim mos solum eadem cum Patre vo- 
[entas, ad imesginem et similitudinem ejus natura- 
lem efformarit, sed hoc prestiterit etiam sola na- 
ἰυγ similitado, et ex ipsa substantia prodiens per 
omhia eonformitas., 


B. Κατ' εἰκόνα δὴ οὖν τὴν θείαν πῶς ἂν εἴημεν 5 B. Ad imaginem ergo divinem quomodo ros for- 


αὐτοί; 

À. Ὡς ἕναυλον ἔχοντες τὸν Υἱὸν, κἀὶ χαρακτῆρα 
«bv θεῖον εἰσοικισάμενοι καὶ πιστλουτφηνότες ἐν ἑαυ - 
τοῖς. Μεμορφώμεθα sip 5i αὐφυῦ πρὸς Θεόν. Εἶδος 
δὲ τὸ πάντων ἐπέκεινα, καὶ Ὁπκέρτατον, τουτέστιν, ὃ 
γιὸς, διὰ Πνεύματος ἐνσημαίνεται ταῖς ἡμετέραις 
ψυχαῖς. Καὶ γοῦν ἐπιστέλλει Γαλάταις ὁ Παῦλος, ἐξ 
ἐλαφρίας ὠλισθηχόσιν ἐπὶ τὸ ἀκαλλέστερον᾽' « Te- 
κνία μου, οὃς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χρι- 
e ἐν ὑμῖν. » 

B. “Ἄριστα ἔφης. 

A. Εὔηθες δὲ καὶ ἑτέρως καὶ ἀκατάσχετον κὸ- 
μιδῇ, τὸ μὴ οὐχὶ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, βουλῇς δὲ 
καὶ θελημάτων εἰχόνα λέγεσθαι τὸν Υἱόν. Ὁ γάρ τοι 
Φίλιππος, « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, » χαὶ οὐχὶ τὴν 
θέλησιν, ἔφασχε τοῦ Πατρός. ἑαυτὸν δὲ καριστὰς 
εἰς cixóva τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, « 'O δωραχὼς ἐμὲ, » 
φησὶν, οὐχὶ τὴν θέλησιν τοῦ Πατρός " αὐτὸν δὲ μᾶλλον 
«εθέαται τὸν Πατέρα. Καίτοι ἐχρῆν δήπου τὸν 
ἀψευδεῖν. ἡρημένον, μᾶλλον δὲ οὐκ ἔχοντα δόλον ἐν 
τῷ στόματι αὐτοῦ, τόγε ἐχεῖνοις δοκοῦν, ἀλλὰ μὴ 
τοῦτο εἰπεῖν, εἴπερ ἣν οὐχ ὧδε ἔχων. "AX ὁ μόνος 
εἰδὼς τὸν Πατέρα, καὶ ὑπὸ μόνον διεγνωσμένος τοῦ 
Πατρὸς, οὐ ψιλῆς ἡμῖν καὶ ἀνυπάρχτου θελήσεως 
εἰχόνα, χαρακτῆρα δὲ μᾶλλον τῆς ὑποστάδεως τοῦ 
γεγεννηκότος ἑαυτὸν ἀπέφηνεν. εἰπών Ὁ ἑωρακὼς 
ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα. » 


^ Joan. xiv, 9, 10, δ᾽ ]10Δη. x, ὅ0. "Isa. χι, 1 ; 


mati sumus? 

Ἀ. φυσι! inhehitantem f'ilium habemus, et cha- 
racterem divinam in. nobis suscepimus, eoque di- 
tati sumus. Per ipram enim confermati sumus ad 
Deum. Spocios autem illa emnium supremos, nimi- 
rum Filius, per Spiritum nostris animabus impri- 
mitur. Ünde Gaulatis scribit Paulus, qui prz levitate 
& recto desciverant : « Filioli mel, quos iterum par- 
tario, donec forinetur Christus in vobis ΠΤ. » 


B. Optime dixisti. 

Α. Quinetivm stnltum οἱ ineonsideratem est val- 
de, Qon substamis Patris, sed dellberationis et vo- 
luntasiem. imegmem diei Filium. Philippus enim, 


D « Ggtende nobis Patreia, » nen. voluntatem dixit 


Patris. Fillus àutem | imaginem selpsum Patris ex- 
bibens: « Qui vidit me, » inquit, non veluntatem 
Patris, sed ipsum potius « vidit Patrem ; » alioquin 
oportuisset eum qui veritatem amat, imo dolum in 
ore suo non liabet, non hoc respondere, sed ex illo- 
ram sersu foquj, si quidem ita senon habebat. Sed 
qui selus novit Patrem, et a solo Patre dignoscitur, 
non nete nobis et non exsistentis voluntatis ima- 
ginem, sed cbaracterem potius substantie Geni- 
toris seipsum declaravit, dicens: « Qui videt ine, 
videt et Patrem. » 


Aet. xiu, 2.2. Ὁ Galat. iv, 10. 


951 


S. CYRIELI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


931 


B. Atqui si ut sic sentiamus ratio et ipsa veritas ἃ — B. 'AAX' εἴπερ ὧδε φρονεῖν, ἔχ τε τοῦ εἰκότος xal 


nos persuaserit, rectum quidem iter iusistinus, 
verumtamen scias boc dicturos : quod est alicujus 
cbaracter, o boni, utique per se non est in propria 
hypostasi, neque propriam habet exsistentiam, sed 
potius in subjecto et inter accidentia esse censetur, 
licet forsan inseparabiliter insit, quemadmodum 
uempe forma corporibus. Hypostatice igitur non 
exsistit Filius, 'si est, ut vos vultis, tanquam cha- 
racter in Patre. 

À. Rectam et sanam sequi doctrinam, vanufn est, 
opinor, ac putidum apud istiusmodi perversos ho- 
vues: M56 vecordia autem in pretio est apud 
eos, nec stulüitiz quidquam comparandum venit, 
vitioque datur animi rectitudo. Alioqui nonne satius 


πρὸς αὐτῆς δτως τῆς ἀληθείας ἀναπεπείσμεθα͵ 
τρίδον μὲν ἔμεν τὴν ἀγαθὴν * πλὴν ἴσθι τοι χἀχεῖνι 
ἐροῦντας " ὅ τινας, ὦ βέλτιστοι, χαραχτὴρ εἴη δήπου 
πάντως ἂν οὐχ ἐν ὑποστάσει τῇ χαθ᾽ ἑαυτὸν, ἀλλ' 
οὐδ᾽ ἂν ἰδίαν ἔχοι τὴν ὕπαρξιν, νοοῖτο δ' ἂν μᾶλλον 
ἐν ὑποχειμένῳ, χαὶ ὡς ἐν τάξει συμδεδηχότος, εἰ 
xai ἀχωρίστως ἑνείη τυχὰν, χαθάπερ᾽ ἀμέλει τὰ εἴδη 
τοῖς σώμασιν. ᾿Ανύπαρχτος οὖν ὁ Υἱὸς, εἴπερ ἐστὶ 
χαθ᾽ ὑμᾶς ὡς χαραχτὴρ ἐν τῷ Πατρί. 

Α. ᾿Αχρεΐῖον, ὡς ἔοιχε, xal τοῖς ἄγαν αἰσχροῖς 
ἐναρίθμιον, τὸ βούλεσθαί τι νοεῖν ἄριστά τε xal 
ἀδιαπτώτως, πάρα γε τοῖς οὕτω διεσυραμμένοις" τὸ 
δὲ ἀῤῥωστοῦν εἰς σύνεσιν, ἐντετίμηταί πὼς " χαὶ 
παρατροπῆς μὲν ἀεὶ τῆς ἐπὶ τὸ λίαν εὐηθηχὸς, τὰ 


est existimare, mente assequi nos plane haud posse B ἰσοστατοῦν οὐδὲν, ἐν μοίρᾳ δὲ τῇ αἰσχίονι τὸ εὖ ἔχειν 


quanam sit Filii natura, sed majus esse quam ut 
dicendo possit exprimi? « Gloria enim Domini oc- 
cultat sermonem, » ut scriptuin est **, Ex multis 
autem contemplationibus cognitionem velut in spe- 
culo, non sine sudore et zgre colligimus, sed sub- 
tilibns admodum ac limatis cogitationum perceptio- 
nibus eam velut in s&nigmaáte animo contemplantes, 
stabilitatem in fide consequimur. Cum autem in crea- 
turis et quzecunque generationi et corruptioni sunt 
obnoxia nihil accurate et absolute ad similitudinem 
suprema illius natura et glorie efformatum sit, vix 
eam agnoscimus, e rebus singulis arripientes utili- 
ter quidquid ad eam demonstrandam (acit, et veluti 
palmo coelum metientes, angusta quantumvis meute 
praediti, ad res omni mente majores oculos tollere 
yon veremur, lucemque, ac vitam, et sapientiam, 
aliaque praeterea dicimus esse Filium. Sic enim 
apud Scripturam divinitus proditam nuncupatus 
est : sed cum ineffabilem ejus naturam singulis 
vocabulis non includamus, ex diversis ipsum com- 
poni dicimus, ac vix tandem in unum quiddam per- 
fectum et absolutum coalescere. Simplex enim est 
ac uniformis, sed ex plurimis rebus quiz illi sub- 
stantialiter insunt, tenues quodammodo radios asse- 
quimur contemplationis ejus, et nostris mentibus 
accommodajzs visionis. Si ergo dicatur character 
substantize Patris, inseparobiliter et intime coexsi- 
stentem intellige, ac tanquam formam ipsius Geni- 
toris. Cum autem splendor, emissionem veluti quam- 
dam a Patre, luminis propemodum extra prodeuntis 
ac effulgentis animo comprehende, neque prorsus 
ab ea unde prodiit sejunctam hypostasi, neque ea 
plane contentam ac. contractam, sed efferentem se 
quodammodo ad suam hypostasim propriamque 
exsistentiam. In Patris quippe natura inbabitat, 
eam propemodum radicem habens Filius, nec se- 
ctionem ullam prorsus admittens, in peculiari ta- 
ien est hyposiasi, et revera Filius, non character 
hypostatica exsistentia carens, neque aliunde adje- 
cius, aut adveniens, ceu forma in corpore. Cum 
cnim sit vita secundum naturam, quomodo cense- 


U Prov. xxv. 9, 


ὑπειλημμένον. Ἦ οὐχ ἄμεινον ἐννοεῖν, ὡς τὴν μὲν 
τοῦ Υἱοῦ φύσιν, ἥτις ποτέ ἔστι, νῷ μὲν ἐπαθρῆσαι 
τῷ χαθ' ἡμᾶς ἀνέφιχτον παντελῶς, μεῖζον δὲ εἰπεῖν 
ἣ χατὰ δύναμιν λόγον ; « Δόξα γὰρ Κυρίου χρύπτει 
λόγον, » χατὰ τὸ γεγραμμένον. Ἐχ πλείστων δὲ ὅσων 
θεωρημάτων, τὴν ὡς ἐν ἐσόπτρῳ γνῶσιν οὖκχ &v- 
ἱιδρωτὶ καὶ μόλις ἐρανιζόμεθα, ἰσχναῖς δὲ δὴ λίαν χαὶ 
οἱονεὶ χατεῤῥινημέναις φαντασίαις ἐννοιῶν τὴν ὦ; 
ἐν αἰνίγμασι θέαν εἰς νοῦν συναγείραντες, τὸ ἀκλεὺς 
ἐν πίστει χερδαίνομεν. Ἐπειδὴ δὲ ἐν κτίσμασι, x 
τοῖς ὑπὸ γένεσιν χαὶ φθοράν, οὐδὲν ἀκριδῶς καὶ pe- 
γαδιχῶς ἐξήσχηται πρὸς ἐμφέρειαν τῆς ἀνωτάτω 
φύσεώς τὲ xat δόξης, συνίεμεν μόλις τὰ περὶ αὐτῆς. 

τὸ τελοῦν εἰς δήλωσιν ἀφ᾽ Exáctou τῶν ὄντων χβειω- 
δῶς ἁρπάζοντες " σπιθαμῇ δὲ ὥσπερ μετροῦντες τὸν 
οὐρανὸν, βρᾳχεΐῖ χομιδῇ τῷ γε ἐν ἡμῖν ὄντι vp πρὸς 
τὰ ἐπέχεινα νοῦ παντὸς ἀναμύειν οὐ παραιτούμεθα, 
φῶς τε, χαὶ ζωὴν, xal σοφίαν, xai δύναμιν, καὶ 
ἕτερα ἄττα πρὸς τούτοις, φαμὲν εἶναι τὸν Yv. 
Ὠγόμασται γὰρ οὕτω παρά Ye τῇ θεαπνεύστῳ T'es- 
φῇ, ἀλλ᾽ οὐχ ἑχάστῳ τῶν ὀνομάτων τὴν ἄῤῥητον 
αὐτοῦ φύσιν ἐγχαταχλείοντες, ἐχ διαφόρων αὐτὸν 
συγχεῖσθαί φαμεν, χαὶ εἰς ἕν τι τὸ ἀρτίως ἔχον ἀνᾷ- 
πεπλέχθαι μόλις. ᾿Απλοῦς γάρ ἔστι xol μονοειδὴς, 

ἀλλ᾽ Ex πλείστων ὅσων τῶν αὐτῷ προσπεφυχότων 
οὐσιωδῶς, εἰς αὐτὰς ὥσπερ ἵμεν ἰσχνὰς τῆς ἐπ᾽ αὖ- 
τῷ θεωρίας καὶ συμμέτρου περιωπῆς. Ei τοίνυν λό- 
γοῖτο yapaxvhp τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς, ἀχυ- 
ρίστως τε ἅμα χαὶ προσπεφυχότως συνυπάρχοντα 
νόει, xal οἱονεὶ τὸ εἶδος αὐτοῦ τοῦ γεγεννηχότος. 

'Hvlxa δ᾽ ἂν χαὶ ἀπαύγασμα, μονονουχὶ φωτὸς προ 
έντος τε xal ἀπαστράψαντος, εἰς νοῦν ἔχε τὴν ἐχ 
Πατρὸς alovel πως πρὸς τὸ ἔξω διεχδρομὴν, οὔτε εἰσ- 
ἀπαν ἀπηλλαγμένως τῆς ὅθεν ἐστὶν ὑποστάσεως, 
οὔτε μὴν εἰσάπαν συνεσταλμένως, προεχχύπτουσαν 
δὲ ὥσπερ εἰς τὸ ὑφεστάναι χαθ᾽ ἑαυτὴν xal εἰς 
ὕπαρξιν ἰδικῆν. Ἐμφιλοχωρεῖ μὲν γὰρ τῇ τοῦ [α- 
τρὸς φύσει, μονονουχὶ ῥίζαν ἔχων αὑτὴν ὁ Υἱὸς, καὶ 
τομῆς τῆς εἰσάπαν οὐχ ἀνεχόμενος, πλὴν ὑφέφτηχεν 
ἰδιχῶς, xa ἔστιν Υἱὸς ἀληθῶς, οὐχ ἀνυπόστατος 


'χαραχτὴρ, οὐδὲ ἀνυπάρκτως ἐπεῤῥιμβένος, ἢ συμ- 


955 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


954 


θεδηχὼς, ὡς εἶδος àv σώματι. Ζωὴ γὰρ ὧν χατὰ A bitur non 589 subsistere? An non dicentem au^ 


φύσιν, πῶς ἂν νοοῖτο μὴ ὑφεστάναι; "H οὐ διεπύθου 
λέγοντος * « Ἐγώ εἶμι ὁ ὧν, τοῦτό μού ἐστιν ὄνομα, 
xaX μνημόσυνον αἰώνιον γενεαῖς γενεῶν: » 

Β. Εὖ λέγεις. Εἰς χαιρὸν δὲ ἡμῖν ὄντα τε ἔφης 
xai ζωὴν τὸν Υἱὸν, ὡς χαρακτῆρά που πάντως xol 
ὁμοίωσιν ἀχριδὴ τοῦ ὄντος τε καὶ ζῶντος Πατρός. 
᾿Αλλὰ τί δῆτα, φασὶν, εἴπερ ὧδε ἔχαι, ζωὴν δέχεται 
παρὰ τοῦ Πατρός ; Ἔφη γὰρ αὐτός" ε “Ὥσπερ γὰρ ὁ 
Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτως ἔδωχε xai τῷ 
Υἱῷ ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. » Καὶ μὴν xat ἑτέρωθι, 
χαταναρχήσας οὐδέν᾽" « Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν 
Πατὴρ, χἀγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα, καὶ ὃ τρώγων με, 
κἀχεῖνος ζήσει δι᾽ ἐμέ. » Πρὸς ἡμᾶς δὲ ὁ Παῦλος, 
« Ὁ δὲ Θεὸς, ἔφη, πλούσιος ὧν ἐν ἐλέει, διὰ τὴν 
πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ, ἣν ἠγάπησεν ἡμᾶς, χαὶ ὄντας 
ἡμᾶς νεχροὺς τοῖς παραπτώμασι, συνεζωοκποίησε τῷ 
Χριστῷ, οὗ χάριτί ἐστε σεσωσμένοι, χαὶ συνήγερχε, 
καὶ συνεχάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἔν Χριστῷ 
Ἰησοῦ. » Καὶ ὅλως διὰ πάσης, ὡς εἰπεῖν, τῆς θεο- 
κνεύστου Γραφῆς, ζωοποιούμενός τε παρὰ τοῦ Πα- 
«ρὸς καὶ Qu; ὁρᾶται μέτοχος. Τίνα δὴ οὖν ἄρα 
τρόκον τἀληθὲς ἀντεξοίσομεν τοῖς διεναντίας, ὡς 
ἥδιστα ἄν σου διαπυθοίμην. 

Α. Ναὶ μὴν ἄριστά σοι καὶ οὐχ ἀποσχόπως που 
λέγειν ἐδόχουν, οὐχὶ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς, 
ἀλλ᾽ οὐσίας xai ὑποστάσεως χαραχτῆρα τὸν Υἱὸν 
γοεῖσθαι δεῖν, χαὶ οὐχ ἀπαδόντως τῇ θείᾳ Γραφῇ. 

B. ΓΑριστα μὲν οὖν - ἀποφήσαιμι γὰρ ἂν οὐδαμῶς 
τό v& ὀρθῶς ἔχον τε χαὶ εἰρημένον. ] 


A. Ἐν δέ γε τοῖς οὖσιν, ὅσα μὴ μόνογν“εἰς σχῆμα C 


καὶ εἶδος μεμόρφωται τό τινος, obausim δὲ. μᾶλλον 
διεχληρώσατο τὴν ἐμφέρειαν, ὁμοφυῇ δήπου πάντως 
εἶεν ἂν, χαὶ τῆς κατὰ πᾶν ὁτιοῦν ὁμοιότητος ἀνεν- 
δεῶς ἐξημμένα. 

B. Πῶς δὴ φής ; 09 γάρ μοι μάλα σαφὴς ὁ λόγος. 


Α. Τὸ χαλκοῦ, φέρε εἰπεῖν, καὶ λέθου πεποιημένον 
ἀνδροειδὲς ἄγαλμα, πότερα τῆς τοῦ δεῖνος οὐσίας, 
ἤγουν εἴδους καὶ μορφῆς, ἐξειχονισμένον εἴη ἄν ; 

B. Εἴδους δηλονότι. 

A. "O γε μὴν τοῦ δεῖνος υἱὸς, πρὸς αὐτῆς εἰς 
τοῦτο πλαστουργηθεὶς τῆς φύσεως, xal ἄχρως ἐξ- 
ησχημένος πρὸς ὁμοίωσιν τοῦ γεννήσαντος, λόγοις 
δὲ δή φημι τοῖς χατὰ τὴν φύσιν, ἄρ᾽ oüx ἂν νοοῖτο 
λοιπὸν φυσική τε xal οὐσιώδης εἰχών ; 

Β. Ναί. 

Α. "Ὄντος δὴ οὖν ἤδη σαφοῦς τε χαὶ ἐναργοῦς, ὅτι 
«ἧς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ὑποστάσεως χαραχτὴρ 
ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ἀδιαλώδητόν τε xal ἀπαράσημον 
τὸ θεῖον ἐν ἐχυτῷ παρέδειξε χάλλος, διαῤῥήδην 
εἰπών" « Ἐγὼ &v τῷ Πατρὶ, xoi ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί 
ἐστι’ » χαὶ, ε Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα" » 
πῶς οὐχ ἀναγχαῖον ἐννοεῖν ὡς τοῖς τῆς θεότητος 
ἰδιώμασιν ὑπάρχων διαπρεπὴς, καθάπερ ἀμέλει xel 
ὁ Πατὴρ, κατ᾽ οὐδένα τρόπον ἀπολισθήσειεν ἂν τοὺς 
|o. τοῦ} εἶναι ζωὴ, xat ζωοποιὸς, ἵνα μὴ διά τῆς 


*5 f30/!, 1v, MÀ, (Ὁ... ὁ Joan. v, 26. 


D 


*! Joan, vi, 98. 


disti : « Ego sum qui sum : hoc meum est nomen, 
et memoriale aternum generationibus generatio- 
num 9? , | 

B. Recte quidem. Ceterum opportune nobis di- 
xisti,; cum exsistere, tum esse vitai Filium, ceu 
characterem nimirum et similitudinem exactam 
Patris qui est et vivit. Verum si ita est, inquiunt, 
cur vitam demum accipit a Patre? Ipse enim dixit : 
« Sieut enim Pater vitam babet in semetipso, sie 
dedit et Filio habere vitam in semetipso **. » Quin 
et alibi dicere non veretur : « Sicut misit me vi- 
vens Pater, εἰ ego vivo propter Patrem : et qui 
manducat me, et ipse vivet propter me **. » Ad nos 
autem Paulus: « Deus autem, iuquit, qui dives est 
in misericordia, propter nimiam charitatem suam 
qua dilexit uos, et cum essemus mortui peccatis, 
convivificavit nos Christo ( cujus gratia estis sal- 
vati) ; et conresuscitavit, et consedere fecit in ceele- 
stibus in Christo Jesu **. » Denique, ut verbo dicam, 
per omnem divinam Scripturam vivificatus a Patre 
cernitur et vite particeps. Quo pacto igitur veri- 
tatem. adversariis opponamus, libentissime ex te 
audierin, 

A. Equidem recte tibi nec abs re dixísse videor, 
nou voluntatis Patris, sed substantiz et hypostasis 
characterem Filium intelligendum esse, neque id 
Scripture divinse repugmare. 

B. Optime sane. Quod enim rectam est ac recte 

dictum, nequaquam in(iciabor. 
* A. Res omnes qua non solum ad formam et spe- 
cieu formate sunt alicujus, sed substantialem po- 
tius similitudinem habent, ejusdem inter se sunt 
nature, et omnimodam similitudinem absolute re- 
tinent. 

B. Qui tu a's? Non enim admodum mibi maui- 
festum est quod dicis. 

Δ. Hominis statua, ex sre, verbi gratia, aot 
lapide facets, utrum a substantia cujusdam, aut 
specie ac forina expressa est? 

B. Forma certe ac specie. 

A. Filius autem cujusdam, ab ipsa natura in hoc 
formatus, et ad similitudinem genitoris rationibus, 
nempe naturalibus, perfecte compositus, numquid 
taudem naturslis et substantialis imago esse cen- 
sebitur ? . : 

. B. Maxime. 

A. Cum igitur clarum sit ac manifestum Filiun, 
qui Dei ac Patris substantiz characier est, illasum 
et incorruptum divinitatis decus in seipso exhi- 
buisse, cum clare et aperte 860 dixit: « Ego in 
Patre, et Pater in me est **; » et, « Qui videt me, 
videt et Patrem **; » quomodo necesse non erit 
cogitare ipsum, deitatia cum sit. proprietatibus 
conspicuus, quemadmodum certe et Pater, nullo 
pacto desinere esse vitam, et vivificum, ne per 
imaginem detrimenti quid patiatur is cujus 65! 
4 ibiJ. 9. 


** Ephes. 1, 4-6. * Joan. xiv, 10. 


955 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


imago? Nam si res ita se. non babet, quod ad Fi- A εἰκόνος ὑδρίζηταί πως ὁ οὗπέρ ἔστιν εἰχών ; Xope 


lium quidem attinet, qui est iiiago Patris, erit quod 
suspicemur non jam vitam esse, sed vite potius 
indigum, eamque ab alio habere ipsum quoque Pa- 
trem. Alioquin, quomodo id quod vivificatur imago 
per omnia similis erit ejue quod vivificat, quod in- 
diget ejus qued abundat, et. quod sibi sstis 6966 
non potest, ejus quod aliis largiri potest ? 


B. ftecte dicis. 

A. Qui autean. Filiumn. vite. parücipem, neque 
ipsum secundum naturam esse vitam stulte nugan- 
tur, ubinam ejus naturam statuant diversam a vita 
qua cst in ipso, capere non possum. Alioqui, nonne 
necesse est id quod particeps alicujus esse cteditur, 
alterius esse ab ipso nature, ne ipsum sui ipsius 
dicatur ac videatur esse partieeps, eiquideim es 
ejusdem naturz ἢ 

B. Necesse. 

A. ltaque si vita nonest secundum naturam Fi- 
lius, iu propria utique eri natura, vitxe tanquam ἃ 
se diverse particeps. Respondeant ergo qui tam 
perversis sufivagantur dogmatibus, sul quo genere 
ipsum collocaturi sint : ipsum quippq factum non 
esse 3utea demonstratum est. 


B. Vita, inquiunt, factus est a Patre. Dixit enim 
Joannes : « Quod. factum est in ipso, vita erst **. » 
Verbum igitur est vita. 

À. AÀmbobus ítaque colligas, et in «num con- 
juuctie, vita ei Filie, won alium esse dicis a vita 
qua est in ipso, ila. u1 diversis neminibus unius rei 
natura sigui(lcewr, seu Filius, eeu vita vocetur? 


B. Assentior. 

À. Ergone factam esse a Patre vitam existiment, 
ciira dementize notam el crimeu? Alioqui, nonne 
quod factum est, e nihilo productum dicere vel 
laviti cogentar, el quod esse capit non ese anti- 
quius et prius quam esse sortitum? AL istud non 
est vita, o boni, multum abest. Vita enim est, non 
id quod in vitam productum est, sed ei potius con- 
venit semper esse, οἱ exsistentiam habere prin- 
cipio et fine carentem. Quod si considerate sapien- 


θήσεται γὰρ, εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχει, τό γε ἧκον εἰς τὸν 
Υἱὸν, ὅς ἐστιν εἰχὼν τοῦ Πατρὸς, ζωὴν μὲν οὐχ ἔτι, 
ζωῆς δὲ μᾶλλον ἐπιδεᾶ, καὶ τῆς παρ᾽ ἑτέρον μέτο 
οχον, καὶ αὑτὸν ἤδη πὼς ὑποπτεύεσθαι τὸν ἐϊατέρα. 
"H πῶς ἂν γένοιτο τοῦ ζωογονοῦντος εἰκὼν ἀπαράλ- 
λαχτος τὸ ζωογονούμενον. τοῦ πλουσίως ἔχοντος τὸ 
Σπιδεὲς, τοῦ διανέμειν ἑτέροις οἷον σε πὸ καὶ ἰδίᾳ 
φύσει μὴ ἐπαρχοῦν ; 

B. Εὖ λέγεις. 

À. Οἱ δὲ ξωῆς μέτοχον, καὶ οὖχ αὐτὸν κατὰ φύσιν 
ὑπάρχεον ζιοῆν, πεφλυαρηχόνες vdv Υἱὺν, ὅποι wk 
θεῖεν ἂν τὴν αὐτοῦ φύσιν, ὡς ἑτέραν οὖσαν παρὰ 
τὴν ἐν αὐτῷ ζωὴν, νοεῖνυὐχ ἔχω. "H οὐκ ἀνάγκη, τὸ 
ἐν μεθέξει τινὸς γενέσθαι πεπιστευμένον, Ext peel; 
εἶναι παρ᾽ ἀὐῤτὸ, ἵνα μὴ αὐτό τι ξαυτοῦ λέγοιτό «x 
καὶ ὁρῷτο μέτοχον, εἴπερ ἐστὶν ὑμοφυές ; 


B. ᾿Ανάγκη. - 

A. Οὐχοῦν, εἰ μή ἐστι ζωὴ stav& φύσιν ὁ YBe, iv 
ἰδίᾳ που πάντως ἔσται φύσει, μεταλαχὼν ὡς ἑτέρας, 
ἣ ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς, τῆς ἐν αὐτῷ ζωῆς. ᾿Αποκρινά- 
σθων δὴ οὖν οἱ τοῖς οὕτω παρεφθαρμένοις συναθλοῦν 
τες δόγμασιν, ὑπὸ ποῖον ἡμῖν ἔσται xat' bxsbuw; 
γένος προαπέδειξε γὰρ ἡμῖν ὁ λόγος, ὅτι μὴ τι- 
νητός 

B. Ζωὴ, φησὶ, γέγονε παρὰ τοῦ Πατρός - ἔφη γὰρ 
ὁ Ἰωάννης « Ὃ γέγονεν ἐν αὐτῷ, ζωὴ ἦν. » Ὁ Adyec 
οὖν ἐστι Qut. 

Α. Συνεισδήσας οὖν ἄμφω, καὶ εἰς ἕν τι ουν- 
ενεγχὼν ζωήν τε καὶ τὸν Yibv, οὐχ ἕτερον εἶνάι φὴς 
παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ ζωὴν, ὡς διαφόροις ὀνόμασι τὰν 
ἑνὸς ἡμῖν τοῦ νφουμένον κατασημαίνεαθαι φύειν, 
εἴτουν Υἱὸς, εἴτε ζωὰ λέγσιτο τυχόν; 

B. Οὕτω φημί. 

A. Εἶτα πεποιῆσθα: παρὰ τοῦ Πατρὸς ὑπειλήφασι 
τὴν ζωήν’ xal πῶς ἂν οὐχὶ μωρίας αὑτοῖς ἐπίχλημα 
καὶ γραφὴ τὸ χρῆμα λοιπόν; Ἦ οὐχὶ τὸ γεγονὸς ἐξ 
ἀνυπαρξίας παρῆχθαι λέγειν, καὶ οὐχ ἐχόνεος, 
ἀνάγχη, καὶ τὸ εἰς ἀρχὰς τοῦ εἶναι παραχεχομισμέ» 
γον, τοῦ εἶναι πρεσδύτερον τὸ μὴ εἶναι λαχεῖν - ᾿Αλλ᾽ 
οὐ τοῦτό γε, ὦ βέλτιστοι, ζωὴ, πολλοῦ γε xa δεῖ. 
Ζωὴ γάρ ἐστιν, οὐ τὸ εἰς ζωὴν παρηγμένον " πρέκῳ 
δ᾽ ἂν μᾶλλον αὐτῇ τὸ εἶναι διὰ παντὸς, ἄναρχόν τε 


terque se loqui putant, $61 dum Filium asserunt D χαὶ ἀτελεύτητον τὴν ὕπαρξιν ἔχειν. El δὲ δὴ σοφὸν 


vit» participem, quamvis censeatur esse vila, au- 
diant vitam quidem dici id quod vivificat, bon 
quod vivificatur, sicuti nempe lux, et sapientia, et 
virtus, non id qued lucis indiget, ac opus habet 
sapientia, et alterius virlutem appetit, sed potius 
quod illuminat, et sapientes reddit, et. alios corro- 
borat. Àn non iter ego tibi rectum et a lege commen- 
datum insistere tibi videor ? « Via eaim ibis regia,» 
inquü **. 


B. lia prorsus. 


* Joan. 1, 5, ὁ. ** Num. xvi, 23. 


οἴονται xal χατεσχεμμένον ὑπάρχειν αὑτοῖς τὸν M- 
γον, τὸν ἐν μεθέξει ζωῆς, xàv εἰ νοοῖτο ζωὴ, πρε- 
σόεύοντα τὸν Υἱὸν, ἀκουόντων ὅτι ζωὴ λέγοιτ᾽ ἂν τὸ 
ζωοποιοῦν, οὐχὶ τὸ ζωοποιούμενον, καθάπερ ἀμέλει 
χαὶ φῶς, xal σοφία, χαὶ δύναμις, οὐ τὸ φωτὸς ἐπεδεὲς, 
xà σοφίας τητώμενον, xal ἰσχύος τῆς παρ᾽ ἑτέρου 
γλιχόμενον, «b φωτέζον δὲ μᾶλλον, καὶ σοφοὺς ἀξο- 
τελοῦν, χαὶ δυναμοῦν ἑτέρους. Ἦ οὐχὶ δὴ πρόδον 
ἱέναι σοι δοχῶ, τὴν εἰς εὐθύ πε καὶ ἀχαμπῆ καὶ 
ταῖς ἐκ νόμον ψήφοις ἐπαινουμένην ; « Ὁδῷ γὰρ, ἔφη, 
πορεύσῃ βασιλικῇ. » 
Β. Καὶ μάλα. 


957 


DE SS. TRIMTATE MALOGUS V. 


À. Τὸ δὲ δὴ σχέσει τῇ μὴ χατὰ φύσιν χαταπλου- A — A. Porro quod habitudine non materoli vix obuünet 


τοῦν, xal μόλις τό γε ὅλως εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, 
πῶς ἂν ἐν ἴσῳ γένοιτό κοτε τῷ χαὶ μετασχεῖν ἐφιέντι, 
χαὶ χαριζομένῳ μεταλαχεῖν τῶν ἰδιχῶς αὐτῷ φροσ- 
εἶναι πεπιστευμένων; ᾿Ἀκούιο γὰρ λέγοντος τοῦ Υἱοῦ 
« Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγεέρει τοὺς νεχροὺς καὶ 
ζωοκοιεῖ, οὕτω χαὶ ὁ Υἱὸς, oüc θέλει ζωοποιεῖ. » Καὶ 
μάλα εἰχότως. Ἐνεργήσει γὰρ ἐν ἔσῳ, καὶ οὔτι που 
παρηλλαγμένως, fj τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ΥἹοῦ φύσις. 
Ζωὴ γάρ ἐστιν ὁ Πατὴρ, ζωὴ δὲ καὶ ὁ Υἱὸς, οὐ μεῖον 
ἣ ὁ Πατήρ. 

B. ᾿Αλλ᾽, οἶμαί γε δῃ, φαῖεν ἂν, ὅτι Ψευδομυθεῖς, 
ὦ υὗτος,, οἴχεται δὲ δή σοι πρὸς τὸ xlv ἔδη πως 
ὁ νοῦς, xul τῶν μὲν ἐξ ἀχριδείας διημάρτηκεν ἐν- 
vounv, τὸ δὲ τοῦ Πατρὸς ὑπερανεστηχός 9€ καὶ ὑπερ- 


€t sit in universum id quod est, quomodo simite erit 
ei quod et participare concedit, et adipisci daten qus 
$ibi peculiariter inesse creduntar ? Audfo enim di- 
centem Filium : « Sicut enim Paler suseitat mor- 
tuos, et vivifitat : sic et Filies ques vult vivilicat *".» 
jure merito quidem. fJEqualiter enim operabitur, 
een diversa rotione cem Patris, tem Filii natura. 
Vita enim est Pswver, ei vita Filius won minus quam 
Pater. Ι 


B. Sed dixerint, opinor : Meutiris, vir bone; fru- 
stra tibi est animus, et a recto sensu aberrat, dum 
Patri preecellentiam in eo quod vita est adulterat ac 
deprimit. Quomodo enim aut unde xqualis erit 


χείμενον ἕν γε τῷ slvat ζωὴ κεχιδδήλευκέ τε xax B Filio, etiamsi vita nominetur ? 


μετασμιχρύνας ἔχει. Πῶς γὰρ ἣ πόθεν ἐν ἴσῳ χεί- 
8ται τῷ ΥἹῷ, xat εἰ χαλοῖτο ζωή ; 

À. Βραχὺ πρὸς λόγους διαμελλήσαντες, ἀτρέμα 
ἔχειν δεῖν οἐησόμεθα μὲν ἡμεῖς. Οἱ δὲ cul; σφῶν αὐ- 
«ὧν συναθλοῦντες δόγμασι, καὶ πειράσθων ἀνα πεί-: 
θειν, ὡς ἀμείνων μὲν f| xa0' Υἱὸν ζωοποιὰς 6 Πατὴρ, 
μείων δὲ ἣ xav αὐτὸν, χαίτοι ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρ- 
χων, ὁ Υἱός. ᾿Αλλ' ἔσονται μὲν οὐχ οἷοί τε τοῦτο δρᾷν, 
οἶδ᾽ ὅτι, χαταμαντεύσονται δὲ τὸ δοχοῦν, xal χαθ- 
οριοῦσιν εὐχόλως, ἃ ἂν βούλωνται, τοῦ Υἱοῦ, καὶ θε- 
σμοῖς ἰδίοις τὴν ἁπάντων βασιλίδα χαταζευγνύντες 
φύσιν. Εἶτα τιμᾷν οἴονται τὸν Πατέρα, τὸν ἐξ αὐτοῦ 
πεφηνότα χατὰ φύσιν Υἱὸν, ταῖς εἰς τὸ μεῖον κατα- 
λυποῦντες ψήφοις, χαΐτοι λέγοντα cagüg: « Ὁ πι- 
στεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, ἀλλ᾽ εἰς τὸν 
πέμψαντά με". xal, ε Ὁ θεωρῶν ἐμὲ, Getgpetuby πέμ- 
ψαντά με.» Τίνα γὰρ τρόπον ναταθρήσαιμεν ἂν 
ζωὴν, ὄντα χατὰ φύσιν ἐν Υἱῷ τὸν Πατέρα, εἰ μὴ 
νοοῖτο ζωὴ κατὰ οὖσιν χαὶ ὁ Υἱός ; Τί δὲ οὐχὶ xal 
φάσχοντι πιστευτέον τὸ, « Ἐγώ εἶμι ἡ ὁδὸς, xal ἡ 
ἀλήθεια, xal ἡ ζωή ; » Συνάρθρως δὲ xaX μοναδικῶς 
ἑαυτὸν εἶναι λέγων τὴν ζωὴν, ἄρ' οὐχ ἐξώσειεν ἂν 
«οὔ εἶναι ζωὴν τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν, εἰ μὴ φύσεως 
μιᾶς ἄμφω τε εἶναι δώσομεν, καὶ δι᾽ ἀμφοῖν εἰς ἡμᾶς 
ἂν ἴσιρ τὸ χρῆμα ἱέναι, xal οὔτι που δυοῖν, ἀλλ᾽ ὡς 
ἐξ ἑνὸς τοῦ τὰ πάντα ζωογονοῦντος Θεοῦ ; 

B. Ὧδε ἔχει. 

À. « Ἧ οὐκ ἐν αὐτῷ ζῶμεν, xal κινούμεθα, χαὶ 
Ἰσμέν ; » 

B. Παντάπασι μὲν οὖν, εἴπερ εἶναι σνγχωρήσαμεν 
ἀληθὴ τὸν ἱερώτατον Παῦλον. 

Α. ᾿Αληθὴς μὲν οὖν" πῶς γὰρ οὔ; Ζῇ γὰρὲν αὐτῷ 
καὶ λαλεῖ Χριστὸς, ὅς ἐστιν ἀλήθεια. Θέα δὴ οὖν, ὦ 
φιλότης, ὡς ἐν Θεῷ Πατρὶ ζῶμέν τε xa χινούμεθα, 
καὶ ἐσμέν, 'O δέ γε τοῦ εἶναι xoi ζῇν χορηγὸς, οὐχ 
ἕτερος ἂν εἴη παρὰ τὸν ἐξ αὐτοῦ πεφηνότα Υἱὸν, ὃς 
τοῖς τοῦ Πατρὸς ἰδιώμασιν ὑπάρχων διαπρεκὴς, xat 
ζωῆΐῇς τῆς κατὰ φύσιν βλάστημα ζωοποιὸν, ὡς ἴδιον 
ἀγαθὸν ἐνίησι τὴν ζωὴν τοῖς. τούτου δεδεημένοις, xal 
δλὴν συνέχει πρὸς τὸ εἶναι τὴν κτίσιν, Καὶ γοῦν 

Ἰουδαίοις προσλαλῶν, «€ ᾿Αμὴν, ἀμὴν, φησὶ, λέγω 
** Joan, xiv, 6 


* Joan. 15, 21. ** Juan. xit, 44. 


ἃ. Ubi paulum in his immorati fuerimus, quie- 
scendum nobis esse putabimus. Hi vero suis do- 
gmatibus opitulantes persuadere porro.nitantur prz- 
gtantiorem esse vivificum Patrem quam sit Filius, 
minorem autem 60 Filium, licet vita sit secundum 
naturam. Verum istud facere, sat scio, non potc- 
ruht, sed divinabunt, et pro sua libidine, quacunque 
voluerint adversus Filium facile statuent, suis etiam 
legibus naturam omnium reginam subderntes. Ex 
existimant honoréem.se prestare Patri, dum ex co 
proguatum secundum naturam Filium, iuferiorem 
uon citra injuriam faciunt, tametsi aperte dicat : 
« Qui credit in me, non credit in ime, $ed iu eum 
qui misit me : et qui videt me, videl eum qui misit 
me **, » Quomodo enim videbimus Yftam esse se- 
cundum naturam in. Filio Patrem, nisi intelligatur 
vita secuudum uatuüram quoque Filiua? Quidni vero 
credendum quoque dicenti : « Ego sum via, et ve- 
ritas, et vita ** ? » Singulariter autem ac solum se- 
ipsum esse vitam inquiens, 5.63. aunon excludet Pa- 
trem et Deum quoiminus sit vita, nisi naturze unius 
Utrunique esse concedemus, et per utrumque rem 
ipsam in nos equaliter promanare, non utique duo- 
bus, sed uno omnia vivificante Deo? 

B. lta res est. 

A. Numquid « in ipso vivimus, et movemur, et su- 
mus ?*? 

B. Ita quidem, si veracem esse concedeius Pau- 
lum sanctissimum. 

A. Verax est certe : quis dubitet? Vivit enim in 
ipso et loquitur Christus, qui est veritas. Animad- 
verte igitur, amice, nos in Deo Patre vivere, et mo- 
veri, et esse. Ortus autem et vitze largitor, non alíus 
fuerit quam Filius ex ipso genitus, qui cuim Patris 
proprietatibus clareat, et vitae naturalis sit germen 
vivificum, vitam, ceu proprium bonum indit iis qui 
eo indigent, et omnem creaturam in suo esse con- 
tinet. Quocirca Judzos alloquens : «Amen, amen dico 
vobis, inquit, non Moyses dedit vobis panem de caelo, 


7? Act, xvii, 28. 


909 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 99 
eed Pater meus dot vobis panem de colo verum. A ὑμῖν, οὐ Moor δέδωχεν ὑμῖν τὸν Kpsov kx τοῦ eb- 


l'anis enim Dei est qui de ecelo descendit, et dat vi- 
i210 mundo **, » Deinde suam nobis naturam decla- 
rans : « Amen, amen, inquit, dico vobis, qui credit, 
liabet vitam aeternam. Ego sum panis vita 73. » Si 
ergo aequaliter et eodem plane modo Filius in nobis 
operatur, in. quantum. est vita, neque minus quam 
l'ater, quomodo non zquali in gloria substantiae 
ilium statuent qui de 60 recte sentiunt? 


ρανοῦ, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ uoo δίδωσιν ὑμὲν τὸν ἄρτον ix 
τοῦ οὐρανοῦ τὸν ἀληθινόν. Ὃ γὰρ ἄρτος τοῦ Gem: 
ἐστιν, ὁ χαταδαίνων Ex τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ζωὴν διδοὺς 
τῷ κόσμῳ. » Εἶτα τὴν ἰδίαν ἡμῖν κατασημαένων φύ- 
σιν, € ᾿Αμὴν, ἀμὴν, φησὶ, λέγω ὑμῖν“ ὁ πιστεύων, 
ἔχει ζωὴν αἰώνιον. Ἐγώ. εἶμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς.» 
Εἴπερ οὖν ἐν ἴαῳ. τε χρὶ ἀπαραλλάχτως ἐνεργὸς ἐν 
ἡμῖν ὁ Υἱὸς, κατά γε τὸ εἶναι Qui, καὶ οὐ μεῖον ἣ 


ὁ Πατήρ’ πῶς οὐκ ἐν ἴσοις αὐχήμασι θεῖεν ἂν οὐσίας αὐτὸν, εἴπερ ἔλοιντό τινες ὀρθὰ φρονεῖν ἐπ᾽ αὐτῷ, 


καὶ διασχέπνεσθαι δεῖν ; 


B. Δι seqnemur, inquiunt, quee ipse dixit Filius. 
Dixit enlm. aperte: « Sicut Pater habet vitam in 
semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semet- 
ipso **, » 

A. Adde quod deest, aut certe injuriam te scelto 
f^cere veritau. 

B. Quidnam? 

A. lMlud quod iis quee retutisti necessario et utiliter 
subjungitur : « Et potesistem dedit οἱ etiam judicium 
facere, quia Filius hominis est **. » 

B. Videris, opinor, illud ostendere velle, vitam a 
Patre Filium accipere, non quatenus intelligitur et 
est Deus, sod quatenus factus homo est, natura qui- 
dem non habens quod sit vita, sed vita» potius a Deo 
particeps. 

A. At quidni bec tibi magis ipsi quam mihi te- 
were. tribuis ? Nonne enim ex me audiisti Patrem 
dodisse Filio vitam habere in semetipso, et judicaudi 
potestatem, quoniam Filius hominis est 7 


B. Audii; $89 illud vero, dedisse, de solo judicio 
positum est, inquiunt, Cum enim lex judicium veluti 
peculiare nunus attribuit Deo (dixit enim Dei esse 
judicium ), accepit Dei munus, ut homo. 


A. Vivificare vero, o boni, utrum alii magis eon- 
vonit quam Dco? Nam Paulus sspientissimus ad T- 
wotlheum scribens dieit : « Testor coram Deo, qui 
vivilicat omuia "*. » 

B. Esto : conveniat istud quoque Deo, inquiunt : 
quid tum ? 

A. At quod Deo convenit et substantialiter tribui- 
tir, numquid bominis naturze datum est atque ad- 
ventitium ? 

R. Verum Bitud quoque. 

A. Numquid vero homo est sicuti nos Christus, 
licet Deus intelligatur in quantum ex Deo genitus? 

B. Etiam, quidni enim? 

A. Natwew igitur divin: preprium et eximium 
epus, vità nimirum, data res est, sicuti homini * 

B. Certe Pster dicitur Filio dedisse vitaw. 

A. Adjice tempus, et solvetur quastio. Cum enim 
siwilis nobis apparuit, tene etiam vivificari dicitur, 
lel ue vita sit secundum nmataram, ex Deo vita. 
KE cene cun Ὀλιος dicitar ceu aon habenti Filio 
dedisse vitam, facillime apparet Filium sibi ipei 


B. ᾿Αλλ' ὀψόμεθα, φησὶν, οἷς αὐτὸς εἴρηχεν ὁ Υἱός. 
Ἔφη γὰρ àávagavbóv* « Ὥσπερ γὰρ ὃ Πατὴρ ἔχα 
ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω xaX τῷ Υἱῷ δέδωχεν ἔχειν ζωὴν. 
ἐν ἑαυτῷ. » : 

Α. Προσείθει τὰ λεῖπον, ἤγουν. ἀδιδείῶν. ἴσθι τοι τὴ. 
ἀληθές. 

B. Τὸ τί δή: 

A. Τὸ οἷς ἔφης, ἀναγχαίως xat χρειωδῶς émeyr. 
ve vov, τουτέστι" « Καὶ ἐξουσίαν δέδωκεν αὑτῷ xat 
χρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. » 

B. Ἔοιχας, οἶμαί που, καταδηλοῦν ἐκεῖνο θέλειν, 
ὅτι ζωὴν δέχεται παρὰ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, οὐχ fj νοεῖται 
xaX ἔστι Θεὸς, ἀλλ᾽ ἦ γέγονεν ἀνθρώποις [γρ. ἄνϑρυ. 
πος]. ὁ φύσει μὲν οὐχ ἔχων τὸ εἶναι Coh , ζωῆς ἃ 
μᾶλλον τῆς παρὰ Θεοῦ μέτοχος. 

A. Καίτοι τί δήποτε μὴ οὐχὶ μᾶλλον σαυτῷ, sevi 
δὲ ἀδούλως ἀνάπτεις ἐμοί; Οὐ γὰρ διοκύθου M- 
γόοντος, ὅτι δέδωχεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, ζωὴν ἔχειν bv. 


C ἑαυτῷ, xdi τοῦ χρίνειν τὴν ἐξουσίαν, ὅτι Υἱὸς ἀνδρώ- 


που ἐστίν: 

B. Ἐπυθόμην τὸ δὲ δὴ δοῦναι, νυνὶ κατὰ μόνα 
ποὺ χρίνειν τετάχθω, φτσίν. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ χρίνειν. 
ὁ νόμος, ὡς γέρας ἑξαέρετον ἀνετίθει Θοῷ (ἔφη γάρ, 
ὅτι ἡ χρίσις τοῦ Θεοῦ ἔσει"), δέχεται «b Θεοῦ γέραζι 
ὡς ἄνθρωπος. 

A. Τὸ δέ γε ζωογονεῖν, ὦ βέλτιστοι, πρέξοι ἂν 
ἑτέρῳ μᾶλλον ἣ Θεῷ ; Καίτοι xat Παῦλος filv ὁ oe 
φώτατος, Τιμοθέῳ γράφων, « Διαμαρτύρομαι, φησὶν, 
δνώπιον τοῦ Θεοῦ τοῦ ζωογονοῦντος τὰ πάντα. » 

B. Ναὶ, πρέποι ἂν xal τοῦτο, φησὶ, τῷ Θεῷ, ἀλλὰ 

U μὴν; 

A. Τὸ δὲ Θεῷ πρέπον, χαὶ οὐσιωδῶς ἀνειμένον 

ἰἴσ. ἀναχείμενον), ἄρ᾽ οὐχὶ τῇ ἀνθρώπον φύσει δοτόν 


D τε xal ἐπαχτόν : 


B. Καὶ τοῦτο ἀληθές. 

Δ. “Ανθρωπος δὲ καθ᾽ ἡμᾶς ὁ Χριστὸς, εἰ χεὶ 
νοοῖτο Θεὸς, χαθὸ πέφηνεν ix Θεοῦ ; 

B. Ναΐ πῶς rip 05; 

ἃ. Φύσεως οὖν ἄρα τῆς θείας ἴδιον xal ἐξαίρετον 
ἔργον ὧν, τὸ ὡς ἀνθρώπῳ δοτὸν, τουτέστιν, ἡ Qf; 

B. ᾿Αλλ ὁΠατὰρλένεται τῷ Υἱῷ ξεδωχέναι τὴν ζωήν. 

A. Προστίϑε: τὸν χρόνον, xii λελύσπθω τὸ ζητοῦ- 
pivov. "Ὅτε vào πέφτνε x18 $ui;, «τότε χαὶ ζωο- 
ποιεῖσθαι λένεται, πλῖτοι ζωὴ χατὰ τῆξιν αὐτὸς ὧν. 
ὡς ix Θεοῦ xs! ζωξ:. Ka! vouv λεγο ένα τοῦ ἔοι 
vg, ὡς οὐχ ἔχοντι τῷ Yi. χηρτγτσα: τὴν Quis 


"Juan, aV δὲ ἃ δ τ ἰὸς Ran. ss de, δ. 37. ἼΤΩ. v, 31. 


961 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


962 


κατίδοι τις ἂν, χαὶ λίαν ἀμογητὶ, ζωῆς ὄντα χορηγὸν A vitae datorem esse, non qua Deus intelligitur, sed 


ἑαυτῷ τὸν Υἱὸν, καὶ οὔτι πού φαμεν, καθὸ νοεῖται 
Θεὸς, καθὸ δὲ πέφηνεν ἄνθρωπος, ᾧ δοτόν τε χαὶ εἰσ- 
χεχριμένον ἔξωθεν ἡ ζωή. "Ἔφη μὲν γὰρ ὁ μαχάριος 
Παῦλος " ἐ Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος Ἰησοῦν 
Ex. νεκρῶν, οἰκεῖ ἐν ὑμῖν" ὁ ἐγείρας Ex νεχρῶν Χρι- 
στὸν Ἰησοῦν, ζωοποιήσει χαὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν 
διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος ἐν ὑμῖν. » Ὁ 
δέ γε Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, οὐχὶ ταῖς ἐτέ- 
poo μᾶλλον, ἀλλὰ ταῖς ἰδίαις ἐνεργείαις τὸ χρῆμα 


quatenus homo exsistit cui vita data res est el aliunde 
ascita. Dicebat enim beatus Paulus : «Quod si Spiritus 
ejus qui suscitavit Jesum a mortuis, habitat in 
vobis : qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, 
vivificabit et mortalia corpora vestra, propter iuha- 
bitantem Spiritum ejus in vobis ?*. » Dominus autem 
noster Jesus Christus non alterius, sed suis viribus id 
tribuens, de suo corpore ad Judzos infit : « Solvite 
templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud '*. » 


διδοὺς, πρὸς Ἰουδαίους φησὶ περὶ τοῦ ἰδίου σώματος" « Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον xal ἐν τρισὶν ἡμέραις 


ἐγερῶ αὐτόν.» | 

B. Πῶς οὖν ἐνήργηχεν ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ τὴν 
ζωὴν, εἴπερ ἀνεδίω Χριστὸς ταῖς ἑαυτοῦ δυνάμεσί τε 
καὶ ἐνεργείαις ; 


Β 
À. Ὅτι ζωῆς ὄντος τοῦ Πατρὸς, ζωὴ πέφηνεν ἐξ 


αὐτοῦ χατὰ φύσιν τε χαὶ ἀληθῶς ὁ Υἱὸς, τῆς τοῦ 
«εχόντος οὐσίας ἐμφαντιχὸς, xal ὅλος μὲν ὑπάρχων 
ἐν τῷ Πατρὶ, φέρων δὲ αὖ ὁλοχλήρως ἐν ἑαντῷ 
τὸν Πατέρα. Ταύτη τοί φαμεν τὸ Πατρὸς ἐνέργημα 
χαὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὅπερ ἂν ὁ Υἱὸς ἐργάσαιτο τοῦτό 
ἔστιν ἐνέργημα τοῦ Πατρός. Καὶ γοῦν, τὴν ὡς ἐχ 
Πατρὸς ἐνέργειαν ἰδίαν οὖσαν ἐπιδειχνὺς, xat τὸ ἐν 
ἅπασιν ἱἰσουργὸν τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμοουσιότητο; μή- 
νυσιν ἐναργῆ τοῖς φιλομαθέσι παρατιθεὶς, « El οὐ 
ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι, 
φησίν εἰ δὲ ποιῶ, χἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις 
μου πιστεύετε.» Ὁτὲ δὲ αὖ" « Ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μέ- 
νων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. » Οὐ γὰρ δὴ χρῆναι πρέπειν 


B. Quomodo igitur operatus est Pater in Filio 
vitam, si Christus sua vi et efficacia revixit ? e 


À. Nempe quod cuim Pater sit. vita, vita ex ipso 
prodiit secundum naturam ac vere Filius, substan- 
tiam in se Patris exprimens, et totus quidein. ex- 
sistens in Patre, fereus autem rursus in se perfecte 
Patrem. ldcirco dicimus Patris opus esse etiam 
Filii, et quod Filius operatus fuerit, hoc esse Patris 
opus. Quocirca illam Patris operationem suam esse 
ostendens, et operandi oinimodam zqualitatem con- 
substantialitatis quam habet BA cum illo, argu- 
meutum manifestum discendi cupidis exhibens : « δὲ 
non facio opera Patris mei, inquit, nolite credere ' 
mihi : si autem facio, et si mihi non vultis credere, 
operibus credite 78...» ltem : « Pater autem ín mno 
manens ipse, facit opera '*. » Non euim iu humani- 


τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις tà θεοπρεπῶς clp- C tatis conditionem cadere putabat ea quie divinitus 


γασμένα διενοεῖτό πον, τῇ δέ γε ἀῤῥήτῳ καὶ ὑπὲρ 
νοῦν ἀνετίθει φύσει" διά τοι τοῦτό φησι᾿ « Kày ἐμοὶ 
μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύετε,» Τὰ γάρ 
«0t θεοπρεπῶς xal ὑπὲρ λόγου ἐξειργασμένα, τοῖς τῆς 
χενώσεως μέτροις ἐμφιλοχωρεῖν οὐχ ἐᾷ τὴν ἐπ᾽ αὐτῷ 
δόξαν τε xal πίστιν, αἴρεται δὲ ὥσπερ ὑψοῦ, xat ἄν- 
φρωπος μὲν οὔτι ποὺ ψιλὸς, Θεὸς δὲ ὅτι χαὶ Ex Θεοῦ 
γινώσχεται. Ἧ οὐχ ἀληθὲς ὅ φημι; 

Β. Πάνν μὲν οὖν. 

A. ᾿Αλλά με μιχροῦ xal τόδε παριππεῦσαν ᾧχετο. 

B. Τὸ ποῖόν τι φής; 

Α. Τὸ παροισθὲν ἀρτίως τοῦ Παύλον λόγιον, ἐν ᾧ 
zai μάλα σαφὴς ἡ δίδαξις fv, ὡς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύ- 
ματος ἢ παρὰ Πατρὸς ζωοποίησις ἕν τε αὐτῷ τῷ 


flebant, sed ineffabili et supremz naturz ea tribue- 
bat. licirco ait : « Si mihi non creditis, operibus 
meis credite. » Qu: enim Deo conveaienter et supra 
quam dici possit eminenter facta sunt, non pa- 
tiuntur uL eum intra humanitatis moduim contiueri 
putemus ac credamus, sed iu alium quodammodo 
tollitur, nec jam nudus homo, sed Deus et ex Deo 
esse cognoscitur. Numquid verum est quod dico? 

B. lta. prorsus. 

A. Sed me hoc pene fugit. 

B. Quidnam? 

A. Quod nuper attuli Pauli oraculum, quo per- 
spicue utique docebatur per sanctum Spiritum vi- 
vificationem illam a Patre cum in Christo, tum in 


Χριστῷ xal tv ἡμῖν ἐχπράττεται. Ἔφη γὰρ, ὅτι « El D nobis quoque fleri. Dixit enim : « Quod si Spiritus 


δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος ἐχ νεχρῶν Ἰησοῦν 
οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας Ἰησοῦν Χριστὸν ἐχ νεχρῶν 
ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ ὑμῶν σώματα διὰ τοῦ ἐνοι- 
κοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος ἐν ὑμῖν.) Διὰ Πνεύματος 
εὖν ἄρα ζωοποιὸς ὁ Πατὴρ, οὐχ ὡς διὰ χτίσματος 
ζωογονῶν τὴν χτίσιν, ἀλλ᾽ ὡς ἐν μεθέξει φύσεως τῆς 
ἰδίας, εἰς τὴν ἑαυτοῦ μεταπλάττων ζωὴν, τὸ ζωὴν 
οὐκ ἔχον iv ἰδίᾳ φύσει. Δοτὸν γάρ που φαῖεν ἄν, οἶδ᾽ 
ὅτι, τῇ χτίσει τὸ ζῇν. 

B. Φαῖεν γὰρ ἂν, ἐρήσεται δὲ χαὶ πρὸς ἡμῶν αὐτῇ" 
« Tí γὰρ ἔχεις ὃ οὐχ ἔλαδες ; » 

Α. Ζωοποιὸν οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὗ καὶ 


** οη). vii, 11. 
Ww, 7. 


ejus qui suscitavit Jesum a mortuis babitat in vo- 
bis, qui suacitavit Jesum Christum a mortuis, vivi- 
ficabit et mortalia corpora vestra, per inhabitantem 
Spiritum ejus in vobis **. » Per Spiritum igitur 
vivificus est Pater, non tanquam per creaturam 
vivilicans creaturam, sed tanquam participatione 
sue nature in suam vitam transformans id quod 
vitam non liabet in sua natura. Vivere enim, sat 
$cio, dixerint, rem datam esse creature. 

B. Dixerint quidem ; nam ipsi nos quoque dice- 
mus : « Quid enim habes quod non accepisti *** ἢ, 

Α. Vivificus ergo est Spiritus sanctus, eujus facti 


1 Joan. n, 19. 7* Joan. x, 57, 58. '* Joan. χιν, 10. ** Roin. vini, 11. ** I Cor, 


963 


S. CYRILLE ALEXANDRINI ARCHIEP. 


96b 


participes, Dei unius ac veri, ceu vite, participa- Α λαχόντες τὴν μέθεξιν, Θεοῦ τοῦ μόνον xai ἀλτιθενοῦ 


tionem adipiscimur, 

B. Assentior. Recte enim sentis, quandoqnidem 
eiiam in nobis ipsis Dei participationem et praesen- 
tiam Spiritus implet. Memini enim Joannem scribere 
in hunc modum : « Ex hoe cognoscimus quod in 
nobis est, quoniam de Spiritu suo dedit nobis *'. » 

A. Adverte igitur, quiso, divini ac vivifict Spi- 
ritus largitorem ac datorem esse de Deo genitum 
Filium. Insufflavit enim discipulis suis, dicens : 
« Áccipite Spiritum sanctum **. » At numquid ab- 
surdissimuim fuerit vite largitoremm eum esse qui 
non sit vita, quemadmodum illi nescio quo paeto 
sentiunt? Nam cur demum, amabo vos, siquidem 
vita non est, ceu proprium bonum Spiritum immit- 
tit, et insufflando 565 datorem vitz seipsum de- 
clarat? Cum ergo dicitur vite particeps Filius, aut 
a Patre vivilicari, divinam statim naturam totam 
reputa velut in Patre intellectam, in quo et ex quo 
Filius, et Spiritus vivificus, res ascititiam vitam 
liabentes vivificans, non tanquam ineffbbilis nature 
instrumentum, sed ipsius quodammodo totam qua- 
litatem per seipsum creatura largiens, et transfor- 
mans utique id quod est corruptioni obnoxium ad 
vitam longzvam. Cujus rei contemplatione eruditus, 
vivificationem in Christo comperies in eo solum 
perfici qued natura sua vivificari potest, id est ho- 
mine. Qui enim vere est ex Patre et Unlgenitus, 
per suum Spiritum carnis sux corruptionem repulit, 
suumque templum morte fortius reddidit. Etenim 
quatenus Deus est et ex ipsa naturali vita processit, 
Paire videlicet, vitam quoque ipsum esse natura 
testis nobis locuples ac verus fuerit divinus ille 
Joannes. Sic enim scribit de ipso : « Quod fuit ab 
initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, 
quod perspeximus, et manus nostre contrectave- 
runt de verbo vit», et vita manifestata est, et vi- 
dimus, et testamur, et annuntiamus vobis vitam 
slernam, qui erat apud Patrem, et. apparuit no- 
bis **. » Porro clarius exponens quanam demum 
esset illa qux ab ipso vita vocata est, rursus ait : 
« Et scimos quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis 
sensum, ul cognoscamus verum Deum, et simus in 
vero Filio ejus Jesu Christo. Ilic est verus Deus, 
et vita sterna **, » Übi enin aut quomodo intelliga- 
tur, et in principio exsistere, et Deus verus, uisi 
baberet exsistentiam et immutabilitatem illo suo in 
munduni adventu priorem? Vita enim secundum 
naluram esse, tunc sane, tunc ut par est agnoscitur. 
Deo enim vero congruit ut sit talis, repugnabitque 
contrarium, quippe cum nomen ei Sit, Qui sum : 
« E;o enim sum, inquiebat, qui stm; hoc nomen 
meum est, et memoriale :zieruum generationum ge- 
nerationibus **, » 


διαμαχεῖται τὸ ἔμπαλιν, xal γοῦν ὄνομά τε Ὧν αὐτῷ" 


ὄνομα, xa μνημόσυνον αἰώνιον γενεῶν γενεαῖς. » 
B. Atsi largiris, inquiunt, Patris operationem 


μετελάχομεν, ὡς ζωῆς. 

B. Σύμφημι. Φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς, ἐπεῖτοι καὶ ἐν 
ἡμῖν αὐτοῖς τὴν Θεοῦ μέθεξίν τε xal παρονσέαν τὸ 
Πνεῦμα πληροῖ, Διαμεμνήσομαι γὰρ Ἰωῶννου γρά- 
φοντο; ὡδί" e "Ex τούτου γινώσχομεν ὅτι ἐν ipi» 
ἐστιν, ὅτι ἐχ τοῦ Ηνεϑματος αὐτοῦ ἔδωπον ἡμῖν. » 

A. "A0prt δὴ οὖν, ὦ ἑταῖρε, τοῦ θείου τε xe» Qwo- 
ποιοῦ νεύματος χορηγὸν xal δοτῆρα, τὸν. ἔπ Θεοῦ 
πεφηνότα Υἱόν. Ἐνεφύσησε γὰρ tok; μαθηταῖς αὖ- 
τοῦ λέγων" ε ká6cce Πνεῦμα ἅγιον. » ΕἘτα πῶς οὐκ 
ἂν γένοιτο τῶν λίαν ἀπηχεστάτων, ζωῆς ὑπάρχειν 
χορηγὸν τὸν οὐχ ὄντα ζωὴν, χατά ye τὸ ἐπχπεένοις oia 
οἶδ᾽ ὅκως δοχοῦν; Καίτοι τί δήποτε, φαΐην ἂν εἰ- 
χότως, εἴπερ ἐστὶν οὐ ζωὴ, ὡς ἴδιον ἀγαθὸν ἐνέησί τε 


Β τὸ Πνεῦμα, xai τρόπῳ τῷ xavà τὴν ἐχςύσησιν, je 


ρηγὸν ὄντα ζωῆς ἑαυτὸν üxopalvsev; Ὅταν τοίνυν 
λέγηται Qu; μέτοχος ὁ Υἱὸς, ἤγουν ὅτι, ξζωοκοιεῦται 
παρὰ Πατρὸς, τὴν θείαν εὐθὺς ἀναλογέξον φύσιν 
ὅλην ὥσπερ ἐν Πατρὶ νοϑυμένην, ἐν dp καὶ ME οὗ xai 
ὁ Yibe, καὶ τὸ νεῦμα τὸ ζωαποιὸν, τοῖς eloxsxpe- 
μένην ἔχωσι τὴν ζωὴν, τὴν ζωοτεοίησις ἐνφερτοῦν, 
οὐχ ὡς τῆς ἀῤῥήτου φύσεως ὄργανον, ἀλλ᾽ οὐσνεῖ πως 
ὕλην αὐτῆς τὴν ποιότητα Óv ἑαυτοῦ τῇ χτίσει ἕω. 
ρούμενον, καὶ ἀναμορφθῦν εὖ μάλα τὸ ςθείρεσθαε 

παφυχὸς, εἰς μαχραίωνα βίον. "Evvelatz δὲ τεῖς εἰς 

τοῦτο σεσοφωμένος, τὴν ἐν Χριστῷ ζωοποίησιν αι,» 
γημένην εὑρήσεις, εἴς γε δὴ μόνον τὸ ξιωοποιεξοῦαι 
πεφυχὸς, τουτέστι, τὸ ἀνθρώπινον. Ὁ γὰρ Ex Βιοιρὺς 


c ἀληθῶς; χαὶ μονογενὴς, διὰ τοῦ ἰδίου Πνεύματος τῇ; 


ἑαυτοῦ σαρχὸς ἀπεσόδει τὴν φθορᾶν, καὶ θανάων 
χρεΐττονα τὸν οἰκεῖον ἀπετέλει ναόν. "Ov. γὰρ, d 
Θεός τέ ἔστι καὶ ὁξ αὐτῆς ἀνέφυ τῆς κατὰ φύεν 
ζωῆς, δῆλον δὲ ὅτι τοῦ Πατρὸς, ζωὴ καὶ αὐτὰς κατὰ 
φύσιν ἐστὶ, μάρτυς ἂν γένοιτο περιφανής «s mi 
ἀληθὴς ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης. Γράφει γὰρ die περ 
αὑτοῦ" « Ὃ ἦν ἀπ᾽ ἀρχῆς, ὃ ἀχηχόαμεν, ὃ &wpáxs- 
μὲν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα, καὶ ἃ 
χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς, 
χαὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, χαὶ ἑωράχαμεν, χαὶ papee- 
po3 pev, xat ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αξώνινν, 
ἥτις ἣν πρὸς τὸν Πατέρα, xoi ἐφανερώθη ἡμῖν.» 
Σαφέστερον δὲ καθιστὰς τὸ, τίς ἂν εἴη λοιπὸν ἡ πρὸς 
αὐτοῦ χεχλημένη ζωὴ, πάλιν φησί - « Καὶ οἴδαμεν, 


Ὁ zx. ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἥχει" xa ἔδωχεν ἡμῖν διάνοιαν, 


ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, χαὶ ἐσμὲν ἐν τῷ 
ἀληθινῷ, ἐν τῷ Yl αὐτοῦ "Food Χριστῷ. Οὗτός 
ἔστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, xat ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. » Ποῦ 
γὰρ ὅλως ἢ πῶς ἂν νοοῖτο καὶ ὑπάρχων ἀπαρχῆς 
xai Θεὸς ἀληθινὸς, εἰ μὴ τοῦ χεχλῆσθαι πρὸς ὕπαρ" 
ξιν πρεσδύτερόν τε χαὶ ἀνωτάτω τὸ εἶναί τε ἀεὶ, καὶ 
ὡσαύτως ἔχει[ν] λαχών ; Ζωὴ γὰρ κατὰ φύσιν ὑπάρ- 
χων, τότε δὴ, τότε πρεπόντως ἐπιγινώσχεται. Θεῷ 
γάρ ποὺ τῷ ἀληθινῷ, τὸ ὧδέ τε εἶναι πρέποι ἄν, χαὶ 
« Ἐγὼ γὰρ, ἔφασχεν, εἰμὶ, ὁ Ὧν, τοῦτό μού ἐστιν 


B. "AY εἰ χαρίζῃ, φησὶ, τὴν τοῦ Πατρὸς ἐνέρ- 


* 13oan. iv, 1ὅ., ** Joan. xx, 22, **1Joan. 1 1-5. "Joan. v, 90. * Exod. ut, 14, 15. 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VY. 


960 


γειαν τῷ Υἱῷ, καὶ τοῦτο ἀπαραλλάκτως, ἰσοσθενῇ A Filio, ique eodem plane modo, οἵ eadem vi prz- 


τε elvat φὴς, ποῦ ποτϑ τὸ μεῖον ἔτε τηρήσεις αὐτῷ, . 


xaívot λέγυντι σαφῶς" « Ὁ Πατήρ μου μείζων μού 
ἐστι; » xal πάλιν’ ε Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα 
μον, xai Πατέρα ὁμῶν, καὶ Θεόν μου xal Θεὸν 
ὑμῶν; » "Hóct γὰρ ὄντα Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα. 

Α. Θὐχοῦν, sl μὴ φύσει xat ἀληθῶς Θεὸν εἶναι 
πεπιστεύκασι τὸν Υἱὸν, χτίσμα ToU πάντως, xal 
ἕτερον παρὰ τοῦτο οὐδὲν εἴη ἄν. Ἐπὶ δέ γε τοῖς ὧδε 
φρονεῖν ἡρημένοις, οἶμαι δὴ πρέπειν ἐχεῖνο εἰπεῖν " 
« Τίς δώσει τῇ χεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς 
μου πηγὴν δαχρύων, χαὶ χλαύσομαι τὸν λαὸν τοῦτον 
ἡμέρας καὶ νυχτός; » Ἐπιφωνείτω δὲ πᾶς αὐτοῖς 
φιλόθεός ve xal εὐσεδής" « ᾿Απηλλοτριώθητε ἀπὸ 
Χριστοῦ, τῆς χάριτος ἐξεπέσετε. » Μερὶς δὲ xol 
κλῆρος ὑμῖν, Θεὸς μὲν οὐχέτι, πολλοῦ γε xa δεῖ" 
γόθο; 56 τις ἁπλῶς xoi ψευδώνυμος, κατάπλαστον 
ἔχων τὴν τῆς θεότητος δόξαν. Λελατρεύχασιν ἀληθῶς 
τῇ κτίσει παρὰ τὸν χτίσαντα, διὰ τοῦτο χαὶ ἐν 
μείοσιν ἣ ἐν οἷς ὁ Πατὴρ, καὶ ἐπαχτὸν ἔχειν τὴν 
ζωὴν, μᾶλλον δὲ χαὶ ἐν οἷς ἡ ζωὴν ἰδίαν οὐχ ἔχουσα 
χτίσις, πεπιστεύχασι τὸν Υἱόν. Εἶτα τί προσχυνεῖν 
ἐγνώχασιν, ὃν τοῖς τῆς χτίσεως ἐγχαταδεσμοῦσι μέ- 
τροις, xai τῆς χατὰ πάντων οὐσιώδους ὑπεβοχὴς 
δυσσεδοῦντες ἀπαλλάττουσι; χαΐτοι λέγοντος "Ioáv- 
vou σαφῶς «€ 'O ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων 
ἐστίν. » Οὐ γὰρ δὴ ταῖς χατὰ σύγχρισιν ὑπεροχαῖς 
τὸ ἐπάνω πάντων ὁ Υἱὸς χεχτήσεται" ἐπειδὴ δὲ, ἐν 
τῷ « πάντα » εἰπεῖν, γενητοῦ παντὸς εἰσφέρεται δή- 
λωσις, ὑπερανεστήξει τὰ πάντα, τὸ τελεῖν ἐν χτί- 
σμασιν οὐδαμόθεν ἔχων ὡς ἴδιον, ὁ Υἱός" ἐπεὶ μὴ 
ἐν τοῖς πᾶσίν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἑπάνω πάντων ἐξῃρημένως, 
διὰ τὸ εἰς λῆξιν ἑέναι τὴν ἀνωτάταν λοιπὸν, ἢ: ἐπ- 
ἐχεινα παντελῶς οὐδέν. Ἢ συχὶ Θεὸς, τὸ ὄνομα τὸ 
ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, καθὰ καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ἔφη Παῦλος; 

B. Ναί. 

Α. Τοῦτο δὲ ἦν ὁ Υ͵ός " « Ἐν ἀρχῇ γὰρ ἣν ὁ Λόγος, 
Xa ὁ Λόνος Tv ποὺς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἣν ὁ Λόγος.» 


Β. Τί οὖν ἐροῦμεν, εἰ φαῖεν, ὅτι γέγραπται περὶ 
τοῦ Ἡατρὸς, ὅτι ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲο πᾶν 
ὄνομα; 

A. "AXX el προσθεῖεν ἡμῖν, ὦ Ἑ ρμεία, τὸ ἀνα- 
μαϑεῖν ἐθέλειν, ὅπη τε χαὶ ὅπως εἰσποίητον ἔχει τὸ 
εἶναι Θεὸς ὁ Υἱὸς, καίτοι χατὰ φύσιν χαὶ αὐτῷ τῷ 
εἶναι συμπαρομαρτοῦν τὸ ἀξίωμα λαχὼν, αὐτόθεν, 
οἴμαί που, καταδαλοῦσι, xal τὸ δύσερι μεθέντες ὡς: 
γόσον ἀποπληξίας, ἀποπαύσονται μὲν τὴν ἄῤῥητον 
τοῦ Υἱοῦ συχοφαντοῦντες οὐσίαν, φρονεῖν δ᾽ ἂν 
ἕλοιντο μεθ᾽ ἡμῶν ὀρθά. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνοι piv, κατὰ τὸ 
εἰχὸς, ἐνστήσονται ταῖς σφῶν αὑτῶν ἐπαμύνοντες 
δόξαις, χαὶ τοῦ ψεύδους ὑπερμαχόμενοι, χαὶ προ- 
εστηχότες γεννιχῶς, οὐ προθυμίαις, οἶμαι, δευτέραις, 
ἣ αἷσπερ ἂν ἕλοιντό τινες χατὰ δὴ οὖν τὸν πολέμου 
καὶ μάχης ὡπλίσθαι νόμον, πρό τε παίδων xaX πρὸ 
γυναιχῶν. Ἡμᾶς δὲ ἀνάγκη, λεπτοεπεῖν ἡρημένους, 


** Joan. xiv, 28, 
** Joan. 1, 1. 


ditam dicis, quo pacto demum eum minorem cesse 


 Slatues, cum dicat aperte : « Pater major me 


est **; » item: 566G (Vado ad Patrem meum οἱ 
Patrem vestrum, et Deum meum ae Deum ve- 
strum *! 7» Sciebat enim esse Deum suum Patrem. 

A. Ergo, nisi naturalem et verum Deum esse 
credunt Filium, creatura utique, nibilque przter 
hoc aliud fuerit. De his vero qui in ea sunt sen- 
tentia, apte dici posse reor: « Quis dabit capiti 
meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et 
plorabo populum istum díe ac nocte **? » Quivis 
autem pius ac Dei amans illis inclamabit: « Ab- 
alienati estis a Christo, 2 gratia excidistis **. » Pars 
autem et sors vobis non jam Deus est, multum 
abest : sed spurius quidam prorsus et falso nun- 
cupatus, fictitiam habens divinitatis gloriam. Pro- 
fecto creaturam adorarunt prz Creatore, proindeque 
minorem quam sit Pater, et ascititiam babere vi- 
tam, inro eumdem cum creatura, quie vita propria 
caret, Filium crediderunt. At cur adorare statue- 
runt eam quem intra modulum creaturz coercetit, 
et impie summa illa supra omnia eminentia spo- 
liant, quamvis Joannes , aperte dicat : « Qui desur- 
sum venit, swper omnes est **? » Non enim erit 
supra oinnia Filius per comparationem, sed cum 
hoc vocabulo « omnia » creatum omne significetur, 
transcendet. omnia, cum nullo modo proprium sit 
Filio inter creaturas numerari. Alioqui, non est in 


€ omuibus quidem Filios, sed supra omnia eximia 


rátione quadam elatus, propterea quod ad supre- - 
mum fastigium pervenerit ultra quod omnino nihil 
est. Nonne Deus, nomen est, quod est super omne 
nomen, quemadmodum divinus etiam nobis Paulus 
dixit *!? 

D. Ouinino. 

A. lloc autem erat Filius: « In priucipio eniin 
erat Verbum, et Verbum erat apud Deuw, et Deus 
erat Verbum **, » 

B. Quid ergo respondebimus, si dixerint scri- 
ptum esse de Patre, dedisse ei nomen quod est su- 
per owne nomen? 

A. Atqui si addiscere porro velint, Ilermia, qui 
el quomodo ascititium Filio fit quod sit Deus, 
quamvis secundum naturam dignitatem illam uua 
cum ipso esse acceperit, illico, ut reor, abjicient, 
rixandique studio veluti stupore corporis relicto, a 
calumniauda ineffabili Filii substantia cessabunt, 
nec dubito quin rectam nobiscum amplexuri sint 
sententiam, Sed illi quidem, ut conjicere est, in- 
stabunt, suam tuentes opinionem, propugnantesque 
mendacium, ac fortiter defendentes, 597 nou 
minori, ut reor, ardore, quam pro liberis et uxo- 
ribus quidam ad bellum et pugnam armantur. 
Nobis autem quibus subtiliter disputare const tu- 
tum. est, opera pretium est occulta. retegere οἱ 


*' Joan. xx, 17. ** Jerem. 1x, 1. ** Galat. v, 4. ** Joan. nij, δῖ. " Philipp. ει, 9. 


901 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ΑΒΟΠΙΕΡ. 


rudioribus baud captu facilem nudare verita- A ἀνασχαλεύειν τὰ χεχρυμμένα, xai tbv τοῖς àpa*e: 


tein. 

B. Recte dieis. 

A. Dixit ergo nobis divinus ille Paulus de Uni- 
genito : « Qui cum iu forma Dei esset, non rapi- 
nam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed se- 
metipsum exinanivit, formam servi accipiens, in 
similitudinem hominum factus, et babitu inventus 
ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens 
usque ad mortem, mortem autem crucis, Propter 
quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen 
quod est super omne nomen, uL in nomine Jesu 
oinne gonu flectatur coelestium, et terrestrium, et 
infernorum, et omnis lingua confiteatur quia Do- 
minus Jesus Christus in gloria est Dei Patris **. » 
Numquid igitur ipsum etiam incarnationis Verbi 
tempus, si forte loqui posset, ila sentientibus pa- 
lam et aperte clamaret Verbum, non quatenus 
Deus esse intelligitur, sed quatenus homo apparuit, 
divinitatis gloriam repetiisse, dicique tum exaltari 
demum, cuin et in. carne esset, et cum exíinanivit 
atque humiliavit seipsum? Caeterum doce, quaeso, 
nam ex te sciscitari libet. 

B. Quidnam ais ? 

A. Exinanivit seipsum Unigenitus, in furma servi 
descendens, et crucem pertulit, ignominia con- 
tempta **, factusque obediens usque ad mortem. 
Proinde, inquiuut, dedit ej nomen quod est super 
omne nomen, uL in nomine Jesu omne genu fle- 
ctatur, celestium, terrestrium, et infernorum. An 
igitur nostri similis cum esset, recte factorum 
mercedem, οἱ obedientize donum, et coronam for- 
titudinis liabuit, quod vocatus sit Deus, et adoran- 
dus sit ab ipsis sanctis angelis, uobisque qui in 
terra degimus, et iis qui jam ex hac vita inigra- 
runt? 

B. Videlicet, 

Α. lgiiur (dicam enim aliquid haud multum de- 
cori imprzsentiarum sollicitus , quod necessitas 
ita postulat) hominum lapsibus, ac nostris peccatis 
maximam habcat grotiam Unigenitus. Sciat vero 
occasionem sibi fuisse gloriz illius deifice, huma- 
nitatís peccata. Nisi enim peccassemus, non factus 
fuisset nostri similis, et nisi factus esset nostri 


στέροις οὐ ῥᾳδίαν ἑλεῖν ἀπογυμνοῦν ἀλήθειαν. 

B. Εὖ λέγεις. 

À. “ἔφη τοίνυν ἡμῖν ὃ θεδπέσιος Παῦλος περὶ τοῦ 
Μονογενοῦς" « Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ 
ἀρπαγμὸν ἡγίσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. ἀλλ᾽ ἑαυτὸν 
ἐχένω:ε μορφὴν δούλον λαδὼν ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώ- 
πῶὼν γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωτ»ς, 
ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήχοος μέχρι θανά- 
τον, θανάτου δὲ σταυροῦ. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὑτὸν ὕπερ. 
ὕψωσε, xal ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ xh 
ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνν χάμήπ 
ἐπουρανίων χαὶ ἐπιγείων xal καταχθονίων, καὶ 
πᾶσα vies ἐξομολογήσηται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦ; 
Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. » " Ap' οὖν, οὐχὶ xai 


Β αὐτὸς ἡμῖν ὁ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγον χαιρὸς, 


εἴπερ ἕλοι κοθὲν τὸ ἀναχ:χραγεῖν δύνασθαι, τοῖς 
οὕτω νενοηχόσιν ἀναφανδὸν ἐρεῖ, ὡς οὐχ ἧπερ ἂν 
νοοῖτο Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, ἀλλ᾽ T] πέφηνεν ἄνθρωπος, εἰς 
τὴν τῆς θεότητος ἀναπεφοίτηκε δόξαν, καὶ μετὰ σαρ- 
χὸς, χαὶ ὅτε χεκένωχέ τε xal veta ποίνωχεν ἑαντὸν, 
τότε χαὶ ὑψοῦσθαι λέγεται ; Ἐπεὶ, δίδασχε" qois 
μὴν γὰρ ἂν ὡς ἕδιστά σου, χαὶ ἐρομένῳ φράσον. 

Β. Τὸ τί δὴ φής; 

Α. Κεχένωχεν ἑαντὸν ὁ Μονογενὴς, καθεὶς ἐν δι 
λου μορφῇ, καὶ ὑπέμεινε σταυρὸν, αἰσχύνης χεῖρ; 
φρονήσας, xal γενόμενος ὑπήχοος μέχρι θανάπαι. 
Τοιγάρτοι, φασὶν, ἐχαρίσατο αὑτῷ ὄνομα τὸ jzlg 
πᾶν ὄνομα, iva ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνν 
κάμψῃ, ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονέων 
"Ap' οὖν ἐν τάξει τῇ xa0' ἡμᾶς μισθὸν ἀνδραγαῦς- 
μάτων, καὶ δῶρον ὑπαχοῇ;, καὶ στέφανον εὐτολμίας 
τὸ χεχλῆσθαι θεὸς ἐχτήσατο, xal τὸ προσχυνεῖσθαι 
δεῖν πρός τε αὐτῶν τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ἡμῶν τε τῶν 
ἐπὶ γῆς, xal τῶν ἤδη χατοιχομένων ; 


B. “Εοιχεν. 

A. Οὐχοῦν (ἐρῶ γὰρ δή τι), μικρὰ τοῦ πρέποντες 
εἴς γε τὸ παοὸν φροντίσας, διὰ τὸ ἀναγχαΐον " τοῖς 
τῶν ἐπὶ γῆς ὀλισθήμασι, χαὶ ταῖς ἡμῶν ἁμαρτίαις, 
πλείστην μὲν ὅσην ἐχέτω τὴν χάριν ὁμογενής |l». 
Μονογενής. ] Ἴστω δὲ, ὅτι πρόφασις αὐτῷ trc θε0- 
ποιοῦ δόξης, τῆς ἀνθρωπότητος τὰ ἐγχλήματα. Εἰ μὴ 
γὰρ ἡμάρτομεν, οὐχ ἂν γέγονε χαθ᾽ ἡμᾶς" xal εἰ μὴ 


similis, neque crucem sustinuisset, ac nisi mortuus D γέγονε χαῦ᾿ ἡμᾶς, οὐδ᾽ ἂν ὑπέμεινε τὸν σταυρόν’ xa 


568 csset, neque nobis et sanctis angelis adoran- 
dus esset. 

B. Audax quidem oratio, sed probabilitatem 
habet. 

A. Sin autem etiam erat in zqualitate et forma 
Patris, ab inanitionis conditione liber cuin esset, 
quidnam ei glorie additum fuisset, accepto nomine 
quod est super omne nomen, circa tempus inani- 
tionis? Numquid. iutelligis quonam ipsorum recide- 
rit oratio, si subtilius indagetur? 

B. Intelligo. 

A. Vin' tu ergo, relicta impreseutiatum ninia 


** Philipp. n, 6-11. ** Hebr. x11, 2 


εἰ μὴ ἀπέθανεν, οὐδ᾽ ἂν ἐχτήσατο τὸ προσχυνεῖσθαι 
δεῖν πρός τε ἡμῶν αὐτῶν xai τῶν ἁγίων ἀγγέλων. 
B. Θρασὺς μὲν ὁ λόγος, πλὴν ἔχει τὸ πιθανόν.᾽ 


ἃ. Εἰ δὲ χαὶ ἣν ἐν ἰσότητι χαὶ ἐν μορφῇ τοῦ Πα- 
τρὸς, τῶν τῆς χενώσεως μέτρων ἀμέτοχος ὧν, ποίαν 
ἂν ἔχοι δόξης ἐπίδοσιν, τὸ ὄνομα λαδὼν τὸ ὑπὲρ πᾶν 
ὄνομα, κατὰ τὸν τῆς χενώσεως χρόνον ;" Ap' οὗ συν- 
[ns ὅποι ποτὲ αὐτοῖς ἀποχινδυνεύσειεν ἂν ὁ λόγος, el 
ἐρευνῷτο λεπτότερον: 

B. Συνίημι. 

A. Πούλε! δὴ οὖν, μεθέντες εἰς τὸ παρὺν τὸ ἄγαν 


9602. 


DE SS, TIUNITATE DIALOGUS V. 


910 


ἰσχνολυγεῖν, ἐπ᾿ ἐχεῖνο ἴωμεν, τὸ, ὅτι Θεὸς ἣν ἐν ἀρχῇ, A subtilitate, pergamus ad illud, nimirum quod Deus 


xxt ἐν μορφῇ xaX ἰσότητι τοῦ Πατρὸς 6 Movoysvh; , 
χαίτηι μαχρὸν ἐπὶ τούτῳ δαπανήσαντες λόγον ἕν γε 
τοῖς πχαρῳχηχόσι; 

Β. Καὶ μάλα. 

A. Οὐχοῦν, διὰ μὲν φωνῆς Ἢσαϊον, φησὶν ὁ θεὸς 
καὶ [Iazfjp* « Ἐγὼ Κύριος ὁ Θεὸς, ἔτι ἀπ᾽ ἀρχῆς. » 
᾿Αναχεχραγότων δὲ xat αὑτῶν τῶν ἁγίων ἐπαῖοι τις 
ἂν πρὸς αὐτόν" « Οὐχὶ σὺ ἀπαρχῆς Κύριος ὁ Θεὸς 
ἡ λῶν, χαὶ οὐ μὴ ἀποθάνωμεν; » 1009 Θεὸς ἀπαρχῆς 
χατωνόμασταί τε xal ἔστιν ἀληθῶς, ὁ Θεὸς καὶ Πα- 
τίρ. Ὃ δέ γε θεσπέσιος Ἰωάννης, ὅτε τοὺς ἐφ᾽ Υἱῷ 
πρὸς ἡμᾶς: ἐποιεῖτο λόγους, «"O fv, φησὶν, ἀπαρχῆς, 
ὃ ἀχηχόαμεν, ὃ ἑωράχαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ 
ἐθεασάμεθα xal αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ 


τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς.» Προσεφώνει δέ τισι’ «€ Γράφω Β 


ὑ ἵν, πατέρες, ὅτι ἐγνώχατε τὸν ἀπαρχῆς.» Καὶ τίς 
δὴ οὗτός ἐστιν, αὐτὸς ἔφη πάλιν’ « Τάδε λέγει ὁ 
ὧν, ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος. » 

B. ᾿Αλλ᾽ ὅτι μὲν ἣν xal πρὸ τῆς κτίσεως, xol 
αὐτοὶ φαῖεν ἄν * τὸ δὲ ὅτι xa Θεὸς Tfjv, οὔπω σαφῶς 
διέγνωσται, φασί. Δέχεται γὰρ, ὡς οὐχ ἔχων δη- 
λονότι. 

Α. Εἶτα πῶς οὐχ ἐπὶ καιροῦ τοῖς τὸν ἀπόπτυστον 
τουτονὶ προεμένους λόγον εἰχότως ἐπιστυγνάζοντες 
xa ἡμεῖς, ἐροῦμεν“ « Οἱ κωφοὶ, ἀκούσατε, xal οἱ 
τυφλοὶ, ἀναθλέψατε ἰδεῖν. » UD γὰρ ὅτι ἦν ἁπλῶς, 
ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ Θεὸς ἣν ὁ Λόγο;, ἀναγράφοντος ἐναργῶς 
τοῦ θεηγόρου xal εὐαγγελιστοῦ, χαθάπερ ἐξ οἴνου 
χαὶ μέθης πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ἰόντες ἀχατασχέπτως, 
χκατειρωνεύονται τὴν ἀλήθειαν. Φέρε δὴ οὖν καὶ δι᾽’ 
ἑτέρων ἐλάσαντες ἐννοιῶν, ὅτι Θεὸς χατὰ φύσιν 
ἐστὶν, ἐπιγινώσχωμεν τὸν Υἱόγ. ἮΝ: ζὰρ οὐχὶ πρέποι 
ἂν τῷ γε ὄντι χατὰ φύοδιν θεῷ, τὰ ἐφ᾽ ἐχάστῳ ψη- 
φηφορεῖν, καὶ στεφανοῦν μὲν ἐπαίνοις τοὺς νόμον 
ἔχοντας τοῦ βίου τὸν δριστὴν, xal τὴν εὐχλεᾶ xol 
περίοπτον ἐχτετιμηχότας ζωὴν, χολάζειν δὲ τοὺς 
ἡμαρτνηχότας, ὡς ἀλαζόνας xai ὑδριστὰς, xal θε- 
σμοῖς τοῖς ἄνωθεν ἐμπαροινοῦντας εὐχόλως ; 

B. Πρέποι ἄν. 

Α. Τί δὲ δὴ τὸ, πληροῦν τὰ πάντα δύνασθαι, καὶ 
διὰ πάντων μὲν ἤχειν, εἶναι δὲ xal ἐν πᾶσι, δοίης 
ἂν ἑτέρῳ φύσει παρὰ τὴν θείαν ; 

B. Οὐχ ἔγωγε" πῶς γάο; 


erat in principio, οἱ in forma οἱ zqualitate Patris 
Unizenitus, quamvis longum ea in re sermonem 
antea consumpserimus ? 

B. Pervelim. 

A. Itaque, per vocem quidem Isaiz dicit Deus 
ac Pater: « Ego Dominus Deus, jam ab initio "5. » 
]psos vero sanctos patres ad ipsum clamantes au- 
dire licet: « Nonne tu ab initio Dominus Deus no- 
ster, et non morimur? » Ecce Deus ab initio nomi- 
natur, et est revera Deus ac Pater. Divinus autem 
Joannes, cum ad nos de Filio vorba faceret : « Quod 
erat ab initio, quod audivimus, quod vidimus 
oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostra 
contrectaverunt de Verbo vite **. » Nonnullos autem 
sic alloqnebatur : « Scribo vobis, patres, quoniam 
cognovistis eum qui ab initio est *'. » Quis autein 
ille sit, ipse rursus dixit: « Hzc dicit qui est, 
qui erat, et qui venturus est 38.» 

B. Atenim dicent fuisse quidem etiam ante crea- 
tionem ; quod autem Deus esset, nondum clare 
cognitum est, inquiunt. Accipit enim, quasi non 
babeat, videlicet. 

À. Atqui nonne opportune nos iis qui abominan- 
dum istud proferunt succensentes , reponemus: 
«Surdi, audjte, et ezeci, respicite. » Cum enim tlieo- 
logus et evangelista diserte scribat non quod erat 
simpliciter, sed quod Deus erat Verbum, ebriorum 
&c temulentoram more ad quidvis temere delau, 
subsannant veritatem. Age ergo, aliis quoque ra- 
tionibus progressi Deum secundum naturam cse 
aguoscamus Filium. Nunquid ei qui secundum 
naturam Deus est convenit unicuique leges impo- 
nere, eosque laudare qui ad legis prescriptum de- 
gunt, ac honestam et laudabilem vitam colunt, 
peccantes autem punire ceu prafferoces et insolen- 
tes, et legibus divinis facile insultantes? 


B. Convenit 569 certe. 

À. Quid vero, omnia implere posse, el omnia 
permeare, et in omnibus esse, tune alii natura tri- 
bueris quam divina ἢ 

B. Non, equidem: qui enim fleri possit? 


A. Τὸ δὲ, Θεῷ πολιτεύεσθαι xat διαδιοῦν, αὔχημά) — A. In Deo porro degere ac. vivere, Deoque glo- 


.πε ποιεῖσθαι Θεὸν, οὐχὶ φαῖεν ἂν, ὦ ἑταῖρε, τοῖς 
ἁγίοις ἀρμοδιώτατον ; 

Β. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. Ἴθι δὴ οὖν, ἐχεῖνο φράσον. 

B. Τὸ ποῖον ; 

A. Οὐχὶ « πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, xaX πᾶν δώρημα 
τέλειον, ἄνωθέν ἐστι χαταύδαῖνον ἐχ τοῦ Πατρὸς τῶν 
φώτων, » λόγος δὲ σοφίας, τὸ πάντων μάλιστα τιμαλ- 
φέστατον ; 

B. Σύμφημι " Γράμμα γὰρ ὧδέ φησιν ἱερόν. 


A. θέα δὴ οὖν τῶν ἄνωθέν τε xal ix Πατρὸς ὡς 


ἡμᾶς ἡἠχόντων ἀγαθῶν διανομέα καὶ πρύτανιν, xal 


"5152. χ, 12, 15. ?*1Joan. 1, f. 
PATROL. Gh. E.NXV. 


?' | Joan. 11, 15. 


riari, nunquid sanctis apprime convenire dixerint, 
amice? 

D. lta prorsus. 

À. Ageergo, dic nobis illud. 

D. Quiduam? 

A. Nunquid « omne datum optimum , et omne 
donum perfectum desursum est descendens a Paire 
luminum **, » sermo autem sapientie, res est 
omnium pretiosissima ? 

R. Assentior: sic enim Scriptura sacra loqui*ur, 

À. Considera itaque supernorum bonorum et que 
a Patre in nos dimanaut distributorem et lwrgitu- 
** 3poc. 1, 8. *? Jac. 1, 17. 

ἐλ 


971 


δ. CYRILLI ALEXANURINI ARCHIEP. 


9n 


rew esse Filium, idque pro potes!zte ἃς imperio. A τοῦτο xa? ἐξουσίαν, ὑπάρχοντα τὸν Υἱόν * ἔφη γὰρ 


Dixit eni Paulus : « Unicuique autem nostrum 
daia cst gratia sefundum mensuram donationis 
Christi *. » Quin et alibi cum a4 sanctissimum Mo- 
sen dixerit Deus : « Quis dedit os homini, et quis 
fabricatus est mutum αἱ surdum, videntem et 
cecum? nonne ego Dominus Deus? et nunc vade, 
et ego aperizin os tuum * : » rursus Domiuus no- 
ster Jesus Cliristus sanctos apostolos allocutus est, 
dicens : « P'onite ergo in cordibus vestris non prze- 
meditari quemadmodum respondeatis; ego enim 
dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt 
resistere et contradicere omnes adversarii vestri *. » 
Cum autein beatus David canat. Deum judicem esse, 
et certo constet penes illum esse ea unicuique divi- 
dere, quorum facit retributiones, et quos vult 
justificare, « Deus enim est qui justificat : quis est 
qni condemnet ? » sicut. scriptam est hi utrumque 
praestare, nou ministratorio modo, sed potestate 
jJ)eo cougrueuti Filium videbimus. Ipse enim dixit: 
« Quid enim proderit homini, si lucretur mundum 
totum, €t detrimentum animx sug faciat? Aut 
quid dabit homo commutationis pro anima sua *? 
e Filius enim hominis venturus est in gloria Patris 
sui cum sanctis angelis suis, et tuuc reddet uni- 
cuique secundum  operáà ejus *. » JEgrum porro 
quemdam compellavit: « Fili, remittuntur. tibi 
peccala (tua *.. » Quare in rabiem acti illi supra 
«uam díci potest. impii Pharisaei, blospliemizx eri- 
wuine illigare ausi sunt eum qui tanta cum maje- 
state. ac libertate sententiam istam. protulit, et 
quidem. dicebant: « Hic blasphemat. Quis potest 
dimittere pecenta, nisi solus Deus *? » Qui ergo 
570 legis et juris Dominus, et przmiorum distri- 
butor, et Justiti:e dispensator est, quique peccata 
remittit, cum nulli creatur: id prastare liceat, 
quomodo won erit Deus secundum naturam ? An 
tibi hzc recte conjicere videor ὃ 

B. Scite adinodum, ac serio. 

Δ. Cum auteni Deus sit in omnibus, nec a quo- 
quam abscedat, sed virtute divina impleat omnia, 
ideoque ad Israelem dicat: « Coelum mihi thronus, 
lerra autem. scabellum pedum meorum : qualem 
mihi domum zdifleabitis, dieit Dominus, vel quis 
locus quietis mese *? » rem ad Verbum quod ex 
Deo Patre. prodiit, rite convertens, divinus nobis 
Paulus scribit: « Ubi non est. gentilis εἰ Judaeus, 
circumcisio et. praputium, barbarus οἱ Scythia, 
servus eLliber: sed omnia οἱ ín omnibus Chri- 
stus !*, » Preterea: « Qui desceudit , ipse est ct 
qui ascendit supra omnes colos, ut impleret 
omnia !*. » Nauquid ergo Implere omnia, et uni- 
versa. permeare, et. in omnibus esse, majus esl, 
quam ferat creaturie. conditio? 


B. Quis hoc neget? 


! Eptie-, àv, 6. 
zv, 2, 7 Luc, 


* Exod. iv, 11, 12. 


v, Q9. *ibid. 21. ?*1sa. Lxvi, 4. 


ᾧ Παῦλος" « Ev: δὲ ἐχάστῳ ἐμῶν E607, ἡ χάρις, κατὰ 
πὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ.» Καὶ μέντοι χαὶ 
ἑτέρωθί που πρὸς Mws£a τὸν ἱερώτατον διειπόντος 
Θεοῦ" « Τίς ἔδωχ: στόμα ἀνθρώπῳ, xat τίς ἐποΐξησε 
6274420) γαὶ χωφὸν, βλέποντα xal τυφλόν; οὐχ 
ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός ; χαὶ vov πορεύου, xa ἐγὼ ἀνοίξω 
τὸ στόμα σου" ) προπελάλει που πάλιν τοῖς ἁγίοις 
ἀποστόλοις: ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοὺς ὁ Χριστός" à Θέ- 
σθε οὖν ἐν ταῖς χαρδίαις ὑμῶν, μὴ προμελετᾷν ἀπο- 
λογτθῆναι" ἐγὼ γὰρ δώτω ὑμῖν στόμα xat σοφίαν, 
Jj οὐ δυνήσονται ἀντιστῆναι f| ἀντειπεῖν πάντες οἱ 
ἀντ'χείμενοι ὑμῖν. » ᾿Αναμελῳδοῦντος δὲ τοῦ μαχα- 
piov Δαδὶδ, ὅτι ὁ Θεὸς χριτῆς ἐστιν, ἔχοντός τε ápa- 

τως, ὡς ἕνεστι μὲν αὐτῷ τὸ ἑχάστῳ διανέκιειν, ὧν 


B ἂν δρῴη τὰς ἀμοιδὰς, xai οὺς ἂν ἕλοιτο διχα:οῦν 


C 


(« θεὸς γὰρ ὃ διχαιῶν, τίς ὁ χαταχρίνων ; » xazà τὸ 
γεγραμμένου)" ἐνεργὸν ἐπ᾿ ἀμφοῖν οὐχὑπερουρνιχῶς 
[7p. ὑπου.]. ἀλλ᾽ ἐν ἐξουσίᾳ τῇ θεοπρε πεῖ χατοψόμεθα 
τὸν Υἱόν. “ἔφη γὰρ αὐτός" « Τί γὰρ ὠφεληθήσεται 
ἄνθρωπος, ἐὰν τὸν χύσμον ὅλον χερδῆσπῃ, τὴν δὲ ᾧυ- 
χὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ ; Ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀντάλ» 
λαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ; μέλλει γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀν 
θρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὑτοῦ μετὲ 
τῶν ἁγίων ἀγγέλων αὑτοῦ, xal τότε ἀποδεῦσει ἐκά» 
στῳ κατὰ τὰ ἔργα αὑτοῦ. » Προσεφώνει δέ τῳ τῶν 
ἠῤῥωστηχότων" « Τέχνον, ἀφίενταέ σοῦ αἱ ápgag: 
τίαι" » ἐφ᾽ ᾧ xal λελυττηχότες οἱ πέρα λόγον &av- 
τὸς ἀνόσιοι Φαρισαῖοι, δυσφημίας ἐγχλέματι χαταν 
δεσμεῖν ἀπετόλμων τὸν οὕτω θεοπρεπῆ xai λίαν 
ἀνυποστόλως ἀνέντα φωνὴν, xai δὴ xal ἔφασχον" 
« Οὗτος βλασφημεῖ. Τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, 
εἰ μὴ μόνος ὁ θεός ; » Ὁ τοίνυν xal νόμου χαὶ δίχης 
Κύριος, xai στεφάνων διανομεὺς, καὶ δικαιοσύνης 
πρύτανις, χαὶ ἀνιεὶς ἁμαρτίας, xalzot μετὸν οὐδενὶ 
τῶν ἐριθμημένων ἐν χτίσμασι τοῦτο δρᾷν, πῶς οὐχ 
ἂν εἴη Θεὸς χατὰ φύσιν ; ᾿Αρά σοι δοχῶ ταυτὶ δοξά.- 
ζειν ὀρθῶς: 

B. ᾿Αστειότατά ve, χαὶ τοῦ χατεσχῶφθαι μαχράν. 

Α. Θεοῦ δὲ ὄντος ἐν πᾶσι, xal ἀποφοιτῶντος plv 
οὐδενὸς, ἐνεργείᾳ δὲ τῇ θεοπρεπεῖ διαπιπλάντος τὰ 
πάντα, ταύτῃ tot xal λέγοντος πρὸς τὸν Ἰσραήλ᾽' 
« Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ ὃΣ γῇ ὑποπόδιον τῶν me- 
δὼν μου" ποῖον οἶχον οἰχοδομήσετέ μοι, λέγει Κύριος, 


Ὁ ἣ τίς τόπος τῆς χαταπαύσεώς μου; » περιτρέπων τὸ 


! Luc. xxi, 14. 
! Coloss. ii, 11. 


χρῆμα, καὶ μάλα ὀρθῶς, εἰς τὸν Ex Θεοῦ Πατρὸς πε- 
φηνότα Λόγον, ὁ θεσπέσιος ἡμῖν γράφει Παῦλος" 
εἿἼὔπον οὐχ ἕνι Ἕλλην χαὶ Ἰουδαῖος, περιτομῇ xat 
ἀχροθδυστία, βάρδχρος χαὶ Σχύθης, δοῦλος, ἐλεύθε- 
ρος, ἀλλὰ πάντα xai ἐν πᾶσι Χριστός. » Καὶ αὖ ἐεὶ 
τούτοις € Ὁ χαταδὰς αὐτός ἐστι xal ὁ ἀναδὰς ὑπερ- 
ἄνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα.» 
"Ap' οὖν, τὸ πάντα πληροῦν, xal διὰ παντὸς: niv 
ἔχειν, εἶναι δὲ xal ἐν πᾶσιν, οὐ μεῖζον ἣ χατὰ 
χτίσιν: 
B. Πῶς γὰρ οὗ ; 


* Job xxxiv, 49, * Marc. vir, 56, 57, 


! Ebhes. iv, 1U. 


* Matth, 


975 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Y. 


914 


A. Αγίον δὲ παντὸς, τὴν ἐγχόσμιόν τε xat σαρ-Α Α. Cum autem omnis sanctus mundanam et car- 


xuchv μεθέντος ζωὴν, ἀνατεθειχότο; δὲ ὥσπερ Θεῷ 
τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, αὔχημά τε ποιεῖσθα: διεγνωχότος 
παρ᾽ αὐτὸν οὐδένα, γράφει πάλιν ὁ Παῦλος - « Ἐγὼ 
γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω, δῆλον 
δὲ ὅτι τῷ Υἱῷ, χαὶ δι᾽ αὐτοῦ, τῷ Πατρί. » Εἴη δ᾽ ἄν 
σοι χαὶ τοῦτο σαφὲς, χαὶ ἀναμφιλόγως ἔχον, εἰ προσ- 
θέντος ἐπαῖοις " « Εἷς γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, 
ἵνα οἱ ζῶντες, μηχέτι ἑαυτοῖς; ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ 
αὑτῶν ἀποθανόντι χαὶ ἐγερθέντι. » Καὶ μὴν ἐπὶ τού- 
ποις " «Ἐμοὶ ὃξ μὴ γένοιτο χαυχᾶσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ 
σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ" » χαίτοι φάσχοντος ἁγίου παν- 
τός" « Χαρήσομαι ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρ' μον, 
Κύριος ὁ Θεός μου δύναμίς μον. » 

B. Καὶ μὴν, ὦ γενναῖε, τῶν μὲν τοιούτων ἡ μῖν 


nalem vitam deponat, suamque animam Deo quo- 
dammodo cousecret, nec ulla alia. re quam ipso 
gloriari statuat, ita. rursus scribit Paulus : « Ego 
enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam, 
Filio nimirum, et per ipsum, Patri !*. » Erit autem 
illud porro tibi manifestum et indubitatum, si ad- 
deutem audias: Unus enim pro omnibus mortuus 
est, ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui 
pro ipsis mortuus est et resurrexit !*. » Ad hoc, 
« Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini no« 
stri Jesu. Christi !**, » licet omnis sanctus dicat : 
« Gaudebo in Doo. salutari meo "5 : Dominus Deus 
meus fortitudo mea 191) - 

B Porro, vir :trenue, istiusmodi rationum abunde 


ἅλις ἐννοιῶν. Θεὸς γὰρ οὔτι που ψευδώνυμος, ἀλη- B nobis est. Deum enim nequaquam falso dictum, sed 


θῇς δὲ μᾶλλον ὁ Υἱὸς διὰ μυρίων ὅσων ἡμῖν ἀπ- 
εἐφάνθη λόγων. Τοιγάρτοι, τόδε μεθεὶς, ἐχεῖνο φρά- 
δον, τὸ. ὅπως ἄν τις ἐχδέξαιτο χαὶ συνιέναι πρέποι" 
« Ilopz2opat πρὸς τὸν Πατέρα pou, xai Πατέρα 
ὑμῶν, χαὶ Θεόν μου, xai θεὸν ὑμῶν. » Τί δὲ δὴ χαὶ 
παθὼν, Θεὸν ἑχυτοῦ τὸν Πατέρα χαλεῖ; Μὴ γὰρ &v- 
δοιάσῃς ὅλως, ὅτ' πάντως που χαὶ τοῦτο ἐροῦσιν. 

À. ᾿Αταλαίπωρος χομιδῇ τῶν ζητουμένων ἡ γνῶ- 
σις, χαὶ οὐχ ἀνάντης ἑλεῖν, εἴ τῴ τις εἴη σοφὸς καὶ 
ἀρτίφρων ὁ νοῦς. Γέγραπται γὰρ, ὅτι « Πάντα ἐν- 
ὦπια τοῖς συνιοῦσ:, xal ὀρθὰ τοῖς εὑρίσχουσι γνῶ- 
σιν.» Εἰ δὲ δή τις ἕλοιτο, τὸ ἐπ᾽ εὐθὺ φέρεσθαι μεθεὶς, 
εὐτθέστατα σχολιοδρυμεῖν, χαὶ τὴν εὐστιδῇ τῶν θεω- 
ρημάτων μεταμείψας ὁδὸν, παρατρέπεσθαι πρὸς 
ἑτέραν, ἀχάνθαις περιπεσεῖται χαὶ βόθροις, καὶ τοῖς 
διὰ μέσου προσπταίσμασιν. Ὅθεν, οἶμαι, xat alvc- 
γὙματωδῶς ὁ νόμος ταυτί που παραδηλῶν᾽ « Ὁδῷ 
βασιλιχῇ πορεύσῃ, φησὶ, καὶ οὐχ ἐχχλινεῖς δεξιᾷ, 
οὐδὲ ἀριστερᾷ. » “Ὅταν τοίνυν τὰ, ὅσα ἐστὶ μείω μὲν 
ἢ κατὰ Θεοῦ δόξαν, γεννητὴν δὲ φύσιν οὐχ ὑπερχεῖ- 
μενα, λέγηται περὶ τοῦ Ylou, μὴ τὴν ἄῤῥητον εὐθὺς 
xoi ἐχ ᾿Ιατρὸς ἰδικῶς ἀναλογίζον φύσιν, ἀλλ᾽ ἧπερ 
ἂν ἴοι τῶν θεωρημάτων ὁ σχοπὸς, ἴθι χατὰ ῥοῦν, 
μήτε τὰ τῆς θεότητος; ἰδικῶς τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος; 
ἐγχαταγράφων μέτροις, pie τῆς ἀνθρωπότητος τὸ 
σμιχροπρεπὲς τῇ ὑπὲρ πάντα φύσει προσνέμων, 
ὡς αὐτῇ χυρίως προσπεφυχὸς, ἀλλ᾽ εὐχρινῇ xal τᾶ- 
τορευμένην τὴν ἐφ᾽ ἑκάστῳ διαστολὴν εὖ μάλα ποιεῖ- 


verum potius esse, Filium, prolixa oratione osten- 
dimus. Ideoque hoc relicto, dic tu, quisso, quomodo 
intelligi debeat illud : « Vado ad Patrem meum et 
Patrem vestrum, Dcum meum οἱ Deum vestrum t*.» 
Quid autem causa est cur Deum suum Patrem no- 
minet? Noli enim dubitare quin etiam istud plane 
rogitent. 

A. Non erit ardua valde quzstionis illius cogni- 
tio, nec captu difficilis, si cui recta mens et sana 
sit. $71 Scriptum est enim, omnia obvia esse 
iutelligentibus, et recta invenientibus scientiam !*, 
Si quis autem recta via relicta flexuosum οἱ obli- 
quum iter stulte arripere, et mutato doctrinse trito 
itinere ad aliud converti malit, in spinas ac foveas 
et obvia quaque olfendicula corruet. Unde lez, opi- 
nor, ista obscure significans: « Via regia gradie- 
ris, inquit, nec declinabis ad dextram neque ad 
sinistram '*. » Cum igitur de Filio dicantur ea qux 
minora quideni sunt Dei gloria, sed creatam natu- 
ram non excedunt, ne continuo ineffabilem et ex 
Patre seorsim naturam cogites, sed quo spectat 
contemplationut scopus, eo te secundo cursu con- 
feras, neque divinitatis . proprietates huwanitalis 
ascribens conditioni, neque bumaniteüis vilitatem 
natüre omnium rerum supren:e tribueus, quasi ei 
proprie insit, sed inconfusam et idoneam iu uno- 
quoque scite admodum fieri distinctionem statuens. 
Sic enim, nec aliter poteris certissimam cognitio- 


σθαι διεγνωχώς. "s γὰρ ἂν ἔχοις, xal οὐχ ἑτέρως, p) nei assequi. 


τὸ ἀπλανεστάτην δύνασθαι τὴν θεωρίαν ἑλεῖν. 

B. Οἷον 6$ δὴ τί φής; 

Α. Ὁ μαχάριος ἔφη Παῦλος περὶ τοῦ Μονογενοῦς 
ὅτι, xat ἀπαύγασμα τῆς δόξνς, καὶ χαραχτὴρ τῆς 
ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ xal Πατρός. Ανες δὴ οὖν 
ἐν γε τουτοισὶ, xal παντὸς ἐπέχεινα γενητοῦ μεθίει 
τὸν νοῦν, xai τὸ θεῖον αὐτὸ περιαθρείτω χάλλος, xal 
τὴν ἄῤῥητον αὐτοῦ κατασχεπτέσθω γέννησιν, xal τὸν 
τῆς ὑπάρξεως τρόπον ὡς ἐν ἐσόπτρῳ βλέπων, χατα- 
κροτείτω ταῖς εὐφημίαις. Εἰ δὲ δὴ γράφοι περὶ αὐτοῦ" 
ε "0; ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρχὸς αὑτοῦ δεήσεις τε 


B. Cedo exemplum. 

A. Beatus Paulus dixit de Unigenito, ipsum esse 
et splendorem glorim, et cbaracterem subetauti;e 
Dei »c Patris **. Siste ergo hic, et mentem ultra 
id oinne quod factum est ferri permitte, et ipsam 
divinam pulcbritudinem — contempletur, et inel- 
fabilemn ejus generationem couaideret, et exeistendi 
modum 18nquam in speculo couspiciens, laude et 
gloria prosequatur. Quod si de illo scribat : « Qui 
in diebus carnis 8025, preces supplicationesque ad 


t* Galat, «i, 19. 12 1E Cor. v, 44, 15. 1^ Galat. vi, 18. ! Luc. 1, 47, :* sa. ΧΗΣ, ὅ, "7 Joan. xs, 47. 


** Piov, i61, 8, 9... "* Num. xx), 22. 


3* Hebr. 1, 9. 


915 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


976 


.eum qui possit illum salvum facere a morte, cum A xai ἱχετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ix 


€lamore valido et lacrymis offerens, οἱ exauditus 
est pro sua-reverentia. Et quidem. eum esset Filius, 
didicit ex eis qux passus est, obedientiam *!, » 
descende pealum, οἱ bhunmaitatis conditionem 
apud te reputa. Non enim morieus est charaeter 
ille Patris. Cum autem in diebus quoque carnis 
supplicatio facta sit, carnis metus, et humanitatis 
proprie mortis formido. toque licet dicatur 
accepisse nomenquod est super omne nomen, nea 
Suibus divinitatis Filium repelle, quatenus est 
Verbum, et ex Deo Patre processit. Erat enim 
natura el veritate Deus etiam ante inanitionis tein- 
pora. Aunon istud, quaso, fatebere? 

B. Omnino. 

A. Postquam autem homo apparuit, demittens 
seipsum in inanitionemet 579. iu servi formam, 
faetus est nobiscum et sub Deo, non amisso eo quod 
erat, nec humanitatis conditione rejecta. No- 
biscum enim factus est. panper, cum dives esset, 
qua Deus. Quapropter cum sub lege, tum inter 
servos, οἱ cum iniquis deputatus est, et ipsam 
carnis mortem pertulit, Sed necesse erat eum qui 
natora et veritate Deus est, οἱ ascititiam in hoc 
goriam non habet, in conditione inanitionis non 
liacrere, sed ad. supernum et pristinum ac. proprium 
guum honorem reverti, cum ea forma que assumpta 
erat. Audit ergo ut homo, quamvis Deus sit natura 
el Filius: « Ego hodie genui te **, » Et: « Sede a 


θανάτου, μετὰ χραυγῖς ἰσχυρᾶς, καὶ δαχρύων mpos- 
ενέγχας, καὶ εἰσαχουσθεὶς ἀπὸ τὴς εὐλαδείας. 
Καίπερ ὧν Υἱὸς, ἔμαθεν ἐφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπαχοὴν,» 
χάτιθι βραχὺ, καὶ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος ἀναλογίζου 
μέτρον. Οὐ γὰρδν ἀπέθανεν ὁ χαραχτὴρ τοῦ Πατρός. 
Ἐπειδὴ δὲ xai ἐν ταῖς τῆς σαρχὸς ἡμέραις ἣ ἵχετη- 
ρ'α γέγονε, σαρκὸς ἂν εἴη τὸ δεῖμα, καὶ τῆς ἀνθρω- 
πότητο; ἰδιχῶς τὸ χατοῤῥωδεῖσθαι θάνατον. Οὐχυῦν 
εἰ χαὶ λέγοιτο AaÓci, τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, 
μὴ τῶν τῆς θεότητος ὅρων ἀποσόδει τὸν Υἱὸν, Tj Δό- 
γος; ἐστὶ καὶ ἐχ Θεοῦ πέφηνε Πατρός. Ἦν γὰρ φύσει 
καὶ ἁληθῶς Θεὺς xal πρὸ τῶν τῆς χενώσεως χρόνων. 
"H οὐχὶ δὴ τοῦτο ἐρεῖς ; 

B. Πάνυ γε. 

A. Ἐπειδὴ δὲ πέφηνεν ἄνθρωπος, χαθεὶς ἑαυτὸν 
εἰς χένωτιν χαὶ εἰς δούλου μορφὴν, γέγονε μεθ᾿ 
ἡμῶν, xaY ὑπὸ Gzbv, οὐχ ἀπεμπολήσας ὅπερ Ὧν, τὸ 
δὲ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον οὐκ ἀτιμάσας. Συνεπτώ- 
χευσε γὰρ ἡμῖν πλούσιος ὧν ὡς Θεύς, Τοιγάρτοι χεὶ 
ὑπὸ νόμον, xai μὴν xài ἐν δούλοις, καὶ ἐν τοῖς ἀνό- 
got, ἐλογίσθη, xal αὐτὸν ὑπέστη τὸν χατὰ σάρχα 
θάνατον. ᾿Αλλ᾽ ἣν ἀναγχάϊον, τὸν φύσει τε xo ἀλη- 
θῶς ὄντα Θεὸν, xal ἀνεισποίητον ἔχοντα τὴν isi 
τούτῳ δόξαν, μὴ τοῖς τῆς χενώσεως ᾿ἐ μφιλοχωρῆπει 
μέτροις, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἄνωθέν τε xal ἀπαρχῖς τὸ 
ἰδικῶς ἐνυπάρχουσαν παλινδρομῆσαι τιμὴν, μετὰ 
τοῦ προασληφθέντος σχήματος. ᾿Αχούει τοΐνυν ὡς 
ἄνθρωπος, καίτοι Θεὸς ὧν φύσει καὶ Υἱός " ε Ἐγὼ 


dextris meis, donec. ponam inimicos tuos scabellum C σήμερον γεγέννηχά oe» xal « Κάθου ix δεξιῶν 


pedum tuorum *, » Cum enin plane factus sit 
homo, et id inmanitionem seipsum demiserit, atque 
Ha sub Deo quoque factus. sit, necessario et con- 
vevjenter insnitionis conditioui  conformatur, et 
Dew appellat nobiscum, — naturalem ac. verum 
suum quidem — Patrem, 'Deamu autem. nostrum. 
ldeirco enim nos ipsi quoque, licet servitute na- 
turali Deo subjaceamus, Patrem vocamus Deuni, 
cenformatione ad "Filium id habentes. Moratur 
enim in nobis et inhabitat Filius per suum Patrem, 
in quo etper quei. clamamus : « Abba, Pater. » 
Quod autem argumenium. evidens ac veluti signa- 
eulum adoptionis divinge Spiritus sit in nobis, per 
quem — conforinati. sumus. ad. Filium, declarabit 
Paulus scribens : « Quoniam autem estis filii, 
misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra cla- 
mantein, Abba, Pater **:95, , 


B. Recte dicla. 
A. Credo equidem adversarios in refutando deman 
fore tardiores, etab oppugnanda veritatis dectrina, 
quasi res invisa jam sit, cessaturos, Sin autem 
istud uon fecerint, sed insjent, ac praeterea dicant, 
Deum certe Filii Patrem exsistere, incarnatione 
nen assumpta, ob quam- Deum — ?oum Patrem dixit, 
Δι flel.r. V. 1, 8. 


15 [sa], ji, 7.0 *3 Psal. cix, 1, 2. 


(1) Addendum hic forsan εἰς, 4 $44. Πνεύματος. 


μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς cou ὑποπόδιον τῶν qe- 
δῶν ao9. ». Ἐκειδὴ γὰρ ὅλως γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ 
χαθῆχεν ἑαυτὸν εἰς χένωσιν,͵ γέγονέ τε οὕτω καὶ 
ὑπὸ Θεόν * ἀναγχαιότατά τε xal πρεπωδέστατα τοῖς 
τῆς χενώσεως συμπλάττεται μέτροις, καὶ Θὲὸν im 
εγράψατο μεθ᾽ ἡ μῶν, τὸν φύσει τε xal ἀλτιθῶς ἑαυτοῦ 
μὲν Πατέρα, Θεὸν δὲ ἡμῶν. Διὰ γάρ τοι τοῦτο καὶ 
ἡμεῖς αὐτοὶ, καίτοι τὴν ὑπὸ Θεῷ δουλείαν ἔχοντες; 
φυσιχὴν, Πατέρα χαλοῦμεν τὸν Θεὸν, τῇ πρὸς dw 
Υἱὸν συμμορφίᾳ πλουτοῦντες τὸ χρῆμα. Καταυχίζεταῃ 
γὰρ 5v ἡμῖν καὶ ἐνῴχηχεν ὁ Υἱὸς, διὰ τοῦ ἰδίου Πα- 
τρὸς *, ἐν ᾧ xal δι᾽ οὗ χράζομεν: « ᾿Αδδᾶ, ὃ 
Πατήρ.» "Oc: δὲ (1) μήνυσιν ἀχριδῇ xa οἱονεὶ 
σήμαντρον υἱοθεσίας τῆς πρὸς Θεὸν τὸ Πνεῦμά ἔστιν 
ἐν ἡμῖν, δι᾿ οὗ πρὸς Υἱὸν μεμορφώμεθα, cagnvu] 
γράφων ὁ Παῦλος “ ε Ὅτι δέ ἐστε υἱοὶ, ἐξαπέστειλεν 
ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας 
ὑμῶν, 'κράζον" 'A66à, ὁ Πατήρ. » 

B. Εὖ λέγεις. 

A. υἷμαι μὲν οὖν ἔγωγε τοὺς διεναντίας καταναρ- 
χήσειν Ext τὴν ἀντίστασιν, xal τὸ τοῖς τῆς ἀληθείας 
ἀντιφέρεσθαι λόγοι;, ὡς ἀπηχθημένον, ἔδη 6&iux5- 
ῥιπτεῖν. Εἰ δὲ δὴ τοῦτο μὲν οὐχὶ δρῷεν, ἐνστήσσαιντο 
δὲ, χαὶ ἐροῦσιν ἔτι, Θεὸν dr OO; τοῦ Υἱδῦ τὸν 1[5- 
τέρα ὑπάρχειν, οὐχ εἰτδεδεγμένης τῆς οἴχονοικίας. 


35.358 Galat. tv, 6, 


911 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


918 


ἐφ᾽ ἧπερ ἔφη Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα - πῶς οὐχ A nunquid necessario dicendum est, nequaquam nos 


ἀναγκαῖον εἰπεῖν, ὅτι νομοθέτας μὲν xai ὁριστὰς, ὧν 
ἂν βούλοιντο νοεῖν fj λέγειν παραδεξαίμεθα ἂν obba- 
ptg, πρέποι δ᾽ ἂν μᾶλλον ἡμῖν ταῖς τοῦ Σωτῆρος 
φωναῖς ἀπονέμειν τὸ ἁληθές Ἔφη τοίνυν «Ὅτι 
᾿ πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, xai Πατέρα ὑμῶν, 
xai Θεόν pov, xai Θεὸν ὑμῶν. » Διατεινέσθων οὖν, 
ὅτι καὶ ἡμεῖς, υἱοὶ μετ᾽ αὐτοῦ xdt& φύσιν, εἴπερ 
ἐστὶν αὐτὸς μεθ᾽ ἡμῶν χατὰ φύσιν ὑπὸ Θεόν. 
Πορεύομαι γὰρ, φησὶ, πρὸς τὸν Πατέρα μου, xol 
Πατέρα ὑμῶν. Τὸ δὲ Υἱὸς ὄνομα, τὸ οὐσιωδῶς ix 
Πατρὸς γεγεννῆσθαι δηλοῖ, Πλεῖστοι δὴ οὖν ὅσοι 
κατὰ φύσιν υἱοὶ, μᾶλλον δὲ ἀριθμοῦ χρδέττονες" χαὶ, 
τὸ τῆς δυσφημίας παρείσθω πλάτος, εἰ πάντες υἱοὶ 
χατὰ φύσιν, ταύτῃ τοι xal θεοί, ᾿Αλλ᾽ οἶμαί που 
πάντως αὐτίχα δὴ μάλα ἐρεῖν, ὅτε ξένιον μὲν εἰς 
ἡμᾶς ἡμερότητος Θεοῦ, τὸ τῆς υἱότητος ὄνομα" 
γηγενεῖς γὰρ ὄντες τὴν φύσιν, οὐχ kx Θεοῦ γεγεν- 
νήμεθα, χατά γε τὸν ἀληθῆ τῆς γεννήσεως τρόπον, 
ἔξωθεν δὲ ἡμῖν χαὶ εἰσχεχριμένον, τὸ χρῆναι χαλεῖν 
Πατέρα τὸν θεόν. Εἶτα τί, φαῖμεν ἂν καὶ ἡμεῖς 
αὐτοῖς, ὦ πάντα τολμῶντες εὐχόλως, τί μὴ οὐχὶ τοῖς 
ἴσοις ἀπευθύνεσθε λογισμοῖς πρὸς τὸ ὀρθῶς τε καὶ 
ἀμωμήτως ἔχον, παραληροῦντες δὲ οὕτως οὐκ ἐρυ- 
θριᾶτε μαχρά ; Πῶς γὰρ οὐχ ἄμεινον διενθυμεῖσθαι 
σοφῶς, ὡς ἐπείπερ ἐστὶ χατὰ φύσιν Ex Θεοῦ, τουτ- 
ἐστιν, ix τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὺ;, ἀχαλλὲς αὐτῷ τὸ 
συναριθμεῖσθαι χτίσμασι, πρέποι δ᾽ ἂν μᾶλλον, τὸ 
εἶναι Θεόν ; χαὶ ἐπειδὴ πέφηνεν ἄνθρωπος, εἰσποίη- 
νόν τε xaX ἐπαχτὸν εἴη δήπου πάντως ἂν μετὰ τῆς 
σαρχὸς χαὶ τῶν τῆς ἀνθρωπότητος αὐ νὰ τὸ ὑπὸ 
Θεῷ γενέσθαι τὸν ἐξ αὐτοῦ ; 

B. 'AXXY εἰ μηδὲν, uds . πὸ δίάφορον ἐν Υἱῷ, 
Θεὸς δὲ οὕτως ἐστὶν, ὥσπερ ἂν νοοῖτο χαὶ ὁ Πατὴρ, 
πάντως που χαὶ ἴσον ἐρεῖς, χαὶ xav' οὐδὲν ὅλως 
μειονεχτούμενον. Εἶτα πῶς ἔφασχεν αὐτός. « 'O 
Πατὴρ μείζων μού ἐστιν ; » 

À. Θεοῦ γὰρ, εἰπέ μοι, πρὸς Θεὸν, εἰ ἐπ᾽ ἀμφοῖν 
γουΐτο τὸ φύσει τε καὶ ἀληθῶς, ποίαν ἄν τις ἴδοι τὴν 
διαφορὰν, ἣ τί τὸ μεσολαδοῦν χατά γε τὸ ἑτεροίως 
ἔχειν ; Ἐπειδὴ δὲ χαραχτῆρα τοῦ Πατρὸς, ἄχρως τε 
καὶ πέρα λόγου παντὸς, οἱονεί πως ἐχτετορνευμένον 
εἰς ἐμφέρειαν φυσιχὴν διεδεδαιούμεθα τὸν Υἱόν" πῶς 
ἂν ἡμῖν, εἴπερ ἀληθῶς ἐν μείοσι xal οὐχὶ τελείως 
ἐστὶν ἐν οἷς ὁ Πατὴρ, χατασημήνειεν ἂν ἐν ἑαυτῷ 
τὸν ἀμείνω τε xal ὑπερχείμενον xav' αὐτούς : Οὐ 
γάρ πον τὸ ἐνδεὲς, τοῦ τελείως ἔχοντος εἰχών τε 
χαὶ ὁμοιότης ἀπαραποίητος παντελῶς εἴη ἄν" ἀλλ᾽ 
οὐδ᾽ ἂν Θεὸς ὑπεράλλοιτο Θεὸν, ἤγουν ἐν χείροσιν 
ἅτερος ἁτέρου νοοῖτό ποτε χατὰ τὸ εἶναι Θεὸς, ἐπεὶ 
μηδὲ ἄνθρωπος ἀνθρώπου, χατά γε τὸ εἶναι τοῦθ᾽ 
ὅπερ ἐστὶ, διαφέροι ἄν. Ρώμῃ μὲν γὰρ καὶ φρονή- 
σει, xal τοῖς xav' ἀρετὴν αὐχήμασι, χαὶ μὴν xol 
κοσότητι xal ὑφέσει σώματος, δυσειδείᾳ τε xol 
εὐμορφίᾳ xal χρώματος ἑτερότητι διενεγχεῖν ὁ δεῖνα 
“σὺ δεῖνος, λέγοιτ᾽ ἂν ἔσθ᾽ ὅτε. Εἰ δὲ δή τις ἕλοιτο 
σαφῶς, Πέτρου τε χαὶ Παύλου τίς ἂν εἴη τυχὸν ὁ 


δὲ Joau, x, 17, Juan. xiv, 38. 


eorum prescripto et arbitrio staturos, sed magis 
decere nt Servatoris vocibus veritatem ascribamus? 
Dixit ergo: « Quia vado ad Patrem meum, ct 
Patrem vestrum, Deum ineum, et Deum vestrum **, » 
Contendant igitur nos quoque filios esse eum ipso 
secundum naturam, si estipse nobiscum sub Deo 
secundum naturam. Vadoenim, 573 inquit, ad 
Patrem meun, et Patrem. vestrum. lllud. autem. 
nomen Filius, substantialiter ex Patre genitum 
esse signiftcat. Plurimi ergo sunt secundum naturam 
filii, io vere innumeri, et (absit verbo blasphemia) 
si omnes sunt secundum naturam filii, ergo etiam 
dii. Sed illieo respondebunt, opinor, donum 
quidem in nobis esse bonitatis Dei filiationis 


B nomen:zcum enim terrigenze simus secundum na- 


turam, ex Deo geniti non sumus vero generandi 
modo, et externum atque ascititium nobis est, 
quod Deum vocamus Patrem. Αἱ vos, ad omuia 
audaces ac praecipites (sic enim compellare juvat), 
cur non iisdem rationibus ad id quod rectum et 
inculpatum est tenditis, e tantas nugas agere non 
erubescitis? Qui enim satius non est sapienter 
animadvertere quod, cum ex Deo sit secundum na- 
turam, hoc est, ex substantia l'atris, indecorum 
el sit annumerari creaturis, sed magis conveniat 
esse Deum? et cum apparuerit hoino, ascititium 
et adventitium utique iili fuerit cum  carno et 
humanitatis conditione sub Deo esse cum, qui. 
est ex ipso? 


B. At si nihil, inquiunt, divereum est in Filio, 
perinde autem Deus est ac Pater 6556 quoque censc- 
tur Deus, equalem utique dices, . ac nihilo Patre 
minorem. Jam quomodo ipse dixit, « Pater major 
me est?! ? 

A. Dei nempe ad Deum, amabo te, si dé utroque 
intelligatur illud, natura et vere, ecquam cernis 
differentiam, aut quid diversitatis intercedit? Cum 
autein. Patris characterem. supra quam dici aut 
cogitari potest ad naturalem similitudinem efforma- 
tum esse contendamus, quomode nobis, siquidem 
revera Patre minor est, οἱ imperfectior, in seipso 


D przstantiorem et superiorem illum, ut isti volunt, 


exprimet ? Cul enim aliquid deest, imago perfecte 
rei et similitudo vera nequaquam certe fuerit: sed 
neque Deus Deo prz»cellet, aut alter altero detorior 
intelligetur qua Deus est, quandoquidem neque 
liomo differt ab homine secundum humanitatis 
rationem; Robore enim et prudentia, et virtutum 
gloria, magnitudine item, et parvitate corporis, 
deformitateque, et pulehritudine, et coloris varietate, 
hic ab illo-differre interdum dicitur. 8i quis autem 
clare percipere velit Petri et $74 Pauli qusenam sit 
substantie definitio, eamdem in utroque ac similem 
prorsus reperiet : minorem autem csse, stulte, opi- 


919 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


nor, nec nisi insana. mente videbit, Quando igitur À τῆς οὐσίας ὅρος ἀναμαθεῖν, ἴσον ἐπὶ ἀμφοῖν εὑρῆσες 
majorem Patrem esse dicunt, ostendant ipsi quid- καὶ ὡσαύτως ἔχοντα χατὰ πᾶν ὅτιουν, τὸ δὲ δὴ μεῖον 


nan in eo sit przcellentius, quo ad unsjoritatem 
illam est evectus. 


B. An ergo 84 veritate Filius aberrat, dicens: 

Quoniam Pater major me est? » 

A. Quomodo mentitus fuerit, cum dicat : « Ego 
sum. veritas ** ?» Sed quomodo Servatoris vox 
capienda sit, inprzesentiarum — initiatur. Opportune 
euim dicetur. Cedo autem, una deitatis natura, 
ompium conditrix atque universitatis opifex, Do- 
minus unus est **, nunquid vera lex est? 

D. Vera. : 

A. Simplex autem οἱ uniformis Deus cum sit, 
Ín saneta Trinitate creditur et coguoscitur, in Patre, 
inquam, et Filio, et sancto Spiritu. An aliud di- 
versum ab hoc dicis, ac docere potes? 


D. Nihil plane. 

A. lgitur in unam et. eamdem naturam predicta 
quaque  constringentes el in identilatem  col- 
ligantes, unoquoque hliypostatice exsistente, unum 
Deum adorabimus, et unum universi Deum colemus. 
Sin autem diviserimus ac secucrimus in diversi- 
talem naturalem, ac seorsim mnnumquodque in 
propria quadam natura ponamus, tres jum. deos 
vel inviti fatebimur. At qux? nos. ab errore ratio 
liberaverit, si hoc inodo statuamus? quomodo vero 
non ille rationis et sensus expers erit qui tres 
nobis pro uno deos przdicaverit? Sed metuentes, 
opinor, ne palam οἱ aperte insanire videantur, 
Deum quidem ac verum, (ἴσοι! esse  Patrein, 
blasphemiam autem, se dignam et solitam, ef- 
fundentes in Filium, factum quidem illum ac 
creatum asserent, deitatis glorie wmbram veluti 
quamdam illinentes, ac. nudis nominibus ornatum 
esse credentes, euni de vera naturalique deitate 
impudenter dejicieut. Jam quis tam tardus et hebes 
inter eos quibus recte sentire propositum est, 
qui non adversariorum istiusmodi scita veliementer 
explodat, et iimmodicas argutiolas deridens dicat : 
Nisi Deus secundum — naturam. est. Filius, sed 


$8 δτι᾿, φληνάφως, οἶμαί mou, καὶ οὐχ Ex νοῦ τοῦ σώ- 
φρονος διασχέναιτ᾽ ἄν. Μείζονα τοίνυν ἐπείπερ εἶναί 
qact τὸν Πατέρα, τί δὴ ἄρα τὸ ὑπερτεροῦν ἐν αὑτῷ, 
χαὶ ᾧ τὸ μεῖζον εἰσδέδηχεν, ἀποδειχνύντων αὐτοί 

B. ἿΑρ᾽ οὖν διημάρτηχε τἀληθοῦς ὁ Υἱὸς φάσκοιν, 
c Ὅτι μείζων μού ἐστιν ὁ Πατήρ ; » 

A. Καὶ πῶς ἂν Ψεύσαιτο, λέγων " € Ἐγώ εἶμι ἡ 
ἀλέθεια ;» ἀλλ᾽ ὅπως μὲν ἂν νοεῖσθαι πρέποι τὴν τοῦ 
Σωτῆρος φωνὴν, παρείσθω νυνί. Καιρῷ γὰρ εἰρῆσε- 
και. Φράζε δὲ ὃ φημι, μία θεότητος φύσις ἢ πάντων 
τεχνῖτις, χαὶ τῶν ὅλων δημιουργὸς, Κύριος εἷς ἔστιν, 
fj οὐχ ἀληθὴς ὁ νόμος; 

B. ᾿Αληθῆς. 


B A. '᾿Απλοῦν δὲ ὑπάρχον xal μονοειδὲς τὸ Θεῖον, 


ἐν ἁγίᾳ Τριάδι πιστεύεται xal γινώσκεται, ἕν τέ 
Πατρὶ, φηρῖ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγέῳ Πνεύματι 
"H ἄρα τι φὴς παρὰ τοῦτο ἕτερον, καὶ διδάσχειν 
ἔχεις; 

Β. Οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν. 

A. Οὐχοῦν εἰς μίαν μὲν χαὶ τὴν αὐτὴν συνενεγο 
χόντες φύσιν, xal εἰς ταυτότητα συνειαδέοντες τὧν 
εἰρημένων» ἕκαστον, μετὰ xol τοῦ ὑπάρχειν ion 
στάτως, ἕνα Θεὸν προτχυνήσομεν, xal &vi τῷ τῶν 
ὅλων Θεῷ λατρεύσομεν. Διελόντες δὲ xal wxawe 
μόντες sl; ἑτερότητα φυσιχὴν, xal ἀνα μέρος ἔχισον 
ἐν ἰδίᾳ τινὶ τιθέντες φύσει, τρεῖς ἤδη θεοὺς xai οὐχ 
ἐχόντες ὁμολογήσομεν. Εἶτα τίς ἂν ἡμᾶς ἐξέλοιν 
τοῦ πεπλανῆσθαι λόγος, εἰ τῖδε διαχεισόμεθα; TW 
ὃΣ οὐχὶ παντὸς ἂν ἁμάρτοι λογισμοῦ καλοῦ τε x8 
ἀγαθοῦ, τρεῖς ἡμῖν εἴ τις ἀνθ᾽ ἑνὸς διαχνρύται 
θεούς ; ἀλλ᾽ οἶμαι χατοῤῥωδήσαντες τὸ ἀναφανδὸν 
ἑλέσθαι ληοεῖν, Θεὸν μὲν χαὶ ἀλτθτ,, τὸν Πατέρα 
ἐροῦσι" δυσφημίαν δὲ τὴν σφίσιν αὑτοῖς ἐντριδῇ xsl 
πρέπουσαν μόνοις χαταχέοντες τοῦ Υἱοῦ, γενητὸν 
μὲν ἐροῦσι χαὶ ἐχτισμένον, τῇ τῆς θεότττος δόξ 
καθάπερ τινὰ σχιὰν ἐπαλείφοντες, xal Ψιλοῖς ὀνόμ,» 
σιν ἐχτετιμῆσθαι πιστεύοντες" τοῦ γε μὴν εἶναι φύσει 
τε xai ἀληθῶς Θεὸν, ἀναίδην ἐχπέμψουσιν. Εἶτα εἰς 
οὕτω νωθέὲς τε xal παρειμένος, ἕν γε τοῖς ἐθέλουσι 
φρονεῖν ὀρθῶς, ὃς οὐχὶ τῶν οὕτω διεγνωχότων πλεῖ 
στὴν ἂν ὅσην ποιήσαιτο τὴν χαταθοΐν, χαὶ τῆς ἀμέ- 
τοον τερθρείας χαταμειδιάσας ἐρεῖ" El μὴ Θεὸς χατὰ 


ascilitium ei nomen istud est, ut vos vultis; quid ἢ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, εἰσποίητον δὲ αὐτῷ τοὔνομα 


causz? est cur ipsum Deo ac Patri. comparetis, et 
minus ac majus in utroque indagetis, eum rationi 
575 plane consentaneum sit ac necessarium, 
comparationes fleri mutuo respectu, adeoque inter 
ea polissimum, qua sunt ejusdem natura, et 
eadem secundum substantiam esse videntur, aut 
certe nullo modo in diversum abeunt? Hationale 
enim quiddam sunt, angelus et liomo: verumtamen 
quzdam est in utrisque differentia, neque invicem 
usquequaque conveniunt. Cum ergo ad nobilitatem 
et excellentiam angelorum expendendam  accedes, 
engelus angelu comparandus erit, ntrum nimirum 


$$ Joan, xiv, ὃ. *' Deut. vi, ὁ. 


xa0' ὑμᾶς, τί μαθόντες, αὐτὸν τῷ Θεῷ xal Πατρὶ 
συγχρίνετε, xal τὸ μεῖον ἢ ὑπερτεροῦν ἐπ᾿ ἀμφοῦ 
δοχιμάζετε ; χαίτοι παντὸς, οἶμαι, λόγου σοφοῦ τε 
xai ἀναγχαίου, τὰς πρὸς ἄλληλα συγχρίσεις ἀπονἐ- 
μοόντος, πράττεσθαί τε πρεπωδέσνερον ἀναπείθοντος, 
κοἷς ὁμοφυέσι πρὸς τὰ óuogun, xal ὅσαπερ àv cat- 
νοιτὸ ταυτὰ χατ᾽ οὐσίαν, ἤγουν xatv' οὐδένα τρόπον 
ἐχσεσοδημένα πρὸς τὸ ἑτέρως ἔχειν. Χρῆμα μὲν γὰρ 
λονεχὸν, ἄγγελός τε χαὶ ἄνθρωπος " πλὴν ἔστι τις ἐν 
ἀμφοῖν f διαφορὰ, xai τὴν εἰσάπαν οὐχ ἔχει πρὸς 
ἄλλνλα συνδρομήν. Ὅταν τοίνυν ὁ τῆς τῶν ἀτ γέλων 


[* 


εὐχλείας xai ὑπεροχῆς βασανίζηται λόγος, ἄγγελον 


931 


DK SS. TRINITATE DIALOGUS V. 


982 


ἀγγέλῳ παραδλητέον, εἴ γε δὴ) μὲν τοῦ δεῖνος διοίσει Αὶ hic Illi prastet, Petrus ftem. alicul. alteri. bomini, 


τυχὸν, Πέτρος δὲ αὖ ἑτέρου του τῶν χαθ᾽ ἑαυτόν. 
Θεὸς δὲ ὁ πάντων χαὶ ἐπὶ πάντας, ἀπαράθλητόν τι 
χρήμα, xal ἀσυγχρίτως ὑπερτεροῦν, xal ἐπεί τοι 
πάντων ἐστὶν ἀνωτάτω, xaX εἰς λῆξιν ἀναφοιτᾷ, τοῖς 
πΞποιημένοις ἀστιδῇ xal ἀνέμδατον, ποῖον ἂν ἔχοι 
τὸ παρεπόμενον xal ἀγχοῦ xal παραδραχὺ xai εἰς 
τοῦτο ἦχον ἤξη πως, ὡς ἀμιλλᾶσθαι κατατολμᾷν, καὶ 
ὅτι μὴ μεῖον ἀμφιγνοεῖσθαι λοιπόν ; Ἦ οὐ δοχεῖ σοι 
γέλωτά τε ὄφλειν, xal νοῦ παρολισθεῖν ἀγαθοῦ, xal 
μὴν xai ὀρθῆς ἐχσεσοδῆσθαι φρενὸς, εἴ τι τῶν ἐν 
χτίσμασι χατηριθμημένων χατατολμῴη λέγειν’ Ὁ 
πάντων θεὸς χαὶ Πατὴρ, μείζων μού ἐστι; Τίσιν ἂν, 
εἶπέ μοι, τῶν ὄντων αὐτὸς τὴν οὕτω θρασεῖαν xol 
σφαλερωτάτην ἐφαρμόσαις φωνήν ; ᾿Αγγέλοις ἄρα 
xai ᾿Αρχαγγέλοις, ἤγουν Ἐξουσίαις, Θρόνοις τε xol 
ἘΚυριότησι; Πῶς γὰρ fj πόθεν τῷ οἰχείῳ δημιουργῷ 
φιλονειχήσει τὸ ποιτθέν; ᾿Αμαθέστατα τοιγαροῦν, 
τὸ πάντη τε xal ὁλοτρόπως διεστηχὸς χατὰ φύσιν, 
εἴπερ οἴονται Θεὸν μὲν οὐχ εἶναι xaz' ἀλήθειαν τὸν 
Υἱὸν, παρῆχθαι δὲ μᾶλλον eve cos el; ὕπαρξιν, ἀντι- 
παριξάγουσι τῷ Πατρὶ, xal τὸ ἴσον f| μεῖον ἐπ᾽ 
ἀμφοῖν βασανίξουσιν. 

B. "Eo:xs. Φασὶ δ᾽ οὖν, ὅτι Θεὸς μὲν ἥττων ὁ Υἱὸς, 
μείζων δὲ ὁ Πατήρ. 

A. Εἶτα ποῦ τὸ μεῖζον ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ μέντοι τὸ 
μεῖον ἐν τῷ Υἱῷ χαταθρύήσαιμεν ἂν, εἰ τὴν Θεοῦ 
φύσιν, ἥτις ποτέ ἐστιν, ὡς ἕνι χατοπτριξοίμεθα ;"H 
οὐχὶ τὸ Θεΐον ἐροῦσιν, ἀσώματόν τι xal ὀναφὲς, ἄπο- 
σόν τε xal ἀναυξὶς, xol χρόνου παντὸς πρεσδύτερον, 
ἀξὶ ὃν, xal ὡσαύτως ἔχον, αὐτό τε ἐν ἑαντῷ χαὶ ἐξ 
δαυτοῦ παντέλειον, 


B. Οἵμαί γε. 

A. Τίνα δὴ οὖν τρόπον ὑπερανεστήξο! τε χαὶ 
ὑπερφέροιτο ἂν Θεὸς Θεοῦ ; Ἧ οὐχ ἀνάγχη τὸ xaxá 
τι γοῦν ὅλως μειονεχτούμενον, τοῦ τῆς θεότητος 
ὄρου παρολισθεῖν, εἰ μήτε εἰς ἄχρον ἤχει τῶν τῆς 
θεότητος ἀγαθῶν, ἐν ἐνδείᾳ τε τοῦ τελείως ἔχοντος 
χαταφωρᾶται πεσόν ; 

B. ᾿Ανάγχη. 

À. Οὐ γὰρ, οἶμαι, φαῖεν &v, ὡς ποσότητι μετρττᾷ 
τὸ μεῖζον ἐν τῷ Πατρί’ πέρα γὰρ ποσότητος τὸ 
ἀσώματον, οὐδ' αὖ ὅτι τοῦ Γεγεννηχότο; ὑστερογενὴς 
ὁ Υἱός. ᾿Αεὶ γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς, καὶ ἀλλοιώσεως 
καὶ μεταδολῆς οὐχ εἰς ἕτερόν τι παρὰ τοῦτο χαλού- 
σης, τὸν ἀεί τὸ καὶ ὡσαύτως ἔχοντα Θεὸν, ἣν δήπου 
πάντως τὸ ἐξ αὑτοῦ, συνἀναρχόν τε χαὶ συναΐδιον, 
καὶ τῇ τοῦ τεχόντος ὑπάρξει συμπαρομαρτοῦν. 


B. Μείων, φησὶν, ὁ Υἱὸς, οὐ ποσότητι τῇ χατὰ 
σῶμα’ πῶς γάρ; ἀλλ᾽ ὅτι μὴ ἐν οἷς ὁ Πατήρ. 


ΔΛ. Φέρε δὴ οὖν τὰ τῆς θεότντος ἀξιώματα φιλοχρι- 
νοῦντες εὖ μάλα, χατιδεῖν σπουδάζωμεν. εἰ ἐμπρέ- 
ποι μὲν μόνῳ ταυτὶ τῷ Πατρὶ, ἥχιστά γε μὴν τῷ 
Υἱῷ κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, ἃ ὥσπερ ἀμέλει καὶ αὐτῷ 
τῷ Πατρί, ᾿Αλλά μο: τουτὶ χαὶ πρό ys τῶν ἄδλων 


Deus autem illeuniversi, et qui supra omnes est, 
comparationem non admittit, et incomparabiliter 
antecellit: cumque supra omnia sit positus, et 
fastigium teneat creaturis. invium οἱ inaccessum, 
quidnam habere potest, quod proximum ei sil ac 
propemodum comitetur, eoque jam quodammode 
loci positum sit, «vt contendere audeat, et. utrum 
sit minus in dubio tandem relinquatur? Annon 
tibi risu dignum videtur, et sana mente destitutum, 
si quid eorum qux in creaturarum numero censen- 
tur dicere audeat : Universorum Deus ac Pater 
major me est? Quibusnam ipse rebus, amabo te, 
tam audacem et perniciosam vocem accommodave- 
ris? Angelis nempe, et Archangelis, aut Potestati- 
bus, et Tlironis, et Dominationibus? Quomodo enim 
aut unde cum suo opifice factura certabit ? Stultissl- 
wme itaque, rem nalura δυ8 penitus dissitam, 
siquidem putant Deum mon esse revera Filium, 
sed ab opifice potius per creationem prodctum, 
Patri conferunt, et cqualitatem. aut. minoritatem 
in ambobus inquirunt. 


D. ita certe. Aiunt igitur Deum quidem minorem 
esse Filium, majorem vero, Patrem. 

A. Jam ubinam sit majoritas in Patre, adeoque 
minoritas in Filio, perspexerimus, si qusenasa sit 
Dei natura quantum licet. consideremus? Annon 
Dcum diceut aliquid esse incorporeum , et quod 
tractari nequeat, magnitudinis el incrementi ex- 
pers, et omni tempore prius, sewper exsistens, et 
eodem modo se habens, ipsumque in seipso et ex 
ee perfectissimum ? 


Ι). Opinor. 

A. Quonam igitur pacto superabit ac tronscen- 
det Deus Deum ? Nonne necesse est, id quod aliqua 
saltem parte iinus est, de ratione deitatis detur- 
bari, si nec ad fastigium bonorum deitatis venit, et 
iu summ: perfectionis inopiam 5" cecidisse de- 
prehenditur ? 


B. Necesse. 


A. Non enim dixerint, opinor, majoritatem esse 
in Patre, ratione quantitatis mensurabilis; quanti- 
tatis enim expers est res incorporea : neque rursus 
l'atre posteriorem esse Filium. Cum enim semper 
sit Pater, neque mutatione aut. conversione sempi- 
ternus et immutabilis Dens diversitatem in se ullam 
sentiat, erat omnino id quod ex ipso prodiit , eo- 
seternum et prineipii expers, et genitoris stibstantise 
coexsistens. 


B. Minor, inquiunt, est Filius, non quantitate 
corporis : qu! enim fleri posset ? sed quod non iis- 
dem preeditus sit quibus Pater. 

Δ. Ageergo deitatis dignitates studiose expenda- 
mus, utrum ille soli Patri conveniant, nequaquam 
tamen eodem modo Filio, quo nempe οἱ ipsi Patri. 
Sed primum omnium qnzro : nonne si antecellit, ct 
naturam Filii Pater superat, sequetur. ut. qui hec 


933 


5, CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


p acto enperat, non uno modo antecellat, sed rebus A ἐρομένῳ φράσον. "Apa γὰρ, el προῦχει τε χαὶ ὅπερ- 


íi omnibns quas sunt deitatis proprize? 


ἐφυ τὸν Υἱὸν ὁ Tacho, οὐχ ἕψεται πάντως τῷ τοιῶνδε 


κρείττονι, τὸ χρῆναι πλεονεκτεῖν o) xaU' ἕνα τρόπον, ἀλλὰ χατὰ πᾶν ὁτιοῦν τῶν ὅσα ἐστὶ θεύττ,τος 


ἴδια . 

B. ita prorsus. 

À. Si vero eadem sit Filii in omnibus zequalitas, 
nunquid facile probrum illud minoritatis 8 se remo- 
vebit * Concedatur enim, id quod saopereminet, ultro 
quandoque ad rerum subjectarum humilitatem glo- 
riam suam demittere : at quod minus et inferius 
est, quomodo suam naturam transcendet, et ultra 
nature suz conditionem evehetur, et cum longe 
superiore de gloria contendet ? 


B. Recte dicis. 

A. Quomodo igitur Filius Dei et Patris substan- 
tia typum ac figuram veluti. quamdam perfectissi- 
mani seipsum nobis proponens, et ad demonstran- 
dui genitorem suam utique proferens naturam, 
ait : « Qui videt me, videt et Patrem **. Ego et Pa- 
ter unum sumus ?! ? » Si ergo non iisdem praeditus 
est quibus Pater, quid cause est, cur eum in sua 
ualura depingat, et unum esse dicat cum peifectis- 
simo, id quod eo minus ac deterius est ? 

B. Nou ita res est, meo quidem judicio. 

A. Itaque (ad ea enim, quoad licet, contemplanda 
que divinam et supremam naturam ornant, me 
eouverto) agedum dispiciamus utrum magis in Pa- 
tre, an minus quam oporteat divinitatis decus con- 
spicuum sit in Filio? 


B. Optime istliec 5777 mihi dispexisse videris. 

A. Subjicit ergo divinitatis sceptris, el jugo ser- 
vitutis illigat omne id quod in creaturarum numero 
censetur , divinus Psaltes, ple admodum et rectis- 
sime hoc faciens. Ait euim alicubi ad omuium re- 
rum auctorem ac parentem : « Initio tw, Domine, 
teria fandasti, et opera manuum tuarum. sunt 
caeli, Ipsi peribunt, tu autem permanes, et onines 
sicut vestimentum veterascent, et sicut opertoriuim 
mutabis cos, et mutabuntur : tu. autem idem ipse 
es, et anni tui non. delleient, quoniain. omnia ser- 
viunt tibi**. » Quiu et coelos coelorum ipsuin laudare 
jubet, solemque et lunam, et astra, et aquam quz 
supra colos est. Et ad liomines quidem ait : « Ve- 
nite, adoremus et procidumus ei, et ploremus aute 
Dowmiuum qui fecit nos, quia ipse est Dominus Deus 
noster, et nos populus pascu: ejus, et oves manus 
ejus **, » De angelis autem. et iis qui ministerium 
habent eminentius : « Denedicite Domino, omnes an- 
&eli ejus, ministri ejus, qui facitis voluntatem ejus. 
lienedicite Domino, omnia opera ejus **. » latelligis 
ergo quo pàácto servitutis Jugo cuncta coerceus , 
eves quidem mauus su: nominavit homines, can- 
(nres autem et imiuistros przsto esse jubet angelos ἢ 


B. Καὶ x&»». 

Α. Ei δὲ ἐν ἴσῳ φαίνοιτο τοῦ Υἱοῦ, τὸ ἐφ᾽ ἅπασι 
ἰσοστατοῦν, οὖκ ἂν εὖ μάλα διαχρούσαιτο τὴν ἕν γε 
τῷ δεῖν μειονεπτεῖσθαι συχοφαντίαν ; Δεδόσθω γὰρ, 
ὅτι καὶ τὸ ἄγαν ὑπερχείμενον ἐθελουσέως ἔσθ᾽ ὅτε 
πρὸς τὸ τῶν ὑποχαθημένων σμιχροπρεπὲς, τὴν ἰδίαν 
χαταδιθάξει δόξαν * τὸ δὲ ἐν μείοσί τε χαὶ ἐλάττοσιν 
ἀληθῶς, πῶς ἂν τὴν οἰχείαν ὑπεραλοῖτο φύσιν, καὶ 
πέρα μὲν τῶν οἰχείων ἀφίχοιτο μέτρων, τοῖς δὲ τοῦ 
λίαν ὑπερκειμένου φιλονειχήσοι πλεονεκτήμασιν ; 


B B. Εὖ λέγεις. 


C 


D 


A. Πῶς οὖν ἡμῖν ὁ Υἱὸς, τῆς τοῦ Θεοῦ xat Πατρὸς 
οὐσίας ἀχριδῇ τινα τύπον οἱονεὶ xai γραφὴν τὰ xafP 
ἑαυτὸν ἀνιστὰς, xal εἰς τὴν τοῦ τεχόντος ἐπίδειξιν 
τὴν ἰδίαν εὖ μάλα παραχομίζων φύσιν, ε« Ὃ ἔωρα- 
xt ἐμ, φησὶν, ἑώραχε τὸν Πατέρα. Ἐγὼ καὶ ὁ 
Πατὴρ ἕν ἐσμεν; » Εἴπερ οὖν ἐστιν οὔκ ἐν οἷς ὁ 
Πατὴρ, τὸ μαθὼν, αὐτὸν ἐν ἰδίᾳ φύσει ζωγρϑφεῖ, χεὶ 
ἕν εἶναί qnot, πρὸς τὸ τελείως ἔχον, τὸ τοῦδε xste- 
δεὲς καὶ ἡττώμενον ; 

B. Οὐχ ἂν ὧδε ἔχοι, χατά γε τὸ αὐτῷ μαι δικοῦν. 

Α. Οὐχοῦν (τετράψομαι γὰρ ἐπὶ τὸ χρῆναι λοιτξον 
τὰ ὅσαπερ ἂν τὴν θείαν ἡμῖν καὶ ἀνωτάτω xataxsl- 
λύνοι φύσιν, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, κατιδεῖν), φέρς δὴ, φέρε 
χατασχεπτώμεθα, πότερα μειζόνως ἐν τῷ Πατρὶ, 
ἤγουν ἔλαττον ἣ χρὴ, τὸ τῆς θεότητος κάλλος ἐχκρι» 
πὲς iv Υἱῷ ; 

B. Ὡς ἄριστά μοι ταντὶ διεσχέφθαι δοχεΐς. 

A. Ὑποφέρει τοίνυν τοῖς τῇς θεότητος σχύή πτροις. 
xai ζυγῷ δουλείας ἐγχαταδεσμεῖ πᾶν ὅσον τὶ τ" 
λοῦν ἐν χτίσμασιν ὁ θεσπέσιος Μελῳδὸς, ςιλοθέως 
σφόδρα xal ὀρθότατα τοῦτο δρῶν. “Ἔφη γάρ πὸ 
πρὸς τὸν τῶν ὅλων Yevsotoupyóv* « Καταρχὰς 6 
Κύριε, τὴν γὴν ἐθεμελίωσας, χαὶ ἔργα τῶν χειρῶν 
σού εἰσι) οἱ οὐρανοί. Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ Bue 
μένεις, xal πάντες ὡς ἱμάτιον παλα:υθή σονται, καὶ 
ὡσεὶ περιθόλαιον ἑλίξεις αὐτοὺς, xal ἀλλαγήσονται, 
σὺ δὲ ὁ αὑτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐχ ἐχλείψηυσιν, ὅτι 
τὰ σύμπαντα δοῦλα σά. » Καὶ μὴν xot δοξολογία!ς 
χαταγεραίρειν αὐτὸν, τούς τε οὐρανοὺς τῶν οὐρανῶν 
ἐπιτάττει, xal ἥλιον χαὶ σελήνην, ἄστρα τε xal φῶς, 
ὕδωρ vs τὸ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν. Καὶ πρὸς μὲν ἀν- 
θρώπους ral «Δεῦτε, προσχυνήσιυμεν χαὶ προσ πέσω» 
μεν αὐτῷ, xal χλαύσωμεν ἐναντίον Κυρίου τοῦ ποιΐ- 
σαντος ἱμᾶς, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν, χαὶ ἡμεῖς 
λαὸς νομὴς αὐτοῦ, xal πρόθατα χειρὸς αὑτοῦ. » "Av- 
γέλων δὲ πέρ!, χαὶ τῶν ἕτι λειτουργίαν ἐχόντων τὴν 
ἀνωτέρω" « Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες oi ἄγγε- 
λοι αὐτοῦ, λειτουργοὶ αὐτοῦ ποιοῦντες τὸ θέλτ μα 
αὐτοῦ. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὑτοῦ.» 
Συνίης οὖν, ὅπως τῷ τῆς δουλείας ζυγῷ τὰ σύ" ς 


παντα χαθειργνὺς, πρόδατα μὲν χειρὸ; αὐτοῦ χατωνόματε τοὺς ἐπὶ τῆς γῖς, ᾧδοὺς δὲ χαὶ λειτουβ» 


vous παρίστηϑι τοὺς; ἀγγέλους ; 


MA, aV 9. M Juan. Y, τῷ 


Ἕ αι οι, δ Δ, τὸ ὡς 


" νοῖν, £, ἢ. V Pal. cn, 3H, 32. 


ἣν... τσ 


985 


B. Συνίημι. 

A. "Aper δὴ οὖν τὰ πρόθατα τῆς χειρὸς τοῦ Θεοῦ 
χαὶ Πατρὸς, ἴδια λέγοντα τὸν Υἱὸν, xai ζυγὸν ἡμῖν 
ἐπιτιθέντα δουλείας. “Ἔφη γὰρ ὧδε. « Τὰ πρόθατα 
τὰ ἐμὰ, τῆς φωνῇς μου ἀχούουσι, χἀγὼ γινώσχω 
αὑτὰ, καὶ ἀχολουθοῦσί μοι" χἀγὼ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν 
αἰώνιον, χαὶ οὐ μὴ ἀπόλωνται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ οὐχ 
Ἁρπάσει τις αὐτὰ tx τῆς χειρός μου. Ὁ Πατὴρ μου, 
ὃς δέδωχέ μοι, πάντων μείζων ἐστὶ, xal οὐδεὶς δύ- 
ναται ἁρπάζειν Ex τῆς χειρὸς τοῦ Πατρός. ᾿Εγὼ xat 
ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. » ΠΡρόδατα τοίνυν ἡμεῖς τοῦ Θεοῦ 
χαὶ Πατρὸς, οὐδὲν δὲ ἧττον xal τοῦ ΥἹαῦ διαχεχλή- 
μεθα χαὶ ἐσμέν. Καὶ μὴν ὅτι καὶ ἄγγελοι λειτουρ- 
γοῦσιν αὐτῷ, εὐχόλως ἂν μάθοις ἐξ ἱερῶν καὶ τοῦτο 
Γραμμάτων. Ὃ σοφὸς γὰρ ἔφη Ματθαῖος, ὡς ἀπο- 
δράντος τε ἤδη, χαὶ οἰχομένου πρὸς τὸ μηδὲν, τοῦ 
πειράζοντος Σατανᾶ νενηστευχότα Χριστὸν, « ἸΙἰδοὺ 
ἄγγελοι προσῆλθον, χαὶ διηχόνουν αὐτῷ. » Καὶ μὴν 
χαὶ ἐν χύχλῳ τὸν ὑπερφυᾶ τε xal ἐπηρμένον αὐτοῦ 
περιεστᾶσι θρόνον δοξολογοῦντα τὰ Σεραφὶμ, ἅγιόν 
«ε αὐτὸν, χαὶ μὲν ὅτι Κύριος τῶν δυνάμεων, ὀνομά- 
ζοντα, πλήρη τε εἶναι λέγοντα τόν τε οὐῤανὸν xal 
τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ. Ὁ δὲ δὴ κατάρχων ἐν ἴσῳ 
τῶν ὅλων, ἰσόχειρ τε χαὶ ἰσοσθενὴς τῷ Πατρὶ, xal 
οὗ μεῖον εὐχλεὲ:- (πλέω γὰρ τὰ πάντα τῆς δόξης 
αὑτοῦ), xal πρὸς τὸν τῶν ὅλων μείξονα τὸ ἐν ταυτό- 
τὴτι φυσιχῇ διαχεχτῆσθαι λέγων, πῶς οὐχ ἂν ἔχοι 
τὸ ἰσοστατοῦν ; Ἧ ἔχεις τι νοεῖν f| φράσαι, ὅποι ποτὲ 
ἂν ὑπεραλοῖτο μὲν ἡ τοῦ Πατρὸς δόξα, μειοϑεχτοῖτο 
δ᾽ ἂν ἡ Υἱοῦ, συμπαρομαρτεῖν οὐχ ἔχουσᾳ, xal τὸ 
συνεχτείνεσθαι παραιτουμένη ἐνδείᾳ τῶν ἴσων ; ; 

B. Οὐχ àv ἔχοιμι νοεῖν. 

Α. Τί δὲ δὴ ἄρα καὶ ἡ χεὶρ ἡμῖν χανασημανεῖ τοῦ 
Ἡατρὺς, πότερα τὴν παντουῤγιχὴν ἐνέργειαν, ἤγουν 
«ἣν ἰσχύν ; ἀμείνων γάρ πως ἀεὶ co paix; φαντα- 


DE SS. 


'φίας ὁ περὶ Θεοῦ λόγος. 


B. Τάττοιτο ἂν ἐπ' ἀμφοῖν εἰχότως, χαθάπερ ἐγῷ- 
pac λυπεῖ γὰρ οὐδέν. 

Α. Εὖ λέγεις, ἀλλὰ τό τοι μεῖον, χαὶ ὡς ἐν ὑφέσει 
πεπιστευμένον, ἢ ἐν οἷς ἂν εἴη τὸ ὑπερτεροῦν, πῶς 
ἂν ἔτι χαὶ ἰσουργὸν xat ἰσοῤῥοποῦν εἰς δύναμιν ὁρῷτό 
τε xal λέγοιτο; πῶς δ᾽ ἂν ἔχοι τὸ ἰσοχλεὲς τῷ Πατρὶ, 
καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνότητος τὸ δι᾽ ἐμφερείας τῆς 
εἰς ἄχρον ἠχριθωμένον ὁ Υἱός; Ἐγὼ γὰρ, φησὶ, 


TRINITATE DIALOGUS V. 
A B. Intelligo. 


986 


A. Adverte itaqne Filium oves manus Dei a 
Patris suas esse dicere, et jugum nobis servitutis 
imponere. [ta enim dixit: « Oves me: vocem 
meaimn audiunt : et ego cognosco eas, et sequuntur 
me : et ego vitam seternam do eis, et non peribunt 
in eternum, et non rapiet eas quisquam de m:fhu 
mea. Pater meus qui dedit mihi, major omnibns 
est: et nemo potest rapere de manu Patris nei. 
Ego et Pater unum sumus *5*, » Oves ergo nos Dei 
ac Patris, sed nihilominus oves Filii nominamur et 
sumus. Preterea angelos ei quoque ministrare, ex 
sacrisLitteris facile didiceris. Sapiens enim Matth:eus 
dicit quod Satana, cum Christum jejunantem tentasset 
fugiente, et inaniter abeunte, « Ecce angeli accesse- 
runt et ministrabant ei **. » Quin et Seraphim thro- 
num ejus sublimem et superezaltatum circumste- 
terunt, eumque percelebrarunt, ac sancitum ipsiin, 
et Dominum 578 virtutum nominarunt, dixeruut- 
que plenum esse coelum, et terram gloria ejus "'. 
Qui autem ex zquo dominatur omnibus, eademque 
manu ac robore praeditus est ac Pater, quique non 
minorem gloriam (plena enim sunt omnia gloria 
ejus), et cum omnium rerum Domino naturalem iden- 
titatem. habere se przdicat, quomodo non erit ei 
equalis? An cogitare aut. dicere potes aliquid, quo 
Lranscendat. quidem Patris gloria, Filii vero subsi- 
dat, cum assequi non possit, ac una ferri recuset, 
zqualitatis defectu ? 


B. Cogitsre equidem non possum. 

A. Quid porro illa Patris manus nobis siguifica- 
bit, utrum vim omnium operatricem, aut robur? 
Quidquid enim de Deo dicitur seusum humanum 
utique superat. 

B. Utrumque apte dici poterit, ut reor, nibil 
enim obest. 

A. Recte dicis; sed quod minus ac veluti demis- 
sius 6666 creditur eo quod praecellit, quo pacto de- 
mum zquali operatione, eademque potestate przdi- 
tum esse censebitur ac dicetur? quowodo — veio 
«qualem cum Patre gloriam habebit, et unitatis 
cum ipso perfectissima similitudine expressam iwa- 


καὶ ὁ Πατὴρ, ἕν ἐσμεν, xalzoi τὸ εἰς λῆξιν ἤχειν τὴν D ginem Filius? Ego enim, inquit, el Pater, uuum 


ἀνωτάτω μεμαρτυρηχὼς αὑτῷ “ Ὁ Πατήρ μου γὰρ, 
ἔφασχε, πάντων μείζων ἐστίν. 


B. Οὐχ ἂν ἔχοι, πολλοῦ γε xal δεῖ" μείων γὰρ et- 
περ ἐστὶ χατά τι γοῦν ὅλως, συνυφιζήσειεν ἂν αὐτῷ 
πάντα τὰ αὐτοῦ. 

A. Οὐκοῦν τοῖς τοῦ Πατρὸς ἀξιώμασι παρέποιτο 
ἂν οὐδαμῶς xaz' οὐδὲν, ἡττώμενος, χαὶ τό γε ἐν 
ἴσοις εἶναι μὴ λαχὼν, οὐδ᾽ ἂν, οἶμαι, φαίη πρὸς 
αὐτὸν, xal τοῦτο ix παῤῥησίας, ὅτι « Πάντα τὰ 
ἐμὰ, σά tovt, xal τὰ σὰ, ἐμά. » Φέρε γὰρ, εἰ 
δοχεῖ, προσνέμωμεν τὸ ὑπερχεῖσθα, ὃτϊν τῷ Πατρὶ, 

35 Joan. x, 27 50. 


95 Matth, iv, 11. 7 La. 


vt, ^ 9. 


sumus, quamvis testatus sil ipsum supremum te- 
nere fastigium. Pater enim meus, iuquiebat, omui- 
bus major est. 

B. Non habebit sane : multum abest, Nam si 
minor est, aliqua saltem ex parte una cum eo sub. 
mittentur omnia quie ejus 8110}. 

Α. ltaque Patris majestatem nequaquam asseque- 
tur Filius, eum sit ininor, uec wqualis, ueque a4 
ipsum, opinor, cum libertate dixerit : « Omnia 
mea Lua sunt, et iua mea *^. » Age enim, si placet, 
priecellentiam tribuamus Patri, dicauuczque mino- 
rem esse Filium; qua tanta, anabo, solertia, om- 


95 Joan. xvii, 10. 


981] 


δ. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIUEP. 88 


nía quicem qoz Pairi conveniunt aptaverit Filio, A φῶμεν δὲ εἶναι χαταδεᾶ τὸν Υἱόν" εἶτα ποῖος ἢ μὲν ὁ 


itemque Patri, qua: Filii sont, adeoque unum eorum 
quz inesse Patri dicugtur, intelligatur esse, przcel- 
lentia et eminentia? Αἱ quomodo proprium istud 
erit Filii, cum sit minor? Quod si minoritas propria 
est. Filii, quomodo futura. sit etiam Patris. qui 
majoritateu nactus. est, bireo cquidem, tu vero 
qui fieri possit, uobis comtmousira. 


D. Non possum equidem. Perp;exa enim res est 
ac propemodum inexplicabilis, 

À. Secundo itaque cursu fluat oratio, et proposi- 
Inm decurrai iter. Dicam porro aliquid utile, Nun- 
qui in B79 sola Patris substantia situm erit libe- 
Fare peccatis, et peccatum nostrum abstergere? 


D. S:ne, inquam. 

Α. Et quomodo non valde periculosum erit ar- 
cere Filium, cum :equalibus operibus clareat, et 
Patre minorem esse audacter. pronuntiare ?. Quo- 
rum enim voluerit, ipse peccata etiam remittit. Com 
ergo injuriarmn oblivionem — suscipere hortatur, 
camque aniplecti docet : « Si enim dimiseritis, in- 
quit, hominibus peccata eornm, dimittet et. vobis 
later coelestis. delicta. vestra ** ; » Deo autem tri- 
buens potestatem dimittendi quorum voluerit pec- 
cata, ipse sibi ejus rei effectionem vindicat, cum 
8iL: « Ut autem. sciatis quia Filius hominis habet 
potestatem in terra dimittendi peccata (tunc ait pa- 
ralytico, inquit) : Surge, tolle lectum tuum, et vade 
ja domum tuam **, » Quod igitur zquale est po- 
testate, el operatione idem, quo pacto inferius erit, 
ὃς secundo loco deiium ponetur ? 


D. Fieri nequit, manifesta enim est ratio. 

À. Vere autem hiec dici divinus testabitur Pau- 
las nobis clamans : € Quis accusabit adversus. ele- 
ctos Dei ? Deus qui justificat : quis est qui condeni- 
net !? » Tum iilius rei magnificentiam transferens 
In Filium, eique justificandi fideles potestatem tri- 
buens, ita rursus scribit ; « Justificati ergo ex fide, 
picem. babenius ad Deum. per Dominium nostrum 
Jesum Christum **. » Fides enim Deo aec Patri nos 
conjungit, et propinquos facit per Filium ; justificat 
autem nos, ut vere et δῖ docemur, non seorsim 
quidem et solus Deus ac Pater, neque seorsim ac 
solus Filius, sed qua a Patre justificatio esse cogita- 
tur, ipsa utique est Filii, et quam Filius largitur, 
lianc fatendum est esse Patris; Quemadmodum eniin 
qui producta. &unt, ab co producta. sunt per quem 
universa, nec aliam habent opilicem quam cum 
per quem iu lucem edita sunt: ita per ipsum ser- 
vantur. qua prima illa felicitate exciderunt, et 
pristinum statum recipiunt, et ad sum quique na- 
iure primeviun decus redeunt. 


(s εὑτεχυίας ἀναφανεῖται τρότοος, ὃς ἐφαρμόδει 
μὲν ἅπαντα τῷ Υἱῷ τὰ τοῦ Πατρὸς, τῷ δ᾽ αὖ Πατρὶ 
τὰ τοῦ Υἱοῦ, ἔν δὲ δή που πάντως τῶν ἐνεῖνδι λεγο» 
μένων τῷ Πατρὶ νοηθεΐη ἂν, τὸ ὑπερχεῖσθαΐ τε xal 
τὸ ὑπερτερεῖν ; Εἶτα πῶς ἴδιον ἔσται τοῦτο τοῦ Υἱοῦ, 
xaízo: λαχόντος τὸ μεῖον ; καὶ εἰ τὸ μεῖον ἕδιον τοῦ 
Υἱοῦ, πῶς ἂν γένοιτο χαὶ τοῦ Πατρὸς, τοῦ ὑπερχεῖ- 
σθαι λαχόντος, διηπόρημαι μὲν ἐγώ, σὺ δὲ ἐμὶν 
ἐχδείξειας ἂν ὅπως. 

B. Οὐχ ἂν ἔχοιμι. Δυσδιάγνχτον γὰρ κομιδῇ τῆς 
ἐννοίας τὸ qoaa. 

A. Ἡχέτω δὲ, οὖν χατὰ ῥοῦν ὁ λόγος. καὶ οἶμον 
ἴτω τὴν προχε: μένην * ἐρήσομαι δὲ τι xal ἀναγκλξοι. 
"Ag' οὐχ ἕν μόνῃ χείσεται τῇ τοῦ Πατρὸς ἐξουσίᾷ, 


TT, 


D τὸ xal πταισμάτων ἐλευθεροῦν, xai τὴν δυσαπόν» 


πτοῦ ἡμῶν ἀπαλείφειν ἀμαρτίαν ; 

B. Φημὶ δή. 

Α. Καὶ πῶς οὐ λίαν ἐπισφαλὲς, τὸ χαταχωλύειν 
ἀποτολμᾷν, καίτοι τοῖς ἴσοις ἐμπρέποντα χατορϑώ» 
μασι, τὸν Υἱὸν, καὶ ὡς ἔστιν ἐν μεέοσιν ἣ ἐν οἷς ὁ 
Πατὴρ ῥιψοχινδύνως εἰπεῖν; Ὧν yàp ἂν βούλοιτο, 
xal αὐτὸς àvins:;v ἁμαρτία:;. Τὴν γοῦν ἄμνησιχξ- 
κίαν προπίεσθαι παραινῶν, χρῆναί τε αὑτῆς Epiat 
διδάσχων, « Ἑὰν γὰρ ἀφῖντε, φησὶ, τοῖς ἀνθρώζκεις 
τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει xal ὑμῖν ὁ Πετὴρ 
ὑμῶν ὁ οὐράνιος" » ἀναθεὶς δὲ τῷ Πατρὶ τὸ iuter 
δύνασθαι χατ᾽ ἐξουσίαν τὰς ἁμαρτίας ὧν ἂν ἕλοιτο 
τυχὸν, αὐτὸς ἑχυτῷ τὴν ἐπὶ τῷδε κατόρθωσιν xz 
γυᾷ λέγων « Ἵνα δὲ εἰδῆτε, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ 
Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας 
(τότε λέγει, φησὶ, τῷ παραλυτικῷ) Ἐγερθεὶς, ἀρίν 
σου τὴν χλίνην, xal ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν cov. » Ti 
τοίνυν ἴσον ἐν ἐξουσίᾳ καὶ ἐνεργείᾳ ταυτὸν, cuc b 
Ὑένοιτο χαταδεὲς, χαὶ ἐν δευτέροις ἔτι χατατετάξι» 
«αι; 

B. Οὐχ ἂν γένοιτο᾽ σαφὴς γὰρ ὁ λόγος. 

A. Ἐπιμαρτυρήσαι δ᾽ ἂν τοῖς εἰρη μένοις τὸ ipe 
δὲς χαὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ὑποφωνήσας Παῦλος - εἷς 
ἐνχαλέσει χατὰ ἐχλεχτῶν Θεοῦ ; Θεὸς ὁ δ'χαιῶν" t5 
ὁ χαταχρίνων; » Καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ μεγαλουργίαι 
μετατιθεὶς εἰς τὸν Υἱὸν, ἀπονέμων τε χαὶ αὑτῷ τὸ 
διχαιοῦν δύνασθαι τοὺς πεπιστευχότας͵ γράφει πάλῃ ᾿ 
ὧδέ: « Δικαιωθέντες οὖν Ey, πίστεως, εἰρέντν ἔχομεν 


D πρὸς τὸν Θεὸν, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἴηπτοῦ Χρι- 


στοῦ. » Οἰχειοῖ γὰρ ἡμᾶς ἡ πίστις τῷ Θεῷ xa la- 
t0, χαὶ ἀγχοῦ χκαθίστητ! δι᾽ Υἱοῦ " δικα!οῖ δὲ tui; 
κατά γε τὸν ἀληθῃ τε χαὶ ἀχιδδήλευτον λόγον, οὖς 
ἀναμέρος μὲν ὁ Θεὺς χαὶ Πατῆρ, ἀναμέρος δὲ αὖ καὶ 
ἰδιχῶς ὁ Υἱός * ἀλλ ἥπερ ἂν εἶναι νοοῖτο δ'χαίΐωτσις 
ἡ παρὰ Πατρὸς, αὔτη ποῦ πάντως ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ" 
xal ἤνπερ ἂν ὁ Yi; χαρίσαιτο, ταύτην εἶναι θετέον 
ποῦ Πατρός. Ὥσπερ γὰρ τὴν εἰς τὸ εἶναι πάροξον, 
δι᾽ οὗ τὰ πάντα διεχληρώσατο, χαὶ οὐχ ἕτερον ἔχε" 
δημιουρτὸν τὸν δι᾽ οὗ παρήχθη πρὸς ὕπαρξιν τὸ 
χεχλτι μένα πρὸς γξέυνξσιν᾽ οὕτω δὴ σώξεται δι᾽ αὐτοῦ 


τὰ τῆς ἐν ἀρχαῖς εὐταξίας ἀπολισθέσαντα, xai τὴν 


εἰς τὸ εὖ εἶναι πάλιν δέχεται διαμονὴν, πρὸς τὸ ἀχριδὲς ἑχάτττς guste; οἰχτίως ἀνχϑέοντα χάλλος. 


v Math, vi, 18. ** Matth. ix, 6. 


δ Hom. viii, δῷ. 


δ Ron. v, I. 


OUCOA——P A t 


939 

BR. Πείθομαι. 

A. Καὶ γοῦν ὁ θεῖος ἔφη Moore, φειδοῦς ἠξιῶ- 
σθαι τῆς ἄνωθεν xal παοὰ Πατρὸς, xalzot δυσάγω- 
vov xal σχληρὸν ὄντα, τὸν ᾿Ισραήλ. Γράφει γὰρ 
ὧδ" « Ὡς ἀετὸς σχεπάσαι νοσσιὰν ἑαυτοῦ, διεὶς 
τὰς πτέρυγας αὐτοῦ, ἐδέξατο αὐτοὺς, xal ἀνέλαβεν 
αὐτοὺς ἐπὶ τῶν μεταφρένων αὐτοῦ. » "Evnpynxévat 
Ὑε μὴν αὐτὸ δὴ τουτὶ διισχυρίζεται λέγων ὁ Υἱός " 
« ᾿Ιερουσαλὴμ, Ἱερουσαλὴμ, ἡ ἀποχτείνουσα τοὺς 
προφήτας. καὶ λιθοδολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς 
αὐτήν ποσάχις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέχνα 
ὅου, ὃν τρόπον bow; ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς 
δὃπὸ τὰ: πτέρυγα:, καὶ οὐχ ἠθελήσατε ; Ἰδοὺ ἀφίε- 
«at ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. » Καὶ οὐ δή σι δρῶν- 
«ες τῶν ἀθδουλοτάτων, παρωσόμεθα μὲν ὡς ἀεργῆ 
«5» Πατέρα, μόνῳ δὲ ὅτι προσήχοι τῷ Υἱῷ τὴν ἐπὶ B 
«ὧδε δόξαν ἐλεῖν, ἄριστα ἔχειν ἐροῦμεν. "AX ὅτι 
&b ἐπ᾽ ἀμφοῖν ὁλοτρόπως ἰσοστατοῦν, xal τὸ ἕν οὐσίᾳ 
«αυτὸν, xal μὴν ὅτι μονοειδές τέ ἔστι xal ἐν ἁπλοῖς 
«ὦ Θεῖον, ἐνεργὸν uiv 6c Υἱοῦ τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν 
ἀφῆχε νοεῖν, ὑποψίας ἀπάσης τῆς ὡς ἐν ὑφέσει 
«ἢ ὑπουργιχῇ νοουμένης, ἰούσης ὡς ἀπωτάτω, καὶ 
ὡδεκούστ,ς οὐδὲν εἴς γε τὸν ἰσότττός *s xal εὖ- 
κλείας τρόπον, τὸν ix Θεοῦ Πατρὸ: πεφηνότα 
ἈΑδγον. "Evepyet γὰρ ὁ Πατὴρ. ὡς ἰδίᾳ δυνάμει 
Xpoptvo; τῷ Υἱῷ, ζώτῃ τε χαὶ παρ᾽ αὑτὸν οὐχ 


PE SS, TRINITATE DIALOCGUS v. 
A B. Assentior. 


' Scribit : 


990 


A. Quocirca divinns Moses dicebat Israelem mi- 
sericordiam ccelitus et a Patre consecutum esse, 
quantumvis prazfraetus ac durus esset, Sic euin 
c Sicut aquila 58 tegat pullos suos, ex- 
tentis alis. suscepit illos, et assumpsit eos super 
scapulas suas **. » ldipsmn tamen se egisse coufir- 
mat Filius, dicens : « Jerusalem, Jerusalem, qui 
occidis prophetas et lapidas eos qui ad te missi 
sunt : quoties volui congregare filios tuos, quemad- 
modum gallina congregat pullos suos sub alas, et 
noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra de- 
seria **, » Et certe uon tam stulti erimus ut Pa- 
trem. velut otiosum rejiciamus, dicamusque ejusce 
rei gloriam Filium sibi uni arrogare. Sed quoniam 
in utroque prorsus est :equalitas, δὲ substautialis 
identitas, adeoque quoniam uniformis ac simplex 
Deus est, effectorem nos per Filium Patrem intelli- 
gere jussit, omni cogitatione ministratoriie sub- 
jectionis procul remota, nihilque obstante. quomi- 
nus Verb&m quod ex Deo Patre processit, zequali 
cum Patre gloria sit. praeditum. Operatur. etenim 
Pater, Filio, ceu propria virtute, utens, vivente illa 
quidem, et ab ipso non diversa, in quantum. est 
Deus de Deo, et in Deo naturaliter, quamvis. uter- 
que in propria censeatur esse hypos!asi. 


δτέρᾳ, χατά γε τὸ εἶναι Θεὸν Ex Θεοῦ, χαὶ ἐν θεῷ φυσιχῶς, εἰ xal μέτεστιν ἐχατέρῳ τὸ γοῦν ἐν ὑπάρξει 


ψοεῖσθαι τῇ χαθ᾽ ἑαυτόν. 

B. E5 λέγεις. 

A. Ὅτι δὲ φύσει τε καὶ ἐξουσίᾳ xat ἐνεργείᾳ Oso- 
“κρεπεῖ τῇ χατὰ πᾶν ὁτιοῦν, οὐδαμόθεν ἂν καταδεᾶ 
xatojóus0a «bv Υἱὸν, f) ὥσπερ ἂν ἔχενν νοοῖτο xal 


C 


ᾧ llasfp: ἀλλὰ μάθοις ἄν, οἶμαί mou, xàx τῶνδε 


ῥᾳδίως. Διὰ μὲν γὰρ τῆς ᾿Ησαΐῖου φωνῆς, ὁ Θεὸς 


ν᾿ ἔφασκε xaX Dlazfjp* « Ἐπιστράφντε πρός pe, xal 


φΦωθήσεσθε, οἱ ἀπ᾽ ἐσχάτου τῆς γῆς. ᾿Εγώ εἶμι ὁ 
E Θεὸς, χαὶ οὐχ ἔστιν ἄλλο;. Κατ᾽ ἐμαυτοῦ ὀμνύω, εἰ 

μὴ ἐξελενονται ix τοῦ στόματός μου διχαιοσύνγν,, ol 
λόγοι μου οὐχ ἀποστραφήσονται. » Τὸ δὲ δὴ λαμπρὸν 
αὔχτμα τοῦ Πατρὸς, τὸ xoi χαλεῖν δύνασθαι xol 
ἀνασώξειν φημὶ τοὺς ἀπ᾽ ἐσχάτου τῆς γῆς, χαὶ λα- 
λεῖν μὲν τὴν δικαιοσύνην, εὐσθενῇ δὲ οὕτω xal ἀπο- 
στροφῆς ἀμείνω διαχεχτῆσθαι τὸν λόγον, περιθείης 
ἂν ἑτέρῳ τῷ παρ᾽ αὐτὸν, εἰπέ μοι ; 

B. Οὐχ ἔγωγε μόνῳ γὰρ ἂν πρέποι Θεῷ, τὰ ἰδι- 
δεῶς αὑτοῦ τε χαὶ μόνου. 

Α. Εἰ δὲ δὴ τοῖς ἴσοις αὐχήμασι xaX ἡ τοῦ Υἱοῦ 
καταχαλλύνοιτο φύσις, χαὶ ἰσομοιροῦσαν ἔχοι τὴν 
δόξαν, ápa ἂν ἕτι τὸ μεῖον αὐτῷ penes ἂν, ὦ ἀγαθὲ, 
κατά τι γοῦν ὅλως ; 

Β. Οὐδαμῶς. 

A. Πεύσῃ τοιγαροῦν Boivenc ἀναφανδόν" « Δεῦτε 
πρός με, πάντες οἱ χοπιῶντες xal πεφορτισμένοι, 
κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. "Apate τὸν ζυγόν μου ἐφ᾽ 
ὑμᾶς. » "H οὐχὶ τοῦτό ἐστι τὸ, « Ἐγώ εἶμι ὁ Θεὸς, 
καὶ οὐχ ἔστιν ἄλλος; » Θείῳ γὰρ ὑπέζευχται τὰ 
πάντα ζυγῷ, καὶ τοῖς τῆς δουλείας ἐπέχθισται μέ- 


*3 Deut, xxxii, 11. * Maui. xxin, 37, 58. 


Δ) i523. 


B. Recte dicis. 

A. Natura vero et potestate οἱ eflicacia εἰ - 
vina nulla ex parte inferiorem visum iri Filii 
quam intelligatur et Pater, ex his quoque. faciie 
didiceris, opinor. Per vocem etenim l:aie dicebat 
Deus et Pater : « Convertimini ad. me, et salvabi- 
mini qui ab extremis terre. Ego sum Deus, et uon 
est alius, Per memetipsuim juro wisi egrediciur 
ex ore meo justitia, serinones mei non. averten- 
tur *. » δὴ autem. splendidam Patris glori: 
qua nimirum vocare potest ac. servare eos qui ab 
extremo terre, et loqui justitiam, et 1 orentissimo 
ac irrevocabili verbo uti, num, quaso, alteri quau 
ipsi tribueris? 


B. Nou equidem : soli enim Deo conveniunt quz 
peculiaria sunt ei ac soli. 

A. Quod si quali majestate ornetur. quoque 
Filii natura, et eadem gloria sit praedita, an ultra 
decebit, o bone, aliqua saltem ex parle minorita- 
tem ei ascribere? 

D. Nequaquam. 

A. Audies itaque aperte clamantem : « Venite 
aid me, onines qui laboratis et 5&1 oneraii estis, et 
ego reficiam vos. Tollite jugum meun super vos **, » 
Noune istud est, « Ego sum Deus et nou est 
alius  ? » Divino enim jugo subdita suut omnia, el 
servitutis conditione premuntur. De suis autein 


»Lv, 22, 23. ** Matth, x1, 27, 98, "" 1sa, xLv, 18. 


991 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


sermonibus sic ait alicubi : « Amen dico vobis, do- A τροις. Περὶ δέ γε τῶν οἰκείων λόγων, ὥδέ πὴ qw 


nec transeat caelum et terra, iota- uuum aut unus 
apex non prateribit a lege, donec omnia fiaut. Co:- 
lum et terra transibunt, verba autem mea non prze- 
teribunt **. » Intelligis ergo quomodo immutabiles 
sint Filii sermones, perinde ac Patris ? 


B. litelligo. 

À. Priterea, posse rehus providere, ita ut ma- 
num suam nihil prorsus fugiat, non alteri cuidam, 
sed soli jure merito universitatis dominatori Deo 


convenit. Annon tibi hc recte dicere ac sentire 
videor ? 


D. Optime quidem. 
A. /Équalitler porro providere universitati com- 
periemus, et Patrem, et Filium. 


B. Qui tu istud ais? 

À. De Deo enim ac Patre ipse dicebat Filius : 
« Noune duo passeres asse veneunt: el unus ex 
illis non cadet super terram sine Paue vestro qui 
est in coelis **? » At ipsum quoque cernere licet, 
inmeusam illam et ad omnia pertinentem curam 
impendere rebus eliam vilissimis, et qux magni 
haud aestimantur. Postquam enim, Jude linibus 
relictis, in Gergesenorum terram migrasset, pravos 
dxiones ex hominibus ejiciebat : illi, divinis ob- 
temperantia nutibus, necessitate quod jussum erat 
faciebant, adeoque potestatem jn porcos sibi pelc- 
bant. Hic subjecta pedibus suis labens omnia, ul- 
Iro permittit, eosque ire jubet. llli repente porco- 
rum greges invadunt, et aquis immersum gregem 
praifocaut**, Num igilur, quzes0, tam exsecraniis 
ei impuris spiritibus id honoris ultro annuit, et 
eos quodcunque vellent facere permisit Christus, 
qui nibil volunt boni? At probabile nou est nos 
istiusmodi quid in animum inducere. Sed necesse 
eral Filium non minus quam Patrem, rerum curam 
agere : idque nobis clarissimis rebus ostendit, ut 
omnimode aequalitatis decus in utroque clarum et 
sincerum manifestetur. 


B. Et qut fleri possit istud ? inquiunt; Ubi enim 
wqualitas in utroque cernetur, si Filius subjectus 
sit ac inferior, de quo 589 divinus Paulus ait : 
« Cum autem subjecta fuerint illi omnia (excepto 
nempe eo qui subjecit illi omnia), tunc et ipse 
Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia, ut 
5it Deus omnia in. omnibus **, » 

A. Αἱ cur dicent subjectum esse Patri Filium, 
aut quomodo ei qui secundum naturam ex ipso ge- 
nitus est aequalitatem euim. Patre detrahent ? Quod 
si nature rationem perpeudainus, cur istud subje- 
ctionis stultissime inducitur, cum inter substauntiz 
Taliones non collocetur ? 


* Matth. v, 18; xiv, ὅ5. Matth. x, 24. 


« ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ἕως ἂν παρέλθῃ ó οὐρανὸς xà 
ἡ γῆ, ἰῶτα ἕν ἣ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ &à 
τοῦ νόμου, ἕως ἂν πάντα γένηται. Ὃ οὐρανὸς χαὶ ἡ 
γῆ παρελεύσεται, οἱ δὲ λόγοι μον οὗ μὴ παρέλθωσι.» 
Συνέης οὖν ὅπως παθεῖν οὐχ ἀνέχονται τὴν ἃποστρι- 
φὴν οἱ δι’ ΥἹοῦ λόγοι, καθάπερ ἀμέλει xal οἱ τοῦ 
Πατρός; 

Β. Συνίημι. 

A. Καὶ πρός γε τούτοις ἐρῶ, τὸ προνοεῖν δύνασθαι 
τῶν ὄντων, ὡς ἕξω χειρὸς ἀνεῖναι τῆς ἑαυτοῦ πενῖ:- 
λῶς οὐδὲν, οὐχ ἑτέρῳ τῳ μᾶλλον, μόνῳ δ᾽ ἂν καὶ στό- 
δρα εἰχότως ὁρῷτο προσὸν τῷ τῶν ὅλων xpatoum 
Θεῷ. Οὐχ ἄριστά σοι ταυτὶ φάναι τε xal χαταϑρῆαι 
boxo; 


D B. “Αριστά re. 


D 


9 Mattb. viir, 28-54. 


Α. Ἰσογενῆ τοιγαροῦν τὴν τῶν ὅλων πρόνοιαν 
ποιουμέγους εὑρήσομεν, τόν τε Πατέρα καὶ τὸν 
Υἱόν. ᾿ 

B. Πῶς ἕτης; 

A. Περὶ μὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, αὐτὸς 
ἔφασχεν ὁ Υἱός * « Οὐχὶ δύο στρουθέα ἄσσαρϑεν sw- 
λεῖται, καὶ ἕν ἐξ αὑτῶν οὐ πεσεῖται ἄνευ τοῦ Βαιρὶς 
ὑμῶν, τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; » 'Ορῷτο δ᾽ ἂν χαὶ αὐτὸς 
τὴν οὕτω μαχρὰν xal ἐπὶ πάντα διήκουσεν ἀπονέμων. 
φειδὼ καὶ τοῖς τῶν ὄντων εὐτελεστάτως, τοὶ ὧν ὁ 
λόγος οὐ πολύς. Ἐπειδὴ γὰρ, τοὺς τῆς Ἰουδαίες ὅροις 
ἀφεὶς, εἰς τὴν τῶν Γεργεσηνῶν μετεςφοίτηεε TEN 
ἀπεσόδει μὲν ἀνθρώπων τὰ πονηρὰ δαιμόνια, silly 
τοῖς θείοις [ἴσ΄. τὰ δὲ ὄντως θείοις] εἴχοντα νεύμξαν, 
ἔδρα μὲν ἀνάγκῃ τὸ χεχελευσμένον, yoíper γε Py 
ἐζήτει τὴν ἐξουσίαν. Εἶτα ὁ πάντα ὑπὸ πόδας Ej. 
ἀνίησιν ἐχὼν, xal σφιν ἱέναι κελεύει“ τὰ δὲ εἷς 
ὕδασιν ἐνιέντα θερμῶς τὰς συῶν ἀγάλας, ὁμοῖα 
ἀποπνίγουσιν.Αρ᾽ οὖν, εἰπέ μοι, τοῖς οὕτω βδελυβν» 
τάτοις χαὶ ἀχαθάρτοις πνεύμασι χατένευσε τὴν ge 
λοτιμίαν, καὶ διαπεραίνεσθαι τὸ δοκοῦν ἣφίει Χρμρες 
τοῖς οὐδὲν ἐθέλουσιν ἀγαθόν; Καὶ μὴν ἀπέθανεν ἣν 
μιδῇ, τὸ γοῦν τι τοιοῦτον ἡμᾶς ἐννοεῖν " ἁλὶ Ὁ 
ἀναγκαῖον, οὐ μεῖον ἣ ὁ Πατὴο χαὶ τὴν τῶν ὄν 
πρόνοιαν ἀνῆφθαι τὸν Υϊδν, τοῦτό τε αὐτὸ δι᾽ Ewpre 
στάτων ἡμῖν κατέδειξε πραγμάτων, ἕνα τὸ τῆς κατὰ 
πᾶν ὁτιοῦν ἰσότητος χάλλος:, λαμπρόν τε xalàxiédd- 
λευτον ἐπ᾽ ἀμφοῖν διαφαίνοιτο. 

B. Καὶ πῶς ἂν γένοιτο τοῦτο, φησί - ποῦ δὲ 
ἴσον ἐπ᾽ ἀμφοῖν ὁρῷτο àv, ὑποταττομένου τε x3 
ὑφιζάνοντος τοῦ Υἱοῦ, περὶ οὗ φησιν ὁ θεσπέδιος 
Παῦλος" εὍταν δὲ ὑποταγῇ αὑτῷ τὰ πάντα, δηλονότι 
ἐχτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα, τότε χαὶ 
αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὑτῷ τὰ 
πάντα, (va T] ὁ θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν; 

A. Εἶτα τί τοῦτο ξροῦσι, τὸ ὑποτετάχθαι φημὶ τῷ 
Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ἣ xat 6r; ἂν ἐξώσειαν τῆς €gk 
αὑτὸν ἰσότητος, τὸν ἐξ αὐτοῦ χατὰ φύσιν γεγεννηβέ- 
νον ; Εἰ δ᾽ ἂν ὅλως ὁ τῆς φύσεως ἡμῖν πολυπραγμν- 
vitat λόγος, τί τὸ χρῆμα τῆς ὑποταγῆς dtvoncó-ats 
παρεισχρίνεται, τοῖς «ἧς οὐσίας λόγοις οὐχ ἐγγρα- 
φόμευον; 
δι [(ογι xv, 38 


995 


. DE 8S. TRINITATE DIALOGUS V. 


994 


B. “Ὅτι ix τοῦ ὑποτετάχθαι, φησὶν, 1 τῆς οὐσίας A — B. Quoniam ex co quod subjectus est, inquiunt, 


ποιότης εὖ μάλα διαγινωσκεξαῖ: 
Α. Καὶ μὴν, ὦ φιλότης, ἀναμάθοις ἂν χαὶ λίαν 
ἀχονιτὶ τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον, ὡς σαθρός τέ ἐστι xal 
, ἀμαθίας ἔμπλεως. Πνεύματα μὲν γὰρ προφητῶν 
προφήταις ὑποτάττεται, χατὰ τὸ γεγραμμένον, χαὶ 
οἱ τοῦ δεῖνος, φέρε εἰπεῖν, υἱοὶ τῷ ἰδίῳ γεννήτορι, 
καθάπερ ἀμέλει φαῖεν àv, ὅτι τῷ μὲν ᾿Αὐραὰμ ὁ 
Ἰσαὰχ ὑπετάττετο, τῷδε δὲ αὖ πάλιν ὁ ἐξ αὐτοῦ. 
Ἀλλ᾽ οὔτε τὰ τῶν προφητῶν πνεύματα, διὰ τὴν εἰς 
, ἄλληλα γενομένην ὑποταγὴν, ἀνομοίαν αὑτοῖς τὴν 
φύσιν ἐτίθει, οὔτε μὴν ἑτεροφυᾶ τε χαὶ ἔχφυλον τὸν 
μαχάριον Ἰσαὰκ, ἐπείπερ αἰδοῖ τῇ πρὸς πατέρα νι- 
φ«ὥμενος, ὑπετάττετο, xal χαλὸν υἱότητος ξένιον ἐδί- 
lou τῷ φύσαντι τὴν ὑπαχοήν. Εἰ μὲν οὖν οἷς ἂν ἐγ- 
γένοιτο τῆς ὑποταγῆς τὸ χρήμα, πάντη τε xol πάντως 
δτερουσίους ὁρᾶσθαι ποιεῖ, xat θεσμῶν ἐξίστησι φυ- 
σιχῶν, διαπεπήχθω χαλῶς, ἐστάτω τοῦτο χαὶ ἐφ᾽ 
Υἱοῦ, καὶ ἀληθὴς ἔστω ὁ λόγος. Εἰ δὲ τοῖς τῆς οὐσίας 
λόγοις παρενοχλεῖ μὲν οὐδὲν, τρόπος δὲ, οἶμαι, τὶς 
οὑτοσὶ τιμῆς xat ὑπαχοῆς, ὡς ἐξ υἱοῦ πρὸς πατέρα, 
καὶ θελημάτων ἀστεία ῥοπὴ, τὸ εἰχὸς xal πρέπον 
ἐχτετιμηχότων, ὃ μηδὲ ἐφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν χατὰ τὸν 
«ἧς φύσεως ἰσχύει λόγον" τί προσνέμονσιν ἀμαθῶς, 
“αὶ ὡς δυσανάτρεπτον χομιδῇ χατεξανιστᾶσιν οἷ δεί- 
- χαιοι τῷ ix Θεοῦ χατὰ φύσιν Θεῷ; Ἧ γὰρ οὐχὶ 
γέγραφεν ὁ Λουχᾶς, περί τε αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ xal 
«ὃς ἁγία; Παρθένου, xai τοῦ νομισθέντο; κατὰ σάρχα 
φιατρὲὸς, ὅτι « Hy ὑποταττόμενος αὐτοῖς ; » 
— B. Ναὶ γέγραφεν ὁμολογουμένως. 
A. "Ap! οὖν, ὦ γαθὲ, καὶ ἀνθρώπου φύσεως ἐῤῥί- 
αι χατόπιν ὑποτοπητέον αὐτὸν, καίτοι Θεὸν ix 
&oU πεφηνότα, xai ἀποῤῥήτως Ὑεγεννημένον, ἐπεὶ 
καὶ αὑτοῖς ὑπετίθει τὰ καθ᾽ ἑαυτὸν, καὶ ὑπετάττετο 
τῇ κατὰ σάρχα μητρὶ, albor δὲ ἡττώμενος τῇ 
Ἰωσὴφ, τὸ ὡς πατρὶ πρέπον ἐχαρίξετο γέ- 


τι eF-m ss 







" B. Οὐδαμῶς, θορυδεῖ δὲ λίαν ἡ ὑποταγὴ, καὶ τοῦ, 
y! 9b μεῖον ἔχειν αὑτὸν ὑποψίας ἐμποιεῖν, οὐχ ἀνιχάνως 
“ ἤχει. 

à ΑΑ.. ᾿Αλλ' οὐχὶ τοῖς ἐν πίστει βεδαίως ἐρηρειτμέ- 
Wwe ἐνεργάσαιτ᾽ ἂν τὸ χατά τι γοῦν ἐνδοιάσαι δεῖν, 
«8 τὸν ἀσινῆ τε χαὶ ἀχαπήλευτον àv ἰδίαις ψυχαῖς 
εἰσοιχισάμενοι λόγον, τὴν ἀπατεῶνα xal βωμολόχον 

ἔ τῶν διεστραμμένων οὗ προσίενται δόξαν, διαμέμνην- 

à φαὶ δὲ μᾶλλον τοῦ μαχαρίου γράφοντος Παύλου" 

; 4 Λογισμοὺς χαθαιροῦντες, xal πᾶν ὄψωμα Enatpó- 

“μενον χατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, xal αἰχμαλωτί- 

-ζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπαχοὴν τοῦ Χριστοῦ. » 
᾿Αναπνεῖ μὲν γὰρ ἔσθ' ὅτε xal ἀναφυσᾶται πολὺ 
κατά γε τῆς δόξης τοῦ Μονογενοῦς, «ὧν διεναντίας 
ὁ λόγος, χαὶ ἐξ αὐτῶν ἡμῖν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων 
ἀρτύει τὸ χατηγόρημα, ὁποῖον δὴ τοῦτό ἐστι τὸ δει- 
γὴν, ὡς οἴονται, xal ἀειθρύλλητον πρόδλημα᾽ εὍταν 
δὲ ὑποταγῇ αὑτῷ τὰ πάντα, τότε χαὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς 
δποταγέσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. »᾿Αλλ᾽ 
οἱ νήψει τῇ χατὰ Θεὸν διεγηγερμένοι πρὸς σύνεσιν 


81 | Cor. xiv, 59. ** Luc, n, 51. 


** fl Cor. x, 5. 


substantiz qualitas utique dignoscitur. 

Α. Atqui, o charum caput, nullo negotio perci- 
pies putidam esse et ignorantize plenam istam ra- 
lionem. Spiritus enim prophetarum proplietis sub- 
Jiciuntur, ut scriptum est**, et filius cujusdam, 
verbi gratia, suo genitori : quemadmodum nempe 
Abrahamo Isaac subjectus erat, huic autem rursus 
filius suus : sed neque prophetarum spiritus pro- 
pter mutuam illam subjectionem dissimilem eis "8 - 
turam afferehant, neque vero diversz naturz beatus 
lsaac erat, quod reverentia erga patrem subjicie- 
batw, eumque praeclaro veluti quodam munere 
obedientia nimirum prosequebatur. Si ergo subje- 
ctio facit ut ii in quibus sit diversze plane substantia 
esse videantur, eosque de naturx legibus dejicit, 
istud etiam ratum sit ac verum in Filio. Sin aute 
substanti: rationibus nihil officit, sed honoris ct 
obedientia modus iste quidam est Filii erga Pa- 
trem, et civilis voluntatum propensio eorum qui 
officium ac decorum colunt (quod ne in nobis qui- 
dem ipsis rationibus naturz prepollet), cur stulte 
id allegant, ac velut. inexpugnabile quiddam ei qui 
Deus ex Deo est natura miseri opponunt ? Nunquid 
enim scripsit Lucas, eum de ipso Christo, tum 
de sancta Virgine, et de eo qui secundum carnem 
pater putabatur, « Et erat. subditu; illis **? » 


B. Plane ita scripsit. 

A. An igitur idcirco putandum est, o bone, ipsum 
quoque natura hominis posteriorem esse, licet Deus 
ex Deo sit, et ineffabiliter genitus, quoniam se- 
ipsum illis etiam subjiciebat , el quod subditus 
quidem erat matri secundum carnem, el reverentia 
ductus erga Josephum, 883 honorem ei exhibe- 
bat tanquam Patri? 

B. Nequaquam, sed valde turbat subjectio, et 
injiciendo scrupulo satis illa est, ut ipsum mino- 
rem esse suspicemur. 

A. Àt in fide confirmatis ne levem quidem scrupu- 
lum injiciet, qui sinceram et incorruptam doctrinam 
animo complexi, fallacew et nefariaim liereticorum 
opinionem non admillunt, sed meminerunt potius 
beati Pauli, qui scribit : « Consilia destruentes, et 
omnem altitudinem extollentem se adversus omuem 
scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem 
intellectum in obsequium Christi **. » ZEstuat enim 
quandoque et intumescit adversus Unigeniti glo- 
riam, adversariorum sermo, et ex ipsis Scripturis 
Sacris accusstionem nobis struit, cujusaiodi est 
illud grave, ut sibi persuadent, ac celebre dictum : 
« Cum autem subjecta fuerint illi omnia, tunc et 
ipse Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi om- 
nia **. » Sed qui sobria et pura mente ad incorru- 
ptam ej sauam sapicnijam excitati sunt, si dictum 
aliquod animadverterint veritati vim afferre, nom 


δι [ Cor. xv, 28. 


093 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


utique ex se (recte enim scriptum est ?*), sed im- Α thv eOpaf τε xax ἀπαράφθορον, χατατυραννοῦν τῇς 


probitate adversariorum ad perversum sensum de- 
tortum, tunc certe, tunc. veritatis armis instructi, 
omnem altitudinem destruunt stultarum ratiocina- 
tionum, et jam ad defectionem tendens dictum 
illud magna vi revocant ad obsequium Christi, hoe 
est, ad incarnationis mysterium. Etenim obedientiz 
nomen ei res servitutis nobis tempus significat, 
quando: Deus exsistens, homo factus est, οἱ cum 
imperium in res omnes non ascititium haberet, sed 
tanquam Deus de Deo, servus vocatus est, et cum 
esset in forma et :qualitate Patris humiliavit se- 
ipsum ad inanitionem ultro se demittens "7. Quo- 
cirea jure merito, cum homo sicuti nos factus 
credatur, communem certe hauc oinnium naturatu, 
cum ejus defectibus suscepit. Creatz?. vero nature 
ad Deuut comparat, defectus est ei subjici. Veruni- 
tamen in ea. subjectione rerum essentia non con- 
sistit, ul passim illi existimant, ac imperite do- 
cent : sed. cum sint ac subsistant. secundum). pro- 
priam rationem, et prout cuique natura suppetit, 
spontanean) subjectionem accipiunt, et mentis ac 
voluntatis $84 istud est. 


B. !ta plane. 

A. In sola igitur voluntatum propensione subje- 
ctio consistel, et contra : sed substantie rationem 
non exprimel, 

B. Necte dicis. 

A. Quid porro, nonne illud praterea videre est 
opere pretium? 

D. Quidnam istud ais? 

A. Sanctus. Paulus nobis scribit de Christo : 
« Nunc autem  needum videmus omuia subjecta 
ei ". » Itaque. si subjicielur tunc. temporis Patri, 
cum ei subjecta fuerint omnia, tempus aliquod 
erit ut videtur, iu re congruum. Interea vero sub- 
jectus. in przsentiarum non est Filius, eum noudum 
adsit tempus quo et ipse subJicietur. 


B. Assentior, manifesuim. enim est quod ais. 

À. Jam si quis iu animum inducat dicere ipsum 
quidem nunc subjectum non esse Deo ac Patri, sed 
aliquando id ei obventurum, et inzqualitatem sub- 
$tantiz ascribat ei propter subjectionem, aperte, ut 
videtur, illud asserit, fore nimirum aliquando sihi 
ipsi dissimilem secuudum maturam Filium, et mu- 
tatum iri in aliud quiddam ab eo quod nunc est ac 
esse creditur. Si enim, ὁ boni (adversarios enim 
compellare juvat), inter substautix rationes collo- 
eabitur subjeetio, utique substantie vim et ratio- 
nem habebit etiam contrarium, hoc est, inobe- 
dientia. Et, si dicimus ipsun nunc non esse subje- 
cium, et istud ejus esse naturam, migrabit certe, 
si Patri :ubjiciatur, in alteram quamdai, et plan» 


δ lom. 5 18... U Philipp. in, 0, 7. 


ἀληθείας εἰ θεάσαιντο τὸ ῥητὸν, xal οὔτι κου δ᾽ 
ἑαυτὸ (γέγραπται γὰρ ὀρθῶς), ταῖς δὲ τῶν διεναντῆς 
παρατροπαῖς, εἴς γε τὸ δοχεῖν οὐχ ὀρθῶς slprztn 
παρωθούμενον, τότε δὴ, τότε τοῖς τῆς ἀλνθείας ὅπλοις 
ἐρηρεισμένοι, πᾶν ὕψωμα καταστρέφουσι λογιστμῶν 
ἀσυνέτων, xal χωροῦν ἤδη πως εἰς ἀπόστασιν ἕλχουκ 
τὸ ῥητὸν ἀντιπαρατρέποντες εὐσθενῶς εἰς ὑπαχοῖν 
τοῦ Χριστοῦ, τουτέστιν, εἰς οἱχηνομίαν τὴν μετὰ 
σαρχός. Τὸ γάρτοι τῆς ὑπακοῆς ὄνομά τε χαὶ ptas, 
τὸν τῆς δουλείας ἡμῖν κατασημαίνει καιρὸν, ὅτε θεὸς 


ὧν, γέγονεν ἄνθρωπος, xal τὸ χατὰ πάντων χράτις — 


οὐχ εἰσποίητον ἔχων, ἀλλ᾽ à; kx Θεοῦ Θεὸς, χεχρε 
μάτιχε δοῦλος, ἐν μορφῇ τε ὧν χαὶ ἰσότητι τοῦ [4- 
τρὴς, τεταπείνωχεν ἑαυτὸν, χαθεὶς ἀδιάστως d 


B ἐχούσιον χένωσιν. Ταύτῃτοι, καὶ μάλα εἰχότως, ἐν 


τοῖς xaÜ' fd; γενέσθαι πεπιστευμένος, τὴν ποινῶν 
δὴ ταύτην ἀπάντων φύσιν μετὰ τῶν αὐτῆς μειῦν- 
εχτη μάτων ἐδέχετο" μειονέχτη μα bk φύσεως γενητῆς 
ὡς πρὸς Θεὸν, τὸ ὑποτετάχθαι δεῖν. Πλὴν οὐχ ἕν vt 
τῷ ὑποτετάχθαι τοῖς οὖσι τὸ εἶναί ἔστι, κατά γε τὸ 
ἐχείνοις ἀδιορίστως δοχοῦν, xal ἄτη μελῶς εἰρημένον, 
ἀλλ᾽ ὄντα τε xal ὑφεστηχότα κατ᾽ ἴδιον λόγον, χαὶ ὡς 
ἂν ἔχάστῳ βυαχδεύοι τυχὸν fj αὐτοῦ φύσις, ἐϑελοῦ- 
σιον εἰσδέχεται τὴν ὑποταγὴν, καὶ γνώμης τιωεῖτδι 
τὸ χρῆμα χαρπόν. 

B. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. Κείσεται δὴ οὖν ἐν μόναις ἢ μῖν ταῖς ἐβελουαίοις 
ῥοπαῖς ἡ ὑποταγὴ, καὶ τὸ ἐναντίον, yapaxiepul δὲ 
οὐχὶ τὴς οὐσίας τὸν λόγον. 

B. ΕΛ λέγεις. 

A. Τί ὃὲ δὴ, χἀχεῖνο πρὸς τούτῳ πῶς οὖκ Eom 
ἰδεῖν: 

B. Τὸ τί δὴ φῆς; 

A. Ὁ ἱερὸς ἡμῖν γράφει Παῦλος περὶ Xp 
« Nov δὲ οὔπω ὁρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτεταγχέ- 
να. » Οὐχοῦν εἰ ὑποταγήσεται κατ᾽ ἐκεῖνο aspi sy 
Πατρὶ, ἡνίχα ἂν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποταγῇ, τοᾷξ 
ἔσται τις, ὡς ἔοιχεν, ἐν τῷ πράγματι πρέπωκ "e 
υπόταχτος δὲ τέως εἴς γε τὸ παρὸν ὁ Υἱὸς, bwttg- 


χότος οὔπω τοῦ χαιροῦ, χαθ᾽ ὃν xal αὑτὸς üzetzpir 
σεται. 


B. Σύμφημι " σαφὴς γὰρ ὁ λόγος. 
A. Εἰ δὲ δὴ τις οἴοιτο, νυνὶ μὲν αὐτὸν oby ὕποτ 


p τάχθαι λέγειν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, πείσεσθαι C τοῦτο 


χατὰ χαιροὺς, xal χαθοριεῖ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ 
ἄνισον, διὰ τὴν ὑποταγὴν, ἀναφανδὸν, ὡς Éoxtw 
Exelvó φησιν, ὡς ἔσται ποτὲ, χατὰ τὸ εἰχὸς, ἀνόμροα; 
ἑαυτῷ χατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, xal μεταδηλὴν εἰσδέξετει 
τὴν ἐφ᾽ ἕτερόν τι παρ᾽ ὃ νῦν ἐστι χαὶ εἶναι πεπίστεν» 
ται. Εἰ γὰρ, ὦ βέλτιστοι, φαίην ἂν ἔγωγε τοῖς ἂ- 
ἐναντίας, tol; τῆς οὐσίας συντετάξεται λόγοις à 
ὑποταγῆ, φορέσει rou πάντως οὐσίας δύναμιν xal 9 
ἐναντίον, τουτέστιν, ἡ ἀνυποταξία. Καὶ εἰ φαμὲν i: 
νῦν ἔστιν ἀνυπότακχτος, xal τοῦτο φύσις αὑτῷ. pt*t- 
χωρή σε: ποὺ πάντως, εἰ ὑποτάττοιτο τῷ Πατρὶ, πρὶ 


ἐτέραν τινὰ καὶ ὀλοχλέριυς διιυχισ μένην, ci; γε ἃ 


8 [flebr. n, 8. 


997 


ἐναντίως ἔχον, φύσιν. Οὐχοῦν iv παρατροπαῖς ἡμῖν 
γέγυνεν ὁ Υἱὸς, καὶ ἀναλλοίωτος μὲν οὐχέτι" διαψεύ- 
σεται δὲ xal ὁ θεσπέσιος Δαδὶδ, γέρας ἀνάπτων αὑτῷ 
«ὃ περίοπτον, τὸ ἐρηρεῖσθαί φημι, xal ὡσαφύτως 
ἔχειν. « Οἱ οὐρανοὶ γὰρ, ἔφασχεν, ἀπολοῦνται, σὺ δὲ 
διαμένεις ^ χαὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, 
xat ὡσεὶ περιδόλαιον ἑλίξεις αὑτοὺς καὶ ἀλλαγήσον- 
«at* σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, xai τὰ Évr, σου οὐχ ἐχλείψου- 
αι. » Διημάρτηχε δὲ τἀληθοῦς χαὶ ὁ Παῦλος γράφων" 
« Ἰησοῦς Χριστὸς, χθὲς xo σήμερον, ὁ αὐτὸς xal 
εἷς τοὺς αἰῶνας. » Ποῦ γὰρ ἔτι μεμένηχεν ὁ αὐτὸς, 
οὶ μετατρέποιτο xaz' οὐσίαν ; 

B. ᾿Αληθές. 

A. ᾿Αποχρινάσθων δὴ οὖν οἱ πάγχαλοι σοφισταὶ, 
«ἰς δὴ ἄρα χαὶ ποδαπὸς ὁ τῆς ἀλλοιύσεως ἔσται τρό- 
«ος. Εἰ μὲν οὖν ἐπὶ τὸ αἴσχιον, διά γε τὸ ὑποτάττε- 
θαι δεῖν, ὀνήσειεν ἂν εἰς δόξαν οὐδὲν τὸν ἀπάντων 
Σωνῆρα xai Λυτρωτὴν ὁ τῆς ἐσομένης αὐτοῦ βασι- 
λείας χαιρὸς, τουτέστιν, ὁ ἐν ἐσχάτοις, ὅτε xal ὑπο- 
ταχϑήσεται τῷ Πατρὶ, καὶ νυνί που πάντως ἐστὶν ἐν 
ἀμείνοσιν, ὅτε χεχενῶσθαι λέγεται, xal τεταπείνωκεν 

&avtóv. Wi δὲ δὴ τοῦτο παρέντες ὡς ἁμαθὲς, ἐπί τι 
«&v ἀμεινόνων ἐροῦσιν ἔσεσθαι τὴν μεταδολῆν, ἀνθ- 
ὄτου λοιπὸν καταφλυαρεῖν ἐγνώχασι τῆς ὑποταγῆς, 


καὶ τὸ μεῖον αὐτῆς ὡς ἐν Υἱῷ χαταγράφουσι, χαῦτοι. 


«ιθείστς ἐν τοῖς ἀνωτέρω xal ἀμείνοσι, τὸν νῦν ἐν 
ἰσότητι τοῦ Πατρός; « Οὐ γὰρ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ 


εἶναι ἴσα Θεῷ, χατὰ τὸ γεγραμμένον, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ^ 


ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαθών. » Ἦ οὐχ ἄριστά σοι 
à «eut δὴ φάναι δοκῶ ; 

B p. ᾿Αστειότατά γε. 

A. Ἠῤῥωστηκότος δὴ οὖν πανταχόθαν αὑτοῖς τὸ 
Σ ἄχαρί τε καὶ ἀχαλλὲς τοῦ λύγον, φέρε λοιπὸν ἴωμεν 
eA τὸ ἀπημάντως ἔχον, οὐχὶ τῆς οὐσίας τοῦ Μονο- 
Due); κατηγοροῦντες τὸ μεῖον διὰ τὴν θρυλλουμένῃην 
- δυμπαγὴν, ἣν χαὶ ἐν ἐσχάτοις χαιροῖς ἔσεσθαί φησιν 
ΜῈ θεσπέσιος Παῦλος, ἐχεῖνο δὲ μᾶλλον περινοοῦντες 
' *B. Τὸ ποῖον ; 

.. ^. Ἀν 06 γὰρ, οἷμαι, φαίη τις ἂν ἀπονοσφίζεσθαί ποι 
«οὶ ἀποφοιτᾶν εἰς ἰδίαν τινὰ θέλησιν παρά γε τὴν 
'κοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, ἀπονεῦσαΐ τε ὥσπερ εἰς τὸ ἔξω 
φέρεσθαι δοχεῖν τοῦ ἀνδάνοντος αὐτῷ" εἶναι δὲ μᾶλ- 
λον ὑποτοπήσειεν ἂν εἰχότως ὁμογνώμονά τε xal 
, φυνεθελητὴν, ἅτε δὴ xal ἐξ αὐτοῦ τε χαὶ ἐν αὑτῷ 
P κατὰ οὐτιν ὄντα τε καὶ νοούμενον. Ἵνα γὰρ φαίντται 
᾿φιμῶν τὸν Πατέρα, καὶ τὸν ἐξ οὗπέρ ἔστι γεννητῶς, 
! €.i; εἰς λῆξιν xal ἀνωτάτω στεφανῶν εὐφημίαις, 
ποτὲ μέν φησι « Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐχ ἠθέλη- 
ἃ σας, ὁλοχαυτώματα χαὶ περὶ ἁμαρτίας οὐχ ἐζήτησα:, 
Ξ σῶμα δὲ κατηρτίσω pov τότε εἴπον' Ἰδοὺ fixo) " ἐν 
ε΄ χεφαλίδι βιδλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ, τοῦ T0tT,32:, 
ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου" » ποτὲ δὲ αὖ, ὅτι ε Κατα- 
δίδτχα £x τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ 
jb», ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με. ν Ἰδοὺ γὰρ, 
3o) καὶ μάλα σαφῶς. χαθιχέσθαι φησὶν ἐξ οὐρανῶν, 
χειν δὲ οὕτω περί y: τὸ δεῖν ἀπηπεραίνειν ἐθελου- 









** ει], οἱ, 26, 28. '* Hebr. xui, 8. 


DÉ SS. TRINITATE DIALOGUS Y. 


^ Philipp. wu, 6, 7. 


998 
ἃ dissitam contraciamque naturam. ltaque mutabilis 
factus est Filius, neque amplius -est immutabilis, 
el mentietur divinus David cum ei decus illud 
eximium ascribit, quod stabilis sit nimirum, et in 
eodem statu permaneat. « Coeli enim, inquiebat, 
peribunt, tu autem permanes : el omnes sicut ve- 
siimentuim veterascent, ét sicut opertorium mutabis 
eos, et mulabuntur : t! autem. idem ipse es, et 
anni (ui non deficient *". » A vero autem excidit 
Paulus quoque scribeus : « Jesus Christus, heri et 
hodie : ipse, et in secula **. » Ubi enim demum 
permansit idem, si mutetur secunduu substantia ? 

B. Verum est. 

A. Respondeant eigo przclari illi sophistze, ec- 
quis demum et quotuplex futurus. sit mutationis 
modus. Si in deterius, ex eo quod subjici illum 
oporteat, nibil Servatori omnium ac Redemptori 
proderit ad gloriam futuri ejus regni tempus, hoc 
est, illud postremuin, cum etiam subjicietur Patri , 
585 et nunc praestantiori utique versatur in statu, 
quando exinanitus dicitur, et humiliavit semeL- 
ipsum. Sin autem, eo velut insulso protermisso, in 
prasiantius aliquid. mutationem fore dicuut, cur 
demum contra subjeciionem stulte garriunt, et oh 
eau deteriorem Filio statum ascribunt, cum elfe- 
rat et extollat eum qui nunc in aequalitate est. Pa- 
tris? « Non. enim rapinam arbitratus est esse se 
aqualem Deo, uti scriptum est, sed semetipsum 
eninanivit formam servi accipiens "". » Annon recie 
hsec tibi dixisse videor? 

B. Scite adinodumn. 

ΑΔ. Cum ergo eorum dicta insulsa et absurda 
sinl plane, age pergamus taudem ad id quod incul- 
patum est, substantiam Unigeniti minorem non esse 
dicendo, propter illam decautatam subjectiouem, 
quam et extremis lemporibus fore divinus Paulus 
ait; sed illud potius in animum pie inducendo. 


B. Quoduam ? 

A. Nemo dixerit, opinor, Filium in. aliai quam 
Patris voluntatem abire, et in aliud ferri quam quod 
l'auri placuerit, sed euin. jure potius existiimaverit 
,eadem cum ipso sentire ac velle, presertim. cum 
ex ipso οἱ in ipso secundum naturam sil et intelliga- 

D tur. Ut enim videatur honorare Patrem, et eum a 
quo est genitus, perfectis ac summis laudibus pro- 
sequi, interdum quidem ait: « Sacrificium. et obla. 
tionem noluisti : aures autem perfecisti mihi. Holo- 
caustum et pro peccato non postulasti, tunc dixi : 
Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut 
facerem voluntatem tuam,Deus**, » Interdum vero : 
«Quia descendi de ccelo, non ut faciam voluntatein 
meam, sed voluntatem ejus qui misit me **. » Ecce 
enim, ecce clare admodum desceniisse ail se de 
celis, idque ut sponte perficiat quod Patri placuerit, 
ita utl si fleri possel ut voluntate dissentiret, suam 
ipse contemneret, ac voluntatem Patris coinplecte- 


€ Psal xxxix, 7-9... 8 Joan, «V, δὸς 


299 


S. CYHILLI ALEXANDIUNI ARCIIEDP., 


retur. Cum igitur ea mente et consilio sit, an alicui A σίως τὸ δοχοῦν τῷ γεγεννηχότι, ὡς εἴπερ Tv ὅλως 


videbitur subjectionem velut indecoram rejiciendam 
esse, et voluntatis illam conformitatem repellendam ? 


τῶν ἐνδεχομένων εἰς ἑτερότητα θελημάτων ἀποχωρεῖν 
αὐτὸν, ἀλογῆσαι μὲν τῶν ἰδίων, μεταποιεῖσθαι δ 


μᾶλλον τῶν τοῦ Πατρός."Ἔχων δὲ οὕτω σχοποῦ τε καὶ γνώμης, ἄρα ἄν τῳ δόξειε, παραιτεῖσθαι μὲν ὡς 
δυσχλεὲς τὸ ὑποτετάχθαι δοχεῖν, ἀποσείεσθαι δὲ τὸ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν συνεθέλειν αὑτῷ ; 


D. Minime sane. 

À. Itaque, qui nunc quoque eadem vult et sentit 
cum Geuitore, imo vero qui est deliberatio et volun- 
tas Patris, quonam pacto subjicietur, 586 idque 
certis temporibus, quasi nondum intelligatur ejus- 
dem esse voluntatis, 3ut subditus? Utar enim ipse 
quoque Pauli sententia, qua  Unigenito quoad 
substantize rationem nihil officit. 

B. Qu:enam est igitur illa futura subjectio ? 


À. Przclaram spem habemus , Hermia, et certo 
credimus, omnis boni participationem a Deo obven- 
turam 115 quí rectam vitam instituerint , sanctam- 
que et laude dignam vitam vixerint, adeoque om- 
nem cogitationem et sermonem ea superare qua 
sanctorum reservata sunt capitibus. Horum autem 
omnium distributor et largitor erit Filius. Omnia 
quippe a Patre in. nos per ipsum in Spiritu, non 
utique quod ministratoriam in hoc przestet operam, 
sed quod potius cum potestate distribuat tanquam 
Filius, que sunt Patris, ut sit Deus omnia in omni- 
bus **, sanctificatio nimirum, et sapientia **,et vita **, 
gloria item 57, et incorruptio **. Quod autem rebus 
omnibus subjectis Filio, simul etiam cum ipso 
rursus imperaturus sit οἱ conregnaturus universi 
Deus ac Pater, facile ostendet nos in ea perstare 
sententia, ejusdem omnino voluntatis cum Patre 
etiam tunc fore Filium, eique in omnibus consen- 
surum, et per suam  inediationem sanctorum spes 
adimplere. Et sane id subjectionis vocabulo divinum 
Paulum significasse dicimus abusive. Sciebat enim 
se nullatenus eum ]asurum, licet ita loqueretur. 
Propositum enim semper est Filio, Patrem venerari, 
quoniam et ex ipso est secundum naturam,el zequa- 
lis, et per omuia similis, et nullo modo inferior, et 
per ipsum, et cum ipso, Patri gloria, cum sancto 
Spiritu, in. saecula seculorum. Amen. 


** | Cor. xv, 28. ** 1 Cor. 1, 50. 


6^ Juan. xiv, 6. 


B. χιστά γε. 

Α. Οὐχοῦν, ὁ χαὶ νῦν ὁμογνώμων τέ χαὶ συνεθελη- 
τὴς τῷ γεγεννηκότι, μᾶλλον bb ἡ βουλὴ καὶ ἢ θέλησις 
τοῦ Πατρὸς, τίνα δὴ τρόπον ὑποταχθήσεται, χαὶ 
τοῦτο κατὰ καιροὺς, ὡς οὔπω νοούμενος συνεθελπητὶς 
ἤγουν ὑποτεταγμένος ; Κεχρήσομαι γὰρ, ἀδιχούσῃ 
μηδὲν εἰς οὐσίας λόγον τὸν Μονογενῆ,, καὶ τῇ τῶ 
Παύλου φωνῇ. 

B. Ποῖον οὖν ἄρα τὸ χρῆμα τῆς ἐσομένης ὑποια- 
γῆς; 

A. Ἐν ἐλπίσιν ἐσμὲν ἀγαθαῖς, ὦ ἝἭ.ρμεία, x3 
ἀραρότως πεπιστεύκαμεν, ὡς τοῖς ἐθέλουσι διαδιῶναι 
λαμπρῶς, ἁγίαν τε χαὶ ἀξιάγαστον ἀληθῶς χατωρ- 
θωχόσι ζωὴν, ἡ παντὸς ἀγαθοῦ μέθεξις ὃ πάρξει παρὰ 
Θεοῦ, xal μὴν ὅτι τὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον ταῖς τῶν 
ἁγίων τεθησαύρισται χεφαλαῖς. Ἔσται δὲ τούτων 
ἁπάντων διανομεὺς χαὶ πρύτανις ὁ Υἱός ". πάντα γὰρ 
παρὰ Πατρὸς εἰς ἡμᾶς δι᾽ αὐτοῦ ἐν Πνεύματι, καὶ 
οὔτι πού φάμεν ὑπουργιχὴν εἰσχομέξζοντος εἰς sere 
τὴν διαχονίαν, διανέμοντος δὲ μᾶλλον ἐπ᾽ ἐξιυδίας 
ὡς Υἱοῦ τὰ παρὰ Πατρὸς, ἵνα 3) ὁ Θεὸς τὰ πάντα tv 
πᾶσιν, ἁγιασμὸς δηλονότι, xal σοφία, καὶ ζωὴ, Mta. 
τε ναὶ ἀφθαροία. Ὅτι δὲ ὑποτεταγμένων ὅκάντων 
τῷ Υἱῷ, συγχατάρξει πάλιν πάντη τε χαὶ πάντως 
αὐτῷ, καὶ συμδασιλεύσει τῶν ὅλων ὁ Θεὸς καὶ lache, 


C κκδείξειεν ἂν εὐκόλως, τὸ ἀραρότως ἐ μᾶς ἑνννοῖν, 


ὁμογνωμονήσειν αὐτῷ, xal τότε, καὶ πρὸς πᾶν (on 
ἔσεσθαι συνεθελητὴν τὸν Υἱὸν, καὶ διὰ τῆς ξαυτῦ 
μεσιτείας ἀποπληροῦν τοῖς ἁγίοις τὰ kv kim. Καὶ 
αὐτὸ δὴ τουτὶ τῷ τῆς ὑποταγῆς ὀνόματε καταχρῃσο- 
χῶς μεμηνυχέναι φαμὲν τὸν θεσπέσιον Παῦλον. Ἅϊα 
γὰρ, ἤδει προσχρούσων αὑτῷ κατ᾽ οὐδένα τρέεον, 
χὰν εἰ τοιάδε τινὰ λέγοι. Σχοπὸς γὰρ ἀεὶ τ UA 

τιμᾷν τὸν Πατέρα, ὅτι ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν iiA, 

ἴσος τε xa ὅμοιος χατὰ πᾶν ὁτιοῦν, xal χατ᾽ οὐδένα 
τρόπον μειονεχτούμενος, δι᾽ αὐτοῦ τε xai σὺν αὐτῷ 
τῷ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἱώνων. ᾿Αμήν. 


9 Hebr. 1, 9. 5} Tim. i, 10. 


100] 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 





AOTOX (τ. 


ει tà τῆς ἀνθρωπότητος ἴδια, xal τὰ μὴ cpóbpa θεοπρεπῶς εἰρημένα περὶ τοῦ Yloo, πρέποι 
ἂν μαιλλον τῇ μετὰ σαρκὸς οἱἰχογομίᾳ, xal οὐκ αὐτῇ τῇ φύσει τοῦ Λόγου, καθὸ γοξίξαε xal 


ἔστι Θεός. 


DIALOGUS VI. 


Quod que propria sunt. humanitátis, queque non. valde Deo convenienter dicta sunt de 
Filio, incarnationis administrationi conveniant, non ipsi nature Verbi, quatenus intel- 


ligitur et est Deus. 


Ἀ. Ἰσότητο; μὲν οὖν, οἶμαι, πέρι, καὶ piv ὅτι τῆς 


9B A. De »qualitate igitur, et quod Dei ac Patris 


Xov θοοῦ καὶ Βιατρὸς οὐσίας παράδειξις &vapyüc, À subsiantiz expressio ac. verum veluti signaculum 


διαὶ οἱονεί τι σήμαντρον ἀχριδὲς ἡ τοῦ YloU φύσις, 
ἀποχρῶν fiv εὖ μάλα καὶ σαφὴς ἐξείργασται λό- 
ve. Τὰ γάρ τοὶ τῆς τοῦ Θεοῦ xa Πατρὸς οὐσίὰς 
ἀδιχῶς ἐξαίρετα, δέδειχεν ὄντα τοῦ Yloo, μᾶλλον δὲ 
πρᾶν ὅπερ ἂν λέγοιτο τοῦ Πατρὸς ἴδιον φυσιχῶς, 
ἀρφῦνο ἀπέφηνεν ὄντα τὸν Υἱόν. Θἴει δὴ οὖν, ὦ "Ep- 
Φεία, τοῖς ἑτέρου τυχὺν ἰδιώμασιν, ὡς ἰδίοις ἄν note 
διαπρέπειν δύνασθαι, τὸ μηδαμόθεν αὐτῷ φυσιχῶς 
ἀνοώμενον, διανεμηθὲν δὲ ὥσπερ εἰς ἔχφυλον becpó- 
-n» ; 

B. Πῶς λέγεις ; 

Δ. Οὐ γὰρ ἔχαστον τῶν ὄντων λόγῳ μὲν φύσεως 
δίῳ κατασημαίνεται, ταντότητα δὲ τὴν εἰσάπαν δια» 
διδράσκον ὁρᾶται πρὸς τὰ λοιπὰ, χἂν εἰ μετεῖναί τι 
λέγοιτο χοινὸν αὑτοῖς ; Zoov μὲν γὰρ ἄνθρωπός τε 
καὶ ἵππος, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἐχάστῳ τς ὄτερος διέρπει λόγος, 
ἀποτειχίζων αὐτὸ τῶν ἄλλων, xaX ἀσύμδατον à«o- 
φαίνων τὴν «i; ταυτότητα αὐυνδρομὴν, τὴν εἰσάπαν 
δὴ λέγω xal ὁλοσχερῶς. “ἴδιος γάρ τις ἀνθρώπου λό- 
γος, βοός τε, καὶ ἵπκον. Εἰ δὲ δή τις ἐξέλος τὸ με- 
σολαδοῦν, xal «τοὺς «fj; οὐσιώδους διαφορᾶς ἀποστή»- 
Sa, λόγους, τὰ τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἔδιά τε καὶ 
πάντα περιθείη τοῖς ἄλλοις, ἄρ᾽ οὐκ ἀνθρῴπου φύσιν 
ἡμῖν ὁριεῖ, καὶ ἕτερον οὐδὲν ἔσται τὸ δηλούμενον 


B. ᾿Αληθές 
Α. Οὐχ οὖν ἀμαθὲς, μᾶλλον δὲ ἤδη πω; xol ἀμῆ- 
xavóv ἔστιν ὁλοτρόπως, δύνασθαι τοῖς ἑτέρου τυχὸν 


ἐδιώμασι διαγινώσχεσθαί τι, xal οὐχ εἶναι. νομίζειν (c 


αὐτοῦ, τοῦθ᾽ ὅπερ ἐχεῖνο χατὰ φύσιν ἐστὶν, οὗ xal 
τοῖς ἰδιώμασιν ἐπιγινώσχεται; 

B. Ὀρθῶς ἔφης. 

A. Μείων οὖν ἄρα χατ᾽ οὐδὲν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ 
ἸΙατρὸς, εἰ τοῖς τῆς θεότητος ἰδιώμασιν ὁλοσχερῶς 
διαπρέπων, ὅ τι ποτέ ἔστι κατὰ φύσιν γινώσκεται. 
Ταύτῃ τοι καὶ ἔστι χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως τοῦ 
Πατρός. Δι' αὐτοῦ γὰρ xal àv αὐτῷ τὴν τοῦ Πατρὸς 
φύσιν χαταθρήσαιμεν ἄν. 

Β. Βούλει τι λέγωμεν τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν, 
ἤγουν ἀνέντες ἤδη σοι τὸ ἀντιτετάχθαι Doxetv, τῆς 
τῶν ἐναντίων δόξης ἐρῆμτν ὥσπερ ἐῶμεν χαταθεῖν 
«bv λόγον; 


PaATROL. Gn, LXXV. 


sit Filii natura, clare et abunde antea diximus. Quse 
enim Dei ac Patris sabstanti:& peculiaria sunt et 
eximia, ea demonstravimus esse Filii : jmo vero 
quodcunque dicitur Patris propriam naturaliter , 
istud esse Filium ostendimus, Existimasne igitur, 
Hermia, alterius proprietatibus tanquam suis prse- 
ditum esse posse id quod neutiquam ei naturaliter 
est upitum, sed alienum est ac peregrinam? 


B. Quomodo dicis ἢ 

À. Nunquid unaqueque res propria quidem na. 
turae ratione insignitur, caeterain omnimodam iden- 
titatem cum caeteris fugere videtur , licet alicujws 
rei particeps dicatur que sit eis communis? Ani- 
mal enim sugt homo et equus : sed in utroque 
exsistit diversa qusedam ratio, quse ipsum ab aliis 
sejungit, οἱ in unum et idem coalescere prehibet, 
identitate nimirum omnimoda. Propria enim est 
«uedam hominis ratio, bovisqne, et equi. Que 
si quis auferat id quod intercedit , et substantialis 
differentig rationes amovens, naturse humana pro- 
prietates csteraque omnla aliis tribuat, an nou 
hominis naturam nobis definiet, ac nilul aliud erit 
quod significater ἢ 

B. Verum est. 

A. Nunquid igitar absurdum, imo vero impossi- 
bile plane est alterius proprietatibus aliquid posse 
cognosci, neque tainen esse istud ipsum quod illud 
secundum naturam est, cujus etiam proprietatibus 
agnoscitur ? 

6608 B. Recte dixisti. 

A. Nihilo igitar minor est Filies Deo ac Patre, 
si deitatis proprietatibus prorsus conspicuus agno- 
scitur esse secundum naturam. ldcirce character 
etiam est substantiz Patris. Per ipsum enim et in 
ipso Patris naturam contemplamur. 


B. Vin' tu. aliquid utile proferamus, aut certe, 


contradicendi tibi consilio relieto, nudam quodam-. 
modo adversariorum opinionem persequamur ? 


EA 


4005 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHIEP. 


K. Enimvero, amiee, dicere potes libere quod A Α. Καὶ μὴν, ὦ φιλέταιρε, πάρα μὲν εἰπεῖν ἔλευ- 


libet. Nos vero praesto sumus, omnisque mora re- 
iiciatur, tempore nos etiam nunc ad defendenda 
veritatis dogmata hortante. Nos autem ut alacriter 
eo properemus, divinus Petrus iustigat , dicens in 
hunc modum alicubi: « Parati semper estote ad 
satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quz 
in vobis est spe *. » Spes enim quznam est apud 
nos alia przter Dominum nostrum Jesum Chri- 
etum ? 

B. Itaque scito lllud prorsus dicturos, non esse 
Deo ac Patri secundum natura rationem, aut :equa- 
lem, aut similem Filium, qui et sanetificatur ab 
ipso, et exaltatur, et glorificatur, et corroborari 
dicitur. Quod enim adoraverit nobiscum, et con- 
summationis diem ignorare se confessus fuerit, ex 
ipsis sacris Litteris parati sumus ostendere. Sin- 
gulorum autem dictorum voces el probationes ex 
Scriptura divinitus iuspirata facile tibi common- 
stravero, si libet. 

À. Equidem affectum prope jam mili certamen 
putabam, sed etiamnum íinvalescil, et crescit pugua. 
Quoniam autem spe frustratus sum, et alii sudores 
mihi perferendi sunt. (confertim siquidem indoctze 
adversariorum objectiones ingruuni), age, rurs:s 
unicuique seorsim veram et inculpatam doctrinam 
opponentes, Christi mysterium illos ignorare de- 
nuonstremus. 

B. Enimvero idein tecum Íter insistere vehe- 
menter avet animus. Neque enim aliter licet expli- 
care et expendere diserte singula. Quod igitur ean- 
ctificationis particeps sit Filius, inquiunt, beatus 
Paulus ostendet scribens de ipso : « Qui enim 5βη- 
ctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes : pro- 
pter quam causam non confunditur fratres eos vo- 
eare, dicens : Nuntiabo nomen tuum fratribus 
meis "'*. » 58:9 Preterea sapiens ille Joannes ait 
Spiritum se vidisse descendentem super cum quasi 
columbam '**. Ad hzc ipse quoque dicebat Filius , 
Judaeos alloquens : « Nonne scriptum estin lege ve- 
stra, quia. Eyo dixi, Dii estis? Si illos dixit deos, 
ad quos sermo Dei factus est, ct non potest solvi 
Scriptura : quem Pater. sanctificavit et misit in 
mundum, vos dicitis quia Blasphemas, quia dixi : 
Filius Dei sum ** ? » lnmmumera alia dicta congeri 
possunt ejuscemodi nullo negotio, per qux discas 
sanctificatum esse a Patre Filium. 


A. At quinam sanctificandi modus intelligendus 
sit, licet de ipso Unigenito ponatur, ex te libens 
audierim. Plurima enim ejusce rei differentia apud 
sacras Scripturas cernitur. Quidam enim sancti- 
ficari dicuntur, velut iu praescientia Dei prxvidentis 
:iMos laudabilem et rectam vitai ducendo idoneos 
fore participando sancto Spiritui. Cujusmodi fue- 
rint ii de quibus sapiens scribit Paulus : « Nam quos 
preescivit, et predestinavit conformes fleri imaginis 


* ] Petr. ni, 15. "* Hebr. νι, 11. 


7" Joan. 1, 53. 


θέρως τὸ δυχοῦν. "Oxvou δὲ ἀμείνους ἡμεῖς, καὶ Gu 
ἐΐφθω μέλλησις, χαιροῦ παραθήγοντος εἰς τὸ δεῖν 
ἐλέσθα: xal νῦν τοῖς τῆς ἀληθείας ἡμᾶς συναθλῆσαι 
δόγμασιν. ᾿Αναπείθει δὲ, οἶμαι, πρὸς τοῦτο ἱέναι 
προθύμως καὶ ὁ θεσπέσιος Πέτρος, ὧδέ πη λέγων" 
€ Ἕτοιμοι γίνεσθε ἀεὶ πρὸς ἀπολογίαν, παντὶ τῷ 
ἀπαιτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος.» 
Ἐλπὶς δὲ δὴ τίς ἂν εἴη παρά γε ἡμῖν ἑτέρα, παρὰ 
τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν ; 

B. Οὐχοῦν, ἴσθι τοι πάντη τε χαὶ πάντως ἐχεῖνο 
ἐροῦντας, ὡς οὖχ ἂν εἴη ποτὲ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, 
κατά γε τὸν τῆς φύσεως λόγον, fj ἴσος ἣ ὅμοιος ὁ 
Y, ὅς γε xaX ἀγιάζεται παρ᾽ αὐτοῦ, χαὶ ὑψοῦται, 
xaX δοξάζεται, xai δυναμοῦσθαι λέγεται. Ὅτι γὰρ 
καὶ προσχεχύνηχε μεθ᾽ ἡμῶν, χαὶ τὴν τῆς συντελείας 
ἡμέραν ὡμολόγηχεν ἀγνοεῖν, ἐξ αὐτῶν ἕτοιμοι τῶν 
ἱερῶν ἀποφαίνειν Γραμμάτων. Τὰς δὲ ἐφ᾽ ἑκάστῳ τῶν 
εἰρημένων φωνάς ts xal πίστεις, ἀπό γε τῆς θεοπνεύ- 
στου Γραφῆς, παραθείην ἂν εὐχόλως, εἴ γέ σοι δοχεῖ. 

A. Καὶ μὴν ἔγωγε παρηδῆσαι μὲν ἤδη μοῖ τὸν 
ἀγῶνα ἐδόχουν, ὁ δέ ἐστιν ἐν ἀχμαῖς ἔτι, καὶ dev 
σφριγῶσαν ἔχει τὴν ἔφοδον. Ἐπειδὴ δὲ διημάρτεχα 
τῆς ἐλπίδος, καὶ εἰς ἀρχὰς ἱδοώτων ἑτέρων ἤχομεν, 
σωρηδὸν γὰρ ἡμῖν τῆς τῶν ἐναντέων σκαιόεχτος ἐξ:- 
θεῖ τὰ προθλήματα, φέρε δὴ πάλιν, ἀνα uio, ἑκάστῳ 
τὸν ἀληθῇ xal ἀμώμητον ἀντεξάγοντες λόγον, qute 
κότας ἐλέγχωμεν τὸ Χριστοῦ μυστήριον. 

B. Οὐχοῦν εἰμέ τοι xol μάλα πρόθυμος ἧνκερ ἂν 
ἕλοιο διαστείχειν αὐτός. Καὶ γάρ τοι xa λίαν di- 
κρινεστέραν τὴν ἐφ᾽ ἑχάστῳ βάσανον ἐξεργάσατ᾽ b 
ἡμῖν οὐχ ἑτέρως f] οὕτω:, ὁ λόγος. "Oct τοίνυν, ge- 
civ, ἁγιασμοῦ μέτοχος ὁ Υἱὸς, σαφηνιεῖ γράφων ὁ 
μαχάριος Παῦλος περὶ αὐτοῦ-" « Ὅ τε γὰρ ἁτγιάζων 
καὶ οἱ ἀγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες " δι᾽ ἣν aizlay ela 
ἐπαισχύνετα! ἀδελφοὺς αὐτοὺς χαλεῖν, λέγων" "Atgz 
γελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς pov.» Καὶ μὴν xli 
σοφός φησιν Ἰωάννης, τὸ Πνεῦμα τεθεᾶσθαι xxu 
θαῖνον ἐπ' αὐτὸν ὡσεὶ περιστεράν,» Καὶ πρός γε Ὦ 
τούτοις, χαὶ αὐτὸς ἔφασχεν ὁ Υἱὸς, Ἰουδαίοις προϑ- 
λαλῶν" « Οὐχ ἔστι γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν, 0n 
Ἐγὼ εἶπα, Θεοί ἐστε: Εἰ ἐχείνους εἶπε θεοὺς, «pk 
οὗς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι 
ἡ Γραφὴ, ὃν ὁ Πατὴρ ἡγίασε, καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν 
χόσμον, ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον, 
Υἱός εἶμι τοῦ Θεοῦ; » Μυρία δ᾽ ἄν τις xal ἕτερα καὶ 
λίαν ἀχονιτὶ τοῖς εἰρημένοις ἐπισωρεύσειε, δι᾽ ὧν Ev- 
ἐστι μαθεῖν, ὡς ἡγίασται παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. 

A. Καὶ τίς ἂν νοοῖτο τυχὸν ὁ τοῦ $ y:áaDat τρότος, 
εἰ xal ἐπ᾽ αὐτοῦ τάττοιτο τοῦ Μονογενοῦς, διαπὺυ- 
θοίμην ἂν λέγοντος, ὡς ἔδιστα, σοῦ * me ἰστῃ γὰρ ὅση 
τοῦ πράγματος fj διαφορὰ παρά γε ταῖς θεοπνεύ- 
στοις ὁρᾶται Γραφαῖς " ἀγιάζεσθαι μὲν γὰρ λέγονταί 
τινες, ὡς ἐν προγνώσει Θεοῦ, προαναθροῦντος ὅτι 
τὴν εὐδόχιμόν τε χαὶ ἐννομωτάτην χατωρθωχότες 
ζωῆν, ἐπιτηδείως ἕξουσι xal εἰς τὸ χρῆναε μεταλα- 
χεῖν ἁγίου Πνεύματος " ὁποῖοί τινες εἶεν ἂν, περὶ ὧν 


"! Joan. x, 34-56. 


1003 


DE 55. TRINITATE DIALOGUS VI. 


4008 


ὁ σοφὸς ἐπιστέλλει Παῦλος, ὅτι « Οὗς προέγνω, xat A Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratri- 


προώρισε συμμόρφους τῆς &lxóvo; τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ, 
εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοχον ἐν πολλὸϊς ἀδελφοῖς. 00; 

δὲ προώρισε, τούτους xal ἐχάλεσεν. » Ἔφη δὲ θεὸς 
καὶ πρὸς τὸν σοφώτατον Ἱερεμίαν" « Πρὸ τοῦ με πλά- 
cat σε ἐν κοιλίᾳ, ἐπίσταμαί σε, xal πρὸ τοῦ σε ἐξελ- 
θεῖν Ex μήτρας, ἡγίαχά σε.» ᾿Αγιάζονται δὲ αὖ, καὶ 
ἕτεροί τινες, καίτοι τὸν φύσει Θεὸν οὐχ ἐπεγνωχότες, 
ἀλλ᾽ οὐ σχέσιν τινὰ xal οἰχειότητα τὴν πρὸς τὸ θεῖόν 
τε xal ἅγιον Πνεῦμα χατασημήνειεν ἂν ὁ ἕν γε τού- 
τοῖς ἁγιασμὸς, ἀλλ᾽ οἱονεί πως ἀνάδειξιν χαὶ παρα- 
Ὑωγὴν τὴν εἰς τὸ χρῆναι πληροῦν, ἃ ἂν βούλοιτο 
Θεός. Καὶ γοῦν Κύρου τε πέρι xal Μήδων κατὰ xpá- 
τος αἱρήσειν τὴν Βαδυλῶνα μελλόντων, xal ὑπὸ θείας 
εἰς τοῦτο παρενηνεγμένων ὀργῆς, « Γίγαντες ἔρχον- 
ται, φησὶ, πληρῶσαι τὸν θυμόν μου, χαίροντες ἅμα 
καὶ ὑδρίζοντες.» Ἔφη δὲ, ὅτι ε Ἡγιασμένοι εἰσὶ, xal 
ἐγὼ ἄγω αὑτούς. » ᾿Αγγαίῳ δὲ τῷ προφήτῃ φησὶν ὁ 
Θεός" « Ἐὰν δὲ λάδῃ ἄνθρωπος χρέας ἅγιον,» τὸ, 

οἶμαι, προσχομισθὲν ἄμωμον θῦμα, καὶ εἰς ὀσμὴν 
εὐωδίας ἀνατεθειμένον τῷ Θεῷ, χρέας ἅγιον ὀνομά- 
Quy, Φαμὲν δὲ ἁγίους, xai τοὺς ἀληθῶς διὰ Πνεύ- 
ματος ἡγιασμένους, οὕτω τε θείαν φύσεως χοινω- 
γοὺς ἀναδεδειγμένους. Τίνα δὴ οὖν ἡγιάσθαι τρόπον 
ἀπονοήσουσι [ 7p. ὑπονοήσουσι ] τὸν Υἱὸν, δυμπαρ- 
εζενγμένης ἀναγχαίως τῷ ἡγιάσθαι λέγειν, χαὶ τῆς 
εἷς τόνδε τὸν χόσμον ἀποστολῆς ; Ὧδε γὰρ ἔφη Χρι- 
στός" « Ὃν ὁ Πατὴρ ἡγίασε, χαὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν 
κόσμον.» Τὸ γὰρ Ex τῆς ἀμφοῖν συνδρομῆς οὐχ ἀσυν- 


bus. Quos autem praxdestinavlt, hos et vocavit "*, » 
Dixit porro Deus ad sapientissimum Jeremiam κα 
« Priusquam te formarem in utero, novi te, et an« 
tequam exires de vulva, sanctiflcavi te **. » Sán- 
ctificantür item alii quidàm, licet Deum non co- 
gnoscant, sed habitudinem et conjunctionem cum 
sàncto Spiritu illorum 5anctiflcatio nou signiflcabit, 
sed dispositionem quamdam et deductionem ad 64 
facienda qut Deus velit. Quocirca de Cyro et Medis 
Babylonem eversuris, et ab ira divina eo adductis : 
« Gigantes veniunt, íüiquit, implere furorem meum, 
goudeutes simul , el contumeliam facientes "*, } 
Addidit autem , quoniam Sanctificati sunt, et ego 
ducam eos ?*. » Aggxo vero prophet: dicit Deus : 
« Si vero sümpserit homo carnem sanctam, 1 sacrifl- 
ciuin, opinor, immaculatum quod offertur et in odo« 
rem suavitatis Deo. dicatur, carném saretam nomi- 
nans **. Sanctos autem esse dicimus etiam eos qui 
per Spiritum revera sunl sanctificati, atquo [ta 
divin: nature participes sunt redditi. Quonám 
igitur modo sanctificatam esse Filium státuent, 
cum necessario 590 dicatur simul sanctilicatus 
et in hunc mundum missus? Sic ehiim locutus est 
Christus : « Quem Pàter sanctificavit, et misit iu 
muudum. » Utriusque etenim concursus ád recté 
sentiendum non inutilis esse ütique cognoscitur. 
Mittens enim Pater Filium, sanctilicaré dicitur, et 
non ante niissionem. 


τελὲς, οἶμαί πον, πρὸς ὀρθότητα λογισμῶν, εὖ μάλα διαγινώσχεται, ᾿λποστέλλων γὰρ ὁ Πατὴρ" τὸν Υἱὸν, 


ge λέγεται, xal οὐχὶ πρὸ τῆς ἀποστολῆς, 
B. Ἡγιάσθαι φασὶν αὐτὸν παρὰ τοῦ Πατρός. 
A. ᾿Αγιάσαι δ᾽ ἂν ἑτέρως ὁ Πατὴρ, πλὴν ὅτι διὰ 
ou ἀγίου Πνεύματος; 
B. Ναὶ, διὰ τοῦ ἀγίου Πνεύματος, ἀλλὰ τὶ μήν; 


À. "A0pet δὴ οὖν, ὦ ἐξαῖρε, πρὸς ὅσην αὐτοῖς ὁ λό- 
γος τὴν ἀτοπίαν ἐχρεῖ. Εἰ μὲν γὰρ πρὸ τῆς σαρχώσεως 
χαὶ τῆς εἰς τόνδε τὸν χόσμον ἀποστολῆς ἐν μεθέξει 
Πνεύματος 5 ἣν ὁ Λόγος, χατά γε τὸ ἐχείνοις εὖ ἔχειν 
ὑπειλημμένον, τί πάλιν αὐτὸ χαὶ μετὰ σαρχὸς ἐδέ- 
χετο; Περιττὸν γὰρ τὸ χρῆμα, χαὶ εἰἱκαιόδουλον. 
ἾΑλλ᾽ οὐχ ἂν, οἶμα:, τὶς νοῦν ἔχων, τό γε ἐν τούτοις 
ἁλῶναί ποτε τὴν ἀπόῤῥητον τοῦ Θεοῦ λογιεῖται φύ- 
σιν. Οὐ γὰρ ἂν ἀμάρτοι τοῦ πρέποντος, χαὶ τὸ ἀμω- 
μήτως ἔχον, οὐχ ἐν παρατάσε! μαχρᾷ διασχέψεών τε 
καὶ ἐννοιῶν, ἀλλ᾽ Ex πρώτων εὐθὺς ὁρᾷ χινημάτων 
τῆς ἐνούσης αὐτῇ βουλῆς χαὶ σοφίας. Εἰ δὲ, ἐπεί τοι 
“πέφηνε xa ἡμᾶς xal ἀπεστάλη μετὰ σαρχὸς ἐν τῷδε 
ip χόσμῳ, τὸ Πνεῦμα πλουτεῖ, χαινὴν δὲ ὥσπερ τινὰ 
τὴν ἐπὶ τῷδε λαμπρὰν ἀποχεχέρδαχε χάριν, ποῦ 
x£xévtoxey ἑαυτὸν, ἀφῖχται δὲ ὅπως εἰς ὑποδιδασμὸν 
καὶ ταπείνωσιν, γεγονὼς ἐν ἀμείνοσιν, εἰ μὴ ἄρα, 
φασὶ, xal τῶν εἰς λῆξιν ἡχόντων ἀφειδήσαντες χαχῶν, 
καὶ ἦν ἐν αἰσχίοσ!, τὸ Πνεῦμα λαδὼν, καὶ τὸ ἁγιά- 
ζειν πεφυχὸς χατωθεῖ πρὸς τὸ χεῖρον τοὺς ἐν of, ἂν 
γένοιτο; 


? Rom. vii, 29, 20, 7? Jer. 1, δ. 1" Isa. xin, ὅ. 


C B. Sauciificatum ipsum aiunt a Patre. 


A. Pater aütem num aliter. sanclificaverit quati 
per sanctum Spiritum ? 

B. Enimvéro per Spiritum sánctüm ; quid tuin 
inde? 

A. Nidesis érgo, àmice, quantam in absurditatem 
eífluat oratio. Si enim antequam carnem sumeret 
et in bunc. mundum nitteretur, Spiritis particeps 
Verbum erat, ut illi sibi persuadent, quid rursus 
ipsum etiam cum carne suscepit ? superfluum enim 
el inane istud esl, Séd némo sánus, opinof, in ani« 
mui induxerit in Dei nàturàm ineffabilem illud 
cadere posse. Non enim abs re quidquam fecerit, 
sed quod rectum est, non ratiocinandi mora aut in- 
tercapedine , sed primls statim deliberationis et 
sapienliz sude motibus cernit. Sin autém, quando- 
quidem similis nobis apparuit et missus est cuim 
carne, in loc mundo Spiritum accipil, ac novam 
quodammodo gratiam, illustrem nimirum illain 
et conspicuam, obtinet, ubinam exinanivit semet- 
ipsum '*, el quomodo ad depréssionem ac de- 
missionem venit, cüm in przstantiofi statu versa- 
retur, nisi forsan, inquiunt qui ettrema quique 
wala nihili faciunt, deterioris erat conditionis ac- 
cepto Spiritu, et quod natura sua sanctificat , in 
deteriorem statum propellit eos in quibus fuerit ? 

"5 (hid. 


** Osee i, 15, 17. Philifp. 1/7, 


1001 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIITEP. 


B. At hoc quidem in animum non indueent, opi- A — B. "AXXX τοῦτο ukv obx ἐννοήσουσι κατά γε τὸ 


nor : sed sanctificatum esse aiunt, postquam de- 
scendit super eum Spiritus in specie columbae. 

À. Ecquis porro ille est qui boc dixit, simul- 
que vidit descendentem super eum de colis Spiri- 
tum ? 

B. Joannes Baptista testimonium perhibuit, di- 
cens : « Vidi Spiritum descendentem quasi colum- 
bam de ccelo, et mansit super eum 1575. 

A. Perpende itaque tempus quo sarmttificatus est. 
Non enim ante adventum sanctificatus est Deus 
Verbum, sed cum similis nobis factus est, qui- 
bus sanctificatio nostrz nature fructus non est, 
sed externa est et ascititia. Alioqui nonne scis na- 
turam hominis initio quidem divini 891 Spiritus 
participatione locupletatam , et similitudine cum 
Deo per sanctificationem (idcirco enim facta est 
ad imaginem creatoris), sed, violato divino mandato 
donoque amisso, mortis damnatam esse et peccati 
jugo subditam ? 

B. Intelligo. 

A. Oportebat igitur, quandoquidem pro insita 
sibi benignitate lapsum genus in priorem statum 
reformare volebat Deus, alterum vcluti generis 
principium renasci Christum, et in lucem edi per 
sanctam Virginem, non tamen carnalem patrem 
accipere, uL et cuim ipso Deum habeamus omnes 
Patrem, per ipsum et in ipso ad istius glori ini- 
tia redeuntes. Oportebat, postquam homo factas 
est, Spirítuim accipere, nt, quoniam erat et est in- 
scius peccati, in.ipso demum Spiritus inlabitaret ac 
requiescere!, tanquam in primitiis generis et ra- 
dice secunda. lloc enim arbitror alicubi diserte si- 
gnificare diviuum Baptistam clamantem de Spiritu, 
se Vidisse nimirum ipsum descendentem de coelo 
in specie columb:i, et mausisse super eum ; addi- 
disse vero, wansisse super eum : non enim mansit 
in nobis, propter prazvaricationein, sed in Christo. 
Natura enim praeditus erat in quam peccati lahes 
cadere nequit. Quemadmodui autein rex cum sem- 
per sit, et iu eodem solio cum Deo ac Patre se- 
deat, rex constitutus esse dicitur, quando nostri 
similis homo factus est, et ei superne datum est 
regnum : et quemadmodum cum semper coexsistat 
Patri, in Filium per Spiritum zestimatur, propter- 
. ea quod filiis adopüivis seeundum carnem est as- 
similatus : et sicuti nobis Deo subditis conforma- 
tus Deum suum Patrem vocabat, quamvis ipse slt 
Deus: ita sanctificatus quoque dicitur, sanctifica- 
tione ad humanitatem perlinente, aut circa hanc 
carnem versante, propterea quod hominis natura 
sanctificationem a se habere nequit. Inest enim 
hoc diving profecto et suprema naturz, cujus cum 
Verbum fructus sit, habebit utique veluti propriam 
in seipso, nature a qua genitus est, sanctificationem. 


t7? Joan. 1, 52. 


(4) Desunt nonnulla, 


εἰχός" ὅτι δὲ ἡγιάσϑαι φασὶ, καταδάντος kv abs» 
τοῦ Πνεύματος ἐν εἴδει περιστερᾶς. 

À. Εἴτα τίς ὁ τοῦτο εἰπὼν, ἐποπτεύσας τε ἅμα τὴν 
ἐξ οὐρανῶν τοῦ Πνεύματος ἐπ᾽ αὐτὸν χαταφοΐτησιν; 


B. Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς μεμαρτύρηχε λέγων, ὅτι 
ε Τεθέαμα: τὸ Πνεῦμα χαταθαῖνον ἐξ οὐρανοῦ, ὡσεὶ 
περιστεράν, χαὶ ἔμεινεν ἐπ᾽ αὐτόν. » 

A. θύυχοῦν, ἀναμέτρει τὸν τοῦ ἡγιάσθαι χρόνον. Ol 
γάρ τοι πρὸ τῆς ἐπιδημίας ἡγιάζετο Θεὸς ὧν ὁ M- 
γος, ἀλλ᾽ ὅτε γέγονε καϑ' ἡμᾶς, οἷς οὗ φύσεως καρ- 
qb; ἰδίας, ἀλλ᾽ ἔξωθέν τε xal ἐπαχτὸς ὅ ἁγιασμός. 
Ἢ οὐχ οἷάθα, ὅτι κεπλούτηχε μὲν ἐν ἀρχαῖς $ &v- 
θρώπον φύδις τὸ χαὶ θείου Πνεύματος ματαλαχεῖν, 


B χαὶ τὸν δι᾽ ἁγιασμοῦ πρὸς Θεὸν ἐξειχονισμόν᾽ πε- 


ποίητα! γὰρ καὶ κατὰ τοῦτο xav' εἰκόνα τοῦ κτίσαν- 
τος ἐπειδῃ δὲ τὴν θείαν λελύπηχεν ἐντολὴν, ἅπεμ- 
πολήσας τὸ δῶρον, θανάτῳ χατεδικάζετο, καὶ τὸν τῆς 
ἁμαρτίας ὑπέδυ ζυγόν ; 

B. Συνέημι. 

, À. Ἔδει τοίνυν, ἐπείπεο ἐξ ἢ μερότητος τῆς b» 
οὔσης αὑτῷ τὸ διολισθῆσαν γένος ἀνα στοιχειοῦν εἰς 
τὸ ἐν ἀρχαῖς ἐδουλεύετο Θεὸς, δευτέραν ὥδσεερ τοῦ 
γένους ἀρχὴν ἀναφῦναι Χριστὸν, χαὶ ἀπότεξῃ εν 
ἀνατλῆναι τὴν διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου, μὴ κἢν πὶ 
χαὶ πατέρα σαρχιχὸν ἀνασχέσθαι λαδεῖν, ἵνα τὸ ἐπ 
αὐτῷ Θεὸν ἔχωμεν οἱ πάντες Πατέρα, δι" αὐτοῦ τε và 
ἐν αὐτῷ τῆς τοιαύτης δόξης εἰς ἀρχὰς ἀναθαΐνοπις. 
Ἔδει γενόμενον ἄνθρωπον τὸ Πνεῦμα λαθεῖν, δ᾽ 
ἐπείπερ ἦν τε χαὶ ἔδτιν οὐχ εἰδὼς ἁμαρτίαν, tgp 
λοχωροίη λοιπὸν ἐν αὐτῷ τὸ Πνεῦμα, καὶ ἀναπαξ- 
ται χαθάπερ ἐν ἀπαρχῇ τοῦ γένους καὶ ῥίζῃ beni- 
pq. Τουτὶ γὰρ οἶμαί που κατασημαίνειν εὖ μάλα τὸν 
θεσπέσιον Βαπτιστῆν, βοῶντα περὶ τοῦ Πνεύματος, 
ὡς θεάσαιτο μὲν αὐτὸ χαθιγμένον ἐξ οὐρανῶν ἕν εἴδει 
περιστερᾶς " φάναι Ob, ὅτι xal ἔμεινεν ἐπ᾽ αὐτὸν ὦ 
γὰρ (1) μεμένηχε δὲ ἐν Χριστῷ. Φύσεως Ὑὰρ ἦν ὧδ 
ἀνεχομένης παθεῖν τὴν ἐξ ἁμαρτίας χηλῖδα. *Qsrr 
δὲ ὑπάρχων ἀεὶ βασιλεὺς, καὶ ὁμόθρονος τῷ Θεῷ x13 
Πατρὶ, χεχειροτονῇσθαι λέγεται βασιλεὺς, ὅτε xsf 
ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, ᾧ χαὶ δοτὸν ἄνωθεν τὸ Ba- 
σιλεύειν ἐστί" xal ὥσπερ ἀεὶ συνυπάρχων o Πατρὶ, 
εἰς Υἱὸν ὁρίζεται διὰ Πνεύματος, διὰ τὸ τοῖς κατὰ 
θέσιν υἱοῖς ἐξωμοιῶσθαι χατὰ τὴν σάρχα, xal ὥσπερ 
ἡμῖν τοῖς ὑπὸ Θεὸν συμμορφούμενος, Θεὸν ἑαυτοῦ 
τὸν Πατέρα ἐχάλει, χχίτοι Θεὸς ὑπάρχων αὐτός" οὖ" 
τω Xa ἡγιάσθαι λέγεται, χωροῦντος εἰς τὸ ἀνθρώ- 
πινον, ἦτοι περὶ τήνδε τὴν σάρχα τοῦ ἁγιασμοῦ, 
διὰ τὸ μὴ οἴκοθεν ἔχειν δύνασθαι τὴν ἀνθρώπου gi- 
σιν τὸν ἁγιασμόν. Ἔνεστι γὰρ τοῦτο τῇ γε ἀληθῶς 
θείᾳ τε xal ὑπὲρ πάντα φύσει ἧς ἐπείπερ ἐστὶ ἡ 
καρπὸς ὁ Λόγος, ἕξει δὴ πὸν πάντως ὡς ἴδιον 
ἐν ἑαυτῷ τῆς τεχούσης αὐτὸν φύσεως τὸν ἅγια. 
σμόν. 


1009 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI, 


1010 


B. Τί γάρ φασι τὸ ἄτοπον, ἐν τῷ ἡγιάσθαι Mysiv A. B. Ecquid. vero absurdi csse aluut in. eo quod 


E τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν ; 
A. ᾿Αναχυχλήσας δὴ οὖν ὅπερ ἔφην ἀρτίως, χαὶ 


| ἐσαῦθις δρῶ. Εἰ μὲν γὰρ καθὸ ἄνθρωπος, ὡς ἄνθρω- 


ἀμ 


rov ἡγιάσθαι φασὶν, ἀδιαφορήσειεν ἂν ὁ λόγος, ὡς 
E» γε δὴ τούτῳ τὸ βλάδος οὐδέν. El δὲ δὴ παρέντες 
τὸ ἀληθὲς, χαὶ παρωθούμενοι τὸ εἰχὸς, εἰς ἀχαλλε- 
στάτην τινὰ xaY πέρα παντὸς ἰοῦσαν θράσους ἀπο- 
λισθαίνουσι γνώμην, αὑτὸν ἡγιάσθαι λέγοντες, τὸν Ex 
θτοῦ Πατρὺς περηνότα Λόγον, ἀπάσης ἡμῖν ἀτοπίας 
ἐπέχεινα διεχπίπτοι ἂν ὁ λόγος. 

B. Οὐχοῦν ἐχδείξειας ἂν τῆς ἔν γε τούτοις ἡμῖν 
ἀτοπίας τοὺς τρόπους. 

A. Καὶ μάλα. Κατοχνήσαιμι γὰρ Xv ἥκιστά γε, 
δυλλήπτορά τε xai ἀρωγὸν, τὸν τῆς ἀλτθείας προ- 


dicitur sanctificatus ἃ Patre. Filius? 

A. Repelam iterum qua dixi. Si quatenus homo 
est, ut bomiyeu sajctilicatum esse dicunt, indiffe- 
reus erit oratio, pula iu qua dareni nihil sit. Si 
autem, vero ac decoro relicto, in absurdissimuyi 
5949. ac pronus temerarium seusum prolabuntur, 
ipsum sanetif&catum esse dicentes Verbum quod ex 
Deo Patre processi, ulua omyem absurditatem 
feretur oratio? 


B. Absurditatis, quze50, rationes hic nobis osten- 
dito, 

A. Faciam libens. Non enim cunctabor, sperang 
Christum veritatis, praesidem 3uxilio mibi fore ac 


ἐστηχότα Χριστὸν ἔσεσθαΐ μοι προσδοχῶν. Μεθέντες p subsidio. 3Missa itaque o:ani mora, rerum proposi- 


Bh οὖν τὸ διαμέλλειν ἔτι, τὴν τῶν προχειμένων Bá- 
φαῦον εἰς μέσον ἤδη παράγωμεν, χαὶ μοὶ φράσον 
ἐκεῖνο δὴ πάλιν. 

B. Τὸ τί; | 

Α. Τίνος ἴδιον φῶμεν εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; 
πότερα δὴ υόνου τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, ἤγουν xal 
toU Υἱοῦ, ἣ xat ἀναμέρος ἑχατέρου, xaX ἀμφοῖν, ὡς 


ἕν, ix Πατρὸς δι᾽ Υἱοῦ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐ- 


σίας ; 

Β. Οὕτως ἔγωγε — 

A. Ὀρθῶς, ὧ ἑταῖρε, καὶ σὲ τῆς ἀγχινοίας ἄγα- 
μαι, καὶ ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς εὖ μάλα συμ- 
Θιαίνουσαν τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν εἰρῆσθαί oru. Νοεῖται 
μὲν γὰρ ὁ θεὸς χαὶ Πατὴρ ἐν ὁπάρξει τῇ xa6' ἑαυ- 
τὴν, ὑφέστηχε δὲ αὖ χαὶ ὁ Υἱὸς ἰδιχῶς " 
1δίαν ὑπόστασιν ἑχάτερος ἀπετέμετο, τὸν γοῦν cla- 
ἀταν διορισμὸν οὐ προσίεται. Οὐδὲ γὰρ ἂν διορίξοιτο 
τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ὥσπερ ἄγγελος ἀγγέλου, χαὶ μὴν 
καὶ ἐν τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς, ὁ δεῖνα τοῦ δεῖνος, ὅλος ὅλου 
διεστήξει τυχὸν, οὗτε μὴν χαὶ διάμπαξ ἐλάσε' τῆς 
διαφορᾶς ὁ λόγος, ἀναμέρος ὁλοτρόπως ἑχάτερον 
ἱστάς" ἣ γὰρ ἂν εἶεν xat δύο θεοί’ μιᾶς δὲ xal μό- 
νῆς οὔτης τε xal νοουμένης θεότητος, ζῶντα xal 
ὑφεστηχότα χαταθρήσαιμεν ἂν ἐν Πατρὶ τὸν Υἱὸν, 
χαὶ μὴν χαὶ τὸ ἔμπαλιν, τουτέστιν, ἐν Υἱῷ τὸν Πα- 
τέρα" χαραχτὴρ γάρ ἔστι τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. 

B. Σύμφῃημι. 

Α. Μιᾶς οὖν φύσεως ἕν χαὶ τὸ Πνεῦμα, χαὶ προ- 
χεῖται μὲν οἴάπερ ἀπὸ πηγῆς τοῦ Πατρός ἔστι γε 
μὲν οὐκ ἀλλότριον τοῦ Υἱοῦ * γεγέννηται γὰρ οὗτος, 
τὴν τοῦ Πατρὸς ἰδιότητα πᾶσαν ἔχων ἐν ἑαυτῷ, καὶ 
ἐπείπερ ἐστὶ τῆς ἀνωτάτω θεότητος; ὁ χαρπὸς. πῶς 
ἂν νοοῖτο γυμνὸς τῶν τῆς θεότητος ἀγαθῶν : "Ià:ev 
δὲ θεότητος ὁ ἀγιασμὸς, οὗ τὸ Πνεῦμα δειχτιχόν 
| rp. δεχτιχόν]. "Aqtov γὰρ κατὰ φύσιν, xal τῇ; ὅλης 
κτίσεως ἀγιαστιχόν. 

B. Καὶ τίς ἂν γένοιτο τούτων ἡ πίστις, πῶς δ᾽ ἂν 
μάθοιμι σαφῶς, ὡς ἔστιν ἴδιον τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον, χαθάπερ ἀμέλει τοῦ Πατρός ; 


A. 0? θύραθεν ἡμῖν ὁ μάρτυς, αὐτὸν δὲ εἰσχομίδσω. 


βοῶντα Χριστόν" « "Exc πολλὰ ἔχω λέγειν ὑμῖν, ἀλλ᾽ 
οὗ δύνασθε βαστάξειν ἄρτι" ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐχεῖνος, τὸ 
Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς ἐν τῇ ἀληθεῖ 


ἀλλ᾽ εἰ χαὶ ὦ 


p δὶ promanat quidem velut ἃ foute Patre : 


tarum examen afferamus in mediua el mihi rur- 
sus illud dicito. 


B. Quiz? 

A.-Cujusnam proprium esse dixerimus samctum 
Spiritum ?* utrum solius Dei ac Pauwi£, an etiam 
Filii, aut seorsim utriugque, et amborum, tanquam 
unum, ex Patre, per Filium, propter Wentitatem 
substantia ? 

B. Prorsus, inquam. 

A. Recte, amice, macte esto lipo mentia acumi- 
ne, sacris porro Scripturis mirifice consentientein 
hanc abs te sententiam dictam esse fatcor. Lutelli- 
gitur enim Deus ac Pater in se subsistere, subsi- 
stit vero Filius quoque peculiariter :. verumtamen 
licet propriam hypostasim uterque habeat, distin- 
ctionem Lamen prorsus nou adinittunt. Neque enim 
sejungitur a Patre Filius, quemadmodum angelus 
ab angelo, et inter nos hic abillo, totus a toto for- 
te separabitur, neque adeo differentiz ratio iB t0- 
tum abducet, utrumque seorsim plane statuens; 
alioqyi enim essent quoque duo dii : sed eum una 
et sola sit ac intelligatur deitas, viventem el subsi- 
stentein in. Patre Filium videbimus, et vice versa, 
iu Filio Patrem. Cbaracter enim est substantiae 
ejus.. 

B. Asseutior. 

A. Unius igitur nature unus etiam est Spiritus, 
est ta. 
men baud alienus a Filio. llic euim genitus est, 
Patris proprietatem omnem habens in seipso : cum- 
que sit supreras deitatis fructus, quomodo deitatis 
bonis carere censebitur? Propria autem res est 
deitatis, sanctificatio, cujus «capax est Spiritus. 
Sanctus enim est secundum naturam, el universam 
creaturam. sanetificat. 

B. Qui tu ejusce rei fidem facies, aut quomodo 
clure discam proprium esse F'ilii Spiritum sanctum, 
sicuti Patris? 

À. Testem extiriusecus nou. quaeram, sed ipsuin 
Christum clamantem inducam : « Adhuc inulta 
habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. 
Cum autem venerit ille Spiritus S688 vein, e 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


413 


cebit vos omnem veritatem : non enim loquetur A πόσῇ. Οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ taa ἂν 


8 semetipso, sed quzcunque audiet loquetur, et 
qua ventura sunt, annountiabit vobis. llle me clari- 
flcabit, cuia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. 
Oinni? quzcunque babet Pater, mea sunt : propter- 
ea dixi vobis quia de meo aceipiet, et annuntiabit 
vobis **. » Annon istlizc sufficiunt ad fidem facien- 
dam sapientibus, quod ipse suum dicit Paracletum 
(Spiritum enim veritatis ipsum nuncupavit), nec 
aliam esse ab ipso veritatem? Cum autem addit, 
« Quia de meo accipiet, » substantialem et natura- 
lem conjunctionem manifeste demonstrat, secundum 
quam unus est cum ipso Spiritus ejus. Non enim 
per participationem sapientem fore ab ipso Spiri- 
tum ait, neque adeo ministri vice Filii sérmones 
sanctis allsturum, sed non secus ac si flos quidam 
fragrantia nobilis de odore quem ex se spargit et 
cireumstantíum sensibus infundit, dicat, De meo 
accipiet, naturalem proprietatem signiflcaverit, non 
autem aliquid per participationem seorsim ac dís- 
tincte : sic etiam de Filio intelliges ac Spiritu. Spi- 
ritus enim sapientiz ac virtutis cum sit, sapientia 
utique est ac potestas, efficaciam profundentis in- 
legram servans ín seipso, et in sua natura utique 
naturam ejus cujus est exhibens. Cum autem 
dicat, De meo accipiet, utiliter addit, « Omnia 
quacunque liabet Pater, mea sunt : propterea dixi 
vobis quia de meo accipiet. » Quemadmodum enim 
$&ncius est secunduim naturam, quoniam Spiritus 


εἀχούτη λαλέσει, χαὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν. 


Ἐχεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ἔχ τοῦ ἔμοῦ λέψεται, xal 
ἀναγγελεῖ ὑμῖν. Πάντα ὅτα ἔχει ὁ lHlazt p, ἐμά ἔστι" 
διὰ τοῦτο εἶπον ὑμῖν, ὅτι Ex. τοῦ ἐμοῦ λαμθάνει, καὶ 
ἀναγγελεῖ ὑμῖν. » Ἢ οὐχ ἀποχρῶν ὁ λόγος εἰς πλη- 
ρυφορίαν τοῖς σοφοῖς, ὡς μὲν qo: τὸν Παράχλττον, 
Πνεῦμα vip ἀληθείας ὠνόμασεν αὐτὸν, οὐχ Ez£pa δὲ 
παρ᾽ αὐτὸν ᾧ ἀλήθεια; Προστιθεὶς δὲ, « Ὅτι ix τοῦ 
ἐμοῦ λήψεται, » τὴν οὐσιώξη χαὶ φυσεχὴν οἰχε:ότητα 
δέξειχεν ἐναργῶς, χαθ᾽ fv ἕν ἔστι πρὸς αὐτὸν τὸ 
Πνεῦμα αὑτοῦ. Οὐ γάρ τοι μεταληπτῶς σοφὼν ἔσεσθαι 
xap' αὑτοῦ τὸ Πνεῦμά φησιν, οὔτε μὴν ἐν τάξει τῇ 
ὑπουργιχῇ τοὺς παρ᾽ Υἱοῦ λόγους τοῖς ἁγίοις διαχο- 
μίσειν' ἀλλ᾽ ὥσπερ ἂν εἴ τι τῶν εὐοσμοτάτων ἀνθέων 
περὶ τῆς ἐξ ἑαυτοῦ διασχιδναμέντ,ς ὄπσμτς, καὶ ταῖς 
τῶν περιεστώτων αἰσθήσεων ἐμπιττούσης, λέγοι, 
ὅτι « Ἐχ τοῦ ἐμοῦ λήψεται, » τὴν φυσικὴν οἰκειότητα 
χατασημήνειεν ἅν, χαὶ οὔτι που τὸ ὡς ἐν μεβέξει 
διῃρημένως, ὧξέ πη νοήσεις xat ἐφ᾽ Υἱοῦ xai Πνεύ- 
ματος. Πνεῦμα γὰρ σοφίας xot δυνάμεως ὅν, σοφία 
πάντως χαὶ δύναμίς ἐστιν, ὅλτγν ἐξ ὅλου τὴν τοῦ 
προϊέντος ἐνέργειαν ἀποσῶζον ἕν ἑαυτῷ, xil ὡς dv 

[rp. ἐν] ἰδίᾳ φύσει καταδεικνύον εὖ μάλα, τὴν elsi 

ἐστιν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ, « Ἐχ τοῦ ἐμοῦ λῆφετει, » qu- 

σὶ, προστέθειχεν ἀναγχαίως, ὅτι « Πάντα tas tqu ὃ 

Πατὴρ, ἐμά ἐστι" διὰ τοῦτο εἶπον ὑμῖν, ὅτι ix a 
ἐμοῦ λαμθάνει. » Ὥσπερ γὰρ ἅγιόν ἐστι χατὰ φύσιν, 
ἐπείπερ ἐστὶν ἁγίου Πνεῦμα Πατρὸς, οὕτω καὶ e 


est sancti Patris: sic etiam sapiens, quoniam sa- ( φὸν, ἐπεί «ot σοφίας Πνεῦμά ἐστι - σοφία δὲ ὁ Ti: 


pleniize est Spiritus : sapientia vero est Filius; ne- 
que vero ullo modo dicimus relatione et participa- 
tione quadam sanctum et sapientem esse Spiritum, 
Sed substantialiter potius et veluti qualitas quedam 
naturalis sanctae et sapientis deitatis, quxe in Patre 
et Filio esse censetur, et ipso Spiritu. Patris autem 
Spiritum, Spiritum esse Filii, per se ipse te doce- 
bit, dicens : « Cum autem venerit Paracletus, quem 
ego mitlam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a 
Patre procedit, ille testimonium, inquit, perhibe- 
bit de me **, » [utelligis ergo quo pacto tanquazi 
suum nobis promittil se missurum illum a Paire, 
et Spiritum quidem veritatis nominat, verumtamen 
ex ipso Patre promaunare statuit, adeoque de ipso 
testimonium laturum przedixit? 

B. Et quis, amabo te, testimonii modus iitelli- 
getur? 

A. Nempe cum operatus sit ea qu:& Dei sunt, per 
manum sanctorum, manifeste 8944 contestatus est 
Deum esse Filium, cujus etiam Spiritus est, sicuti 
nimirum et Patris. 

B. Talium quidem nobis satis est, amice. Quod 
enim clarum est ac indubitatum, non babet opus 
guffragatore, Spiritus enim est quoque Filii Spiri- 
(us sanctus, nec quemquain repugnaturum prorsus 
reor. Nihil igitur amplius in ea re cunctatus, ad 
ea potius nuuc te couferas, per quie. discere licet 


loan. xvi, 19-15. *! Joan. xv, 20. 


xat οὔτι πού φαμεν, ὡς χατὰ σχέσιν τινὰ xal pl 
εξιν, ἅγιον xal σοφὸν τὸ Πνεῦμά ἔστεν, οὐσιωδῶς ἅ 
μᾶλλον, xal οἱονεί τις ποιότης φυσιχὴ τῆς ἁγίας tu 
xai σοφῆς θεότητος, τῆς ὡς ἐν Πατρὶ χαὶ Υἱῷ wt 
μένης, καὶ αὐτῷ τῷ Πνεύματι. Ὅτι δὲ τὸ τοῦ Πατρὶς 
Πνεῦμα, Πνεῦμά ἐστι τοῦ Υἱοῦ, αὐτός σε δι᾽ iw 
τοῦ μυσταγωγήσει, λέγων" ε« Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Buh 
κλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἢ 

Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς kxzopit 
ται, ἐχεῖνος μαρτυρήσει, φησὶ, περὶ ἐμοῦ. » Συνίες 
οὖν, ὅπως ὡς ἴδιον ἐπαγγέλλεται χατα πέμψειν talit 
τὸ ix τοῦ Πατρὸς, xai Πνεῦμα μὲν ἀληθείας ἀπ. 
χαλεῖ, προχεῖσθαί γε μὴν ἐξ αὐτοῦ διωρίσατο τῷ 
Πατρὸς, καὶ μὴν ὅτι χαὶ μαρτυρήσει περὶ αὐτοῦ 


D προμεμήνυχε; 


B. Καὶ τίς ἂν νοοῖτο τῆς μαρτυρίας 6 τρότως; 


A. Ἐπειδὴ γὰρ ἐνήργηχε τὰ Θεοῦ διὰ yep 
ἁγίων, μεμαρτύρηχεν ἐναργῶς, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ 
Υγίὸς, οὗ καὶ Πνεῦμά ἐστι, καθάπερ ἀμέλει xal τοῦ 
Πατρός. 

B. “Λλις μὲν ἡμῖν τῶν τοιούτων, ὦ τᾶν. Τὸ τὰρ 
τοι σαφὲς: χαὶ ἀναμφιλόγως ἔχον, - ἂν οὐχὶ τοῦ 
συνειπεῖν ἡρημένου. Πνεῦμα γάρ ἐστι καὶ τοῦ Υἱοῦ 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ἀντερεῖν οἶμαι παντελῶς 
οὐδένα. Τριδὴν οὖν καὶ πόνον αὐτὸν ἐπὶ τῷδε μεθεὶς, 
ἴοις ἂν μᾶλλον ἐπ᾽ ἐχεῖνα νυνὶ, τὰ, δι᾽ ὧν ἕνεστν 


-«---ᾧ" 


β 


1015 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1014 


ἀναμαθεῖν, ὅτι κατὰ φύσιν ἅγιος ὁ ΥἹὸς, xa οὐ χατὰ A secundum naturam sanclum esse Filium, et non 


μέθεξιν &x Πατρός. 

A. Καὶ μὴν, ὡς ἐγῷμαι, πᾶς τις οὖν εἴ γε νοῦν 
ἔχοι, χατατεθήποι ἂν, εἴπερ ἴδιον εἶναι διοριζόμενοι 
τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ, χαταψηφιοῦνται πάλιν αὐτοῦ 
τὴν μέθεξιν, χαὶ τὸν ἐχ Θεοῦ Πατρὸς διὰ Πνεύματος 
ἁγιασμὸν, εἰσχεχρίσθαι τέ φασι, καὶ δοτὸν ὡς οὐχ 
ἔχοντι γενέσθαι ποτέ. Καίτοι τί δήποτε τῆς ἐντεῦθεν 

zomía; τὰ βλάδη βασανίζειν οὐχ ἀνεχόμενοι, ἐπὶ 
μόνον ἵενται xal τοῦτο ἀχατασχέπτως, τό σφισιν 
αὐτοῖς ἡδύ ; Μετάσχοι γὰρ ἂν ὁ Υἱὸς τοῦ Πνεύματος, 
κατὰ τίνα δὴ τρόπον, ὡς θύραθεν ἐπεισθέοντος ; Μέτ- 
oyov γὰρ ἑαυτοῦ παντελῶς οὐδέν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἕν γε 
τῷ σοφῷ xal ἀχριθεῖ λογισμῷ, τὰ φύσει προσόντα 
τισὶ, τὴν τῶν εἰσποιήτων ὑποχρίναιτο δόξαν, ἤγουν 


secundum participationem ex Patre. 

A. Atqui nemo non sana menlis, ut reor, mira- 
bitur quod cum proprium esse Filii Spiritum sta- 
tuant, ei rursus parlicipationem ascribant, et ex 
Deo Patre per Spiritum sanctificationem adventitiam 
esse dicant, et aliquando datam ceu non habenti. 
At cur absurditatis quz hinc sequitur examinari 
dainna non ferentes, ad solam suam feruntur in- 
considerate libidinem ? Quo pacto eniin. Filius sui 
Spiritus particeps fuerit, ceu extrinsecus invecti ἢ 
Nihil enim plane suimet est particeps. Sed si recte 
saneque ratiocinari volumus, qux natura insunt 
aliquibus, nequaquam velut adventitia censebuntur, 
aut rerum externarum loco erunt. Quomodo igitur 


ἐν τοῖς τῶν ὀθνείων τετάξεται λόγοις. Πῶς οὖν διὰ D per Spiritum sanctificatum esse aiunt, cum clare 


Πνεύματος ἡγιάσθαι φασὶ, χαίτοι λέγοντα σαφῶς 
“κερὶ τοῦ Πνεύματος" ε Ὅτι ἐχ τοῦ ἐμοῦ λήψεται xat 
᾿ἀναγγελεῖ ὑμῖν; » Καὶ τοῦτό qapev οὐ μεθεχτῶς 
εἶναί τι πιστεύοντες τῶν ἐν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, 
«αντέλειον γὰρ xal ἀνενδεὲς xas* ἰδίαν ἐστὶ φύσιν τε 
xai ὕπαρξιν" ἐχεῖνο δὲ μᾶλλον καταση μαίνοντες, ὅτι 
«ἧς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς οὐσίας, χαὶ τοῦ χατὰ φύσιν 
ἐξ αὐτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ πεφηνότος Λόγου Πνεῦμα 
Ozxápyov, πᾶν ὅπερ ἐστὶ τῆς θεότητος ἴδιον, χατὰ 
φύσιν ἐπάγεται, πηγὴν μὲν ὥσπερ ἔχον αὐτὴν, προ- 
χεόμενον δὲ ὥσπερ ἐχ τοῦ Πατρὸς, διὰ τοῦ ΥἹοῦ, 
καὶ ἁγιάζον τὴν χτίσιν. Εἰ δὲ δὴ xal αὐτὸν οἴονται 
μεθ᾽ ἡμῶν ἡγιάσθαι τὸν Λόγον, τὰ &x φληνάφων clo 
«οῦὔτο συλλέγοντες λογισμῶν, φραζόντων ἐχεῖνο. 
B. Τὸ τί δή; ᾿ 
Α. Τῇ τῶν γενητῶν φύσει τὸ Πνεῦμα προσομιλοῦν, 
ὀνίνησι μὲν αὐτὴν ὁμολογουμένως" γένοιτο δ᾽ ἂν, 
ὦ ᾿᾽γαθὲ, τίς ὁ τοῦδε τρόπος ; ἁγίαν αὐτὴν ἀποτελεῖ, 
B. Οὐχοῦν ἐχδείξειας ἂν, ἀσαφείας δίχα. Συνίημι 
Ἱὰρ οὔτι που. τί δὲ δὴ τοῦτό ἔστι τὸ ἁγίαν ἀποτελεῖν, 


P φράσαις ἂν ἐθέλοντί μοι. 


À. Καὶ μάλα. Τὴν γάρ τοι χτίσιν τὴν λογιχὴν, 
ἁμαρτίας ἀμείνω χαὶ τῆς εἰς φαυλότητα παρατρο- 
πῆς ἀποφαῖνον, μεταμορφοῖ πρὸς εἰχόνα τοῦ χτί- 
σαντος δι’ ἀγιασμοῦ" ἅγιος γὰρ ὁ πάντων Δημιουρ- 
qb, διὸ xal φησιν" « "Aqtot ἔσεσθε, διότι ἐγὼ 
ἅγιος.» 

B. Ὀρθότατα ἔφης. 


dicat de Bpiritu: « Quoniam de meo accipiet, et 
annuntiabit vobis? » Atque hoc dicimus, non quod 
credanius esse per participationem aliquid eorum 
qui? sunl in Spiritu (perfectissimus enim est ac 
nullius indigus nalura sua) : sed illud potius signi- 
ficamus, quod cum Dei ac Patris substaniizx et Verbi 
secundum naturam ex ipso etin ipsoeffulgentis Spi- 
ritus sit, omne id quodcunque deitatis proprium se- 
cundum naturam est, asciscit, fontem quodammodo 
ipsam habens, et ex. ipso veluti Patre promanans 
per Filium, et sanctificans créaturam. Jam si Ver- 
bum ipsum quoque nobiscum sancü(lcatum esse 
putant, s$tultas ad id probandum ratiunculas colli- 


C gentes, dicant, quaeso. 


B. Quidnam ? 

A. Cum rerum creatsrum nalurse Spiritus. so 
communicat, juvat quidem ipsam procul dubio. At 
qui demum illud fit, amice? sanctam ipsam reddit. 

B. Ostende ergo citra obscuritatem. Nequaquam 
enim capio. Quid porro illud sit, sauctam reddere, 
quaeso, mihi edísseras.. 

A. Faciam libens. Creaturam enim rationalem 
peccato et conversione ad. vitium 595 superiorem. 
efficiens, (ransformat eaim ad imaginem Creatoris 
per sanctificationem. Sanctus enim est Creator uni- 
versi : idcirco ait: « Sancti estote, quoniam ego. 
sanctus sum **, » 

B. Rectissime dixisti. 


À. Ἑχτίσμεθα γὰρ χαὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, κατ᾽ elxóva D — A. Ipsi enim creati sumus etiam ad imaginem et 


καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ. Τὸ δὲ δὴ τὸν θεῖον ἡμῖν ἐμποιοῦν 
ἐξειχονισμὸν, εἴη δή mov πάντως ἂν ὁ ἀγιααμὸς, 
τουτέστιν, ἡ ἐν Πνεύματι μέθεξις τοῦ Υἱοῦ, Καὶ 
γοῦν, ὅτε πρὸς παρατροπὴν ἡ ἀνθρώπου φύσις δι- 
ὠλισθε, χαὶ τὸ τῆς εἰχόνος χάλλος παρεσημαίνετο, χε- 
καινουργήμεθα πρὸς τὸ ἀπαρχῆς, ἀναστοιχειούμενοι 
διὰ Πνεύματος εἱχόνα τοῦ χτίσαντος, δήλον δὲ ὅτι τοῦ 
Υἱοῦ, δι᾽ οὗ τὰ πάντα παρὰ τοῦ Πατρός. Καὶ γοῦν 
ὁ σοφώτατος [Ιαὔλος, « Texvia, φησὶν, οὗς πάλιν 
ὠδίνω ἄχρις οὗ μορφωθῇ ζριστὸς ἐν ὑμῖν.» Καὶ μὴν 
ὅτι τὸ τῆς ἐνθάδε λεγομένης μορφώσεως εἶδος, διὰ 
«οὐ ἁγίου Πνεύματος ἑνση μαίνεται ταῖς ἡμετέραις 


33 Levit. xix. 26. 55 Gen. i, 20. 


δὲ Galat, iv, 19. 


similitudinem Dei 55. Id autem quod divinam nobis 
imaginem indit, utique est sanctificatio, hoc est, 
participatio Filii in Spiritu. Unde cum in vitium de- . 
lapsa sit natura hominis, et imaginis pulchritudi- 
nem adulterarit, in pristinum statum renovalti su- 
mus, reformati per Spiritum ad imaginem Creato- 
ris, Filii nimirum, per quem omnia a Patre. Quo- 
circa sapientissimus Paulus : « Filioli mei, quos 
iterum parturio, donec formetur Christus in vo- 
bis**. » Porro speciem ejusce formationis per Spi- 
ritum sanctum animabus nostris imprimi, ipse 
ostendet clamaus : « Nos vero omnes revelata fa 


1015 


neni transformamur a claritate in claritatem, tan- 
quam a Domini Spiritu, Domiuus autem Spiritus 
est "*. , 


D. lteciissime dixisti. 

Α. ltaque creatur quidem et rebus. produelis 
. adventitia est sanctificatio : ab se enim eain non 
liabent, proindeque deperdi gotest, et quz ea sunt 
priedità sua sponte in pravum declinant. Etenim 
angelorum natura przceps etiam decidit, el qui- 
dám nou servarunt suum principatum, ut scriptum 
est **, Nos autem przvaricationis quoque rei su- 
mus. Nunquid ergo, si quis existimet ipsi Filio ad- 
ventitiam esse quoque sanctificationem, utique 
dictarus est ipsum etíam pali posse pravaricatio- 
nem? Patietur enim utique id quod pati potest, 
etiamsi nondum pati dicatur. 

B. Verum est. 

À. Quid vero, amice? nonne ratio fateri nos co- 
get id quod sanctificatum esse dicitur, aliquando 
non esse sanctum? Ad sanctificationem quippe 
vocari arbitror id quod est, ex eo quod non uL 
quando et sanctificatur. 

B. Necesse est. 

A. Quod autem nondum sacrum ac sanctum est, 
peccati non est expers, imo vero adhuc vitiorum 
morbis obnoxium est, sfquidemr sanctificatio, pec- 
cati abstersio est atque abjectio. 

B. Assentior. 

A. Haque si sentire ac dicere velint una. cum 
creaturis sanctificatum esse Filium, non difficile 
erit invenire tempus quo erat adhuc infirmus na- 
tura, necdum expers peccandi : sed qui talis intel- 
ligitur et est, quomodo esset etiam $96 imn»go Del 
ac Patris Κ΄ ? quomodo splendor et character sub- 
stanti: ejus **? Non enim in tempore factus est 
character, sed loc erat secundum naturam, et in 
principio, At quomodo sanctum non erat purum 
illud et sincerum Patris decus, et ipse substantiz 
character ? Nunquid necessaria plane ratio nos adi- 
get ut. dicamus ne ipsum quidem Patrem sanctum 
esse ? 


B. Ha prorsus. Omnino enim sequetur eadem 
cum imaginibus censenda esse ea quorum sunt ima- 
gines. 

À. Cur autein, o charum caput? Nunquid enim 
seipsum esse veritatem ait Filius, et lux vera apud 
Scripturas divinas est nuncupatus ὃ 

B. Omnino. 

A. At nunquid ignoranti» sus nugas nobis ob- 
trudore deprehendentur, si naturali sanctificatione 
veram lucem carere, dicunt? Si enim veram lucem 
sanctificatam esse dicunt, nibil aliud quam istud 
plane asserent, illam cum sancta minime quidem 
esset in sua natura, sanctam aliquando factam 
esse. 


*5 1 Cor, 11, 17, 18. ** Jud., 6. 


S. CYRILLI ALEXANPRINE ARCIHEP. 
cie gloriam Domini speculantes, in eamdem imagi- Α duyol;, αὐτὸς ἐχδείξει βοῶν, « 


*! ]1 Cor. 1v, 4. 


1018 


Ἡμεῖς δὲ πάντες, 
ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου xz 
οπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθϑα ἀεὶ 
δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἀπὸ Κυρίου νεύματος" ὁ 
δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν. » 

B. "Apioca ἔφης. 

À. Θύχοῦν, χτίσει μὲν uel ποιήμασε δοτὸς ὁ ky 
σμὸς, οἴχοθεν γὰρ οὐκ ἔχει, xal γοῦν στι καὶ ἀπό. 
πεμπτος, xat αὐτόχλητον ἂν ἕλοι τὴν παρατρυκὴν 
τὰ πεπλουτηχότα. Διώλισθε γὰρ καὶ ἀγγέλων φύεις, 
xaX οὐ τετηρήχασί τινες τὴν ἑαντῶν ἀρχὴν, χατὰ 
γεγραμμένον. Ἑνεχόμεθα δὲ καὶ αὗτοὶ ταῖς τῆς 
παραδάσεως αἰτίαις. "Ap' οὖν, εἴπερ τις οἴοιτο, χιὶ 
αὐτῷ τῷ Υἱῷ δοτὸν εἶναι τὸν ἀγιασμδν, οὐχὶ 0 
πάντη τε χαὶ πάντως ἐρεῖ τὸ χαὶ παθεῖν δύνασθαι 
τὴν παρατροπήν ; Πάθοι γὰρ ἂν τὸ παθεῖν ἀυνάμενον, 
χαὶ εἰ μήπω λέγοιτο παθεῖν. 


B. ᾿Αληθές, 

A. Τί δὲ, ὦ φιλότης ; τὸ ἡγιάσθαι λεγόμενον, ey 
ἅπας ἡμᾶς ἀναπείσει λόγος, ἅγιον οὖχ εἶναι φάνει 
ποτέ; Κεχλῇσθαι γὰρ οἶμαι πρὸς ἁγιασμὸν, Ix ys 
τοῦ μὴ εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐατὶν, ὅτε χαὶ ἀγνιάζεται, 


B. ᾿λνάγχγη. 

Α. Τὸ δὲ οὔπω σεπτόν τε xat ἅγιον, οὐκ ἀνάλωτον 
ἁμαρτίαις, μᾶλλον δὲ ἤδη νοσοῦν τὴν εἰς τὸ qux 
διαδολὴν, εἴπερ ἐστὶν ὁ ἁγιασμὸς, φαυλότηχές τι χεὶ 
ἁμαρτίας ἀποτριδὴ, xaX ἀπόθεσις. 

Β. Σύμφημι. 

Α. Οὐκοῦν εἴπερ ἕλοιντο νοεῖν τε καὶ λέγειν, ewe 
ηγιάσθαι τοῖς; χτίσμασι τὸν γ͵δν, οὐ δυσάρετος [1 
δυτεύρετος] ὁ χαιρὸς, χαθ᾽ ὃν ἣν Ext τὴν φύσιν ἀσϑιν 
νὴς, καὶ ἀμείνων οὔπω τοῦ πεφυχέναι πλημμελεῖν 
ἀλλ᾽ ὧδέ τε ἔχων χαὶ νοούμενος, πῶς ἣν ἄρα καὶ εἰ 
x&v τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρός; πῶς δὲ xal ἀπαύγεϑμε 
χαὶ χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ - Οὐ u 
χρόνῳ Yíyove χαραχτὴρ, ἀλλ᾽ Tv εὐῦξο χατὰ {8 
καὶ ἐν ἀρχῇ. Εἶτα πῶς οὐχ ἅγιον ἦν, τὸ ἀχραιφὰξᾷ 
τοῦ Πατρὸς καὶ εἰλιχρινέστατον χάλλος͵ καὶ αὑτὰς 
τῆς οὐσίας ὁ χαραχτήρ; Ἢ οὐχ ἐξ ἀνάγχης ágoxtm 
λοιπὸν συνωθήσειεν ἂν καὶ οὐχ Exóvtag ἡμᾶς ὁ Mu 
γος εἴς γε τὸ χρῆνα! λέγειν, μηδὲ αὐτὸν ἅγιον εἶναι 
τὸν Πατέρα ποτέ; 


D Β. Ilávo μὲν οὖν. Ἕψεται γάρ που πάντως, τὸ 


δεῖν ταῖς εἰχόπσιν ὁρᾶσθαι ταυτοειδῇ, τὰ ὧνπερ ἂν 
εἶεν εἰχόνες. 

A. Τί δὲ, ὦ φιλότης ; οὐ γὰρ ἑαυτὸν εἶναί φησιν 
ἀλήθειαν ὁ Υἱὸς, χαὶ φῶς τὸ ἀληθινὸν, παρά γε ταῖς 
θείαι: χατωνόμασται Γραφαῖς ; 

B. Καὶ μάλα. 

A. Εἴτα o) μάτην ἐῤῥαψῳδηχότες ἡ αἷν τὰ ἐξ 
ἀμαθίας ἁλοῖεν ἂν, εἰ τοῦ χατὰ φύσιν ἁγιασμοῦ τὸ 
φῶς τὸ ἀληθινὸν δεδεῖ σθαί φασι ; Διισχυριοῦνται γὰρ 
ἕτερον οὐδὲν, ἣ τοῦτο σαφῶς, ἡγιάσθαι λέγοντες τὸ 
φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸ ἤχιστα μὲν ἅγιον ἐν ἰδέᾳ φύσει, 
γεγονὸς δὲ τοῦτό ποτε. 


86 [Lebr. 1, ὅ. 


ἍΜΗ Ὁ 


£917 

B. 0$ yàp eov. 

A. Ὁ δὲ χαὶ ἐν τάξει τοῦ δύνασθαι πλημμελεῖν, 
«ὃ κατά 5t γοῦν ὅλως φευδομωυθεῖν παρωθούμενος " 
4 θὺ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν 
τῷ στόματι αὐτοῦ, » καθὰ γέγραπται " τί μὴ μᾶλλον 
ἐφ᾽ ἑαυτῷ κχατερυθριάσας οὐδὲν, ἡγιάσθα. μὲν ἔφα- 
αχε παρὰ τοῦ Πατρὸς, προσετίθες δὲ τούτοις οὐδὲν, 
ἀπαυθαδίξεται δὲ, xat εἰς τοῦτο προήχει λόγων με- 
ταλοπρεπείας χαὶ ὑπερδολῇς, ὡς ἀνυποστόλως εἰ- 
πεῖν, « Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ. ἁγιάζξω ὁμαντόν ; » 

B. Πῶς οὖν ἄν τις ἴδοι τὸ ἀληθές ; 

Α. El διαλογίζοιτο δοφῶς, ὅτι κατὰ φύσιν ἅγιος 
ὧν ὡς θεὸς, ἡγιάξετο μεθ᾽ ἡμῶν, καθὸ ἄνθρωπος, 
τῷ ἰδίῳ Πνεύματι τὸν oixziov αὐτὸς χαταχρίων ναόν. 


B. Πῶς οὖν ὁ Πατὴρ αὐτὸν ἁγιάσαι λέγεται ; 


ἃ. Ὅτι πάντα παρὰ Πατρὸς bc Υἱοῦ ἐν Πνεύ- 
ματι. ᾿Αγιάζοντα δὲ. xal ἁγιαξόμενον τὸν φύσει τε 
xat ἀληθῶς Υἱὸν, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος, εἰσχεχόμι- 
xsv ἡμῖν ὁ τοῦ Παύλον λόγος" « Ὃ τὲ γὰρ ἁγιάζων, 
φησὶ, χαὶ οἱ ἁγιατόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες " δι᾽ ἦν al- 
«ίαν οὐχ ἐπαισχύνεται αὐτοὺς ἀδελφοὺς χαλεῖν, λέ- 
γων, ᾿Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μον. » 
Αγιάξει μὲν γὰρ αὐτὸς, ἅγιος ὧν χατὰ φύσιν, ὡς 
Θεός * ἁγιάξεται δὲ μεθ᾽ ἡμῶν, χατὰ τὸ ἀνθρώπινον, 
ὅτε τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ὑπελθὼν, καὶ xaz' αὐτὸ 
δὴ τοῦτο ἡγιάσθαι φημὶ, καίτοι τῶν ὅλων κατεξου- 
σιάζων ὡς θεὺς, ἀδελφοὺς ἡμᾶς οὐχ ἐπαισχύνεται 
xav. 


DE S8. TRINITATE DIALOGUS VI. 
A. B. Bibel alib procsus. 


1.2 


A. lile autem inter peccatores eum eseet, ne ἰθ- 
viseiinum quidem mendacium admittens, « Non enim 
fecit peccatum, nec iarontus.est delus in ore ejus, » 
ul scriptunr est **, eur dieere de se non. verebotur, 
se a Patre sanctificatum esse, nullo- prorsus ad- 
dito : sed gloriatur potius, ac tam meognifice ac 
elate de $e sentit, ὧδ audaeter dicaL: « Pra eis ego 
Sanclifico meipsum?* ? 2 


B. Quo pacto igitat id quod verum est agnosces? 

À. Si apud te prudenter reputes quod, cum san-- 
ctus sit secundum naturam ut Deus, sanctificatus 
est nobiscum quatenus homo, proprio Spiritu suum 
ipse templum perungens. 


B B. Quomodo igitur Pater ipsum sanctificasse di- 


citur ? 

A. Quoniam omnia a raue per Filium in Spi- 
ritu. Sanctificantem vero el sanctificatum illum na - 
tura ei veritate Filium, quoniam bomo factus est, 
Paulus nobis induxit. « Qui enim sanctificat, inquit, 
et qui sanctiicantur, ex uno omnes : propter quai 
causam non coufunditur fratres eos vocare, dicens : 
Nuntiabo nomeu (uum fratribus meis *!. » Sapcti- 
ficat enim ipse, cum sil sanctus secundum naturam, 
in quantum Deus: sancüicatur vero nobiscum, 
quoad humanitatem, cum, nostra simikituding sus- 
cepta eliam ob hoc ipsum videlicet quod sauctiti- 
catus sit, quamvis universi Dominus sit ut. Deus, 
vocare nos fratres baud erubescit. 


D. ᾿Αλλὰ, Ναὶ, φασὶν, οὐκ àv διαψεύσαιτο λέγων C. B. At non 5$97 menuetur, inquiunt, dicens san- 


ἡγιάσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς, xaV τῆς xa0' ἡμᾶς olxo- 
γομίας ἐξῃρημένης. Καὶ γὰρ, ἐν ἐσχάτοις μὲν τοῦ 
αἰῶνος χαιροῖς, πέφηνεν ἄνθρωπος, ἄλλ᾽ fv xal πρὸ 
φούτου τοῖς εἰς τὸ εἶναι χεχλημένοις ὁ Μονογενὴς, 
καὶ ἀδελφὸς τῶν πεποιημένων, χαθὸ xal αὐτὸς οὐχ 


: ἀγένητός ἔστι τὴν φύσιν, πεποίηται δὲ παρὰ τοῦ 


Ἰ1χτρός. ᾿Αληθεύει δὴ οὖν, καὶ ἀδελφοὺς ἡμᾶς &ro- 
χαλῶν, καὶ συνηγιάσθαι λέγων. 

ἃ. 'AXX, ὦ πρὸς πάντα ἰόντες ἑτοίμως, xal τὰ 
πέρα λόγου χαὶ τοῦ χαθήχοντος λογισμοῦ, Toi ποτε 
ἄρα xaX νῦν ὁ θρασὺς ὑμῖν οὑτωσὶ xal ἀπόπληχτος 
ἐχτελευτήσει λόγος, ἐννοεῖν οὐχ ἔχω. Ὅτι μὲν γὰρ 
οὐ γενητὸς ὁ Υἱὸς, o5 τοῖς παρ᾽ ὑμῶν μαντεύμασι, 
προσεχτέον δὲ μᾶλλον τοῖς ἱεροῖς τε χαὶ θείοις 
μνυσταγωγοῖς, οἷς καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἐντέταλται λέ- 
γων᾽ « Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. » 
"Ἔφη τοίνυν ὁ Ἰωάννης ἡμῖν ἐναργῶς περὶ τοῦ Υἱοῦ" 
« Καὶ οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ fixex, xa ἔδωχεν 
ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεόν " 
xai ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Ylip αὐτσῦ Ἰησοῦ 
Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, χαὶ dj ζωὴ fj 
αἰώνιος. » Θεὸς δὲ ἀληθινὸς, τοῖς χτίσμασιν οὐχ 
ὁμογενής. "Ὅτε τοίνυν, κατά γε τὸ ἐχείνοις ἀδουλό- 
«κατὰ δοχοῦν, ἐν μεθέξει γέγονεν ἁγιασμοῦ, xaítot 
8:5. ὧν ἀληθινὸς ὁ Λόγος, καὶ εἰ νοοῖτο καθ᾽ ἑαυτὸν 
xa δίχα σαρχὸς, ἡχόντων εἰς μέσον, καὶ Θεὸν ἡμῖν 


9 | Petr, i, 33. * Joan. xvii, 19. 


*! flebr. n, 11, 12. 


- cUficatum se a Patre, remeta etiain. incarnatione. 


Etenim extremis szculi temporibus apparuit home, 
sed antea erat etiam creatis el productis frater Uni- 
genitus, in quantum etiam ipse natura θυ increa- 
(8 non est, sed a Patre factus est. Vere igitur di- 
cit, el cum fratres nos, el cum nos una sanciiücotes 
esse ait. 


Α. Sed, o qui in absurda qu:xque temere et in- 
considerate ruitis, quonam abitura sit tam praeceps 
3c stupida ratio, assequi non possum. Filium enia 
creatum non esse, non vestris somniis, sed sanctis 
ac divinis potius credendum est doctoribus, quibus 
ipse quoque Christus precepit, dicens : « Euntes, 
docete omnes gentes **. » Dixit ergo Joanges nobis 
manifeste de Filio : « Et scimus quoniam Filius Dei 
venit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum 
Deum, et simus in vero Filio ejus Jesu Christo. llic 
est verus Deus, et. vita sterna*. » Deus autein 
verus non est congener creaturis. Cum igitur, ut 
illi temerarié volunt, particeps factus sit sauctiflca- 
tionis Deus verus exsistens Verbum, licet in se in- 
telligatur et absque carne, prodeant in medi 
ei Deum nobis vérum Mw e 
preditum quibus velint verbis: 
dictu verum est quod, si Fili 


** Matth. xxvii, 10. * 


1015 


nem transformamur a claritate in claritatem, tan- 
quam a Domini Spiritu, Domiuus autem Spiritus 
est "*. , 


D. ltectissime dixisti. 

Á. ltaque creature quidem et rebus produetis 
. adventitia est sanctificatio : ab se enim eaim non 
habent, proindeque deperdi potest, et quae ea sunt 
préedita sua sponte in pravum declinant. Etenim 
angelorum natura preceps etiam decidit, et qui- 
dám nou servarunt suum principatum, ut scriptum 
est **, Nos autem przvaricationis quoque rei su- 
mus. Nunquid ergo, si quis existimet ipsi Filio ad- 
ventifiam esse quoque sanctificationem , utique 
dictarus est ipsum etíam pati posse pravaricatio- 
nem? Patietur enim utique id quod pati potest, 
etiamsi nondum pati dicatur. 

B. Verum est. 

À. Quid vero, amice? nonne ratio fateri nos co- 
get id quod sanctificatum esse dicitur, aliquando 
non esse sanctum ? Ad sanctificationem quippe 
vocari arbitror id quod est, ex eo quod non τὰ 
quando et sanctificatur. 

B. Necesse est. 

A. Quod autem nondum sacrum ac sanctum est, 
peccati non est expers, imo vero adhue vitiorum 
morbis obnoxium est, siquidem) sanctificatio, pec- 
cati abstersio est atque abjectio. 

B. Assentior. 

A. haque si sentire ac dicere velint una cum 
creaturis sanclificatum esse Filium , non difficile 
erit invenire tempus quo erat adhuc infirmus na- 
tura, necdum expers peccandi : sed qui talis intel- 
ligitur et est, quomodo esset etiam $96 iinzgo Dei 
ac Pawis  ? quomodo splendor et character sub- 
Stantize ejus **? Non enim in tempore factus est 
character, sed loc erat secundum naturani, et in 
principio, At quomodo sanctum non erat purum 
illud et sincerum Patris decus, et ipse substantiz 
character ? Nunquid necessaria plane ratio nos adi- 
ge! uL dicamus ne ipsum quidem Patrem sanctum 
esse ? 


B. Ha prorsus. Omnino enim sequetur eadem 
cum imaginibus censenda esse ea quorum sunt ima- 
gines. 

A. Cur autein, ὁ charum caput? Nunquid enim 
seipsum esse veritatem ait Filius, et lux vera apud 
Scripturas divinas est nuneupatus? 

B. Omnino. 

A. At nunquid ignorantis sux nugas nobis ob- 
trudore deprebendentur, si. naturali sanctificatione 
veram lucem carere, dicunt? Si enim veram lucem 
sancüficatam esse dicunt, nibil aliud quam istud 
plane asserent, illam cum sancta minime quidem 
essel in sua natura, sanctam aliquando factam 
esse. 


*5 || Cor, 11, 17, 18. ** Jud., 6. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 
cie gleriam Domini speculantes, in eamdem imagi- Α ψυχαῖς, αὐτὸς ἐχδείξει βοῶν, « 


* [1 Cor. iv, 4. 


1016 
Ἡμεῖς δὲ πάντες, 
ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου xax 
ϑπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα kei 
δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἀπὸ Κυρίου Πνεύματος" ὁ 
δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν. » 

B. “Λριστα ἔφης. 

À. Θύχοῦν, χτίσει μὲν χαὶ ποιήμασε δοτὸς ὁ ἅτιδ» 
σμὸς, οἴχοθεν γὰρ οὐχ ἔχει, χαὶ γοῦν ἔστι καὶ ἀπό- 
κεμπτος, xat αὐτόχλητον ἂν ἕλοι τὴν παρατρυκὴν 
τὰ πεπλουτηχότα. Διώλισθε γὰρ xat ἀγγέλεων φύσις, 
χαὶ οὐ τετηρήχασί τινες τὴν ἑαντῶν ἀρχὴν, κατὰ τὸ 
γεγραμμένον. Ἐνεχόμεθα δὲ καὶ αὑτοὶ ταῖς τῆς 
παραδάσεως αἰτίαις. "Ap' οὖν, εἴπερ τὶς olorco, xà 
αὐτῷ τῷ Υἱῷ δοτὸν εἶναι τὸν ἀγιασμὸν, οὐχὶ ἃ 
πάντη τε xal πάντως ἐρεῖ τὸ καὶ παθεῖν δύνασθει 
τὴν παρατροπῆν ; Πάθοι γὰρ ἂν τὸ παθεῖν δυνάμενον, 
xai εἰ μήπω λέγοιτο παθεῖν.᾿ 


B. ᾿Αληθές. 

A. Τί δὲ, ὦ φιλότης ; τὸ ἡγιάσθαι λεγόμενον, e) 
ἅπας ἡμᾶς ἀναπείσει λόγος, ἅγιον οὐχ εἶναι φάνει 
ποτέ; Κεχλῆσθαι γὰρ οἶμαι πρὸς ἁγιασμόν, Ix πε 
τοῦ μὴ εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν, ὅτε χαὶ ἀγιάζεται, 


B. ᾿λνάγχη. 

Α. Τὸ δὲ οὔπω σεπτόν τε χαὶ ἅγεον, οὐκ ἐνόλωνοι 
ἁμαρτίαις, μᾶλλον δὲ ἤδη νοσοῦν τὴν εἰς ὦ vea 
διαδολὴν, εἴπερ ἐστὶν ὁ ἁγιασμὸς, φαυλότης τὸ τῷ 
ἁμαρτία: ἀποτριδὴ, καὶ ἀπόθεσις. 

B. Σύμφημι. 

Α. Οὐχοῦν εἴπερ ἕλοιντο νοεΐν τε καὶ λέγειν, me 
ηγιάσθαι τοῖς χτίσμασι τὸν Υἱὸν, οὐ δυσάρετος |] 
δυτεύρετος] ὁ χαιρὸς, χαθ᾽ ὃν ἦν ἔτι τὴν φύσιν ἀξ» 
νὴς, xal ἀμείνων οὔπω τοῦ πεφυχέναι πλημμελεν 


ἀλλ᾽ ὧδέ τε ἔχων xat νοούμενος, πῶς ἣν ἄρα xri εν D 


x&v τοῦ Θεοῦ xol Πατρός ; πῶς δὲ xal ἀπαούγεα 
xai χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ - Οὐ τὸ 

χρόνῳ γέγονε χαραχτὴρ, ἀλλ᾽ ἦν τοῦτο κατὲ qim 

καὶ ἐν ἀρχῇ. Εἶτα πῶς οὐχ ἅγιον ἦν, τὸ ἀχρεφὶς 

τοῦ Πατρὸς καὶ εἰλιχρινέστατον χκάλλος͵ καὶ mif 
τῆς οὐσίας ὁ χαραχτήρ; Ἢ οὐκ ἐξ ἀνάγχης àgurm 
λοιπὸν συνωθήσειεν ἂν xal οὐχ ἑκόντας ἡμᾶς 6M 
γος εἴς γε τὸ χρῆνα: λέγειν, μηδὲ αὐτὸν ἅγιον di 
^b» Πατέρα ποτέ; 


D Β. Πάνν μὲν οὖν. ἝἜψεται γάρ που πάντως, 9 


δεῖν ταῖς εἰχόσιν ὁρᾶσθα! ταυτοξιδῇ, τὰ ὥνπιρ B 
εἶεν εἰχόνες. 

Α. Τί δὲ, ὦ φιλότης ; οὐ γὰρ ἑαυτὸν εἶναί gue 
ἀλήθειαν ὁ Υἱὸς, χαὶ φῶς τὸ ἀληθινὸν, παρὰ ys τεῖς 
θείαι; χατωνόμασται Γραφαῖς ; 

Β. Καὶ μάλα. 

A. Εἶτα οὐ μάτην ἐῤῥαψῳδηχότες ἡμῖν τὰ ἐξ 
ἀμαθίας ἁλοῖεν ἂν, εἰ τοῦ χατὰ φύσιν ἁγιασμοῦ τὸ 
φῶς τὸ ἀληθινὸν δεδεῖσθαΐ φασι; Διισχυριοῦνται γὰβ 
ἕτερον οὐδὲν, ἣ τοῦτο σαφῶς, ἡγιάσθαι λέγοντες τὸ 
φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸ ἥχιστα μὲν ἅγιον ἐν ἰδία cista 
γεγονὸς δὲ τοῦτό ποτε. 


δὲ [Lebr. 1, ὅ. 


£817 

B. Οὐ yàp οὖν. 

A. Ὁ δὲ χαὶ ἐν τάξει τοῦ δύνασθαι πλημμελεῖν, 
τὸ κατά τᾶ γοῦν ὅλως ψευδομυθεῖν παρωθούμενος " 
« Θὺ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν 
τῷ στόματι αὐτοῦ, » χαθὰ γέγραπται * τί μὴ μᾶλλον 
ἐφ᾽ ἑαυτῷ χατερυθριάσας οὐδὲν, ἡγ'άσθα. μὲν ἔφα- 
exe παρὰ τοῦ Πατρὸς, προσετίθες δὲ τούτοις οὐδὲν, 
ἀπαυθαδίζξεται δὲ, xat εἰς τοῦτο προήχει λόγων με- 
ταλοπρεπείας xal ὑπερδολῆς, ὡς ἀννυποστόλως εἰ- 
πεῖν, « Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ὁμαντόν ; » 

B. Πῶς οὖν ἄν τις ἴδοι τὸ ἀληθές ; 

Α. El διαλογίζοιτο σοφῶς, ὅτι χατὰ φύσιν ἅγιος 
ὧν ὡς θεὸς, ἡγιάξετο μεθ' ἡμῶν, καθὸ ἄνθρωπος, 
τῷ ἰδίῳ Πνεύματι τὸν οἰχεῖον αὐτὸς χαταχρίων ναόν. 


B. Πῶς οὖν ὁ υτὴρ αὐτὸν ἁγιάσαι λέγεται ; 


Α. Ὅτι πάντα παρὰ Πατρὸς δι᾿ Υἱοῦ ἐν Πνεύ- 
pae. ᾿Αγιάζοντα δὲ. xal ἁγιαζόμενον τὸν φύσει τε 
xat ἀληθῶς Yibv, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος, εἰσχεχόμι- 
πᾶν ἡμῖν ὁ τοῦ Παύλου λόγο: « "U «2 γὰρ ἁγιάζων, 
φησὶ, χαὶ οἱ ἀγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες * OU ἦν αἱ-. 
«ἰαν οὐχ ἐπαισχύνεται αὐτοὺς ἀδελφοὺς χαλεῖν, λέ- 
γων, ᾿Απαγγελῶ τὸ ὄνομά cou τοῖς ἀδελφοῖς μου. » 
᾿Αγιάξει μὲν γὰρ αὐτὸς, ἅγιος ὧν xatà φύσιν, ὡς 
Θεός * ἁγιάζεται δὲ μεθ᾽ ἡμῶν, κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, 
ὅτε τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ὑπελθὼν, καὶ χατ᾽ αὐτὸ 
δὴ τοῦτο ἡγιάσθαι φημὶ, καίτοι τῶν ὅλων κατεξου- 
σιάζων ὡς θεὸς, ἀδελφοὺς ἡμᾶς οὐχ ἐπαισχύνεται 
χαλεῖν. 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 
A. B. Bibel aliub procsue. 


1018 


A. llla autem inter peccatores oum esaet, ne le- 
vissiinum, quidem mendacium admitteng, « Non eni 
[ecil peccatum, nec iavontus.ost dolus in ore ejus, » 
ul scriptas est **, eue dieere de se non. verebatur, 
se a Patre sanctificatum esse, mullo prorsus ad- 
dito : sed gloriatur potius, ac tam meagnifice ac 
elate de $e sentit, ὧδ audaeter dicat: « Poe eis ego 
sanclifico moipsum?** ? 1 


B. Q«o pacto igitat id quod vezum est agnoscos? 

À. Si apud te prudenter reputes. qued, cum san-: 
ctus sit secundum naturam ut Deus, sanctificatus 
est nobiscum quatenus homo, proprio Spiritu suum 
ipse templum perungens. 


B B. Quomodo igitur Pater ipsum sanctificasse di- 


citur ? 

A. Quoniam omnia a rate per Filium in Spi- 
ritu. Sanctificantem vero et sanctificatum illum na- 
tura et veritate Filium, quoniam bomo factus est, 
Paulus nobis induxit. « Qui enim sanctificat, inquit, 
et qui sanctilicantur, ex uno orones : propter quam 
causain non cosfunditur fratres eos vocare, dicens : 
Nuntiabo nomen (uum fratribus meis *!, » Sapcti- 
ficat enim ipse, cum sit sanctus secundum naturam, 
in quantum Deus : sancüficatur vero nobiscum, 
quozd humanitalem, cum, nosira simikiluding sus- 
cepta etiam ob hoc ipsum videlicet quod sauctii- 
catus sit, quamvis universi Dominus sit ut. Deus, 
vocare nos fratres haud erubescit. 


D. ᾿Αλλὰ, Nat, φασὶν, οὐκ ἂν διαψεύσαιτο λέγων ὦ B. At non 597) menuietur, inquiupt, dicens s3n- 


ἡγιάσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς, xax τῆς χαθ᾽ ἡ μᾶς olxo- 
γομίας ἐξῃοημένης. Καὶ γὰρ, ἐν ἐσχάτοις μὲν τοῦ 
αἰῶνος χαιροῖς, πέφηνεν ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἣν xal πρὸ 
«ούτου τοῖς εἰς τὸ εἶναι χεχλημένοις ὁ Μονογενὴς, 
χαὶ ἀδελφὸς τῶν πεποιημένων, χαθὸ xal αὐτὸς οὐχ 
ἀγένητός ἔστι τὴν φύσιν, πεποίηται bb παρὰ τοῦ 
Γ Πατρός. ᾿Αληθεύει δὴ οὖν, xal ἀδελφοὺς ἡμᾶς ἀπο- 
καλῶν, καὶ συνηγιάσθαι λέγων. 

A. ᾿Αλλ᾽, ὦ πρὸς πάντα ἰόντες ἑτοίμως, καὶ τὰ 
πέρα λόγου χαὶ τοῦ χαθήχοντος λογισμοῦ, ποῖ ποτε 
ἄρα καὶ νῦν ὁ θρασὺς ὑμῖν οὑτωσὶ xal ἀπόπληχτος 
ἐχτελευτήσει λόγος, ἐννοεῖν οὐχ ἔχω. Ὅτι μὲν γὰρ 
οὐ γενητὸς ὁ Υἱὸς, οὐ τοῖς παρ᾽ ὑμῶν μαντεύμασι, 
προσεχτέον δὲ μᾶλλον τοῖς ἱεροῖς τε xal θείοις 
μυσταγωγοῖς, οἷς καὶ αὑτὸς ὁ Χριστὸς ἐντέταλται λέ- 
γων᾽ « Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. » 
"Ἔφη τοίνυν ὁ Ἰωάννης ἡμῖν ἐναργῶς περὶ τοῦ Ylo3* 
« Καὶ οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ fixet, xal ἔδωχεν 
ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεόν 
χαὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτσῦ Ἰησοῦ 
Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, χαὶ ἣ ζωὴ f) 
αἰώνιος. » Θεὸς δὲ ἀληθινὸς, τοῖς χτίσμασιν οὐχ 
ὁμογενής. Ὅτε τοίνυν, χατά γε τὸ ἐχείνοις ἀδουλό- 
κατα δοχοῦν, ἐν μεθέξει γέγονεν ἁγιασμοῦ, χαίτοι 
Θ:ὸς ὧν ἀληθινὸς ὁ Λόγος, xaX εἰ νοοῖτο χαθ᾽ ἑαυτὸν 
καὶ δίχα σαρχὸς, ἠχόντων εἰς μέσον, καὶ Θεὸν ἡμῖν 


9» | Petr, 1), 393. 3} Joan. xvii, 19. 


*! flebr. i, 11, 12. 


- cficatum se a Patre, remota etiai incarnatione. 


Etenim extremis szculi temporibus apparuit home, 
sed antea erat eliam creatis et productis frater Uni- 
genitus, in quantum etiam ipse natura 808 increa- 
tus non est, sed a Patre faetus est. Vere igitur di- 
Cit, et cum fratres nos, et cum nos una sanctifcotes 
esse ait. 


À. Sed, o qui in absurda quzque temere et in- 
considerate ruitis, quonam abitura sit tam preceps 
ac stupida ratio, assequi non possum. Filium enim 
creatum non esse, non vestris somniis, sed sanctis 
ac divinis potius credendum est doctoribus, quibus 
ipse quoque Christus precepit, dicens : « Euntes, 
docete omnes gentes **. » Dixit ergo Joanges nobis 
manifeste de Filio : « Et scimus quoniam Filius Dei 
venit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum 
Deui, et simus in vero Filio ejus Jesu Christo. llic 
est verus Deus, et. vita aterna**. » Deus autein 
verus non est congener creaturis. Cum igitur, ut 
illi temerarié volunt, particeps factus sit sanctifica- 
tionis Deus verus exsistens Verbum, licet in se in- 
telligatur et absque carne, prodeant in medium, 
et Deum nobis vérum adventitia sanctificatione 
preditum quibus velint verbis ostendant : nunquid 
dictu verum est quod, si Filio adventitia est saa- 


*! Matth. xxvii, 19. "3 Joan. v, 20. 


1019 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1028 


clificatio, quamvis Deus secundum naturam sit ac Α τὸν ἀληθινὸν, ἐπαχτὸν ἔχοντα τὸν ἁγιασμὸν, οἷσπερ 


verus, nibil jam impediturum sit quominus san- 
ctificatuim etiam ipsum esse stulte putemus, ex quo 
est, Patrem, licet Deus verus esse credatur? 


ἂν βούλοιντο χαταδειχνύντων λόγοις * ἣ οὐχ ἀληθὲς 


εἰπεῖν, ὡς εἴπερ ἐστὶν ἐν Υἱῷ τὸ ἡγιάσθαι δοτὸν, 
Θεῷ χατὰ φύσιν ὄντι xaX ἀληθινῷ, οὐδὲν, οἶμαι, τὸ 


ἀπεῖργον ἔτι καὶ αὐτὸν ἡγιάσθαι, φληνάφως ὑπονοεῖν, τὸν ἐξ οὗπερ ἐστὶ, Πατέρα. χαὶ εἰ Θεὸς ἀλη- 


θινὸς εἶναι πεπίστευται: 

B. Periclitamur. 

ἃ. Ut autem oinni ex parte impia illorum expu«- 
gnetur audacia, non verebor aliquid absurdum 
quoque proferre. Nunquid enim soli ac praecipue 
conveniet ae tribuetur naturali Deo sanctificandi 
potestas, sieuti nimirum et e nihilo res in ortum 
produceudi ? 


B. Tribuetur. 

A. Igitur, si Filius, inter creaturas numeratus, 
ut illi absurde ac nefarie docent, ea qux secundum 
naturam propria et peculiaria sunt deitatis perficit, 
et glorie sux naturz ascribit (seipsum enim san- 
ctifleasse ait **), ad creaturam quidem deducta sunt, 
ut videtur, ea quee substantiam omuium 53996 sn- 
premam longe superant, nec absurdum erit, opinor, 
dicere posse quoque nos ipsos sanctificare, juxia 
Filii similitudinem. 

B. Qui tu istud ais? 

A. Si enim cum sil ipse creatus, tam sublimís 
substantize dotes suas facit, quid vetat quominus 
nos ipsi quoque implere possimus ea quz? ejus sunt, 
presertim cum propinqui simus, nec ullo modo ab 


ejus cognatione dissiti, siquidem est omni creato 


cum re creata cognatio atque bsbitudo, in eo 
nempe quod creata sunt ? 

B. Probabile est quod ais. 

À. Erit autem czteroquin impium simul et ab- 
surdum credere ipsum esse sanctificatin. 

B. Quomodo? 

À. Quod sanctificatur, nunquid a majore et prze- 
stantiore quam sit nalura sua sanctificatur ? Non 
enim a deteriori dixerint, opinor, siquidem sancti- 
ficari, ad aliquid utile traducit. 


B. fRectissime dixisti. 

A. ltaque, si verum est sancliflcatum esse, ut 
illi volunt, Filium per Spiritum, utique velut a 
pristantiore est inunctus, et diversam ab ipso na- 
turam habente. Nibil enim sui ipsius est parti- 
ceps, sed alterum in altero participatur, ratione 
essentiz. 

B. Istud etiam consequetur. 

A. Jam quomodo Filius per Spiritum in nobis 
habitat? quomodo vero id quod natura prasiantius 
cst, deterioris nobis participationem indet per se- 
ipsum ἢ Et, si naturz divin: consortes ** reddimur 
accepto Spiritu, quomodo inferior erit Spiritu Fi- 
lius ? aut quomodo prastantior est ipso, non autem 
potius ipsemet et ab ipso Spiritus ejus, oimnem 
ejus operationem liabens, et ejus participationem 


δ. Joan. xvn, 19. *5]I etr, 1, 4. 


B. Κινδυνεύομεν. 

A. "Iva. δὲ πανταχόθεν αὐτῶν τὸ àvóotov ἐχ- 
πολιορχῆται θράσος, χατοχνήσαιμ᾽ ἂν οὐδαμῶς, καὶ 
τι τῶν εἰς ἀτοπίαν ἠχόντων εἰπεῖν " ἣ γὰρ οὐχὶ πρέ- 
κοι ἂν μόνῳ τε xat ἐξαιρέτως ἀναχεέσεται, τὸ ἁγιά- 
ζειν δύνασθαι τῷ γε ὄντι χατὰ φύσιν Θεῷ, χαθάπερ 
ἀμέλει χαὶ τὸ ἐχ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ ὄντα 
καλεῖν ; 


B B. ᾿Αναχείσεται. 


A. Οὐχοῦν, εἰ τοῖς χτίσμασιν ἐναρίθμιος ὑπάρχων 
ὁ Υἱὸς, κατά γε τὸν παρ᾽ ἐχείνοις λόγον τὸν ἀκαλλῆ 
τε χαὶ βδελυρώτατον, τὰ τῆς χατὰ φύσιν θεότητος 
ἴδια καὶ ἐξαίρετα διαπεραίνεται, xal φύσεως τῆς 
ἰδίας ποιεῖται δόξαν, ἑαυτὸν γὰρ ἁγιάσαι φησὶ, xat- 
εχομίσθη μὲν, ὡς ἔοιχε, τὰ τῆς ἐπέχεινα πασῶν οὐ» 
σίας ἐπὶ τὴν χτίσιν, οὐκ ἀπίθανον δὲ, οἶμαι, τὸ καὶ 
ἡμᾶς αὐτοὺς ἀγιάζειν δύνασθαι χατατολμᾷν εἰπεῖν, 
καθ᾽ ὁμοιότητα τὴν Υἱοῦ. 

B. Πῶς τοῦτο Egn; ; 

A. El γὰρ γενητὸς ὑπάρχων αὐτὸς, τὰ τῆς τοσοῦ- 
τον ἀνῳχισμένης οὐσίας ἴδια ποιεῖται πλεονεκτῆματα, 
τί τὸ ἐμποδὼν εἰς τὸ καὶ ἡμᾶς αὑτοὺς τὰ αὐτοῦ δύ- 
νασθαι πληροῦν, ἅτε δὴ xat ἀγχοῦ, καὶ οὔτι τῷ 
διεστηχότας τῆς πρὸς αὑτὸν οἰχειότητος, εἴπερ ied 
τις παντὶ γενητῷ πρὸς γενητὸν συγγένειά τε xd 
σχέσις, xav' αὑτὸ δὴ τοῦτο τὸ γεγεννῇσθαξ φημι; 

B. Οὐκ ἀπίθανος ἡμῖν ὁ ἐπὶ τῷδε λόγος. 

Α. Εἴη δ᾽ ἂν χαὶ ἑτέρως δυσσεδές τε ἅμα καὶ ἀμδ' 
θὲς, τὸ ἡγιάσθαι πιστεύειν αὑτόν. 

Β. Τίνα τρόπον; 

Α. Τὸ ἁγιαζόμενον, ἄρ᾽ οὐχὶ τῷ ὑπερχειμένῳ πὶ 
ἀμείνονι τῆς ἰδίας φύσεως ἁγιάξεται ; Οὐ γάρ * 
τῷ γε αἰσχίονι φαῖεν ἂν, ὥσπερ οὖν ἐγὧμαι, εἴπῃ 
εἴς τι τῶν τελούντων εἰς ὄνησιν ἀναδιδάζει ὦ 
ἁγιάζεσθαι. 

B. “Αριστα ἔφης. 

A. Οὐχοῦν, εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς, ὡς ἡγίασται xsv 
ἐχείνους διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ Υἱὸς, ὡς ἀμείνον 
πάντως mou χατεχρίετο, xal τὴν φύσιν ἔχοντι παρ᾽ 
αὐτὸν ἑτέραν. ἩΜετάσχοι γὰρ ἂν ἑαυτοῦ τῶν ὄντων 
οὖδὲν, ἀλλ᾽ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ μετεχόμενον, xaxá γε τὸν 
τοῦ πώς εἶναι λόγον. 

B. ἜἝψεται χαὶ τοῦτο. 

A. Εἶτα πῶς ἡμῖν ὁ Υἱὸς διὰ τοῦ Πνεύματος &vav- 
λίξεται; πῶς ὃὲ τὸ ἄμεινον χατὰ φύσιν, τὴν τοῦ 
χείρονος ἡμῖν ἐμποιήσει μέθεξιν δι᾽ ἑαυτοῦ : Καὶ εἰ 
θείας φύσεως ἀποτελούμεθα χοινωνοὶ, τὸ Πνεῦμα 
δεχόμενοι, πῶς ἐν δευτέροις τοῦ Πνεύματος ὃ Υἱός ; 
ἣ πῶς ἄμεινον αὐτοῦ, xaX οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὡς αὐτός 
τε χαὶ παρ᾽ αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα αὑτοῦ, ὅλην ἔχον a2- 
«οὔ τὴν ἐνέργειαν, xai τὴν αὐτοῦ. μέθεξιν ἐμποιοῦν 


1021 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


"^ 


1022 


Καὶ γοῦν ἔφασχεν ὁ Ylóz* « Οὐχ ἀφήσω ὑμᾶς ὄρφα- A indens ἢ Quippe dicebat Filius : « Non relinquam 


νοὺς, ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς. » Ἐπειδὴ δὲ ἀναδέδηχε 
πρὸς τὸν Πατέρα μετὰ τὴν ἐχ νεχρῶν ἀναθίωσιν, ἐν 
ἡμῖν ἔστι διὰ τοῦ Πνεύματος. Ἴδιον γὰρ αὐτοῦ xai 
οὐ θύραθεν εἰσχεχριμένον τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, καθάπερ 
ἀμέλει τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἀνθρώπινον, Ἐπειδὴ δὲ τὸ 
ἀμετρήτως διεστηχὸς τῆς θείας αὐτοῦ xal ὑπερτά- 
τῆς οὐσίας ἴδιον ἐποιήσατο, φημὶ δὲ τὴν σάρχα, τότε 
δὴ τότε χαὶ ἡγιάσθαι λέγεται, σοφῶς τε χαὶ πρε- 
πωδέστερον ἐπὶ τὸ ἀνθρώπινον τοῦ ἡγιάσθαι δι- 
ἄττοντος" τὴν γε μὴν τοῦ ἡγιάσθαι πλήρωαιν, ἤτοι 
τὴν ἐνέργειαν, ὡς ἐν προσώπῳ Πατρὸς, τῇ τῆς θεό- 
τητος ἀνετίθει φύσει, μόνῃ γὰρ αὐτῇ τὸ ἁγιάζειν 
οἰχεῖον. . 

B. Σύμφημι. Τὸ γάρ τοι μαχροὺς ἀντεξάγειν λό- 
γους, ὀρθῶς λέγοντί σοι, περιττὸν, μᾶλλον δὲ ἧχιστα 
σοφόν. ᾿Αλλ᾽ εἰ μόνῳ, φασὶ, τῷ γε ὄντι φύσει τε xal 
xatà ἀλήθειαν Θεῷ τὸ ἁγιάζειν δύνασθαι προσὸν 
ὁρῷτο xal πρέποι, τούτου δὲ πέφηνεν ἐνεργὸς ὁ 
Υἱὸς, τὸ ἀποσαδοῦν οὐδὲν, ὅτι xal Θεὸς χατὰ φύσιν 
ἐστὶ διαῤῥήδην ὁμολογεῖν " χαὶ εἰ τοῦτο συγχωρήσαι- 
μεν, Θεῷ δὲ τῷ χατὰ φύσιν τῶν ἀγαθῶν ἐνδεῖ μη- 
δενὸς, τί μαθὼν ὁ καθ᾽ ὑμᾶς Υἱὸς xal Θεὸς, δόξης 
«& xai βασιλείας, xal χυριότητος τὴν οἰχείαν ἐπι- 
δεᾶ παρέδειξε φύσιν; Ἔφη γάρ πον πρὸς τὸν ἐν 
οὐρανοῖς Πατέρα" « Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν 
σου τὸν Υἱὸν, ἵνα xal ὁ Υἱός σου δοξάσῃ σε" χαθὼς 
ἔδωχας αὐτῷ ἐξουσίαν πάσης σαρχὸς, ἵνα πᾶν ὃ δέ- 
δωχας αὐτῷ, δώσει αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. Αὕτη δέ 
ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὴ, ἵνα γινώσχωσί σε τὸν μόνον 
ἀληθινὸν Θεὸν, xal ὅν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. 
Ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς " τὸ ἔργον ἐτελείωσα, 
ὅ δέδωχάς μοι ἵνα ποιήσω χαὶ νῦν δόξασόν με σὺ, 
Πάτερ, παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ἦἧ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν 
κόσμον εἶγαι παρὰ col. Ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνομα 


- φοῖς ἀνθρώποις, οὃς δέδωχάς μοι ix τοῦ χόσμου. 


Σοὶ ἦσαν, καὶ ἐμοὶ αὐτοὺς ἔδωκας, xal τὸν λόγον 
σου ἐτήρησαν. Nuv ἔγνωσαν ὅτι πάντα, ὅσα δέδωχάς 
μοι, παρὰ σοῦ εἶσιν, ὅτι τὰ ῥήματα, ἃ δέδωχάς μοι, 
δέξωχα αὐτοῖς, xaX αὐτοὶ ἔλαδον, xal ἔγνωσαν ἀλη- 
θῶς ὅτι παρὰ σοῦ ἐξῆλθον, καὶ ἐπίστευσαν ὅτι σύ με 
ἀπέστειλας. » Ἔφη δὲ xal ὁ Λουχᾶς ἐν τῇ τῶν 
Πράξεων συγγραφῇ, ὡς Ex προσώπου τοῦ Πέτρον" 
« ᾿Ασφαλῶς οὖν γινωσχέτω πᾶς olxoc Ἰσραὴλ, ὅτι xal 
Κύριον αὐτὸν xai Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεός, » Συνίης 
οὖν, ὅτι πανταχῇ δίδωσι μὲν ὁ Πατὴρ δόξαν τε xal 
κυριότητα τῷ Υἱῷ, δέχεται δὲ xal μάλα ἀσμένως 
ὁ Υἱός ; ᾿Αλλ᾽ εἰ τοιοῖσδέ τισι χαταπαίειν ἡμᾶς ἀπο- 
τολμῷεν λόγοις, προσείροντές που xal ἕτερα, τίς ἄν 
γένοιτο διεχδρομὴ xat ἀπόνευσις τοῦ χαχοῦ, τοῖσγε 
ὡς ἄριστα φρονεῖν ἠἡρημέναις ; 

Α. « Ὃ πραῦς ἔστω μαχητὴς, » ἱερὰς xal θειος 
ἡμῖν ὑποπεφώνηχε λόγος, Δεῖν δὲ ἔγωγέ φημι, ταῖς 
τῶν ἐναντίων ἀντιφέρεσθαι δόξαις, χατοῤῥωδοῦντας 
οὐδέν. Θεὸς γὰρ ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν, xal ῥήμα μὲν 
γλώτταις ἑνιζὶς, ἀπευθύνων δὲ πρὸς τὸ ἀχιδδήλως 
ἔχον, τῶν εὐσεδούντων τὸν νοῦν" τὸ δὲ δὴ τῆς εὖ- 


** loan. xiv, 18. 57 Joan. xvis, 1-8. 


C 


vos orphauos, venio ad vos **. » Sed quoniam ad 
Patrem rediit post resurrectionem, in nobis est 
per Spiritum. Proprius enim est ejus, nec aliunde 
ascitus Spiritus ejus, sicuti nimirum hominis, hu- 
manus. Cum autem caroem infinito intervallo di- 
stantem divin: οἱ suprema natura propriam fece- 
rit, lunc certe, tunc et sanctificatus esse dicitur, 
sanctificatione recte et convenienter ad humanita- 
tem pertinente. Enimvero sanctificandi perfectio- 
nem aut actum velut in persona Patris deitatis na- 
ture tribuit. Soli eniin ipsi proprium est sauctifi- 
care. 


B. Assentior. Prolixam enim tibi recte dicenti 
orationem opponere superfluum est, imo 599 sa- 
plenis non est. Sed si soli, inquiunt, exsistenti 
natura et vere Deo sanctificandi potestas inesse vi- 
deatur ac debeat, ejus autem perfector Filius ap- 
paruit , nibil vetat quominus etiam Deum esse se- 
cundum naturam aperte fateamur. Quod $i hoc 
concesserimus , Deus autem secundum naturam 
nullius boni indiget, quid caus: est eur ille vester 
Filius ac Deus naturai suam gloria , et regno, et 
dominatione carere signiücavit? Dixit enim alicubi 
ad Patrem qui in ccelis est : «Pater, venit hora, 
clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. 
Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne 
quod dedisii ei, det eis vitam szternam. Hac est au- 
tem vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum ve- 
rum, et quem misisti Jesum Christum. Ego (6 cla- 
rificavi super terram: opus consummavi quod de- 
disti mihi ut faciam. Et nunc clarifica me, tu Pa- 
ter, apud temetipsum claritate quam habui prius 
quam mundus esset, apud te. Manifestavi nomen 
tuum. hominibus quos dedisti mibi de mundo (tui 
erant, et mihi eos dedisti), et sermonem tuum serva- 
verunt; nunc cognoverunt quia omnia que de- 
disi mihi, aba te sunt, quia verba qua dedisti 
mihi, dedi eis , et ipsi acceperunt, et cognoverunt 
vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu ue mi- 
sisti *". » Dixit quoque Lucas in Actuum libro, 
velut ex persona Petri : « Certissime sciat ergo oui- 
nis domus Israel, quia et Dominum eum, οἱ Chri- 


D stum fecit Deus ᾽ν. » Iotelligis ergo Patrem ubiquo 


** Act. 11, ὅθ. 


dare gloriam et dominationem Filio, et eam Filium 
utique lihenter accipere? At si istiusmodi sermo- 
nibus petere nos audeant, additis quoque forsan 
aliis, quo pacto recte sentiendo , malum vitabiumus 
ac declinabimus ? 


A. « Mansuetus sit bellator "Ὁ, » sacr: nobis et di- 
vine Litterze succinunt. Ego vero audacter resisten- 
dum esse dico adversariorum opinionibus. Deus 
enim est qui operatur in nobis, et verba linguis 
nostris indit, et ad rectuin sensui piorum mentem 
dirigit. Caeterum quod cos adigit ut a recto itinere 


" Joel iu, t1. 


PA 


1025. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


1034 


deflectant, et per devia ac prava ferantur, iHud A θείας ἑἐξέρπειν ὁδοῦ, xat παραχρμίζεσθαί Tot «πρὸς 


est. 


B. Quodnam illud ais? 

À, Quad praetermissa, ut reor, ceu inutili, tem- 
porum cognitione, 48:8 unicuique rerum factarum 
congruunt, minus considerate observant ea qua 
00 dicuntur. Si enim Verbum caro factum non 
est, si non habitavit in nobis, mittatur deinceps 
velut iuutilis observatio temporum, οἱ sublata ho- 
rum exacia ratione, promiscue dicatur de Unigenito 
quodcunque libuerit. Jam splendor ille Patris, ille 
per quem omnia facia sunt, ille Genitoris conses- 
sor, et. cozternum Patri Verbum, quod nec tra- 
ctari, nec cerui. potesl, pati dicatur in sua natura 


τὸ ἀκαλλὲς xai ἐχτετριμμένον μεταπεῖθον aütque, 
ἐχεῖνό ἔστιν. - 

B. Τὸ τί δὴ eic; 

A. Tt, οἶμαι, παρέντας ὡς ἀσυντελὰς εἰς ὄνησιν, τὸ 
εἰδέναι καιροὺς, οἴπερ ἂν ἑκάστῳ πρέποιεν τῶν ὄρῳ» 
μένων, ἀχατάσχεπτον ποιΞῖφθα: τῶν λόγων τὸν ἐτι- 
τήρησιν. Εἰ μὲν γὰρ οὐ γέγονε σὰρξ ἁ Λάγος, εἰ μὴ 
ἐσχένωσεν ἐν ἡμῖν, παρείσθω λοιπὸν ὡς Mov ἣ χαι- 
ρῶν ἐπιτήρησις, καὶ ἀχριδείας τῆς ἕν γε τούτοις ἐξ- 
ηοημένης, ἀδιαφορείτω πᾶς λόγος χατὰ τοῦ Mow- 
γενοῦς᾽ εἶτα τὸ ἀπαύγασμα τοῦ Πατρὸς, ὁ δι᾽ οὗ τὰ 
πάντα, ἐγένετο, ὁ σύνεδρος τῷ γεννήσαντι xal quv- 
αἴδιος Λόγος, ὁ ἀναφὴς, χαὶ ἀόρατος, λεγέσθω πα- 
θεῖν εἰς ἰδίαν φύσιν, xal τὰς xarà νώτου πληγὰς, 


et dorsi plagas, eL manuum ac pedum perforatio- B καὶ τὴν εἰς χεῖράς τε καὶ πόδας τῶν ἥλων διάτρη- 


nem, et lateris vulnus, et extremum malorum, 
mortem videlicet. 

DB. Atqui hxc omnia plsne contigisse dicent circa 
humanitatem. Passus enim est in quantum homo. 

A. Quid autem, o charum caput, nonne dicimus 
passionem pudori et ignominia Filio non fuisse? 

B. lta est. Scribit enim Paulus ipsum sustinuisse 
crucem confasione contempta *.. Et ipse alicubi per 
vocem lsaiz dicit: « [60 non sum confusus, sed 
posui faciem meam ut firmam petram, et scio quod 
neu confundar, quia juxta est qui justificat me *. » 


À. Àn vere exeitavit, amabo te, suam templum, 
exeisa morte et corruptione devicta, nostri similis 
quatenus homo, an tanquam Deus de Deo, etiansi 
cum carire apparoit ὃ 

B. Ut Peus de Deo. 

À. lllorum igitur probrum et confusionis dede- 
cus deinde deletum est, οἱ glorificatus est propter 
resurrectionem Filius, quamvis ante ipsam, igno- 
rniniosisslmam et inglorlam mortem non repudiasset 
propter voluntariam inanitionem. 

B. At hane Filius ἃ Patre gloriam accepisse di- 
citur. 

A. Recte, amice. Assentiar eniin. Postquam ap- 
paruit homo, licet sapientia et virtus sit Patris ὃ, 
per semetipsum, morte devicta, et proprio corpore 
sua ipsius vita repleto, 8ι} suam hypostasim ceu 
ad fontem id retulit, ΝΗ enim rei ereatse aut pro- 
ductae convenit vivificaudi facultas, et terrenam 
carnem eorruptione liberandi, licet de ipso iutelli- 
gatur Christo, quatenus earo dicitur, sed soli uti- 
que deitatis natur. Filium vero vi εἰ operatione 
sua templum suum suscilasse, etiamsi loe ei da- 
tum esse dicatur a Patre, facili certe negotio cuivis 
videre licet, Paulo* dicente, l'atrem ipsum excitasse 
a mortuis, et gloriam ei dedisse. A4 Judzos au- 
tem ipso Filio : « Solvite GO templum hoc, et in 
tribus diebug excitabo illud *. » Mortuus enim esti qua 
homo, seeundum carnem, licet vita sit secundum 
naturam, «uà Deus. Mevixit aulem ipeffabili vi 

! Hebr. xu, 2. 


8 152. t, 7. ? d Cor. 1, 21. 


* [mo I Petr, 1,21. 


-- 


σιν, xal τραῦμα τὸ εἰς πλευρὰν, xal τὴν χαρωνίδα 
τῶν χαχῶν, φημὶ δὴ τὸν θάνατον. 

B. ᾿Αλλὰ ταυτί vou πάντως ἐροῦσι cup Ova περὶ 
τὸ ἀνθρώπινον * πέπονθε γὰρ χαθὸ ἄνθρωπος." 

Α. Τί δὲ, ὦ φιλότης, οὐ πρὸς ἐντροπῆς τε χαὶ 
ἀδοξίας συμδῆναί φαμεν τῷ Υἱῷ τὸ παθεῖν ; 

B. Ναΐ γράφει γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτε ε ᾿ὕπέμεινε 
σταυρὸν, αἰσχύνης χαταφρονήσας. » Καὶ αὑτὸς δέ 
που διὰ φωνῆς Ἡσαῖον φησί" « Διὰ τοῦτο οὐχ ἐν- 
ετράπην, ἀλλ᾽ ἔθηχα τὸ πρόσωπόν μου ὡς στερεὸν 
πέτραν, χαὶ ἔγνων ὅτι οὐ μὴ αἰσχυνθῶ. ὅτι tor 
ὁ διχαιώτας με.» 

Α. ᾿Ανέστησε δὲ, εἶπέ μοι, τὸν ἑαυτοῦ ναὰν, xev 
νοτομήσας τὸν θάνατον, χαὶ πλεονεχτήσας τὴν φϑι- 
£X», πότερα xa0' ἡμᾶς ὡς ἄνθρωπος, fj ὡς θεὸς ἐκ 
Θεοῦ, xal εἰ πέφηνε μετὰ σαρχός ; 

B. 'üg Θεὸς ix Θεοῦ. 

A. Τὸ ἐν ἐχείνοις οὖν αἶσχος, xat τὸ Ex τῇς tvtge- 
Tc ἀχαλλὲς, χατηφάνισται τοῖς δευτέροις, xal ὃ» 
δόξασται διὰ τὴν ἀνάστασιν ὁ Υἱὸς, καῖτοι πρὸ αὐτῆς 
τὸν ἀτιμότατόν τε xal ἀχλεᾶ μὴ παρωσάμενος &- 
νατον, διὰ τὴν ἐχούσιον χένωσιν. 

B. ᾿Αλλὰ ταύτην εἰληφέναι λένεται τὴν dm 
παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. 

A. Ὀρθῶς, ὦ ἑταῖρε, συνδήσομαι γάρ. Ἕπε:δὴ 
πέφηνεν ἄνθρωπος, χαίτοι σοφία καὶ δύναμις ὧν τοῦ 
Πατρὸ;, χαταργήσας Ov ἑαυτοῦ τὸν θάνατον, xe 
ζωῆς ἀναπιμπλὰς τῆς παρ᾽ ἑαυτοῦ τὸ ἔδιον σῶμα, 
τῇ οἱονεὶ πηγῇ τῆς ἰδίας ὑποστάσεως ἀνετίθει τὸ 
δρώμενον. Πρέποι γὰρ ἂν οὐχ ἑτέρῳ τῳ τῶν ὄντων 
xaX παρηγμένων εἰς γένετιν, τὸ ζωογονεῖν δύνασθαι, 
χαὶ φθορᾶς ἀμείνω ἀποφαίνειν τὴν ἀπὸ γῆς σάρκα, 
κἂν εἰ ἐπ᾽ αὐτοῦ νοοῖτο Χριστοῦ, χαθὸ λέγεται σὰρξ, 
πλὴν ὅτι δὴ μόνῃ τῆς θεότητος φύσει. Ὅτι δὲ γέγονεν 
ἐνεργὸς ὁ Υἱὸς εἰς ἀνάστασιν τοῦ ἰδίον ναοῦ, xaX εἰ 
λέγοιτο δεδωρῆσθαι τοῦτο αὐτῷ παρὰ τοῦ Ηστρὸς, 
χατίδοι τις ἂν xal λίαν εὐπετῶ;, Παύλου μὲν λέγον- 
tog περὶ τοῦ Πατρὸς" « Τὸν ἐγείραντα αὐτὸν Ex νε- 
χρῶν, χαὶ δόξαν αὐτῷ δόντα" » πρὸς δέ γε τοὺς 
Ἰουδαίους, αὑτοῦ τοῦ Yloo* e Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, 
xat ἐν τρ'σὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. » ᾿Απέθανε γὰρ, 


5 Joan. i1, 9. 


1025 


DE SS. TRINITATE PIALOGUS YI. 


1026 


ἂν ἀνθρώπου τάξει κατὰ τὴν σάρκα, καίτοι ζωὴ κατὰ A ac virtute usus, licet nostri similis exsistens, bu- 


φύσιν ὑπάρχων ὡς Θεός. ᾿Ανεδίω δὲ, ἀῤῥήτῳ δυ- 
νάμει xal ἀφράστοις ἐνεργείαις χρώμενος, καίτοι 
φαθ᾽ ἡμᾶς ὑπάρχων, κατά γε, φημὶ, τὸ ἀνθρώπινον. 
Ὁὐχοῦν, δοξάζεται μὲν παρὰ τοῦ Πατρὸς, οὐχ ὡς 
δόξης ὑπάρχων ἐπιδεὴς, ὅταν ἕξω νοῆται σαρχὸς, xal 
Θεὸς kx Θεοῦ πιστεύηται, ἀλλ᾽ ἐπείπερ fv ἄνθρωπος, 
ὡς ἰδίας φύσεως χαρπὸν οὐχ ἔχων τὸ ἐνεργεῖν δύνα- 
σθαι τὰ θεοπρεπῆ, δέχεταί πως αὐτὸ χαθ᾽ ἕνωσιν 
xaX τὴν ἀπόῤῥητον συνδρομὴν, ἥπερ ἂν νοοΐῖτο τοῦ 
Λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώπινον. Δοξάζει δὲ xal αὐτὸς τὸν 
Πατέρα. Πατὴρ γὰρ Θεοῦ γνωρίζεται τοῦ πάντι. 
ἐσχύοντος, χαΐτοι πεφηνότος ἐν σαρχὶ, xai μετὰ 
Ὑηϊνου σώματος συνδιαιτωμένου τόϊς χατὰ τὸν χό- 
ὅμον. Διὰ τοῦτό φησιν" «€ Ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς 
γῆς " τὸ ἔργον ἐτελείωσα, ὃ δέδωχάς μοι, tva ποιήσω 
αὗτό. » Ηροεθύμησας μὲν γὰρ, ὦ Πάτερ, φησὶ, τὸ 
θρασὺ xai δυσάντητον τοῦ θανάτου χαταργῆσαι χρά- 
πος ἀλλ᾽ ἦν τοῦτο δρᾷν, χαὶ χατισχῦσαι πληροῦν, 
οὐχ αἵματος xoi σαρχὸς, ἀλλὰ τῆς σῆς θείας χαὶ 
ζωοποιοῦ χαὶ ἀνιχήτου φύσεως, ἧς ἐπείπερ ἐξέφυν 
ἐγὼ, χατώῤθωχα τὸ δοχοῦν (1), ἀτονήσας πρὸς οὐδὲν 
διὰ τὸ ἀνθρώπινον, τῶν τελούντων εἰς ἰσουργίαν, 
ἀλλὰ, xaltep ὧν ἐν δαρχὶ καὶ αἵματι, τὸ γοῦν ὅτι τῆς 
σῇς ἐξέφυν οὐσίας, ἐξ ἰσομοιρούσης ἰσχύος πεπιστευ- 
μένος. Δόξασον δὴ οὖν με καὶ σὺ, τὸν ὡς ἄνθρωπον 
ἀδοξήτσαντα, συννεύσας ἐμοὶ τῇ σῇ δυνάμει χαὶ ἕνερ- 
γείᾳ ζωοποιῷ, καὶ θανάτου χρείττονα τὸν ἁποῤῥήτως 
ἐνωϑθέντα μοι χαταδείξαις ναόν. Ὅτι δὲ οὐχ ἀσυν- 


manitatis videlicet ratione. Itaque giorificatur qui- 
dem a Patre, non quasi gloria indigeat , cum expers 
carnis intelligatur, et Deus de Deo credatur, sed 
quoniam homo erat, tanquam suz nature fructum 
non haberet res Deo convenientes operandi facul- 
tatem, ipsam quodammodo accipit secundum unio- 
nem et ineffabilem illum concursum qui intelligi- 
tur esse Verbi cum humanitate. Glorificat porro 
ipse quoque Patrem. Pater enim esse agnoscitur 
cunctipotentis Dei, licet in carne manifestati, et 
cum lerreno corpore una cum hominibus conver- 
santis. Idcirco ait : « Ego te clarificavi super ter- 
ram ; opus consummavi quod dedisti mihi ut fa- 
ciam *. » Voluisti enim, o Pater, inquit, ut audax 
ac szevum mortis imperium abrogarem : at ejus fa- 
ciendi vis ac potestas non carnis erat ac sanguinis, 
sed tuz divinz et vivific:e ac insuperabilis natura, 
ex qua cum ego prodierim, peregi quod placuit, in 
nullo eorum qua ad zqualitatem operandi pertinent 
factus infirmior, sed quamvis in carne sim et san- 
guine, ob :equalitatem operandi, de tua substantia 
processisse creditus. Clarifica me ergo, tu, quoque, 
qui, ut homo, ignominiam subii, ineffabili tua vi ac 
virtute vivifica mibi annuens, et templum ineffa- 
bili ratione mihi unitum morte superius reddas. 
Porro honorem sibi et gloriam petere non insoli- 
tam et prius inexperlam utique patebit. Addit 
enim : « Et nunc clarifica me, tu Pater, gloria quam 


ἔθους καὶ τῆς οὐ πάλαι μετούσης αὐτῷ τιμῆς τε Ὁ habui, priusquam mundus esset, apud te ". » Qui 


καὶ δόξης ἀξιοῦσθαι ζητεῖ, δῆλον ἂν εἴη δήπουθεν, 
"Eo γὰρ, ὅτι « Καὶ νῦν δόξασόν με, Πάτερ, τῇ δόξῃ 
fj εἶχον πρὸ τοῦ τὸν χόσμον εἶναι παρὰ σοί. » Ὁ γὰρ 
δεῖ τε καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς δόξης Κύριε, ἀδοχήσας [Ic. 
Κύριος ἀδοξήσας) διὰ μέσου, διὰ τοῦ χαθιχέσθαι 
«ρὸς τὰ ἀνθρώπινα, πρὸς τὴν ἄνωθεν αὐτῷ xal φυ- 
σιχῶς ἐνυπάρχουταν δόξαν ὑπονοεῖ [ἴσ΄. ὑπονοστεῖ], 
τοὺς τῇ χενώσει πρέποντας λόγους μετὰ τοῦ παθεῖν 
αὑτὴν, τῇ μετὰ σαρχὸς οἰχονομίᾳ δωρούμενος. Οὐχ- 
οὖν, ἀναγχαΐον, ὅτι μάλιστα τῶν ἄλλων, τὸ εἰδέναι 
καιροὺς, χαθ᾽ οὗς ἣν ἔτι τά τε τῆς σαρχὸς χαὶ τὰ τῆς 


enim semper οἱ in principio erat glorie Dominus, 
interea ignoininiam subiens ex eo quod ad res hu- 
manas descendit, ad supernam el naturaliter sibi 
ineitam gloriam) revertitur, inanitioni el paseioiri 
convenientes voees incarnationi tribuens, liaque 
maxime omnium necessarium est Lempora digno- 
scere quibus eliamnnm ea conducebant quo.carnis 
sunt el ignominie, et teupora que edventum pre- 
cesserunt, quibus, gloriz cum sit Dominus, gloriam 
non accepisse , sed propriam babere ut Deus com: 
peritur. 


ἀδόξίας, χρήσιμα, χαὶ τοὺς ἄνωθεν ἔτι τῆς ἐπιδημίας, xa0' οὖς τῆς δόξης Κύριος ὧν, δόξαν οὐ λαδὼν, 


ἀλλ᾽ ἔχων ἰδίαν ὡς Θεὸς εὑρίσχηται. 


B. Πῶς οὖν δέχεταί τινὰς τῶν ἀπὸ του χοσμον D B. Quomodoigiter G09 i Pale de mundo quos- 


παρὰ τοῦ Πατρὸς, περὶ ὧν χαί φησι πρὸς αὐτόν" 
« Οὗς ἔδωχάς μοι kx τοῦ χόσμον, ool ἧσαν, καὶ ἐμοὶ 
αὐτοὺς ἔδωκας: » 

A. Οὐχοῦν ἐρῶ δή τι πάλιν, ταῖς τῶν ἐννοιῶν 
ἀτοκίαις ti; τὸ tvapyal; συνωθούμενος, Μάτῃν, ὡς 
ἕοιχεν, χεκενῶσθαι λέγεται, xal εἰ γέγονε καθ᾽ ἡμᾶς, 
ὃ ἂν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς Υἱὸς μονογενής. 
El γὰρ εἰσποίητον ἔχει τὸ χρῆναι χρατεῖν, καὶ δέ- 
ye τινας παρὰ τοῦ Πατρὸς, οὺς πρὶν ἔχων οὐχ 
10... ὅδ, 


* Josn. xvii, 4. * Pbig. 6, 


(1) OEcol. sic vertit sequentia : « Nullam habens 
utilitatem ex humanitate, nihilominus sacrificium 
peregi, quamvis in carne ac sanguine essem. Cur 


dam accipt , de quibus etiam ad jpsum inüi: 
« Quos dedisti mihi de mundo, tui erant, et mihi 
eos dedisti *? » 

A. Ego certe aliquid rursus dicam, abeurditate 
ralionum ad id quo! initio dixi redire coactus, Fru- 
stra, ut videtur, exinanitus dicitur, tametei nostri 
similis factus est in forma et aequalitate Patris ex- 
sistens Filius unigenitus. Nam si .aseititium babet 
imperiwm, et quesdam accipit ἃ Patre quos prius 


igitur? quia ex tua natus sum substantia, ex zequo 
virluteni babere credar. » 


1327 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1033 


non habere cernitur, novi aliquid accidit, ut vero- A ὁρᾶται, χεχαινούργηταί τι κατὰ τὸ εἰχὸς ἐφ᾽ Υἱῷ, xal 


$imile est, in Filio, et exinde gloriam accipit, et 
gratia ipsum quodammodo deducit ad majus aliquid 
ac pr:estantius quam prius erat. At quonam abitura 
demum est illa demissionis ratio? aut ubinam exina- 
nitum ipsum videbis, si plane deprehendctur aliquid 
habere quod prius non inerat, et quamdam veluti 
mercedem ac remunerationem eonsequi, illam ia 
aliquos potestatem ? 

B. lta res cst. 

A. Meniietur autem ipse quoque sapiens Joannes, 
ut videtur, si dicat de ipso: «In propria venit, et 
sul eum non receperunt ἢ. » Quomodo enim pro- 
prium esl ejus, id quod vix, et postremo, et ab 
alio datum est? At innumcerà plane tempora prz- 
leriere quibus Filius cozternus erat Deo ac Patri. 
Quod si postquam homo lactus est, de mundo sele- 
ctos accipit, et hanc sceptri nóvitatem assumpsisse 
cernitur, dicam audacter demum, priori illo statu 
przstantiorém esse in Deo Verbo inhumanationem, 
licet zequalitate cum Patre intélligatur esse praeditus. 
Transfert enim, ut vides, ad excellentiorem condi- 
tionem et ineomparabiliter gloriosiorem. Sibi ergo 
perfecit Filius cum cárne dispensationem, et inhu- 
manationis modum su: glorie tribuit. Quomodo 
igitur propter nos demum bominis naturam assum- 
psisse dicitur, aut quomodo pro vita omnium pre- 
tium redemptionis fuit, si morte carnis proprid 
adeo inusitatam et antea inaceessam gloriam cóin- 
paravit? 

B. Recte quidem dixisti * séd ἴῃ temeritatem et 
absurditatem abripitur oratio. 

A. ltaque abjiciant ipsi quoque acerbum illud et 
malignum disputandi genus. Alioqui nonne tibi tes 
intolerabilis videtur, et quz vel invitos in argutiolas 
inanes detrudat ? Nihil enim curz habentes congruis 
temporibus accommodatas voces tribuere, sus de- 
que omnia $09 permiscere et confundere statuunt. 
At nunquid satius est cogitare quod propria quidem 
Verbi eraut omnia, et rerum productarum natura 
creatoris glori: suberat ? Sed quoniam a recta ra- 
tione terrenum genus defecerat, non exceptuin est 
ab aliquibus Verbum quod propter nos in carne ap- 
paruit, sed persuasos jam paulatim et credentes 
jugo suo subjecit, et denuo discere volentes me'iora, 
suscipit. « Flectetur enim ei omne genu, et omnis 
liugua confitebitur quoniam Dominus Jesus Christus 
in gloria est Dei Patris !*. » Igitur propria quidein 
sunt. Verbi omnia, quatenus de Deo pracessit, et 
universis rebus imperat cum Patre. Hic autem 
accipit secundum humanitatem, quan:lo nostri simis 
lis factus est, in. quos regnandi et imperandi po- 
testas a Deo est, et ipsi data. 

B. Propriamne igitur gloriam ipsum habere di- 
ceinus, nulla re ad hoc a Deo et Patre assumpta? 

A. ktiam, in quantum intelligitur Deus, et glorize 
Dominus. Sic enim apud Scripturas divinas nuncu- 
10 Philipp. 


* Josn. 1, 11. u, 10, 11. 


ταῖς ἐντεῦθεν εὐχλείαις χαταχαλλύνεται, ξεναγεξ δὲ 
ὥσπερ fj χάρις αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἄμεινον καὶ ὑ περτεροῦν, 
f| πρότερον ἣν. Εἶτα ὅποι ποτὲ ἡμῖν ὁ τῆς ὑφέσεως 
οἰχήσεται λόγος, f] ὅποι χεχενωμένον χαταθρῆσαι τις 
ἂν, εἴπερ ὅλως τι χαὶ τῶν οὐ πάλαι προσπεφυχότων 
ἁλοίη πεπλουτηχὼς, χαὶ οἷά τινα τῆς ἐνανθρωπί, σεως 
μισθὸν xaX ἀντέκτισιν τὴν xazà τινων ἐξουσίαν ἀπϑ' 
χερδαίνων ; 

Β. Ὧδε ἔχει. 

A. Ῥευδηγορήσει δὲ χατὰ τὸ εἰχὸς καὶ ὁ σοφὸς 
Ἰωάννης, εἰ λέγοι περὶ αὐτοῦ " « Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε; 
χαὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαθον. » Πῶς γὰρ ἴδιον αὖ- 
τοῦ, τὸ μόλις xal ἐν ἐσχάτοις xal παρ᾽ ἑτέρου δοτόν; 
Ἑαίτοι, μυρίοι μὲν ὅσοι χαὶ ἀναρίθμητοι παντελῶς 


B δεδαπάνηνται χρόνοι καθ᾽ o0; ὁ Υἱὸς συναΐδιος fjv τῷ 


θεῷ xal Πατρί. Εἰ δὲ, ἐπείπερ γέγονεν ἄνθρωπος, 
δέχεται τοὺς ἀπὸ τοῦ xócp.ou, xal σκήπτρου καινό: 
vnta προσεϊληφὼς ὁρᾶται ταυτηνὶ, φαΐξην ἂν fq 
λοιπὸν, χαταδεῖσας οὐδὲν, ὡς ἀμείνων ἢ ἐνανδρώ- 
πησις τῷ Θεῷ λόγῳ χαταστάσεως fv τῆς ἐναρχεῖς, 
καὶ εἰ νοοῖτο πλουτῶν τὸ ἐν ἰσότητι τοῦ Πατράς; 
᾿Αναδιδάξει γὰρ, ὡς ὁρᾷς, ἐπὶ τὸ ὑπερτξεροῦν zal 
ἀσυγχρίτως ἄμεινον ἐν δόξῃ. Ἑαυτῷ τοιγαροῦν arr 

ὦρθωχεν ὁ Υἱὸς τὴν μετὰ σαρχὸς οκοναμίεν, κεὶ 

τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπον ταῖς ἰδίαις ἐχαρίζετο 

δόξαις. Πῶς οὖν ἔτι δι᾿ ἡμᾶς ἐνανθρωπῇσαι λέγεται; 
ἣ πῶς ἀντίλυτρον τῆς ἀπάντων γέγονε ζωῖς, εἰ ᾧ 
θανάτῳ τῆς ἰδίας σαρχὸς, τὴν οὕτως ἀήϑη ταὶ οὐ 
πάλαι βατὴν ἐξεπρίατο δόξαν: 

B. “Αριστα μὲν ἔφης, ἀνασκιρτᾷ δὲ ἡμῖν εἰς ὦ 
θρασύ τε xal ἀπηχὲς ὁ λόγος. 

A. Οὐχοῦν εῤῥίφδω xal παρ᾽ αὑτῶν τὸ obw εν» 
ρὸν καὶ χαχόηθες εἰς λόγους" 3 οὐ δύσοιστον diui 
Go τὸ χρῆναι δοχεῖ xa χατωθοῦν ἀναγχαίως ci 
ἀνεθελήτους ἰσχνομυθίας; Μεθέντες γὰρ δὴ d ἂν» 
ἀπτειν χρόνοις τοῖς xaÜüfixoust τὰς φωνὰς, ἄνω 
xátu τὰ πάντα διαχυχᾷν xal ἀναφύρειν ἐγάμει 
Καίτοι πῶς οὐχ ἄμεινον ἐννοεῖν, ὡς ἴδια μὲν ipd 
πάντα τοῦ Λόγου, καὶ τῶν εἰς τὸ εἶναι παρενηνεγμίηᾳα 
ἡ φύσις, τῇ τοῦ χεχληχότος ὑπέζευχτο δόξῃ; "Exil 
δὲ λογισμοῦ τοῦ πρέπονϊζος τὸ ἐπὶ γῆς παρώλισϑε qe 
νος, οὐ παρέδέχθη πρός τινων ἐν σαρχὶ δι᾽ ἡμρδὲ 
πεφηνὼς ὁ Λόγος, ἀναπεπεισμένους δὲ ἤδη xst*- 


Ὁ ὀραχὺ καὶ πεπιστευχότας ὑπετίθει ταῖς ζεύγλαϊ, 


καὶ ἀναμανθάνειν ἐθέλοντας τὰ ἀμείνω, δέχεται, 
« Κάμψει γὰρ αὐτῷ πᾶν γόνυ, xal πᾶσα γλῶθεξ 
ἐξομολογέσεται ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, εἰς UP 
ξαν Θεοῦ Πατρός. » Οὐχοῦν ἴδια μὲν τοῦ Λόγου τὰ 
πάντα, χαθὸ πέφηνεν ἐχ Θεοῦ, χαὶ χατάρχει τῶν 
ὅλων μετὰ τοῦ Πατρός: Δέχεται δὲ ταῦτα κατὰ τὸ 
ἀνθρώπινον, ὅτε γέγονε χαθ᾽ ἐμᾶς, οἷς τὸ βασιλεύει! 
xa τὸ χρατεῖν δύνασθαι, παρὰ Θεοῦ, xdi δοτόν. 

D. Δόξαν οὖν ἰδίαν ἔχειν ἐροῦμεν αὐτὸν, μηδὲν οἷς 
τοῦτο προσειληφότα παρὰ τοῦ θεοῦ xat Πατρός; 

A. Ναὶ, καθὸ νοεῖται Θεὸς, xal τῆς δόξτς Κύρια, 
Κατωνόμασται γὰρ οὕτω παρά γε ταῖς θείαις Γρδ» 


1029 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS YI. 


4030 


«alc. Καὶ γοῦν τοῦ Σωτῆρος ὁ μαθητὴς, Ἰάχωδος A patus est. Unde Servatoris discipulus, Jacobus nimi- 


οὗτος fv: « ᾿Αδελφοὶ, φησὶ, μὴ ἐν προσωποληφίαις 
ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 
τῆς δόξης.» 

B. Εἶτα τίς fj τοῦ Υἱοῦ δόξα, παρὰ τὴν τοῦ Πα- 
«ρός; 

A. Οὐχ ὑπέρτονος, ὦ τᾶν, οὐδὲ μείων, ἀλλ᾽ ἣ αὐτὴ" 
μᾶλλον δὲ, ὥσπερ ἐστὶ σοφία χαὶ δύναμις τοῦ Πα- 
τρὸς, οὕτως ἂν εἴη χαὶ δόξα, τῆς τοῦ τεχόντος οὐ- 
σίας ἀφράστως; ἀπηυγασμένος, καὶ τὴν ὅθεν ἐξέφυ 
6v ἑαυτοῦ χατασημαίνων φύσιν, χαθάπερ τις ἡλίου 
8o)h, xal φωτὸς ἀπαύγασμα τῆς τοῦ προέντος δι- 
εχκχύπτον οὐσίας, xai ὡς ἐχεῖνο λοιπὸν, τὸ ἐξ οὗπέρ 
ἐστι, διὰ τῆς εἰς ἄχρον ἐμφερείας xal ταυτοειδοὺς 
ποιότητος, εὖ μάλα νοούμενον. 


rum : « Fratres, inquit, nolite in personarum acce- 


ptione habere fidem Domini nostri Jesu Christi glo- 


rise 1". » 

B. At quenam est Filis gloria, preter gloriam 
Patris ? 

À. Non superiur, amice, neque niiuor, sed cadem : 
imo vero quemadmodum est sapientia el virtus Pa- 
tris, sic erit et gloria, a Genitoris substantia ineffa- 
biliter effulgens, et naturam unde prodiit per seipsum 
denotans : non secus ac solis radius ac spleudor 
luminis de substantia ejus a quo emittitur procedens, 
quique propter summam similitudinem el eamdem 
qualitatem, ei a quo progredituc per omnia si:nilis 
intelligitur. 


B. "Apa ἂν ἔχοις εἰπεῖν &x τῶν ἱερῶν Γραμμάτων D B. Potesne dicere ex gacris Litteris quzsenam fides 


«ἰς ἂν γένοιτο τοιούτων 1j πίστις ; 

A. Καίτοι βραχὺς χομιδῇ δαπανηθήσεται πόνος, 
συναγείροντί σοι τὰς τῶν ἁγίων φωνάς. Ἐφεσίοις 
μὲν γὰρ ἐπιστέλλων ὁ Παῦλος " « Διὰ τοῦτο, φησὶ, 
κἀγὼ ἀχούσας τὴν χαθ᾽ ὑμᾶς πίστιν ἐν τῷ Κυρίῳ 
Ἰησοῦ, καὶ τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας τοὺς ἁγίους, 
οὗ παύομαι εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν, μνείαν ὑμῶν 
ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου, ἵνα ὁ θεὸς τοῦ 
Kupíou ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Πατὴρ τῆς δόξης, 
δῳη ὑμῖν Πνεῦμα σοφίας xat ἀποχαλύψεως ἐν ἐπι- 
γνώσε: αὐτοῦ. » Συνίης οὖν ὅτι Πατέρα Χριστοῦ, xal 
Πατέρα τῆς δόξης χατωνόμασεν εὐθὺς τὸν Θεὸν, οὐχ 
ἕτερον, οἶμαι, τὶ παρά γε τὴν δόξαν τοῦ Πατρὸς τὸν 
Χριστὸν ἀποφαίνων. "Ἔφη δέ που πάλιν" « Ἡμεῖς δὲ 
πάντες, ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου 
κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰχόνα μεταμορφού- 
μεθα, ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἀπὸ Κυρίον 
Πνεύματος. » --- - ᾿Αποδλέποντες εἰς τὸν τῆς πίστεως 
. ἢιμῶν ἀρχηγὸν xai τελειωτὴν Ἰησοῦν, » ὅς ἔστιν ἡ 
- δόξα τοῦ χατὰ φύσιν xal ἀληθῶς Κυρίου, φημὶ δὴ 
"o0 Πατρὸς, ἀναμορφούμεθα πρὸς αὐτὸν 6v ἀγιασμοῦ 
F ἂν Πνεύματι. Πέτοος δὲ αὖ, καίτοι διαπρέπων ἐν 
; μαθηταῖς, τοῖς ἰοῦσιν ix περιτομῆς εἰς διχαίωσιν, 
(«hy ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως, προσεφώνει λέγων, € Ὡς 
«κὰ πάντα ἡμῖν τῆς θείας δυνάμεως αὐτοῦ τὰ πρὸς 
ζωὴν χαὶ εὐσέδειαν δεδωρημένης, διὰ τῆς ἐπιγνώ- 
ἄεως τοῦ χαλέσαντος ἡμᾶς ἰδίᾳ δόξῃ xal ἀρετῇ. » 
Esp οὖν ἐστιν ἰδία δόξα τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, δι᾽ οὗ 





horum sit? 

Á. Sane id perquam levi labore conficietur, si 
dicta sanctorum collegeris. Scribens enim Paulus 
Ephesiis : « Propterea, inquit, et ego audiens fidem 
vestram quz est in Domino Jesu, et dilectionem in 
omnes sanctos, non cesso gratias agens pro vobis, 
memoriam vestri faciens in orationibus meis, ut 
Deus Domiui nostri Jesu Christi, Pater gloriz, det 
vobis Spiritum sapientize et revelationis, in agni- 
tione ejus !*. »  lutelligis ergo quo pacto Patrem 
Christi, et Patrem glorizx continuo nominavit Deum, 
nihil aliud, opinor, 60/$ Christum ostendens, quam 
Patris gloriam. Dixit autem alicubi rursus : « Nos 
vero omnes revelata faciegloriam Domini speculantes, 
in eamdem imaginem transformamur a claritate in 
claritatem, tanquam a Domini Spiritu **. » — « Re- 
spicientes enim in fidei nostrz auctorem et consum- 
matorem Jesum δ", » qui est gloria naturalis ac veri 
Domini, Patris nimirum, conformamur ad ipsuin 
per sanctificationem in Spiritu. Petrus item, inter 
discipulos conspicuus, ex circumcisione ad justi(l- 
cationem in Christo venientibus per fidem elamabat, 
dicens : « Quomodo omnia nobis divinz virtutis suz, 
quz ad vitam et pietatem, donata sunt, per cogni- 
tionem ejus qui vocavit nos propria gloria et vir- 
tute !*, » Si ergo propria Patris gloria est Filius, 
per quem et ad cognitionem ejus vocali sumus, 
quis dicere audeat datum et ascititium esse glorise 


καὶ χεχλήμεθα πρὸς ἐπίγνωσιν αὐτοῦ, τίς ὁ φάναι ἢ Patris, ut sit id quod est? Quis enim Patris gloriam 


«ολμῶν, ὅτι δοτὸν xat εἰσποιητὸν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς, 
«b εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστί ; Τίς γὰρ, ὁ ἑτέρᾳ δόξῃ 
πταταλαμπρύνων ἐστὶ τὴν τοῦ Πατρὸς δόξαν; Ἢ οὐχ 
ἂν ἴσῳ τίθης τὸ, xa ἑτέρους χρῆναι χατατολμᾷν, εἰς 
μέσον ἤχοντας λέγειν, ὡς σεσόφωται μὲν πρός τινος 
ἢ σοφία τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ εἶναι δύναμις, fj ἐνοῦσα 
κατὰ φύσιν ἰσχὺς αὐτῷ, τουτέστιν ὁ Υἱὸς, χεχέρδαχε 
παρ᾽ ἑτέρου, καὶ ὀθνεῖον ἔχει τὸ αὔχημα σοφόν τε; Οὐ 
γὰρ εἰ [f. àv] τοῖς τοιοῖσδε χαταχηλοῦντε,, λόγοις, 
ἀποφέροιεν ἡμᾶς οἱ διεναντίας πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν δι- 
εστραμμένων;; Εἰ μὲν οὖν ἀπόχρη τὰ εἰρημένα πρὸς 
ἀπόδειξιν ἐναργῆ τοῦ δόξαν εἶναι τὴν ἰδίαν τοῦ Πα- 


3! Jac. i, 4, '* Ephes. 1, 15-17. 


!5 ]] Cor. i1/1À, 18. 


alia gloria nobilitet? Alioqui, nonne perinde est ae 
si dicant aliqui sapientiam Patris ab aliquo reddi 
sapientem : virtutem vero ejus naturalem, hoc est, 
Filium, ab alio accepisse ut sit ejus virtus, et glo- 
riam ab alio habere ac sapientiam ? Nonne enim 
istiusmodi sermonibus nos adversarii deniulcentes 
jn perversissima quzque deducerent ? Si ergo dicis 
sufficiunt ad clare demonstrandum propriam esse 
Patris gloriam Filium, bene habet, silendum nobis 
est. Sin autem, ut reor, aliis opus quoque est te- 
stimoniis, afferam divinum Psaltem ad universorum 
Patrem ac Deum, tanquam ex eorum persona qui 


** Hebr. xi, 8. !* JI Petr. ᾿, ὅ. 


S. ΟΥΒΗΧΙ ALEXANDRINI ARCIHEP. 


1053 


$Mle Sestifieantor, dicentem : « Ego autem in justitia A tp» τὸν Yibv, εὖ ἂν ἔχοι, xav σιωπήσομαι" εἰ δὲ δή 


pparébe conspectoi tuo, sstis'ber cmm apparverit 
εἱστία twa '*. » Persoma entm et imago Patris, et 
substantie character, quinam alius erit quam Vere 
bwm quod «ex ipso prediit, per quod etiam notum 
fit hominibus velut in propria gloria coRastrams 
omnia? Quocirca Mosen sapientissimum zlloqueba- 
tur olim etiam : « Sed. vivo ego, et Qui vivit, est 
nomen meus, et. implebitar gloria Domini omnis 
verra *7. ν bnpleta eiim Christo sunt omnia, visus 
«wem est nobis in ipso. Qaod cum nosset, dixit rur- 
sus divus David : « Kdificavit Dominus Sion, et 
widebiwr in gloria sea “δ. » Visus «enim est nobis 
905 in Filio.clore:diceate : « Qui vitet me, videt 
et Patrem !*, 9 


σοι προσδεῖν xaX ἑτόρων οἶμαι μαρτυριῶν, tapolaw 
λέγοντα τὸν θεσπέσιον ἽΜελῳδὸν, πρὸς τὸν -τῶν ὅλων 
Πατέρα xai Θεὸν, ὡς ἐκ τοῦ προσώπου τῶν ἐν «κἰ- 
στει διχαιουμένων- « Ἐγὼ δὲ ἐν διχαιοσύνῃ ὄφθή- 
σομαι τῷ προσώπῳ σου, χορτασθήσομαι Ev τῷ ὀφθῇ- 
vat μοι τὴν δόξαν σον. » Τ]ρόσωπον γὰρ καὶ εἰχὼν 
τοῦ Ηατρὸς, xal τῆς οὐσίας ὃ χαραχτὴρ,, tig ἂν 
ἕτερο; εἴη παρὰ τὸν ἐξ αὐτοῦ πεφηνότα Λόγον, δι 8) 
καὶ γνωρίζεται τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, ὡς ἐν ἰδίᾳ δόξῃ 
χαταστράπτων τὰ σύμπαντα; Τοιγάρτοι xol xpos- 
ἐφώνει ποῖξ τῷ πανσόφῳ Μωσεῖ᾽ « ᾿Αλλὰ ζῶ ἐγὼ, 
καὶ Ζῶν τὸ ὄνομά μου, xal ἐμπλήσει ἢ δόξα Kuploy 
πᾶσαν τὴν γῆν.» Ἐϊμπέπλησται γὰρ τὰ πάντα Χρι- 
στοῦ, ὥφθη δὲ ἡμῖν ἐν αὐτῷ. Καὶ τοῦτο εἰδὼς, ἕξη 


πάλιν ὁ θεῖος Δαδὶδ, ὅτι ε« Ὁϊκοδομήσει Κύρως τὴν Σιὼν, xal ὀφθήσεται ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ. » Ὅςθη vàg 
ἡμῖν ἐν Υἱῷ λέγοντι σαφῶς * « Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν Πατέρα » 
B. Sequitur ergo, si ργομτία gloria Dei ac Patris Βὶ B. Ἔψεται δὴ οὖν, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς [δία δότε 


vcre est Filius , ipsi esse debere secundum ua- 
4uram uüniversorum Dominum; regein. autem non 
δέ στ quam -et ipse sit Pater. At cur dentium per 
Psalke vocem rursus dixit : « Ego autem constitutus 
Ben rek ab 60.397 ν Dominum autem etChristoin 
manifeste factum. esse ipsum ἃ Patre, sapiens nobis 
discipulus testatus. est. 

Á. Num ΠΝ, wamíite, mceunctanter dices si 
quid ex te "elim audire ? 


&. Quidai ? 

ἃ. Quod οὐ dominationem vocatum est, et ad 
e»i reu imsuelam adductum, nonne Dominum 
ipsum.aliqumudo non fuisse intelligi par est? Nihil 


τοῦ Θεοῦ xa Πατρὸς ὁ Υἱὸς, τὸ δεῖν εἶναι xarà φύ- 
σιν αὐτὸν Κύριον μὲν τῶν ὅλων, βασιλέα B οὖχ 
ἑτέρως f| ὥσπερ ἂν εἴη καὶ αὑτὸς ὁ Πατήρ. Εἶτα τί 
δή nove διὰ τῆς τοῦ ψάλλοντος φωνῆς ἔφη πάλιν" 
v Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ᾽ αὑτοῦ: » Kjptw 
δὲ καὶ Χριστὸν πεποιῆσθαι σαφῶς παρὰ τοῦ Πατρὶς 

αὐτὸν, ὁ σοφὸς; ἡμῖν πρυσμεμαρτύρηκε μαϑετή;. 

À. "Ap' οὖν, ὦ φιλέταιρε, φράσαις &v à; ἄριστὰ 
γε μελλήσας οὐδὲν, εἴ τί nep ἑλοίμην ἀναπυδέσθαι 
κου; 

B. πὼς γὰρ o6; ' 

À. Τὸ χεχλημένον εἰς χυριότητα, καὶ ἀσυνέϑως 
εἰς τοῦτο “παρενεχθὲν, ἄρ᾽ οὐχ ἂν νοεῖσθαι κρέκα, 
Κύριον οὐχ εἶναί ποτε; Οὐδὲν γὰρ ἂν ἔχ γε τοῦ εἶναι 


e»imi ex-00 qued esi id quod est, velut ad aliud C τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν, ὡς ἐφ᾽ ἕτερόν τι πάλιν ἐπ᾽ aid 


quiddam, rursus ad ipsun demigrabit. 

B,. Non certe, 

Á. Quando igitur ad deminationem adductum 
esse aiunt. Filium qui, antequam eo veniret, domi- 
naiienis gleria εἰ honore adünc erat destitutus? Hoc 
enim neeesse est vel nolentes dicere. 

B. Qu vero, ei dicant etiam ante | incarnatio- 
nem ? 

À. Dieent quidem, 'sat scio, etiam ultra decorum 
facile pratervecti : sed eis resistet. veritatis ratio. 
ln carne etenim exzsistenmti, et in nobis babitanti, 
cenligiese dicimus adventitiam potentiam, videri- 
«ue regeum et-dominationum aceepisse. Dominum 
enim.-et Clirisium. factum.esse ἃ Deo 3c Patre di- 
vinus discipulus ait, non indistincte Verben quod 
ex ipso effulsit, sed Jesum ilunn crucifixum. Cz- 
terum ane incarnalionem εἰ eonjuuctionem per 
unionem Dominum fuisse Filium, mullo negotio vi- 
debimus, illud auimo nostco insuper reputentes. 


DB. Ecquod? 

À. Nonne, cum homo factus :ost, tanc. etiam in 
servi forma desceudisse dicitur? 

B. lta prorsus. 


!* Psal. xvi, 1ὅ, 1 Num. xrv, 21. 9 Psaleci, 11. !* Joan. xiv, 9. ** psal, n, 6 


βαδιεῖταέ τι. 
Β. Οὐ γὰρ οὖν. 


A. Πηνίκα δὴ οὖν ἀναχεχομίσθαι φασὶν εἰς χυμό- 


τῆτα τὸν Υἱὸν, πρὸ τῆς εἰς τοῦτο μεταδρομῖᾳ. τὰς 
εἰς χυριότητα τιμῆς τε xol δόξης τητώμενον ἴα; 
Τουτὶ γὰρ ἀνάγχῃ, xal οὐχ ἐχόντας, εἰπεῖν. 

B. ΤῈ γὰρ εἰ φαῖεν, ὅτι καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωτᾷ 
σεως ; 

A. Ἑροῦσι μὲν οἶδ᾽ ὅτι xa πέρα τοῦ πρέποας 
ἰόντες εὐχόλως" ἀλλ᾽ ὃ γε τῆς ἀληθεία: αὑτοῖς ἀν» 
τάξεται λόγος. Γενομένῳ γὰρ ἐν σαρχὶ καὶ ἕν ἐμὴ 
σκηνώσαντι, συμδῆναί φαμεν τὸ εἰσποίητον χράτις, 
εἰληφέναι τε δυχεῖν βασιλείαν xal χυριότητα. Ki 
piov γὰρ καὶ Χριστὸν πεποιῆσθαί φησι παρὰ τῶ 
Θεοῦ xai Πατρὸς ὁ θεσπέσιης μαθητὴς, οὐχ &hs- 
χρίτως τὸν ἐξ αὐτοῦ πεφηνότα Λόγον, ἀλλ᾽ "Insunt 
τὸν ἐσταυρωμένον. Ὅτι δὲ πρὸ τῆς πρὸς αάρχα συν» 
δρομῆς, καὶ τῆς xa0' ἕνωσιν συναφείας, Κύριος ἦν 
ὁ Υἱὸς, ἀνιδρωτὶ χαταθρήσαιμεν, ἔχεῖνο τοῖς ἄλλοις 
προσενθυμούμενοι. 

B. Τὸ τί δὴ φής; 

A. Οὐ γὰρ, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε καὶ ἐν τῇ 
τοῦ δούλου μορφῇ χαθικέσθαι λέγεται : 

B. Θθὕτω φημί, 


1055 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1054 


A. Εἶναι δὴ οὖν ἀνάγχη νοεῖν, πρὸ τῆς πρὸς A Α. Intelligendum est igitur ante incarnationem 


σάρχα συνδρομῆς, οὐχ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ τὸν 
ix Θεοῦ πεφηνότα Λόγον, ἀλλ᾽ ἐν χυριότητι φυσιχῇ, 
καὶ ἐν ἰδίοις ὑψώμασιν, οἷς ἐπείπερ ἐμφιλοχωρεῖν 
διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν οὐ λίαν ἐδόχε:, χεχρη- 
μάτιχε δοῦλος, ἵν᾽ ὥσπερ αὐτὸς ἐν τοῖς παρὰ φύσιν 
ἐθελοντὴς δι᾽ ἡμᾶς, οὕτως xo ἢμεῖς ἐν τοῖς ὑπὲρ 
φύσιν πρόθυμοι δι᾽ αὐτόν" χαθέχετὸ γὰρ εἰς χένω- 
σιν, οὐχὶ τῇ χενώσει διδοὺς τὸ χρῆναι νιχῦν τὴν ἔμ- 
γρυτὸν τε αὑτοῦ xal ἀπαραποίητον δόξαν, ἀλλ᾽ ἵνα 
τὸ ἐν ὑφέσει χαὶ χάτω, τουτέστιν ἡμεῖς, ἀναθρώ- 
ὄχειν ὑψοῦ δι᾽ αὐτὸν ἰσχύσωμεν. Οὐ γάρτοι τὸ χεῖρον 
ἐχόιάσεταί ποτε τὸ ὑπερτεροῦν, ἕψεται δὲ μᾶλλον τῷ 
ν᾽ χῶντι xal προῦχοντι τὸ ἀσυγχρίτως ἡντώμενον. 
᾿Αμαθὲς οὖν λίαν τὸ οἴεσθα!: δεῖν αὐτὸν ἐχδεδιάσθαι 
«οἷς xa0' ἡμᾶς, ὡς σὺν ἡμῖν δι᾽ ἡμᾶς ἀπομεῖται 
κάτω᾽ σοφὸν 65 χαὶ ἀληθὲς, τὸ διανοεῖσθαι χαὶ λέ- 
Ὑεῖν, πρὸς τὸ θεῖον αὐτοῦ χαὶ ἀπόῤῥητον χάλλος ἀνα- 
φοιτῆσαι τὸ ταπεινὸν, τῇ ὑπερστάτῃ δόξῃ νικώμενον. 
"Ovz:p γὰρ τρόπον παθεῖν μὲν αὐτῷ συνέθη τὸν 
χατὰ σάρχα θάνατον διὰ τὴν τῷ θανάτῳ xá&tvoyov 
ψάρχα, ζωὴ ὃὲ ὧν χατὰ φύσιν, ἀνεχόμισε πρὸς τὸ 
olxetoy αὐτὴν, οὐδὲν εἰς ἰδίαν ὑπομείνας φύσιν, χα- 
«σείσας δὲ μᾶλλον τοῦ θανάτου τὸ χράτος " οὕτω 
φαμὲν, ὅτι παθεῖν μὲν αὐτῷ τὴν δουλείαν συμδέθδη- 
κεν οἰχονομιχῶς. Ἐπειδὴ δὲ χατὰ φύσιν ἐστὶ Θεὸς 


- xai Κύριος, παραχωρεῖ τὸ λυποῦν, xai ταῖς τῆς 










ᾧ 
r 


* 


δόξντς ὑπερθολαϊῖς ἡττώμενον τὸ Ex τῆς δουλείας xat- 


τφάνισται δυσχλεές. Οὐχοῦν, εἰ μεμένηχεν ἐν νε- 
κροῖς, χατά γε, φημὶ, τὴν σάρχα, μένει ὃν δούλοις. 
E! δὲ ἀνέθορέ τε χαὶ ἀνέδη πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς, φημὶ 
δὴ τὸ ζῇν, οἰκονομιχῶς τῷ θανάτῳ τὸ δᾷξαι νιχᾷν 
ἐπιδοὺς, ἀνοιχήσεται δηλονότι xal πρὸς Wb ἕτερον, 
τουτέστι, τὸ ἐν χυριότητι φυσιχῇ διαφανὲς, τῇ μετὰ 
σαρχὸς οἰχονομίᾳ τὸ ἐν χαιρῷ δοὺς ἰσχῦσαι βραχεῖ, 
κατά γε τῆς δουλείας τὸν τρόπον. Ταύτῃτοι χαὶ ἰσο- 
λεὴς xal ὁμόθρονος ὧν ὡς Υἱὸς Πατρὶ, χαὶ Θεὸς 
Θεῷ, μονονουχὶ χαὶ εἰς ἀρχὰς τῆς οὕτω περιφανοῦς 


, καὶ ὑπερχοσμίου δόξῃς ἀναδιδάζεσθαι δοχεῖ, φάσχον- 
σὸς πρὸς αὐτὸν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρός « Κάθου ix 


δεξιῶν μον, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον 
τῶν ποδῶν σον. » "O γὰρ ἂν ὑποστορέσει ἐν ἑχυτῇ 
κατευνάζουσα πρὸς τὸ εὐπειθὲς ἡ θεία τε χαὶ ἀπόῤ- 
ῥητος φύσις, τουτὶ δὴ πάντως τοῖς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν 


non in forma servi csse Verbum quod ex Dco pro- 
diit, sed in dominatione naturali et eminentia pro- 
pria, quibus propter illam in nos charitatem reli- 
ctis, servus audiit, ut quemadmodum ipse ultro 
propter nos ea subiit quze sunt prater naturam, sic 
etiam nos in iis qua supra naturam sunt, libenter 
essemus propter ipsum. Ad inanitionem enim se 
demisit, non dans inanitioni ut insitam et immuta- 
bilem gloriama superaret, sed ut quod infimum ac 
depressum est, Ros G06 nimirum, per ipsum in 
alium possemus conscendere. Quod enim inferius 
est, nequaquam vim superiori faciet, imo pr:stan- 
tiori et excellentiori cedet id quod incomparabiliter 
minus est. Absurdissimum est igitur putare ipsum 
a nobis coactum ut nobiscum propter nos infra wa- 
neret; sed sapienter ac vere cogitabimus ac dicemus, 
ad divinam ejus et ineffabilem pulchritudinem re- 
diisse humilitatem, suprema gloria victam. Quem- 
adimodum enim ipsum mortem secundum carnem 
ferre contigit, propter carnein morti obnoxiam : 
cum autem vila sit secundum naturain, ipsam ad 
id quod ei conveniens est. retulit, nihil in propria 
natura passus, sed convulso meritis imperio : ita 
dicimus ei contigisse uL servitutem subiret, ratione 
incarnationis. Cum autem secundum naturam sit 
Deus ac Dominus, quod est molesti recedit, et gloriie 
eminentia superata servitutis ignobilitas deletur. 
ltaque si mansit inter mortues, secundum carnem 
nitnirum, manet etiam inter servos. Sin autem ex- 
cilatus est, ae in pristinum statum, hoc est, ad 
vitam, rediit, ratione incornationis morti victoria 
concessa, redibit utique etiam ad aliud, hoc est, ad 
dominationis naturalis splendorem, iucarnrationi ad 
breve tempus secundum ratienem servitutis palma 
tributa. Proindeque cum ?qaali gloria przditus sit, 
eodemque in solio sedeat cum Paire Filius. et cum 
Deo Deus, tamcn ad principium tam illustris ac 
supramundan: glorix propemodum videtur revocari, 
dicente ei Deo ac Paire : « Sede a dextris meis, 
donec ponam inimicos (uos scabellum- pedum tuo- 
rum ?!, » Quodcunque enim sibi substraverit ac 
subjecerit in se conquiescens divina et ineffabilis 
natura, hoc utique Salvatoris nostri subjicitur pe- 


ὑποφέρεται ποσὶν, οὐχ ἀνθρωπίνως ἐνηργηχότος, p dibus, non quod humanitus operatus est, neque 


οὐδὲ ἑπείτοι γέγονε σὰρξ, διὰ τοῦτο χρατεῖν τῶν 
ἡπειθηχότων ἰσχύοντος, ἀλλ᾽ ὅτι τῆς ἀνθρωπότητος 
τὸ σμιχροπρεπὲς εἰς τὸ τῆς ἀνωτάτω καὶ ὑπερτάτης 
φύσεως ἀναθεὶς ἀξίωμα, xal τοῖς τῆς θεότητος θώ- 
χοις ἐνιδρύσας ἑαυτὸν, καὶ μετὰ σαρχὸς ὁ μονογενὴς τοῦ 
Θεοῦ Λόγος χαταχυριεύσε: τῶν ὅλων οὐ δίχα Πατρός. 
Ὃ γὰρ ἂν δρῷτο παρὰ Πατρὸς, τοῦτο δὴ πάντως 
ἐστὶν ἐνέργημα τοῦ Υἱοῦ " xaX ὅπερ ἂν λέγοιτο δια- 
περαίνεσθαι δι᾿ Υἱοῦ, τοῦτο δὴ πάντως ἐστὶ χατόρ- 
θωμα τοῦ Πατρός. Πάντα γὰρ δι᾽ ἀμφοῖν ἐν ἴσῳ, 
ἐνεργοῦντος μὲν τοῦ Πατρὸς, ἔχοντος δὲ 6v Υἱοῦ xai 
σὺν αὐτῷ ἐν Πνεύματι τὴν ἐφ᾽ ὅτῳ οὖν τῶν δρωμέ- 
νων ἐνέργειά: τε χαὶ θέλησιν. 
*! Ps3l. cix, 1,9. 


ParnoL. Gg. LX XV, 


propterea quod caro factus est, idcirco incredulos 
vincere possit, sed quoniam humanitatis vilitatem 
ad suprem: et altissimz natur: dignitatem refe- 
rens, et in deitatis solio seipsum collocans, etiam 
cun carne unigenitum Dei Verbum imperio suo 
cuncia subjecturus sit nou sine Patre. Quod enim' 
fit a Patre, hoc utique est opus Filii; et quod perfici 
dicitur per Filium, hoc plane est Patris factum. 
Omnia enim per utrumque aequaliter flunt, operante 
quidem Patre, sed liabente per Filium, et cum ipso 
in 607 Spiritu, in unoquoque eorum qua flurt, 
operationem et voluntatem. 


PN 


1955 


inceulpatum — iter insistere: sed non minus quam 
antea nos juveris, si dominatioriem Filii clarius de- 
monsires. 

A. Igitur si quis sciseitetür, et nos ita compel- 
let : Dic, obsecro, quidmam esse ais dominationem 
Patris ὃ Quidnatn statueres? 

B. Dicerem, imperare universitati rerum, glorifi- 
cari ab omnibus, omnia ejusesse, celestia et ter- 
rena. 

k. Tam augustis clarisque titulis numquid | insi- 
gnitum esse Filium dicunt? 

B. Dicent quidem, opinor, esse: 
dante ei Patre. 

A. At nanquid mendacium et inane FOminentum.- 
istud erit, cum Deus ac Pater áperfe clamet : « Gio- B 
riam meam alteri non dabo ** ? » Neque enim aliis 
ab ipso concessit secundum substantialem differen- 
uam nimirum, verse divinitatis erninentibus titulis 
gloriari. Ubi enim demum est ejus eminentia, si na- 
ture creat: conditio huc deveniat, ut niliil supra 
suam nobilitatem esse sinat ? Nunquid cogitandum 
est omui rei facte οἱ in. ortum producteinvia et 
inaccessa esse, qua Dei sunt peculiaria avc pro- 
pria? 

B. Omnino. 

A. At quo pacto Filius Patris gloria eonspicuus 
erit, nisi eo quo ipse modo, non autem alio? Bea- 
tus enim Daniel visiones divinas ac propheticas no- 
his describens, in solio quidem eollocat Antiquum 
dierum, et circa illum statuit millia millium ordina- 
torum in ministerium, et decies millies centena 
millia astantium **. ]saias porro divinus non mi- 
nori in gloria se conspexisse Filium ait :« Vidi enim, 
inquit, Dominum Sabaoth sedentem super solium 
excelsum et elevatum : et plena erat domus maje- 
state ejus. Kt Seraphim stabant in circuitu ejus: sex 
ale uni, et sex alz alteri, Et duabus quidem vela- 
bant pedes, et duabus volabant, et clamabant alter 
ad alterum **, » sanctificationem, initio quidem 
multiplicem, sed in unitatem ac dominationem unam 
desinentem. Num iibi videtur zequalitatem gloriae 
demum obtinere Filius? Ubi enim thronus supremus 
et equalis eminentia, ac ceelestium Virtutum cir- 


verumtamen 


cumstantes turma, servilem creaturarum conditio- D γὰρ θρόνος ὁ ἀνωτάτω, x 


nem denolantes, el sedenti dominationis gloriam 
608 contestantes? Quis dubitet quin ad ipsum 
ignorautiz profundum is pervenerit, qui putat Pa- 
wis naturali dominatione non conspicuum esse Fi- 
lium? 


S. CYHRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
B. Scite admodum; nos enim doces rectam et ἃ D. ᾿Αστειότατα ἕφης 


1056 
* φρενοῖς (Xp ἡμᾶς, ὀρθὴν 


xal ἀμώμητον διαστείχων ὁδόν * ἥσαις δ᾽ ἂν οὐ μεῖον 
ἣ πάλαι, χαθιστὰς εἰς τὸ ἐμφανέστερον τὴν κυριό- 
^Ttt& τοῦ Υἱοῦ. 

A. Οὐχοῦν εἴ τις ἕλοιτο φιλοπευστεῖν, προσίοι τε 
λέγων" Φράσον ἡμῖν, ὦ τᾶν, ὃ τί ποτε εἶναι φὴς τὴν 
χυριότητα τοῦ Πατρός ὅτι ἂν ἀπεφήνω; 

B. Ἔφην ἂν, ὅτι τὸ κατάρχειν τῶν ὅλων, τὸ δοξἅ- 
ζεσθαι παρὰ πάντων, τὸ εἶναι τὰ πάντα αὐτοῦ, τά τε 
ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆῇς. 

A. Ἐν δέ γε τοῖς οὕτω σεπτοῖς xal περιφανέσιν 
οὐχ εἶναί φασιν ἐχπρεπῇ τὸν Υἱόν ; 

B. Εἶναι μὲν ἐροῦσιν, οἶμαί που, πλὴν ἐφέντος 
ἔχειν αὐτῷ τοῦ Πατρός. 

A. Εἶτά πῶς οὐ Ψευδομυθία τοῦτό γε, καὶ faj- 
ᾧδημα χενὸν, τοῦ θεοῦ xaX Πατρὸς διαῤῥήδην ἄναχε-. 
χραγότος" « Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω ; » Οὐδὲ 
γὰρ ἂν ἢφίει τῶν ὄντων τισὶ χαὶ παρ᾽ αὐτὸν ἑτέροις, 
γατά γε, φημὶ, τὴν οὐσιώδη διαφορὰν, τοῖς τῖς 
ἀληθοῦς θεότητος ὑψώμασιν ἐναδρύνεασθαι. Ποὺ 
γὰρ ἔτι τὸ ἀνεστηχὺς αὑτῆς, εἰ φύσεως Ὑενητξς 
εἰς τοῦτο προΐήχοι μέτρον, ὡς pr δὲν ἐ πέχεινα λοιξὸν 
εὐχλείας ἐᾷν; Ἧ οὐχ ἀναγχαῖον παντὶ τῷ πεξοῖξ- 
μένῳ xaX παρηγμένῳ πρὸ: γένεσιν, ἀστιδῇ xat ἀνέ» 
ὄατα νοῆσαι παντελῶς τὰ ἰδιχῶς τοῦ Θεοῦ" 

B. ᾿Αναγχαῖον. 

A. Εἴκα πῶς iv τοῖ; τοῦ Πατρὸς διαπρέτσα ἂν ὁ 
Υἱὸς, καὶ οὐ χαθ᾽ ἕτερον, οἶμαι, τρόπον, ἣ χα Uv 
αὐτός; Ὃ μὲν γὰρ μαχάριος Δανιὴλ, θεοπτία: ἐμῖν, 


C ἀναγράφων xaX ὁράσεις προφητικὰς, χαθέζει μὲν ἐπὶ 


θρόνου τὸν Παλαιὸν τῶν ἡμερῶν, περιίστησι δὲ qe 
Ait; μὲν αὐτῷ χιλιάδας τῶν τεταγμένων εἰς λείτο» 
γίαν, μυρίας δὲ μυριάδας τῶν παραστατῶν. Ἤσαϊος 
γε μὴν ὁ ἰθεσπέσιος, οὐχ ἐν μείονι δόξῃ τεθεδηδε 
qnot τὸν Υἱόν. « Εἶδον γὰρ, ἔφη, τὸν Κύριον Ζε» 
600 καθήμενον ἐπὶ θρόνον ὑψηλοῦ χαὶ ixrpak 
νου. Καὶ πλήρης ὁ οἶχος τῆς δόξης αὐτοῦ, Kal 
ραφὶμ εἰστήχεισαν xóxho αὐτοῦ" ἕξ πτέρυγι d 

ἑνὶ, χαὶ ἐξ πτέρυγες τῷ ἑνί χαὶ ταῖς μὲν δυσὶ χ"'» 

ἐχάλυπτον τοὺς πόδας, χαὶ ταῖς δυσὶν ἐπέτανθ, 
χαὶ ἐχέχραγεν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον, » τὸν ἐν τ΄» 
ριττῷ μὲν ἐν ἀρχῇ, χαταλήγοντα ὃὲ εἰς ἔνζδλ xà 
εἰς κυριότητα μίαν, ἁγιασμόν. "Apá cot δοχεῖ ὦ 
ἰσοπαλὲς ἐν δόξῃ διαχεχτῆσθαι λοιπὸν ὁ γΥῇός ; "Oro 
καὶ ἰσόδρομος dy ὑπερσχὲ, 
xaX τῶν ἐν οὐρανῷ δυνάμεων ἡ ὡς ἐν χύχλῳ στὰλ;» 
τὸ τῆς δουλείας τῶν γενητῶν ἐμφανίξουσα᾽ μέτρον, 
χαὶ τὴν τῆς χυριότητος δόξαν προσμαρτυροῦσα τῷ 
καθημένῳ, ποῖον ἂν ἔχοι τόπον ἐνδοιασμοῦ, ἣ πῶς 
ἀμφίλογον ὡς εἰς αὐτόν τι; τῆς ἀμαθίας πυθμένε 


τὸν κατωτάτω διελήλαχεν ἤδη πως, εἴπερ οὖν οἴοιτο μὴ τῇ τοῦ Πατρὸς χυριότητι φυσικῇ xazayAatzsota 


t£)» Yióv; 

D. lta sane, vera demum est oratio. 

A. Fateberis autem, amice, et me, et te, nequa- 
]uam dicendo falli, adeoque nec alium quemvis, si 
asseramus naturali Deo in omnem creaturam esse 
potestatem εἰ imperium, et Dei esse cuncta, ut 


32 [3η. ΧΕ], 8, 9 Dan. vi, 9, 10. 


55 [9}. vi, 4-3. 


B. "Apape, xaX ἔστι λοιπὸν ἀλτθὴς ὁ λόγος. 

A. Δοίης δ᾽ ἂν, ὦ ἑταῖρε, μὴ διεψεῦσθαι λέγοντας, 
ἐμέ τε, καὶ σὲ, xol μὴν εἴπερ τῷ καὶ ἑτέρῳ boxil, 
ὡς τῷ γε ὄντι χατὰ φύσιν Θεῷ τὸ χατὰ παντὸς τεῦ 
γεγονότος ἀνῖπτε χοάτος, χαὶ ἔστι πάντα Θεοῦ, συλ» 


1051 


DE SS, TRINITATE DIALOGUS VI. 


1053 


λήόδην εἰπεῖ οὐρανός τε χαὶ γῆ χαὶ τὰ ἐν éq.- A verbo dicamus, coclumque ac terram,et quas utrius- 


gov. 

B. Ἔγωγε. 

A. Οὐχοῦν ἐν ἴσῳ μὲν τρόπῳ τοῦ Θεοῦ xa Πα- 
τρὺς εἶεν ἂν οἱ τὴν μαχαρίαν ἄνω τρίδοντες ζωὴν, 
ἄγγελοί τε καὶ ἀρχάγγελοι, καὶ εἴ τι τούτων ἐπέ- 
χειῖινα" εἶεν δ᾽ ἂν χαὶ αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ. Τουτὶ 6b αὐτὸ 
xai περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ὡς εὖ ἴσθι τοι φρονοῦντά με. 

Β, Ἔφης μὲν ὀρθῶς. Πλὴν εἰ ἕποιτο τοῖς λόγοις 
ἡμῖν ἡ ἐφ᾽ ξἔχάστῳ πίστις, δρῴης ἂν ὡς ἄριστά γε. 


A. Οὐκοῦν ὁ μὲν θεσπέσιος Μελῳδὸς, « Εὐλο- 
γεῖτε, φησὶ, τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, 
λειτουργοὶ αὐτοῦ οἱ ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ" » 
τῇ τοῦ Πατρὸς ἐξουσίᾳ προσνέμων τὴν ἁγίαν τῶν 


que ambitu continentur. 

B. Fatebor equidem. 

A. ltaque eodem modo erunt Dei ac Patris, qui 
beatam in codlo vitam degunt, angeli, οἱ archange- 
li, et si quid ultra hos est, Erunt autem et ipsius 
Filii. ldipsum vero etiam nosti me senlire de liomi- 
nibus. 

B. Recte quidem dixisti. Verumtamen οἱ quz di- 
cimus sigillatim probaveris, preclare admodum 
facies, 


A. Igitur beatus Psaltes : ( Benedicite, i iniit Do- 


. ELLE 


ctam illam ceelitum mulitidinem. Filium autem 


ἄνω πληϑύν. Ὅτι δὲ ἥξει χριτὴς κατὰ καιροὺς ὁ D aliquando judicem venturum prznuntians, ipse ait : 


γιὸς προχαταμηνύων φησὶν αὐτός" « Μέλλει γὰρ ὁ 
Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς 

αὐτοῦ, μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων αὐτοῦ. » Ἥξει γὰρ, 
ἄξει κατὰ καιροὺς, ἀποδώσων ἑχάστῳ χατὰ τὸ ἔργον 
αὐτοῦ * πλὴν οὐχ ὀθνείοις αὐτὸν λειτουργοῖς ἔπιχομ- 
πᾶσειν τε xal ἐναδρυνεῖσθαί φαμεν, ἀλλὰ ταῖς ἐξ 
ἀγγέλων δορυφορίαις ὡς ἰδίαις ὄντως ὑπηρετού- 
μενον. 

B. Σύμφημι. 

Α. ᾿Αναμέλποντος δὲ αὖ τοῦ θεσπεσίου λάδιδ, λέ- 
Ὑοντός τε περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός" « Δεῦτε, προσ- 
ϑουνήσωμεν xal προσπέσωμεν αὐτῷ, καὶ κλαύσωμεν 
ἐνώπιον Κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς, ὅτι αὐτός 


« Filius enim liominis venturus est in gloria Patris 
sui cum sanctis angelis suis "e Veuiel enim, venict 
aliquando redditurus unicuique secundum opus 
suum. Ceterum non alienis ipsum ininistris glo- 
riaturuni dicimus, sed angelorum salellitio utpo- 
te suo revera stipatum. 


D. Assentior. — 

A. Rursus autem cum divinus David canit et de 
Deo ac Patre dicit : « Venite, adoremus, et procida- 
mus ante eum, et ploremus ante Dominum, qui fe- 
cit nos ; quia ipse est Dominus Deus noster, nos au- 
tem populus pascu:e ejus, et oves manus ejus **, » 


πποόθατα χειρὸς αὐτοῦ" » τὰς ἐν τῷδε τῷ ἡδσμῳ λο- C oves liujus mundi tatione proditas suas esse ait 


Y ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν, xaX ἡμεῖς λαὸς νομῆς αὐτοῦ, χαὶ 


Ὑικὰς ἀγέλας ἰδίας εἶναί φησιν ὁ Υἱὸς, o μὲν λέ- 
yo» Πατρὶ τῶν ἐξ Ἰσραὴλ πεπιστευχϑέων᾽ « Τὰ 







καὶ περὶ τῶν οὕπω πεπιστευχότων : € Καὶ ἄλλα 
πρόθατα ἔχω, ἃ οὐχ Ésttv ix τῆς αὐλῆς ταύτης, » 
ὑχοῦν ἐχ μυρίων ὅσων ἡμῖν ἀποδεῖξαι ῥᾷον, ὡς δε- 
δοξάσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρὸς διὰ τὸ ἀνθρώπι- 
| vov ὁ Yi, χαίτοι τῆς δόξης Κύριος ὧν, σύνεδρός τε 
* δΔεὶ, xal ὁμόθρονος τῷ Πατρί. Ef δ' ἂν xai μάλα 
z^ αἰχότως δυσδιάφυχτος ἡ γραφὴ, καὶ δυσαπόνιπτον 
2, αἶσχος, τοῖς ἐπαχτὴν αὐτῷ περιτιθεῖσι τὴν δόξαν, 
1 xaX εἰσχεχροίσθαι λέγουσι τὸ χατὰ πάντων xpáto;. 
T B. Οὐχοῦν, εἰ μὴ θύραθεν, μήτε μὴν εἰσδεδε- 
4 μένον αὐτῷ τὸ χατὰ πάντων χράτος, ἀλλ᾽ ἐμπέ- 
^. epoxty οὐσιωδῶς, οὐχ ἂν ἔχοιμι φράσαι κί δὴ ἄρα 

καὶ μαθὼν ὁ θεσπέτσιο: Παῦλος, χαταλήξειν ποτὲ τὰ 

τῆς βασιλείας αὐτῷ διισχυρίσατο, λέγων" « "Ὥσπερ 

γὰρ ἐν τῷ ᾿Αδὰμ πάντες ἀποθνήσχουσιν, οὕτω χαὶ ἐν 

τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. “ἕκαστος δὲ ἐν 
" «$Q ἰδίῳ τάγματι" ἀπαρχὴ Χριστὸς, ἕπειτα οἱ τοῦ 
Χριστοῦ, ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ" εἶτα τὸ τέλο;, ὅταν 
παραδῷ τὴν βασιλείαν τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ, ὅταν 
χαταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν, xai πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ 
δύναμιν. Δεῖ γὰρ αὑτὸν βασιλεύειν, ἄχρις οὗ θῇ πάν- 
τας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Πάντα γὰρ 
ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. "Ecyato; ἐχθρὸς 


Δ D:al. ci, 90. "5 Matti. xvi, 97. 


πρόδατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς βου ἀκούει" » ὁτὲ δὲ αὖ 


"τ Psal, xcis, 6, 7. 


Filius, interdum Patri dicens, cum credidissent 
Israelitzo : « Oves mez vocem. meam audiunt 38 ; 4, 
interdum vero rursus quoque de iis qui nondum 
crediderant: « Et alias oves habeo, qua non surt 
ex hoc ovili **. » Igitur innumeris ex locis facile no- 
bisest probare Filium dici a Patre glorificatun,, 
propter humanitatem, licet glori: sit Dominus et 
in eodem solio ac throno cum Patre sedeat, Crimen 
autera non effugient, ac labem non facile abster- 
gent, 609 qui ascititiam ei gloriam tribuunt, ac 
potestatem in cuneta aliunde ascitam dicunt. 


B. l;itur, nisi extrinsecus et aliunde ascita est ei 
in cuncta potestas, sed. substantialiter. est insita, 
dicere non possum quid tandem caus:e sit. cur divi- 
nus Paulus cessaturam aliquando ejus potestatem 
asseruerit, dicens : « Sicut enim in Adam omnes 
moriuntur, ita et in Christo omnes viviflcabuntur : 
unusquisque autem in suo ordine; primitize Chri- 
stus , deinde ii qui sunt Christi, in adventum ejus ; 
deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri, 
cum evacuaverit omnem  priucipatum, et potesta- 
tem, et virtutem. Oportetenim illum regnare do- 
nec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus (omnia 
enim subjecit sub pedibus ejus) Novissime autein 
inimica destruetur mors **. » Ecce enim, ecce conl - 


*! Joan, x, 27, 3 ibiJ. 16. 


** | Cor. xv, $9.26 


1039 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 4040 


nium veluti quoddam, inquient, cessaturi ejus im- A χαταργεῖται ὁ θάνατος. » Ἰδοὺ γὰρ, ἰδοὺ, φαῖεν ἄν, 
perii, cum principatus inanes fuerint redditi, et — μεθόριον ὥσπερ τι τοῦ πρὸς κατάληξιν τῆς βασιλείας 
&i9rS prosuata : tunc. enim. imperium tradet soli αὐτοῦ, τὸ ἀπραχτῆσαι μὲν ἀρχὰς, χαταργηθῆναι δὲ 
Dco ac Patri. θάνατον: παραδώσει γὰρ τότε τὸ χρῆναι κατάρχειν, 
μόνῳ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. 

A. "Aras τῆς oto γραοπρεποῦς xat γελο:οτάτης 
ἐννοίας ! Ὁ γάρ τοι ταυτὶ πεφρονηχώς τε xai λέγων, 
ἀπέλιπε μὲν ὁδοὺς τοῦ ἑαυτοῦ ἀμπελῶνος, τοὺς δὲ 
ἄξονας τοῦ ἰδίου γεωργίου πεπλάνηται, διαπορεύεται 
δὲ δι’ ἀνύδρου ἐρήμου, xoi ([) γῆν διατεταμένην ἐν 
διψώδεσι, συνάγει δὲ χερσὶν ἀχαρπίαν, κατὰ τὸ 
γεγραμμένον. Οὐ γὰρ ὅτι τῶν τῆς βασιλείας κατα- 
στεμμάτων, xol τῆς χατὰ πάντων ἀρχῆς ἀπόπεμ- 
divinum Davidem lyram pulsare spiritalem, et ac- πτὸς ἔσται χατὰ χαιροὺς ὁ Υἱὸς, 6 θεῖος ἡμῖν ἔφῃ 
cinere Filio in Spiritu : « Sedes tua, Deus, in seculum μυσταγωγός " foc: γὰρ, οἶμαἑ πον, λύραν μὲν ἀ.» 
szculi, virga directionis, virga regni tui **. » Quid B χρούοντα «hv πνευματιχὴν τὸν θεσπέσιον Aa, 
porro faciant, qui ad quamvis absurditatem laxis ἀναμελῳδοῦντα δὲ πρὸς τὸν Υἱὸν iv Πνεύματι" «Ὁ 
linguze habenis feruntur, et tam agresti mente la- θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αξῶνος " ῥάδδις 
. horant, cum beatus Gabriel sancte Virgini Chri- εὐθύτητος, ij ῥάδδος τῆς βασιλείας σου. » Τί δὲ δὰ 


A. Apagecum anili et ridicula ista cogitatione! 
Qui enim hzc sentit ac loquitur, reliquit vias vines 
suz, et erravit per semilas agri sui; graditur Véro 
per solitudinem aquis vacuam, et terram in siticu- 
losis locis positam, manibus autem sterilitatem con- 
gregat, ut scriptum est *!. Non enim regni titulos et 
imperium in cuncta perditurum aliquando Filium 
divinus nobis doctor dixit. Sciebat enim, ut reor, 


stum pranuntians : « Ne enim timeas, inquit, in- 
carnationem, o Maria : invenisti enim gratiaro apud 
Deui, ct ecce concipiesin utero, et paries Filium, 
el vocabis nomen ejus Jesum. lpse enim servabit 
populum suum a peccatis suis. Et dabit illi Dominus 
Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo 
Jacob iu eternum, G1Q ei regni ejus non erit fi- 
nis **. » Cum itaque sanctus vir regnum Filii pre- 
dixerit ad szcula infinita perventurum, adeoque vox 
angeli ventati concinat, consensurum opinor euin qui 
probus est ac frugi, et nugas condemnaturum, . in- 
sanosque dicturum eos, qui alia quzevis sentire ve- 
lint, cumlex aperte clamet: « In ore duorum aut 
wium testium stabit omne verbum **. » Alioqui 
nonne plurima impietate scatet objectio ? 


χαὶ δρῷεν àv, οἱ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀπηχεστάτων 
ἀθυροστομοῦντες εὐχόλως, xal τὴν" ἀγροῖχον deze 
νοσοῦντες φρένα, προχατασημαίνοντος «f ἁγίᾳ Dlap- 
θένῳ τὰ ἐπὶ Χριστῷ τοῦ μαχαρίου l'a6pu; «Mà 
γὰρ δὴ, φησὶ, χαταδείσῃς τὴν οἰκονομίαν, ὦ Msgula" 
εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ, καὶ ἐδοὺ συλλέψῃ ἐν 
γαστρὶ, καὶ τέξῃ Υἱὸν, καὶ χαλέσεις τὸ ὄνομα αἰτοῦ 
Ἰησοῦν * αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὼν αὑτοῦ ἀπὸ τῶν 
ἁμαρτιῶν αὐτῶν, xal δώσει αὑτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν 
θρόνον Δαδὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, xat βεσυεύσει ἐπὶ 
τὸν οἶχον Ἰαχὼδ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας 
αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. » ᾿Ανδρὸς τοιγαροῦν bio, 
τὴν εἰς ἀκεράντους αἰῶνας ἄσχετον ἐπιδρομὴν τίς 
τοῦ Υἱοῦ βασιλείας χεχρησμῳδηχότος, xai μὲν zB 
ἀγγέλου φωνῆς συνηχούσης τὸ ἀληθὲς, συναινόδιῃ;. 


οἶμαί που τόν τε ἀγαθὸν xal σώφρονα, χκαταψηφιεῖσθαι͵, δὲ τὸ ληρεῖν, καὶ ἐχχεχροῦσθαι φρενῶν εἰπεῖν τοῖς 
οἴεσθαι δεῖν ἑλομένους ἕτερα ἅττα φρονεῖν, χοίΐτοι τοῦ νόμου σαφῶς ἀναχεχραγότος" « Ἐπὶ στόματος bf 
καὶ τριῶν μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα.» "H οὐ πλείστης ὅσης θεομισοῦς ἀσεθείας ἀνάπλεως Sb 


στασις ; 

D. Concesseriin equidem. Verumtamen scias non 
perinde atqüe nos adversarios affici. 

A. AL optime sentire ac discere utique penes nos 
ipsos erit, neque illorum imperiti: omnino permit- 
tentes eructare quod velint, otiosi sedebimes ; sed 
undique pro virili repulsis protervie mentis com- 
nientis, ac generose superatis nefarii inendacii la- 
queis, apud nos canemus :« Benedictus Doininus 
qui non dedit nos in captionem dentibus eorum **, » 
Cum autem, ut in Proverbiorum libro scriptum est, 
gubernent impii dolos **, age, dicamus aliquid quod 
auditoribus conducat, et ea per qux fraudis insul- 
tum generose queant repellere. lgitur divinus Pau- 
lus iis qui in ide sunt justificati, et przclaram iu 
hoc spem habent, ita. scribit: « ltaque regnum im- 
mobile suscipientes lhiabemus gratiam, per quau 
serviamus placentes Deo, cum metu et reveren- 


8: Job xv, 52. δ Psal. xciv, 7. 


(1j Forsan χατά. 


"! Duc. 1, 20-39. 


B. Φαίην àv ἔγωγε, πλὴν ἴσθι «ot διαχειμένοκ ὦ 
χαθ᾽ ἡμᾶς τοὺς διεναντίας. 

A. ᾿Αλλὰ τό γε ὡς ἄριστα φρονεῖν ἑλέσθαι m 
μαθεῖν, χείσεταί που πάντως ἐφ᾽ ἡμῖν αὐτοῖς, χεὶ ὦ 
ταῖς ἐχείνων θείαις (2) ἐφέντες ἁπλῶς ἐρεύγεσθαι d 


p δοχοῦν, ἥτυχῃ χαθεδούμεθα᾽ παραχρουόμενοι δὲ πεν 


ταχῇ, xavá γε τὸ ἐφιχτὸν, τὰ ἐξ ἀλλοχότου gor 
εὑρήματα, xal νεανικῶς ὑπερθέοντες τὸ ám 
βρόχοις τῆς βωμολόχου ψευδομυθίας, ἐφ᾽ ἕαυτῶ; 


ἀναμέλψομεν" « Εὐλογητὸς Κύριος, ὃς οὐχ ἔδωχεν 
ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν.» Ἐπειδὴ δὲ, ὡς 


γοῦν ὁ σοφὸς xal παροιμιώδης ἡμῖν ἕἐπεςώνηει 
λόγος, κυθερνῶσ! δὲ ἀσεθεῖς δόλους, φέρε λέγωμεν 
τὸ τελοῦν εἰς ὄνησιν τοῖς ἐντευξομένοις., καὶ τὰ & 
ὧν δύναιντο παραχρούεσθαι γεννιχῶς τῆς ἀπάτης τὸν 
ἔφοδον. Οὐχοῦν τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις, xy 
λαμπρὰν ἐλπίδα τὴν ἐπὶ τῷδε πεπλουτηκόσιν, ὁ 


** Deut. xvir, ὃ. 35 Psal, cxx, 6. ** Prov. xr.,6. 


(2) Corruptc. Scribendum forsati ἃ καθίαις 





1011 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1012 


θεσπέσιος γράφει Παῦλος * « Διὸ βασιλείαν ἀσάλευτον A tia 57. » Cujus ergo regni dicemus ipsum hic imen- 


παραλαμθάνοντες, ἔχομεν χάριν, δι᾽ ἧς λατρεύωμεν 
εὑαρέστως τῷ Θεῷ. » Βασιλείας οὖν. ἄρα τῆς τίνος 
αὑτὸν διαμεμνῆσθαι φήσομεν ἕν γε τουτοισὶ, φράσαις 


ἂν, ὦ ἑταῖρε; Αθρει δὲ ὅπως αὐτὴν ἐρηρεισμένην ἔσεσθαι λέγε:, 


δηλοῖ γὰρ, οἶμαξ που, τουτὶ τὸ ded.Aeveov. 
B. Οὐ σφόδρα àv ἔχοιμι σαφῶς εἰπεῖν, βουλοίμην 
δ᾽ ἂν ἔγωγε διαπυθέσθαι δου. 


A. Ἐχθασανιστέον δὴ οὖν, ἐπεί τοι δοχεῖ, πότερα 
τὴν Υἱοῦ βασιλείαν, ἤγουν τὴν xal αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις 
δοθησομένην, φησίν. Εἰ μὲν οὖν ἀμείνω τοῦ μετα- 
πίπτειν δύνασθαι χαὶ ἀπαραχόμιστον εἶναξ φασι τὴν 
τε βασιλείαν xa ὑπεροχὴν τοῦ Υἱοῦ, πεφλυαρηχότας 
εἰχῇ χατερυθριάσειν οἶμαί που τοὺς διεναντίας. Εἰ 


tionem fecisse, doceas precor. Vide porro quo pacto 
ipsum firmum fore ait, οἱ ineoncussum permausu- 
rum.Hoc enim significat illa vox, ἀσάλευτον. 

xaX ἀεὶ λαχοῦσαν τὸ ἀχατάσειστον " 


D. Hand multum clare explicare queo, sed illud cx 
te audire velim. 


A. Examinandum est igitur, quando ita libet, 
utrum Filii regnum dicat, an illud quodsanctisdan- 
dum est. Si ergo immutabile et immobile Filii re- 
guum et majestatem esse aiunt, pudore suffusum 
iri ob vanas suas nugas adversarios puto. Sin autem, 
relicto ac pretermisso Filio, immobile sanctis re- 


δὲ δὴ μεθέντες καὶ διωσάμενοι τὸν Υἱὸν, ἀπᾳραποίητον B gnum fore dicent, primum quidem ipso etiam Chri- 


ἕπεσθαι τοῖς ἁγίοις τὸ βασιλεύειν ἐροῦδι, πρῶτον 
μὲν ἀμείνους καὶ αὐτοῦ φανήσονται τοῦ Χριστοῦ, xat 
μοῖραν ἤδη λαχόντες τὴν ἐπέχεινα τῶν αὐτοῦ, εἰ ὁ 
μὲν ἀπόδλητον ποιήσεται τὴν ἀρχὴν " οἱ δὲ ἀμήρυτον 
xa διηνεχῇ λαχόντες τὴν εὐθυμίαν, καὶ τὸ ἐν βεδαίῳ 
κεῖσθαι τῆς δόξης διαχεχτήσονται. 

B. "Aptcza ἔφης. 

A. Τὸ δὲ δὴ χαὶ ἀγροῖχον οὕτω ποιεῖσθαι τὴν συχο- 
eavilav, πῶς οὐχ ἀπόπληχτον χομιδῇ ; Τὸ μὲν γὰρ 
χρῆναι κρατεῖν καὶ βασιλεύειν τῶν ὅλων, προσήχοι 
ἂν οὐχ ἑτέρῳ μᾶλλον, ἣ αὑτῷ τῷ Χριστῷ, οὐκ ἐπίχτη- 
τὸν f) δοτὸν πλουτοῦντι τὸ χρῆμα, χαθάπερ ἡμεῖς, 
ἀλλὰ τοῖς τῆς φυσιχῆς χυριότητος ἑπόμενον. λόγοις " 
« Οἱ δέ γε συμπάσχοντες, xal συμθασιλέύσομεν 
οὐτῷ, » καϑὰ γέγραπται. Οὐχοῦν, ὁ μὲν τοῦ χατάρ- 
χειν χύριος" εἰσποΐντοι δὲ ἡμεῖς, xal τρόπῳ τῷ κατὰ 
μέϑεξιν ἐχτετιμημένοι. Συμδασιλεύσουσι yàp. βασι- 
λεύοντι τῷ Χριστῷ. Εἶτα πῶς ἀσάλεντον ἕξουσι τὴν 
ἐπὶ τῷδε φιλοτιμίαν, xat διηνεχῶς βασιλεύσουσιν, 
δὶ κατασεισθήσεται xal χαταλήξει ποτὲ τὸ Χριστοῦ 
ρᾶτος, οὗ xaX μετόχους αὑτοὺς εἶναί φαμεν; Καὶ εἰ 
Γ τῆς βασιλείας αὐτοῖς ὁ χορηγὸς xal πρύταν:ς ἀπο- 
᾿πεπαύσεται τῆς ἀρχῆς, ποῦ τὰ αὐτῶν ἔτι χείσεται ; 
ποῖον ἔχοντα βάθρον ; Ποῦ γὰρ ἕτι συμμεθέξουσιν, εἰ 
τὸ χεχληχὴὺς εἰς δόξαν ἀσθενεῖ; "H οὐχ ἀνάγχη 
. συγχατολισθεῖν τοῖς ἀνέχουσι τὸ ἀνεχόμενον, xal 
«οἷς χατωτάτω βάθροι; συνιζῆσαι τὰ ἐπερηρεισμένα ; 
Ὅτε τοίνυν ἡ τῆς εὐχλείας χρηπὶς, χαὶ ὁ τῆς εὐη- 






sto superiores videbuntur, et longe potiorem demum 


quam ipse conditionem sortiti, si hic quidem G11 


regnum quod amitti possit obtineat, illi vero in- 
finita et perpetua felicitate gloriaque constanti sint 
praediti. 


D. Keciissime dixisti. 


Α. Jam veretam agreste cavillum nobis obtru- 
dere, nonne stuporisac vecordiz plenissimum est? 
linperare enim acpraesse reruin universitati , nou 
alii quam ipsi Christo convenit, qui non illud ceu 
ascititium etaliunde acceptum nostro more possi- 
det, sed naturalis dominationis rationibus conjun- 
ctum. « Nos autem si compatiamir, et. conregnabi- 
mus ipsi, » sicut scriptum est *. Itaque hic quidem 
regnandi dominus, nos vero 'ascititii, et. participa- 
tione quadam ornati. Conregnabunt enim regnanti 
Christo. At quomodoimmobilem in eo honorem ha- 
bebunt, ac perpetuo regnaturt sunt, si eoncutiendum 
ac finiendum est aliquando Christi imperium, cujus 
eliam parlicipes ipsos esse dicimus? Et, si regni 
largitor ae distributor regnare desinet, quonam 
demum [loco res eorum future sunt? quo fundamen- 
to nituntur? Ubi enim jam una participes erunt, si 
id quod ad gloriam vocavit infirmitate iaborat? An- 
non necesse est cum iis qu:e extollunt id quod ex- 
tollitur una decidere , et imis fundamentis simul ea 
nii, quz in iis fundata sunt? Cum igitur illa glori: 


μερίας θεμέλιος χατασεισθήσεται, κατ᾽ αὐτοὺς, συνοι- p) basiset felicitatis fundamentum, ut illi volunt, con- 


χήσεταί που πάντως εἰς τὸ δυσχλεές τε χαὶ ἐν ὑφέσεξ 
xaX 1) τῶν ἀγίων ἐλπίς. 

, B. Συνοιχήσεται γὰρ οὖν, ὡς ἔστι σαφής τε xat 
ἀληθὴς ὁ λόγος. 

A. Tí ὃὲ δὴ χαὶ μαθὼν ὁ τῶν θείων ἡμῖν μυστηρίων 
ἱερουργὸς, Θεοῦ βασιλείαν ὠνόμαζε τὴν Χριστοῦ; 
Γράφει γὰρ ὧδε" ε Τοῦτο γὰρ ἴστε γινώσχοντες, ὅτι 
i$ πόρνος, f) ἀχάθαρτος, ἣ πλεονέχτης, ὅς ἐστιν 
εἰδωλολάτρης, οὐχ ἔχει χληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείχ 
τοῦ Χριστοῦ χαὶ θεοῦ.» Ἑνδοιάσαιμι γὰρ ἂν οὐδαμῶς, 
ὡς ὅτωπερ ἂν ἐνυπάρχοι φυσιχὸν ἀξίωμα τὸ χρῆναι 
xpaztiv, ἔψεταί που πάντως αὐτῷ καὶ τὸ δεῖν εἶναι 


81 jlebr, 60,9298. 35 Τίμιοι!. n, 12. 


cutiendum sit : simul etiam utique in Agnobilitatem 
spes sanelorum dilabetur. 


B. Dilabetur certe. Adeo clara sunt ac vera. quz 
dicis. 

A.Jam vero quid eaus est cur noster ille divi- 
norum mysteriorum antistes Dei regnum nominarit, 
illud Christi regnum? Sic enim scribit: « Hoc enim 
scitote intelligentes, quod omnis fornicator, aut 
immundus, aut avarus, qui est idolorum servus,non 
habet hereditatem in regno Christi et Dei ?*. » 
Neque enim dubitaverim unquam quod euicunquo 
potestas imperand] naturelis est dignitas, hunc om- 


?* Ephics. v. 5. 


1045 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1044 


nino consequatur essc Deum. Annon lisc ita selia- A Θεόν. Ἦ οὐχ ὧδε ταῦτ᾽ ἔχει[ν] νοησόμεθα dv, ὦ 


bere in animum | inducemus, Ilermia? 

B. Omnino. Si enim sit Deus, utique et rex 
erit. 

À. Si ergo imperandi gloria przeditus esse desinet, 
esse quoque Deus cessaverit, nec vita, out lunien 
erit amplius : absurdilatem vero taceo. Quznam 
igitur demum futura sit Filii natura, divinitate, 
regno el Juce nudata, et potestate vivificandi ejus 
quod vita caret privata, num dicere potes, obse- 
cro? 

612 B. Non assequor. 

A. Quod autem nos adigit ut maxime reformide- 
mus adeo fcedam ac sceleratam adversariorum opi- 
nionem, illud est. 

B. Quodnam illud? 

A. Ecquod tempus ianifestatum iri dicunt, quo, 
wt existimant, regnum tradai Deo ac Patri Fi- 
liug? 

B. Dixerint sane nos, quantum adillud attinet, 
nequaquam tempus przscripturos : sed ipse Paulus 
delinit, dicens: « Primitie eyim, inquit, Christus : 
deinde ii qui sunt Christi in adventum ejus : deinde 
fiuis, cum tradiderit regnum. Deo et Patri: cum 
evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et 
viriutem. Oportet enim illum regnare donec ponat 
omnes inimicos sub pedibus suis. Novissime autem 
inimica destrüetur mors v. » 


A. Hoc itaque seculo veluüi senescente, et ad fi- 


Ἑρμεία; 

Β. Πάνυ μὲν οὖν. Εἴη γὰρ ἂν, εἴπερ ὅλως Θεὸς, 
πάντως που χαὶ βασιλεύς. 

A. Εἴπερ οὖν ἄρα χαταλήξει ποτὲ τῆς τοῦ βασι- 
λεύειν εὐχλείας, ἀπολισθήσειεν ἂν xaY τοῦ εἶναι 
Θεός " χαὶ ζωὴ μὲν ἢ φῶς, οὐκ ἔτι (σιωπῶ δὲ τὸ 
ἄτοπον). Τίς οὖν ἄν εἴη λοιπὸν ἡ τοῦ Υἱοῦ φύσις, 
θεότητός τε xat βασιλείας xal τοῦ εἶναι φῶς ἀπημ- 
φιεσμένη, xol ζωοποιεῖν οὐχ ἔχουσα τὸ ζωῆς τητώ- 
μενον, ἔχοις, ἄρα εἰπεῖν, ὦ o φιλότης; 

Β. Οὐχ' ἐννοῶ. 

A. Τὸ" δὲ δὴ μάλιστα χατοῤῥωξεῖν ἀναπεῖθον τὴν 
οὕτως αἰσχρὰν καὶ ἀπόπεμπτον δόξαν τῶν δι' ics 
clas, ἐχεῖνό ἔστιν. ; 

Β. Τὸ ποῖον ; 

Α. Tiva δὴ ἄρα φασὶν ἀναφανεῖσβαι χαιρὸν, xa6' 
ὄν, ὡς οἴονται, παραδίξωσι τῷ θεῷ xal Πατρὶ τὴν 
βασιλείαν ᾧ Yió; 


B. Φαῖεν ἂν, ὅτι θεσμοθετήσομεν οὐδαμῶς ἡμεὶς 
τό γε i εἰς τοῦτο" αὐτὸς δὲ ὁ Παῦλος διορίζεται 
λέγων * ε ᾿Απαρχὴ γὰρ, φησὶ, Χριστός, “Ἔπειτα οἱ 
τοῦ Χριστοῦ, ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ" εἶτα τὸ τέλο:, 
ὅταν παραδῷ τὴν βασιλείαν Θεῷ καὶ Πατρὶ, ὅταν 
χαταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν χαὶ 
δύναμιν. Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν, ἄχρις οὗ θ 
πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὑτοῦ. Ἔσχα- 
τὸς ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος. 9 - 


Δ. Καταγηράσχοντος οὖν οἱονεὶ τοῦ παρόντος 


kem tempore jam tendenie, tradit regnum Deo ac C αἰῶνος, xat εἰς λῆξιν ἤδη γχαταίροντος τοῦ καιροῦ, 


Patri, ut illi volunt, Filius. Nunc autem universo- 
rum regnum obtinel, et gloria praeditus est Deo con- 
venienti, cum dicat ipsi Deus ac Pater: « Sede a 
dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabel- 
lum pedum tuorum **. » 


D. Omnino. 

^. Est igitur in eodem solio eademque eum Pa- 
wegloria, adversarüs nondum se submittentibus 
et subjectionis modum excutientibus.. De throno 
vero deitas dejicietur postquam ei  subjeceriat 
cervicem, et animum olim preíractum ac durum de- 
mum submiserint jam quodammodo liquefactum, et 
io mollem facilemque habitum ac voluntatem mula- 
tum. Αἱ quidnam istud Filium juverit? Cui enim 
subjectos esse dicimus eos, qui longo tempore vix 
eo gunt adducti? Si enim. hi per subjectionem in- 
troducuntur, ille de solio recedit, quinam futurus 
sit finis dispensationis, capere non possum : tu ve- 
ro quid ais, amice? 


' B. Ne ipse quidem perspicio. 

A. Sed agedum illu consideremus. 

B. Quidnam, obsecro? 

A. Nonne przstabilius tempus illud est Unigenito, 
quo reluctentur aliqui, recusantes obedire, quam 


M | Cur. xv, 25-26. " Psal. cix, 1. 


παραδίδωσι τὴν βασιλεῖαν τῷ θεῷ χαὶ Πατρὶ, κατ᾽ 
αὐτοὺς, ὁ Ὑἱός. Ἔχεται δὲ νυνὶ τῆς χατὰ πάντων 
ἀρχῆς, καὶ ἔστιν ἐν δόξῃ τῇ θεοπρεπεῖ᾽ « Κάθου ix 
δεξιῶν μου, λέγοντο; αὐτῷ τοῦ Θεοῦ xat Πατρὸς, 
ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς cou ὗποπ τῶν κο- 
δῶν σου. » 

. B. ᾿Αληθές. 

A. Ἔστι τοίνυν ὁμόθρονος μὲν xai ἰσοχλεὴς tip 
Πατρὶ, καθυφέντων οὔπω τῶν ἀνθεστηχότων, καὶ τὸν 
τῆς ὑποταγῆς ἀποσειόντων τρόπον. Ἐξωσθήσεται δὲ 
τῶν τῆς θεότητος θρόνων, ἡνίχα ἂν ὑποθεῖεν αὐτῷ 
τὸν αὐχένα, καὶ ὑποστορέσειαν ἤδη πως τὸν ἀπειθῇ 
μὲν πάλαι xal ἀτεράμονα νοῦν, χατατετηγμένον δὲ 
ὥσπερ χαὶ μετεῤῥυηχότα πρὸς ἁπαλὴν χαὶ εὐαφε- 
στέραν [αἱ. χαλοψηλάφητον) ἕξιν τε xal θέλησιν; 
Εἶτα τί τὸ χρῆμα τὸν Υἱὸν ὀνήσειεν ἄν : Τίνι γὰρ 
ὑποτετάχθαι φαμὲν τοὺς ἐν χρόνῳ μαχρῷ πρὸς τοῦτο 
ὑπενεχθέντας μόλις ; Εἰ γὰρ ol μὲν εἰσχομίζονται δι 
ὑποταγῆς, ὁ δὲ τῶν θώχων ἀποφοιτᾷ, τί τὸ τῆς 
οἰχονομίας ἔσται τέλος, ἐννοεῖν οὐχ οἷός τε μὲν 
ἐγώ " σὺ δὲ δὴ τί φὴς, ὦ ἑταῖρε: δ 

B. Οὐδ᾽ ἂν αὐτὸς ἔχοιμι χατιδεῖν. 

Α, ᾿Αλλὰ φέρε δὴ χἀχεῖνο χατασχεπτώμεθα. 

B. Τὸ τί δή; 

Α. Ἧ οὐχ ἀμείνων ὁ χρόνος τῷ Μονογενεῖ, xa" 
ὃν ἀντεφέροντο τινὲς, τὸ δεῖν ὑποτάττεσθαι παρ- 


1045 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1046 


ὠθούμενοι, ἢ xa0' ὃν ἀνάγχη τῆς βασιλείας ἀπολι- A quo ei regno excidendum sit, inimicis ei. substraus, 


σθεῖν, ὑποπεπτωχότων αὐτῷ τῶν ἐχθρῶν, xal 
ὑπεζευγμένων ἤδη τῶν πολεμεῖν ἐγνωχότων; 

B. Ἔοιχεν. 

À. Προσθείῃην δ᾽ ἂν ἔγωγς, χᾳταδείσας οὐδὲν, τοῖς 
εἰρημένοις xai τόδε " ᾿Ανατροπὴν, ὡς ἔοιχε, τῆς 
τοῦ Υἱοῦ βασιλείας ὁ Πατὴρ εἰργάζετο, τοὺς ἐχθροὺς 
ὑποτιθεὶς αὐτῷ, χαὶ τοὺς μισοῦντας αὐτὸν τροπού- 
μενος. Ἔφη γὰρ οὕτω διὰ φωνῆς τοῦ βΔαδίδ. ᾿Αλοίη 
δ᾽ ἂν xal αὐτὸς ὁ Υἱὸς ἡγνοηχώς που τάχα τὰ δι᾽ 
ὧν fv δύνασθαι paxpáw τε καὶ ἀκατάσειστον δια- 
χεχτῆσθα: δόξαν. Οὐ γὰρ ἂν φήθη δεῖν τοῖς ἀποφοι- 
τῶσιν ἕτι πρὸς τὸ ἐξήνιον, καὶ τὴν ἐν πίστει νοου- 
μένην ὑπαταγὴν οὐ προσιεμένοις διὰ τὸ δυσάγωγον 
τοῦ τρόπον, φιλανθρώπως ἐπιφωνεῖν * « Δεῦτε πρός 
με, πάντες οἱ χοπιῶντες χαὶ πεφορτισμέγαι, χἀγὼ 
ἀναπαύσω ὑμᾶς. ΓΆρατε τὸν ζυγόν μου ἐφ᾽ ὑμᾶς. » 
"H οὐχὶ δὴ τὸ φάναι ταντὶ, κατασοθοῦντος εἰς λῆξιν 
εἴη ἂν, ὦ ᾿γαθὲ, τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν καὶ δόξαν, 
εἴπερ ἔμελλεν ὑποτεταγμένων οὐ κατάρξειν ἔτι ; 

B. Ὧδε ἔχει. 

A Φαίην δ᾽ ἂν, ὅτι ψευδομυθήσειεν ἂν καὶ αὐτὸς 
ὁ Πατὴρ, ὡς ἐνανθρωπήσαντι λέγων τῷ Υἱῷ" ς Αἴ- 
τησαι παρ᾽ ἐμοῦ, χαὶ δώσω. σοι ἔθνη τὴν χληρονομίαν 
φου, xal τὴν χατάσχετίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. » 
Ποῦ γὰρ ἔτι τοῦ Υἱοῦ νοοῖτ᾽ ἂν ὁ χλῇρος, εἰ παραδί- 
δοται τῷ Πατρί; Ποῦ δὲ τὸ τῆς χατασχέσεως χρῆμα 
τὸν αὐτῇ πρέποντα διασώσει λόγον, εἰ ἐξίσταται τὸ 
δοθὲν, χαὶ ἡνίχα δὴ χρῆν ἐρηρεῖσθαι χαλῶ ὥς, ἀδόχητον 
pu: ὑπομένει τὸν κλόνον ; 


ἃς demum subjectis rebellibus? 


B. Ita plane. 

À. Addere autem iis qux prius diximus istud non 
verebor : Evertit, ut videtur, Filii regnum Pater,cum 
ei subjecit inimicos, et odientes cun G1 3 in fugam 
vertit ; sic enim dixit per vocem Davidis **. Sed et 
ipse Filius arguetur ea forsan iguorasse, per quz 
longam et inconcussam gloriam posset obtinere.Non 
enim putasset contumaces ac, rebelles, quique ob 
mores praifractos subjectionem fidei amplecti nol- 
lent, his verbis benigne compellandos : « Venite ad 


, me ,ommes qui laboratis, et onerati estis, et ego re- 


ficiam vos. Tollite jugum meum super vos "δ. » 
Numquid hzc dicere, o bone, regno οἱ gloria suae 
finem arcessentis erit, οἱ subditis imperaturus non 
sit amplius? 


B. [ta res est. 

A. Dixerim vero ipsum quoque Patrem menti- 
tum cum velut incarnato Filio dicit: « Postula 8 
me, et dabo tjbi gentes hzreditatem (uam, et 
possessionem tuam terminos terre **. » Ubi enim 
Filii demum esse censebitur haereditas, si Patri 
traditur? Ubi autem possessionis ratio constabit, 
si quod datum est. effluit, et cum stabiliri maxime 
oportet, inopinato veluti casu ruit? 


B. ᾿Αποχρῶσαν μὲν ἤδη: γενέσθαι φημὶ xaX οὐχ (€. B. Satis superque adversariis objectum puto: ad 


áyivis τὴν. ἀντίστασιν. "ἴοις δ᾽ ἂν ὡς ἤδιφτά γε xal 
ἐπ᾽ ἐχεῖνο λοιπὸν, ὃ. χαὶ οἶμαί που τοῖς εἰρημένοις 
ἐνδεῖν. Μαθεῖν γὰρ aug. ἔχω χατὰ τὸ ἀληθὲς, ὅ τί 
ποτὲ ἔστι τὸ, παραδίδοαθαι τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ τὴν. 
βασιλείαν παρὰ τοῦ Υἱοῦ. 

Α. Οὐ γὰρ, ὦ γενναῖς, καὶ αὐτὸς ἐρεῖς, ὅτι βεθα- 
σίλευχΞ μὲν f δυσχαταγώνιστος ἁμαρτία, τετυράν- 
νηχξ ὃΣ χαθ᾽ ἡμῶν xat φθορὰ χαὶ θάνατος, xal 
ἐπλάτυνεν ὁ ἄδης τὴν. ψυχὴν αὐτοῦ, xax διήνοιξε τὸ 
στόμα αὐτοῦ τοῦ μὴ διαλιπεῖν, χατὰ τὸ γεγραμμέ- 
yov ; 

B. Nal* σαφὲς γὰρ λίαν τῷ Ye καὶ οὕτως ἔχοντι. 


Α. Τί δέ; οὐχὶ xaX τὰ ἐγχόσμια ταυτὶ τῆς πονη» 
ρίας πνεύματα, χαὶ ὁ τῆς ἐχείνων πληθύος προεστη- 
χὼς, ὅλην ὥσπερ τοῖς ἰδίοις ποσὶν ὑποστορέσαν τὴν 
οἰχουμένην, θεὸς μὲν αὐτὸς χατωνόμασται τοῦ αἰῶνος 
400100, τὰ δὲ αὖ, δυνάμεις τε xal ἀρχαὶ xal κυ- 
ριότητες, καὶ προσέτι τούτοις χοσμοχράτορες; 

B. ᾿Αληθές 

À. ᾿Αλλὰ ταυτὶ δὴ πάντα χατοίσων εἰς τὸ μηδὲν 
xai ἀφανίπτων εἰσάπαν ἐπιδεδήμηχεν ὁ Υἱὸς, ἵνα τῷν 
πάλα: χεχρατηχότων, τῆς χαθ᾽ ἡμῶν τυραννίδος ἐχ- 
σεσοδημένων, τὸ τοῦ Θεοῦ χαθαρῶς ἐπιλάμψῃ κράτος, 
xal ἀνὰ πᾶσαν ἴοι τὴν γῆν, ἀναδοθρευθείσης μὲν τῆς 
ἁμαρτίας διὰ τῆς πίστεως, τεθριαμδευμένων δὲ τῶν 
3 Matti. 26, 29. 


9 P-al. rsxxvin, 24. ΧΙ, 


D 


^ Psal. i1, 8. 


illud autem libentissime te conferes, quod prius 
dictis deesse existimo. Capere etenim haud possum 
revera, quidnam sit illud, tradi Deo ac Patri 
regnum a Filio. . 


A. Annon ipse quoque dices, o bone, regnasse 
peccatum expugnatu difficile, tyrannidemque in nos 
exercuisse corruptionem et mortem, et dilatasse 
infernum animam $uam, et aperuisse os suum, 
absque ullo termino, sicuti scriptum est "57 


B. Etiam. Valde enim perspicuum. est illud ac 
certum. 

A. Quid vero? nonne et hi mundani spiritus 
nequitiz?, et eorum przeses, orbe terrarum universo 
suis quodammodo pedibus substrato, ipse quidem 
deus seculi hujus nominatus vst, illi autem, virtu- 
tes, et principatus, οἱ dominationes, ac praeterea 
mundi principes? 

B. lta prorsus. 

A. Athos omnes in nihilum redacturus et 
aboliturus advenit Filius, ut de tyrannide illa in 
nos dejcctis qui olim dorainatum obtinuerant, Dei 
potentia clare illucesceret, et omnem terram per- 
mearet, funditus quidem everso peccato per fidem, 
triumpbatis vero principatibus, G1 et potestati- 


* lya, v, {ἢ 


1041 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1018 


bus perpretiosam crucem et per resurrectionem ἃ Α ἀρχῶν xaX τῶν αὺν αὐταῖς ἐξουσιῶν, διὰ τοῦ τιμίου 


niortuis, morle concussa. Virtuti igitur propris, 
hoc est Filio, Pater cum hzc omnia facienda 
permisit, orbem instauravit, hominemque capti- 
'vum in pristinum statum reduxit. Quocirca dicebat 
'ad ipsum quoque Filius: « Ego te clarificavi super 
terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut 
faciam *^, » 


B, Rectissime dixisti. 

À. Vide ergo, ut in tempore prassenti, corruptio- 
ne adhuc dominante, et peccato nondum prorsus 
sublato, et improbo ae fraudulento dracone im- 
perium adhuc in incredulos obtinente, divisa quo- 
dammodo sit Dei potentia, ac velut in ancipiti 
liereat, cum jugum illi adhuc excutiant, qui non- 
dum imposturz d:xmoniorum, et huic impix ac 
terrenze vitze renuntiarunt ; instante vero tempore 
quo mors deficiet, el potentia peccati corruet, et 
illa diaboli tyrannis plane quoque destruetur, 
merum ac sincerum quodammodo imperium Patri 
reprzsental, et deteriori non admistum regnum 
tradit Deo acPatri Filius. Solus enim regnabit per 
ipsum et cum ipso. Dispensationés igitur adim- 
pletionem,et omnis mysterii perfectionem, traditionis 
vocabulo significavit ille Spiritu Dei afflatus Joannes. 
Regnum etenim Dei ab atiis quodammodo occupa- 
tum, et ab iis qui invaserant ereptum obtulit ac 
tradidit Filius Patri, ipse regno nequaquam exci- 
dens: regnabit euim certe cum suo Genitore, cujus 
cum sit virtus vivens οἱ hypostatice exsistens, h:zec 
certe omnia fecisse jure merito censebitur. Christi 
vero regnum fine carere, licet ratione humanitatis 
illud accépisse dicatur, ex iis agnosces qux» nobis 
scripsit divinus Daniel, in bumana forma et specie 
Jam quodammodo Unigenitum conspiciens. Sic 
autem dixit: « Et in diebus regum illorum, suscita- 
bit Deus coli regnum, quod in szcula non cor- 
rumpetur, et regnum ejus populo alteri non relin- 
quetur. lmminuet et ventilabit omuia regna, et 
ipsum excitabitur in secula *'. » Et rursus : « Aspi- 
ciebam, inquit, in visione noctis, etl eccé cum 
nubibus cceli quasi Filius hominis veniens, et usque 
3d Antiquum dierum. pervenit, 615 et coram eo 
oblatus est, et datus est ipsi principatus, et honor, 
ci regnum ; et omnes'populi, tribus, et linguz ipsi 
servient. Potestas cjus, potestas sempiterna, qu: 
non preteribit, et regnum ejus non corrum- 
petur *5, ) 


C 


σταυροῦ, γατασεισθέντος δὲ καὶ θανάτου διὰ τῆς ix 
νεχρῶν ἀναστάσεως αὐτοῦ. Δυνάμει τοιγαροῦν τῇ 
ἰδίᾳ, τουτέστι τῷ Υἱῷ, ταυτὶ δὴ σύμπαντα χατορθοῦν 
ἐφιεὶς ὁ Πατὴρ, ἀνεχεφαλαιοῦτο τὴν οἰχουμένην, xal 
ἀνεχόμιζεν εἰς τὸ ἐν ἀρχῇ δραπέτην ὄντα τὸν ἄνθρω- 
πον. Τοιγάρτοι χαὶ ἔφασχε πρὸς αὐτὸν ὁ Υἱός "“ε Ἐγώ 
σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆἧς γῆς, τὸ ἔργον ἐτελείωσα, ὃ δέδω- 
χὰς μοι ἵνα ποιήσω. » 

B. "Αριστα ἔφης. 

A. λθρει δὴ οὖν, ὡς ἕν γε τῷ παρόντι χαιρῷ τυ- 
ραννούσης μὲν ἔτι τῆς φθορᾶς, οὕπω δὲ εἰσάπαν τῆς 
ἁμαρτίας ἐξῃρημένης, βασιλεύοντος δὲ τῶν ἀπίστων 
ἔτι τοῦ πονηροῦ χαὶ ἀπατεῶνος δράχοντος, διανενέ- 
μηταὶ πως τὸ τοῦ Θεοῦ χράτος, ἐπαμφοτερίζει δὲ 
ὥσπερ, ἀποσειομένων ἔτι τὸν ζυγὸν τῶν οὕπω χατ- 
εγνωχότων τῆς τῶν δαιμονίων ἀπάτης χαὶ τῆς ἀνοσίου 
ταυτησὶ χαὶ γεωδεστέρας ζωῆς" ἀναδειχνυμένου δὲ 
τοῦ χαιροῦ, xa0' ὃν ἀτονήσει θάνατος, χαὶ τὸ τῆς 
ἁμαρτίας διαπεσεῖται κράτος, χαταφθαρήσεται δὲ 
εἰσάπαν χαὶ ἡ τοῦ διαδόλου πλεονεξία, παρίστησιν 
ὡς εἰλιχρινῆ τὴν ἀρχὴν, καὶ τοῦ χείρονος ἀμιγῆ. 
παραδίδωσι τῷ Θεῷ xal Πατρὶ τὴν βασιλείαν ὁ Υἱός. 
Μόνος γὰρ ἡμῶν κατάρξει δι᾽ αὑτοῦ τε xal σὺν αὐτῷ. 
Τὴν τοίνυν ἐκπλήρωσιν τῆς οἰχονομίας, xal τὴν τοῦ 
παντὸς μυστηρίου κατόρθωσιν, τῷ τῆς παραδόσεως 
ὀνόματι χατεσήμηνεν ὁ πνευματοφόρος. Οἰἷονεὶ τάρ 
πως ὑφ᾽ ἑτέρων ἐχομένην τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν, 
xaX τῶν μεταξὺ παρεισδεδυχότων ἐχσπάσας, προῦ- 
ayfjoyé τε xaX παρέδωκεν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐχ ἔξω 
τοῦ βασιλεύειν ὑπάρχων αὐτός" συγχατάρξει γὰρ 
πάντως τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι, οὗ xax δύναμις ὧν ζῶσά 
κε χαὶ ἐνυπόστατος, ταυτὶ δὴ πάντα ἐνηργηχὼς 
νοοῖτ᾽ ἂν εἰχότως. Ὅτι δὲ ἀχατάληπτος [ἴσ΄. ἀχκατά- 
ληχτος] ἡ Χριστοῦ βασιλεία, καὶ εἰ λέγοιτο λαδεῖν 
χατὰ τὸ ἀνθρώπινον, εἰδείη τις ἂν xal ἐξ ὧν ὁ θεῖος 
ἡμῖν γέγραφε Δανιὴλ, ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ χαὶ σχή- 
ματὶ θεωρῶν ἤδη πως τὸν Μονογενῇ. Ἔφη δὲ οὕτω: 
« Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν βασιλέων ἐχείνων, dva- 
στήσει ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν, ἧτις εἰς τοὺς 
αἰῶνας οὐ διαφθαρήσεται, xa ἡ βασιλεία αὐτοῦ λαῷ 
ἑτέρω οὐχ ὑπολειφθήσεται. Λεπτυνεῖ xal λιχμήσει 
πάσας τὰς βασιλείας, καὶ αὕτη ἀναστήσεται εἰς τοὺς 
αἰῶνας. » Καὶ πάλιν" « Ἐθεώρουν, φησὶν, ἐν ὁράματι 


D τῆς νυχτὸς, xal ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, 


ὡσεὶ Υἱὸς ἀνθρώπου ἐρχόμενος fjv, καὶ ἕως toU Π“- 
λαιοῦ τῶν ἡμερῶν ἔφθασε, χαὶ ἐνώπιον αὐτοῦ προσ- 
ηνέχθη, xaX αὐτῷ ἐδόθη ἡ ἀρχὴ, χαὶ ἧ τιμὴ, χαὶ ἡ 
βασιλεία" καὶ πάντες οἱ λαοὶ, φυλαὶ, γλῶσσαι αὑτῷ 


δουλεύσουσιν. Ἡ ἐξουσία αὐτοῦ, ἐξουσία αἰώνιος, ἥτις οὐ παρελεύσεται, xal ἡ βασιλεία αὑτοῦ 02 διαςθα- 


ρί,σετα!.» 
D. Perspicua et certa est diclorum fides. 


À. Atqui, o bone, ^noli in hoc sudare diutius. 
Obseurum enim non est inconcusso in salu per- 
mansurum Unigenitum, quantum ad regnum et 
gloriam propriam attinet, eodemque modo pcer- 


*5 Joan. xvii, ἃ. V Dag. ni, 44. 


B. Zazh; xai ἀπαραλόγιστος τῶν εἰρημένων ἡ 
πίστις, 

A. ᾿Αλλ' ἱδρῶτα μὲν, ὦ γενναῖε, τὸν ἐπὶ τῷδε 
μέθες " εἴη γὰρ ἂν οὐχ ἀσυμφανὲς, ὡς ἐν ἀχλονήτῳ 
διαμονῇ χείσετα!, τό γε ἦχον εἷς βασιλείαν τε καὶ 
δόξαν ἰδίαν, 6 Μονογενὴς, ἔξει τε ὡσαύτως ἀεὶ τὰν 


** Dan. vir, 15, 14. 


1049 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1050 


ἐπὶ Uárepa παρατροπὴν διωθούμενος " πάθοι γὰρ àv A petuo se habiturum citra ullam in aliud mutatio- 


ἧχιστά γε τὸ πεφυχὸς ἀνιᾷν, τὴν ὑψοῦ τε xal ἀνω- 
τάτω xal τὴν ἐπέχεινα τοῦ παθεῖν ἀποτεμόμενος 
φύσιν. Ἐπειδὴ ób χαταχερτομεῖ τις ἡμᾶς πρὸς οἷς 
ἔφην ἕτερος τῶν διεστραμμένων, ἀσύνετος μὲν, ὡς 
ἔοιχε, πλὴν οὐχ ἄτραχυς λόγος, ἐπ᾽ αὐτὸν τεινέτω ὁ 
τείνων τὸ τόξον αὐτοῦ, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνὴν, 
xai ἐπ᾽ αὐτῷ περιτιθέσθω ὁ περιτιθέμενος τὴν ῥομ- 
φαίαν αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ὅπλα αὐτοῦ. 

B. Ὡς εὖ ἴσθι τοι δριμείας ἡμᾶς ἀπαλλάξεις φρον» 
τίδος, οἶμον ἰὼν ταυτηνὶ, xal παρενεγχὼν εἰς τοῦτο 
τοῦ λόγου τὴν βάσανον. Φασὶ τοίνυν, ὅτι Τὸν ὁμόθρο- 
νον, xa0' ὑμᾶς, τῷ Πατρὶ, καὶ σχῆπτρον ἔχοντα τὸ 
θεοπρεπὲς, τί μὴ καὶ ἰδίαν διαχεχτῇσθαι δύναμιν αἱ 
θεόπνευστοι χρησμῳδοῦσι Γραφαί; Ἐνεργούμενον 
γὰρ αὑτῷ δὴ τουτὶ τὸ δύνασθαι, παρὰ τοῦ Πατρὸς 
χατίδοι τις ἂν, xal ἐξ αὐτῶν ἀναμάθοι τῶν τοῦ Σω- 
τῆρος ῥημάτων. Ἔφη γάρ" ε᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ 
δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μὴ τι 
βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα. Ἃ γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῇ, 
ταῦτα χαὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ. ν» Καὶ πάλιν " «ε᾿Απ᾽ 
ἐμαυτοῦ οὐδὲν ποιῶ, ὁ 65 Πατὴρ ἐν ἐμοὶ μένων, αὑτὸς 
πο εἶ τὰ ἔργα. » 

A. Ἰσχύος οὖν ἄρα τῆς θεοπρεποῦς ἐπιδεᾶ xal 
ἄναλχιν ἀληθῶς τὸν ἐχ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότα Υἱὸν, 
ὁ θρασὺς τῶν διεναντίας καταμαντεύεται" λόγος, οἷς 
ἂν εἰχότως πρός τε ἡμῶν αὐτῶν xal πρὸς αὐτοῦ λέ- 
γοῖτο τοῦ Χριστοῦ" « Πλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς Γρα- 
φὰς. μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ. » Ὥτπερ γάρ ἔστι 
xaX εἰχὼν τοῦ Πατρὸς, χαὶ σοφία, xai δόξα, χαὶ ἀπαύ- 
γᾶσμα, χαὶ yapaxvho, οὕτως νοοῖτ᾽ ἂν χαὶ δύναμις, 
δι᾽ ἧς ἐνεργὸς εἷς πᾶν ὁτιοῦν τῶν πεποιημένων γέ- 
γονέ τε, χαὶ ἔστι, xal ἔσται. « Πάντα γὰρ δι᾽ αὐτοῦ 
ἐγένετο, χαὶ χωρὶς αὐτοῦ ἔγξνετο οὐδέν. » Ὅνπερ γὰρ 
τρόπον οἱ βαναυσιχῇς Ttvog τέχνης ἐπιστήμονες, 
χαλχοτύποι τυχὸν, ἤγουν ἐπιτήδευμα τὸ λιθουργιχὸν 


οὐχ ἀθαυμάστως ἐξησχημένοι, δρῷεν ἂν οὐχ ἑτέρως 


τὰ τεχνουργούμενα, πλὴν ὅτι διὰ χειρὸς τῆς ἰδίας, 
χαὶ τῆς ἐνούσης αὐτοῖς ἀσχήσεώς τε ὁμοῦ χαὶ τῆς 
εἰς ἔργα σοφίας " χατὰ τὸν αὐτὸν, οἶμαι, λόγον ὁ Θεὸς 
καὶ Πατὴρ, τὴν ἐφ᾽ οἷς ἂν ἐθελήσειεν ἐνέργειαν δη- 
μιουργιχὴν, ὡς διὰ δυνάμεως ἰδίας ποιήσεται τοῦ 
Υἱοῦ. Καὶ γοῦν ὁ θεῖος Δαδὶδ, ζῶσάν -τε xal ἐνυπό- 
c:avow ἐνέργειάν τε xal δύναμιν τοῦ Πατρὸς εἰδὼς 


nem. Neque enim molesti quidquam patietur, qui 
sublimem οἱ ultra omnem passionem positam 
sortitus est naturam. Quoni»m autem heretici aliis 
nos porro verbis ludificantur, insanis quidem. illis 
et asperis, idcirco intendat intendens arcum suum, 
juxta Prophete vocem 9, et accingatur qui accingi- 
tur gladio suo, quz sunt aria ejus. 


B. Acri nos utique cura liberabis si hanc insistas 
viam, el istud rationis examen afferas. Aiunt ergo: 
Quidni Scripture divinitus  inspirat:? propriam 
queque vim ac potestatem obtinere pronuntiant 
eum qui, uL vultis, in eodem solio cum Patre 
considet, ac sceptrum babet Deo congruum ἢ Operan- 
di enim potestatem illi fieri a Patre videbis, et ex 
ipsis Servatoris verbis agnosces. Dixit enim: 
« Amen dico vobis, non potest Filius a se facere quid - 
quam, nisi quod viderit Patrem facientem: 
quascunque enim ille fecerit, hzc et Filius similiter 
facit , » Item: « A me ipso nibil facio, Pater 
autem in me manens ipse facit opera δ΄. » 


A. Virtutis itaque divin: expertem, et imbellem 
esso revera Filium qui ex Deo Patre procedit, 
temere hariolantur adversarii, quibus jure merito 
a nobis ipsis, et ab ipso Christo dicetur : « Erratis, 
nescientes Scripturas, neque virtutem Dei "*. » 
Quemadmodum enim est imago Patris, et sapientia, 
et gloria, et splendor, et character, sic. etiam 
virtus censebitur, per quam opifex fuil, est, et 
erit omnium creaturarum. « Omnia enim per ipsum 
facta sunt, et sine ipso factum est nihil *. » Sicut 
enim mechanici quidam artifices, puta fabri zrarii, 
aut periti lapidarii, 616 non aliter ipsa sux artis 
opera quam sua manu, fabricatione, el industria 
faciunt: eadem, opinor, ratione Deus ac Paterqua 
vi conditrice facere sibi proposuerit, per Filii 
virtutem, veluti per propriam faciet. Quocirca 
divinus David eum viventem et hypostatice exsi- 
stentem vim et operationem Patris Filium cogno- 
sceret, precabatur, dicens: « Manda, Deus, virtuti 
tus: conürma hoc, Deus, quod operatus es in 
nobis "*, » Paulus autem sapientissimus Christum 


τὸν YUv, κατηντιδόλει, λέγων * «Ἔντειλαι, ὁ Θεὸς, D Dei. virtutem οἱ Dei sapientiam esse palam cla- 


τῇ δυνάμει σον * δυνάμωσον, ὁ Θεὸς, τοῦτο, ὃ χκατῃρ- 


mabat. 


τίσω ἐν ἡμῖν. » Παῦλος δὲ ὁ σοφώτατος, Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν xol Θεοῦ σοφίαν ἀνεχεχράγει σα- 


φιυς. 

Β. Οὐδ᾽ ἂν αὐτοὶ φαῖεν ἄναλχιν εἶναι τὸν Υἱὸν, 
ἀλλ᾽ οὐδὲ, ἐν ἴσῳ προφήταις xal ἀποστόλοις, ἑλεῖν 
ἐν χρόνῳ τὸ δύνασθαι κατὰ χάριν, λαθεῖν δὲ μᾶλλον 
αὑτῇ τῇ ὑπάρξει συγχαταβεθλημένον εὐθὺς τὸ πᾶν 
ὁτιοῦν δύνασθαι χατορθοῦν. | 

A. Οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν ἀνόητοι, χατὰ τὸ γεγραμμένον. 
᾿Αγνοεῖν γὰρ ἐοίκασι τὸ ζητούμενον, Πολυπραγμονεῖ 
δὲ ἡμῖν εἰς τὸ παρὸν ὁ λόγος, οὐχὶ πηνίχα xal πῶς 
δέδωχεν ὁ Πατὴρ τὸ δύνασθαι τῷ Υἱῷ, ἀλλ᾽ εἴπερ 


* Psal. Lv, 8, "* Joan. v, 19. 


81 Joan, xiv, 50. 


B. Ne ipsi quidem dixerint imbellem esse Fi- 
lium, sed neque perinde ac prophetas el apostolos, 
accepisse per gratiam in tempore potestatem, sed 
accipere potius una cum natura sua insitam cujusvis 
rei faciendas potestatem. 

A. lnimici nostri insipientes, αἱ scriptum est. 
Ignorare enim videntur id quodin quzstione vertitur. 
Nune autem inquirimus non quando ct quomodo 
Pater potestatem dederit Filio, sed utrum in 


95 Marc. sit, 21. 9 Joan. 3, 9... 9 Psal. rxvir, 20, 


1021 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. . 46:3 
waiversum dala res sit, non autem ipsi substantiali- A ὅλως δοτὸν, xaX οὐχὶ μᾶλλον ἐμπεφυχὸς οὐσιωδῶς 


ter insita. Nihil plane proderit nature Filii, quan- 
tum ad eam spectat, ut recta et perfecta sit, dicere 
ipsi quoque in principio datam esse potestatem a 
Patre, quandoquidem ignobilitas apparet in defectu, 
et non quidem in eo quod non acceperit initio, sed 
in eo quod aliquid ascititium habet. Imaginari 
vero Filii naturam oportet prius utique virlute 
destitutam, quam acceperit a. Patre, οἱ viribus 
quidem non propriis, sed alienis potius eo ad- 
ductam, Quid autem istud roganti porro dicturi 
suni? 

D. Quidoam? 

A. ld quod ab aliquo. firmatur, ipsumne dicent 
esse illud quod vim largitur, an aliquid aliud ab 
jpso? 

B. Aliud, opinor. 

A. Si ergo,ut illi volunt, vim Filio Deus ac 
Pater indidit, ipse suam vim coufirmare denrehen- 
detur, Numquid igilur valde ridicula sunt isthzc, 
imo stupida? 

ἢ. lta plane. 

A. Sacrarum itaque Litterarum fldem secuti, ac 
tritum veluti sapientibus iter insistentes, virtutem 
Dei ac Patris ipsum esse dicamus Deum, et im- 
mediate simul, et proxime, per quemet in quo 
ineffabilem in cunctis vim habet, et colos quidem 
compegit, et quz illorum ambitu continentur, ac 
terram fundavit, et ea produxit quorum est vehi- 


αὐτῷ τὸ χρῆμά Estv. Ὀνήσει γὰρ ἂν τὸ σύμπαν οὗ- 
δὲν, εἴς γε τὸ ἀμωμήτως ἔχειν τὸ ὅσον ἐφ᾽ ἑαυτῇ τὴν 
κοῦ Υἱοῦ φύσιν, τὸ ἐν ἀρχαῖς δεδόσθαι λέγειν αὐτῇ τὸ 
δύνασθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἐπείτοι τὸ δυσχλεὲς ἐν 
τῷ δεδεῇσθαι φαίνεται, xa ἥχισχα μὲν ἕν γε τῷ μὴ 
ἐν ἀρχαῖς ἑλεῖν, ἀλλ' ἐν τῷ τι τῶν ὄντων εἰσποίητον 
ἔχειν. Act δὲ δὴ πάντως ἰσχύος ἐπιδεᾶ προαναφᾶν- 
τάξεσθαι τοῦ λαδεῖν τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν, χαὶ δυνά- 
μεσι μὲν οὐκ ἰδίαις, ὀθνείαις δὲ μᾶλλον εἰς τοῦτο 
ἀγμένην. Τί δὲ δὴ xal φαῖεν ἂν ἐρομένῳ τόδε ; 


B. Τὸ ποῖον : 
A. Τὸ ὑπό του δυναμούμενον, αὐτὸ φαῖεν ἂν εἶνα: 
τὸ δυναμοῦν, ἢ παρ᾽ ἐχεῖνο ἕτερον : 
Β 


B. Ἕτερον, οἶμαί που. 

A. Εἴπερ οὖν ἐνήργηχε, κατ᾽ αὐτοὺς, ἐν Υἱῷ τὴν. 
δύναμιν ὁ θεὸς xal Ilathp, αὐτὸς τὴν ἰδέαν ἰσχὺν 
ἁλώσεται δυναμῶν.ἾΑρ᾽ οὖν οὐχὶ γέλως ἂν εἴη, χαὶ 
πλατὺς, μᾶλλον δὲ ἀποπληξία ταυτί; 

Β. Καὶ μάλα. 

A. Ἑπόμενοι τοίνυν τῇ τῶν ἱερῶν πίστει Γραμ- 
μάτων, καὶ οἱονεὶ τὴν ἐντριόή τοῖς σοφοῖς ἁμαξητὸν 
διαστείχοντες, δύναμιν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς αὐτὸν 
εἶναι λέγωμεν τὸν θεὸν, ἀμέσως τε ἅμα xal «pos- 
εχῶς, δι᾽ οὗ καὶ ἐν ᾧ τὴν ἐπὶ πᾶσιν ἐνέργειαν ἀπόῤ- 
ῥητον ἔχει, χαὶ διεπήξατο μὲν οὐρανοὺς xaX τὰ kv. 
αὑτοῖς, διιδρύσατο δὲ τὴν γῆν, παρήγαγς δὲ xai τὰ, 


culum et altor, et facit quidem angelos spiritus, et αὶ ὧν ἐστιν ὄχημα xai τροφὸς, xol cott μὲν ἀγγέλους 


miuistros G1'7 suos ignem urentem, ut scriptum 
est", Cum autem hominibus annuente Patre sa- 
Jutem, nuncupatus et factus homo est. Unigenitus, 
qui est. virtus et potestas Patris, mortuos quidem 
ad vitam revocabat, et e monumentis jam cor- 
ruptos excitabat, nefarios spiritus ex hominibus 
depellebat, luminibus autem  orbatis iusolitam 
quidem, sed jucundam lucem ingerebat, aliaque 
his similia portenta divina virtute faciebal. 


D. Ast operante, inquiunt, in ipso Patre. 

À. Sed quis operandi modus fuerit in Patre, non 
possunt, opinor, sciscitantibus explicare. An tan- 
quam per instrumentum, et Filio veluti ministeria- 
lem usuin Patris voluntatibus suggerente, aut, quod 
melius ac verius est, ceu per propriam virtutem 
operatus est Pater? Quod si potiori relicto, recta- 
que sententia vanissime praetermissa, ministerialem 
ipsi vim et operationem ascripserint miseri, scien- 
dum est in nihilum abituram ac deformatum tan- 
dem iri ejus gloriam et gratisin. Nihil enim plane 
esse, quantum ad ipsam attinet, instrumentale mi- 
nisterium , sed penes solos motores instrumenta 
quo voluerint convertendi laudem esse, manifeste 
utique nobis ex ipsa quoque divina Scriptura pate- 
bit. Dixit enim alicubi Deus, instrumeniale mini- 


ΒΦ Psal. ciu, 4. 


πνεύματα, τοὺς δὲ λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα, 
χατὰ τὸ γεγραμμένον. Ἐπειδὴ δὲ χατανεύσαντος τοῦ 
Πατρὸς xai τοῖς ἐν τῷδε tip χόσμῳ τὴν σωτηρίαν, 
χεχρημάτιχε xal γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενὴς, ὃς 
ἐστιν ἰσχὺς καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς, ἐζωοποίει μὲν 
τοὺς νεχροὺς, xal τῶν μνημάτων ἀνίστη τοὺς fy 
χατεφθαρμένους, χαὶ πονηρὰ μὲν τῶν ἀνϑρώεων 
ἀπεσόδε: πνεύματα, τοῖς δὲ τῶν ὀμμάτων ἑστερεμ- 
νοις, ἀσύνηθες μὲν, γλυχὺ δ᾽ οὖν ὅμως ἐνίες: τὸ φῶς, 
χαὶ τὰ τούτοις ἀδελφὰ xai ἰσοπαλὴ τερατουργήματα 
xaz' ἐξουσίαν εἰργάζετο τὴν θεοπρεπῆ. 
D. ᾿Αλλ᾽ ἐνεργοῦντος, φησὶν, ἐν αὐτῷ τοῦ Πατρός. 
Α. Καὶ τίς ἂν γένοιτο τῆς τοῦ Πατρὸς ἐνεργείας 
ὁ τρόπος, οὐχ ἂν ἔχοιεν, οἷμαί πον, φιλοπευστοῦσιν 
p εἰπεῖν. "Ap! à; δ ὀργάνου καὶ ὑπουργιχὴν εἰσφέ- 
᾿Ορόντος χρείαν τοῖς τοῦ τεχόντος θελήμασι τοῦ Ylou, 
χαὶ, ὅπερ ἐστὶν ἄμεινόν τε xaX ἀληθὲς, ὡς διὰ δυνά- 
peo τῆς ἰδίας ἐνήργηχεν ὁ Πατήρ; Εἰ δὲ δὴ παρέντες 
τὸ ἄμεινον, xal τὸ ὀρθῶς ἔχειν εἰκότω; ὑπειληκιμένον 
ἐξιτηλότατα παραθέοντες, ὀργανιχὴν αὐτῷ τὴν ἐνέρ- 
γειαν περιθεῖεν οἱ τάλανες, ἱστέον ὅτι διοιχήπεται 
μὲν εἰς τὸ μηδὲν, χαταῤῥεῖ δὲ ἔδη πρὸς τὸ ἀχαλλὲς 
$ περὶ αὐτοῦ δόξα xaY χάρις. Ὅτι γὰρ οὐδὲν πᾶν- 
τελῶς, τό γε ἧχον εἰς αὐτὴν, ἡ διὰ τῶν ὀργάνων ἐστὶν 
ὑπουργία, τοῖς δὲ χινεῖν εἰωθόσι, χαὶ ἐφ᾽ ὅτῳπερ ἂν 
ἕλοιντο παρατρέπειν αὐτὰ, τὰ τῆς εὐχλείας ἀντ, πται 
μόνοις, σαφὲς ἂν γένοιτο xal δι᾽ αὑτῆς ἡμῖν τ; 


1055 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1054 


θείας Γραφῆς. Ἔφη γάρ moo Θεὸς, τὴν ópyavuxhy A sterium velut. inutile deridens : « Num gloriabitur 


ὑπουργίαν ὡς ἀνόνητον διαγελῶν' « Μὴ δοξασθήσεται 
ἀξίνη ἄνευ τοῦ χόπτοντος ἐν αὐτῇ ; ἢ ὑψωθήσεται 
| πρίων ἄνευ τοῦ ἕλχοντος αὐτόν; » Οὐχοῦν, ὅσον fxev 
εἰς ἰδίαν φύτιν, νοοῖτ᾽ ἂν οὐδὲν, χαίτοι Θεὸς fv ὁ 
ἀρῶν , ἐνέργειαν μὲν οὐδεμίαν ἔχων φυσικὴν, ἀψύ- 

οἷς δὲ ὥσπερ ὀργάνοις προσεοιχὼς, xal τοῖς τοῦ 
duy θελήμασιν ὑποχείμενος. Φύσεως δὲ οὕτως 
ἔχων (δοχεῖ γὰρ ὧδε ληρεῖν τοῖς διεναντίας) λόγοις 
ἡμᾶς ἀνθότου τοῖς ὑπὲρ ἀξίαν χαταχροτεῖ, λέγων" 
c Ὁ Πατήρ μου ξως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζο- 
pat. ν Καὶ πρός γε τούτῳ, σαφέστατά τὲ xal ἐναρ- 
γῶς ταῖς ἰσοστάθμοις τιμαῖς αὐτὸς τὴν ἰδίαν χατ- 
ἐχρύσου φύσιν, ἀναφανδὸν ἀναχεχραγώς" «Ὥσπερ Ὑὰρ 
ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεχροὺς xal ξωοποιεῖ, οὕτω xa* 


ὁ Υἱὸς, οὃς θέλει ζωοποιεῖ. » Καίτοι πῶς οὐχ εὐμα- B j 


θὲς, xal ψευδοεπείας ἀπάσης ἀπηλλαγμένον, τὸ ἰδίαν 
μὲν ὅλως ἐνέργειαν μηδὲ ἐπὶ γλώττης ἔχειν, ἀπονέ- 
psty δὲ μόνῳ τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς δρωμένοις xatóp- 
θωσιν τῷ Θεῷ xa Πατρὶ, λέγοντα" ε« Ὁ Πατήρ μου ἕως 
ἄρτι ἐργάζεται, χἀγὼ ἐργάζομαι" » δι' ἐμοῦ τε xal ἐν 
ἐμοὶ, xal μὴν xat o0; θέλει ζωοποιεῖ; ᾿Δλλὰ τοῦτο 
μὲν οὔ φησιν’ ἀναμέρος δὲ ὥσπερ ἀνατιθεὶς καὶ ταῖς 
ἑαυτοῦ δυνάμεσι τὸ δρᾷν ἀχωλύτως, ἅπερ ἂν ἕλοιτο 
χατορθοῦν, οὐ μεῖον ἣ ὁ Πατὴρ, δέδειχεν ἐναργῶς, 
ὅτι τῆς: τοῦ Θεοῦ xa Πατρὸς οὐσίας ἐχπεωυχὼς xal 
ὁπάρχων ἰδ: οσυστάτως, ἐπάγεται φυσιχῶς τὸ χατὰ 
' mds διιοῦν ἰσοσθενὲς χαὶ ἰσοστατοῦν εἰς ἐνέργειαν. 
Οὐ γάο τοι τοῖς xa0' ἡμᾶς τὰ πολὺ λίαν ἀνθεστηχότα 
[Ic. ἀνεστηχότα ] xat ὑπερχείμενα χανονίζοντες ; 
ἀνύπαρχτον elvat δώσομεν, κατά γε τὸν ἴδιον λόγον, 
τὴν ἐν Θεῷ νοουμένην ἰσχὺν, τουτέστι "τὸν Υἱόν. 
Ἔστι γὰρ, ἔστι ζῶσά τε καὶ ἐγυπόστατοφ, ἀνίσχουσα 
μὲν ἀποῤῥήτως χαθάπερ ἀπό πηγῆς τοῦ ἰδίου Πα- 
tpbe, τοῖς δὲ τῆς θεότητος ἰδιώμασιν, οὐχ ἑπαχτῶς, 
οὐσιωδῶς ὃὲ μᾶλλον ἐχπρεπήῆς. 

B. Εὖ λέγεις. 

A. Ταύτῃτοι xai ὁ θεῖος μὲν ἔφη Μωσῆς" c Ἐν 
ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν.» 
Οὐχ ἔχφυλον δὲ τοῦ Θεοῦ τὴν ἐξ αὐτοῦ τε xol ἐν 
αὐτῷ δύναμιν, τουτέστι τὸν Υἱὸν, ἐπιστάμενας ὁ 
μέγας ἔφη Δαδίδ' « Τῷ Λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ 
ἐστερεώθησαν, xat τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ 
πᾶσα 1j δύναμις αὐτῶν. » Ἧ οὐχ ἕτερος, χατά γε τὸ 
εἶναι φημὶ, καθ᾽ ὑπόστασιν ἰδιχὴν νοοῖτ᾽ ἂν, εἰπέ μοι, 

“παρά Ye τὸν Πατέρα xai Θεὸν, ὁ ἐξ αὐτοῦ τε xal ἐν 
S Λόγος ; | 

B. "Exepó; που πάντως. Ὑφέστηχε γὰρ ἰδιχῶς, εἰ 
xaX ἔστιν ὁμοούσιος. 

A. Παρακχομίζοντος οὖν elg τὸ εἶναι τὰ πάντα τοῦ 
Πατρὺς, καὶ διαπηγνύντος τοὺς οὐρανοὺς, πῶς ὁ Aó- 
(ος ἐστὶν, ὁ τῶνδε δημιουργός ; 

Β. Φράσαις ἂν αὐτὸς γλιχομένῳ μοι μαθεῖν. 

Α. Καὶ μάλα. Πιχρὸς δὲ ὁ λόγος, χαὶ πολὺ πρὸς 


ἰσχνότητα χατεῤῥινημένος. Ἧ τῆς μιᾶς ϑεότητος 
φύσις, ἑν ἁγίᾳ vs. xal ὁμοουσίῳ Τριάδι γινώσχεται 


πρός τε ἡμῶν αὐτῶν xal τῶν ἀγίων ἀγγέλων. Καὶ 


9 [sa, x, 15... V Joan. v, 17. "ibid. 21. 


9 Gen. i, f. 


securis absque eo qui secat in ea? aut exaltabitur 
serra absque eo qui trahit ipsam **? » [taque quod 
ad propriam naturam attinet, nullum intelligetur, 
licet Deus sit Verbum, operationem quidem natu- 
ralem nullam babens, sed, instar instrumentorum 
anima carentium, motoris voluntati sit subjectum. 
Cum autem ejus sit. natur: (sic enim adversarii 
uliro nugantur), cur. ultra quam decet nos ad sc 
laudandum excilat, dicens : « Pater meus usque 
modo operatur, et ego operor "7. » Quinetiam ipse 
suam naturam iisdem honoribus clare ornabat cum 
palam diceret : « Sicut enim Pater suscitat. mor- 
tuos, et vivificat : sic et Filius quos vult vivifi- 
cat ὅδ. » At quomodo non perspicuum ac verum est, 
ipsum ne verbo quidem operationem propriam ha- 
bere, rerumque omnium 618 effectionem Deo et 
Patri tribuere, cum ait : « Pater meus usque modo 
operatur, et ego operor, » per me, et in me, prz- 
terea, quos vult. vivificat. Sed istud quidem non 
dicit : verum seorsim quodammodo sus virtuti 
trihuens potestatem ea faciendi quz velit, nullo 
velante, non minus quam Pater facit, manifeste 
ostendit, quod. cum de Dei ac Patris substantia 
prodierit, et in propria exsistat hypostasi, inferlur 
naturaliter omnimoda squalitas operandi. Non 
enim nostra condyione res supereminentes ac longe 
dissitas metientes, hypostaticé non exsistere fate- 
bimur secundum propriam rationem, eam quz in 


c Deo intelligitur, virtutem, hoc est Filium. Est 


enim, est illa vivens, et subsistens, promanans 
quidem ineffabiliter ex. suo *'Patre, velut a fonte, 
deitatisque proprietatibus non aliunde, sed sub- 


stantialiter potius insignita. 
N 


B. Recte dicis. 

A. Idcirco divinus quoque Moses aiebat : «ln 
principio fecit Deus celum et terram ". » Non 
alienam . autem ἃ Deo virtutem qux ex ipso et in 
ipso est, id est Filium, agnoscens, ille magnus 
David dicebat : « Verbo Domini cceli firmati sunt, 
et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum **. » Án non 
distinguitur, obsecro, ἃ Patre et Deo secundum 


D propriam bypostasim, Verbum, quod ex ipso est, 


et in ipso? 


B. Distinguitur certe. Subsistit enim peculiari- 
ter, tametsi est consubstantiale. 

Α. Cum igitur Pater ad esse omnia producat, ac 
celos firmet, quomodo Yerbum est horum opifei! 


D. Scire aventi mihi, quaso, explica. 

ἃ. Faciam Libens. Sed acuta et subtilis est dis- 
quisitio. Unius deitatis natura, in sancta et con- 
&ubstautiali Trinitate a nobis ipsis et. sanctis ange- 
lis agnoscitur. Et est quidem secundum propriam 


^? ρα], xi vii, 6. 


1055 


S. ΟΥ̓ΚῚ ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1055 


hypostasim perfectissimus Pater : Filius siniliter, A ἔστι μὲν καθ᾽ ὑπόστασιν ἰδικὴν παντέλειος ὁ Πατὴρ, 


εἰ Spiritus; sed unius horum creatrix voluntas, 
quacunque in re versari dicatur, efficacitas quidem 
est ipsius, verumtamen omnem divinitatem per- 
meat, el supernaturalis substanti: est commune 
veluti quoddam opus, sed unicuique persona sigil- 
latim conveniens, tanquam per tres hypostases 
etiam seorsim unicuique congruat hypostasi, per se 
absolutissimz. Operatur itaque Pater, sed per Fi- 
lium in Spiritu : operatur item Filius, sed tan- 
quam virtus G19 Patris, qui ex ipso et in ipso 
esse intelligitur secundum peculiarem exsistentiam. 
Operatur quoque Spiritus : Spiritus enim est Pa- 
tris, et Filii, universorum opifex. 

B. Non omnes assequi possunt qua dicis : veri- 
talis nihilominus fundamento nituntur. 

A. Paulum igitur de tam subtilibus rationibus 
niíinuentes, aliud capiamus iter, si placet, aliis ad 
(idem faciendam collectis argumeutis. 


D. Eanuis; sequar enim libens. 

ἃ. Itaque nisi Filius est Patris virtus, sed asci- 
tiiiam perinde ac creature ipse potestatem [18- 
bens, iu terra mirabilia patravit; dicas quo pacto 
non. illum reprehendas, idque jure merito. Lepro- 
sum enim increpare noluit, cum diceret : « Do- 
mine, si vis, potes me mundare*! : » sed ejus 
ignorantiam quodammodo auxit, illico promittens, 
imo vero jubens fieri quod petebat. « Volo enim, 
iuquit, mundare 5*. » Quibusdam aulem czecis ac- 
currentibus ac dicentibus : « Miserere nostri, Do- 
mine, fili David ; » rogabat : « Quid vultis ut fa- 
ciam vobis ** ? » Illis optatissiiam sibi red li lucem 
peteutibus, eam confestim reddidit. At quidni po- 
tius oportebat leproso dicere : Vult Pater : mundare. 
Cx»cis autem : Quid Vultis ut faciat vobis Pater? 
Alioqui nonne prastabit dicere, consulto fecisse 
sanctos apostolos, cum procul a se reumoveruut 
opinionem qua sua vi ac virtute miracula faccre 
credebantur? Dixerunt enim ei qui ad, Speciosam 
portam sedebat : «In nomine Jesu Christi Naza- 
reni surge, et ambula**. » Et alteri : « /Enea, 
sanat te Jesus Christus “δ. » Cum autem nonnulli 
factum ideo mirari non desinerent, palam dicebant : 
« Viri Isvaelite, quid miramini in hoc, aut nos 
quid intuemini, quasi nostra virlute aut potestate 
fecerimus bunc ambulare **? » Existimabant. eniin 
Christo gloriam esse referendam, non sibi, quan- 
doquidem grati: οἱ operationis qua praediti eraut 
supremus quidam fons et radix erat Christus. 
Quando enim aliis eos prztulerat, et apostolatus 
eis pr:erogativam dederat, divinis 608 ornans mu- 
neribus et miracula facile patrandi potestatem qua 
Deus, tribuens: « Infirmos curate, iuquit, mortuos 
suscitate, 620 leprosos mundate, gamones eji- 
cite : gratis accepistis, gratis date ", » itaque cum 


*! Matth. vi, 9. 
41 Mauh. x. 8. 


* jbid.3. *? Mattb. xx, 91, 33. “Ὁ Aet. un, 6. 


ὁμοίως δὲ xa ὁ Υἱὸς xa τὸ Πνεῦμα " ἀλλ᾽ ἣ ἑνὸς 
τῶν ὠνομασμένων δημιουργιχὴ θέλησις, ἐφ᾽ ὅτῳπερ 
ἂν λέγοιτο γενέσθαι τυχὸν, ἐνέργημα μὲν αὑτοῦ, πλὴν͵ 
διὰ πάσης ἔρχεται τἧς θεότητος, καὶ τῆς ὑπὲρ χτίσιν, 
ἐστὶν οὐσία: ἀποτέλεσμα, xoviby μὲν ὥσπερ τι, πλὴν 
xaX ἰδικῶς ἐχάστῳ προσώπῳ πρέπον, ὡς διὰ τριῶν 
ὑποστάσεων πρέποι ἂν xai ἰδιχῶς ἐχάστῃ, παντε- 
λείως ἐχούσῃ χαθ᾽ ἑαυτήν. Ἐνεργεῖ τοιγαροῦν ὁ Πα- 
τὴρ, ἀλλὰ δι’ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι" ἐνεργεῖ καὶ ὁ Υἱὸς, 
ἀλλ᾽ ὡς δύναμις τοῦ Πατρὸς, ἐξ αὑτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ 
νοούμενος xa0' ὕπαρξιν ἰδιχήῆν. Ἐνεργεῖ xai τὸ 
Πνεῦμα᾽ Πνεῦμα γάρ ἔστι τοῦ Πατρὸς, xal τοῦ Yiou, 
τὸ παντουργιχόν. 

B. Ἐφχτὰ μὲν οὐχ ἅπασιν ἅπερ ἔφης" ὑποδά- 


B 0pav δ᾽ οὖν ὅμως αὐτὴν ἔχει τὴν ἀλήθειαν. 


A. Βραχὺ τοιγαροῦν τῶν οὕτως ἐσχνῶν ἐννοιῶν 
τὸν λόγον ὑποδιδάζοντες, διαστείχωμεν ἑτέραν, εἰ 
δοχεῖ, τὰς Ex. λογισμῶν ἑτέρων πληροφορίας συλλέ» 
γοντες. 

B. "Iopsv: ἔψομαι γὰρ ἀσμένως. 

À. Οὐχοῦν, εἰ μὴ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἰσχὺς τοῦ Πατρὸς, 
εἰσποιητὴν δὲ xal αὐτὸς τὴν δύναμιν ἔχων ὁμοῦ τοῖς 
πεποιημένοις, ἐνήργηχεν ἐπὶ γῆς τὰ παράδοξε, 
φράσειας ἂν ὅπως οὐκ ἂν αὐτῷ τις διαμωμήσαιτο, 
xai λίαν εἰχότως ; Οὐ γὰρ ἤθελεν ἐπιτιμᾶν χαίτοι 
λέγοντι τῷ λεπρῷ * « Κύριε, ἐὰν θέλῃς, δύνασαΐ ux 
χαθαρίααι" » ἀνεσόθει δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὰ τῆς üpa- 
θίας ἐπὶ τὸ χειρόνως ἔχον, προαλῶς ὑπισχνούμενος, 
μᾶλλον δὲ ἤδη xal προστεταχὼς ὑπάρξαι τὴν αἷτῃη- 
σιν. « θέλω γὰρ, ἔφασχε, καθαρέσθητι. » Οφθαλμῶν 
δέ τισιν ἐξεῤῥυηκότων, ἐπειδὴ προσθέοντες ἔφασχον, 
c Ἐλέησον ἡμᾶς, Κύριε, Yit Aa616, » ἤρετο δὴ πά- 
λιν’ «Τί θέλετε ἵνα ποιήσω ὑμῖν; » τῶν δὲ «ὃ τρι- 
πόθητον ἐχλιπαρούντων σφίσιν ἐνίεσθαι φῶς, ξνετίθει 
πάλιν, μελλήσας οὐδέν. Καίτοι τί μὴ μᾶλλον n 
τῷ μὲν λεπρῷ λέγειν: Θέλει ὁ Πατὴρ, χαθαρίσϑεπ᾽ 
τοῖς ὃξὲ τοῦ βλέπειν ἐστερημένοις “ Τί βούλεσθε, 
ποιήσῃ ὑμῖν ὁ Πατήρ; "H οὐχ ἄμεινον ἐροῦμεν fe- 
ὀουλεῦσθαί τε ὁμοῦ xal δρᾶσαι τοὺς ἁγίους &xe- 
στόλαυς, ἀποσειομένους εὖ μάλα τὸ δοκεῖν ἰδίᾳ δυ- 
νάμει xai ἐνεργείᾳ χατορθοῦν δύνασθαι τὰς θεοδη- 
μίας; "Eoasxoy γὰρ τῷ μὲν τῇ ὡραίᾳ πύλῃ προα- 
εδρεύοντι" € Ἕν τῷ ὀνόματι Ἰητοῦ Χριστοῦ τοῦ Nz- 
ζωραίου, ἕγειραι καὶ περιπάτει " » ἑτέρῳ δὲ oJ: 
« Alvéa, ἰᾶταί σε ᾿Ιησοὺς ὁ Χριστός. » Οὐχ ἀθαύμα- 
στὸν δὲ διὰ τοῦτό τισι πεποιημένοις τὴν ἐνέργειαν 
διαῤῥήδην ἔφασχον" « “ἀνδρες Ἰαραηλῖται, τέ ὃαυ- 
μάξετε ἐπὶ τούτῳ, ἣ ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δ.- 
νάμε! f| εὐσεδείᾳ παποιηχόσι τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; 
"Qovzo γὰρ δεῖν Χριστῷ τὴν δόξαν ἀνάπτειν, xal οὐχὶ 
σφίσιν αὐτοῖς, ἐπεί τοι χατά γε τὸ ἀληθὲς, τῆς ἐν 
σὐτοῖς χάριτός τε xal ἐνεργείας πηγὴ τις ὥσπερ ἡ 
ἀνωτάτω καὶ ῥίζα Χριστός. Ἐπειδὴ γὰρ προετίθει 
τῶν ἄλλων, xal προξχειρίζετο πρὸς ἀποστολὴν a 
τοὺς, ταῖς θείαις εὐθὺς χαταχαλλύνων δωρεαῖς, χαὶ 


“δ᾽ Aet, 15, 94. ** Act. un £X. 


1057 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Vt. 


1058 


ἀμογητὶ δύνασθαι χατορθοῦν τὰς τερατουργίας ὡς A przclare el recte intelligerent, quis virtutis illius 


Θεὸ; ἐπιδιδοὺς, « ᾿Ασθενοῦντας θεραπεύετε, φησὶ, καὶ 
νεχροὺς ἐγείρετε, λεπροὺς καθαρίζετε, δαιμόνια 
ἐχδάλλετε" δωρεὰν ἐλάδετε, δωρεὰν δότε" » οὐχοῦν, 
ἄριστά τε χαὶ ὡς ἕνι χαλῶς ἐννενοηχότες, τίς ὁ τῆς 
ἐνούσης αὑτοῖς ἰσχύος δοτέρ τε xat πρύτανις, αὐτῷ 
τῆς εὐκλείας τὸν στέφανον ἀναπλέχουσιν, ἐπιφω- 
νοῦντες ἀεὶ τοῖς ἢῤῥωστηχόσιν' ε Ἐν τῷ ὀνόματι 
Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου" » πρὸς ὃν χαὶ ὁ θεῖος 


dator sit ac largitor, ei glori: coronam nectebaut, 
infirmos semper compellantes« ia nomine Jesu Chri- 
sti Nazareni : »ad quem et divinus ille noster cantor 
psallit, dicens : « Gloria virtutis eorum tu es, et in 
nomine tuo exsultabunt tota die *5. » Alioqui, nonne 
illud in sanctis apostolis valde laudandum esse ais, 
quod in Christo gloriantur, eumque virtulis sux 
gloriam faciunt? 


ἡμῖν Μελῳδὸς ἀναμέλπει λέγων, ὅτι « Καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν εἶ σὺ, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλ- 
λιάσονται ὅλην τὴν ἡμέραν.» Ἦ οὐχ. ἀξιεπαινετώτατον εἶναι φὴς τῶν ἁγίων ἀπυστόλων τὸ ἐπὶ Χριστῷ 
φρονεῖν ἑλέσθαι μέγα, αὔχημά τε ποιεῖσθα!ι φιλεῖν τῆς διὰ σφῶν αὐτῶν ἐνεργείας αὐτόν ; 


Β. Καὶ μάλα. 
A. Ti οὖν ἐπὶ τῷδε φαῖεν ἂν, ὦ Ἕρμεία, διηπο- 


B. Ita prorsus. 
A. Quid porro percontantibus nobis dicent, Iler- 


ρηχόσιν ἡμῖν, xat, ἀνθότου, λέγουσι, μὴ χαὶ αὐτὸς n mia, ac sciscitautibus, quamobrem ipse Filius po- 


ὃ Υἱὸς τοῦ ἰδίου προσώπου μεθιστὰς εἰσάπαξ τὴν 
τοῦ δύνασθαι δόξαν, μόνου διαμέμνηται τοῦ Πα- 
τρὸς, ἀλλ᾽ ἰδίοις νεύμασι χκαταγράφει τὰς θεοση- 
μίας, ζωοποιεῖν μὲν εὐχόλως οὕσπερ ἂν ἕλοιτο διει- 
ty, χατὰ τὸ ἰσομοιροῦν τῷ Πατρὶ, καὶ ἐν ἰσοσθενεῖ 
δυνάμει, θέλησιν δὲ τῷ λεπρῷ πρὸς ἀπόνιψιν τοῦ 
πάθους ἐπιδιδοὺς, χαὶ τοῖς τὴν ὄψιν ἐῤῥνηχόσ' τὴν 
χειρὸς ἁφὴν δωρούμενος ; "Ap! ἐνδοιαστὸν ἔξι, μᾶλλον 
δὲ οὐχὶ καὶ ἀναμφιλόγως ἔχον, ὡς αὐτὸς ὑπάρχων ἡ 
δύναμις τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἀναστοιχειοῖ τὴν χτί- 
σιν εἰς τὸ ἀπαρχῆς, οὐχ εἰσποίητον, οὐχ εἰσχεχρι- 
μένον, πολλοῦ γε χαὶ δεῖ, φύσεως δὲ μᾶλλον τῆς 
ἰδίας ἔχων χαρπὸν xot ἐνέργημα τὸ δημιουργεῖν, 
καθάπερ ἀμέλει χαὶ ὁ Πατήρ; Εἴη δ᾽ àv, ὡς γέ μοι 


tenti:? gloria sus personae plane detracta, solius 
Patris non meainit, sed suis nutibus ascribit mi- 
racnla, cum ad vitam excitaré priedicat quos velit 
eadem vi ac potestate qua Pater, et leprosum solo 
nutu ac voluntate morbo liberat, et ca:cis manus 
taciu Jucem restituit? Àn porro dubium est, imo 
nunquid manifesiissimum est, quod cum ipse sit 
virtus Dei ac Patris, in pristinum statum creatu- 
ram reformal, non adventitiumn, non ascitilium , 
absit, sed nature sux fructum et opus habens, 
creatricem vim, sicuti nimirum Pater? Est autem, 
ul reor, ejusdem virlutis ac potestatis opus et effe- 
ctio, in principio res creatas e nihilo ad esse pro- 
ducere, et per peccatum corruptas ac in deterio- 


φαίνεται, χατόρθωσίς τε xat ἀποτέλεσμα τῆς αὐτῆς C rem ac viliorem statum mutatas ad statum priorem 


ἰσχύος xai ἐνεργείας, τὸ xaX ἀπ᾽ ἀρχῆς αἷς τὸ εἶναι 
παρενεγχεῖν ἐξ ἀνυπαρξίας, τὸ ἔχτισ 


reformare posse. 


xai γατεφθαρμένα δι᾽ ἁμαρτίαν, χλόνον τε ὑπομεμενηχότα 


τὸν ἐπὶ τὰ χείρω xal αἰσχίογα, μεταπλττειν δύνασθαι πρὸ; τὸ ἀπαρχῆς. 


B. Πῶς οὖν Egacxty οὐχ ὑπεσταλμένως" « ᾿Αμὴν, 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾽ ἕἑαυ- 
τοῦ οὐδὲν, ἐὰν μὴ τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα " 
ἃ γὰρ :χεῖνος ποιεῖ, ταῦτα xai ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ" » 
χαὶ πρός γε δὴ τούτῳ, « ᾿Απ᾽ ἐμαυτοῦ οὐδὲν ποιῶ * 
ὁ ὃὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός ; » 
Ὥς; :ἴπερ ὀρθῶς ἀναμάθοιμι ταυτὶ, τὴν χάριν ἂν el- 
δείην οὗ μιχράν. 

A. Ἴθι δὴ οὖν εἰς ἀνάμνησιν ὧν ἐλέγομεν ἀρτίως 
“περὶ τῆς ἁγίας xat ὁμοουσίου Τριάδος. "Ἔφτν γὰρ ὅτι 


B. Quomodo ergo dicebat intrepide : « Amnen, 
amen dico vobis, non potest Filius a se facere 
quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. 
Quzcunque enim ille fecerit, hzc et Filius simili- 
ter facit 9. » Ad hac : « Α meipso nihil facio, Pa- 
ter autem jn me manens, ipse facil opera 79.» 
Quod si hzc recte didicerim, gratiam haud parvam 
referam. 

A. Revoca itaque in memoriam qux de sancta 
et consubstantiali Trinitate modo diximus. Dixi enim 


τριῶν ὑποστάσεων ὑπαρχουσῶν, ἰδιχῶς τε ἅμα xol b quod, cum sint tres hypostases peculiariter simul et 


ἀλλήλαις προσεχῶς, ὡς ἐν μιᾷ θεότητος φύσει, τὸ 
ἐνὸς ἐνέργημα προσώπου, χαὶ ὅλης ἂν λέγοιτο τῆς 
οὐσίας, χαὶ ἑχάστης ὑποστάσεως ἰδιχῶς " ὅλη γὰρ 
ὥσπερ διόλως xal ἰδιχῶς OU. ἑχάστου χινεῖσθαι 
φιλεῖ. 

B. Μεμνήσομαι" πῶς γὰρ οὔ; 

Α. Οὐχοῦν ἐνεργεῖν ἐθέλοντός τι περὶ τὴν χτίσιν 
τοῦ Θεοῦ xat Πατρὸς, οὐχ ἂν ἀπραχτύήσειεν ὁ Υἱός" 
οὐδ᾽ ἂν εἰ ἐργάσαιτό τι τυχὸν ὁ Υἱὸς, ἀέργητο; ὁ 
1ατὴρ εἴη ἄν, εἴπερ ἐστὶ Θεὸς εἷς καὶ δημιουργός. 
Θάτερος γὰρ ἐν θατέρῳ νοεῖται, χαὶ ἔστιν ἀληθῶς, 
χατά γε τὸ συμφυές *z xal ὁμοούσιον, εἰ καὶ νοοῖντο 
διῃρημένως ἕν τε ὑπάρξεσι χαὶ προσώποις ἰδιχοῖς. 


*5 Psal, Lxxxviti, 17. Joan. v, 19, 20, 


invicem proxime, utpote in una deitatis natura, 
unius operatio persone 91 etiam totius dicetur 
substantiz, et uniuscujusque personz seorsim. Tota 
enim quodammodo jin totum et peculiariter per 
unamquamque personam moveri solet. 

B. Meminero. Qui enim fleri potest aliter ? 

A. lgitur si Deus ac Pater erga creaturam aliquid 
operari velit, non cessaverit Filius : neque si Filius 
operetur forsan aliquid, otiosus Pater fuerit, siqui- 
dem cst Deus unus et opifex. Alter enim in altero 
intelligitur et revera est, identitate nature ac sub- 
stanti, etiamsi intelligantur distincte in subsisten- 
tiis et personis peculiaribus, 


19. Joan. xiv, 10. 


1059 

D. lecte dixisti, 

A. His igitur ita rite perspeétis,age, consideremus 
singularé consilium in rebus propositis, et verborum 
Servatoris artifícium mirémur, qui wifaculo semper 
ad fidem trahit, Quod si oratiónem sequantur 
miracula, facillime ad recte sentiendum accedent 
etiam ii qui jam ad defeétionem sunt valde proclives. 
Quod cuim ipse Christus nósset, centurionem com- 
pellabat, dicens : « Nisi signa et prodigia videritis, 
non credetis **. » 


D. Capio quod dicis. Vis euim dicere, ul ego 
quidem existimo, Christum miracula patrasse, 
Judzis inde utilitate proposita, et via veluti quadam 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 
A ἢ. 


1060 


Ὀρθῶς ἔφης. 

À. Τούτων δὴ οὖν οὕτως ἡμῖν ἄριστά πως χατὰ τὸ 
εἶχός τε τεθεωρημένων, φέρε χαταθρήσωμεν τὴν ol- 
χονομίαν τὴν ἕν γε τοῖς προχειμένοις, xai τῶν τοῦ 
Σωτῆρος ῥημάτων τὴν εὐτεχνίαν χαταθαυμάσωμεν, 
ὁλχὸν ἀεὶ τὸ θαῦμα πρὸς πίστιν ἔχοντος " χαὶ εἰ τοῖς 
λόγοις ἕποιτο τὸ τεράτουργεῖν, ῥᾷστα ἂν ἴο!εν ἐπὶ τὸ 

ἐλέσθαι φρονεῖν ὀρθῶς χαὶ οἱ σφόδρα πως ἴδη δια- 
νενευχότες εἰς ἀπόστασιν. Καὶ τοῦτο εἰδὼς χαὶ αὑτὸς 


ὁ Χριστὸς, τῷ ἑχατοντάρχῳ προσεφώνει, λέγων" 
« Ἐὰν μὴ σημεῖα καὶ τέρατα ἴδητε, o0 μὴ πιστεύ- 


σττε. ) 

B. Συνῆχα ὃ φῆς. Βούλει γάρ mov, χαθάπερ ἐγῷ- 
pat, λέγειν, ὅτι τεθαυματούργηχεν ὁ Χριστὸς, ἀπ- 
ὀνασθαί τι χἀντεῦθεν τοῖς Ἰουδαίοις ἐπιδιδοὺς, -: 


artificiose excogitata qua faciles se prx»berent et B ὁδὸν ὥσπερ etyX πρὸς τὸ εἰχτιχόν τε xaX εὐπειθὲς 


obtemperarent ii qui a veritatis doctrina impie rc- 
silierant. 

A. lta est. Praevertis enim me subtilitate ingenii, 
0 bone. Ut admirof tam acutum discipulum, dum 
ei facilem in aurem suavem veluti cantilenam arun- 
dine occino. fgitur, cum in Sabbato miraculum 
patrasset, Judi multa cum acerbitate insultabant, 
et petulanti ore οἱ effrenato in acerba convicià 
linguam acuentes recte loqui sibi videbantur, cum- 
quc legem solvi clamarent, « Si hic exset, inquie- 
bant, homo a Deo, mon solveret Sabbatum 75. ; 
Proinde Christus criminationes removebat, ipsum 
etiam ostendens operari in Sàbbato Patrem, eaque 
facere propter legem non vereri se qui ad mor- 
talium vitam sustentandam necessaria sunt. Dicebat 
enim : « Pater meus usque modo operatur, et ego 
operor ?*. » Unam autem esse voluntatem, unamque 
rerum omnium faciendarum potestatem, suam et 
Patris, demonstrabat. addens : « Amen, amen dico 
vobis, non potest Filius facere a seipso quidquam, 
629 nisi viderit Patrem facientem **. » Et cras- 
sius quidem disserit quam oporteat de divina subti- 
liate et eminentia. Aliter enim explicari non 
poterant que ralionem humanam superant : sed 
nos subtiliter et acute intelligimus, et ut ipsi divinae 
et incomprehensibili naturx convenit. « Quaàà enim 
viderit. Patrem. facientem, inquit, 
*imiliter facit '5. » Annon dictu verum est, quod, si 
suam ipse naturam viribus destitutam agnovisset, 
dixisset, opinor, clarius et convenientius : Non 
potest Filius a seipso facere quidquam, nisi potesta- 
tem acceperit a Patre ? Cum autem. aquali se vir- 
tute et robore praeditum noverit, ostendit quod cum 
unam. et. eamdem cum ipso liabeat. substantiam, 
ipse quoque cum ipso ad res faciendas aggreditur, 
una voluntate simul cum Patre ad quidvis tendens, 
et in eamdem operationem eandemque in omnibus 
voluntatem, communibus veluti quibusdam deitatis 
legibus, colligatus. lllud ergo « non potest, » non 
utique imbecillitatem usquequaque signiflcat, sed 
naturx interdum in iis quibus fundatur et constat 

"! Joan. iv, 48. 


7 Joan. ix, 16, "? Joan, v, 17. 


hzc et Filius: 


T ibid. 19 


τέχνως ἐχμηχανώμενος τοῖς tou θέλειν ilm 
τὴν ἀλήθειαν ἀνοσίως ἀπεσχιρτηχόσιν. 

A. Οὕτω φημί. Φθάνει γάῤ με τὸ σὸν, ὦ οὗτο;, 
εὐμαθές. Ὡς ἄγαμαϊ τοι σοφὸν ἔχων ὁμιλητὴν, xal 
εἰς εὐήχοον οὕς, λιγυρὸν ὥσπερ let; ἐκ χαλάμου τὸ 
αὔλημα. Οὐχοῦν, ἐπειδήπερ ἐνήργηχέ τι xal ἐν Σαδ- 
δάτῳ τῶν ἄγαν τεθαυμασμένων, ἐπέθρωσχον μὲν 
Ἰουδαῖος πιχροὶ xai δεινοί * ἀνοιγνύντες δὲ sz: 
ἀπύλωτόν τε καὶ ἀχρατὲς τὸ στόμα αὐτῷ, χαὶ μὴν 
χαὶ εἰς λόγους ὅτι μάλιστα τοὺς δριμεῖς τὴν γλῶσσαν 
ἐχθήγοντες, ἀριστοεπεῖν ἐδόχουν, xaX τοῦ νόμον )o3ti ᾿ 
ἐπιφημίζοντες, « Εἰ ἣν οὗτος, ἔφασχον, ἀπὸ θεοῦ 6 
BvO pu ros, οὐχ ἂν Eius τὸ Zá66acov.» Τοιγάρτοι Χρι- 
στὸς ἀπεσχενάζετο τὰς αἰτίας, καὶ αὐτὸν ἐν Za66áoy 
χαταδειχνὼς ἔνε ργὸν τὸν Πατέρα, xai τὸ δρᾷν ἐθέλειν 
τοῖς ἐν κόσμῳ τὰ ζωαρχῇ, διὰ τὸν νόμον οὐ κατοχνή- 
σαντα. Ἔφασχε γὰρ, ὅτι «'O Πατήρ pou ἕως ἄρτι 
ἐργάζεται, χἀγὼ ἐργάζομαι. » “Ὅτι δέ ἔστε μία μὲν 
θέλησις, μία δὲ δύναμις, ἡ ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς δρωμένοις, 
αὐτοῦ τε χαὶ τοῦ Πατρὸς, ἐπληροφόρει προστιθεῖς᾽ 
€CAuhy, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν 
ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα 
ποιοῦντα.» Καὶ διαλέγεται μὲν παχύτερόν πως ἣ 
χρὴ, περὶ τῆς θείας ἰσχνότητος χαὶ ὑπεροχῆς. Φράσαι 
γὰρ ἣν οὐχ ἑτέρως τὰ πέρα λόγου τοῦ καθ᾽ ἡμᾶς" 
συνίεμεν xal ἡμεῖς λεπτῶς τε xai διεσμιλευμένως, 
xai ὡς ἂν αὐτῇ πρέποι τῇ θείᾳ τε xal ἀπερινοήτῳ 
φύσει. «"À γὰρ ἂν βλέπῃ, φησὶ, τὸν Πατέρα ποιοῦντα, 


D ταῦτα xat ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ, »'H οὐχ ἀληθὲς εἰπεῖν, 


ὡς εἴπερ ἰσχύος xaxab:d τὴν ἰδίαν αὐτὸς ἐξήέδει ςὐ- 
σιν, ἔφη ἂν, οἶμαί που, σαφέστερόν τε χαὶ πρετπιυδέ- 
στερον" Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδξυ, 
ἐὰν μὴ λάδῃ τὸ δύνατϑαι παρὰ τοῦ Πατρός; Ἐπειδὴ 
δὲ ἰσουργόν τε οἷδε xal ἰσοσθενῇ, παρέδειξεν ὅτ:, 
μίαν ἔχων χαὶ τὴν αὑτὴν πρὸς αὐτὸν οὐσίαν, xal 
αὑτὸς διάττει xas' αὐτὸν ἐπὶ τὰ δρώμενα, μιᾷ βου- 
λήτει πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ὁμόσε τε ἰὼν τῷ φύσαντι 
χαὶ εἰς τὴν ἐφ᾽ ἅπασι ταυτοεργίαν τε ὁμοῦ χαὶ ταυ- 
τοθουλίαν, χοινοῖς ὥσπερ τισὶ τοῖς τῆς θεότητος συν- 
δούμενος νόμοις. Τό γε μὴν «ob δύναται, » οὐχὶ 
πάντη τὸ xai πάντως ἀσθενείας ἂν ἔχοι δήλωσιν, 


*5 Joan, v, 19. 


1061 


DE SS. TRINITATÉE DIALOGUS VI. 


1669 


ἀλλὰ xa φύσεως ἔσθ᾽ ὅτε τὴν ἐφ᾽ οἷς ἐρέρεισταί τε A immutabilem perseverantiam declarat; veluti. si 


xal ἔστηχεν, ἀπαραποίητον διαμονὴν χατασημήνειεν 
àv, ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι τυχόν" Θεός ἁμαρτεῖν οὐ 
δύναται. Εἴποι δ' ἂν καὶ φῶς μὲν, ὡς Οὐχ ἂν &uval- 
μὴν μὴ εἶναι φῶς. Πῦρ τε αὖ καὶ ὕδωρ, φωνῆς ἑνού- 
σῃς, ἀνακεκράξονται τὸ, Οὐχ ἂν δυναίμεθα μὴ εἶναι 
πῦρ τε xoi ὕδωρ. Ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῖς τερατουργου- 
μένοις, καὶ πέρα παντὸς ἰοῦσι θαύματος ἐπετίμων 
οἱ πάντολμοι, τοῦ ἐμπαροινεῖν ἀφιστὰς αὐτῷ, τὴν 
τῶν ἀποτελεσμάτων ἐνέργειαν ἀνετέθει τῷ Πατρὶ, 
λέγων " «'Àn' ἐμαυτοῦ οὐδὲν ποιῶ ὁ δὲ Πατὴρ ἐν 
ἐμοὶ μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός.» Ἐνεργὸς γὰρ ὁ 
Πατὴρ δι᾽ Υἱοῦ, καὶ οὐχ ἄν τι δρῴη πώποτε δίχα τῆς 
ἐνούτης ἰσχύος αὐτῷ, τουτέστι, τοῦ ἐξ αὐτοῦ τε xai 
ἐν αὐτῷ πεφηνότος τε xal ὄντος Λόγου. Τοιγάρτοι 
καὶ ἔφασχεν αὐτός" « Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα ποῦ Πατρός 
pou, μὴ πιστεύετέ μοι" εἰ δὲ ποιῶ, χἂν &gol μὴ πι- 
στεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύετε" » τὸ εἰς ἀλχὴν 
οἶμαί που διὰ πάντων Tgov, μήνυσιν ἀχριθῇ τῆς πρὲς 
αὐτὸν ὁμοουσιότητος χἀνθάδε τιθείς. 

B. Οὐδὲν ἂν ἔχοιμι τοῖς οὕτως ὀρθῶς εἰρημένοις 
ἐπιτιμᾷν, προσερέοθαι δέ τι βραχὺ δοίης ἂν ἐθέλοντί 
gov, ἤγουν ἤδη λογιῇ δυσμαθῇ τε χαὶ φορτικὸν, xal 
ὀχλοποιὸν ἑτέρως. 

À. Ἤχιστά γε, ὦ φιλότης. "Ὄχνου γὰρ ἀμείνων ἡ 
προθυμία, χαὶ τὸ συνειπεῖν εὐχλεὲς, εἰ συχοφαντοῖτο 
πρός τινος τοῦ Σωτῆρος ἡ δόξα. 

B. 'O τοίνυν, φασὶν, ὁμοούσιός τε χαὶ ἰσουργὸς 
κῷ Πατρὶ πρὸς ὑμῶν εἶναι πεπιστευμένος, προσχυνεῖ 
μεθ᾽ ἡμῶν. Γυναιχὶ γάρ που τῇ Σαμαρδίτιδι πρου- 
λαλῶν, «'Yyusig προσχυνεῖτε ὃ οὐχ οἴδατε, φησίν" 
ἡμεῖς προσχυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν, ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ 
τῶν Ἰουδαίων ἐστίν.» ᾿Αλλ’, ὦ γρνναῖοι; φασὶν, ὁ τοῖς 
προσχυνοῦσιν ἐναρίθμιος, «ὥς ἂν ἔτι τῆν τῆς ὁμοον - 
σιότητος ἀποίσεται δύξαν, xal πέρὶ τῶν ἴσων ἁμιλλή- 
σεται τῷ προσχυνουμένῳ Πατρὶ, καίτοι χαθ᾽ ἕτερον 
ἄν τις ἴδοι τρόπον, τὸ ἀνέχειν τε xal ὑπερχεῖσθαι 
τὴν αὑτοῦ φύσιν παραχωρῆσαντα τῷ Πατρί; Ἔφη 
γὰρ, ὅτι « Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐχείνης f| τῇς ὥρας, δῇ- 
λον δὲ ὅτι τῆς ἐσχάτης, οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ ἄγγελος 
àv οὐρανῷ, οὔτε ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ. » 

A. Λάτρις οὖν ἡμῖν ἀντὶ Θεοῦ, χαὶ τοῖς 6t αὐτοῦ 
γεγονόσιν ἐν ἴσῳ τὴν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ἐπιτελεῖ 
διάσχεψιν, χαθάπερ Ex μηχανῆς ἡγνοηχὼς ὁ Υἱὸς 
ἀδοχήτως ἐχφαίνεται. "Ap! οὖν οὐχὶ γέλως τε ἤδη 
καυτὶ, xal τοῖς ἐν σχηνῇ παιγνίοις προσεοιχέγαι χα- 
λόν γε; Οὐ γὰρ εἰ τοῖς τοιοῖσδς βωμολοχεύμασι xal 
λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις, εἰς αὐτό που τὸ λοῖσθον ἴασιν 
ἀπαιδευσίας, καθάπερ τισὶ βορθόροις ἐγχαθιέντες τὸν 
νοῦν, τὴν εὐοσμοτάτην τῶν ἱερῶν δογμάτων ἀπεμπο- 
λήσαιμεν γνῶσιν. Ἑοίχασι γάρ πον, κατά γε τὸ εἰχὸς, 
διαλελῆσθαι παντελῶς, χαίτοι πλειστάχις ἐνηχούμε- 
vot πρός τε ἡμῶν αὐτῶν xal τῆς θεοπνεύστου Γρα- 
φῆς, ὅτι Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, καὶ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι 
τοῦ Πατρὸς, πέφηνε χαθ᾽ ἡμᾶς, οὐκ ἐν εἴδει μόνῳ 
&ip τῆς σαρχὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος εἴτ᾽ 
οὖν ἰδιώμασιν, εἴτ᾽ οὖν ἑτεροίως ὀνομάσαι χρή. 


quis dicat, exempli gratia : Deus peccaré non potest, 
Et si lux. dicat: Non possum non esse lux. ]guis 
jtém et aqua, si vocem haberent, cl3ment : Nou 
possumus non esse ignis et aqua. Cum aute: pro- 
digia et signa admirationem omném supefantia au- 
dacissimi homines carperent, impedicns quoniinus 
sibi insultarent, operum effectionem tribuebat Patri, 
dicens : « A meipso nihil facio, Pater antem in me 
manens, ipse facit opera.'*. » Pater enim operatur 
per Filium, nec quidquam certe fecerit absque vir- 
tute quz sibi inest, hoc est, sine Verbo quod ex ipso 
et in ipso effulsit et est. Quocirca ipse étiam dicebat : 
t Si non facio opera Patris mei, nolite credere inihi : 
si autem facio, etsi mihi non vultis credere, operi- 
bus meis credite "*; » zequalitatem virtatis in omni- 
bus, opinor, ad demonstrandam consubstairtialitateni 
cum ipso hic quoque statuens. 


B. Nihil est quod in tam recte dictis arguam ; 
sed aliquid exiguum praterea percontari concedes, 
emlerum rudem me putabis ac molestum;'et alio- 
quim importunum. 

Α. Minime quidem, ance. Impigrum enim nmilá 
est studium, et przsto esse gloriosum est, si αὖ 
aliquo caluniniose tentetur Salvatoris gloria. 

B. lile igitur, iuquiunt, quen. 899 Patri. con- 
substiantialem οἱ virtüte cozqualem esse creditis, 
adorat nobiscum. Mulierem enim Samaritanam allo- 
quens : « Vós "adoratis quod nescitis, inquit, nos 
adoramus quod scimus : quia salus ex Judzis 
est '*. » At, o boni; inquiunt, ille qui in adorantium 
numero est, quo pacto demum consubstantialitatis 
gloriam reportabit, et de zqualitate cum adorando 
Patre cériabit, cum alioquin videre iiceat illum 
concedere Patri naturam prastantiorem ac subli- 
miorem ? Dixit enim : « De die autém illo et hora 
( nimirum illa postrema ) nemo scit, neque angelus 
in ccelo, neque Filius, nisi Pater ?*. » 


A. Cultor itaque pro Deo, et perinde ac ea qu:e 
per ipsum facta sunt Deum ac Patrem observans, 
inscius, velut e machina repente Filius apparet. 
Numquid ergo ridicula demum ista sunt, et fabulis 
sccenicis similia? Non euim si istiusmodi scurrili- 
tate et argutiis humanis, mentem c«uo velut. im- 
mergentes, ad ipsam ignoranti metam veniunt, 
fragrantissimam sacrorum dogmatum cognitionem 
amiserimus. Videntur enim certe prorsus obliti, 
quamvis multoties a nobis et Scriptura divinitus 
inspirata audierint, Verbum, Deus cum sit, et in 
forma et zequalitate Patris, hominem apparuisse 9^, 
non sola carnis specie, sed el humanilatis sive pro- 
prietatibus, sive alio nomine utendum sit. Propric- 
tas autem humanitatis Deo conjunctz, et jugo ser- 
vitutis colligata cum obsequio, est adoratio, ac 


7. Joan. xiv, 10, 7 Joan. x, 571. 7* Joan. 1v, 92. '? Mare. xui, 92, ** Philipp. n, 6-7 


1065 


S. CYRILLI ALEXANDRUuNI ARCHIEP. 


1064 


praterea nescire quenam sit in Deo voluntas et A Ἰδίωμα δὲ ἀνθρωπότητος τῆς Θεῷ χατεζευγμένης, 


consilium. « Quis enim cognovit sensum Domini, aut 
quis consiliarius ejus fuit *! ? » EL quemadmodum 
postquam Verbum simile nobis apparuit, non dixe- 
rint, opinor, desiisse esse tunc Verbum in terrenam 
carnem mutatum : sic etiam licel assumpta sit hu- 
manitas, et propria facta sit ejus, nihil impedit 
quominus cogitemus ac dicamus liabere ratione in- 
carnationis una cum humanitate ea que ejus sunt. 
lloc enim ipsum etiam inanitionis ratio poscebat. 
Quocirca aut aperte Verbum carne simul et iis quae 
ad ipsam pertinent spolient, totamque incarnatio- 
nem funditus tollant, et Deum clare videbunt Fi- 
lium : aut si lioc tanquam impium οἱ absurdum 
horrent, eccur demum ΘΟ, humana conditione 
crubescunt, el carpere sibi proponunt ea qua in- 
carnationi maxime conveniunt? Cuin utique sapien- 
ter cogitandum sit, quod quemadmodum Deus exsi- 
stens natura, et ex Deo, proprias facit res humanas: 
ita et liomo factus, deitati congruum honorem et 
gloriam ceu propriam habet. Adoratur enim non in 
terra solum, sed et in coelis, cum adorare quatenus 
liomo et Judzeus non dedignetur et contemnat. « Cum 
enim, inquit, introducit. Primogenitum in orbem 
terrae, dicil : « Et adorent eum oinnes angeli Dei **, » 
Si ergo ex semine Ahraham Verbum quod ex Deo 
effulsit, prognatum esse dicunt, nugainur nos : vo- 
cetur Judzeus, et adorator esto. Sin autem ad extre- 
mam insaniam ea res illos detrudere deprehenditur, 
asserentque polius quando semen assumpsit Abraliz, 
el secundum carnem etiam ex radice Jesse prodiit, 
vocatum quidem esse Judaum, ac fuisse adorato- 
rem qua liomo est : cur omisso velut futili incarga- 
tionis mysterio, ad ipsam redeunt Verbi naturam, 
el eum qui Patri consubstantialis est eo impie adi- 
gunt, ut ei adorandum sit nude et aperte, licet forte 
liomo non intelligatur, aut inter nos, quibus si ad- 
orare propositum sil, nemo succenseat, imo vero 
laudi res sit ac maximae voluptati? Anuon enim 
scriptum-est de ipso, inferiorem esse, quod ad hu- 
manitatem spectat, el prastantiori natura, lioc est, 
angelica, et illorum gloria paulo minorem factum ? 


ἤγουν ἕν ἡμῖν, οἷς, εἴπερ ἕλοιντο προσχυνεῖν, οὐδεὶς 
τὸ χρῖμα, καὶ ἁπάσης ἂν γένοιτο θυμηδίας πρόξενον ; 


χαὶ ζυγῷ δουλείας χατεσφιγμένης μεθ᾽ ὑπαχοῆς, fj 
προσχύνησις, xal μὴν xal τὸ μὴ εἰδέναι, τίς ἡ ἐν 
Θεῷ βουλὴ τε καὶ σχέψις. «Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Kupíov, 
ἣ τίς σύμθουλος αὐτοῦ ἐγένετο »; Καὶ ὥτπερ ἐπείτο: 
πέφηνε χαθ᾽ ἡμᾶς ὁ Λόγος, οὐχ ἂν, οἶμαι, qatev ἂν ὡς 
σεσάλευται τοῦ εἶναι Λόγος, μεταποιηθεὶς εἰς σάρκα 
τὴν ἀπὸ γῆς " οὕτω xa εἰ προσελήφθη τὸ ἀνθρώκπι- 
νον, ἴδιόν τε γέγονεν αὑτοῦ, τὸ λυποῦν οὐδὲν ἕννοεῖν 
τε χαὶ φράσαι, ὅτι πεφόρεχεν οἰχονομιχῶς ὁμοῦ τῇ 
ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῆς. Τουτὶ γὰρ αὐτὸ xaX ὁ τῆς 
κενώσεως ἐζήτει λόγος. Οὐχοῦν ἢ ἀπογυμνούντων 
ἀναφανδὸν σαρχός τε ἅμα xai τῶν 8v αὐτὴν τὸν 
Λόγον, καὶ ἀναιρούντων εἰσάπαξ τὴν ὅλην οἰχονομίαν, 
xaX θεὸν ὄψονται καθαρῶς τὸν Υἱὸν, ἣ εἰ τοῦτο χατα- 
πεφρίχασιν ὡς ἀνόσιόν τε χαὶ ἀπηχὲς, ἀνθότου λοιπὸν 
τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος ἐπερυθριῶσι μέτροις, xal 
ἐπιτιμᾷν. ἐγνώχασι τοῖς ὅτι μάλιστα τῇ μετὰ σαρχὸς 
οἰχονομίᾳ πρεπωδεστάτοις Kalvot χρῆν δήπον δια- 
νοεῖσθαι ὁοῳῶς, ὅτι ὥσπερ Θεὸς ὧν φύσει, xal ἐκ 
Θεοῦ πεφηνὼς, ἴδια ποιεῖται τὰ ἀνθρώπινα " οὕτω 
xai ἄνθρωπος γεγονὼς, τὴν τῇ θεότητι πρέπουσαν 
τιμήν τε χαὶ δόξαν, ὡς ἰδίαν ἔχει " προσχυνεῖται γὰρ 
οὐ μόνον ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλὰ xal ἐν οὐρανοῖς, χαΐτοι 
τὸ χρῆναι προσχυνεῖν, ὡς ἄνθρωπός τε xal Ἰουδαῖος; 

οὐχ ἀτιμάσας ὡς σμικροπρεπές. «Ὅταν γάρ, φησὶν, 

εἰσαγάγῃ τὸν Πρωτότοχον εἰς τὴν οἐκουμένην, λέγει 

« Καὶ προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοιθεών. v 

Ei οὖν ἐκ σπέρματος 'A6paxp. viv &x Θεοῦ πεφηνότε 


C Λόγον γεγεννῆσθαί φασι, ληροῦμεν ἡμεῖς" χεχλήσθω 


xai Ἰουξαῖος, καὶ ἕστω προσχυνητής. Εἰ δὲ εἰς λῆξιν 
ἤδη μανίας τὴν ἀνωτάτω διεληλαχὸς αὑτοῖς τὸ ἐγ» 
χείρημα ταυτὶ φρονεῖν ἑλομένοις ἐξελέγχεται, διαόδ 
δαιώσονται δὲ μᾶλλον, ὡς ἡνίχα μὲν ἐπελάδετο axip- 
μᾶτος 'A6paàp, ἀνέφυ δὲ κατὰ σάρχα xai ἐκ flow 
τῆς Ἰεσσαὶ, χέχρημάτιχε μὲν Ἰουδαῖος, γέγονε ἔξ 
xal προσχυνητὴς, ὡς ἄνθρωπος, tl μεθέντες ὡς 
ἕωλον τῆς μετὰ σαρχὸς οἱχονομίας τὸ μυστέριον, 
ἐπ᾽ αὐτὴν ἀναθρώσχκουσι τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, πὰ 
τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ χαταχομίξουδι δυσσεδὼς 
ἐπὶ τὸ χρῆναι προσχυνεῖν γυμνῶς τε xal ἀπημϑῖε 
σμένως, xai εἰ μὴ νοοῖτο τυχὸν ἐν τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς, 


ἂν οἶμαι διαμωμήσαιτο, μᾶλλον δὲ xal πρὸς ἐπαΐνου 


Ἧ γὰρ οὐχὶ γέγραπται περὶ αὐτοῦ, (oz ὑφιζήσετεν 


ἂν κατά γε τὸ ἀνθρώπινον, χαὶ τὴν ἀμείνω φύσιν, τουτέστι, τὴν ἀγγελιχὴν, χαὶ τῆς ἐχείνων εὐχὰς ἃς 


vocis ἂν ἡττῃσθαι βραχύ; 


B. fta est. Dixit enim Paulus : « Eum autem qui ἢ D. ᾿Αληθές ἔφη γὰρ ὁ Παῦλος" « Τὸν δὲ βραχύ τι 


niodico quam angeli miuoratus est, videmus Jesum 
propter passionem mortis gloria et honore coro- 
patuin 9), » 

A. At quid causz sit, cur licet przstantiorem na- 
turam nacti superna civitatis incolae, ct certissima 
aque indubitata prorsus Dei cognitione przditi, 
Hlum qui natura inferior est, et ipsorum gloriz ce- 
dit, adorandum fecerint, expone, quxeso. 


B. Equidem tux jam sunt hz partes. 


€ | Cor. n, 16. κ᾽ Hebr. 1, ὃ. *? febr. i, 9. 


παρ᾽ ἀγγέλους ἡλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ 
τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ xal τιμῇ ἐστεςα:ω- 
μένον. » 

A. Εἶτα τί μαθόντες, εἶπέ μοι, χαίτοι τὴν ἀμείνω 
λαχόντες φύσιν οἱ τὴν ἄνω τρίδοντες πόλιν, xal 
ἀπλανῇ που πάντως χαὶ ἀπαραλόγιστον παντελῶ; 
τὴν ἐπὶ Θεῷ γνῶσιν πεπλουτηχότες, τὸν ἐν psiow 
φύσει, xal χατόπιν ἤχοντα τῆς ἐνούσης εὐχλείας αὖ- 
τοῖς, ἐποιοῦντο προσχυνητὸν, φράσαις ἄν, ὦ ἑταῖρε; 

B. Καὶ μὴν xal τοῦτό γέ ἐστιν ἤδη σόν. 


1065 


A. Οὐχοῦν, εἴπερ ἐστὶν ὁ αὐτὸς, ἐλάττων τε ἅμα Αὶ 


καὶ ἐν τοῖς ἀσυγχρίτως ὑπερχειμένοι:ς, ἀπονεμοῦμεν 
εὐχλινῶς τῇ μὲν ἀνθρωπότητι, χωροῦν ἐπ᾽ αὐτὴν 
πρεπόντως τὸ ἔλαττον" παρὰ πολὺ γὰρ ἀγγέλων ἢ 
ἀνθρώπου φύσις * τῇ δὲ ὁπὲρ πάντα θεότητι, τὸ 
ὑπερχεῖσθαί τε χαὶ ὑπεραίρειν τὰ γενητὰ, χαὶ πάσης 
ἃ πέχεινα λογικῆς οὐσίας, xaX παντὸς δνόματος ὀνομα- 
ζημένου διάττειν οὐσιωδῶς. El δὲ δὴ καὶ δίχα σαρ- 
χὸ;, καὶ οὔπω τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς οἷον ἀμπλαχεὶς ὁ Λό- 
γος, τό γε ἕν ἐλάττοσι χεῖσθαι χαὶ αὐτῶν ἂν εἰχότως 
ἀποφέροιτο τῶν ἀγγέλων, μείων μὲν ἔδται τῶν ἰδίων 
βετισμάτων, xal πρός γε τούτῳ προσχυνητὴῆς, οὐδὲν 
ἐπαμύνοντος ἣ ὑπερδιχοῦντος ἔτι τοῦ παρ᾽ ἡμῶν 
λόγου. El δὲ δὴ ταυτὶ φάναι τε καὶ φρονεῖν, δυσσεδές 
«ε ἅμα χαὶ σφαλερώτατον, μείων δὲ, ὅτι χαὶ ἄνθρω- 
πος, ἔψεταί που πάντως ἐχεῖνο νοεῖν “ προσχυνητὴς 
Ὑὰρ, ὅτι xal ἄνθρωπος, καίτοι Θεὸς ὧν φύσει, xat 
ἂν ἴσῳ τῷ Πατρὶ πρὸς ἀπάντων προσχυνούμενος. 
Ἔφη μὲν γάρ που Θεὸς, δι᾽ ἑνὸς τῶν προφητῶν, 
« Fo ἐγώ, λέγει Κύριος, ὅτι ἐμοὶ χάμψει πᾶν γόνυ, 
καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται. » 'Ομοούσιον δὲ 
τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν εὖ μάλα τιθεὶς ὁ θεσπέσιος Παῦ- 
χος, καὶ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ γεγεννηχότος εἰδὼς τὸ γε- 
γεννημένον, « Ἐν τῷ ὀνόματι, φησὶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ 
“πᾶν γόνυ χάμψει, ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ 
χαταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται, ὅτι 
κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. » 
B. ᾿Αλλὰ ναὶ, φασὶ, συμπροσχυνούμενον μὲν τῷ 
δΙατρὶ τὸν Υἱὸν εὑρήσομεν, προσχυνοῦντα δὲ αὖ, ὡς 


τετιμημένον, xai τίς χατὰ φύσιν ἐστὶν οὐχ ἢγνοη- C 


κότα" τὴν μὲν γὰῤ τῶν γενητῶν ὑπερανέχει φύσιν, 
ἔστι δὲ οὐχ ἐν οἷς ὁ Πατῆρ. 

A. Ξένιον οὖν ἄρα xal μισθὸν ἀρετῆς τὴν τῆς 
θ:ότητο; δόξαν ἀποκεχέρδακεν ὁ Yl, xai τὸ, 
προσχυνεῖσθαι δεῖν, οὐχ ἀξίωμα φύσεως ἰδιχῇς, ἀλλ᾽ 
ἐν Ψιλοῖ; xaX μόνοις διεκληρώσατο τοῖς θελήμασι τοῦ 
Πατρός. 

B. Οὕτως οἴονται xal φασιν. 

A. Elsa ὁπότε xai ὅπως χατανένευχε τῷ Υἱῷ τὴν 
mposxovnety ὁ Πατὴρ, ἐχδείξειαν ἄν" οὐ γάρ που 
τοῦτο ἐροῦσιν, ὡς ὅτι ἂν ἕλοιντο δοξάζειν αὐτοὶ, 
Ψῆφος ἄν εἴη τοῦτο τοῦ Θεοῦ xal Πατρός. 

B. Προστέταχε, φασὶ, τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις, προσ- 
xuyslv αὐτόν. Τί γὰρ ἕτερον f| τοῦτο αὐτὸ καταση- 


DE SS. THINIIATE DIALOGUS VI. 
A. lgitur, si est idem et inferior simul, et iucom- - 


' 1066 


parabiliter excellens, facile tribuemus humanititi 
[4 quod inferius 83 est, quod in eam congrue 
cadit (multum enim distat ab angelis natura homi- 
nis) ; deitati vero omnia superanti, supereminere, et 
attolli supra res creatas, et ultra omnem rationalem 
substantiam, et omne nomen quod nominatur, sub- 
stantialiter excedere tribuemus. Sin autem etiam 
2bsque carne, et nondum humanitati velut insertum 
Verbum, ipsis quoque angelis inferius esse censeat, 
minus quidem erít suis creaturis, ac preterea. ad- 
orator, nec οἱ suceurret aut patrecinabitur demum 
nostra defensio. (uod si liec dicere ac sentire im- 
pium est simul ac periculosissimum : minor auiem 
est, queniam et homo est, utique sequetur illud esse 
cogitandum, adoratorem esse, quefiram et homo est, 


. licet Deus sit natura, et eum Patre squaliter adore- 


tur 3b omnibus. Dixit enim alicubi Deus per unum 
prophetam : « Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi 
flectetur omne genu, et omnis lingua eonlitebitur^*. » 
Consubstantialem vero Patri Filium divinus Paulus 
cum statueret, et in gloria Genitoris sciret esse ge- 
nimen, « ln nomine, inquit, Jesu Christi omne 
genu flectetur, coelestium, terrestrium, et inferno- 
rum, et onnis lingua confitebitur quia Dominus 
Jesus Christus in gloria est Del Patris **. ) 


B. Atqui, aiunt, una cum Patre adorari Filium 
comperiemus, adorare item quasi lioncstatum et 
su naturs$ non inscium ; reram enim creatarum 
naturam superat, sed non est equalis Patri. 


A. Donum igitur ac mercedem virtutis, deitatis 
gleriam obtinuit Filius : et quod adorandus sit, non 
proprie naturz dignitatein, sed in nuda ac sola vo- 
luntate sortitus est Patris, 


B. Sic sentiunt ac dicunt. 

Α. At quandonam et quomodo adorationem cori- 
cesserit Filio Pater, ostendant. Non enim dicent, id 
Dei 'ac Patris esse constitutam, quod ipsi in ani- 
mum induxerint. . 

B. Mandavit, inquiunt, sanctis angelis, ut ipsum 
adorent. Quid eniin aliud significat istud : « Cum 


μήνειεν ἄν, τὸ, ὅταν δὲ εἰσαγάγγ, τὸν Πρωτότοκον D vero introducit Primogenitum in orbem terrz, dix 


εὶς τὴν οἰχουμένην, λέγει " Καὶ προσχυνησάτωσαν 
αὑτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ ; 

A. "Ap' οὖν, ὅτι προστέταχε μὲν 6 Πατὴρ, προσ» 
χυνεῖσθαι δεῖν ἀχριδῶς τὸν Υἱὸν ἐγνώχασι, χαταρ- 
νήσονταί γε μὴν, ὅτι τῷ Μονογενεῖ τὸ πρωτότοχος 
ἐπενηνεγμένον χατά γε τὸν τῆς ἀνθρωπότητος τρό- 
“ον, συνεισχεχόμιχεν ἀναγχαίως τὸ καὶ εἰσποίητον 
εἶναι δοχεῖν τὴν δόξαν αὐτοῦ ; Πότε γὰρ, εἶπέ μοι, 
πρωτότοχος, ἣ ὅτε γέγονεν ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς ; E! 
μὲν οὖν ὁμογενής τε ἡμῖν καὶ ἀδελφὸς τὴν φύσιν xat 
πρὸ σαρχὸς ἣν ὁ Λόγος, τί μὴ τοῦτο ὑπάρχειν ἐν 
ἀρχαῖς, ἀλλ᾽ ἐν ἐσχάτοις χαιροῖς γεγενῆσθαι λέγεται ; 


cit : Et adorent eum omnes angeli Dei? » 


A. An igitur, quoniam mandavit Pater, adorari 
debere Filium statuunt * negabunt vero quoniam 
Unigenito accessit illud, primogenitus, 6968 hu- 
manitatís ratione , necessario quoque intulisse, ut 
ei quoque adventitia esse gloria videatur? Quondo 
enim, obsecro, primogenitus fuit, nisi cum factus 
est in multis fratribus **? Si ergo congener nobis et 
frater, natura etiam ante caroem erat Verbum : cur 


mon id exsistere in principio, sed in extremis tem- 


poribus faetum esse dicitur? Quomodo vero cense- 


δι [sa. xtv, 25, 24$ ; Rom. xiv, 11. ** Philipp. iu, 10, 1]. ** Hom. vip, 99, 


PaATROL. GR. LXXV. 


-- 


1007 . 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ΑΒΟΙΠΕΡ, 


1068 


bitur Unigenitus, qui in creaturarum ordine cense- ἃ πῶς δ᾽ ἂν νοοῖτο Μωονογενὴς, ὁ τῇ χτίτει Guvte- 


tur? Cum autem dubium nou sit, imo verum et 
constans maneat, extremis szeeuli temporibus lio- 
minem apparuisse, ideoque Primogenitum asciti- 
' Ham babere gloriam, etiain quod adorari debeat, 
c$t illi adventitium. Sin autem [ta rem esse non 
existimant, in absurdam et ineptam argutiarum 
stoliditatem eorum labetur oratio. Dicet enim, opi- 
nor, aliquis : Si quoniam factus est homo, idcirco 
est Primogenilus, tum autem adorandus sit, cum 
maxlmne exiuanitus dicitur : inusitatum ei decus 
inanitionis tempus afferet, humanitate vero anti- 
quior erit illa vilitas et ignobilitas, quando et in 
forina et in qualitate Patris exsistens, ut scriptum 
est, ad naturam adeo abjectam , humanam videli- 


ταγμένος; Ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἐνδοιαστὸν, μᾶλλον δὲ 
ἀληθῶς τε xal ἀραρότως ἔχον, ὡς ἐν ἐσχάτοις tou 
αἰῶνος χαιροῖς πέφηνεν ἄνθρωπος, διά τε “τοῦτο 
Πρωτότοχος, ἐπαχτὴν ἔχει τὴν δόξαν, καὶ τὸ ἌἈροῦσ- 
κυνεῖσθαι δεῖν, ἐπενηνεγμένον. Εἰ δὲ μὴ οὕτως ἔχειν 
οἴονται χατὰ σφᾶς, ἀναγχαῖος αὐτοὺς περιτρέζει 
λόγος εἰς ἀκαλλῇ τε χαὶ ἔκτοπον ἡλιθιότητα λογι- 
σμῶν. Φαίη γὰρ àv, οἶμαι, τὶς, Εἰ, ἐπείτοι γέγονεν 
ἄνθρωπος, Πρωτότοχος διὰ τοῦτο, χαιρὸς δὲ οὗτος 
αὐτῷ τοῦ προσχυνεῖσθαι δεῖν, ὅτε δὴ μάλιστα χεχε- 
νῶσθαι λέγεται, πρὸς εὐχλείας μὲν ἔσται τῆς ἀήθους 
αὑτῷ, τῆς χενώσεως ὁ χαιρὸς, πρεσόύτερον δὲ τῆς 
ἐνανθρωπήσεως τὸ σμιχροπρεπές τε καὶ ἀκλεὲς, ὅτε 
xat ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων, ὡς 


eet, se deiisiL. AL οἱ esset iguobilis, nec adoran« p γέγραπται, πρὸς τὴν οὕτω χαταδεύλημένην χατέθορε 


dus prorsus, quid causae est cur Seraphim in deita- 
tis solio sedentem Filium circumstant, hymnis et 
canticis bonorant, et Dominum Sabaoth nominant, 
plenumque eise dicunt colum, et terram gloria 
ejus "717 Quali enim gloria plenum esset ecelum, si 
adorari cum Patre vix tandem accipit, cum nostri 
similis apparuit ? Audi vero sapientem Esdram scri- 
bentem : « Ounuis terra veritatem invocat, coelum 
etiam ipsam benedicit, et oinnia opera moventur ac 
tremunt **. »)Cum beatus David aperte clamet de om- 
nipotente Deo : « Qui respicit terram, et facit eum 
tremere **. » Qui ergo antequam humanitatem as- 
sumeret et vocaretur Primogenitus, Dei ac Patris 
honoribus conspicuus erat, quomodo Patre vel mi- 
nima quidem in re est inferior? 


φύσιν, φημὶ δὴ τὴν ἀνθρωπίνην. ᾿Αλλ' εἴπερ dv 
ἀχλεὴς xol τοῦ προσχυνεῖσθαι μαχρὰν, τί μαθόντε 
τὰ Σεραφὶμ, ἐν τῷ τῆς θεότητος θάχῳ καθέζοντα 
τὸν Υἱὸν, ἐν χύχλῳ περιεστᾶσιν, ὕμνοις καὶ δοξο- 
λογίαις χαταγεραίροντα, xai Κύριον Σαδαὼθ ὀνομά- 
ζοντα, πλήρη τε εἶναι λέγοντα τάν τε οὐρανὸν, χαὶ 
τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ ; Ποίας γὰρ δόξης ἀνά- 
πλεως fiv ὁ οὐρανὸς, εἰ τὸ προσχυνεζαθαι μετὰ [4. 
τρὸς εἰσδέχεται μόλις, ὅτε πέφηνε καθ᾽ ἡμᾶς ; "Αχοὺε 
δὲ γράφοντος "Ecbpa τοῦ σοφοῦ * « Πᾶσε ἡ γῇ τὸν 
ἀλήθειαν χαλεῖ, xal ὁ οὐρανὸς αὐτὴν εὐλογεῖ, καὶ 
πάντα τὰ ἔργα σείεται χαὶ τρέμει; » Καίτοι «τοῦ 
μαχαρίου Δαδὶδ ἀναχεχραγότος ἐναργῶς περὶ τοῦ 
τῶν ὅλων χατεξουσιάζοντος Θεοῦ, « Ὃ ἑπιδλέκων 


C ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν. ». Ὃ τοίνυν 


πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, xai τοῦ χεχλῆσθαι Πρωτότοχος, τοῖς τοῦ Θεοῦ xol Πατρὸς ἀξιώμασιν ὑπάρχων 
ἐχπρεπὴς, πῶς ἂν ἐν μείοσι κατά τι γοῦν ὅλως, ἣ ἐν οἷς ὁ Πατήρ; 


B. Esto, inquiunt, ut ipse vis : cum factus est 
Primogenitus, tunc quoque mandatum sit adorari : 
nunquid illa res ei data est a Patre? 


A. Atqui non simpliciter utrum data sit, sed 
quandonaim data sit maxime considerandum, cum 
nimirum G97 et primogenitus, quatenus ad frater- 
nitatem nostram, descendit. Hoc enim, opinor, sigui- 
ficat illud, primogenitus. 

B. Assentior. 

A. jam vero couvenietne , obsecro , nature 


hominis, secundam sui raüonem, Dei instar ad- ἢ 


orari ? 

B. Minime. 

A. Perquam recte, amite. Quz enim illi proprie 
conveniunt, solam decent universorum reginam 
naturam. Igitur, cum Filius de sua. eminentia. de- 
siliit, nec rapinam arbilratus est esse se «qualem 
Deo, natura servilem et cui adorandi necessitas 
incumbit assumens habitum, adoravit nobiscum. 
Quoniam autem »b omni cogitatione et ratione 
prorsus alienum erat, Patris gloria conspicuum 
nou videri qui ex ipso prodiit Filium, licet iucar- 
natus sit, saneti Spiritus illustratione colum ejus 
*5 [lf Esdr. iv, 56. 


V ]is. vi, 9. 


*? 1558]. cut, 32. 


B. Ἔστω, φησὶ, xarà τὸ αὐτῷ σοι δοχοῦν, διε 
γέγονε Πρωτότοχος, τοτηνιχάδε xai προσχυνεΐοθει 
προστέταχται, μὴ οὐχὶ δοτὸν αὐτῷ τὸ χρῆμά ism 
παρὰ τοῦ Πατρός; 

A. "AA οὐχ ἀπλῶς εἰ δοτὸν, ἀλλὰ τεηνέκα κὸν 
εὖ μάλα κατασχεπτέον, ὅτε δηλαδὴ xal πρωτόταις 
ὡς πρὴς ἀδελφότητα τὴν πρὸς ἡμᾶς καθιγμένες, 
Τουτὶ γὰρ, olia! που, δηλοῖ τὸ, πρωτότοχος. 


B. Οὕτω φημί. 

A. Εἶτα πρέποι ἂν, εἰπέ μοι, τῇ ἀνθρώπου φύσει, 
νοουμένῃ χαθ᾽ ἑαυτὴν, τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, τὸ ἐν τάξει 
τε χαὶ μέτρῳ Θεοῦ προσχυνεῖσθαι δεῖν - 

B. Ἥχιστά γε. 

Α. Ὀρθῶς εὖ, ὦ ἑταῖρε. Μόνη γὰρ ἂν lucis... 
ern. Οὐχοῦν, ὅτε τῶν ἰδίων ὑψωμάτων χατ- 
ἔθορεν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι 
ἷσα Θεῷ, τὸ τῇ φύσει δοῦλον χαὶ τὸ ἀναγκαίως 
προσχυνοῦν οἰχειωσάμενος σχῆμα, προσχεχύνηχε 
μεθ᾽ ἡμῶν. Ἐπειδὴ δὲ Tv ἀνέφικτον παντελῶς, χαὶ 
λογισμοῦ τοῦ χαθήχοντος ἐχπεφοιτηχὸς, τὸ μὴ ἐν 
ταῖς τοῦ Πατρὸς εὐχλείαις ὁρᾶτθαι περιφανῆ τὸν ἐξ 
αὐτοῦ πεφηνότα γίὸν, xal εἰ γέγονεν ἐν aapx^, διὰ 
τῆς τοῦ Πνεύματος δαδηυχίας͵ μυσταγωγεῖται λοιπὸν 


406 DE SS, TRINITATE DIALOGUS VI. 1010 
τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον ὁ οὐρανὸς, τουτέστιν, ἡ τῶν A mysterium edocetur, lioc est, sanctorum angelorum 


ἁγίων ἀγγέλων πληθὺς, xol ὡς πρωτότοχον ávabe- 
δειγμένον, καὶ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς τὸν μονογενῇ xot 
δμόθρονον τῷ Πατρὶ, προσχυνεῖν ἐπετάττετο, οὐχ εἰς 
πρώτας εἰσδολὰς τῆς τοιᾶσδε δόξης ἀναχομίξοντος 
αὐτὸν τοῦ Πατρὸς, οὔτε μὴν ὡς ἀτριθές τι χαὶ ἄηθες 
ἀπονέμοντος τὴν προσχύνησιν, ἀλλὰ τὸ ἀεί τε καὶ ἐξ 
ἀρχῆς αἰώνων πρὸς αὐτῶν προσχυνούμενον, χαὶ ἐν 


σαρκὶ γεγονότα προσκυνητὸν ἀπποφαΐνοντος. Οὐχοῦν. 


(ἀναχομίσω γὰρ αὖθις εἰς τὸ ἀπαρχῆς τὸν λόγον) 
φρυσχεχύνηχεν ó Υἱὸς, ὅτε χαὶ Πρωτότοχος xai ἐν τῷ 
τῆς δουλείας πέφηνε σχήματι, ὅθεν δὴ μάλιστα δια-- 
μάθοι τις àv, τῆς ἐνούσης αὐτῷ χατὰ φύσιν ὑπερο- 
χἧς τὸ ἀξίωμα. Εἰ γὰρ τῷ τῆς δουλείάς σχήματι 
πρέποι ἂν μόνῳ τὸ προσχυνεῖν, τίνι τῶν ὄντων ἀσυμ- 
φανές ἐστι, τὸ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως ἐλεύθερον 
κάλλος ; Ὅτι δὲ μυσταγωγίας τῆς παρὰ τοῦ Πνεύ- 
ματος, καὶ αὐτοὺς λέγοντες δεδεῆσθαι τοὺφ οὐρανοὺς, 
οὐ τὴν τῶν ἁγίων ἀγγέλων ἐξυδριοῦμεν φύσιν, ἀλλὰ 
παῖς θείαις ἑπόμενοι Γραφαῖς, καὶ εἰς τουτονὶ μενοῦ- 
μεν τὸν λόγον, πληροφορήσει γράφων ὁ Παῦλος, ἵνα 
τνωρισθῇ νῦν χαὶ ταῖς ἀρχαῖς, καὶ ταῖς ἐξουσίαις ἐν 
τοῖς ἐπονρανίοις διὰ τῆς Ἐχχλησίας, fj πολυποίχιλος 
Φοφία τοῦ Θεοῦ, χατὰ πρόθεσιν τῶν αἰώνων, fv 
ἐποίησεν ἐν τῷ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ μῶν * καὶ 
“πρός γε τούτῳ φησὶ xal ὁ θεσπέσιος Μελῳδὸς, 
«ἼΆρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, xai ἐπάρθητε, 
“πύλαι αἰώνιοι, xai εἰσελεύσεται ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης. 
Τίς ἐστιν οὗτος ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης ; Κύριος τῶν 
δυνάμεων, αὐτός ἐστιν ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης. Ἐπειδὴ 
γὰρ ἀνεδίω σχυλεύσας τὸν ἄδτν, xal καταργήςας 
τὸν θάνατον ὁ Χριστὸς, ἀναθέοντι λοιπὸν εἰς τὸ ἄνω, 
xai παλινδρομεῖν ἐθέλοντι πρὸς τὸν ἐν ἑοῖς οὐρανοῖς 
Πατέρα, διανοιγνύναι μὲν fj τάχος αὐτῷ τὰς ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς διεχελεύετο πύλας, τὸ Πνεῦμά που πάντως 


multitudo, et tanquam primogenitum renuntiatum 
et Ín multis fratribus unigenitum, et it eodem quo 
Pater solio collocatum, adorare jussa est, Patre ad 


primos istius glori:z ingressus ípsum non reducca- i 


te, neque adorationem ceu insuetum et inusitatum 
quiddam tribuente, séd eum qui semper el a prin- 
cipio seculorum adoratur ab ipsis etiam postquau 
carnem assumpsit adorabilem declaraute. Itaqué 
(repetam enim qua initio dixi) adoravit Filius, 
cum et primogenitus, et in servitutis babitu appa- 
ruit, unde certe eminentise quz: natura ipsi inest, 
agnoscere licet euivis dignitatem. Si enlm servi- 
tutis form soli adorare congraat, quemnam latet 
illa prior incarnatione libera pulchritudo f Quod 


B sutem sanctorum angelorum nature facturi non 


simus injuriam , si dicamus ipsos quoque coelos 
institutlone Spiritus opus habuisse , sed divinas 
sequentes Scripturas etiam In hae docttima per- 
mansuri simus, confirmabit Paulus scribens : « Ut 
Inhotescat nunc principatibus εἰ potestatibus in 
eodestibaes per Ecclesiam multifermis sapieniiz 
Dei, secundum przefinitionem ssseulorum quam fecit 
In Cbristo Jesu Domino nostro *.. » Praterea divi- 
uus Psaltes ait : « Attollite portas, principes, vestras, 
et elevamiui, portz sternales, ei introibit rex glo- 
rise ? Quis est iste rex glerise ? Dominus virtotum, 
ipse est 848 rex gloria*!.» Postquam enim spoliato 
inferno et devieta morte, Christus revixit, rexertent 
deman 3d superna loca et redire volenti ad Patrem 


C qui in celis est, aperire quidem quamprimum ei 


celestes portas jubebat Spiritus utique sonaus in 
ipsis, et supernis virtutibus Deum qui in carne ap- 
parult ostendebat, dicens : « Dominus virtutum 
ipse est rex glorix **. 


τὸ ἐνηχοῦν ἐν αὐτοῖς, xai ταῖς ἄνω δυνάμεσ' τὸν ἐν σαρχὶ πεφηνότα Θεὸν παρεδείχνν, λέγον * « Κύριος 


πῶν δυνάμεων αὐτός ἔστιν ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης. » 

B. “Αραρεν οὖν, ὅτι προσχεχύνηχε μὲν ὡς ἄνθρω- 
ec, καίτο! Θεὸς ὧν φύσει. Φαίης δ᾽ ἂν ὅτι χαθάπερ 
ἐγῷμαι, ὡς τοῖς τῆς ἀνθρωπτότηνος μέτροις ἐφαρ- 
μόσαιμεν ἂν τά γε εἰχότα φρονεῖν ἡρημένοι, «αὶ τὸ 
μὴ εἰδέναι λέγειν αὐτὸν τὴν ἡμέραν, χαὶ τὴν ὥραν 
ἐχείνην. 

A. Φαίην ἅν, ἴσθι τοι, χατερυθριάσας οὐδέν. 


B. Stat igitur, adorasse quidem ipsum, ut liomi- 
nem, quamwis Deus esset natura. Dices autem, 
opinor, nos recto sensa humanitatis conditioni ap- 
tare illud etiam quod ait, uescire se diem et horam 
illam. 


A. Dicere equidem , ut nosti, non erubescam. 


Πλεῖστος ὅσος ἡμᾶς οὐχ ἀδασανίστων ἐννοιῶν, μονον- p Pluriina nos certarum rationum turba ipsis prope- 


ουχὶ καὶ ὀφρῦσιν αὐταῖς διανεύων ἑσμὸς, δυσχερείας 
ἀκάσης ἐψιλωμένην, xa ἁἀμαξιτὸν ὥσπερ τινὰ 
διαστείχειν χελεύει τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν. Εἴη γὰρ ἂν, 
οἶμαί που, τοῖς τῆς χενώσεως μέτροις οὐχ ἀσύμδα- 
τὸν τὸ τῆς ἀγνοίας σμικροπρεπὲς, οὐχὶ τῆς τοῦ 
Λόγον φύσεως ἴδιον μειονέχτημα, χαθὸ νοεῖται Λόγος 
καὶ σοφία τοῦ Πατρός. Ἦ γὰρ οὐχὶ ταυτὶ δῆ σοι 
δοκῶ καταθρῆσαι σοφῶς ; 

Β. Πάνυ μὲν οὖν. 

Α. Τίς γὰρ ἡμᾶς βωμολόχος οὕτω καὶ δὴ καὶ 
πανούργως ἐξυφασμένος ἀναπείσειεν ἂν λόγος, 
ἐννοεῖν ἐλέσθαι xal φρονεῖν, ὡς ἡγνόηχέ τι τῶν ἐν 


modum supereilils innuens, omoi difficultate va- 
cuum et quasi tritum quoddam iter insistere Jubet 
ejuscemodi sententiam. Est eniin, opinor, ab ina- 
nitionis eonditione non aliena iynorantis vilitas , 
non nature Verbi propria. diminutio, in. quautuim 
intelligitur Verbum et sapientia Patris. Aunon tihi 
recte bite observasse fideot ? — 


B. Omnino certe. 

À. Quse enim nos adeo improbe et maligne con- 
texta. ratie adegerit , ut credamus ac sentininus 
Unigenitum ignorasse aliquid eorum quie - in. Deo 


90 Fohes. it, 10, 11. *' Psal. xxu, 9, 10, 5 ibid. 10. 


- 


101} 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1002 


tatent, siquidem est vere secundum Scripturas ** A Θεῷ χεχρυμμένων ὁ Μονογενὴς, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς 


sapientia et consilium Patris ἢ 

B. Nulla certe adegerit euim qui revera sit cor- 
datus. 

A. Nonne, amice, mentitus fuerit ipse quoque 
Paulus scribens : « Quemadmodum enim nullus 
liominum scit quse sunt. hominis , nisi spiritus ho- 
minis, ita et que Dei snnt. nemo cognovit, nisi 
Spiritus Diei **. » 

B. Prorsus quidem. 


$1 A. Novit igitur Spiritus Dei qua sunt in ipso, 


. 
- 


l 


«δὲ nihil ei est occultum aut. obscurum ? 
. B. Nosit. Quis dubitat ἢ 

A. Si erge est Patris Spiritus proprius Filii, quo- 
modo ignorabit aliquid eorum qux occulta sunt in 
Deo, cum habeat ipse preprium Spiritum qui omnia 
novit quz sunt in Patre ? Nam ipsum audio sanctis 
apostolis clare dicentem : « Adhuc mülta habeo 
vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum 
autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos 
omnem veritatem : non enim loquetur a se- 
metipso, sed quecunque audiet loquetur, 629 
et qus ventura suut aununtiabit vobis. Ille me cla- 
rificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vo- 
bis δ.» Nuimn tibi clarum videtur esse illud quod 
protulimus oraculum , ac insuper animadvrertisti 
Spiritum quidem veritatis nominasse Paracletum, 
verumtamen dicere ipsum ex Patre precedere, de- 
monsirantem omnia qua sunt Patris, sua esse ? 

D. Rectissime dixisti. 

À. Certe nihilomiuus agnoscere llcet ex eo rem 
maxime ridiculam , quique opinionem adversa- 
riorum jure merito repudiandam ostendit. Pultare 
enim rem adeo exiguam ignorare, illud quod ex 
Deo Patre processit et effulsit Verbum, splendorem, 
imaginem, illum substantie clarum characterem , 
equali gloria et throno preditum, iu quo sunt 
omnes (thesauri sapientiz et scientizt reconditi , 
Sicut scriptum est **, quantam ipsis jure merito 
opinionem afferet levitatis ? 

B. Quauplurimam. 

A. Sed uec ipsum opinor Patrem ac Deum sin- 
ceram servasse gloriam suam , si revera ignoravit 
aliquid ejus consilium et sapientia. 


B. Asseutior, queinlibet plane id quod forsan 
noverit, agniturum prorsus non esse absque consilio 
et sapientia sua. 

A. Euge, amice, aliter enim sentire non decet 
propugnatores veritatis, Preetermissis ergo super- 
fluis demum ae longis sermonibus, pergauus illuc. 
Solebat Cliristus Salvator in sanctis. maxime disci- 
pulis aliquid istiusmodi facere. Si percontarentur 
aliquid discendi quidem studio, sed quod altiori 
careret indagine, solebat enarrare, ei quam subti- 
lissime explicare. Sin autem aliquid, majus quam 
pro suo captu curiose scrutari vellent, eos seusim 


xarà τὰς Γραφὰς, σοφία xal βουλὴ τοῦ Πατρός ; 


Β. ᾿Αναπείσειεν ἂν οὐδεὶς, τόν γε ὡς ἀληθῶς 


νουνεχῆ. 


A. Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, ψευδοεπήσειεν ἂν οὔτι που 


χαὶ ὁ σοφὸς ἡμῖν γράφων Παῦλος " ε Ὥσπερ γὰρ 
οὐδεὶς οἶδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ 
πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ, οὕτω xol τὰ cu) 


Θεοῦ οὐδεὶς ἔἕγνωχεν, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. » 
Β. Παντάπασι μὲν οὖν. 
A. Οἷδεν οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὰ ἐν 
αὐτῷ, xai οὐδὲν αὐτῷ χεχρυμμένον ἣ ἀσυμφανές; 
B. Οἷδε * πῶς γὰρ οὔ ; 
Α. Εἴπερ οὖν ἐστι τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ἴδιον τοὺ 
Υἱοῦ, πῶς ἀγνοήσει τι τῶν ἐν Θεῷ χεχρυμμένων, 


Β ἴδιον ἔχων αὐτὸς τὸ Πνεῦμα, τὸ πάντα εἰδὸς τὰ ἐν τῷ 


Πατρί; καίτοι λέγοντος ἀχούω σαφῶς τοῖς ἁγίοις 
ἀποστόλοις, ε Ἔτι πολλὰ ἔχω ὑμῖν λέγειν, ἀλλ᾽ οὗ 
δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκχεῖνος, τὸ 
Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν 
ἀλήθειαν" οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ὅσα 
ἀχούσει, λαλήσει, χαὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεὶ ὑμῖν. 
Ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ix τοῦ ἐμοῦ λήψεται, καὶ 
ἀναγγελεῖ ὑμῖν. 3. " Apá σοι σαφὲς τὸ «αροισθέν ἐστι 
λόγιον, χαὶ προσδέδορχας, ὅτι Πνεῦμα μὲν ἀληϑείε; 

χατωνόμασε τὸν Παράχλητον, ἔφη γε μὲὴὲην ὡς zpócunv 

ἐχ Πατρὸς, ἴδια πάντα δειχνὺς auo τὰ τοῦ 

Πατρός; 


Β. "Aptasa ἔφης. 


C À. Τὸ δὲ δὴ μάλιστα χαταγέλαστον ἀληθῶς, χεὶ 


διεπτυσμένην εἰχότως τῶν διεναντίας ἀποφαῖνον τὸν 
δόξαν οὐδὲν ἧττον ἄν τις καὶ διὰ τούτου μάθοι. Τὸ γὰρ 
ἀγνοεῖν οἴεσθαι τὸ οὕτω βραχὺ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς 
φύντα τε xal ἀπαστράψαντα Λόγον, τὸ ἀπαύγασμα, 
τὴν εἰχόνα, τὸν τῆς ὑποστάσεως χαραχτῇρα λαμπρὸν, 
τὸν ἰσοχλεᾶ xal ὁμόθρονον, ἐν (p πάντες εἰσὶν αἱ 
θησαυροὶ τῇς σοφίας xal γνώσεως ἀπέχρυφοι, χεὲ 
γέγραπται, ὅσην ἂν αὐτοῖς καὶ μάλα εἰκότως τὴν τῷ; 
εἰσάπαν ἀδελτηρίας ἐμποιήσειε δόξαν ; 

B. Ὡς πλείστην ὅσην. 

A. ᾿Αλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν αὑτὸν οἶμαί που τὸν Πχτέρα xai 
Θεὸν, ὑγιᾶ τὴν οἰχείαν ἀνασώτασθαι δόξαν, εἴπερ 
᾿γνόηχέ τι χατὰ τὸ ἀληθὲς ἡ βουλὴ xai ἡ cogis 


p αὐτοῦ. 


Β. Σύμφημι, ὡς ἅπας τις οὖν, ὅπερ ἂν εἰδείη 
τυχὸν, εἴσεταί που πάντως, οὐ δίχα βουλῆς xal σοφίας 
τῆς ἑαυτοῦ. 

ἃ. Εὖγε, ὦ φιλότης " πρέποι γὰρ ἂν οὐχ ἑτέρως 
ἢ ὧδε φρονεῖν, τοὺς τῆς ἀληθείας ὑπασπιστά;. 
Παρέντες δὴ οὖν, τὸ περιττοῖς ἔτι καὶ μαχροῖς ἐν- 
διατρίδεσθαι λόγοις, ἐπ᾽ ἐχεῖνο ἴωμεν. Ἔθος τῷ 
Σωτῆρι Χριστῷ τοιόνδε τι δρᾷν ἐπὶ τοῖς ἁγίοις 
μάλιστα μαθηταῖς" εἰ διαπυνθάνοιντό τι τῶν, ὅσα 
ἐστὶ φιλομαθείας μὲν ἔχοντα δόξαν, ὑψηλοτέρας τε 
μὴν ἐρεύνης ἀπηλλαγμένα, χαρίξεσθαι τὴν ἀφήγη- 
σιν, xal ἐξαχριδοῦν ὅτι μάλιστα πειρᾶσθαι λεπτῶς" 


? | Cor. 1, 24. 551 Cor. τι, 1, "5 Joan. xvi, 12, 12. ** Coloss. 11, 2. 


1073 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 


1074. 


εἰ δὲ δή τι βούλοιντο τῶν ἐπέχεινα μέτρου τοῦ χατὰ A reprimebat et diligentissime persuadebat ut e3 


σφᾶς αὐτοὺς περιττῶς ἀναμαθεῖν, καταστέλλειν 
ἡσυχῆ, χαὶ μεταπείθειν εὖ μάλα πολυπραγμονεῖν 
ἑλέσθαι τὰ πρεπωδέστερα, καὶ δρᾷν ἐπὶ τούτῳ, τὰς 
δι’ ὥνπερ ἂν γένοιντο περιφανεῖς, xal ἐχπρεπεστά- 
τὴν ἔχοντες τὴν ἐξ ἔργων ἀγαθῶν φαιδρότητα παρὰ 


Θεῷ. Ἑλομένους τοιγαροῦν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως, τὰ ὑπὲρ. 


μέτρον οἰχετιχὸν ἐρέσθαι τε xat ἀναμαθεῖν, ἡρεμεῖν 
ἀναπείθει, λογισμοῖς ἀναγχαίοις ἐκδυσωπῶν, ὅτι 
μὴτε ἀγγέλοις ἀπεχάλυψεν ὁ Πατὴρ, μηδ᾽ ἂν αὐτῷ 
τῷ Υἱῷ χαθίστη γνώριμον, εἴπερ τις εἴη Ψιλὸς, xat 
κατ᾽ αὐτοὺς ἄνθρωπος ἐπὶ γῆς, καὶ οὐχ ἔχων φύσει 
τὸ εἶναι θεός. Ἐγχειμένοις δέ που χαὶ ἀνεστηχόσιν 
εἰς τὸ δεῖν ἀναμαθεῖν, οἱονεί πως ἤδη wal ἐπιτιμᾷ, 
λέγων «Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόνους ἣ χαιρρὺς, οὗὃς 
ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ἀλλὰ λήψεσθε 
δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς, 
xal ἔσεσθέ μοι μάρτυρες, ἕν τε Ἱερουσαλὴμ xal 
ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου 
τῆς γῆς.» Ὁρᾷς, ὅπως ἥχιστα μὲν δεῖν πολυπραγμο- 
γεῖν ἐπιτάττει τὰ ὑπὲρ σφᾶς αὐτοὺς, μεταχομίζει δὲ 


ὥσπερ ἐπὶ τὸ ἐν yepol τε xal πρεπωδέστερον ; δρᾷν 


γὰρ τοῦτο ἔθος αὐτῷ " χαὶ γοῦν τὸν ἐχ γενετῆς 
τυφλὸν προσεχόμιζόν ποτε τῶν ἱερῶν ἀρτίως ἐχθέοντι 
περιδύλων οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ, εἶτα δόξαις Ἰου- 

ἰχαῖς χαταχολουθοῦντες ἔτι, φιλομαθείας ὑπόθεσιν 
ἐποιοῦντο τὸν ἄῤῥωστον, xaX δὴ χαὶ ἔφασχον, ε Ῥαδδὶ, 
τίς ἥμαρτεν, οὗτος, ἣ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς 
γεννηθῇ ;» Ἐπειδὴ ὃὲ χριμάτων ἥπτοντο θείων, xal 
τὸ οὕτως ἀστιδὲς χαὶ δυσέφικτον ἀνθρώποις, χατα- 
τρανούαθαί σφισιν αὐτοῖς καὶ πέρα τοῦ πρέποντος 
ἰόντες ἐξελιπάρουν, μεθίστη πάλιν αὐτοὺς ἐπὶ τὸ 
φρονεῖν ἑλέσθαι τὰ οἰχετιχὰς xat τῆς ὑπὲρ ἄνθρωπον 
γνώσεως ἀπεσόδει, xal φιλεργίας ἔχεσθαι μᾶλλον, 
xai ἀγαθῶν σπουδασμάτων μετεπαίδενσε, λέγων, 
« Οὔτε οὗτος ἥμαρτεν, οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἀλλ᾽ 
ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ. Ἡμᾶς δεὶ 
ἐργάξεσθαι τὰ ἔργα τοῦ πέμψαντος ἡμᾶς, ἕως ἡμέρα 
ἐστίν * ἔρχεται νὺξ, ὅτε οὐδεὶς δύναται ἐργάζεσθαι. » 
᾿άχούεις, ὅπως ἀνῃρηχὼς τὴν δόξαν ὡς ἀχαλλῇ, xal 
ταῖς Ιουδαίων ἀμαθίαις πρεπωδεστέραν, τὸ χρῆναι 


quaererent qux: magis conveniebant, et opera bona 
facerent per qux apud Deum laudem et convenien- 
tein gloriam obtinerent. Igitur cum res supra ca- 
ptum suum nescio quomodo scrutari ac discere vo- 
lunt, sistere suadet, necessariis argumentis illos 
flectens, quod neque.angelis revelarit Pater, neque 
ipsi Filio manifestum fecerit, siquidem sit homo 
simplex eisque- similis, nec sit natura Deus. Ur- 
gentes autem, ac porro instantes ut ea sibi expli- 
carentur, ipsos demum quodammodo increpat, 830 
dicens : « Non est vestrum nosse tempora vel mo- 
menta qux Pater posuit in potestate sua, sed acci- 
pietis. virtutem supervenientis Spiritus sancti in 
vos, et eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni 


B Judza, et Samaria, et usque ad ultiinum terre "7. » 


Cernis quo pacto praecipit ea quie captum iilorum 
superant non esse curiosius indaganda, sed eos 
quodammodo transfert ad illud quod pr: manibus 
est ac convenientius? loc enim ipse facere solebat. 
Et certe divini diseipuli caecum a nativitate obtu- 
lerunt el, cum e sacris vestibulis recens exiret , 
adeoque Judaicas opiniones adhuc sequentes, di- 
scendi ansam arripuerunt ex segro, ac dicebant : 
« Rabbi, quis peccavit hic, aut parentes ejus, ut 
cxcus nasceretur ** 7.» Cum autera judicia diviua 
attingerent, οἱ rem adeo inaccessam et inviam bo- 
minibus explanari sibi etiam ultra quam decebat 
rogarent, transfert rursus ipsos ad res (amüiares, 
et a cognitione quz supra hominem.est illos arcet, 
et agendi cure bonisque studiis potius incumbere 
hortatur, dicens : «. Neque bic peccavit, neque 
parentes ejus : sed ut. manifestentur opera Dei in 
illo. Me oportet operari. opera ejus qui misit me, 
donec dies est : venit nox quando nemo potest ope- 
rari **. » Audis quo pacto. illis opinionibus ceu 
absurdis, et Judzorum inscite. magis convenien- 
tibus sublatis, eos recte agere potius jubet quam 
qua supra hominem sunt perscrutari, divina utique 
natur:ze tribuens solam et ex se scire qu perficere 
velit. 


μᾶλλον ἀγαθοεργεῖν, τῶν ὑπὲρ ἄνθρωπον ἐννοιῶν ἀνθελέαθαι χελεύει, τῇ θείῷ mou πάντως ἀπονέμων 
φύσει, τὸ εἰδέναι μόνη xai xa0' ἑαυτὴν ἅπερ ἂν ἕλοιτο πληροῦν. 


Β. Εὖ λέγεις. 

A. Οὐχοῦν οὐχ ἑτέρως διαχεισόμεθα, φρονοῦντες 
ὀρθῶς, ἣ ὅτι, xat εἰ μεθ᾽ ἡμῶν ἀγνοῆσαι λέγεταί τι 
κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἀλλ᾽ οὖν, ἐπείπερ ἐστὶ Θεὸς, 
οἷδε πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, δι᾽ οὗ xat μεθ᾽ οὗ 
τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

*! Act. 1, 7, 8. 


"Δ Joan. ix, 3. ** ibid. ὅ, 4. 


D B. Recte dicis. 


À. Quocirca non aliter statuemus, si mens recia 
nobis est, quam, tamelsi nobiscum ignorare dici- 
tur aliquid ratione humanitatis, verumtamen, cum 
sit Deus, nosse omnia qua Patris sunt Filium, per : 
quem et cum quo Deo ac Patri sit gloria cum sancto 
Spiritu, in s:ecula seculorum, Amen. 


.4075 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1076 


m t aa i a a À—— 1 Ó— ——— — 


AOTOZ Z. 


Περὶ τοῦ ἁγίον Πνεύματος, ὅτι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν. 


v-— 


631 DIALOGUS VII. 


De sancto Spiritu, quod Deus sit et ex Dee secundum naturam. 


A. Bonorum laborum fructum ésse praeclarum, A Α. Πόνωὐ ἀγαθῶν ὁ χαρκὸς εὐχλεὴς ἀναχεχρα- 


cum sapiens quidam laboriosis propemodum occinat, 
num iliius dicti verltatem explodes, aut ipsum lau- 
dibus efferes, ceu recte et przeelare excogitatum? 
Sanctos enim laborem ferre deeet, o flermia. 


B. lta rés est. 

A. Age itaque, ad ipsam laboris metam provecti, 
summa. alacritate succingamus lumbos, et thorace 
justiti:e induti, assumptoque acutissimo spiritus 
gladio, quod est verbum Dei, et scuto fldei, ut scri- 
ptum est !, hareticorum nugis viriliter obsistamus, 
qui mentem et linguam petalantem acuunt, ipsum 
divinum Spiritum afficientes contumelia, et inür- 
miorum mentem depredantur, eos a certa ac vera 


γότος τινδὸ τῶν σοφῶν, xai τοῖς ὅτε μάλιστα φιλ- 
εργεῖν εἰωθόσι μονονουχὶ χατεπάδοντος, ἀποψηφιεῖ 
ποῦ λόγου τὸ ἀληθὲς, J| καταχροτήσεις ἐπαίνοις, ὡς 
ἄριστά τε χαὶ ὀρθῶς ἐχπεποιημένον ; Τὸ γάρ τοι 
χρῆναι τληπαθεῖν, ἁγιοπρεπὲς, ὦ Ἕρμεΐα. 

Β. Ὧδε ἔχει. 

A. "Ἄγε δὴ οὖν, ἐπ᾿ αὐτὸ δὴ τὸ λοῖσθον ἰόντες 
τοῦ πόνον, προθυμίαις μὲν ταῖς τελεωτάταις aval. 
σώμεθα τὴν ὀσφὺν, ἐνδυσάμενοι δὲ τῆς διχαιοσύνης 
τὸν θώραχα, xal τὴν τομωτάτην τοῦ πνεύματος 
ἀναλαδόντες μάγαιραν, 6 ἐστι ῥῆμα θεοῦ, xa τὸν 
θυρεὸν τῆς πίστεως, χαθὰ γέγραπται, ταῖς “ὧν 
ἑτεροδοξαὔῦντων τερθρείαις ἀνδρωδῶς ἀντεξάγωμαν, 
οἵ νοῦν τε xal γλῶτταν τὴν ἀναιδῆ καταθήγουσι τὸ 


cognitione avocantes, et In foveas interitus quo- B δεῖον αὗτὸ περιυδρίζοντες Πνεῦμα, xai τὸν τῶν 


dammojo dejicientes, et ignoranti sus virus 
effandentes, quamvis lex quidem per Moysen eave- 
ylt : « Ilono. quicunque percusserit animam hoini- 
'Bjs, et mortuus fuerit, morte moriatur *; » Chri- 
stas autem elare et aperte pronuntiet * « Qui scan- 
dalizaverit onurg. de pusillis istis qui in me cre- 
«unt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in 
collo ejus, et demergatur in profundam maris ?. » 


ἀσθενεστέρων χαταληΐζονται νοῦν, γνώσεως μὲν τῆς 
ἀπλανοῦς τε χαὶ ἀληθοῦς ἀποφέροντες, ἐνιέντες ἃ 
ὥσπερ τοῖς τῆς ἀπωλείας βόθροις, καὶ τῆς σφῶν a 
τῶν ἀσυνεσίας τὸν ἰὸν ἐχχέοντες, καίτοι νόμου μὲν 
διηγορευχότος τοῦ διὰ Μωσέως, «"Avüpeonec ὃς ἕν 
πατάξῃ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου, χαὶ ἀποθάνῃ, ἢν» 
νάτῳ θανατούσθω" » Χριστοῦ γε μὴν ἐναργῶς "εἰ 
ἀναφανδὸν εἰρηχότος, « Ὃς ἐὰν οὖν σχανδαλίσῃ hs 


τῶν μιχρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα χρεμασθῇ μύλος ὀνιχὸς περὶ ᾿ 
τράχηλον αὐτοῦ, xal χαταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης. » 


. "B. Maximum et gravissimum revera est istorum 
judicium. Cum enim fratribus insultent, et infir- 
Jnam eoruin conscientiam percutiant , in' Christum 
peccant. Sed quanam isti demum ratiene ducun- 
tur? 

A. Absurditas quidem istud est, tametsi placita 
ips! sua opinionis el rationis nomine pretexant. 
Caterum illud ex te seire pervelim : hi effrenata 
quadam audacia, 888 et aperta jam quodammodo 
utentes impudentia, creatum ac factum esse Dei 
Spiritum dicunt : alii vero rursus, blasphemie 
crassitiem subtiliorem quodammo:o reddentes, hac 
opinione, «t par est, erubescunt, et orationem suam 
in urbaniorem errorem flectentes, Deum quidem 
non esse dicunt, sed de suprema substantia illum 

' stulte deducentes, uniformem esse credunt, et pro- 
priam ac mediam quamdam sortitum esse natu- 
rain, qux ncc ad supremam perfectionem venit, οἱ 


! Ephlics. vi, 10... ? Levit. axiv, 17. 


B. Πάμμεγα xai δύσοιστον ἀληθῶς τῶν τοιούτων 
τὸ χρίμα. Ἐμπαροινοῦντες γὰρ ἀδελφοῖς, χαὶ τῦ 
πτοντες αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Xpe 
στὸν ἁμαρτάνουσι. Τὶς δὲ ἄρα χαὶ τουτοισὶ λόγος; 


A. ᾿Αλογία μὲν οὖν τὸ χρῆμα, xak εἰ λέγοιτο πρὸν 
αὐτῶν δόξα τε χαὶ λόγος, ἃ φρονεῖν ἐγνώχασι. θείην 
δ᾽ ἂν ὡς ἤδιστά γε φιλοπευστοῦντέ σοι" οἱ μὲν γὰρ 
εἰς ἀχάλινον ἀπονενευχότες θράσος, xat γυμναῖς fla 
πως ταῖς ἀνα!δείαις χρώμενοι, χτιστόν τε xal γενῆ" 
τὸν τὸ τοῦ Θεοῦ Πνεῦμά φασιν. Ἕτεροι δὲ αὖ, τὸ 
παχὺ τῆς δυσφημίας olove πως ἀπολεπτύνοντες, 
ἐπερυθριῶσι μέν που χατὰ τὸ εἰχὸς τῇδε τῇ δόξῃ, 
διατορνεύοντες δὲ πρὸς ἀστειοτέραν πλάνησιν τὸν 
ἐπ᾿ αὐτῷ λόγον, Θεὸν μὲν οὐχ εἶναί φασιν, οὐσίας & 
τῇ΄ς ἀνωτάτω χαταχομίζοντες ἁμαθῶς,, μονοειδές τέ 
εἶναι πιστεύουσι, xal ἰδίαν τινὰ xal μέσην &z*- 
πεμέσθα! φύσιν, ἣ μήτε εἰς λῆξιν τὴν ἀνωτάτω 


δ Matth. xvii, 6. 


107? 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VII. 


1079 


fxst, xaX τὸ ὑπερχεῖσθαι ποχὺ τὸ τῆς χτίσεως μέ- A creature couditione longe sublimiorem statum ob- 


τρον διέλαχἑέ τε xaX ἐχληρώσατο. 

B. Καὶ τίς ἂν εἴη λοιπὸν ἡ τοιάδε φύσις, ἣ wise 
Θεός ἐστι, μήτε μὴν χτίσις; Τὸ μεσολαδοῦν γὰρ οἷ- 
μαι παντελῶς οὐδέν. Μία γὰρ ἡ τελεωτάτη μεταξὺ 
διαφορὰ, διϊστᾶσα ταῖς φύσεσι Θεάν τε xal χτίσιν, 
xa οὐδὲν ἕτερον ἕν γε τοῖς εἶναι πεπιστευμένοις, ἣ 
ὅτι ταυτὶ xol μόνα χαταθρήσαι τις ἄν. Ἢ πέρα τι 
τούτων αὐτὸς ὅτι χρὴ προσίεσθαι διανοῇ ; 


À. Ἥνχιστα μὲν οὖν, ὦ ἑταῖρε’ πάντα γὰρ δι' Υἱοῦ 
πεποιῆσθαί φησιν ἡ θεόπνευστος Γραφή" ὥστε, εἴ 
τι τῶν ὄντων τῶν πάντων ἀπονοσφίξοιτῳ φυσικῶς, 
διαδιδράσχοι ἂν καὶ τὸ ἐπὶ τῷ πεποιῆσθαι σμιχρο- 
πρεπὶς, φύσεως δὲ τῆς ἰδίας ὑπεροχῇ, Θεὸς ὑπ- 


tinet. 

R. At qusnam, obsecro, est illa natura, qux 
neque Deus est, neque creatura? Nihil enim, opi- 
nor, plane est intermedium, Una enim inter 
uirumque est summa differentia, qu:e Deum el 
creaturam naturis dividit, nec aliud in iis quse esse 
creduntur, quam hzc sola licet. animadvertere. 
Alioqui, tune praeter haec aliquid admittendum esse 
putas? 

A. Minime vero, amice. Omnia enim per Filium 
facia esse dicil Scriptura divinitus inspirata. Quo- 
circa si qua res nateraliter ab universis separetur, 
creationis quoque vilitatem non admittit, et nalu- 
re sus eminentia Deus esse cognoscitur. Sed nec 


ἄρχον γνωρίζεται" ἀπολισθήσειε δ᾽ ἂν οὔτι mou B falaum erit quod e converse dicemus. Si enim ali- 


τἀληθοῦς ἡμῖν χαὶ τὸ ἔμπαλιν. El γὰρ μήτι θεὸς 
κατὰ φύσιν, ἔσται που πάντως ἐν γενητοῖς. Ἢ τοίνυν 
ἀναχομιζόντων ὑψοῦ τὸ θεῖόν τε xal ἅγιον Πνεῦμα, 
καὶ ἀσυναφὲς οὐσιωδῶς ὁμολογούντων τῇ κτίσει, ἣ 
τῶν ἀνωτάτω xal ὑπερτάτων αὐτὸ χατασύροντες 
θρόνων, καταλογιζέσθων ἐν γενητοῖς. Τόπος γὰρ ἣ 
λόγος φύσεως ἡμῖν ἑτέρας οὐδεὶς παρεισδέθληχε 
μεταξὺ, τὸ πρὸς ἄμφω συγγενὲς ἀρνούμενος. Τὸ 
γάρτοι φάναι μονοειδὲς τὸ Πνεῦμα, xal δόξαν ἀνά- 
πεῖῖν αὐτῷ τὴν ἐπὶ τῷδε δοχεῖν, πῶς οδχ ἕωλον 
παντελῶς, καίτοι πλείστων ὅσων ἡμῖν, καὶ εἰ τελοῖεν 
ἐν χτίσμασι, τὸ μονοειδὲς ἐχόντων ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ; Εἷς; 
γὰρ ἥλιος, καὶ μία σελήνη" γῇ δὲ οὐχ ἑτέρα παρὰ 
τὴν οὖσαν" μία δὲ αὖ καὶ ἡ παντὸς ὕδατος φύσις, τὸ 
μονοειδὲς ἀποσώζουσα, x&v εἰ ταῖς ποιότησιν ἕποιτο 
τὸ παρηλλάχθαι δοχεῖν. ᾿Αμαθίας οὖν ἄρα καὶ μει- 
βαχιώδου; ἐπίχλημα φρενὸς, τὸ καταχρυσοῦν οἴεσθαί 
τινας, xal ταῖς εἰς λῆξιν εὐχλείαις στεφανοῦν, ταῖς 


οὕτω ψυχραῖς εὑρεσιλογίαις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, χαὶ 


tol, τῆς χτίσεως μέτροις ἐγχατακλείειν ἀποτολμᾷν, 
οὐχ ἀσυγχρίτοις ὑπεροχαῖς διεσχοινισμένον, χαὶ ἀν- 
εἐστηχὸς αὐτῆς, χαθάπερ ἀμέλει xal ὁ Πατὴρ, xoi 
ψὴν καὶ ὁ Υίὸς, ἀλλ᾽ εἰς ὀχλάζουσάν τε xai ὑφιζά- 
vou3av φύσιν, καὶ τόπον οὐδένα παντελῶς ἕν γε τοῖς 
ὀὗσιν εὑρίσχουσαν, ἀνοσίως ἐχδεδιασμένον. 

B. Τί οὖν εἰ λέγοιεν’ Ποῦ Θεὸς ὠνόμασται τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον ; 

A. Εἴρηται δὲ ὅποι xal ὑπὸ τοῦ, λέγε, τοῖς πε- 


ποιημένοις ὁμογενὲς, τὸ Πατρὶ xai Υἱῷ συντεταγμέ- Ὁ 


νὸν χαὶ συναριθμούμενον, καὶ εἰς πίστιν τῆς μιᾶς 
καὶ ὑπὲρ πάντα θεότητος συνεισδεδειγμένον ; Ἢ οὐχ 
ὧδε μυσταγωγεῖν τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις χεχέλευχεν 
ὁ Σωτήρ; « Πορευθέντες γὰρ, φησὶ, μαθητεύσατε 
πόντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ 
Πετρὸς xal τοῦ Υἱοῦ xai τοῦ ἁγίου Πνεύματος. » 
Τοιγάρτοι χαὶ ὁ μαχάριος Παῦλος, τῶν πεπιστευ- 
χότων ἤρετό τινας" « Εἰ Πνεῦμα ἅγιον ἐλάδετε πι- 
στεύσαντες; » ᾿Αποφησάντων δὲ τοῦτο ἐχείνων, xai 
ἀναφανδὸν εἰρηχάτων᾽ « ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ εἰ Πνεῦμα ἅγιον 
ἔστιν ἠχούσαμεν, » ἐπετίμα λέγων « Εἰς 56 οὖν 
ἐδαπτίσθητε; » οὐκ ἐν xaX γενέσθαι τὴν πίστιν 


* Maui, xxvii, [9. Act. χιχ, 2, 3. 


quid Deus non est secundum nateram, in ordise 
ulique createrarum erit, Aut igitur in alium efe- 
rant divinum οἱ sanctum Spirilym, οἱ creatura 
substantialiter conjunctum non esse fateaniar, aut 
de supremis et altissimis thromis ipsum detraben- 
les, in creaturarum numero reponant. Locus enim 
aut ratio akerios nature nulla nobis interim subit, 
quae cum utroque cognationem neget, Etenim uni- 
formem dicere Spiritui, et gloriam ex eo ipei tri- 
buere, nonne prorsus frivolum est, €um plurima 
res sint apud nos, qui licet in. creaturarum siut 
numero, uniformitateim habent ia seipsis? Unus 
enim sol, et una est luna; terra sutem alia non 
est quam qua exstat - ona vero quoque est univer- 
se aquse natura, unifermitatem servans, tamelsi 
qualitatibus variari videtur. Imperiti ergo et pue- 
rilis animi nota est, quod nonnulli sanctum Spiritum 
tam frigidis srgutiolis ernare et summa gloria de- 
corare se putant, et creature niodulis includere 
audent, non incomparabili eminentia dissitum, ct 
supra ipsam positum, quemadmodum (3.8 scilicet 
Pater, et Filius item : sed in inferiorem οἱ humi- 
liorem naturam, quaque nullum prorsus locum in 
rerum natura inveniat, impie redactum. 


D. Quid ergo, si rogent ubinaia Deus nominatus 
s Spiritus sanctus? 

À. Ubinam vero et ἃ quo dictus est, obsecro, 
ejusdem generis esse cum creaturis, ille, qui una 
cum Paire et Filio coordinatus et. connumeratus 
est, οἱ in fidemy unius et suprema deitatis coas- — 
sumptus? Annon enim ita nos doceri per sanctos 
discipulos Servator veluit? « Euntes euim, inquit, 
docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine 
Patris, et Filii, et Spiritus sancti *. » Quocirca 
beatus quoque Paulus, nonnullos fideles rogabat : 
« Num Spiritum sanctum accepistis credentes? » 
Quod cum illi negarent, palamque dicerent : « Sed 
neque si Spiritus sanctus est, audivimus, » increpa- 
vit dicens : « In quo ergo bapüzoti estis *? » cuin 
nosset fidem rectain. non esse, ncque adco recte se 


4081 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VII. 


1082 


B. Πόθεν οὖν, φησὶν, f] πῶς ἂν νοοῖτο, χαὶ τὸ A — B. Undenam igitur, inquiunt, aut quomodo agno- 


Πνεῦμα Θεός: ; 

A. 'Ag' ὧν slo πέφυχεν, ὦ γενναῖε xai ἐξ ὧν 
ὃ τί ποτέ ἐστι χατὰ φύσιν, ὡς ἕνι γνωρίζεται. Γινώ- 
σχεται δὲ τὰ ὄντα χαλῶς, ἀφ᾽ ὧν Exactoy ἀληθῶς 
ἔστιν ὀνομάτων δὲ ἡμῖν οὐ σφόδρα πολὺς ὁ λόγος, 
εἰς ἀναγχαίαν δήλωσιν τῶν ἀπλανῶς ἐγνωσμένων, 
εἰ xaX χρήσιμος τοῖς οὖσιν ἡ no πρέπουσα 
χλῦσις. 

B. Σχοτεινὸς ὁ λόγος, συνίτι μι δὲ οὐ egóbpa. 

A. Ἐγὼ φράσω * χαταλευχανῶ γὰρ, ὡς οἷόν τε, 
«ὸ δηλούμενον" Ζῶον λογικὸν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπι- 
στήμης δεχτιχὸν, εἰ περί τού εις λέγοι, τὲ ἂν αὑτὸν 
. ὡρίσθαι δοίης, ὦ ᾿γαθέ ; 

B. “Ανθρωπον δηλονότι. 


scetur etiam Spiritus esse Deus ἢ 

A, Ex natura su3, 0 bone, et ex eo quod est 86- 
cundum n»turam, quoad licet, agnoscitur. Res au- 
lem recte cognoscuntur ex eo quod unaquazque est 
revera, Vocabula autem non admodum curamus, 
ut necessario signiflcentur ea qu: citra errorem 
nota sunt, lícet unicuique conveniens appellatlo 
rebus sit utilis. 

B. Obscura sunt qua dicif, nec ea recte capio. 

Α. Dicam porro. Explauabo enim, quantum in me 
est, id quod innuitur. Animal rationale, mortawe, 
intellectus et scientize capax, si quis de aliquo dixe- 
rit, quidnam ipsum definivisse dices, obsecro. 

B. Hominem videlicet. 


Α. Εἰ δὲ δὴ χαὶ ζῶον λέγοι, RERUMS ὅτι χρεμε- B 4. Sip autem dicat, animal hinnibile ? 


«ιστιχόν; 

B. Φαίην àv, ἵκπον. 

A. Εἴτα σεσωυπηχότος τὸ ἐχατέρου τῶγ ὡρμεὶ 
νων ὄνομα, πῶς ἂν αὐτὸς ἔφης ἄνθρωπόν τε χαὶ 

ἵππον; 

B. "Ott, ὦ ἑταῖρε, πλὴν [γ». τὴν] ἀνθρώπου xat 
ἥπκπου φύσιν ὡρίσατο. 

A. Εἰ δὲ δή τις ἐπετίμα ταυτί σοι διειρηχότι, χαὶ 
μὴτε ἄνθρωπον εἶναι τὸ ζῶον τὸ λογιχὸν, μήτε μὴν 
ἵππον ἔφη τὸ χρεμετιστιχὸν, οὐκ ἑπενηνεγμένοιν 
ποῖς ὄροις τοῖν ὀνομάτοιν, ἄρ᾽ οὐ περιττὸν χαὶ ἐξ- 
επστηχότα χαὶ ὀλιγογνώμονα διαχεχλῇσθαι δεῖν τόν γε 
οὕτω: ἀμαθῆ διχαιώσομιεν ; 3 

B. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. ᾿Ανθότου δὲ δὴ τοῦτο δρᾷς, εἴ τις ἔροιτό σϑ, 
καὶ ἀναμαθεῖν ἠξίου, τί ἂν ἀπεχρίνω ; 

B. Ἔφην àv, ὅτι τοῖς ἄγαν ὀρθῶς xal ἐντέχνως 
ὡρισμένοις τὸ ἐπιτιμᾷν, ἀἁμαθές. "lov; μὲν γὰρ ὁ 
ἑκάστον τῶν ὄντων λόγος, ὅπερ ἐστὶν ἀληθῶς, χα- 
ταδειχνύς * ὁμωνύμως δὲ πολλάχις ἐχφέρεται τὰ ὀνό- 

ατα. 

: A. Οὐχοῦν ἀληθεστέρα καὶ ἀπλανὴς τῶν ὄντων ἡ 
δήλωσις, εἰ ἀφ᾽ ὧν ἕχαστον xazà φύσιν ἐστὶν ἀχρι- 
ὼς βασανίζοιτο, καὶ οὐχὶ πάντως ἐξ ὀνομάτων. Ἢ 
γὰρ οὐχὶ τὸ ἄφθαρτον xal ἀνώλεθρον, ἀΐδιόν τε xal 
ἀναλλοίωτον, τῇ τῶν ὅλων βασιλίδι προσάψομεν 
φύσει; 

B. Πῶς γὰρ o5 ; 

Α. Τί δὲ, εἰπὲ μοι, τὸ, Θεός; 

Β. Αὕτη δὴ πρεπόντως. 

A. ᾿Αλλ᾽ ἴδια μὲν αὐτῆς τὸ ἄφθαρτόν τε xal ἀν- 
ὠλεθρον * ὄνομα δὲ τὸ, Θεὸς, χοινὴν [rp. xowbv] μὲν 
ἀγγέλοις, χοινὸν δὲ ἡμῖν αὐτοῖς, εἰ χαὶ εἰσποίητον 
xai δοτόν. Ὁμοίως, ἕνεστι μὲν ἀνθρώπῳ τὸ λογιχόν " 
ὄνομα 0k τὸ, ἄνθρωπος, xai τοῖς Ex λίθου πεποιῆμέ- 
γοις, ἤγουν ἐξ ὕλης ἑτέρας, εἰς εἶδος τὸ χαθ᾽ ἡμᾶς 
εὖ μάλα τετορνευμένοις. Ἴθι δὴ οὖν ἐπὶ τὸ χρῆναι 
σχοπεῖν πότερα τὸ Πνεῦμα Θεός «s xal ἐν Θεῷ, xal 
ἐξ αὑτοῦ φυσιχῶς, ἅτε δὴ xal τοῖς τῆς θεότητος 
ἰδιώμασιν οὐσιωδῶς ἐνηγλαϊσμένον, ἤγουν xax! ἐχεί- 
νους ἁληθῇ τὴν χατάῤῥησιν καὶ ἀποχρῶσαν ἂν δέ- 
ξαιτο αἱτίαν τοῦ δεῖν αὐτὸ τῇς πρὸς Θεὸν ὁμοουσιό- 
tntog ἀπολισθεῖν, ἐπεὶ ἢ ὠνέματται Θεός. Καίτο! 


B. Dixerim esse equum. 
A. Αἱ cum utriusque rei definite nomen tacuee 
rit, quomodo dixeris hominem 6886 et equum? 


B. Propterea quod, amice, hominis et equi na- 
turam definiit. 

À. Jam si quis te hxc dicentem arguat, ac ne- 
que G3B liominem esse animal rationale, neque 
porro equum animal hinnibile esse dicat, quod de- 
finitionibus adjecta non sint nomina : nonne rudeta 
ac stupidum, et angusti animi vocandum esse ho- 
minem illum adeo ignarum judicabimus? 

B. lta prorsus. 

À. Atsi quis te interrogaret, ae sciscitaretur 

quamobrem istud facis, quid responderes? 
- B. Dicerer rustici et imperiti esse, res tam bene 
tamque arti(iciose definitas arguere. Uniuscujusque 
enim rei propria est deflnitio, qux quid revera sit 
ostendit: nomina vero squivoce plerumque effe- 
runtur. 

A. Itaqne verior et erroris expers est rerum de- 
monstratio, si unaquaque ex eo quod est secun- 
dum naturam expendatur, non autem ex nomini- 
bus. Alioqui enim, nonne universi regine natur:e 
incorruptionem, seternitatem , et immutabilltatem 
tribuemus ? 

B. Omnino. 

A. Quidnam vero est Deus, obsecro? 

B. ipsa est utique natura regina. 

A. Αἱ propria quidem sunt ipsius, incorruptio, 
et immortalitas : nomen autem, illad, Deus, com- 
mune est angelis, commune et nobis ipsis, licet 
sscititium ae datam sit. Similiter, inest quidem 
homini, rationale, nomen vero, homo, ligneis, aut 
ex alia materia ad nostram effigiem expressis ima- 
ginibus tribuitur. Age ergo, considera utrum Spiri- 
tns sit Deus, et in Deo, et ex ipso naturaliter, prze- 
sertim cum deitatis quoque proprietatibus substan- 
tialiter przfulgeat ; aut idonea, ut illi volunt, culpa 
condemnatus, consubstantialitate cum Deo excide- 
rit, quandoquideni non est Deus nuncupatus. Αἱ nos 
citra laborem hic etiam nugantes ^ illos. redargue- 


1083 


ipsis eas sacris Litteris baurientes, et inani loqua- 
citate, velut lippitudine quadam nostram mentem 
liberantes. 


B. Concesserim equidem longe et incomparabili- 
ter melius esse, dispicere, utrum deitatis proprieta- 
tibus conspicuus sit Spiritus sanctus, ei nibilo mi- 
nor ait ipse Pawe et Filio, quam temere argutari , 
et in sola nominis inquisitione frusira sedare. - 


ἃ. Distincte admodum ac recte valde loqueris, 
llermia. Hoc enim satius ac rectius esse puto. Ve- 
rumtamen adversariis quibus curiosa scrutari est 
animus, videre licet Spiritum etiam esse Deum 
nuncupatum. Divinus enim et secratissimus Peirus, 
furti manifestum G36 Ananiam fecit, et interver- 
Sarum sacrarum oblationum, eamque vehementer 
ncrepavit dicens: « Anaania, cur tentavit Satanas 
cor tuum, mentiri te Spiritui sancto, et fraudare 
de pretio agri ? Nonne manens tibi manebat, et ve- 
nundatum in tua erat potestate ? quare posuisti in 
corde tuo liauc rem ? Non es inentitus hominibus, 
sed Deo !*, » 

B. lia. est. Deo. enim mentitur, inquiunt, licet 
quis in Spiritum istud faciendum suscipiat. 

À. Quonau pacto, amice, nisi Deus Spiritus est? 


B. Quoniam si quis in sanctos pius sit, inquiunt, 
in Deum est pius. Unde sanctia discipulis Christus 
palam dixit: « Qui recipit vos, me recipit !!. » Ne- 
que tamen nos veram et sanam doctrinam sequen- 
tes, dicimus deos esse secunduui naturam discipus 
los, licet aliquis Filium recipiat, dum sanctos reci- 
it. Simili ergo forsan ratione, qui peccat in Spi- 
Titum, iu Deum peccat, qui misit ipsum. 


Α. At ubi res nominatze squalibus viribus, et 
lisdem omnino proprietatibus naturaliter przditg, 
consubstantialitatis invicem necessariam babent 
rationem, ibi certe superflua est plane ratio qua 
ad aliquid przstantius referantur : sed erunt potius 
secundum identitatem substantiz, ambe quidem in 
ambabus, et illa quidem ut lizc : liee autem rursus 
ut illa. Cum autem naturalia iuzqualitas nonnaila 
inter se diversa et alia facit, non dixerim incredi- 
bilem esse et absurdam illam qua ad excellentius 
quiddam referantar. rationem. Si érgo non consub- 
stantialis est Deo Spiritus, uon peccaverit in Deum, 
qui in ipsum peccat Spiritum. Referetur enim id ad 
eum qui misit ipsum. Sin autem ownnis eos ratio 
vel nolentes adigot, consubstantialitate cum Deo 
Spiritum honorare, suarum illos fabularum pudeat, 
qui consubstantiale in eorum ordine collocant quz 
non sunt ejusdem cum Deo substantim. Perinde 
euim non erit, aliqnid in sanctes faeere, et in Spi- 
rium sauciem : sed si de homine verba fiant, jure 


' Act, v, 5, 4... 1 Matli. x, 40. 


S. CYRILII ALEXANDRINI ARCHIEP. : 
mus, ralionibus utentes a re non alienis, sed ex A x&v τούτῳ ψευδομυθεῖν ἑλομένους, ἀπονιτὶ διελέγξι» 


μεν, οὐκ ἐξαγωνίοις χρώμενοι λογισμοῖς, ἀλλ᾽ ἐξ 
ἱερῶν ἑλόντες γραμμάτων, καὶ τῆς ἑώλου Barrole- 
γίας Mme ὥσπερ τινὸς τὸν ἑαυτῶν ἀπαλλάττοντες 
γοῦν. 

B. Δοίην ἂν ἔγωγε παραπολὺ δή τι καὶ ἀσυγχρίτως 
ἄμεινον, τὸ χατασχέπτεσθαι δεῖν, εἰ τοῖς τῆς θεότη- 
τος ἰδιώμασιν ἔχπρεπές τέ ἐστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
xal μεῖον οὐδὲν ἐν αὐτῷ παρὰ τὸν Πατέρα καὶ τὸν 
Υἱὸν, ἤγουν ἀσυνέτως στενολεσχεῖν, καὶ ἱδροῦν εἰχῇ 
περὶ μόνην τὴν τοῦ ὀνόματος ζήτησιν. 

A. Εὐκρινέστατά τε xai λίαν ἔφης ὀρθῶς, ὦ Ἐρ 
μεία * μοίρας γὰρ οἶμαι τουτὶ τῆς ἀμείνονός «s πεὶ 
ἀκριθοῦς. "Ἔνεστι δ᾽ οὖν ὅμως πολυπραγμονεῖν ἐδέ- 
λουσι περιττὰ τοῖς δι᾽ ἐναντίας, καὶ Θεὸν ὦνομε- 


Β σμένον τὸ Πνεῦμα ἰδεῖν. Ὁ γάρ τοι θεσπέσιός τε χεὶ 


ἱερώτατος Πέτρος, χατάφωρον μὲν ἐποίει χεπλοφότε 
τὸν ᾿Ανανίαν τῶν θείων ἀναθημάτων, ἐπητιᾶτο & 
λίαν, « ᾿Ανανία, λέγων, διατέ ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς 
τὴν καρδίαν σον, φεύσασθαί σε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
χαὶ νοσφίσασθαι ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ χωρίου; οὐχὶ 
μένον σοι ἔμενε, χαὶ πραθὲν kv τῇ σῇ ἑξουσίξ 
ὑπῆρχε; Τί ὅτι ἔθον ἐν τῇ xapbla σου τὸ πρᾶγμα 
τοῦτο; Οὐχ ἑψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ θεῷ. » 

B. Ναί Θεῷ γὰρ ψεύδεται, φησὶ, σἂν ἔλοιτό τις 
εἰς τὸ Πνεῦμα τοῦτο δρᾷν. 

A. Τίνα δὴ τρόπον, ὦ τᾶν, εἰ μὴ Θεὸς ὦ νευμά 
ἐστιν ; 

B. Ὅτι x&v εἴτις ἕλοιτο, φησὶν, εἰς ἁνίους εὖσε» 
δεῖν, εἰς θεὸν εὐσεδεῖ. Καὶ γοῦν τεῖς ἁγίοις μαϑε- 
«al; ἀναφανδὸν εἴρηχεν ὁ Χριστός - ε Ὃ δεχόμεης 
ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεται. » Καὶ οὐ δήπου φαμὲν, ὀρθεῖς αὶ 
xat ἀναγχαίοις ἑπόμενοι λογισμοῖ;, θεοὺς εἶναι κατὰ 
φύσιν τοὺς μαθητὰς, κἂν εἰ δέξαιτό τις τὸν Υἱᾶν, 
ἁγίους εἰσοιχισάμενος. ᾿Αναλόγως τοιγαροῦν τῷ 
τοιῷδε τυχὸν ὁ εἰς τὸ Πνεῦμα πλημμελῶν, θιῷ 
πλημμελεῖ τῷ ἀποστείλαντι αὐτό. 

A. ᾿Αλλ᾽ ἔνθαπερ ἂν τὰ ὠνομασμένα καὶ ἐν χεροῖν 
ἴσοις καὶ ἀπαραλλάχτοις ἰδιώμασι φυσικῶς ep 
ποντα, τὸν τῆ; ὁμοουαιότητο: λόγον ἀναγχαῖον ἔχει 
πρὸς ἄλληλα τῆς εἰς τὸ ἄμεινον ἀναφορᾶς, ἐκεῖ πον 
πάντως ἐστὶ περιττὸς ὁ τρόπος" εἶεν δ᾽ ἂν μᾶλλον, 
χατά γε τὸ ἐν οὐσίᾳ ταυτὸν, ἄμφω μὲν ἐν ἀμφοῖν" 
ἐχεῖνό γε μὴν, ὡς τοῦτο, τοῦτο δὲ αὖ, ὡς ἐχεῖν" 


D ἀνισότητος δὲ φυσιχῆς διιστώσης τινὰ πρὸς τὸ ἔτε- 


ροίως ἔχειν, οὐχ ἔγωγε φαίην ἂν ἀπίθανόν τε xel 
ἀχαλλῇ τῆς ἐπὶ τὸ προῦχον ἀναφορᾶς τὸν λόγον. El 
μὲν οὖν οὐχ ὁμοούσιον τῷ θεῷ τὸ Πνεῦμά ἐστιν, οὐκ 
εἰς Θεὸν ἔσται πεπλημμεληχὼς ὁ εἰς αὐτὸ πλημμϑ» 
λῶν. Ζητείτω τὸ χρῆμα τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν ἀπο- 
στείλαντα αὐτό. Ei δὲ ἅπας αὐνοὺς χατωθήσειεν ἂν 
καὶ οὐχ ἑκόντας λόγος, ὁμοουσιότητι τῇ πρὸς Θεὸν τὸ 
Ἠνεῦμα τιμᾷν, ἐπερυθριάτωσαν ἤδη πως τοῖς σφῶν 
αὐτῶν εὑρήμασιν, ἐν ἴσῳ τοῖς Θεῷ μὴ ὁμοονσίοις 
χαταλογιζόμενοι χαὶ τιθέντες τὸ ὁμοούσιον. "Icoste- 
τήσειε γὰρ ἂν οὔτι πον, τὸ εἷς ἁγίους τι δρᾷν, χαὶ 
el; τὸ Πνεῦμα cb ἅγιον. ᾿Αλλ᾽ εἰ μέν τις γένοιτ 


1085 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VII. 


1086 


περὶ ἀνθρώπου λόγος, εἰκότως ἂν οἴσομεν sl; Θεὸν A ad Deam ejus auctorem referemus : allato autem in 


v προεατηχότα τὴν ἀναφοράν * ἤχοντος δὲ εἷς μέ- 
, eov ἡμῖν τοῦ ἁγίαν Πνεύματος, εἰς αὐτὴν ἅπαν ἔσται 
τὸ δρώμενον, τὴν θείαν τε χαὶ ἀπόῤῥητον φύσιν, οὐ 
διὰ μεαίτου vpéyov εἴς τι τῶν ὑπερχειμένων, ἀνα- 
θρῶσχον δὲ μᾶλλον προσεχῶς xal ἀμεσιτεύτως, εἰς 
αὐτὸ τὸ ἀνμυτάτω χαὶ ὑπερχόσμιον χάλλος. Τοιγάρτοι 
διὰ τὸ τῆς οὐσίας ταυτὸν, ἑφήρμοσται μὲν τῷ Θεῷ 
καὶ Πατρὶ, χαίτοι τρίτη χατὰ μόνην τῶν ὀνομάτων 
“τὴν σύνταξιν ἐχφερομένη πρὸς ἡμῶν τοῦ Πνεύματος 
κλῆσις, ἐφήρμοσται δὲ τῷ Υἱῷ. Ἔφη μὲν γὰρ ὁ 
Χριστὸς, τὸ ἐχ Σαμαρείας γύναιον εὖ μάλα παιδα- 
Ὑωγῶν" « Πνεῦμα ὁ Θεὸς, xal τοὺς προσχυνοῦντας 
ᾳὐτὸν, ἐν πνεύματι xol ἀληθείᾳ δεῖ προσχυνεῖν. » 
Γράφει δὲ χαὶ ὁ Παῦλος" « Ἢμεϊς δὲ πάντες ἀναχε- 
παλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν τοῦ Κυρίου χατ- 
οπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰχόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ 
δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἀπὸ Κυρίου Πνεύματος * » 
«καὶ πάλιν, « Ὁ δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν. » 

B. Ὁμοούσιον οὖν τὸ Πνεῦμά ἐστι τῷ Πατρὶ καὶ 
Sip Υἱῷ ; 

À. Ναὶ, εἴπερ ἔστιν οὐχ ἑτέρως τὴν Θεοῦ μέθεξιν 
ἁγίους χαταπλουτεῖν, ἣ ἐν τῷ τὸ Πνεῦμα ἑλεῖν. Θείας 
γὰρ φύπεως ἀποτελούμεθα χοινωνοὶ, κατὰ τὰς Γρα- 


φὰς, πότερον χτιστῇ τε καὶ γενητῇ συνδουλθύμεναι. 


φύσει, ἢ γοῦν θεότητος ἀληθῶς ὡς ἕνι μεταλαγχά- 
«ovteG, γένος τε οὕτω χρηματίζοντες Θεοῦ ; 

Β. Εἰ πυρὸς ἔστι μεταλαχεῖν οὐ δίχα πυρὸς, πῶς 
&v τ΄: καὶ μετάσχοι θεότητος οὐ διὰ Θεοῦ ; 


A. Τὸ δ' οὖν ἐν ἡμῖν ὡς Θεὸς, χαὶ τὴν τοῦ Θεοῦ C 


τάξιν τε καὶ ἐνέργειαν ἀποπληροῦν, ἄρ᾽ Es9' ὅπως ἂν 
-qUx εἴη Θεός ; 

B. Τίνα τρόπον ; ᾿ 

A. "A0pet δὴ οὖν, τοῖς μὲν ἄνωθέν τε χαὶ ἀρχαιοτέ- 
pot; προαπεφωνηχότα τὸν Θεόν" « Διότι μεθ᾽ ὑμῶν 
ἐγώ εἰμι, λέγει Κύριος παντοχράτωρ, καὶ τὸ Πνεῦμά 
poo ἐφέστηχεν ἐν μέσῳ ὑμῶν, θαρσεῖτε * » ἡμῖν δὲ 
αὖ τὸν θεσπέσιον εδαγγελιστήν" « Ἐν τούτῳ γινώ- 
σχομεν, ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ix. τοῦ Πνεύματος, οὗ 
ἔδωχεν ἡμῖν. » Τίνα γὰρ, εἰπέ μοι, τρόπον ἕν τε τοῖς 
ἀρχαιοτέροις ἦν ὁ Θεὸς, ἐφεστηχότος τοῦ Πνεύμα- 
«ος; f] πῶς àv γένοιτο καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἔχουσι τὸ 
Πνεῦμα ; Οὐ γάρ πον τὴν γε τοῦ χατὰ φύσιν Θεοῦ 


medium sancto Spiritu, quodcunque factum fuerit, 
in ipsam divinam ét ineffabilem naturam erit, non 
per mediatorem ad aliquid sublimius tendens, sed 
proxime et immediate ad ipsam supremam et super- 
iuundanam $37 pulchritodinem prosiliens. Quocir- 
ca propter identitatem substantiz: convenit quidem 
Deo ac Patri, licet tertia secundam nomluum dun- 
taxat ordinem Spiritus appellatio : itemque Filio 
convenit. Dixit enim Christus, cum Samaritanam 
mulierculam instrueret : « Spiritus est Deus : et 
eos qui adoraut eum, In spirito et veritate oportet 
adorare !*. » Scribit item Paulus: « Nos vero oum- 
nes revelata facie gloriam Domini speculantes, iu 
eamdem imaginem transformamur a claritate in 
claritatem, tanquam a Domini Spiritu '?. » Et rur- 
sus : « Dominus autem Spiritus est !* » 


B. Consubstantialis igitur. Spiritus est Patri et 
Filio? 

A. lta prorsus, siquidem Dei participationem 
sancii non aliter obtinent, quam susceptione Spiritus. 
Divinae enim natorz eonsortes efficimur, secundum 
Scripturas !* : utrum una cum creata et facta. na- 
tura ei subjecti, an divinitatis revera, quantum 
licet, participes, atque Ita Dei genus nuncupati? 

B. Si non potest ignis esse particeps absque 
igne quomodo divinitatis erit particeps, non per 
Deum ? 

A. Quod igitur in nobis est tanquam Deus, et Dei 
locom et virtutem implet, flerine potest ut non sit 
Dens ? 

B. Quo pacto? 

A. Animadverte, quxso, Deum priscis illis homi- 
nibus, dicentem : Propterea vobiscum ego sum, 
dicit Dominus omnipotens, et Spiritus meus astitit 
in medio vestri, confidite 35. » Rursus divinum no- 
bis evangelistam : « 1n hoe scimus, quoniam manet 
in nobis de Spiritu quem dedít nobis 37.» Quomodo 
enim, quzso, in veteribus erat Deus, astante Spiri- 
tu? aut quomodo fuerit etiam in nobis ipsis, Spirl- 
tim habentibus ? Non enim naturalis Dei presentiam 
effecerit in nobis Spiritus, sí sit alterius a Deo ua- 


παρουσίαν ἀποτελέσειεν ἂν ἐν ἡμῖν, ἑτεροφυὲς ὃν τὸ D ture. 


Πνεῦμα πρὸς Θεόν. 
B, "Hxvoxá γε. 
À. θεὸς οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμά ἐστι, καὶ Ex Θεοῦ χατὰ 

φύσιν’ ἣ εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχειν οἴονται χατὰ σφᾶ; αὐ- 

«τοὺς, εἰχαῖον ἤδη ῥαψῴδημα, χαὶ φεναχισμὸς ἀλη- 

θῶς, ὁ τοῦ σοφωτάτου Παύλου χαταφανεῖται λόγος, 

γεγραφότος ὡδὶ τοῖς τὸ Πνεῦμα ἑλοῦσι, χαὶ 5i! αὐτοῦ 
ροφητεύουντιν' €. Ἐὰν δὲ πάντες προφητούωσιν, εἰσ- 
ἐλθῃ δέ τις ἄπιστος ἣ ἰδιώτης, ἐλέγχεται ὑπὸ πάν- 
τῶν, ἀναχρίνεται ὑπὸ πάντων, νὰ κρυπτὰ τῆς χαρ- 
δίας αὐτοῦ, φανερὰ γίνεται ^ χαὶ οὕτω πεσὼν ἐπὶ 
πρόσωπον πρασχυνήσει τῷ Θεῷ, ἀπαγγέλλων, ὅτι 

*? Joan. iv, 214. 


" M Cor. i, 18, '* ibid. 17. 


* Jl Petr. 1, 4. 


B. Minime vero. 

Α. Deus igitur Spiritos est, et ez Deo secundum 
naturam, aut, si ita se non habere apud se reputant, 
vanum demum mendacium, et impostura esse de- 
prebendetur quod a sapientissimo Paulo dicitur, 
qui hune in modum seripsit iis qui Splritam occe- 
perant et per ipsum prephetabant : « Si autem 
omnes prophetont, intret autem quis infidelis, vel 
idiota : convincitur ab omnibus, dijudicatur ab 
omnibus : occulta eerdis ejes manifesta flant : οἱ 
ita eadens in faciem adorabit Deum, 6938 pronun. 


" Agg. u, 6. "711 3oan. 1; 24. 


1089 


DE SS. TRINTATE DIALOGUS Vil. 


1090 


τος; ᾿Αλλ᾽ ὠνόμασται μὲν ἐν ἐχείνῳ, Πνοὴ ζωῆς" A vitz. Vita enim vera est deitatis natura, siquidem 


ζωὴ γὰρ ἀληθὴς ἡ τῆς θεότητος φύσις, εἴπερ ἐστὶν 
ἀληθὲς, ὡς ἐν αὐτῇ ζῶμεν, xal χινούμεθα, xal ἐσμέν" 
διὰ δὲ τῆς τοῦ Σωτῆρος φωνῇς, Πνεῦμα ἅγιον, αὐτό 
«nu χατὰ τὸ ἀληθὲς ταῖς τῶν πιστευόντων ψυχαῖς 
ἐγκχατοιχίζοντός τε xal ἑνιέντος τὸ Πνεῦμα, xal δι᾽ 
αὑτοῦ τε χαὶ ἐν αὐτῷ μεταπλάττοντος εἰς εἶδος τὸ ἐν 
ἀρχαῖς, τουτέστιν, εἰς αὐτὸν, fivov πρὸς ἰδίαν ἐμφέ- 


ρειᾷν δι᾿ ἁγιασμοῦ, οὕτω τε ἡμᾶς ἀναχομίζοντος εἰς 


«5 τῆς εἰκόνος ἀρχέτυπον, τουτέστι, τὸν χαραχτῆρα 
«οὔ Πατρός. Χαραχτὴρ μὲν γὰρ ὁ ἀληθινὸς, xo εἰς 
λῆξιν ἀχριδείας τῆς xav' ἐμφέρειαν νοουμένης, αὖ- 
«óc ἐστιν ὁ Υἱός " ὁμοίωσις δὲ ἀχκραιφνῆὴς τε καὶ φυ- 
σιχὴ τοῦ Υἱοῦ, τὸ Πνεῦμά ἐστι, πρὸς ὃ χαὶ ἡμεῖς 
μορφούμενοι δι᾽ ἁγιασμοῦ, πρὸς αὐτὴν εἰδοποιούμεθα 


verum est quod in ipsa vivimus, el movemur, et su- 
mus **, Spiritus autem sanctus per vocem Serva- 
toris, qui ipsummet revera Spiritum in credentium 
animas inducit, et immittit, et per ipsum et in i5so 
reformat in formam pristinam, hoc est, in seipsum, 
sive in suam similitudinem per sanctilicationen, 
atque ita nos revocat in imaginis archetypum, hoc 
est, characterem Patris. Character enim verus, et 
perfecte similitudinem exprimens ipse est Filius, 
similitudo vero pura et naturalis Filil, Spiritus est, 
ad quem etiam nos configurati per sanctificationem, 
ad ipsam Dei formam configuramur. Quod ut cre- 
damus, Apostoli dictum persuadebit. « Filioli enim, 
inquit, quos iterum parturio, donec formetur Chri- 


τὴν Θεοῦ μορφήν. ᾿Αποστολιχὸς δὲ πρὸς τοῦτο ἡμᾶ; B stus in vobis **. » Formatur autem per Spiritum, 


ἀναπείσει λόγος. « Τεχνία γὰρ, ἔφασχεν, οὃς πάλιν 
ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν. » Mops 
φοῦται δὲ διὰ Πνεύματος, ἀναστοιχειοῦντος ἡμᾶς 
«πρὸς Θεὸν δι᾿ ἑαυτοῦ. Ὅτε τοίνυν πρὸς Χριστὸν μορ- 
φούμεθα, xot αὐτὸς ἡμῖν ἐνσημαίνεται xal εἰδοποιεῖ- 
«αι χαλῶς ὡς δι᾽ ὁμοίον φυσιχῶς τοῦ Πνεύματος, 
Geb; ἄρα τὸ Πνεῦμά ἔστι, τὸ διαμορφοῦν πρὸς θεὸν, 
οὐχ ὡς διὰ χάριτος ὑπουργικῆς, ἀλλ᾽ ὡς θείας φύ»- 
σεως μέθεξιν, ἑαυτῷ [GEcol. αὐτὸ] τοῖς ἀξίοις δω- 
ρούμενον. Ὅτι δὲ ὁμοίωσις ἀληθὴς τοῦ Υἱοῦ τὸ 
Πινεῦμά ἐστι, γεγραφότος ἀχούσῃ τοῦ μαχαρίου Παύ- 
Aou: « Ὅτι οὗς προέγνω, xal προώρισε συμμόρφους 
τῆς elxóvoz τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ" τούτους xal ἐχάλεσδεν. » 
᾿ἀναπλαττόμεθα γὰρ εἰς εἰχονισμὸν τὸν πρὸς τὸ 


qui nos reformat ad Deum per seipsum. Cum igitur 
ad Cliristum formemur, et ipse in nobis siguetur, 
et recte forinetur veluti. per similem naturaliter 
Spiritum, Deus ergo est Spiritus, qui ad Deum ef- 
format, non tanquam per mínisterialem gratiam, 
sed tenquam divine natur» participationem se- 
ipsum dignis largiens. Quod autem similitudo vera 
Filii sit Spiritus, audies beatum Paulum scribentem : 
« Nam quos przscivit, et predestinavit couformes 
fleri imaginis Filii sui, hos et vocavit **. » Refor- 
mamur enim in effigiem 41:8 est ad Spiritum san- 
ctum, sive ad Deum, per fidem et sanctificationem, et 
relationem ad ipsum, nimirum per participationem, 
et adventitie, licet divinas nature nuncupati simus" 


πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἤτοι πρὸς Θεὸν, διὰ πίττεως xa C participes. 
ἀτιασμοῦ, xal τῆς πρὸς αὐτὸ σχέσεως, δῆλον δὲ ὅτι τῆς χατὰ μέθεξιν, καὶ εἰσχεχριμένως, εἰ xa θείας 


φύσεως ὠνομάσμεθα χοινωνοί. 
B. Οὐκ ἂν ἔχοιμι τοῖς εἰρημένοις ἐπιτιμᾷν. 


Α. Ναοὶ δὲ Θεοῦ, χαὶ μὴν χαὶ θεοὶ χεχλήμεθα 
s ἐσμὲν, ἀνθότου γε δὴ ; Πύθου τῶν δι᾽ ἐναντίας, 


à H εἴπερ ἐσμὲν ἀληθῶς ψιλῇς xal ἀνυποστάτου χάριτος 


μέτοχοι; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὧδε ἔχει ποθέν. Ναοὶ γάρ ἐσμεν 
τοῦ ὄντος τε xal ὑφεστηχότος Πνεύματο: * χεχλήμεθα 
δὲ δι᾽ αὐτὸ καὶ θεοὶ, ἅτε δὴ τῇ θείᾳ τε xa ἀποῤῥήτῳ 
φύσει τῇ πρὸς αὐτὸ συναφείχ χεχοινωνηχότες. "Ex- 
φυλον δὲ εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς, καὶ τῆς θείας φύσεως 
δεῳχισμένον οὐσιωδῶς, τὸ θεοποιοῦν ἡμᾶς Πνεῦμα 
δι᾽ ἑαυτοῦ, διημαρτήχαμεν τῆς ἐλπίδος, αὐχήμασι 
«οἷς εἰς τὸ μηδὲν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ἡγλαϊσμένοι. Ποῦ 
χὰρ ἔτι θεοὶ xaX ναοὶ Θεοῦ ἐσμεν, χατὰ τὰς Γρα- 
φὰς, διὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐν ἡμῖν; Τὸ γάρτοι τοῦ εἶναι 
Θεὸς τητώμενον, πῶς ἂν ἐνθείη τὸ χρῆμα ἑτέροις ; 
᾿Αλλὰ μήν ἐσμεν ναοὶ καὶ θεοί. Προσεχτέον δὲ οὔτι 
TOU τοῖς πεπλανημένοις. Οὐχ ἑτεροούσιον ἄρα πρὸς 
Θεὸν τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, 


B. ᾿Αλλ’ εἴπερ ἐστὶν οὐχ ἑτεροούσιον, ὡς σὺ φὴς, 
διὰ τί μὴ καὶ αὐτὸ, φασὶν, ἢ Πατήρ ἐστιν, ἢ ὁ 
Υἱός; 

A. Εἶτα φύσεως, εἰπέ μοι, τῆς ἀνωτάτω χαὶ πάντα 


| ** Act. xvit, 98. 3 Galat, iv, 19. 


** Rom. vir, 28, 29. 


B. Nihil est quod in iis qu& dieta sunt. redar- 
guam. 

A. Templa autem Dei, adeoque dii quamobrem 
vocamur, et aumus ? Interroga adversarios, utrum 
simus reipsa nud: et subsistentia carentis grati:e 
participes. At ita res non est : nullo modo. Templa 
enim sumus exsistentis et subsistentis Spiritus : 
vocati autem sumus propter ipsum etiam dii, prze- 
sertim cum divin: ejus et ineffabilis nature con- 
junctione cum ipso simus participes. 8&0 Quod st 
revera alienus, et ἃ natura divina substantialiter 


p dissitos est Spiritus, qui nos per seipsum deiflcat, 


spe excidimus, inani gloria nescio quomodo pr:z- 
fulgentes. Quo pacto enim dii demum et templa Dei 
sumus, ut Scripturse loquuntur **, propter Spiritam 
qui in nobis est ?* Quod enim Deus non est, quomodo 
deitatem aliis indat? Atqui templa sumus, et dii ; 
neque vero acquiescendum est in errore versan- 
tibus. Non est ergo diverse a Deo substantie Spi- 
ritus ejus. 

B. Sed si non est, ut tu dicis, alterius essentiz, 
quidni etiam ipse, inquiunt, Pater est, aut Fi- 
lius? 

À. Quid ergo, amice? an de suprema et emiuen- 


*! | Cor, 11, 16. 


4091 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. . 


tissima natura deturbatum iri Spiritum sanctum A ὑπερχειμένης ἀπολισθήσειν εἰκότως τὸ Πνεῦμα τὸ 


existimant, quod neque Pater sit, neque Filius ? 


B. Sic sentiunt. 

À. At vero stultissime et impiissime istud quoque 
machinati deprehendentur ad evertendos simplicio- 
res, si quis rectam doctrinam consideret. Non eniin 
in eo quod est Pater, Deus est Pater : neque rursus 
in eo quod est Filius, Deus est Filius; alioqui re- 
spoude : Nunquid plaue, si id quod gignit el genitum 
est, deitas est secundum maturam, omnino sequetur 
ut quodcunque genuit sut genitum esi, futurum 
quoque sit revera Deus? Atqui temerarium istud 
plane dictu est. Non enim Deus est Pater, quia 
genuit, peque rursus Deus est F;lius, quía genitus 
est : sed Deus exsisteus, genuit Pater, οἱ Deus ex- 
sistens, genitus est Filius. Nihil igitur est quod ultra 
jwpediat quominus credamus nature diving pro- 
prium esse sanetum illum ex ipsa et in ipsa natu- 
raliter Spiritum, licet neque Pater, neque Filius sit, 
sed quanam sit Spiritus natura diligenter inquireu- 
dum est, relicta inprzsentiarum proprietale no- 
minum, qus deitatem non indicat, sed quis iutel- 
ligatur 3 nobís exsisteutia modus uniuscujusque 
uique signilicat. lllud euim nomen, Pater, quod 
genuit significat, el illud nomen Filius, quod genitus 
sit demonstrat : et vero quod Spiritus sit ex Deo 
Patre, ipsiusque Filii proprius, instar nostri, huma- 
nique spiritus, licel liypostatice, el vere exsistere in- 
telligatur, vocabulum declarat. 


B. Quznam igitur est Spiritus natura? 


ἃ. Ea ipsa quas Patris et Filii esse censetur, et 
ineffabilis procul dubio. Mentis autem GA] et ra- 
tionis nostra. modum excedunt qua de deitate sen- 
tiuntur.. Contemplationi ergo 2ssuelis, licet in spe- 
culo ei znigmate, εἰ ex parte cognoscentibus , 
subiijles visionis divinz splendores oriuntur, qui 
mentis 2etlierem collustraul, et ad coguilionem, quan- 
tam capere potest animus, eos adducunt, Simplex 
itaque et iucomposita est. illa omnium suprema na- 
tura, lhypostaseon quidem proprietatibus, et per- 
sonarum ac nominum differentiis dilatata, οἱ in 


ἅγιον ὑπειλήφασιν, ἐπεὶ μήτε Πατήρ ἔστι, piu 
Υὶός ; : 

B. "05€ πη δοξάζουσι. 

Α. Καὶ μὴν, ἀνούστατά γε xat δυσσεδέστατα, xal 
τόδε συνθέντες ἔλοζεν [mp. ἀλοζεν] ἂν εἰς τὴν τῶν 
ἁπλουστέρων χατασνροφὴν, εἰ τοῖς τῆς ὀρθότητος 
ἐνορῴῃ τις λόγοις. Οὐ γὰρ ἕν γε τῷ εἶναι Πατὴρ, 
Θεός ἐστιν ὁ Πατήρ᾽ οὐδὲ αὖ ἐν τῷ εἶναι ΥἹἱὸς, Θεές 
ἐστιν ὁ Υἱός. Ἐπεὶ φράϑον, ἄρ᾽ οὐχὶ πάντη τε χεὶ 
πάντως, εἰ τὸ γεννῶν χαὶ γεγεννημένον, τοῦτό ἐστι 
θεότης fj κατὰ φύσιν πᾶν εἴ τι τέτοκεν, ἤτοι Te 
γέννηται, εἴη ἂν πάντως που xal Θεὸς ἀληθῶς: 
᾿Αλλ᾽ ἔστι θρασὺς ὁμολογουμένως ὁ ἐπὸ τῷδε λόγες, 
Οὐ γὰρ θεὸς ὁ Πατὴρ, ὅτι γεγέννηχεν, οὐδ᾽ αὖ Ge 


B? Υἱὸς, ὅτι γεγέννηται" ἀλλὰ Θεὸς ὧν τέταχεν ὁ 


Πατὴρ, καὶ Θεὸς ὑπάρχων, γεννητός ἔστιν ὁ Υἱές. 
Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ παρωθοῦν καὶ ἐξεῖργον ἕτι τοῦ τῆς 
θείας φύσεως ἴδιον εἶναι πιστεύειν τὸ ἐξ αὐτῆς τε χεὶ 
ἐν αὐτῇ φυσιχῶς ἅγιον Πνεῦμα, x&v εἰ μήτε Πατὴρ, 
μήτε μὴν Υἱὸς εἴη àv, ἀλλ᾽ ἥτις ποτέ ἔστιν ἡ τοῦ 
Πνεύματος φύσις, πολυπραγμονεῖν ἀναγχαξον, τὴν τῶν 
ὀνομάτων ἰδιότητα μεθέντας εἰς τὸ παρὸν, οὐχὶ τῆς 
θεότητο: οὖσαν δειχτιχὴν, ἀλλ᾽ ἑκάστου τῶν ὠνομα» 
σμένων τίς ἂν νοοῖτο πρὸς ἡμῶν ὁ «Rc ὑκάρξεοως 
τρόπος, εὖ μάλα κατασημαίνουσαν. Ὅτι γὰρ τέταχε, 
δηλοῖ τὸ, Πατήρ᾽ καὶ ὅτι γεγέννηται, διεσάφησε τὺ, 
Υἱός. Καὶ μὴν ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἐχ θεοὺ Ἰδατρὺς, 
ἴδιον δὲ xal αὐτοῦ τοῦ ΥἹοῦ, δίχην τοῦ χαϑ' ἑμᾶς χαὶ 
ἀνθρωπίνου πνεύματος, εἰ xal ἐν ὑποστάσει welto, 
xai ὑπάρχον ἀλτθῶς, διαμεμήνυκεν ἡ κλῆσις. 

B. Ὁποία τις οὖν ἄρα ἐστὶν ἡ τοῦ Πνεύρετοι 
φύσις ; 

A. "Hmep ἂν νοοῖτο xai ἡ τοῦ Πατρὸς καὶ ἡ τῷ 
Υἱοῦ " xai ἀπόῤῥητος μὲν ὁμολογου μένως, ὑκερεν» 
ἐστηχς δὲ νοῦ τε xal λόγου τοῦ χαθ᾽ ἡμᾶς τὸ μέτρον, 
ἡ περὶ τῆς θεότητος δόξα. Τοῖς δ᾽ οὖν ὁρᾷ» εἰθεαχό» 
νοι;, χἂν γοῦν ἐν ἐσόπτρῳ xoi αἰνίγματι, καὶ γνώ» 
σχουσιν &x μέρους, ἰσχναί πως ἀνίσχουσι τῆς θενκ-ας 
αὐγαὶ, τὸν τῆς διανοίας αἰθέρα περιαστράπινηι, 
καὶ πρὸς γνῶσιν αὑτοὺς ἀποφέρουσαι τὴν ἐνδεχορέν 
νην. ᾿Απλῆ τοιγαροῦν xal ἀσύνθετος ἡ παντός ἐστε 
ἐπέχεινα φύσις, ὑποστάσεων μὲν ἰδιότησι, προσώξων 
τε χαὶ ὀνομάτων διαφοραῖς ἐξευρυνομένῃ, xal εἰς 


sanctam tendens Trinitaten, verumtamen unitate D ἁγίαν ἰοῦσα Τριάδα, πλὴν ἑνότητι φυσιχᾷ, καὶ τὰ 


naturali, et omnimoda identitate, ad unum quiddam 
concurrens, Dei nimirum nomen et rem : ita ut 
et iu upoquoque tota intelligatur natura, unà cum 
ejus proprietate, bypostatiea nimirum. Manet enim 
unumquodque id quod est, unioae cum aliis naturali 
illa quoque possidens iu sua natura. Est enim Pater 
in Filio, et sancto Spiritu : similiter quoque Filius, 
et Spiritus, in Patre, et iu se mutuo. 


B. Quem hujus rei auctoritatem afferes ? 

A. Sacras Litteras, illam divinitus inspiratam 
Scripturam, quz aperte et exacte Deo uuit Spiritum 
suum, nec aliter futuram in nobis Dei participa- 
tionem, quaw per sanctum Spiritum palam edocet. 


χατὰ πᾶν ὁτιοῦν ἀπαραλλάχτῳ ταυτότητι, πρὸς b 
τι συντρέχουσα, τὸ, Θεός, ὀνόματί τε [7γ}. ὄνομά τὶ 
xai χρῆμα, ὥστε xal ἐν ἑἐχάστῳ τὴν ὅλην νοεῖσθαι 
φύσιν, μετὰ τοῦ προξεῖναι χαὶ τὸ ἴδιον αὐτοῦ, btw 
δὲ ὅτι τὸ χαθ' ὑπόστασιν. Μένει γὰρ ἔχαστον τοῦ 
ὅπερ ἐστὶν, ἑνώσει τῇ πρὸς τὰ ἕτερα φυσιχῇ xdxle 
πλουτοῦν ἐν ἰδίᾳ φύσει. “ἔστι γὰρ ὁ llacho ἕν τε τῷ 
Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Yi 
xaX τὸ Πνεῦμα ἕν τε τῷ Πατρὶ xai ἐν ἀλλήλοιν. 

B. Καὶ τίς ἂν γένοιτο τούτων ἡ πίστις; 

A. Τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, ἡ θεόπνευστος Γραφὴ ex- 
φῶ; καὶ ἠχριδωμένως ἐνοῦσα Θεῷ τὸ Πνεῦμα αὑτοῦ, 
χαὶ οὐχ ἂν ἑτέρως; ἐσομένην ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Θεοῦ 
μέθεξιν, πλὴν ὅτι διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος &ávagav- 


1095 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Vil. 


109£ 


δὴν ἐχδιδάσχουσα. Kal γοῦν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς A. Unde Dominus noster Jesus Christus, de omni, 


Χριστὸς, περὶ παντὸς, οἶμαι, πιστοῦ τε xal ἀγαθοῦ, 
ε Ἐλευσόμεθα, φησὶν, ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ μονὴν 
παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα" » xal, « "Ev γε τούτῳ γινώ- 
σχομεν, ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, Ex τοῦ Πνεύματος, οὗ 
ἔδωχεν ἡμῖν. » “Ἔνοιχον γὰρ xal ἐνηυλισμένον χα- 
ταπλουτοίη τις ἂν τὸν φύσει τε χαὶ ἀληθῶς ὄντα 
Θεὸν, οὐχ ἀλλότριόν τι χαὶ διεσπασμένον οὐσιωδῶς 
αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα λαδὼν, ἀλλὰ τὸ EG αὐτοῦ τε xal 
ἐν αὑτῷ, xal ἴδιον αὑτοῦ, καὶ τὴν ἴσην ὡς πρὸς αὐτὸν 
χυριότητα φοροῦν, οὕτω τ ὠνομασμένον, xal ὡς 
ἐν τάξει παραληφθὲν τοῦ Υἱοῦ διὰ ταντότητα φυσι- 
xfjv. « Εἷς μὲν γὰρ Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα" 
καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι᾽ οὗ τὰ πάντα. » 
Ἑνὸς δὲ ὄντος Kuplou, χατὰ τὰς Γραφὰς, ὁ Κύριος 
τὸ Πνεῦμά ἐστιν. “Ἢ οὐχ ἀληθὲς ὅ φημι; 

B. Nat. Γέγραπται γὰρ ὧδί. 

À. ᾿Αχειρεχόμῃ δὲ ὄντι ποτὲ τῷ μαχαρίῳ Σαμ- 
Ψὼν παρεῖναί τε χαὶ συναθλεῖν τὸ Πνεῦμα λέγεται. 
Ἐπειδὴ δὲ ταῖς εἰς γύναιον ἡδοναῖς τὰ xa0* ἑαυτὸν 
ἐδίδου, καὶ ἐψιλοῦτο σιδήρῳ τὴν χεφαλὴν, ἀπέστη, 
φησὶ, Κύριος ἀπ᾿ αὐτοῦ. ᾿Αναδήσεσθαι δὲ μέλλων 
ἐἰς οὐρανοὺς, προσπεφώνηχεν ὁ Χριστὸς τοῖς πι- 
δτεύουσιν εἰς αὐτόν" « Οὐχ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανούς " 
ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς. » Καὶ μὴν χαὶ, « Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾿ 
ὁμῶν εἶμι πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας 
«οὔ αἰῶνος. » "Ensuds δὲ ἡμῖν ἐξ οὐρανοῦ τὸν Πα- 
ράκχλητον, δι᾿ οὗ καὶ ἐν ᾧ μεϑ' ἡμῶν ἐστι xal ἐν 
ἡμῖν αὐλίζεται, οὐχ ὀθνεῖον ἡμῖν ἐγχέων, ἀλλὰ τὸ 


opinor, fideli et probo : « Veniemus, inquit, ego οἱ 
Pater, et mansionem aptid eum faciemus **. » ΕἸ: 
« In hioc cognoscimus quod in nobis est, ex Spiritu 
quem dedit nobis *'. » Incolam enim et hospitem 
naturalem ac verum Deum habemus, non alienam 
et distinctum substantialiter ab ipso Spiritum acci- 
pientes, sed eum qui ex ipso, eL in ipso, et proprius 
est ejus, et 2equali cum ipso dominatione praeditus, 
Dominusque nuncupatus, ae Filii loco assumptus ob 
identitatem nataralem. « Unus enim est Deus Pater, 
ex quo omnis, et unus Dominus Jesus Christus, 
per quent omnia **. » Unus autem eum sit Dominns, 
secundum Scripturas, Dominus Spiritus est **. An- 
non verum est quod dico? 


B. lta prorsus, sic enim scriptum est, 


À. Olim beato Samsoni, cum nondum esset coma 
resecta, Spiritus adesse, et cum eo pugnare dice- 
batur : cum autem muliercule voluptatibus se de- 
disset, ac ferro caput ejus nudatum esset, recessit, 
inquit, Dominus ab eo ?*, Porro cum ascensurus 
esset in colos Christus, credentibus in £e dixit : 
« Non relinquam vos orphanos : veniam G9 ad 
vos *!. » Preeterea : « Ecce ego vobiscum sum omni- 
bus diebus usque ad consummationem sseculi **. » 
Misit autem nobis de colo Paracletum, per quem 
et in quo nobiscum est, et in nobis babitat, non 
alienum nobis infundens, sed substantie suz el 


τῆς οὐσίας αὐτοῦ, xal τῆς τοῦ Πατρὸς ἴδιον Πνεῦμα. C Patris proprium Spiritum. 


Β. Σύμφημι. Μεμνήσομαι γὰρ χαὶ αὐτὸς ἐγὼ 
θείου τε xa ἱεροῦ Γράμματος, ὧδέ πη λαλοῦντος τὸ 
περὶ τῶν ἀγίων ἀποστόλων, ὅτε « Ἐπείραζον μὲν 
εἰς τὴν Βιθυνίαν ἀπελθεῖν, οὐχ εἴασε δὲ αὐτυὺς τὸ 
Πνεῦμα Ἰησοῦ. » 

Α. Τί δέ; οὐχὶ καὶ αὑτοὺς τοὺς τοῦ Θεοῦ λόγους, 
Ἐνεύματος εἶναί φησιν ἡ Γραφή; Ἡσαΐας μὲν γὰρ 
ὃ θεσπέσιος, τὴν ἑξαίσιον ἡμῖν χαὶ φριχωδεστάτην 
ἀχείνην θεοπτίαν ἀφηγούμενος, « Εἶδον, φησὶ, τὸν 
Kóp:v Σαδαὼθ καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ xat 
ἐπηρμένου. ν Καὶ τὰ διὰ μέσον τούτοις ἐπενεγχὼν, 
« "Hxouca, φησὶ, Κυρίον Σαδαὼθ λέγοντος " Τίνα 
ἀποστείλω; χαὶ τίς πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦ- 
κον; Καὶ εἶπα * Ἰδοὺ ἐγὼ, ἀπόστειλόν με. Καὶ εἶπε ’ 
Ilopsóou, καὶ εἰπὲ τῷ λαῷ τούτῳ " 'Axof] ἀχούσετε, 
καὶ o0 μὴ ἴδητε. » ᾿Αλλ᾽ ὁ μὲν θεσπέσιος Ἰωάννης 
«ερὶ τοῦ Μονογενοῦς qst, « Ταῦτα δὲ εἶπεν Ἡσαῖας, 
ἢνίχα εἶδε τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ ἐλάλησε περὶ ab- 
τοῦ. » Στέφανός γε μὴν ὁ σοφώτατος Ἰουδαίοι; ἔφη 
προσλαλῶν' « Σχληροτράχηλοι xai ἀπερίτμητοι 
καρδίαις χαὶ τοῖς ὠσὶν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ Πνεύματι τῷ 
ἁγίῳ ἀντιπίπτετε. » "Ap! οὐχ ἐναργὲς ἤδη πως, 
ὡς ἑτερότητι μὲν τῇ χαθ᾽ ὑπόστασιν ἰδιχὴῆν, τί μέν 
ἔστι Πατὴρ, τί δὲ καὶ Υἱὸς, τί δὲ δὴ xai τὸ Πνεῦμα, 
πρὸς ἡμῶν εὖ μάλα διαγινώσχεται; συμδάσει γε μὴν 


36 Joan. xiv, 25. 371 ]04η. iv, 15. 
48. 8 Mattb. xxvi, 20. 9? Act. xvi, 7. 


38 [ Cor. virt, 6. *? Joan, iv, 94. 
δὲ [sa. v1, 4. 


B. Assentior. Memini enim sacra Scripture, de 
sauctis apostolis in hunc modum verba facientis : 
« Tentabant. ire in Bithyniam, non permisit autem. 
eos Spiritus Jesu **, » 


A. Quid vero? nonne etism ipsos Dei sermones, 
Scriptura Spiritus sermones esse ait? Isaias enim 
divinus stupendam illam ae tremendam Dei visionem 
enarraus : « Vidi, inquit, Dominum Sabaoth seden- 
tem voper thronum excelsum et elevatum **. » Qui- 
busdam deinde interpositis, subjicit : « Audivi, iu- 
quit, Dominum Sabaoth dicentem : Quem mittam, 
et quis vadet ad populum istum ? Et dixi : Ecce ego, 


D mitte me. Et dixit: Vade, et dic populo huic : Au-- 


ribus audietis, et non intelligetis **. » Sed divinus 
quidem Joannes de Unigenito ait : « Hsec aeten 
dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus 
est de eo 35. » Quineliam sapientissimus Stephanus 
Judzos compellans dicebat : « Dura cerviee et in- 
circumcisi eordibus et auribus, vos semper Spiritui 
sancto resistitis 57. » Nunquid manifestum est de- 
mum, a nobis utique agnosci quid sit Pater, quid 
Filius, et quid Spiritus, distinetione hygostatica? 
verumtamen unitatis naturalis copula omnia utique 
sunt omnium, adventus, sermones, et participatio, 


** Judic. xvi, 20. 
86.041). xit, 44. 


δι Joan. xiv, 


δι i bid. ὃ, 9. W Act. vus 51. 


4095 


5, CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


"peratio, el gloria, et quzecunque divinam ornant A τῇ πρὸς ἑνότητα φυσιχὴῆν, πάντα Bh πάντων, tzp- 


ualuram. Sed pene me illud fugit. 


B. Quidnam istud? 

A. Audies enimvero, amice, sanctos prophetas 
clamantes : « Hzc dicit Dominus ; » nostros autem 
doctores, qui et ipsi testes oculati fuerunt, ac verbi 
ministri : « Hzc dicit Spiritus sanctus. » Scriptum est 
item : « Jejunantibus autem illis, et ministrantibus 
Domino, dixit Spiritus sanctus : Segregate mihi Pau- 
lum et Barnabam in opus ad quod assumpsi eos ?*. » 
At si Patre minor est. Spiritus, et ejus esséntia po- 
sterior, diversus, alleraque revera natura praeditus : 
nonne veterum sanctorum ministerium Θ 33 pre- 


ουσία vs, xal λόγοι, καὶ μέθεξις, ἐνέργειά τε καὶ 
δόξα, καὶ ὅσα τὴν θείαν χαταχαλλύνει φύσιν “ ἀλλά 
με μιχροῦ χαὶ τόδε διέδρα. 

B. Τὸ τί δῆ; 

A. ᾿Αναχεχραγότων μὲν γὰρ ἑπαΐοις, & τᾶν, τῶν 
ἁγίων προφητῶν « Τάδε λέγει Κύριος" » Must- 
αγωγῶν δὲ τῶν καθ᾽ ἡμᾶς, οἵ καὶ αὐτόπται γεγόνασι 
καὶ ὑπηρέται τοῦ λόγου“ « Τάδε λέγει τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον. » Γέγραπται δὲ αὖ" ὃ Νηστευόντων δὲ 
αὐτῶν, καὶ λειτουργούντων τῷ Κυρίῳ, εἶπε τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον ᾿Αφορίσατε δή μοι τὸν Βαρνάδαν 
χαὶ τὸν Παῦλον, εἰς τὸ ἔργον ὃ προσχέχλημαι αὖ» 
τούς. » ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἔχει τὸ μεῖον ὡς πρὸς Θεὸν τὸ 
Πνεῦμα, καὶ κατόπιν ἔρχεται τῆς οὐσίας αὐτοῦ, 


siat evangelico et apostolico, siquidem illi a Domino B τὴν ἔχφυλον ἑτερότητα πεπονθὸς, ἑτεροφυές v: ὑτ- 


ac Deo traditos sermones nuntiarunt : hi autem a 
Spiritu? 


ápyov ἀληθῶς * ἄρ᾽ οὐχ ἐν ἀμείνοσι τῶν ἀρχαιοτέρων 
ἀγίων fj διακονία λοιπὸν τῆς εὐαγγελιχῖς τε χαὶ ἀπ᾿ 


στολιχῆς λειτουργίας, εἴπερ οἱ μὲν, τοὺς παρὰ Κυρίου xal Θεοῦ διηγγέλχασι λόγους, οἱ δὲ, τοῦ Πνεύματο;; 


B. Propemodum. 

À. At cur demum condemnationis et mortis 
ministerium illad, hoc vero vitz et justitize alicubi 
Paulus nuncupavill scribens : « Si euim ministerio 
damnationis gloria est : multo magis abundat mi- 
nisteriam justitie in gloria **? » Et vero de seipso, 
οἱ cateris apostolis : « Qui et idoneos nos fecit 
winistros Novi Testamenti, non litter, sed Spi- 
ritus. Littera enim occidit, Spiritus autem vi- 
vilicat *. » Nonne cuivis hinc vel facillime patebit, 


priscos illos et a Deo traditos sermones, veteribus C 


coudemnationi fuisae, et ad extremum malorum 
deduxisse, nunc autem sermones Spiritus justi- 
ficare et vivificare ? Annon demum intelligis quor- 
sum tandem nobis tendat oratio ? . 


B. Etiam. Multum enim verendum est ne aliquid 
eiiam przstantius de Spiritu quam de Deo Patre 
ac Filio sentiamus :sed, si placet, patere hzec, quacso, 
jta se recte habere, ac dici. Cum autem Deum et 
ex Deo securdum naturam Spiritum dicamus, 
utrum deitatis proprietatibus, non relatione ad 
Deuw, sed velut in propria natura, ipsa excellentia 
cernatur, diligenter expendamus. 

A. Nequaquam inde evinces, amice, sí relatione 
δὰ Üeum perinde atque nos, Spiritum ornatum 
concipias, nec in sua natura vere deitatis polchritu- 
dine ditatum, quemadinodum | nempe et Filius, qni 
ad Patrem dicebat : « Omnia mea tua sunt, et. tua 
inen sunt, et elarificatus sum in eis **. » Quod enim 
habitudine non nalurali ornatur, alienam utique 
cloriam in se suscipit. Cum autem sui ipsius niliil 
sit particeps, sed istud flat relatione ad alterum : 
ownino necesse est id quod participat divers: 
naturz esse ab eo quod participatur. 


B. Necesse cst. 
Δ. Αἱ quis, awabo te, de Dei ac Patris sub- 


B. Κινδυνεύσει. 

Α. Καίτγι, τί δήποτε χαταχρίσεως μὲν xal θανέ- 
«ou διαχονίαν ἐχείνην, ταυτηνὶ δὲ, ζωῆς xai bue 
σύνης χατωνόμαζέ πη γράφων ὁ Παῦλος * « Εἰ yàg 


“πῇ διακονίᾳ τῆς καταχρίσεως δόξα, πολλῷ μᾶλλον 


περισσεύσει ἡ διαχονία τῇ; διχαιοσύνης Ev δόξῃ ; » 
ἝἭ. αυτοῦ γε μὴν πέρι xal τῶν ἄλλων ἀποστόλων, 
t Ὃς xax ἱχάνωσεν ἡμᾶς διαχόνοῃς Καινῆς Διαθῆχτς, 
οὐ γράμματος, ἀλλὰ Πνεύματος " τὸ γὰρ γράμμα 
ἀποχτείνει, τὸ δὲ Πνεῦμα ζωοποιεῖ. » "Ap! o) παντί 
τῳ χαταφανὲς χἀντεῦθεν ἂν γένοιτο, xat λίαν àxe- 
νιτὶ, ὡς οἱ μὲν ἄνωθέν τε xal παρὰ Θεοῦ λόγοι xss- 
ἐχρινον τοὺς ἀρχαιοτέρονς, xaX εἰς αὑτό που τὸ λοῖ- 
σθον χατεχόμιζον τῶν χαχῶν, δικαιοῦσι δὲ νυνὶ χαὶ 
ζωοποιοῦσιν οἱ Πνεύματος ; Ἢ οὐχ αἰσθάνῃ λοιπὴν, 
ὅποι ποτὲ ἡμῖν διεχπαίουσιν οὗ λόγοι: 

B. Ναί πολὺ γὰρ τὸ δέος, μὴ ἄρα τι καὶ ἄμεινον 
περὶ τοῦ Πνεύματος, ἣ περὶ Θεοῦ Πατρὸς χαὶ lig, 
δοξάζωμεν " ἀλλ᾽ εἴτοι δοχεῖ, ταυτὶ μὲν, ὦ τᾶν, δὲ 
τε ἔχειν ἕα χαὶ εἰρῆσθαι χαλῶς. Ἐπειδὴ δὲ Θενα 
χαὶ ἐχ Θεοῦ κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμά φαμεν, cl τὰς 
τῆς θεότητος ἰδιώμασιν, οὐ σχέσει τῇ πρὸς Θεὸν 
ἀλλ᾽ ὡς ἐν ἰδία φύσει κατίδοι τις ἂν ἐχπρεπὲς αὐτὸ, 
πολυπραγμονῶμεν ἡμεῖς. 


p A. Οὐ γὰρ, ὦ φιλότης, καταδαλεῖς αὐτόθεν, σχέσει 


«ἧ πρὸς Θεὸν, χαθ᾽ ἦνπερ ἂν καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, τὸ 
Πνεῦμα νοῶν ἐξωραϊσμένον, xal οὐχ ὡς ἐν ἰδίᾳ φύσι - 
χαταπλουτοῦν τὸ τῆς ἀληθοῦς θεότητος κάλλος. ! 
χαθάπερ ἀμέλει: xal ὁ Υἱὸς, ὃς ἔφη πρὸς τὸν Πατέρα, 
ὅτι « Πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστι, xal τὰ σὰ ἐμὰ, καὶ δε- 
δόξασμα: ἐν αὐτοῖς. » Τὸ γάρ τοι σχέσει τῇ μὴ κατὰ 
φύσιν τιμώμενον, ὀθνείαν που πάντως εἰσοικίξεται 
δόξαν. Ἐπειδὴ δὲ, ἑαυτοῦ μὲν οὐχ ἄν τι μεταλάχοι 
ποτὲ, πάθοι δ᾽ ἂν αὐτὸ τῇ πρὸς ἕτερον σχέσει͵ τὸ 
μετέχον τοῦ μετεχομένου πᾶσά πως ἀνάγχη xi 
ἑτεροφυὲς εἶναι λέγειν. 

B. ᾿Ανάγχη. 

A. Εἶτα τίς ἐξοίσε: mos ἂν, εἶπέ μοι, τῆς οὐσίας 


^ Act. xut, 3. 5511} Cor. ut, 9. ** ibid. 6. *! Joan. xvii, 10. 


DE SS. TIUNITATE DIALOGUS VII. 


1.98 


εοῦ καὶ Πατρὸς τὸ ἐν αὐτῇ τε xal ἐξ αὐτῆς A stantia sanctum qui ex ipsa et in ipsa est Spiritum 


Πνεῦμα; "Ap! οὐχ εἰς λῆξιν παντὸς ἂν ἴοι 
υς, χἂν εἰ μόνο" τις ἕλοι ταυτὶ χατὰ νοῦν: 
€ γὰρ ὧδε χρῆναι φρονεῖν οἱτθείην ἂν ἔγωγε, 
ογισμοῦ xal φρενὸς τῆς ἀρίστης ὠλισθηχότας. 
φέρε, λέγωμεν τὰ 8:02 χαὶ Πνεύματος. 
Λέγωμεν. 

δράζε δὴ οὖν, τίς ἂν νοοῖτο πρὸς ἡμῶν ἡ τοῦ 
ea, xai τῆς φυσιχῇς ἐνεργείας fj δύναμις; 


ϑεοῦ μὲν δόξαν εἶναί φημι, τὸ παντὸς γενητοῦ 
τε χαὶ μέτρον ὑπερανίστασθαι, χαὶ ὑπάρχειν 
ιτισμένως᾽ ἐνέργειαν δὲ φυσιχὴν, τὸ δημιουρ- 
& οὐχ ὄντων δύνασθαι, xal χαλεῖν τὰ μὴ ὄντα 
τᾶ, τὸ συνέχειν εἰς τὸ εἶναι τὰ ὄντα χαλῶς, τὸ 


ιεῖν, τὸ ἁγιάζειν, τὸ χατασοφοῦ" εὖ μάλα τὰ D 


; δεχτιχά. 


Ἐχδασανιστέον δὴ οὖν, εἰ δοχεῖ, τὸν περὶ τοῦ 
Πνεύματος λόγον. Εἰδεῖεν γὰρ ἂν οὐχ ἑτέρως, 
υς, οἱ ψυχρά τε χαὶ μειραχιώδη περὶ αὐτοῦ 
γντες,͵ ὡς ἕχιστα μὲν ἐν μείοσιν εἴη àv, f] ἂν 
lv μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, ὁ 
ἰσοστατοῦν £k μᾶλλον οὐσιωδῶς αὐτῷ, xal leo- 
: χατ᾽ ἐνέργειαν, ἐχ παντὸς ἂν ἡμῖν παραδει- 
τρόπου. 

Ἴθι δὴ οὖν εἰς τοῦτο γεννιχῶς, θεῷ πίσυνος 
τ" ε Πλάτυνον τὸ στόμα σου, xai πληρώσω 
᾽ 

Οὐχοῦν (ἐρέσομαι γὰρ), τὸ θεοποιεῖν δύνασθαι 
Xx ὄντας θεοὺς, ἄρα ἂν πρέποι γεννητῇ xai 
ἡλένῃ φύσει; 

)ὺχ ἔγωγε φαίην ἄν. Οὐ γάρ τοι τὸ μεῖαγ εἴς γε 
τω; ὑπερτεροῦν ἀναχομίσειεν ἄν. ᾿ 
Ὀρθῶς ἔφης xai πρός γε δὴ τούτῳ χάχεϊνο 
θρεῖν τῆς σῆς ἂν ἐΐη παγχάλης φρενός. Εἰ γὰρ 
Σματος μέθεξις θεοποιεῖν οἷδε τὸ γενητὸν, πῶς 
ἦν εἴη xai τὸ ἔμπαλιν ἀληθές; ζημιοῖ γὰρ 
iw, ἤπερ ὀνίνησιν ἀληθῶς, τὸ, θεοῦ τοῦ χατὰ 
μεταλαχεῖν, ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν νοοῖτό ποτε θεοποιὸς 
σις, ἀνήφθω δὲ μόνῳ τὸ χρῆμα θεῷ, ταῖς τῶν 
! ἐνιέντι ψυχαῖς, τῆς ἰδιότητο; τὴν διὰ Πνεύμα- 
ἐθεξιν, δι᾽ οὗ xal σύμμορφοι γεγονότες τῷ χατὰ 
Υἱῷ, θεοὶ χατ᾽ αὐτὸν xat νἱοὶ χεχλήμεθα θεοῦ. 
| γάρ ἐσμεν νἱοὶ, χατὰ τὸ γεγραμμένον, ἐξαπ- 
uy ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ εἰς τὰς 
Gs ἡμῶν, χράζον " ᾿Αδδᾶ, ὁ Πατήρ. » Εἴπερ οὖν 
μεῖζόν τε χαὶ ἄμεινον, ἣ χατὰ χτίσματος; φύσιν, 
γποιεῖν δύνασθαι δ'᾽ ἑαυτοῦ, τίς τοῖς γεγονότιν 
ἀριθμήσει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, εἴ γε vouy ἔχει 
ατεφθαρμένον, ἣ πῶς ἂν λέγοιτο γενητὸν τὸ 
; ἀποτελοῦν ; 

Οὐχ ὁρῶ. 

Τὸ δὴ τῆς δουλείας ὄνομά τε xol χρῆμα παρ- 
o ἂν, ὦ ἙἭρμεία, xal μάλα εἰκότως, χτιστῇ καὶ 
v pévr φύσει, Θεοῦ δὲ δὴ πάντως ἀφεστήξει μα- 


283]. Lxxx, 11. 55 Gat. iv, 6. 
ParBoL. Gn. LNÀXV., 


C 


dejiciet ? Nunquid summum audacis cacumen ille 
tetigerit, qui vel in animum isthec induxerit ? Sic 
enim sentire ego solos eos arbitror, qui de recta 
ratione ac mente plane ceciderunt. Sed age, dicamus 
qu: ad Deum ac Spiritum pertinent. 

D. Dicamus. 

A. Dic ergo, quxnam a nobis intelligatur Dei 
gloria, ΘΖ, οἱ naturalis operationis vis ac po- 
testas ? 

B. Dei quidem gloriam esse dico, supra omhis 
rei create naturam et conditionem elatum, et iu- 
creatum esse. Operationem autem maturolem, e 
nihilo posse producere, et vocare res non exsistentes 
tanquam exsistant, ea qux? sunt in sua natura recte 
continere, vivificare, sanctificare, sapientiam iu- 
dere iis quze ipsam capere queunt. 


A. Expendendum est ergo id quod de sancto 
Spiritu dicitur. Non enim aliter agnoscent qui tam 
frigide ac pueriliter de illo sentiunt, ipsum ne- 
quaquam inferiorem 6556 Filio, qui in forma et 
vqualitate est Dei ac Patris ; imo vero ei substan- 
tialiter zqualem, et parem esse virtute et cíficacia, 
omni ratione nos demonstrabimus. 


D. Perge itaqueisthuc magno animo, Deo confl- 
sus dicenti : « Aperi os tuum, et implebo illud **. » 


À. Cedo itaque, deificare posse eos qui dii non 
sunt, nunquid genitze et facte naturze convenit ? 


B. Non dixerim sane. Quod enim minus est, ad 
cam sublimitatem aliud nequaquam evexerit. 


A. Recte dixisti. Porro illud quoque considerare, 
tux est sapientim. Si enim creature participatio 
deificare potest rem creatam, quomodo non etiam 
verum erit id quod e converso ? Lait enim potius 
quam juvat revera, Dei secundum naturam esse 
patticipem. Sed nunquam concipielur creatura 
deifica : verum id soli Deo tribuendum est, qui 
sanctorum animabus immittit sue proprietatis 
illam per Spiritum participationem, per quen etiam 
conformes facti naturali Filio, dii secundum ipsum 
et filii vocati sumus Dei. « Quoniam enim sumus 


D fiii, ut scriptum est, misit. Deus Spiritum Filii sui 


in corda nostra clamantem : Abba, Pater *?. » Si 
ergo majus ct przsiantius est quam pro creaturze 
natura, deificare posse per seipsum ; quis, nisi cor- 
rupta mente, in rerum creatarum numero sanctum 
Spirituni collocabit, aut quomodo creatus dicetur is 
qui deos efficit ? 

B. Non video. 


A. Servitutis vero nomen et res, Hermia, creatain 
et factam naturam, idque jure merito, comitabitur ; 
a Deo autem longissime recedet. 


Jo 


1093 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


"8 


B. Utique. Verum enim est quod Deo cantatur: A Β. Πάνυ μὲν οὖν. ᾿Αληθὲς γάρ που τὸ ὑμυούμεν 


« Quoniam omnia serviunt tibi **. » 

A. Qued igitur servitute servum exuere, et liber- 
utis gloria Hlustrare ΘΑ Ὁ ctiam ex seipso potest, 
servilis ipsum conditio prius relinquet, et natura 
erit supreinz ac libere. Sic enim et erga alias 
libertatem, proprium et insitum essentialiter sibi 
bonum, praestabit. 


D. Equidem tibi recte dicenti facile assentior. 

A. Clamet igitur beatus Paulus : « Nos vero om- 
nes revelata facie gloriam Domini speculantes, in 
eamdem imaginem iransformamur a claritate in 
claritgtem, tanquam a Domini Spiritu. Dominus 
autem Spiritus est ; ubi autem Spiritus Domini, 


πρὸς Θεὸν, ὅτι Τὰ σύμπαντα, δοῦλα σά. 

A. Τὸ, δουλείας οὖν ἄρα τὸ δοῦλον ἀπογυμνοῖν, 
xaY τοῖς τῆς ἐλευθερίας αὐχήμασι κατασεμνύνε 
εἰδὸς, xal ἐξ ἑαυτοῦ δυνάμενον, δουλοπρεποῦς aid 
προαποφοιτήσει μέτρου, καὶ φύσεως ἔσται τῆς ἄπ» 
τάτω καὶ ἐλευθέρας. [Ἐνεργὸν γὰρ οὕτω xai εἰς isi- 
pae γένοιτ᾽ ἂν ἰδίου τε xal προσπεφυχότος οὐσιωδῶς 
ἀγαθοῦ, τῆς ἐλευθερίας. 

B. Συναινέσαιμ᾽ ἂν ὀρθῶς λέγοντέ coc. 

A. ᾿Αναχεχραγέτω τοίνυν ὁ μαχάριος Παῦλος’ 
« Ἡμεῖς δὲ πάντες ἀναχεχαλυμμένῳ προσώπῳ τὸν 
δόξαν Kuplou χατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν cima 
μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, χαθάπερ ἐπὺ 
Κυρίου Πνεύματος. Ὁ δὲ Κύριος, τὸ Πνεῦμά ἔστιν" 


ibi libertas *. » ltem : « Non enim accepistis Spi- B οὗ δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίον, ἐλενθερία. » Καὶ μὴν κεὶ 


ritum servitutis iterum in jimore, sed accepistis 
Spiritum adoptionis filiorum, inquit, in quo cla- 
inamus : Abba, Pater **. » Αἱ filiationis gloriam 
utique libertas consequitur. Quocirca Dominus noster 
Jesus Christus sanctos apostolos donis supernaturali- 
bus ornare cum statuisset, puta qui sancti el liberi 
Spiritus non multo post futuri erant participes, 
amicos jam tum et liberos vocabat. « Jam enim, 
inquiebat, non dicam vos servos : vos amici mei 
estis ". » Cum ergo Dominus Spiritus sit, et ubi- 
cunque est Spiritus Domini, ibi quaxrenda sit li- 
berias, de natura igitur libera prodiisse, non autem 
inter creaturas collocatus, et in rerum factarum 
numero esse censebitur, is, per quem et in quo 
liberam gloriam creatura consequitur, servitutis de- 
decore repulso et declinato. 


B. Sed dicent, opinor, Spiritum ministratoriae 
vices implentei) saucüis afferre ea qua abs Deo 
sunt. 

A. Existimabunt nimirum, ut videtur, libertatem 
inter ea quz per ipsum ministrantur, unum aliquid 
esse magnum, el creatura majus. Servum enim est 
quodcunque productum est. 

B. Existimabuut forsan. 

A. Ipsum itaque quod ministrat, natura liberum 
non est, siquidem nihil sibi ministrat, sed gratiam 
potius ab alio acceptam in aliquos deportat. Creterum 
id quod ministrat et medium est, nonne idipsum 
censendum non est quod ministratur ? 

B. Omnino. 

A. Quomodo ergo Dominus Spiritus est, si libera 
gloria orbatus, servi utique οἱ subditi conditionem 
non eflugit ? Et, si quidem naturali gloria deitatis 
est przditus, non mipistrat amplius : multum abest ; 
sed nobis GAG ipsis velut innatum bonum liber- 
tatem distribuit. Sin autem deitatis natura vere 
excidit, in servorum quidem et ministrorum nu- 
merum ascribetur : quod autem alienum est mi- 
nistrabit, et dignis rem majorem quam in se capiat, 


δὲ Psal. exvinu, 91. ** II Cor. πὶ, 17. 18. 


*'5 Rom. vini, 15. 


ἑτέρως * «Οὐ γὰρ ἐλάδετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς 
φόθον, ἀλλ᾽ ἐλάδετε Πνεῦμα υἱοθεσίας, φησὶν, ἐν ᾧ 
χράζομεν, ᾿Αδθᾶ, ὁ Πατήρ. » Τῇ δὲ τῆς υἱότηι 
δόξῃ συμπαρομαρτήσειεν ἂν πάντως που καὶ ὁ 
ἐλεύϑερον. Καὶ γοῦν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Xge 
στὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ἐπειδὴ τοῖς ὕπὲρ φύσιν 
ἀξιώμασιν ἔγνω τιμᾷν, ἅτε δὴ καὶ μετόχους οὐχ εἷς 
μαχρὰν ἐσομένους τοῦ ἁγίου τε καὶ ἐλευθέρου Πνεύ- 
ματος, φίλους τε ἔδη xat ἐλευθέρους ἐχάλει. « Οὐχ 
ἔτι γὰρ, ἔφασχε, λέγω ὑμᾶς δούλους “ ὑμεῖς oo: 
μού ἔστε.» "Oxs τοίνυν ὁ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἔστι, 


χὸς, xal οὐχὶ τῇ χτίσει συντεταγμένων χαὶ τοῖς γενῃ- 
τοῖς ἐναρίθμιον νοοῖτ᾽ ἂν ὑπάρχειν τὸ, δι᾽ οὗ xal ἐν 


ip τὴν ἐλευθέραν ἡ χτίσις ἀποχερδαένει δόξαν, ὦ ix ^ 


τῆς δουλείας αἶσχος διωθουμένη τε xai διαδιδρά- 
σχουπα. 

B. ᾿Αλλ᾽, οἶμα! που, φαῖεν ἂν ὅτι διαχονιχὴν δ» 
ουργίαν ἀποτελοῦν διαχομίξει τὸ Πνεῦμα τοῖς ἁγίας 
τὰ παρὰ Θεοῦ. ᾿ 

À. Λογιοῦνται δὴ οὖν, χατά γε τὸ εἰχὸς, ὧν &' 
αὐτοῦ διαχονουμένων ἕν εἶναί τι τὴν ἐλευθερᾶα, d 
péyz χαὶ ὑπὲρ χτίσιν ἀξίωμα " δοῦλον γὰρ, 4*9 
παρῆχται πρὸς γένεσιν. 

Β. Λογιοῦνται τυχόν. 

A. Αὐτὸ τοιγαροῦν τὸ διαχονοῦν οὐχ ἐλεύθερο 
φυσιχῶς, εἴπερ ἑαυτῷ διαχονεῖ μὲν οὐδὲν, διαποβ» 
θμεύει δὲ μᾶλλον εἴς τινας τὴν παρ᾽ ἑτέρου τοῦ χά- 
piv * ἣ οὐχ ἀνάγχη τὸ διαχονοῦν cz καὶ μέσον, οὐκ 
αὐτὸ τὸ χρῆμα νοεῖσθαι τὸ διαχονούμενον - 

B. ᾿Ανάγχη. 

À. Πῶς οὖν ὁ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν, εἴ τις [y. 
εἰ τῆς] ἐλευθέρας δόξης τητώμενον, τὸ δοῦλόν gw) 
πάντως xai ὑπὸ ζυγὸν οὐ διέδρα μέτρον ; Καὶ εἰ μὲν 
ἔστιν ἐν δόξη θεότητος φυσιχῇ, διαχονεὶ μὲν οὐχ ἔτι, 
πολλοῦ γε xat δεῖ, διανέμει δὲ μᾶλλον xai εἰς ἡμᾷ; 
αὐτοὺς, ὡς ἔμφυτον ἀγαθὸν τὴν ἐλευθερίαν. Εἰ & 
τοῦ χατὰ φύσιν εἶναι Θεὸς παρώλισθεν ἀληθῶς, γε- 
γράψεται μὲν ἐν διαχόνοις καὶ ὑ πουργοῖς - διαχονά- 
σει δὲ τὸ ἀλλότριον, καὶ διαχομίσει τοῖς ἀξίοις τὸ 


* Joan. xv, 14, 15. 


xai ἔνθαπερ àv T] τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ζητητέον bil | 
τὴν ἐλευθερίαν, φύσεως ἄρα τῆς ἐλευθέρας ἔχξεφυ- 


| DE SS. TRINITATE DIALOGUS VII. 


ov 3 καθ᾽ ἑαυτό. Παραχωρήσει γὰρ, οἶμαι, τοῖς A afferet. lis enim qui ex Deo sunt, palmam, ut reor, 


ϑεοῦ τὸ vixdv. ᾿Αμείνους οὖν ἤδη λοιπὸν xal 
w αὐτοὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τῇ ὑπὲρ τοῦτο 
ἰχρυσούμενοι δόξῃ. Ἥ οὐχ ἄριστά σοι ταυτὶ δὴ 
tt δοχῶ, xàv εἰ πλείστην ὅσην τὴν ἀποπληξίαν 
ἀῤῥωστοῖεν ἂν οἱ λόγοι: 

Καὶ μάλα. 

Ἵωμεν δὲ χαὶ δι᾽ ἐννοιῶν ἑτέρων ἰχνηλατοῦντες 
ληθές. Οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, εἴπη τινὰς ἕλοιντο 
ἐπιτηδείων, ἤγουν τῶν ἐξ αἵματός τε xal γένους, 
ϑῶν αὐτῶν χαταχαλλύνειν τιμῇ, καὶ τῇ βασιλίδι 
ανοῦν εὐχλείᾳ, τίνα δὴ τρόπον ὡς ἄριστά τε xal 
κέστατα ταυτὶ δρῷεν ἄν - 

Ταῖς ἀνωτάτω που πάντως τιμαῖς Ürepalpow- 


Τὴν οὖν βασιλίδα τιμήν τε καὶ δόξαν, ὑφ᾽ ἧς 
κνούμενος ἑαυτοῦ τε χαὶ ἑτέρων ὑπερφέροιτ᾽ ἄν 
πότερα λογικῇ" τοῦ τετιμημένου χρείττονα xal 
Ἐρεστέραν, ἤγουν ἐν ἴσῳ τυχὸν ἣ ἐν μείοσιν ; 

᾿Αμείνω δηλονότι χαὶ προφερεστέραν" κατα- 
)óvtt γὰρ οὕτω τὸ τιμώμενον. Οὐ γάρ τοι τὸ τῆς 

δόξης ἡττώμενον χαὶ χατόπιν ἰὸν, εἰ προσγέ- 
πως αὐτῷ, λαμπρότερον ἀποφανεῖ, χαταχο- 
, δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸ αἴσχιον. 

Εὖ λέγεις" ὧδε γὰρ ἔχει τὸ χρῆμα, xai ὀρθῶς 
fj. Οὐχοῦν εἴπερ ἐστὶν οὐχ ἐν φύσει τε xat δόξῃ 
1τ᾿ ἀλήθειαν ἐλευθέρᾳ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, δια- 
δὲ μᾶλλον ὑπουργιχῶς τὴν παρ᾽ ἑτέρου του χάριν, 
tlg βασιλέα κέχρισται, χρίσμα λαδὼν τὸ Πνεῦμα 
tóc; € Ἰησοῦν γὰρ, φησὶ, τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ, 
rev ὁ Θεὸς Πνεύματι ἁγίῳ. » Γράφει δὲ ὧδε xai 

ἡμᾶς αὐτὸς ὁ σοφὸς ᾿Ιωάννης" « Καὶ ὑμεῖς 
μα, ὃ ἐλάδετε ἀπ᾽ αὑτοῦ, μένει ἐν ὑμῖν, xat οὐ 
ιν ἔχετε ἵνα τις διδάσχῃ ὑμᾶς, ἀλλ᾽ ὡς τὸ αὐτοῦ 
τα διδάσχει ὑμᾶς περὶ πάντων. » Πάρα δὲ χαὶ 
) διαπυθέσθᾶι Χριστοῦ διὰ τῆς τοῦ Ψάλλοντος 
i$, ὧδέ πὴ βοῶντος, xal τὴν ἐχ τοῦ χεχρῖσθαι 

! διερμηνεύοντος " ε Ἐγὼ δὲ χατεστάθην βασι- 
ὑπ᾽ αὐτοῦ. » Τὸ δοῦλον, εἰπέ μοι, Πνεῦμα, ποιεῖ 
ὅτην ; Βασιλιχὸν ἀξίωμα τὴν ἰδίαν ἔχει φύσιν, 
(τ᾿ αὐτοὺς οὐχ ἐλεύθερον ; Ἄπαγε τῆς δυσδου- 

᾿Ατλητιῶ γὰρ ἤδη πῶς τοῖς τῶν ἐναντίων 

Ἂς περιτυχών. Ἔδει γὰρ, ἔδει φρονοῦντας ὁρ- 

t0 ἐλεύθερόν vs. xal βασιλιχὸν τοῦ Πνεύματος 
μα χάντεῦθεν ἰδεῖν. Περὶ μὲν γὰρ τῶν ἐν πίστει 
ουμένων, ὁ μέγας ἡμῖν ἔφη Παῦλος" « Τίς ἐγχα- 

χατὰ ἐχλεχτῶν Θεοῦ ; Θεὸς ὁ διχαιῶν" τίς 6 
κρίνων ; » ᾿Ανάψας δὲ μόνῃ τῇ θείᾳ τε χαὶ ὑπὲρ 
Z φύσει τὸ διχαιοῦν δύνασθαΐ τινας, xal ἀπο- 
γυς ἀποτελεῖν, τῇ τοῦ Πνεύματος φύσει τε καὶ 
τὸ χρήμα προσνέμει. Γράφει γὰρ πάλιν" «Kol 

τέχνα φύσει ὀργῦς, ὡς χαὶ οἱ λοιποί" ἀλλ᾽ ἀπ- 

'ᾶσθε, φησὶν, ἀλλ᾽ ἡγιάσθητε, ἐδιχαιώθητε ἐν τῷ 
ttt τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, xa ἐν τῷ Πνεύ- 
τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. »΄ 
Áct. x, 58. 


9? Jo3n. n, 97. ** Psal. 11, 6. 


Corrupte pro λογιεῖ, 


C 


δι Rom. via, 33. 


concedet. Jam ergo przsianiiores nos ipsi etiam 
sumus Spiritu sanclo, gloria prestantiore quam 
ipse, deaurati, Nonne hzc przclare explicata tibi 
videntur, licet plurime stupore eorum dieta la- 
borent ? 

B. Ita prorsus. 

A. Pergamus porro, et aliis quoque rationibus 
veritatem indageinus. Terreni reges, si quos nccessa- 
rios, aut consanguineos ac gentiles suos ornare 
velint, et regio lionore coronare, quonam demum 
pacto hs:c quam praclare et sequissime facient * 


B. Si eos utique summis honoribus efferant. 


À. Regium ergo honorem et gloriam qua core- 
natus aliquis supra seipsum et alios tollatur, utrum 
eo cui honor iste defertur przstantiorem et excellen- 
tiorem putabis, aut sequalem forte vel inferiorem f 

DB. fSuperiorem utique et excellentiorem. Sic 
enim rem ornatam illustrat. Nam quod alicujus rei 
gloria minus ac deterius est, non. eam illustriorem 
reddet, ai ei accesserit, sed potius deteriorem. 


À. ftecte dicis. lta enim se res habet, ac recie 
sentis. Itaque, si Spiritus sanctus natura et gloria 
vere libera przditus non est, sed potius gratiam 
ab alio acceptam  ministratorio modo largitur, 
quomodo in regem unctus est Christus, unguentum 
Spiritum accipiens ? « Jesum enim, ipquit, a Na- 
zareth unxit Deus Spiritu sancto *, » lia vero 
eliam ad nos scribit ipse sapiens Joannes : « Et vos 
unctionem quam accepistis ab eo, manet in vobis : 
el non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed 
sicut unctio ejus docet. vos de omnibus **, » Licet 
autem ipsum quoque audire Christum per Psaltz 
vocem clamantem ín hunc modum, et gloriam 
unclione susceptam explicantem : « Ego autein 
constitutus sum rex ab eo ὅθ. » Servilis, amabo te, 
spiritus, num dominum constituit? Regium decus 
suamne habet naturam, si, ut illi volunt, liberum 
non sit ? Apage tantam infamiam. Jam enim ferre 
nequeo adversariorum vomitus. Oporicbat enim, 
oportebat, si recte saperent, liberam et regiam 
647 Spiritus dignitatem vel hinc animadvertere, 
De his cnim qui in fide justificantur, magnus ille 
nobis Poulus dixit: « Quis accusabit adversus 
electos Dei ? Deus qui justiicat. Quis est qui con- 
demnet ὅ ? » Divine autem et suprema natura 
justificandi nonnullos potestatem tribuens, et electos 
perüciendi, Spiritus nature et glorie idipsum tri- 
buit. Scribit enim rursus : « Et eramus naura filii 
irze, sicut οἱ caeteri ** ; sed abluti estis, inquit, sed 
sanctificati estis, justiflcati estis in nomine Domini 
nostri Jesu Christi, et in Spiritu Dei nostri . » 


82 Ephes, 1, ὅ. 1 Car. vi, 14, 


1195 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1101 


B. An igitur ut Deus justificat Spiritus eos qui A — B. "Ag οὖν ὡς Θεὸς διχαιοὶ τὸ Πνεῦμα τοὺς ἣμαρ- 


peccaverunt ἢ 

A. Ma prorsus, amice. Deo enim soli convenit 
prevaricatione et crimine solvere posse obnoxios, 
nec ulli rei alteri, Deum autem el ex Deo secun- 
dum naturam esse Spiritum multis verbis jam ante 
demonstravimus, iterumque deinonstraturus. Sum, 
nisi hac in re sim molestus. 


B. Absit! Quod enim est utile, apud zquiores 
molesti nibil habet. 


A. Dei ergo expertes et sanctorum spé carentes, 
in mundo degunt, secundum Scripturas, qui crea- 
uuram pre Creatore et Opifice coluerint **. 


B. lta res est. 

A. Nunc autem cum agnoscaimus Deum, et co- 
gniti simus a. Deo, universi Patrem et Deum novi- 
mus per Filium in Spiritu. Et testis ipse Salvator, 
noster, de seipso quidem dicens : « Oves mez 
vocem meam audiunt, et sequuntur me : el ego 
vitam. zternam do eis, EL cognosco meas, el 
cognoscuut me mez**.» De Spiritu vero sanctis 
discipulis : « Cum autem venerit Paracletus, quem 
ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui 
a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de 
we". » Annon ergo manifeste Deus est is, qui 
cognitus est ut Deus, et in nobis habitat, non tan- 
quam creatura ei opus, el servituli nostre ob- 
noxius, sed liber secundum naturain, et ipsius ve- 
ritas Spiritus, imo ipsa, secundum unitatem cum 
Filio, veritas : « Spiritus enim esL veritas, secuu- 
dum Scripturas : veritas autem, Christus 5, » 


B. Naturalis igitur illa cum Filio identitas, sufli- 
citne uobis ad demonstrandum probandumque Spi- 
ritum esse Deum? 

A. Ita plano, siquidem unus Dominus cum sit 
Filius, Dominus est Pater. 6/8 Cum enim sic 
concurrat, et in utroque sit et intelligatur sanctus 
Spiritus, rectam veritatis viam insistet, et a recto 
sensu neutiquam deerrabit animus credentium. 
Nam propter identitatem substantie Dominus et 
Deus Spiritus est, eoque nomine apud divinam 
Scripturam insignitur. Divinus etenim Isaias, de 
laraelitis : « Descendit Spiritus a Domino, inquit, 
ct deduxit eos : sic adduxisti populum tuum, ut fa- 
ceres tibi nomen glorix *'*. » Magnus autem ille 
Moyses Dominum et Deum Spiritum cum agnosce- 
ret alicub: sic intit: « Dominus solus duxit illos, 
et non erat cum illis Deus alienus **. » Et alloque- 
batur quidem in cantico Israelitas : « Memor esto, 
ne obliviscaris, quantum exacerbaris Dominum 
Deum tuum in deserto δ᾽.» Significans autem rur- 
sus exacerbatum Dominum ac Deum, propheta in- 


δὲ Ephes. i1, 19; Rom. 1, 95. 


8 Joan. x, 27. 
9 [958. Lxiun, 14. 


** Deut. xxxu, 12. 


*! Deut. ix, 7. 


τηχότας; 

A. Πάνυ μὲν οὖν, ὦ ἑταῖρε. Θεῷ γὰρ ἂν πρέποι 
xai μόνῳ παραδάσεών τε χαὶ γραφῆς ἀπολύειν δύ- 
νασθαι τοὺς ἐνισχημένους, ἑτέρῳ γε μὴν τῶν ὄντων 
οὐδενί. Θεὸς δὲ xal ἐκ Θεοῦ χατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα 
δέδειχται μὲν ἤδη xaX διὰ μαχρῶν ἡμῖν λόγων, δει- 
χθήσεται δὲ ἐσαῦθις, εἰ μή τις εἴην ἔν γε δὴ τούτῳ 
φορτιχός. | 

B. Οὐχ ἂν γένοιτο, Tb γάρ τοι βλέπον el; ὄνησιν, 
οὐδαμόθεν ἂν ἔχοι τὸ λυπεῖν εἰδὸς, παρά γε τοῖς ἐπι- 
ειχεστέροις, 

A. “Δθεοι τοιγαροῦν xal ἐλπίδος ἀγιοπρεποὺς τῆ- 
τώμενοι διατελοῦσιν ἐν χόσμῳ, χατὰ τὰς Γραφὰς, οἱ 
χτίσει λελατρευχότες παρὰ τὸν Ἀτίστην χαὶ Ποιη- 
τὴν. 

Β. Ὧδε ἔχει. 

A. Νυνὶ δὲ γνόντες Θεὸν, χαὶ ἐγνωσμένοι παρὰ 
Θεοῦ, τὸν τῶν ὅλων Πατέρα χαὶ θεὸν ἐγνώχαμεν δι᾽ 
Υἱοῦ ἐν Πνεύματι. Καὶ μάρτυς αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, 
περὶ μὲν ἑαυτοῦ λέγων" « Τὰ πρόξατα τὰ ἐμὰ τῆς 
φωνῆς uou ἀχούει, χαὶ ἀχολουθοῦσί μοι, χἀγὼ δίδωμι 
αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον " xaX γινώσχω τὰ ἐμὰ, xal γι- 
νώσχουσί με τὰ ἐμά. » Περὶ δέ γε τοῦ Πνεύματος, 
τοῖς ἁγίοις μαθηταῖς" εὍταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράχλητο;, 
ὅν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ Πνεῦμα 
«ἧς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐχπορεύεται, ἐχεΐ. 
νος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ. » " Ap οὖν οὐχὶ Θεὸς Ev- 
αργῶς τὸ ὡς Θεὸς ἐγνωσμένον, xat Ev ἡμῖν οἰχοῦν, 
οὐχ ὡς χτίσμα καὶ γενητὸν, χαὶ δουλείᾳ τῇ χαθ᾽ 
ἡμᾶς ἐνεχόμενον, ἀλλ᾽ ὡς ἐλεύθερον κατὰ φύσιν, xal 
αὐτῆς ὑπάρχον τῆς ἀληθείας τὸ Πνεῦμα, μᾶλλον ὃὲ 
αὐτὴ καθ᾽ ἕνωσιν τὴν πρὸς τὸν Υἱὸν ἡ ἀλήθεια «Τὸ 
γὰρ Πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια, χατὰ τὰς lpegà;, 
ἀλήθεια 65, ὁ Χριστός. » 

B. Ἡ πρὸς τὸν Υἱὸν οὖν ἄρα φυσιχὴ ταυτότης, 
ὡς εἴη τὸ Ἡνεῦμα Θεὸς, ἀπόχρη πρὸς ἀπόδειξιν χαὶ 
πληροφορίαν ἡμῖν; 

A. Ναὶ, εἴπερ ἑνὸφ ὄντος Κυρίου τοῦ Υἱοῦ, Κύριός 
ἐστιν ὁ Πατήρ. Συνεισθέοντος γὰρ οὕτω, xal Ev ἀμ» 
φοῖν ὄντος τε χαὶ νοουμένου τοῦ ἁγίου Πνεύματος, 
χατ᾽ εὐθὺ τῆς ἀληθείας οἰχήσεται, καὶ τῶν εἰς ópfó- 
τητὰα νοημάτων ἀμοιρήσειεν ἂν οὔτι που τῶν E 
στευόντων ὁ νοῦς. Διὰ γάρ τοι τὸ ἐν οὐσίᾳ ταυτὸν, 


D Κύριός τε καὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμά ἔστιν, οὕτω τε ὠνό- 


paca: παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ. Ἡσαΐας μὲν 
γὰρ ὁ θεσπέσιος, περὶ τῶν ἐξ αἵματος "Iopaf* 
« Κατέδη Πνεῦμα παρὰ Κυρίου, φησὶ, καὶ ὡδήγησει 
αὑτούς" οὕτως ἤγαγες τὸν λαόν σου, τοῦ ποιῆσαι 
σεαυτῷ ὄνομα δόξης.» Μωσῆς 6: ὁ μέγας, Kóptóv τε 
xai Θεὸν τὸ Πνεῦμα εἰδὼς, ὧδὲ πὴ φησι" «Κύριος 
μόνος ἦγεν αὐτοὺς, xaX οὐκ ἣν μετ᾽ αὑτῶν Θεὸς ἀλ- 
λότριος. » Καὶ προσεφώνει μὲν ἐν ᾧδῇ τοῖς ἐξ Ἰσραΐήλ᾽ 
« Μνήσθητι, μὴ ἐπιλάθῃ ὅσα παρώξυνας Κύριον τὸν 
Θεόν σου ἐν τῇ ἐρήμῳ.» Κατασημαίνω" δὲ αὖ τὸν 
παροξυνθέντα Κύριον xai Θεὸν ὁ προφήτης φησίν" 
** [bid. 14. 


9! Joan, xv, 96, 858} Joan. v, € 


1105 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Vill. 


t1U6 


«Οὐ πρέσδυς οὐδὲ ἄγγελος, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ Κύριος A quit : «Non legatus, neque angelus, sed ;pse Do- 


ἔσωσεν αὐτοὺς, διὰ τὸ ἀγαπᾷν αὐτοὺς, xal φείδεσθαι 
αὑτῶν. Αὐτὸς ἐλυτρώσατο αὐτοὺς, καὶ ἀνέλαθεν αὐ- 
τοὺς, xal ὕψωσεν αὐτοὺς πάσας τὰς ἡμέρας τοῦ αἰῶ- 
νος, αὐτοὶ δὲ ἠπείθησαν, καὶ παρώξυναν τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον αὑτοῦ, χαὶ ἐστράφη αὐτοῖς εἰς ἔχθραν. » 
"Ap' οὐχὶ σαφῶς ἕν γε τουτοισὶ τὸ καταφοιτῇσάν τε 
xaY ὁδηγοῦν τοὺς λελυτρωμένους ἅγιον Πνεῦμα Κύ- 
pióv τε xaX Θεὸν, οὐχ ἀλλότριον, ἀποκαλεῖ ; Εἶτα πῶς 
ἂν εἴη λοιπὸν ἑτεροφυὲς πρὸς Θεὸν τὸ μήτε διῳχι- 
σμένον οὐσιωδῶς αὐτοῦ, μήτε μὴν ἀλλότριον, ἀλλ᾽ 
ἴδιον αὐτοῦ; Παραθήγοντες δὲ, εἰπέ μοι, τὸ {νεῦμά 
τινες, κατὰ τένα δὴ τρόπον παροργίζουσι Θεόν; f| 
πῶς ἂν ἔχοιεν ἐχθρὰ φρονεῖν ἡρημένον, οἷς ἀντιφέ- 
ρεσθαι τὸ Πνεῦμα δοχεῖ; 


minus servavit eos, quod diligere eos, et parceret 
eis. Ipse redemit eos et exaltavit eos omnibus die- 
bus sseculi : ipsi autem increduli fuerunt, et ex- 
acerbarunt Spiritum sanctum ejus, et conversus est 
eis in inimicitiam **. Nunquid in his manifeste 
sanctum Spiritum, qui deducit ac in via dirigit re- 
demptos, Dominum et. Deum, non alienum nomi- 
nat? At quo pacto demum alius a Deo erit is, qui 
neque substantialiter ab eo dissidet, neque porre 
alienus est ab eo, sed ejus proprius? Qui autem 
exacerbant, amabo te, Spiritum, quonam pacte 
Deum exacerbant? aut quomodo infensum illum 
habeant, quibus Spiritus adversari videtur? 


B. Φράσαις ἂν αὐτός" σὸν γὰρ ἤδη πως xal τοῦτο ' D. Ipse dixeris. Jam enim etiam istud explicare 


εἰπεῖν. 

A. Οὐχοῦν φαίην ἂν ὅτι τῇ πρὸς Θεὸν ἑνώσει τὸ 
Ἡνεῦμα θεός * γένοιτο δ᾽ ἂν χαὶ τοῦτο εὐθὺς ὅτι μά- 
λιστα διαφανὲς, εἰ καὶ δι᾽ ἑτέρων τις ἕλοιτο διαστεί- 
ye ἐννοιῶν. Καὶ γοῦν, οὗ τόπῳ καὶ περιορισμοῖς, 
ποσότητί τε xal μέτροις ὑποχειμένου Θεοῦ (πρέποι 
γὰρ ἂν μᾶλλον τουτὶ γενητοῖς" ἄποσον γὰρ χαὶ ἀπερι- 
όριττον, καὶ ἀμέγεθες, xal οὐχ ἐν θέσει τῇ κατὰ τό- 
40v νοεῖται τὸ Θεῖον, ἐπείπερ ἐστὶν ἀσώματον παν- 
τιλῶζ), χαὶ αὐτὸ φανεῖται τὸ Πνεῦμα τοῖς τῆς θείας 
φύσεως ἐχπρεπὲς ἰδιώμασι, σὺν Πατρί τε χαὶ Υἱῷ 
τὰ πάντα πληροῦν, καὶ ἐν πᾶσιν εἶναι πεπιστευμένον. 
"Er μὲν γάρ που δι' ἑνὸς τῶν προφητῶν ὁ πάντα ἐν 
mis, Θεός" « Μὴ οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ νὴν γῆν ἐγὼ 
πληρῶ; λέγει Κύριος. » Περιτιθεὶς δὲ τὸ χρῆμα τῷ 
Υἱῷ, ἔγραεν ἡμῖν ὁ Παῦλος - «'O καταδὰς, αὐτός 
ἐστι χαὶ ὁ ἀναθὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα 
πληρώσῃ τὰ πάντα. » ᾿Αναμελῳδεῖ δὲ πρὸς Θεὸν xal 
ὁ θεσπέσιος ἀαδίδ" « Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύμα- 
Tí; σου, xal ἀπὸ τοῦ προσώπου δον ποῦ φύγω; Ἐὰν 
ἀναθῶ εἰς τὸν οὐρανὸν, σὺ ἐχεῖ εἶ’ ἐὰν χαταθδῶ εἰς 
τὸν ἄδην, πάρει. » Οὐχοῦν εἰ τόπος οὐδεὶς ἔνθα μὴ 
ἔστι τὸ Πνεῦμα, χαὶ πληροῦντος τὰ πάντατοῦ Πνεύ- 
ματος, Θεὸς ὁ πληρῶν, κατὰ τὸ ὑπό του χαλῶς εἰρη- 
μένον, ὅτι « Πνεῦμα Κυρίου πεπλήρωχε τὴν olxou- 
μένην, χαὶ τὸ συνέχον τὰ πάντα, γνῶσιν ἔχει φωνῆς" » 
πῶς ἂν γένοιτο λοιπὸν ἄποπτόν τε χαὶ ἀσυμφανὲς, 
ὅτι τῇ πρὸς Θεὸν ἑνώσει φυσιχῇ τὸ Πνεῦμα Θεός ; 
Ei δὲ καὶ συνέχει τὰ πάντα, πῶς ἂν εἴη χτιστὸν f) 
γενητὸν, χαίτοι τοῦ πάγτα πᾶν εἶδός τε χαὶ γένος 
οὐτίας, πεποιημέντς δὲ δηλονότι, χαταχλείοντος ὥσ- 
πιρ ἕν ἑαυτῷ, xal ἕτερον ἐναργῶς παρὰ πάντα xa- 
ταδειχνύντος τὸ συνέχον αὑτά; "O ὃὲ μὴ ἔστιν ἐν 
κᾶσιν, ἀλλ᾽ ἔξω τοῦ πάντα, φυσιχῶς ὑπερχείσεταί 
ToU τὰ γενητὰ, xat τὴν τῶν παρ᾽ αὐτοῦ πληρουμένων 
τε χαὶ συνειλημμένων ὑπεραλεῖται φύσιν. Θεὸς δὲ 
ἤδη τὸ ὑπὲρ χτίσιν" ἣ οὐχ ἀληθὲς ὅ φημι; 

D. Σύμφημι πλὴν ἐροῦντα ἴσθι τοι πάλιν, ὡς εἴη 
«ὃ Πνεῦμα χτιστόν τε χαὶ γενητόν. Θεὸς γάρ πού 
φῆτι, προσπεφώνηχέ τις τῶν ἀρχαιοτέρων " « Ἐγώ 
εἶμι Κύριος στερεῶν βροντὴν, χαὶ χτίζων πνεῦμα, 


tux? sunt partes. 

À. Dicam igitur, unitate cum Deo Spiritum esse 
Deum. Quod inanifestissimum quoque mox fuerit, 
si aliud rationum iter insistere velis. Quippe cum 
loco et circumscriptionibus, quantitatique et men- 
suris Deus non sit obnoxius (loc enim creaturis 
magis convenit : nam et quantitatis expers est, et 
ambitus, et magnitudinis, nec in situ locorum in- 
telligitur esse Deus, cum plane sit incerporeus), 
ipse quoque Spiritus naturz divina proprietatibus 
conspicuus apparebit, cum Patre et Filio implens 
omnia, et in omnibus esse creditus. Dixit enim 
alicubi per aliquem prophetain, ille qui est omnia iu 
omuibus. Deus : « Nonne coelum ac terram impleo? 
dicit Dominus **, » Idipsum autem Filio tribuens, 
449 scripserit nobis Paulus : « Qui descendit, ipse 
est el qui ascendit supra omnes colos, ut impleret 
omnia **? » David quoque divinus ad Deum canit : 
« Quo ibo a Spiritu tuo, ct quo. a facie tua fu- 
giam? Si ascendero in ccelum, tu illic es : si descea- 
dero in infernum, ades **. » Itaque, si locus nullus 
est ubi non sit Spiritus, et implente omnia Spiritu, 
Deus est qui implet, ut a quodam recte dictum est : 
« Spiritus Domini replevit orbem terrarum, el hoe 
quod continet omnia, scientiam habet vocis '**; » 
quo pacto demum obscurum esse poterit, unitate 
cum Deo naturali Spiritum esse Deum ? Sin autem 
omnia continet, quomodo creatus erit aut factus, 
cum illud, omnia, omnem speciem ac genus sub- 
stantize, producte nimirum, in seipso comprehen- 
dat, et aliud ab omnibus esse manifeste signilicet, 
id quod ea continet ? Quod autem non est iu omni- 
bus, sed extra illud, omnia, naturaliter utique res 
creatas excedet, οἱ eorum quixe implentur et conti- 
nentur ab ipso naturam transiliet, Αἱ quod creatu- 
ram superat, Deus est. Nonne verum est quod 
dico? 

D. Assentior; verumtamen scito rursus dicturos 
illos, creatum et factum esse Spiritum. Deus enim 
alicubi inquit, veterum quidam inclamavit : « Ego 
sum Dominus. firmans tonitruum, et creans spiri- 


"Jas. Lxi, 9, 10. Jerem. xxin, 25. ** Ephes. 1v, 10, 4 Psal. cxxxvnt, 7, 8, ** Sap: j, 1. 


4197 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1108 


tum, et annuntians in homines Christum suum, fa- À xa ἀπαγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτου, 


ciens mane et nebulam, et ascendens super excelsa 
terre ".» 

À. Atqui, amlce, sancti Spiritus majestati nihil 
olfieiet id quod modo allatum est, nisi si quis mente 
imbecilla et corrupta sit. Qui enim spiritus simplici- 
ter et. permiseue nominatur, non utique sanctum 
et divinum illum significaverit (alioqui dicerem non 
absurde prorsus in eam illos venisse blasplie- 
miam), sed aequivoce dicitur, et de quamplurimis 
mature ratione inter 8e diversis. Spiritus enim est 
angelus, adeoque et hominis anima, et aeris mo- 
tus. Eccur autem, pratermissa exacta et opportuna 
rei significat» disquisitione, vanis ludificationibus 
afficere non verentur eum qui creaturam superat et 
eregtor est, unitate cum uno illo et naturali opi- 
fice? Propheta enim, imo vero per ipsum Deus, 
mequaquam ait se suum spiritum creare : 650 
multem abest: neque enim rem ita esse nobis 
persuadebimus, sed cum prz nimia vecordia puta- 
reut aliqui, se et alios vel invito ccelo felicitatem 
assequi posse, et regios thronos occupare, clarum- 
que imperium el sceptra obtinere, potestaten illam 
sibi utique vindicat qui est super omnia Deus, 
suisque legibus ac nutibus universam creaturam 
regi demonstrans, « Ego, inquit, sum Dominus fir- 
mans tonitruum ; » et ventorum vim creatis rebus 
immittens. Sic enim creo spiritum, et manifeste 
enuntio quem velim esse Christum, hoc est, quis in 
regnum ungendus sit, οἱ ireperium consecuturus : 
nec me invito, sed meo jussu diluculum et nebula 


conflatur, hoc est, nox, dies, lux et tenebrz. Cx- 


terum dicant illi quidnam commune sit tonitruo et 
sancto Spiritui, quid item diluculo et nebulze cum 
eo qui est ex Deo ct in Deo : Nunquid manifestum 
est quod dico? 
χοινὸν βροντῇ xai ἁγίῳ Πνεύματι, τί δὲ ὄρθρῳ καὶ 
πργὴς ὁ λόγος; 

B. Omnino. Rerum enim ante dictarum minus 
cohzrens et diversa ratio absurditatem opinionis il- 
lorum arguet. 

Δ. Jam vero quomodo factus esse concipiatur is, 
qui simul cum solo Creatore creat, quique in hoc 
vim et potestatem non aliunde ascitam neque adul- 
terinam habet, aut ab alio quodam acceptam, sed 
ex seipso, et propriam et naturalem? Spiritus 
enim divinus est, qui fecit me, inquit, quamvis 
sacre Lilterz asserant Deum pulverem accepisse 
de terra, ac manuum suarum opere hominem quo- 
dammodo ornasse, siquidem verax est qui dicit : 
« Manus tuzx fecerunt me, et plasmaverunt me '**. » 


B. Utique verum istud est. 

A. Quid vero, annon etiam postremis sxculi tem- 
poribus humanorum corporum restaurationem et 
Tesurrectionem, Spiritus vi et operatione fore cre- 
demus, et divinum nobis id praedicavit oraculum? 


*? Amos 1v, 10. ** Job x, 8. 


ποιῶν ὄρθρον καὶ ὀμίχλην, xal ἐπιδαίνων ἐπὶ τὰ 
oA τῆς γῆς.» 

Α. Καὶ μὴν, ὦ ἑταῖρε, τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος 
δόξαν καταπημήνειεν ἂν οὔτι που τὸ παροισθὲν ἀρ- 
«ίως, εἰ μὴ ἀδρανῇ τις ἔχοι καὶ παρεφθαρμένον τὸν 
νοῦν. Πνεῦμα γὰρ ὠνομασμένον ἁπλῶς xat ἀδιαχρί- 
τως, οὐχὶ πάντη τε χαὶ πάντως τὸ ἅγιόν τε χαὶ θεῖον 
χατασημήνειεν &v* ἣ γὰρ ἂν ἔφην οὐχ ἀπίθανον xo- 
μιδῇ τὸν τῆς δυσφημίας αὐτοῖς ἐχπεποιή σθαι λόγον᾽ 
ἀλλ᾽ ὁμωνύμως ἐχφέρεται, καὶ κατὰ πλείστων ὅσων 
λόγῳ τῷ κατὰ φύσιν, εἰς ἀνομοιότητα διατετμημένων. 
Πνεῦμα γὰρ ὁ ἄγγελος, καὶ μὴν xai ἀνθρώπου vore 
xa τὸ ἐγχόσμιόν τε χαὶ ἀερῶδες χίνημα. Εἶτα τί, 
παρέντες τὸ λίαν ἐξαχριθοῦν καὶ φιλοχρινεῖν εὖ μάλα 


Β χατὰ χαιροὺς τὸ δηλούμενον, ἑώλοις φεναχισμοῖς χα- 


ταλυπεῖν ἐγνώχασι τὸ ὑπὲρ τὴν χτίσιν καὶ δημιουργὸν 
ἑνώσει τῇ πρὸς τὸν ἕνα καὶ φύσει δημιουργόν; 9 
γάρ τοι προφήτης, μᾶλλον δὲ δι᾽ αὐτοῦ Θεὸς, οὐχὶ τὸ 
ἴδιον ἔφη παρενεγχεῖν εἰς τὸ εἶναι Πνεῦμα, πολλοῦ 
γε καὶ δεῖ᾽ διαχεισόμεθα γὰρ οὐχ ὧδε ἔχειν " οἰηθέν- 
των δέ τινων Ex. πολλῆς ἄγαν ἡλιθιότητος, xal δίχα 
«ἧς ἄνωθεν ψήφου, σφίσι τε αὐτοῖς xai ἑτέροις δύ- 
νασθαι χατορθοῦν τὸ καὶ θρόνων ἐφικέσθαι βασιλι- 
χῶν, ἀρχῆς τε περιφανοῦς χαὶ σχήπτρων χατάρχειν, 
ἑχυτῷ τὸ πάντως ἀνάπτει χράτος ὁ ὑπὲρ πάντα θεὸς, 
καὶ τοῖς παρ᾽ αὐτοῦ θεσμοῖς xal νεύμασι τὴν G2pe 
πασαν χτίσιν, διοιχουμένην ἐπιδειχνὺς, € Ἐγὼ, φησὶν, 
εἰμὶ Κύριος, στερεῶν βροντὴν, » ἀνιεὶς δὲ τοῖς iv 
χόσμῳ πνευμάτων φοράς. Κτίζω γὰρ οὕτω τὸ πνεὺυ- 
pa. καὶ σαφῆ ποιούμενος τὴν ἀνάῤῥησιν οὗπερ ἂν 
ἑλοίμην εἶναι Χριστοῦ, τουτέστι, τοῦ πρὸς βασιλείαν 
χαταχριομένου, καὶ τὸ χρατεῖν λαγχάνοντος " Οὐχ 
ἀνεθελήύτως ἐμοὶ, ἐμοῖς δὲ προστάγμασιν ὄρθρος τε 
καὶ ὀμίχλη πράττεται, τουτέστι, νὺξ, xai ἡμέρα, 
χαὶ φῶς, χαὶ σχότος. Ἐπεὶ λεγόντων ἐχεῖνοι, «ἶ τὸ 


ὁμίχλῃ πρὸς τὸ ix Θεοῦ τε xal ἐν Θεῷ.Αρ᾽ οὐκ ἐν- 


B. "Eo:xe. Τὸ γὰρ τῶν ὠνομασμένων ἀσυμφυὲς πὰ 
ἀσύμθατον χομιδῇ, τῆς ἐχείνων δόξης καταψη φιεῖται 
«ὃ ἀχαλλές. 

A. Πῶς δ᾽ ἂν xal ἑτέρως χτίσμα τε γενητὸν ὑπκάρ- 
χειν νοοῖτο, συνδημιουργοῦν τῷ μόνῳ Δημιουργῷ, 
χαὶ τὴν ἕν γε τούτῳ δύναμίν τε xal ἐξουσίαν, οὐχ 
ἔξωθεν ἐπαχτὴν, οὐδὲ παράσημον ἔχον, ἣ παρ᾽ ἑτέρου 
του πεπλουτηχὸς, ἀλλ᾽ ἐξ ἑαντοῦ, καὶ ἰδίαν καὶ φυ- 
σιχῶς; Πνεῦμα γὰρ θεῖον, τὸ ποιῆσάν με, φησί" 


D χαίτοι τῶν ἱερῶν Γραμμάτων εἰληφέναι μὲν χοῦν ἀπὸ 


τῆς γῆς διϊσχυριζομένων τὸν Θεὸν, χαὶ οἱονεὶ ταῖς 
διὰ χειρῶν αὐτουργίαις ἐχτετιμηχότος [Tp. ἐχτετιμη: 
χότα] τὸν ἄνθρωπον, εἴπερ ἐστὶν ἀληθὴς ὁ λέγων᾽ 
« Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με, καὶ ἔπλασάν με.» 

D. Καὶ μὴν τὸ χρῆμά ἔστιν ἀληθές. 

A. Τί δὲ, οὐχὶ χαὶ τὸν, ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἱῶνος 
χαιροῖς, τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων ἀναπλασμὸν, 
«1 τε εἰς τὸ αὖθις εἶναι παραγωγὴν, o0 διὰ τῆς τοῦ 
Πνεύματος ἐνεργεία; ἔσεσθαί τε διαχε:σόμεθα, xai 
zio; fads προχεχρησμῴδηχε λόγος; 


4109 
Β. Πῶς ἕφης: * 


A. Οὐχ ἀναθδιώσεσθαι τοὺς νεχροὺς, xaX ἐγερθή- 
εσθαι τοὺς ἐν τοῖς μνημείοις, λόγιον, οἶμαί που, 
προφητιχὸν ἀναχέχραγέ τε χαὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, 
ἀναστοιχειοῦντος ἡμᾶς εἰς ζωὴν τοῦ πάντα ἰσχύοντος 
Θεοῦ, διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος : 

Β. Ναὶ, μεμνήσομαι γὰρ τοῦ μαχαρίου βοῶντος 
Δαδὶδ, χαὶ τὸν Ex τῆς ἁμαρτίας ἡμῶν ὄλισθον εἰς 
φθορὰν καὶ θάνατον ἀναγεγραφότος, καὶ τὸν ἐχ τῆς 
ἀ"αστάσεως ἀναχαινισμὸν εὖ μάλα προῦμνηκχότος. 
"Er γὰρ ὧδε πρὸς Θεόν * «᾿Αποστρέψαντος δέ σου 
«b πρόσωπον, ταραχθήσονται" ἀντανελεῖς τὸ πνεῦμα 
αὐτῶν, χαὶ ἐχλείψουσι, xal εἰς τὸν χοῦν αὐτῶν ἐπι- 
στρέψουσιν. Ἐξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, χαὶ χτι- 
σϑήσονται, xal ἀναχαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς.» 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VI. 
A B. Quomodo dixisti ἢ 


1110 


A. Nunquid mortuos ad vitam revocatum iri qui 
in monumentis jacent, propheticum, ut reor, pr&- 
dicavit oraculum, et nos credimus, omnipotente 
Dco nos ad vitam reducente per sanctum Spiritum? 


B. Ita est, memini enim beatum Davidem cla- 
mare, et lapsum nostrum a peccato in corruptio- 
nem et mortem describere, et renovationem ex 
G51 resurrectione utique przcinere. Deum eniin 
sic compellabat : « Avertente autem te faciem, 
turbabuntur : auferes spiritum eorum, et deficient, 
et in pulverem suum revertentur. Emittes Spiri- 
tum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem 
terrae **. » 


À.. Ὁ τοίνυν ἀναπλασμὸς, xat ἡ τοῦ χατεφθαρμέ- Β΄ A, Itaque renovatio illa, et corrupt: rei ad novi- 


vou μεταδρομὴ πρὸς xawoupylat τε xat ἀναμόρφω- 
σιν, ἔργον ἂν γένοιτο, χατά γε τὸ εἰχὸς xal αὐτῷ 
μοι δοχοῦν εὖ ἔχειν, τῆς αὐτῆς φύσεως τε xal évep- 
τείας, ἧς ἂν φαίνοιτο χαὶ τὸ ἐν ἀρχαῖς ἀποῤῥήτως 
πλαστουργηθέν. 

B. Σύμφημι. 

A. Πῶς οὖν ἄρα τὸ δι᾽ οὗ καὶ ἐν ᾧ Θεὸς ἐνεργὸς 
περὶ τὴν χτίσιν, xal τῶν ὅλων ὁρᾶται δημιουργὸς, 
γενητὸν ἂν εἴη χαὶ ἐχτισμένον; “Ὥρα γὰρ ἤδη πως 
ἡμᾶς εἰπεῖν ὡς, εἴπερ ὧδε ἔχειν ἐροῦσι τὸ χρῆμα, 
χτιστὴν εἶναι τοῦ Θεοῦ τὴν ἐνέργειαν οὐχ ἑχόντες 
ὁμολογήσουσι. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν ; Θεομισὴς δυσφη- 
pia, παλίμφημοι δόξαι, xai τῆς εἰς ἄχρον ἠχούσης 
ἀμαθίας ἐγχλήματα, Ἐρεῖ γὰρ, οἶμαι, τὶς τῆς ἀν- 
δράτι πρεπούσης σοφοῖς εὐχοσμίας ἢφειδηχὼς, ἁπλοῦν 
xai ἀσύνθετον χυρίως τε xal πρώτως τὸ Θεῖον, ὦ 
τἂν, οὐχ ἐχ φύσεω; χαὶ ἐνεργείας ὡς παρ᾽ αὐτὸ φυ- 
σιχῶς ἑτέρα; συντεθεῖσθαι νοούμενον, ἀλλ᾽ ἕν τι τὸ 
σύμπαν ὑπάρχειν μεθ᾽ ὧν οὐσιωδῶς ἔχο: πεπιστευ- 
μένον. Οὐχοῦν εἰ λέγοιτο χτιστὴν χαὶ πεποιημένην 
τὴν ἐνέργειαν ἔχειν, ἰδίαν οὖσαν αὐτοῦ, τουτέστι, τὸ 
Πνεῦμα, xai αὐτό που πάντως ἔσται χτιστὸν, ἐπεὶ μὴ 
ἕτερόν τι παρ᾽ αὐτὸ τὸ ἐνεργὲς αὐτοῦ. "Ap' οὐ στυ- 
γητὸς xal ἀπεχθὴς ὁ λόγος, xal πολὺ διανενευχὼς 
εἰς τὸ πεποιῆσθαι δυσσεθῶς ; 

B. Παντάπασι μὲν οὖν. 

Α. Καθίχοιτο δ᾽ ἂν χαὶ εἰς ἑτέραν αὐτοῖς ἀτοπίαν 
ἡ δόξα. 

Β. Ποίαν δή τινα φής; 

Α. Κύριος τῶν δυνάμεων χατωνόμασται ὁ Θεὸς, 
ἔστι δέ που πάντως xal ἀληθὲς τὸ ὑμνούμενον, 

B. ᾿Αληθές" πῶς γὰρ ob; 

Α. Εἴτι τοιγαροῦν τὴν ἀνωτάτω τε καὶ θείαν ὗπο- 
χάθηται φύσιν, ἰδίαν μὲν οὐχ ἂν ἔχοι δύναμιν" ἕρπει 
δὲ ὥσπερ ἀπὸ πηγῆς τοῦ Θεοῦ, χατά γε τὸ αὐτῷ μοι 
δοχοῦν, ἐφ᾽ ἕχαστον τῶν δυναμουμένων ἡ δύναμις, 
χαθάπερ ἀμέλει xaX ἢ σοφία, καὶ τὰ ὧν ἐστι δοτήρ. 
Ὃ γάρ ἐστι κατὰ φύσιν ὁ πάντων Δεσπότης, μεῦ- 
ἐχτῶς ἔσται xal παρ᾽ αὐτοῦ τὰ πεποιημένα, ὥστε 
καὶ ἄγαμαί τοι χαλῶς εἰρημένον τό᾽ « Τί γὰρ ἔχεις, 
ὃ οὐχ ἔλαθες: » "Egapuósete γὰρ ἂν, ὡς ἔοιχεν, εἴ 


** Psal. cii, 39, 30. 791 Cor. 1v, 7. 


tatem et instaurationem reversio, opus fuerit, ut par 
est, et recte ipse sentio, ejusdem virtutis ac naturze 
cujus esse videtur etiam illa res initio ineffabiliter 
formata. 


B. Assentior. 

A. Quomodo igitur ille per quem et in quo Deus 
circa creaturam operatur, et universi opifex vide- 
tur, factus erit ac creatus? Jam enim dicenduim no- 
bis erit quod, si rem ita esse contendcrint, vel in- 
viti confessuri sunt. creatam esse Dei vim et opera- 
tionem. Et quid tum inde? Invisa Deo blasplieinia, 
opiniones infames, et extremz inscitie crimina. 
Dicet enim, opinor, aliquis qui modestia sit pradi- 
tus, simplex et incompositum proprie et priiario 
Numen esse, amice, mon tanquam intelligatur ex 
natura et operatione ab ipso diversa compositum, 
sed unum quiddam prorsus cum iis quibuscum sub- 
stantialiter se liabet. Itaque si dicatur creatam et 
factam habere virtutem, qux sit ejus propria, lioc 
est, Spiritum, ipse etiam utique creatus erit, quan- 
doquidem aliud non est ab ipso virtus ejus. Nonne 
dictu horrendum et exosum istud est, et ad impie- 
latem vehementer vergit? 


D. Omnino. 

A. Sed et in aliain quoque absurditatem eorum 
sententia corruet. 

B. Ecquam dicis? 

A. Dominus virtutum nuncupatus est Deus, et 
sane verum est illud quod Psaltes canit. 

B. Verum ; quis dubitat? 

A. Si quid ergo suprema ac divine suhjaceat na- 
turz, ἃ se quidem virtutem non liabet; sed ἃ Deo, 
veluta fonte, ut existimo, in unumquodque eorum 
qua corroborantur, se virtus infundit, quemadmo- 
dum nimirum et sapientia, et ea quorum est largi- 
tor Deus. Nam quod secundum naturam est omnium 
Dominus, id per participationem erunt etiam ab ipso 
res crcatas, adeoque mirorillud rerte dictum : « Quid 
enim habes quod non accepisti '*?* » Si quis enim 


41Π1 


S. ΟΥ̓́ΒΙΜ! ALEXANDRINI ARCHIE. 


1" 


sapienter expendere velit, non utique id nobis solis Α «tg ἕλοιτο φιλοσοφεῖν, οὐχ ἡμῖν γε μόνοις τοῖς ἐπὶ 


hominibus, sed universe 659 creature potius ac- 
commodabit. 

B. Quidnam ergo inde colligitur? 

A. Canentem audio, et spiritualem veluti lyram 
pulsantem beatam Davidem, clareque dicentem : 
« Verbo Domini cceli firmati sunt, et. Spiritu oris 
ejus omnis virtus eorum *'. » Cedo itaque, id quod 
firmat celos, et creaturarum tota virtus est, Deusne 
erit, an creatura? 


B. Deum ego qaidem dico, nec injuria. Non enim 
 roncesserim crcaturis nequaquam opus esse Deo, 
sed ipsas sibi potius ea facere ac suppeditare posse 
perqua servari et recto in statu manere queaut, 
cum naturaliter in corruptionem cadant. 

A. Firmat igitur Spiritus coelos, non creatz et 
factae suhstantiz participationem ipsis indens, sed 
tanquam Dei virtutem, suam largiens. Quod enim 
res continet, et in recto statu llrmat id quod natura 
sua corruplioni est obnoxium, et in nihilun re- 
verli potest, substantiam utique declarat esse illam 
qua hoc universum moderatur. Unde Paulus ille 
divinus, qu: nam sit Dei natura, ex rebus.factis, 
quoad ejus est, nos eam imaginari et concipere sua- 
det, dicens : « Invisibilia enim ipsius, a creatura 
mundi per ea qux facta sunt. intellecta conspiciun- 
tnr, sempiterna quoque ejus virtus et divinitas : ut 
sint inexcusabiles, quia cum cognovissent Deum, 


γῆς αὐτὸ, μᾶλλον δὲ ἁπάσῃ τῇ χτίσει. 


᾿Β. Τί οὖν ἄρα τὸ ἐντεῦθεν ἡμῖν συναγόμενον" 

A. ᾿Αναμελῳδοῦντος ἀχούω, xal πνευματιχὴν ὧσ- 
περ τινὰ διαχρούοντος λύραν, τοῦ μαχαρίου Aa65, 
λέγοντός τε σαφῶς" « Τῷ Λόγῳ Κυρίου οὗ οὐρανὸ 
ἐστερεώθησαν, xal τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ 
πᾶσα ἣ δύναμις αὐτῶν. » Φράζε δὴ οὖν, τὸ στερεοῦν 
οὐρανοὺς, καὶ ἡ πᾶσα τῶν ὄντων δύναμις, Θεὸς ἂν εἴη 
μᾶλλον, ἣ χτίσις ; 

B. Θεὸν ἔγωγέ φημι, xol μάλα εἰκότως. . . .(l) 
κὸ μηδαμῇ δεῖσθαι Θεοῦ, χατορθοῦν δὲ μᾶλλον ἕαν- 
τοῖς, χαὶ ἐχπορίζειν δύνασθαι τὰ δι᾽ ὧν ἂν ἔχοι τὸ 
σώζεσθαι καὶ συνεστάναι χαλῶς, χαίΐίτοι δια πέπτοντα 
φυσιχῶς εἰς φθοράν. 

Α. Στερεοῖ τοιγαροῦν τὸ Πνεῦμα τοὺς οὐρανοὺς, oi 
χτιστῇς χαὶ πεποιημένης οὐσίας τὴν μέθεξεν ἐμποιοὺν 
αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ὡς ἐνέργειαν Θεοῦ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ δω- 
ρούμενον. Τὸ γάρ τοι συνέχον τὰ ὄντα χαλῶς, καὶ 
στερεοῦν εἰς διαμονὴν τὸ χαταφθείρεσθαι πεφυχὸς, 
οἴχοθέν τε νοσοῦν τὴν εἰς τὸ μηδὲν ἀναδρομὴν, παρα- 
δεικτιχὸν ἂν εἴη τῆς τόδε τὸ πᾶν ἡνιοχούστις οὐσίας. 
Καὶ γοῦν ὁ θευπέσιος Παῦλος, ἥτις ποτέ ἐστιν ἡ τοῦ 
θεοῦ φύσις, ix τῶν ἀποτελεσμάτων μετρίως διαφαν- 
τάζεσθαι χαὶ ἐννοεῖν ἡμᾶς ἀναπείθει, λέγων " « Τὰ 
γὰρ ἀόρατα αὑτοῦ ἀπὸ χτίσεως χόσμου τοῖς ποιήμασι 
νοούμενα χαθορᾶται, f| τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις xal 
θειότης, εἰς τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀναπολογήχτους, διότι 


non sicul Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, (; γνόντες τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς Θεὸν ἐδόξασαν T, τὐχαρί- 


sed evanuerunt in cogitationibus suis ?*. » Itaque di- 
vin: naturz pulchritudinem clarius nobis veluti pre- 
feret sempiterna ejus virtus. Et firmat Spiritus cae- 
los, non tanquam una creaturarum in. subsidium a 
quodam assumpta (vecordis enim est istud sentire 
aut dicere), sed tanquam proprius Spiritus omnia 
creanlis ac roborantis Dei ; aut si ne ila. rem qui- 
dem esse dicent, respoudeantipsi, et causam nobis 
indicent, propter quam universitatis Opifex przcla- 
rum statum creaturis et concinnum ordinem per 
saucti Spiritus participationem  indit ac largitur. 
Firmat enim coelos, quibus sí ut in firmo statu ma- 
nerent creari solum suffecisset, non utique neces- 
sarium fuisset per Spiritum sanctum eos firipari. 


στησᾶν, ἀλλ᾽ ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὖ- 


τῶν. » Ἐξοίσει δὴ οὖν τὸ τῆς θείας φύδεως χάλλο; 
εἰς ὄψιν ὥσπερ ἐμφανεατέραν, ἡ ἀΐδιος αὑτοῦ δύνα- 
ptg. Καὶ στερεοῖ τὸ Πνεῦμα τοὺς οὐρανοὺς, οὐχ ὡς Ev 
τῶν χτισμάτων ὑπό του παραληφθὲν εἰς ἐπιχουρίαν " 
ἀποπληξία γὰρ τοῦτο φρονεῖν ἣ λέγειν " ἀλλ᾽ ὡς Xov 
ὑπάρχον Πνεῦμα τοῦ τὰ πάντα δημιουργοῦντίς τε 
χαὶ δυναμοῦντος Θεοῦ ἣ εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχειν Lpov- 
σιν, ἀποχρινάσθων αὐτοὶ, xal παραδεικνύντων tul 
τὴν αἰτίαν, δι᾽ ἣν ὁ πάντων δημιουργὸς τὸ ἐν χαλῷ 
χεῖσθαι τοῖς χτίσμασι, xal τὸ τελείως ἔχειν εἰς εὑ 
χοσμίαν, διὰ τοῦ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος ἔχμη» 
χανᾶται καὶ δίδωσι. Δυναμοῖ γὰρ οὐρανοὺς, οἷς εἴπερ 
ἀπέχρη τὸ ἐκτίσθαι μόνον πρὸς τὸ ἐρηρεῖσθαι χαλῶς, 


Atqui si paulo accuratius ,expendere velimus, lioc D οὐχ ἀναγχαία που πάντως ἡ διὰ τοῦ Πνεύματος £j 


verum non esse comperiemus. Itaque laudabitur 
contrarium. 


D. Recte dixisti : 653 sed cur dicimus naturam 
et ortum hominis in perfectionem tunc sane vix sibi 
convenieutem esse deductum, cum per Spiritum 
divinam in se accepit effigiem ? 


Α. Certe obscurum istud non est, si natura la- 


ἯΙ Psal. xxxi, 6. 15 Roin. i, 20, 21. 


ξις. ᾿Αλλὰ μὴν τοῦτο οὐχ ἀληθὲς ἐχδείξειεν ἂν ἡ tz 
αὐτῷ βάσανος, ἧπερ ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν " οὐχοὺν 
εὑδοχιμήσει τὸ ἔμπαλιν, 

B. Ὀρθῶς ἕφης᾽ τί δ᾽ ἂν τὴν ἀνθρώπου φύσιν tt 
xal γένεσιν, οὐκ εἰς τελειότητα τότε δὴ μόλις τὴν 
αὑτῇ πρεπωδεστάτην ἀνῆχθαί φαμεν, ἡνέχα διὰ τοῦ 
Πνεύματος τὸ θεῖον ἐφ᾽ ἑαυτῇ πεπλούτηκεν ἐξειχόνι- 
02; 

A. Καὶ μὲν τοῦτό γέ ἔστιν οὐκ ἀσυμφανὲς, εἰ τόν 


(1) Desunt hic aliquot vocabula quie defuisse non. videntur in codice quo usus cet CEcolampadius. 


1115 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS Vil. 


1i14 


Ts τῆς φύσεως ὅλισθον, xai τὸν εἰς τὸ εὖ εἶναι μετα- A psum, et in rectum statum reformatiunem apnd se 


πλασμὸν διενθυμοῖτό τις. Διανενευχότος γὰρ τοῦ 
ζώου πρὸς τὸ πλημμελὲς, καὶ τὴν εἰσποίητον ἁμαρ- 
τίαν Ex, τῆς εἰσάπαν φιλοσαρχίας ἠῤῥωστηχότος, τὸ 
πρὸς θείαν εἰχόνα διαμορφοῦν αὐτὸ, xai σημάντρου 
δίχην ἀποῤῥήτως ἐντεθειμένον, ἀπενοσρίζετο Πνεῦ- 
μα, φθαρτόν τε οὕτω xaX ἀχαλλὲς (xa τί γὰρ οὐχὶ 
τῶν ἐχτόπων;) συνειληφὸς ἀναπέφανται ; Ἐπειδὴ δὲ ὁ 
τῶν ὅλων γενεσιουργὸς ἀναχομίζειν ἤθελεν εἰς ἐδραιό- 
τῆτά τε χαὶ εὐχοσμίαν τὴν ἐν ἀρχαῖς τὸ διολισθῆσαν 
εἰς φθορὰν, παράσημόν τε χαὶ ἀχαλλὲς διὰ τὴν εἰσ- 
ποίητον γεγονὸς ἁμαρτίαν, ἑνῆχεν αὖθις κὐτῷ τὸ 
ἀποφοιτῆσάν ποτε θεῖόν τε xal ἅγιον Πνεῦμα, μετα- 
στοιχειοῦν εὖ μάλα πρὸς τὴν ὑπερχόσμιον εἰκόνα, χαὶ 
πεφυχὸς xal δυνάμενον διὰ τοῦ πρὸς ἰδίαν ἡμᾶς με- 
ταῤῥυθμίζειν ἐμφέρειαν. Τὸ τοίνυν συνέχον εἰς τὸ εὖ 
εἶναι τὸ ποιηθὲν, χαὶ χαταχαλλύνειν εἰδὸς σχέσει τῇ 
πρὸς αὐτὸ, xat διαμορφοῦν τὸ ζῶον cl; ὁμοίωσιν Θεοῦ, 
κατόπιν ἱέναι διαχεισόμεθα τοῦ Δημιουργοῦ, καὶ διὰ 
τῆς εἰς ἔχφυλον ἑτερότητα διαχοπῇ;, διοικοῦμεν αὐτοῦ 
τὸ διαπρέπειν ἐν τελειότητι τῇ ἑχάστῳ πρεπωδεστά- 
τῇ, τοῖς παρ᾽ αὐτοῦ χτίσμασι δωρούμενον ; Tj ἰσηφυές 
τε χαὶ ὁμοούσιον εἶναι λέγοντες αὐτῷ, τὸ ἐξ αὐτοῦ 
τε χαὶ ἐν αὐτῷ χατὰ φύσιν, ὁλοχλήρῳ τῇ δημιουργίᾳ 
τιμήσομεν, χαὶ ὅλην ὥσπερ αὐτῷ τὴν ἐπὶ τοῖς vzyo- 
νόσιν ἐνέργειαν ἀναθήσομεν, ἐχτετελεσμένην δι᾽ Υἱοῦ 
ἐν Πνεύματι; 

B. ᾿Ορθῶς εἰρῆσθαι ταυτὶ φαίην ἂν ὅτι μάλιστά γε. 

Α. Ὅτι δὲ δι᾽ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι πάντα διὰ πάντων, 


καὶ μὴν χαὶ &v πᾶσι τὸ ἐνεργὲς τοῦ Tlacphc ἐχφαίνε- C 


ται, πῶς οὐχ ἀταλαίπωρον χάντευθεν ἰδεῖν ; ᾿Απόχρη 
μὲν γὰρ εἰς ἀπῤδειξιν τὸ στερεοῦσθαι μὲν οὐρανοὺς 
ἐν Λύγῳ Κυρίον, εἶναι δὲ αὐτοῖς τὴν ὅλην ἰσχὺν ἐν 
Πνεύματι, χατὰ τὸ πάλαι χαλῶς ὑμνούμενον. Παροίσω 
δ᾽ οὖν ὅμως διὰ τῆς τοῦ Πνεύματος ἐνεργείας τερα- 
τουργοῦντα Χριστόν" γέγραπται γὰρ, ὅτι « "ἤγετο ὁ 
Ἰησοὺς ἐν τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος εἰς τὴν Γαλι- 
λαίαν" » xal που χαὶ τοῖς Ἰουδαίοις ἀνόσια πεφλυ- 
ρηχόσι, xai τὴν ἀγροῖχον ἐπ᾽ αὑτῷ διαθήγουσι γλῶτ- 
ταν, εἰχότως ἐπιτιμῶντα᾽" ἔφασχον γὰρ, ὅτ' « Οὗτος 
οὐχ ἐχθάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζεδοὺλ, 
ἄρχοντι τῶν δαιμονίων" » χαὶ μεθ᾽ ἕτερα" « Καὶ εἰ 
ἐγὼ, φησὶν, ἐν Βεελξεθοὺλ ἐχδάλλω τὰ δαιμόνια, ol 
υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐχδάλλουσι; Διὰ τοῦτο αὐτοὶ χριταὶ 


quis perpendat. Nam cum animal in vitium se cou- 
verlisset, et pre nimio carnis studio admissi pec- 
cati morbo laboraret, Spiritus, ad divinam ipsum 
effingens imaginem, et qui signaculi instar ineffabi- 
liter impressus erat, recessit, atqueita corruptionem 
et vitium, et nullum non sceleris genus in se susce- 
pit. Cum autem universitatis Auctor in pristinum 
satum ac decus revocare vellet id quod in corru- 
ptionem ceciderat, et pra admisso peccato adulte- 
ratum ac deformaltum erat, rursus οἱ Spiritum illum 
divinum ac sanctum immisit, qui quondam recesse- 
rat, qui ad supernam effigiem nos utique transfor- 
mare ex vi el natura. sua potest, su: nos confor- 
mando similitudini. Qui ergo bono in statu creatu- 
ram continet, ac mutua secum habitudine cohone- 
stat, et animal in Dei similitadinem transformat, ir.- 
feriorem esse Creatore nobis persuadebimus, et,cum 
diversum et alienum statuentes, perfectionem. uni- 
cuique convenientem ei detrahemus, quz ab ipso 
creaturis traditur? aut. zequalis natur: et consub- 
stantialem ipsi dicentes esse eum qui ex ipso et in 
ipso est secundum naturam, solido creandi munere 
honestabimus, et integram ei quodammodo erga 
creaturas operationem tribuemus per Filium in Spi- 
ritu perfectam ? 


B. Rectissime hzc abs te dicta fatcor. 

À. Quod autem per Filium in. Spiritu omnia per 
omnia, el in omnibus vis et efficacia Patris esse vi- 
deatur, nonne vel hinc facili negotio videre licet? 
Sufficit enim ad id demonstrandum quo: firmentur 
cceli in Verbo Domini, et omnis virtus eorum sit. in 
Spiritu, ut vetus Psaltes recte ceciuit, Verumtamen 
Clhiristum proferam miracula per virtutem Spiritus 
edentem. Scriptum est enim Jesum ductum esse 
in virtute Spiritus in Galilzeam **. Et alicubi quo- 
que Judaeos impia in illum verba fundentes ct effe- 
ram in eum linguam acuentes jure iucrepantem., Di- 
cebant enim : « Hic non ejicit G5/4 d:iemones. ni- 
$i in. Beelzebul principe dz:moniorum **. » Et post- 
ea : « Εἰ si ego, iuquit, in Beelzebul ejicio dazemo- 
nes, filii vestri in quo ejiciunt ? ideo ipsi judices ve- 
stri erunt. Si autem ego in Spiritu Dei ejicio dademo- 


ἔσουτα! ὑμῶν. El δὲ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐγὼ ἐχδάλλω Ὁ nes, igitur pervenit in vos regnum Dei ?*. » Faten- 


τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ 
6:09. » Νοῦ μὲν γὰρ ἐπέχεινα παντὸς, χαὶ πέρα λό- 
19 τοῦ xa9' ἡμᾶς, τὴν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς γέννησιν 
ὁμολογητέον τοῦ Μονογενοῦς. ᾿Επειδὴ δὲ γέγονε σὰρξ 
χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν, τῆς θεοπρεποῦς ἐξουσίας τὴν 
ἐνέργειαν, καὶ ἄνθρωπος ὧν, ἐπεδείκνυτο. Τοιγάρτοι 
φησὶν, ὡς τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς μέτροις ἐμδεθδηχώς * « Εἰ 
6t ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐγὼ ἐχδάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα 
ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. » Τοῦτο δέ 
ἐστιν ἕτερον οὐδὸν f| Exclvo λέγειν, ὅτι Καταδέθηχε 
καὶ elg ἀνθρώπους fj θεοπρεπὴς ἐξουσία xat δύναμις, 
εἴπερ ἐγὼ xal ὑμᾶς δ'᾽ ὑμᾶς γεγονὼς, τερατουργῶ 


7? Luc. iv, 16. 7* Mattb, xii, 24. 15 014, 97, 28. 


dum enim est Unigeniti ex Deo Patre. gencrationein 
mentem et rationem nostram omnem superare. 
Postquam autem caro factus est, et habitavit in no- 
bis, divin: potestatis virtutem, ctiam homo cum es- 
861, declaravit, ldcirco inquit, puta qui nostram 
conditionem inierat : « Si in Spiritu Dei ego ejicio 
dzemones, igitur pervenit in vos regnum Dei » (hoc 
autem nihil aliud est quam si diceret, descendisse 
etiam in homines divinam potestatem ac virtutem); 
siquidem ego similis vestri propter vos factus, mi 
racula edo per Spiritum. Regnum enim, opinor, Dei, 
illam in saucto Spiritu divinissimam vim οἱ opera- 


4115 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1116 


lionem utique nominat, aut ipsum forte Spiritum, A διὰ Πνεύματος. Βασιλείαν γὰρ, οἶμαι, Θεοῦ, τὴν ἐν 


juxta illud plane quod ad nos dictum est : « Ite- 
guum coelorum intra vos est "5, » Cum igitur mira- 
cula quidem faciat in Spiritu, quamvis Deus sit Fi- 
lius, regnum autem divinum vocet eam qua in 
ipso et per ipsum est, fortissimam et invictam pote- 
statem, quomodo, quiso, factus esse dicitur, ac non 
plane przstantior creatura status, quam sit opilicis, 
cum a nobis ipsis, tum a supernis spiritibus intelli- 
getur ? Clarificatus euim est in Spiritu, et omnipo- 
tenti» gloriam habet in ipso. Nam cur demum ope- 
rum przstantiía, et ex iis queeerga nos fecit in Spi- 
ritu, Deus natura Patri :equalis, adeoque et comn- 
substantialis credi volebat, quainvis homo factus 
Uuigenitus? « Si enim non facio, inquit, opera Pa- 
tris mei, nolite credere mihi : si autem facio,ct si 
mihi non vultis credere, operibus credite '". » Cum 
igitur ex operum supernaturali splendore natura di- 
vina cognoscatur, hxc autem facta. sint. vi et ope- 
ratione Spiritus : quomodo jam creatus erit is qui 
sequalis est Deo, ct una creat, et. rebus vita desti- 
tutis vitam simul largitur? Nunquid enim vivifican- 


di potestas, soli verz et naturali vitze competit, lioc 
est, Deo? 


Πνεύματι τῷ ἁγίῳ θεοπρεπεστάτην ἐνέργειαν εὖ μάλα 
διαχαλεῖ, fj καὶ αὑτὸ τάχα moo τὸ Πνεῦμα, κατ᾽ ἐχεῖνο 
δὴ πάντως τὸ πρὸς ἡμᾶς εἰρημένον’ «'H βασιλεία 
τῶν οὐρανῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν. » Ὅτε- τοίνυν μεγα- 
λουργεῖ μὲν ἐν Πνεύματι, καίτοι Θεὸς ὑπάρχων ὁ 
Υἱὸς, βασιλείαν δὲ θείαν ἀποχαλεῖ τὴν ἐν αὐτῷ τε 
xo δι᾽ αὐτοῦ χαρτερωτάτην τε χαὶ ἄμαχον ἐξουσίαν, 
πῶς &v, εἰπέ μοι, πεποιῆσθαι λέγοιτο, χαὶ οὐχὶ πάντη 
τε xai πάντως ἐν ἀμείνοσιν ἡ χτίσις, f| ἐν οἷς ὁ πάν- 
των δημιουργὸς, πρός τε ἡμῶν αὐτῶν καὶ πρὸς τῶν 
ἄνω νοοῖτο πνευμάτων ; ᾿Ηγλάϊοται γὰρ ἐν Πνεύματι, 
καὶ τὴν ἐπὶ τῷ πάντα δύνασθαι δόξαν ἀποχεχέρδαχεν 
ἐν αὐτῷ. Καίτοι τί δήποτε διὰ τῆς τῶν δρωμένων 
ὑπεροχῇς, καὶ δι᾽ ὧν ἐνήργηχεν εἰς ἡμᾶς ἐν Πνεύ- 
ματι, θεὸς, ὅτι xarà φύσιν ἐστὶν ἰσουργὸς τῷ φύ- 
σαντι, ἐπὶ τούτῳ xal ὁμοούσιος ἢξίου πιστεύεσθαι, 
χαίτοι xa0' ἡμᾶς γεγονὼς ὁ Μονογενής ; « Εἰ γὰρ οὗ 
ποιῶ, φησὶ, τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ 
got * εἰ δὲ ποιῶ, χἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις 
μου πιστεύετε. » Ὅτε τοίνυν ἐκ τῆς τῶν χατωρίω- 
μένων ὑπερφυοῦς λαμπρότητος ἡ θεία φύσις διαγινώ- 
σχεται, ἐπράττετο δὲ ταυτὶ δι᾿ ἐνεργείας τοῦ Πνεύ- 
ματος, πῶς ἂν ἔτι χτιστὸν τὸ ἰσουργὸν ᾿τῷ Θεῷ καὶ 


συγχτίξον xaX συζωοποιοῦν τὸ ζωῆς ἐπιδεές ; Ἦ γὰρ οὐχὶ καὶ τὸ δύνασθαι ζωοποιεῖν, μόνῃ περ ἂν πρέποι 


τἣγε ἀληθῶς χατὰ φύσιν ζωῇ, τουτέστι, Θεῷ ; 
B. Assentior. Seriptum est enim de ipso : « Qui 


solus 655 habet immortalitatem, et lucem inhabi- 
tat. inaccessibilem 15. 


. B. Σύμφημε' γέγραπται γὰρ περὶ αὐτοῦ * « Ὁ μό- 
νος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰχῶν ἀπρόσιτον. » 


Α. Cum itaquesolus Deus ἃ se et ἴῃ propria na- 5 Δ. Μόνου τοιγαροῦν τὴν ἀθανασίαν οἴχοθέν τε xaX 


tura. ἱπηπιογι δ! 216 πὶ habeat, et vita esse creda- 
tir, quonam modo erit Spiritus vivificans, cum in- 
ter ea. censeatur, ex illorum sententia, qua. vivifi- 
cantur, nisi create rei rationem abjecerit? Atqui 
non ita se res habet, Vivificus enim est Spiritus, 
vitam tamen nequaquam ab alio accipiens, aut illius 
indigens. Impostura igitur et vanum mendacium 
sunt h:reticorum adversus ipsum commenta, Cze- 
terum non cognatam nec cousentientem eorum nu- 
gis amplexi sententiam, rectum iter insistimus, et 
propensione in quodlibet vitium et corruptelam men- 
te liberata solis sacris eruditi Litteris, et puram 
Spiritus gloriam inde contemplantes, Deum esse et 
ex Deo credimus, non peregrinis quibusdam el ex- 
teruis bonis illustratum, sed qui secundum naturam 
est ea quzecunque Deus est. Quocirca (advertendae 
sunt enim ubique apostolorum voces),« in Deo vivi- 
ntis, et movemur, etsumus '"*.)Etde Deo quidem ac 
Patre Paulus sapientissimus Timotheo dicit : « Prx- 
cipio tibi coram Deo qui vivificat omnia **. » Chri- 
etus vero Lazari sororem erudiens : « Ego sum, 
inquit, resurrectio et vita δ". » De sanctoSpiritu 
vero : t Caro non prodest quidquam : Spiritus est qui 
vivificat **, » Cum ergo, vivificante omnia Deo ac 
Patre, et Filio vita exsistente, Spiritus sit qui vi- 
vificat, quis a vita sejunget ac dirimet vivificam ejus 


kv ἰδίᾳ φύσει λαχόντος Θεοῦ, xai ζωῆς elvat πεπι- 


στευμένου, πῶς ἂν εἴη τὸ Πνεῦμα ζωοποιὸν, χαΐτοι 
«couv χατ᾽ ἐχείνους ἐν τοῖς ζωοποιουμένοις, εἰ μὴ 
διαπέφευγε τὸ εἶναι χτιστός : ᾿Αλλᾶ μὲν οὐχ ὧδε 
ἔχει" ζωοποιὸν γὰρ τὸ Πνεῦμα, fixvoxá. γε μὴν «t 
παρ᾽ ἑτέρου ζωῆς μέτοχον f| ἐπιδεές " φεναχισμὸς ἄρ 
xaX ψευδηγορία τηνάλλως, τὰ xav αὐτοῦ τοῖς θεομά- 
χοις ἐξευρημένα. ᾿Αλλ᾽ οὐκ ἀδελτὴν xai συμδαίνου- 
σαν ταῖς παρ᾽ ἐχείνων τερθρείαις εἰσδεδεγμένοι τὴν 
δόξαν, τὴν ἐπ᾽ εὐθὺ βαδιούμεθα, διανευμάτων μὲν 
ὥσπερ καὶ ῥοπῆς τῆς εἰς πᾶν ὁτιοῦν ἀχαλλὲς χαὶ 
ἐξεστραμμένον τὸν νοῦν ἀπαλλάττοντες, μόνοις δὲ τοῖς 
ἱεροῖς μυσταγωγούμενηι Γράμμασι, καὶ τὴν ἀκραιςνῆ 
τοῦ Πνεύματος δόξαν ἐνθένδε χαταθεώμενοι, Θεὸν 
εἶναί τ: xal ἐχ Θεοῦ πιστεύομεν, οὐχ ὀθνείοις τισὶ 
xaX τοῖς θύραθεν ἀγαθοῖς κατηγλαϊσμένον, ἀλλ᾽ αὐτὸ 
χατὰ φύσιν ὑπάρχον, ὅσα χαὶ Θεός. Καὶ γοῦν, προσ- 
εχτέον γὰρ πανταχῇ ταῖς τῶν ἀποστόλων ςωναῖς, 
« ἐν θεῷ ζῶμεν, xai χινούμεθα, xal ἐσμέν. » Καὶ 
περὶ μὲν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, Τιμοθέῳ φησὶν ὁ σο- 
φώτατος Παῦλος " ε Παραγγέλλω σοι ἐνώπιον «τοῦ 
Θεοῦ, τοῦ ζωογονοῦντος τὰ πάντα. » Λαζάρου δὲ τὴν 
ὁμαίμονα μυσταγωγῶν ὁ Χριστός" « Ἐγώ εἶμι, om 
σὶν, fj ἀνάστασις χαὶ f] ζωή. » Περὶ δέ γε τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος" « Ἡ σὰρξ οὐχ ὠφελεῖ οὐδὲν, τὸ Πνεῦμά 
ἔστι τὸ ζωοποιοῦν. » Ὅτε τοίνυν ζωογονοῦντος τὰ 


15. Luc. xvii, 91. 1 Joan. x, 57, 751 Tia. vi, 415. 7^ Act, xvi, 323. Μ΄ I Tim, v; 1ὅ, *! Joan. x1, 


**$, 44. Joan, vi, 64. 


1117 


DE SS. TRINITATE DIALOGUS VII. 


1118 


πάντα τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, ὄντος τε ζωῆς τοῦ Υἱοῦ, A virtutem, et aliud quiddam esse vitam negabit, 


τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν, τίς àv ἀποτέμο! xal 
ἐξοιχίσαιτο τῆς ζωῆς τὴν ζωοποιὸν αὐτῆς δύναμιν, 
χαὶ ἕτερόν τι τὴν ζωὴν ἀποφανεῖ παρόπερ εἶναι πε- 
πίστευται, μᾶλλον δὲ ζωὴν οὐχ ἔτι; Τὸ γὰρ τοῦ 
τι νοοῖτο ζωή ; 

B. Ζωοποιὸν τὸ Πνεῦμά φασιν, ὡς διαχονοῦν τοῖς 
χτίσμασι τὴν παρὰ Θεοῦ ζωὴν, οὐ μὴν αὐτόχρημα 
ζωήν. 

A. 'AJÀ' οὐ θεσμοθέται xal ὁρισταὶ τῶν ὑπὲρ νοῦν 
καὶ λόγον, οἱ κίόδηλον οὕτω νοσοῦντες τὴν παραφθο- 
ρὰν εἰσδεχθεῖεν ἂν, ἄμαχον ὥσπερ τι τό σφισι δοχοῦν 
εἰσχεχομιχότες" ὑποτετάξονται δὲ μεθ᾽ ἡμῶν τοῖς 
ἱεροῖς τε καὶ θείοις Γράμμασιν, οὐ τῆς παρ᾽ ἑτέρου 
ζωῆς ὑπουργὸν, ἀλλ᾽ αὐτόχρημα ζωὴν ὑπάρχειν δια- 


quam quod esse creditur, imo vero non jam vitam? 
Qui enim vivificandi potestate naturali caret, quo- 
modo demum intelligatur vita? 


ζωοποιεῖν δύνασθαι χατὰ φύσιν τητώμενον, πῶς ἂν 


B. Vivificus est Spiritus, inquiunt, in quantum 
creaturis vitam qux a Deo est, ministrat, non autem 
ipsamet vita. 

A. At eos rerum quas neclando nec cogitando 
possimus assequi, constitutores et arbitros cos qui 
tanta laborant animi corruptela, nequaquam admit- 
temus, cum suo illo, ut existimant, invicto argumen- 
to, sed nobiscum sacris ac divinis Litteris obtem- 
perabunt, qux manifeste prxdicant vivificum et 


χηρύττουσιν ἐναργῶς, τὸ τῆς xavà φύδιν ζωῆς, ζωο- D sanctum Spiritum non ab alio tradite vite mini- 


ποιόν τε xal ἅγιον Πνεῦμα. Ὧδε γάρ που πάλιν ὁ 
μαχάριος ἔφη Παῦλος" «Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραν- 
τος Ἰησοῦν ἐχ νεγρῶν οἰχεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας Χρι- 
στὸν Ἰησοῦν ἐχ νεχρῶν ζωοποιήσει χαὶ τὰ θνητὰ 
σώματα ὑμῶν, διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος 
ἐν ὑμῖν. » Τὸ ζωῆς οὖν Πνεῦμα τῆς χατὰ φύσιν εἴη 
δὴ που πάντω; ἂν παρ᾽ αὑτὴν οὐχ ἕτερον, χατά γε τὸ 
ἁμωμήτως ἔχον εἰς ὀρθότητα λογισμῶν. Εἴη γὰρ ἂν 
ὅπως oU ζωὴ, τὸ ῥίζαν ἔχον τὴν ζωὴν, xal πηγὴν 
ὥσπερ τινὰ τὴν ἀκήρατον, χαὶ παντὸς ἐπέχεινα γενη- 
τοῦ τοῦ θεοῦ φύσιν ; Ὅτι γὰρ ἐξ αὐτῆς ἐχπορεύεται 
τῆς ποῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς οὐσίας, οὐκ ἀδυμφανὲς, 
“προχείσεται δὲ τοῖς γε ἀληθῶς ἀρτίφροσιν εὐχόλως 
ἰδεῖν, ἔχ γε τοῦ λελέχθαι σαφῶς" « 'O ἐγείρας Χρι- 
στὸν Ἰησοῦν ἐχ νεχρῶν, ζωοποιήσει χαὶ τὰ θνητὰ 
σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἑἐνοιχοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος 
ἐν ὑμῖν. » Ἴδιον γὰρ τοῦ Θεοῦ τὸ ταῖς ἡμετέραις xap- 
δίαις ἐνηυλισμένον ζωοποιόν ἐστι Πνεῦμα. Τὸ δὲ ἴδιον 
τοῦ Θεοῦ, xai ἐξ αὐτοῦ χατὰ φύσιν, εἰ ζωῆς τητᾶσθαι 
δώσομεν, εἴπερ ἐπαχτὴν ἔχει τὴν ζωὴν, πῶς οὐχ ἂν 
νοοῖτο δυνάμει vexpóv; Ὃ γὰρ ἂν ἐνδέχοιτο παθεῖν, 
εἴπῃ τις ἂν, xal εἰ μήπω γέγονεν ἐν τῷ παθεῖν, ὡς 
ἅπαν, οἶμαί που, τὸ εἰσχεχρίσθαι δοχοῦν, ἣ xai ela- 
ποίητον ἀληθῶς, οὐχ ἀνύποπτον εἰς ἀπόστασιν, ἀλλ᾽ 
ἐν φόδῳ τοῦ διαπεσεῖν. Φύσεως γὰρ οὐχ ἐρήρεισται 
νόμοις, οὔτε μὴν ἀκατάσειστον ἔχει τὴν ἕδραν τὸ ὡς 
ἐν τάξει συμθεδηχότος, xaX ὡς ἂν εἴδει [ἴσ΄. ἐν εἴδει! 
βαφῆς τοῖς ἅπαξ ἑλοῦσιν ἐπεῤῥιμμένον. 


D 
B. "Apaptv οὖν, ὅτι τὸ Πνεῦμα ζωὴ, φυσιχῶς δη- 


λονότι χαὶ οὐ μεθεχτῶς. 

A. Παντάπασι μὲν οὖν, ὦ ἑταῖρε, τοῦτο δὲ εἴσῃ 
χαλῶς καὶ ἐξ ἑτέρων ἐννοιῶν. Θεοῦ μὲν γὰρ λέγοντος 
ἑπαῖοι τις ἂν, χαὶ μονονουχὶ λειποταξίου γραφὴν χα- 
ταχέοντος τῶν τῇ χτίσει λελατρευχότων’ ε Ἐξέστη 
ὁ οὐρανὸς ἐπὶ τούτῳ, καὶ ἔφριξεν ἐπὶ πλεῖον σφόδρα, 
λέγει Κύριος, ὅτι δύο γὰρ πονηρὰ ἐποίησεν ὁ λαός 
μου" ἐμξ ἐγχατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος, χαὶ ὥρυ- 
ξαν ἑαυτοῖς λάχχους συντετριμμένους, οἵ οὐ δυνή- 
σονται ὕδωρ συνέχειν. » Προσπεφωνηχότα δὲ τοῖς 
Ἰουδαίοις εὑρήσομεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν 


8 fom. vin, 11. 5 Jerem. n, 12, 15. 


strum, sed ipsammet vitam, et vite secundum natu- 
ram largitorem. Sic enim alicubi rursus beatus Pau- 
lus dixit : « Quod si 656 Spiritus ejus qui suscita- 
vit. Jesum a mortuis, habitat in vobis, qui suscita- 
vit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et morta- 
lia corpora vestra, per inbabitantem Spiritum ejus 
in vobis*?. » Vite igitur illius sccundum naturam 
Spiritus alius ab ipsa non fuerit, juxta rectam οἱ 
sinceram doctrinam. Quomodo enim vita non erit 
js, qui radicem babet vitam, et fontem veluti quem- 
dam illam immortalem et omni creatura superio- 
rem Dei naturam ? Ex ipsa enim Dei ac Patris 
substantia procedere dubium non est, et. quicun- 
que recta mente sunt praediti, facile id perspicient 
ex eo quod clare dictum est : « Qui suscitavit Jesum 
Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora 
vestra, per inliabitantem Spiritum ejus in vobis. » 
Spiritus enim ille Dei qui habitat in cordibus no- 
stris vivificus est Spiritus. Spiritus autem Dei pro- 
prius, et qui ex ipso secundum naturam procedit, si 
vita illum carere concedemus, siquidem ascititia 
vita sit praeditus, quo pacto non censebitur virtute 
mortuus? Quod enim pati potest, inquiet aliquis, 
etiamsi nondum patiendi tempus attigerit, ut etLom- 
ne id quod ascititium putatur, aut revera est asci- 
tum, non creditur expers interitus, sed in cadendi 
metu est, Nature enim legibus firmum non est, 
neque stabilem sedem habet quod vice accidentis, 
et instar coloris rebus semel inductum est. 

B. Stat igitur, Spiritum esse vitam, naturaliter 
nimirum, non autem per participaHonem. 

A. lta prorsus, amice. Hoc autem et ex aliis ratio- 
nibus probe intelliges. Deum enim audies loquentem 
et quasi desertie militi: accusantem eos qui crea- 
turam colaerant : « Obstupuit coelum super hoc, et 
inhorruit plurimum, dicit Dominus. Duo enim mala 
fecit populus meus : me dereliquerunt fontem aqua 
vive, et foderunt sibi cisternas contritas, qua» non 
poterunt aquam continere **. » Inveniemus antem 
Dominum nostrum Jesum Christum Judzeos allo- 
quentem : « Si quis sitit, veniat ad me, el bibat. Qui 


, 


1119 


cjus fluent aqui vivae "ἢ. » Quod divinus evangeli. 
βία Joannes explanans et palam faciens, ad sancti 
Spiritus naturam ct operationem refert, dicens: 
« Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant 
credentes in 65'7 eum **. » Ecce utique rursus 
clare et perspicue, aqua vit:e equali modo ac vir- 
tute. Spiritus, et. Pater, adeoque Filius, nominis 
communione identitatem, opinor, substantie con- 
scquente. [tà enim rem esse natura, aliter quoque 
licet ostendere. Nam cum Deus sanctus sit secundum 
naturam, sanctus sübstantialiter est Spiritus, et per 
ipsum ac in ipso sancti Dei cuivis licet esse parti- 
cipi. 


B. Non quod propria sit ejus, inquiunt, sed quod 
ei adventitia sit sanctificatio, eamque a Deo crea- 
turz; deferat. 

À. lgitur sanctificatus prius Spiritus sanctifica- 
tionem creaturis indil qux sua non est, eiquidem 
verum esse dicimus, quod in omni re qux perzerre 
putatur id quod per ipsam in alios transit, aliud 
utique etiam sit ab ipsa. Nihil enim seipsum ad 
slios detulerit, non ut seipsum. 

B. Verum est. 

A. ltaque, si non est sanctus natura Spirilus, qui 
ín nobis est, dicant illi, ecequam demum sortitus sil 


naturam. Quod si nolint ei sanctam naturam tri- (c 


buere, nunquid in blasphemiain inevitabilem eorum 
oratio corruet ? 


B. Ita prorsus. Verumtamen aiunt Cliristum de 
ipso dixisse : « Quia de meo accipiet, et annuntia- 
bit vobis *', » Particeps igitur, inquiunt, Spiritus est 
Filii. 

A. Minime vero, multum abest, ut reor. Qui 
enim ex ipso, et in ipso et proprius ejus est, quo- 
modo ipsius demum erit particeps, et perinde ac ea 
quz aliunde sanctitatem accipiunt, relatione qua- 
dam sanetificabitur, alienusque secundum naturam 
futurus est ab eo, cujus etiam proprius esse dicitur? 
Acuti autem illi divinorum sermonum, ac subtilis- 
sini, ut sibi persuadent, indagatores, quamobrem 
rejecta veritatis contemplatione, adulterinis et spu- 
riis ratiunculis innatant? Non enim natur: di(feren- 
tiam innuebat Filius, cum de se et Spiritu diceret : 
«Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. »Alioqui 
enim, manifeste dixisset : De meo accipiet sanctili- 
cationem, el vicissim ipse vos sanctificabit. Ilxc 
enim nature distinctam et inzqualem rationem 
ostenderent, et aliam quodammodo in alio sanctifica- 
tionem in Spiritu liquido declararent. Verum ista 
quidem non dicebat, sed suis verbis usurum 
propter identitatem substantixe et omnimodam na- 
turae et loquendi operandique :equalitatem, ἱ(2 ul, 


45 Joan. vr, 51, 98. ** Ibid. 59. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre A Χριστόν" « Εἴ τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με, 


1120 
xai “πινέ- 
τω. Ὁ πιστεύων el; ἐμὲ, καθὼς εἶπεν ἡ Γραφὴ, πο- 
ταμοὶ ἐχ τῆς χοιλίας αὑτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶν- 
τος. » Ὃ δὴ καὶ διατρανῶν εὖ μάλα καὶ χαθιστὰς 
ἐναργὲς ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, εἰς τὴν 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος φύσιν τε χαὶ ἐνέργειαν &Tocí- 
ρει, λέγων" « Τοῦτο δὲ εἶπε περὶ τοῦ Πνεύματος, οὗ 
ἔμελλον λαμθάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὑτόν. » ᾿Ιδοὺ δὴ 
αὖ σαφῶς τε xat ἐναργῶς, ὕδωρ ζωῆς ἰσοτρόπως xal 
ἰσοσθενῶς, τὸ Πνεῦμα xat ὁ Πατὴρ, καὶ γοῦν ὁ Yi, 
τῇ τῆς οὐσίας ταυτότητι παρεπομένης, οἶμαί που, 
τῆς ὁμωνυμίας. Ὧδε γὰρ ἔχον τῇ φύσει τὸ χρῆμα, 
xa xa0* ἕτερόν τινὰ τρόπον ἐπιδείξαι τις ἄν. ᾿Αγίου 
γὰρ ὄντος Θεοῦ χατὰ φύσιν, ἅγιον οὐσιωδῶς τὸ Πνεῦ- 
μά ἔστι, δι᾽ αὐτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ τοῦ ἁγίου Θεοῦ 


D μεταλάχοι τις ἄν. 


B. Οὐχ ὡς ἴδιον, φασὶν, ἀλλ᾽ ὡς ἑπαχτὸν ἔχοντος 
τὸν ἀγιασμὸν, διαχομίζοντός τε τῇ χτίσει παρὰ Θεοῦ. 


A. Προηγιδσμένην οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμᾳ,, τὸν οὐχ 
ἑαυτοῦ τοῖς χτίσμασιν ἐνίησιν ἁγιασμὸν, εἴπερ εἶναί 
φαμεν ἀληβὲς, ὡς ἔν γε παντὶ τῷ διαχομίζειν ὑπε:- 
λημμένῳ, τὸ δι᾽ αὐτοῦ τυχὸν εἰς ἑτέρους διάττον εἴη 
δή που πάντως ἂν χαὶ ἕτερον παρ᾽ αὐτό. Διαχομίσαι 
γὰρ ἂν οὔτι που τῶν ὄντων οὐδὲν ἑαυτὸ πρὸς ἑτέρους, 
οὐχ ὡς ἑαυτό. 

B. ᾿Αληθές. 

À. Οὐχοῦν, εἰ μὴ ἔστιν ἅγιον φύσει τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἐν ἡμῖν, φραζόντων ἐκεῖνοι, τίνα δὴ ἄρα λοιπὸν ἀπ- 
ἐχληρώσατο φύσιν. Καὶ εἰ μὴ βούλοιντο τὴν ἁγίαν 
ἀπονέμειν αὐτῷ, ἄρ᾽ οὐχὶ πάντη τε xal πάντως ἀπο- 
νεύσειεν ἂν αὐτοῖς εἰς ἀδιάφυχτον δυσφημίαν ὁ λό- 
γος; 

B "Eotxc. Πλὴν “ἐκεῖνό φασιν, ὅτι Χριστὸς ἔφη 
περὶ αὐτοῦ" « Ἔκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται, καὶ ἀναγγελεῖ 
ὑμῖν. » Μέτοχον οὖν ἄρα φασὶ τὸ Πνεῦμα τοὺ Υἱοῦ. 


A. "Hxtozá γε, πολλοῦ γε, οἶμαι, καὶ δεῖ. Τὸ γὰρ 
ἐξ αὑτοῦ τε xal ἐν αὐτῷ χαὶ ἴδιον αὐτοῦ, πῶς ἂν αὖ- 
ποῦ μεταλάχοι πώποτε, xal ἐν ἴσῳ xol; θύραθεν σχε- 
τιχῶς ἁγιάζοιτο, xal ἀλλότριον ἔσται χατὰ φύσιν, οὗ 
xa ἴδιον εἶναι λέγεται; Δεινοὶ δὲ, ὡς οἴονται, τῶν 
θείων λόγων γεγονότες βασανισταὶ, χαὶ ἰσχνοὶ λίαν, 
ἀνθότου, παρέντες τὸ χατασχέπτεσθαι δεῖν τὸ ἐτύμως 


D ἔχον, χεχιδδηλευμένοις καὶ νόθοις ἐπινήχονται Xoyt- 


σμοῖς ; Οὐ γάρ τοι φύσεως ἐδήλου διαφορὰν, ἕχυτοῦ 
τε πέρι χαὶ τοῦ Πνεύματος λέγων ὁ Υἱὸς, ὅτι « "Ex 
τοῦ ἐμοῦ λήψεται, χαὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν. » Ἢ γὰρ ἂν 
ἔφη xai μάλα σαφῶ;, ὡς Λήψεται μὲν ἐξ ἐμοῦ τὸν 
ἁγιασμὸν, ἀνθαγιάσει δὲ xal ὑμᾶς αὐτό. Φύσεως γὰρ 
ἐδήλου ταυτὶ τὴν εἰς ἀνισότητα διαχοπὴν, xal ὡς ἕτε- 
pov ἐν ἑτέρῳ τὸν ἁγιασμὸν, ἐν τῷ Πνεύματι χατεδεί- 
χνυ σαφῶς. ᾿Αλλὰ τουτὶ μὲν οὐχ ἔφη, λόγοις δὲ ὅτι 
χεχρήσεται τοῖς αὑτοῦ διὰ τὸ τῆς οὐσίας ταυτὸν, xol 
εἰσάπαν ἰσοφνὲς, ἰσουργόν τε xaX ἰδοεπὲς, ὡς εἴπερ 
τι χαὶ ἐνηχεῖν τοῖς ἁγίοις ἕλοιτο τυχὼν, λόγον εἶναι 
τοῦτο Χριστοῦ. «€ Οὐ γὰρ λαλήσει, φησὶν, ἀφ᾽ ἑαυτοῦ 


δ᾽ Joan. xvi, 16. 


1121 


DE SS. TRINITATE DIALOCUS VII. 


1122 


οὐδὲν, ἀλλὰ ὅσα ἀχούσει, λαλήσει. ν Ὥσπερ οὖν ὁ A si quid forte sanctis iusonare velit, sermo sit Chrisii. 


Υἱὸς, ὁμοούσιος ὑπάρχων τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, Λόγος 
τε ὧν αὐτοῦ, τὰ αὐτοῦ λαλεῖ" « Ὃν γὰρ ἀπέστειλεν 
ὁ Θεὸ;, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ, » χατὰ τὴν Ἰωάν- 
νου φωνὴν, ἐπεὶ μὴ ἕτερον παρά γε τὸ ἐν τῷ Θεῷ χαὶ 
Πατρὶ τὸ θέλημα τοῦ Υἱοῦ χατὰ τὸν ἴσον, οἶμαι, 
τρόπον τε χαὶ λόγον, χαὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ Χρι- 
στοῦ λαλεῖ, Πνεῦμα ὑπάρχον αὐτοῦ, χαὶ τῇ πρὸς πᾶν 
ὑτιοῦν ταυτότητι φυσιχῇ, τὴν αὐτοῦ δόξαν τε χαὶ 
ταυτοέπειαν ἔχον. Λγιον τοίνυν οὐ μεθεχτῶς, οὐδὲ 
τῇ ἔξωθεν σχέσει τῇ πρὸς τὸν Υἱὸν, ἀλλὰ φύσει χαὶ 
ἀληθείᾳ, τὸ Πνεῦμα αὑτοῦ. Καὶ ὥσπερ ἐστὶν ἀπόπλη,- 
κτόν τε xal ἀμαθὲς, ἄνθρωπον μὲν ὀνομάζεσθαι τὸν 
ἄνθρωπον ἀληθῶς, νοεῖσθαί γε μὴν παρὰ τοῦτο ἕτε- 
ρον" οὕτω ἡλίθιον χομιδῇ, Πνεῦμα μὲν ἅγιον ὀνομά- 


« Non enim, inquit, loquetur a semetipso quidquam, 
sed quaecunque audiet loquetur *5, » Queinadmodum 
ergo Filius 8568, Deo et Patri cum sit corsubstan- 
tialis, et ipsius Verbum, qux ipsius sunt loquitur 
(quem enim misit Deus, verba Dei loquitur, ut 
scribit Joannes **, quandoquidem Filii voluntas alia 
non est a Dei ac Patris voluntate ) : eodem , opinor, 
modo ac ratione sanctus quoque Spiritus verba 
Christi loquitur, cum sit Spiritus ejus, et omnimoda 
identitate naturali ejus gloriam et eumdem omnino 
sermonem habeat. Sanctus igitur est, non per 
participationem, neque externa relatione ad Filium, 
sed natura et veritate, Spiritus ejus. Et quemadmo- 
dum stupidum et insulsum est hominem appellari 


ζειν τὸ Πνεῦμα, τοῦ γε μὴν elvat κατὰ φύσιν ἅγιον B quidem revera hominem , tamen aliud quiddam ab 


ἀποποθεῖν αὐτὸ, καὶ εἰς ἑτέραν ἐχτόπως χαταδιάζε- 
σθαι φύσιν. Οὐ γὰρ δόξης ἣ ὑπεροχῆς χατασημανεῖ 
τινα τρόπον τοὔνομα αὐτῷ, χαθάπερ ἀμέλει τὸ, 
᾿Αρχὴ, xai Θρόνος, xai Κυριότης, ἐπὶ τῶν εἰς τὸ 
εἶναι δι᾽ αὐτοῦ παρενηνεγμένων * ἔσται δὲ μᾶλλον 
οἱονεὶ τῆς οὐσιώδους ποιότητος δειχτιχὰν, ὡσπερανεὶ 
χαὶ τῷ Πατ τὸ Πατὴρ, καὶ τῷ Υἱῷ τὸ Υἱός. Καὶ 
εἴπερ ἐστὶ τῆς ἐσχάτης ἀσυνεσίας μήνυσις ἀχριδὴς 
τὸ Πατέρα μὲν ὀνομάζειν τὸν Θεὸν, οὐκ εἶναι δὲ αὖ 
Πατέρα νοεῖν αὐτὸν, ἣ χαὶ Υἱὸν μὲν τὸν Υἱὸν, οὐχ 
εἶναι δὲ τοῦτο λέγειν, πῶς ἂν. ἀπαλλάξαιμεν τῶν ἐξ 
ἀμαθίας αἱτιαμάτων, τοὺς ἀγιότητος φυσικῆς χατα- 
τολμῶντας ἀπογυμνοῦν τὸ φύσει τε χαὶ ἀληθῶς ἄγιον 
Πνεῦμα; Εἴπερ οὖν ἅγιος χατὰ φύσιν 6 Θεὸς, ἅγιον 
ὃξ xav' αὐτὸν, xal τὸ ἐξ αὐτοῦ τε χαὶ ἐν αὐτῷ νοού- 
μενον Πνεῦμα, τίς ἂν εἴη λοιπὸν ὁ τῆς ἑτερότητος 
τρόπος, φημὶ δὲ τῆς xav οὐσίαν; Ἢ “κῶς οὐχ ἁλοῖεν 
ἂν σαθροὶ χαὶ ὀλιγογνώμονες οἱ χείσει συγγράφοντες 
πὸ, δι᾽ οὗ xal ἐν (p θεότητος φύσις ἐστὶν ἐν ἡμῖν; Οὐ 
γὰρ ἕν χτίσματι μεθεχτὸν τὸ ὑπὲρ τὴν χτίσιν" f| οὐχ 
ἀληθὴς ὁ λόγος ; 

n3iura est in nobis ? Non enim 
verum est quod dico ? 

B. Καὶ μάλα. 

A. Τί δέ; οὐχὶ σοφὸς, μᾶλλον δὲ αὐτόχρημα σοφία, 
Θεός : 

Β. Καὶ πῶς τοῦτο ἀμφίλογον ; 

Α. Σοφὰ δὲ ἐν τίνι τὰ σοφούμενα, φράζε δῆ μοι 
πάλιν. 

B. Ἐν σοφία δηλονότι. 

À. Οὐχοῦν εἰ σοφοῖ τὸ Πνεῦμα τὰ σοφίας διχτιχὰ, 
σοφία που πάντως ἔσται xal νοηθήσεται. Τοῦτο δὲ 
ἔφαμεν εἶναι τὸν θεόν. 

B. Τί οὖν, εἰ xat ἄνθρωποι xal ἄγγελοι, φασὶ, σο- 
qol τέ εἰσι, καὶ εἰς τὸ σοφοῦν ἑτέρους ἐπιτήδειοι" 


A. 'AXX οὐ σοφίαν, ὦ τᾶν, τοῖς διὰ σφῶν σοφοῦ- 
σθαι λεγομένοις, ἀνιέντες ὡς Θεὸς, ἀλλ᾽ εὐμαθείας 
τῆς σφῶν χοινωνοὺς ἀποφαίνοντες. Χρησμῴδημα γὰρ 
ἁγιοπρεπὲς φαίτν ἂν ἔγωγε, τὸ, « Δωρεὰν ἐλάδετε, 
ξωρεὰν δότε. ) Τὸ δέ γε Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἰσουργεὶ 


** Juan. xvi, 15, 5᾽ Joan. 11, 54. 35 Matth. x, 8. 


ipso intelligi : ita valde stultum est, Spiritum qui- 
dein sanctum nominare Spiritum, et tamen ipsum 
arcere quominus sit secundum naturam sanctus, 
et in aliam inepte naturam detrudere. Non cnim 
glorie aut przstantize modum quemdam ipsius nomen 
significabit, quemadmodum nempe istud, Principa- 
tus, Thronus, et Dominatio, de iis qux per ipsum 
creata sunt : sed substantialem potius qualitatem 
declarabit, veluti nomen illud, Pater, Patris, et 
Filius, Filii. Quod si extrem: stultitia certum 
argumentum est illud, nominare quidein. Patrem 
Deum, sed ipsum Patrem esse non intelligere : aut 
Filium quidem, Filium , istud autem non esse dice- 
re : quomodo ignorantis culpa liberabimus cos, 
qui sanctitate nalurali spoliare audent natura εἰ 
vere sanctum Spiritum ? Si ergo sanctus secuudum 
naturam Deus cat, sanctus autem qui ex ipso et in 
ipso intelligitur Spiritus : quznam demuimn erit 
diversitatis ratio, substantialis, inquam? aut quomo- 
do putidi et angusti animi esse non deprehendentur 
qui creatur:? ascribuut id per quod et in quo deitatis 


in creatura comimunicabile est id quod supra creaturam est. Aunou 


B. Verissimum. 

A. Quid vero? nonne sapiens, imo vero ipsa 
sapientia Deus est ? 

D. Cuinai dubium istud est ? 

A. In quo vero sapientia sunt ea que sapientiam 
accipiunt ? 

B. In sapientia videlicet. 

Α΄. lgitur, si Spiritus sapientiam indit iis quze 
sunt sapienti: capacia, sapientia utique erit eL iu- 
telligetur. [loc autem diximus esse, Deum. 

B. Quid ergo, inquiunt , si et homines et angeli 
sapientes sunt, et aU 659 sapientiam aliis infun- 
dendam apti ? 

A. At non iis, amice, qui dicuntur ab ipsis $a- 
pientiam accipere, sapientiam immittendo sicut 
Deus : sed doctrin:z suse participes efficiendo. Ora- 
eulum enim illud in sanctos quadrare dixerim : 
« Gratis accepistis, gratis date **. » Sanctus autem 


^ πρὸ 


1195 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1194 


Spiritus aqualiter operatur cum Deo. liaque A τῷ Θεῷ. Ὥστε, εἴπερ τῷ χατὰ μέθεξιν xal kvav- 


si cuiscipsum participandum et hospitem lar- 
gitus fuerit, sapiens illud utique per seipsum efti- 
cit, et supremz naturse operatiouem in hoc rursus 
implet. Quocirca ad Mosen quidem sacrorum inter- 
pretem dicebat Deus omnipotens : « Quis dedit os 
homini ? et quis fecit surdum et audientem, viden- 
tem et σου ? nonne ego Dominus Deus *!. » Quin 
et alibi per unum prophetarum, de Judzorum gre- 
ge: «Quia in aliis limguis et labiis aliis loquar 
populo buic, et meque sic credent *** » [n Aetis 
autem sancterum apestolorum Spiritus virtute idip- 
sum peragitur : « Et cceperunt, inquit, loqui variis 


' linguis, prout Spiritus dabat eloqui illis *?. » Christo 


vero rursus dicente suis discipulis eos ductum iri 


ad principes ei reges, sed nequaquam esse me- D 


tuendum : « Ne enim solliciti sitis, inquit, quid di- 
catis aut quid loquamini, Ego enim dabo vobis lin- 
guam sancti Spiritus virlute et nalura "* , » sacra 
Litterz: promissionem sanctis adimpletam esse di- 
cunt. Ipse enim Christus aiebat : « Non vos estis 
qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur 
in vobis **. » Quomode igitur tandem creatus et 
factus, et suprema natura inferior est is, qui qua 
sapientia est, sapientiam infundit, cum sapientia 
sit Deus? Quomodo vero, cum omnia norit el pro- 
funda Dei scrutetur, inter ea-collocabitur quas 
ignorant qux Dei sunt, et servilem in se gloriaim a 
nobis suscipiet, cum Servator celare dicat : » Servus 
nescit quid faciat dominus ejus **? » Cum ergo Sypi- 
ritus norit ea quxe sunt ín Deo ac naturali Domino, 
qui (it ut non liber sit, ac supra creaturam? quo- 
modo vero is, qui creaturam superat, non eodem 
loco et ordine cum Deo ac Patre collocabitur, per 
identitatem substantiz, non item cum Filio? Per 
quem et cum quo Deo ac Patri gloria cum ipso 
sancto Spiritu in secula. Amen. 


λισμὸν ἑαυτὸ χαρίσαιτο, σοφόν που πάντως ἀποτελεῖ 
bv ἑαυτοῦ, xal τῆς ἀνωτάτω φύσεως ἀποπληροῖ τὴν 
ἕν γε τούτῳ πάλιν ἐνέργειαν. Καὶ γοῦν πρὸς Μωσέα 
μὲν ἔφη τὸν ἱεροφάντην ὁ πάντα ἰσχύων Θεός * « Τίς 
ἔδωχε στόμα ἀνθρώπῳ ; καὶ τίς ἐποίησε δύσχωφον 
χαὶ χωφὸν, βλέποντα καὶ τυφλόν ; Οὐχ ἐγὼ Κύριος 
ὁ Θεός" » Καὶ μὴν xai ἑτέρωθι 60 ἑνὸς τῶν xpogr- 
τῶν, περὶ τῆς Ἰουδαίων ἀγέλης, ὅτι « Ἐν ἑτερο- 
Ὑλώσσοις xa ἐν χείλεσιν ἑτέρων λαλήσω τῷ λαῷ 
πούτῳ, xal οὐδ᾽ ὡς πιστεύσουσιν. » Ἐν δέ γε ταῖς 
Πράξεσι τῶν ἀγίων ἀποστόλων, τῇ τοῦ Πνεύματος 
ἐνεργείᾳ τὸ χρῆμα πράττεται" « Καὶ ἤρξαντο γὰρ, 
Qnet, λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις, χαθὼς τὸ Πνεῦμα 
ἐδίδου ἀποφθέγγεσθαι αὐτοῖς. » Χριστοῦ δὲ αὖ λέ- 
γοντος τοῖς ἰδίοις μαθηταῖς, ὡς ἀχθήσονται μὲν ἐπὶ 
ἡγεμόνας xat βασιλεῖς, ἤχιστα δ᾽ ἂν αὐτοὺς: δεδιέναε 
πρέποι" « Μὴ γὰρ μεριμνᾶτε, φησὶ, τί εἴπητε, ἣ τί 
λαλήσητε. ᾿Εγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν γιῶτεαν τὴν 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐνεργείᾳ καὶ φύσει, » τὸ 
Γράμμα τὸ ἱερὸν ἐχπεπεράνθαι φησὶ τοῖς ἁγίοις τὴν 
ὑπόσχεσιν. Αὐτὸς γὰρ ἔφη Χριστός “ « Οὐχ ὑμεῖς 
ἐστὲ οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοὺ Πατῥὸς ὑμῶν 
τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. » Πῶς οὖν Étt χτιστὸν xal me- 
ποιημένον, xul ^fi; ἀνωτάτω φύσεως kv δεντέβεες 
xai ἐν ὑφέσει λοιπὸν τὸ ὡς σοφία σοφοῦν, χαΐτοι σο" 
φίας ὄντος τοῦ Θεοῦ ; Πῶς δὲ τὸ πάντα εἰδὸς, καὶ τὰ 
βάθη τοῦ Θεοῦ πολυπραγμονοῦν, τοῖς οὐχ εἰδόσι τὰ 
ἐν Θεῷ συντετάξεται, χαὶ δουλοπρεπῇ τὴν δόξαν ἐφ᾽ 


C ἑαυτῷ πρὺς ἡμῶν εἰσδέξεται, καίτοι τοῦ Σωτῆρος 


λέγοντος ἐναργῶς" « 'O δοῦλος οὐχ οἷδε «l ποιεῖ 
αὐτοῦ ὁ χύριος;»ν Εἰδὸς οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα τὰ ἐν θεῷ 
χαὶ Κυρίῳ τῷ χατὰ φύσιν, πῶς οὐχ ἐλεύθερον, xoa 
ὑπὲρ τὴν χτίσιν ; πῶς δὲ οὐχὶ τὸ ὑπὲρ τὴν χτίσιν, 
τῇ τῆς οὐσίας ταυτότητι συντετάξεται μὲν τῷ Θεῷ 
χαὶ Πατρὶ, συντετάξεται δὲ αὖ τῷ Υἱῷ ; Δι᾽ οὗ χαὶ 
μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ xal Πατρὶ ἡ δόξα σὺν αὐτῷ τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. 





660 CAPITA ARGUN ENTORUM 


(Qua continentur in. Dialogo de sancto Spiritu, cum 
additione aliorum. 


Si deificare posse , adeoque creaturis majorem 
quam creatura capiat, dignitatem immittere, crea- 
turz natura et gloria majus est, deificat autem 
Spiritus, quomodo creatus crit , ac- non. potius 
Deus, utpote qui deificet ? 

Si Deus in nobis esse creditur, habitante in no- 
bis sancto Spiritu, quomodo creatus erit? Non eniin 
per creaturam fieri potest ut Deus in nobis habitet, 
qui creatura superior est. Quemadmodum euim 
naturali Deo iu nobis habitante, non sumus crea- 
tur, sed deitatis participes : ita creatura in nobis 
habitante, non. deitatis sumus , sed creaturz parti- 
cipes. lgitur Spiritus Deus est, siquidem in nobis 
est per ipsum Deus, qui natura et vere Deus est. 


9 Exod. iv, 11. 3 Isa. xxvin, 11. 


(1) Hzc pro divinitate S. Spiritus argumentorum 
cosgeries, ex dialogo VII decerpto, et novis quibus- 


*5 Act. i1, 4. 








ὩΣ EN ΚΕΦΑΛΑΙΟΙ͂Σ 
Τὰ ἐγχείμενα τῷ Aóyo τῷ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ- 


Ὁ 4'ατος, μετὰ προσθήκης ἑτέρων ἐννοιῶν (1). 


El τὸ δύνασθαι θεοποιεῖν, xal μὴν xal τὸ ἑνιέναι 
τοῖς χτίτμασι τὸ ὑπὲο τὴν χτίσιν ἀξίωμα, μεῖξόν 
ἐστιν fj χατὰ ποιήματος φύσιν τε xal δόξαν, θεοποιεῖ 
δὲ τὸ Πνεῦμα, πῶς ἂν εἴη χτιστὸν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον 
Θεὸς, ὡς θεοποιοῦν ; 

Εἰ Θεὸς ἐν ἡμῖν γενέσθαι πιστεύεται, ἑνοιχισθέν- 
πος ἡμῖν τοῦ ἁγίου Πνεύματο;, πῶς ἂν εἴη xztoxóv; 
Οὐ γὰρ ἐνδέχετα:, διὰ χτίσματος Θεὸν ἡμῖν Evotxi- 
ζεσθαι, τὸν ὑπὲρ τὴν κτίσιν. Ὥσπερ γὰρ τοῦ χατὰ 
φύσιν ἐνοιχοῦντυς Θεοῦ, οὐ χτίσεώς ἐσμεν, ἀλλὰ θεό- 
τητος μέτοχοι, οὕτως ἐνοιχοῦντος ἡμῖν χτίσματος, 
οὐ θεότητός ἐσμεν, ἀλλὰ χτίσεως μέτοχοι. Οὐχοῦν τὸ 
Πνεῦμα Θεὸς, εἴπερ ἐστὶν ἐν ἡμῖν 0: αὐτοῦ Θεὸς, ὁ 
φύσει xal ἀληθῶς. 


** Matth. x, 9. "5 Ibid., 90. ?* Joan. xv, 15. 
dam argumentis aucta, absque ullo nexu vel ordine, a 


recentiori quedam scriptore assuta videtur. Ebi. , 


1193 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. ! 


1126 


El «dv τὸ £x τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἷναι ἰών μα A 588 omne quod ex nibilo ad esse productum est 


s ie ci E j^ χτίσαντος xaY οἰχετιχὸν ἔχει 
τρον, ἐλεύθεροι Ic, μέτοχοι γεγονότες τοῦ 
ATUU εἰντο βάτος, ἐλεύ ἐρῶν που πάντως αὐτὸ χατὰ 

ὕσιν ἐστίν. El δὲ τοῦτο, οὔτε γενητὸν, οὔτε ὑπὸ 
ξυγὸν, ὡς ἡ χτίσις, φύσεως δὲ μᾶλλον τῆς ἐπέχεινα 
ζυγοῦ τε xai ἐλευθέρας. 

Ei τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐνεργοῦντος ἐν ἡμῖν τὰ 
θεῖα χαρίσματα καθὼς renta (τοῦτο γὰρ ὁ ua- 
χάριος ἔφη Παῦλος), ε Θεὸς δέ ἔστιν ὁ ἐνεργῶν τὰ 
πάντα ἐν πᾶσι, » Θεὸς ἄρα xal ἐκ Θεοῦ χατὰ φύσιν τὸ 
Πνεῦμά ἐστιν. 

Ὃ μαχάριος ψάλλει Δαδὶδ πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σω- 
τῇρα xai Θεὸν, περὶ τῶν ἐν γῇ χειμένων  « '᾽'Εξαπο- 
στελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, χαὶ χτισθήσοντα:, χαὶ ἀνχ- 
καινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. » Τὸ δὲ ἀναχαινιζό- 
μενον, οὕτως ἀναχαινίξεται ὡς χαὶ ἐξ ἀρχῆς ἐγένετο " 
χαὶ τῆς αὐτῆς ἂν εἴη δυνάμεως ἔργων, τὸ χαὶ ἐν 
ἀρχαῖς παραγαγεῖν εἰς ὕπαρξιν, χαὶ χατεφθαρμένον 
τὸ ποιηθὲν ἀναχαινίσαι πάλιν εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς. ᾿Ανα- 
καινίζει δὲ τὸ Πνεῦμα τὴν χτίσιν, ὡς xal αὐτὸ ποιῇ- 
σαν ἐν ἀρχαῖς. Πὼς οὖν ἔτι χτιστὸν χαὶ γενητόν 
ἐστιν; Οὐ γὰρ διὰ χτίσματος ἡ χτίσις γ γονεν, ἢ 
ἀναχαινίζεται παθοῦσα τὴν φθορὰν, ἀλλὰ διὰ τοῦ 
χατὰ φύσιν Θεοῦ. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶ χαὶ ἐχ Θεοῦ 
χατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 

Εἰ πᾶπτα τῶν γενητῶν ἡ δύναμις ἐν τῷ Πνεύ- 
ματι τοῦ στόματος τοῦ Θεοῦ, καθὰ Ψάλλει Δαδὶδ, 
κτιστὸν δὲ τὸ Πνεῦμα, λεγέτωσαν οἱ οὕτω φρονοῦν - 
τες, ὑπὸ tlvo; ἄρα xal αὐτὸ στηρίζεται" χαὶ εἰ τὸ 
Πνεῦμα, γενητῆς ὃν φύσεως, δυναμοῖ τὴν χτίσιν, 
ἑαυτὴν ἡ χτίτις δυναμοῖ, xav' οὐδένα τρόπον δεη- 
θεῖσα Θεοῦ. "Ἄτοπον 6: τοῦτο τος ἢ φρονεῖν ἣ 
λέγειν. Στηριζόμεθα γὰρ παρὰ Θεοῦ διὰ Πνεύμα- 
τ χαὶ ἀληθὴς ἡ τοῦ Ψψάλλοντος φωνὴ), ὅτι « To 
Πνεύματι τοῦ στόματος τοῦ Θεοῦ πᾶσα τῶν γενητῶν 
ἡ δύναμις. » Θεὸς οὖν ἄρα xatà φύσιν καὶ ἐχ Θεοῦ 
τὸ Πνεῦμά ἐστιν, πάντη τε xal πάντως; ἑτεροφνὲς 
παρὰ τὴν σττριζομένην παρ᾽ αὐτοῦ χείσιν. Τὸ δὲ 


ὑπὲρ χτίσιν ὅλως xal τοῖς γενητοῖς ἑτεροφυὲς, Θεός C 


που πάντως ἐστὶ, xoi y οὐδέν. 

Σοφοὺς ἡμᾶς ἀποτελεῖ Θεὸς, χαὶ μέν τοι χαὶ δυ- 
νατοὺς δι᾽ Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι " Πνεῦμα γὰρ χέ- 
χληται σοφίας καὶ δυνάμεως. Εἶτα πῶς ἔσται τὸ 
Πνεῦμα χτιστόν; El γὰρῤ τοῦτο ἀληθὲς, οὐδὲν, ὡς 
ἔοιχε, χωλύσει νοεῖν ὅτι σοφὸς χαὶ δυνατὸς ἐν χτί- 
σματί ἐστιν ὁ Θεὺς, xaY πεποιημένην ἔχει en Ea» - 
τοῦ σοφίαν. Ἀοσμεὶ τοιγαροῦν 1d) χτίσις αὐτὸν, οὐχ 
αὑτὸς τὴν χτίσιν. ᾿Αλλὰ τοῦτο φρονεῖν ἣ λέγειν, δυσ- 
σεδέ-:. ϑεὸς ἄρα χαὶ ἐκ Θεοῦ χατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα, 
δι᾽ οὗ τὴν χτίσιν σοφοῖ τε καὶ δυναμοῖ. 


Ὁ μαχάριος ἔφη Παῦλο; περὶ τοῦ Υἱοῦ" « Ὁ ὃς 
Κύριος; τὸ Πνεῦμά ἐστιν. » Ἔφη δὲ xal αὐτὸς ὁ Υἱός : 
( lvsoua ὁ Θεός. » Ὅτε τοίνυν «b Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον ποτὲ μὲν σημαίνει τὸν Πατέρα, ποτὲ δὲ xal 
τὸν Υἱὸν, πὼς οὐχ ἔστιν ὁμοούσιον αὐτοῖς; Οὐ γὰρ 
ἐν ποιήματι Θεὸς ἐπιγινώσχεται, ὥσπερ οὐδὲ χτίσις 
ἐν φύσει θεότητος. ᾿ ] 

Εἰ μὴ ἑτέρως ἔστι Θεοῦ μετασχεῖν, εἰ μὴ διὰ τοῦ 
ἁγίου Πυεύματος, πῶς ἂν ἔξω νοοῖτο τῆς θεότητος 
τὸ Θεοῦ μετόχους ἀποτελοῦν δι᾽ ἑαυτοῦ τοὺς ἐν οἷς 
ἂν γένοιτο ; 

Ἰσουργὸν καὶ ἰσοσθενῇ τῷ Θεῷ τὴν χτίσιν εἰπεῖν, 
ἤτοι τῶν πεποιημένων ἕν, δυσσεδείας ἀπόδειξιν ἔχει 
τὴν ἀνωτάτω, Ἐπειδὴ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν 
αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχει Πατρὶ xoi Υἱῷ, πρόδηλον ὅτι 
0-5; xa &x Θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστὶν, ὡς ἐνεργεῖν δυ- 
νάμενον τὰ θεοῦ. ᾿Λπόδειξις δὲ τῶν εἰρημένων τὸ 
διὰ τῆς τοῦ Παύλου φωνῆς σαφῶς psu « Διαι- 
ρέσεις δὲ γαρισμάτων εἰσὶ, χαὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα᾽ 
χαὶ διαιρέσεις διαχονιῶν εἰσι, χαὶ ὁ αὑτὸς Κύριος * 
χαὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσὶν, ὁ δὲ αὐτὸς Θεὸς, 
ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι. » Ζωοποιοῦντος δὲ τοῦ 


" | Cor. χι, 6. 


servum est Creaioris, et servili conditione pr:ze- 
ditum , nos autem liberi sumus sancti Spiritus 
facti participes, ipse utique secundum  naiu- 
ram est liber. Quod si ita est , neque factus , 
neque jugo subditus, ut creatura, sed natura li- 
bera przditus est ac jugi nescia. 

Si cum Spiritus sanctus divina in nobis dona 
operetur, ut vult (hoc enim dixit beatus Paulus*") , 
* Deus est qui operatur omnia in omnibus, » Deus 
utique et ex Deo secundum naturam est Spiritus, 


Beatus David ad omnium Salvatorem ac Deum 
canit de rebus terrenis : « Emittes Spiritum tuum, 
et creabuntur, et renovabis faciem terrze "δ. » Quod 
autem renovatur, ila renovatur, utet a principio 
fuit, et ejusdem est virtutis opus, principio creare, 
€t corruptam rem in pristinum statum revocare. 
Renovat autem creaturam Spiritus, puta quam et 
ipse fecit initio. Quomodo igitur creatus GGJ de- 
mum est ac factus? Non enim per creaturam /acta 
est crealura, aut corruptionem passa per eam re- 
novatur, sed per naturalem Deum, Deus ergo est, 
et ex Deo secundum naturam Spiritus sanctus. 


Si cuncta rerum creatarum virtus est in Spi- 
ritu oris Dei, quemadmodum David psallit**, creatus 
autein est Spiritus, dicant quibus ea meus est, 
ἃ quonam etiam ipse firmetur. Et si Spiritus, 
create cum sit natura, firmat creaturam , se- 
jpsam firmat creatura, Deo nullatenus indigens. 
Absurdum autem illud plane dictu est cogitatu- 
que. Firmamur enim a Deo per Spiritum, et 
vera est Psalte vox dicentis : « Spiritu. oris ejus 
omnis virtus creaturarum !. » Deus itaque secundum 
naturam, et ex Deo est Spiritus, et omnino diversa» 
naturi a creatura que per ipsum firmatur. Quol 
aulem supra crealuram est, ac diverse a rebus 
creatis nature, Deus utique est, ac nihil aliud. 


Sapientes nos reddit, adeoque potentes etiam per 
Filiuin in saucto Spiritu. Spiritus enim dictus est 
sapieutize ac virtutis. Jam vero quomodo creatus 
erit Spiritus? Nam si hioc. veruin est, nibil, ut vi- 
detur, impediet quominus intclligamus sapientem 
3c potentem jn creatura. esse Deum, et creatam ha- 
bere suam sapientiam. Ornat igitur ipsum creatura, 
non ipse creaturam. Atqui hoc dicere ac sentire, 
est impium. Deus igitur est, et ex Dco. secundum 
naturam Spiritus, per quei) creaturau) sapieutem 
reddit ac firmat. 

Beatus Paulus dixit de Filio : « Dominus autem 
est Spiritus *.» Dixit autem et ipse Filius : « Spiri- 
tus Deus est *. » Cuin igitur Spiritus sanctus inter- 
dum significet Patrem, iuterdum autein et Filium ; 
quomodo non est ipsis consubstantialis? Nou enim 
in creatura Deus agnoscilur, quemadmodum neque 


p creatura in natura deitatis. 


Si nou aliter participes Dei esse possumus, quam 
per sanctum Spiritum : quomodo alienus a deitate 
censebitur, qui Dei participes facit per seipsum eos 
in quibus est ? 

AEquali robore eademque cum Deo virtute prz»- 
ditàui creaturam aut ex rebus productis unum ali- 
quid dicere, summatim denotat impietatem. 662 
Cun autem Spiritus sanctus. eadem quam Pater 
et Filius operationem babeat, manifestun est Deum 
et ex Deo esse secundum naturam, utpote qui ea 
quae Dei sunt operari possit. Qux demonstrantur 
voce Pauli clare dicentis :« Divisiones vero gratiarum 
sunt, idein autem Spiritus : et divisiones imnini- 
strationum sunt, idem autem Dominus : et divisiones 
operationum sunt, idea) vero Deus, qui operatur 


δ Psal. cin, 91. ? Psal. xxxi, 6. ! Ibid. * HI Cor. in, 17, ? Joan. iv, 4. 


1127 


: S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.  - 


1128 


omnia in omnibus δ. » Porro cum Pater viviflcet, A Πατρὸς xa ὁμοίως κοῦ Υἱοῦ, ζωοποιόν ἐστι xaY τὸ 


ac similiter Filius , vivificus quoque est sanctus 
Spiritus. Et certe beatus Paulus scribit : «Przcipio 
tibi coram Deo qui vivificat omuia 5. » Sed et Fi- 
lius dixit : «Oves me:e vocem meam audiunt, et ego 
vitam zeternam do eis *. » Quod autem Spiritus etiam 
vivificet, docet ipse Salvator his verbis : « Caro non 
prodest quidquam, Spiritus est qui vivificat. Verba 
quie ego locutus sui vobis, Spiritus et vita sunt ?. » 
Paulus vero scribit : «Qui suscitavitJesum Christum 
ἃ mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, 
per inbabitantem Spiritum ejus in vobis *. » Qui 
ergo «qualiter cum Deo operari potest, Deus est , 
et ex Deo , secundum naturan. 


e 

Dominus noster Jesus Christus Jud»orum popu- 
los increpaus, aiebat : « Multa boua opera ostendi 
vobis ex Patre meo : propter «quod eorum opus iue 
lapidatis* ? » Rursum : « Pater in me maneus , 
ipse facit opera 5. » Insuper fatebatur se in Spiritu 
Dei ejicere demouia !!. Cum ergo Spiritus opera , 
Patris opera, suaque nimirum esse dicat, quoinodo 
Spiritus creatus erit? Nam si lioc verum est , per 
creaturam Pater glorificatur, adeoque Filius, si 
per Spiritum miracula edidit. Sed lioc absurdum : 
Deus igitur et ex Deo secundum naturam est Spi- 
ritus, utpote adimplens opera Patris et Filii. 


Beatus Paulus cultu legali praestantius esse os- 
tendens Novum et in Christo Testamentum, dicebat: 
« Nam si miuisterio damnationis, gloria est : multo 
magis abundat ministerium justitiz in gloria !*.»lta- 
que lexquidem condemnationis erat ministeriuni, 
justitiz: vero, prx:conium evangelicum. Sed Veteris 
quidem Testamenti quod coudemnabat , ministri 
dicebant : « Hec dici! Dominus. » Noviautem quod 
justificabat :« Hec dicit Spiritussanctus.» Num igitur 
ministri 963 condemnantis Testamenti nobiliores 
sunt secundis? lllis enim ministratio fiebat Dei ser- 


Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Γράφει γοῦν ὁ μὲν μαχάριος Παυ- 
Ao;* « Παραγγέλλω σοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τοῦ ζωογο- 
νοῦντος τὰ πάντα.» Ἔφη δὲ xat ὁ Υἱός" «Τὰ π 
δατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς μου ἀχούουσι, xal ἀχολουθοῦσξ 
μοι, χἀγὼ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. » Ὅτι δὲ 
χαὶ τὸ Πνεῦμα ζωογονεῖ, διδάξει λέγων αὐτὸς ὁ Σω- 
vfp: « "Hl σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδὲν, τὸ Πνεῦμά ἔστι 
τὸ ζωοποιοῦν * τὰ ῥήματα, ἃ ἐγὼ λαλῶ ὑμῖν, Πνεῦμά 
ἐστι χαὶ ζωή ἔστι. » Γράφει δὲ xal ὁ μαχάριυς 
Παῦλος' « Ὁ ἐγείρας Χριστὸν Ἰησοῦν ἐχ νεχρῶν, 
ζωοποιύσει xai τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν, διὰ τοῦ 
ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ. Πνεύματος ἐν ὑμῖν. » Τὸ τοίνυν 
ἰσουργεῖν τῷ Θεῷ δυνάμενον, Θεός τέ ἐστι xal ix 
Θεου xazà φύσιν. 

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, τοῖς Ἰουδαίων 
δήμοις ἐπιπλήττων, ἔφασχε᾽ « Πολλὰ χαλὰ ἔργα 
ἔδειξα ὑμῖν ἀπὸ τοῦ Πατρός μου, διὰ ποῖον αὐτῶν 
ἐμὲ λιθάζετε; » Καὶ πάλιν, « Ὁ Πατὴρ, ὁ ἐν ἐμοὶ 
μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. » Προσωμολόγει δὲ, 
ὅτι ἐν Πνεύματι Θεον ἐχθάλλει τὰ δαιμόνια. Ὅτι 
τοίνυν τὰ ἔργα τοῦ [᾿νεύματος, ἔργα φησὶν εἶναι 
τοῦ Πατρὸς, δῆλον δὲ ὅτι χαὶ ἑαυτοῦ, πὼς ἂν εἴη τὸ 
Πνεῦμα χτιστόν; El γὰρ τοῦτο ἀληθὲς, διὰ χτέσματος 
ὁ Πατὴρ δοξάζεται, χαγᾳέν τοι χαὶ ὁ Υἱὸς, εἰ διὰ Πνεύ- 

ατος εἰργάζετο 7X; θεοσημίας. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον * 
δεὺς ἄρα χαὶ ἐχ Θεοῦ γατὰ φύσιν τὸ {Πνεῦμά ἔστιν, 
ὡς τὰ τοῦ Πατρὸς ἔργα πληροῦν xal τὰ τοῦ Υἱοῦ. 

Τῆς χατὰ τὸν νόμον λατρείας ἀποφαίνων εὐχλεε- 
στέραν τὴν Νέαν χαὶ ἐν Χριστῷ Διαθήχην ὁ μαχά- 
ριος ἔφη Παῦλος * « Εἰ γὰρ τῇ διαχονίᾳ τῆς χατα- 
χρίσεως δόξα, πολλῷ μᾶλλον διαφέρει ἣ διαχονία τῆς 
δικαιοσύνης ἐν δόξῃ. » Οὐχοῦν, ὁ μὲν νόμος, χαταχρί- 
σεως ἣν διαχονία, διχαιοσύνης ὃὲ τὸ χήρυγμα τὸ 
εὐαγγελιχόν. ᾿Αλλ᾽ οἱ μὲν τῆς Παλαιᾶς Διαθέχης 
τῆς χαταχρινούσης διάχυνοι, ἔφασχον' « Τάδε λέγει 
Κύριος. » Ol δέ γε τῆς Νέας, τῆς δικα!ούσης" «Τάδε 
λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. » "Ap' οὖν οἱ διάχονοι 
τῆς χατακχρινούσης Διαθήχης ἀμείνους εἰσὶ τῶν δευ- 


monibus, his autein, creaturz verbis, si creatus C τον: Ol μὲν γὰρ, τοῖς παρὰ Θεοῦ διηχονοῦντο λό- 


est Spiritus sanctus. Quomodo igitur demum ex- 
cellit winistratio justiti in gloria? Utruin enim 
nobilius aul praestantius est. wministrationem lieri 
Dei sermonibus, 3n creatur? Αἱ neque prae- 
stanliores neque nobiliores primi secundis. lgitur 
cum dicunt : H:xec dicit Spiritus sanetus, etiam ip- 
915. ministratio (it Dei sermonibus, quoniam Deus 
et ex Deo secundum naturam est Spiritus ejus. 
Nobilioreim autem esse prima secundoruin ministra 
onem, locuples testis est Salvator ipse , dicens 
sanctis apostolis : « Ámen, amen dico vobis , 
quia multj prophetze et justi cupierunt videre quae 
videtis, et non viderunt : etaudire quie auditis , et 
non audierunt. Vestri autem — oculi beati 35 ) 
c mysteriorum enim dispensatores facti sunt !?*, in 
qua desiderant augeli prospicere **. » 


Dominus noster Jesus Christus sanctis discipulis D 


dicebat : « Nolite cogitare quomodo aut quid loqua- 
mini, cum vos ad principes et tribunalia vocabunt 
aliqui ; dabitur enim vobis in illa hora quid loqua- 
mini (os nimirum et sapientia) ; non enim vos estis 
qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loqui- 
tur iu vobis !5. » Praeterea. beatus Paulus ail : € An 
experimentum quizriüs ejus, qui in me loquitur 
Christi !*? » Cum igitur Christo in sanctis loquente, 
Spiritus sit qui loquitur, quoinodo creatus erit, ac 
non potius Deus, et ex Deo secundum naturam, 
utpote consubstautialis Filio, per quem et iu nobis 
est, et loquitur? 

Bjleatus Moses dicebat in libro de mundi opificio ; 
€ Et fecit. Deus. hominen,, ad imaginem Dei lecit 
illum **. » Dixit autein alicubi ipse quoque univer- 


* ] Cor. xi, 4-6... * 1 Tim. vi, 15, 
X,92. δ joau. xiv, 10. '* Matth. xii, 28. 
"JE Petr. i, 32. !5 Matti. x, 19, 20. 


* Joan. x, 27. 
!'* |l Cor, i, 9. 
61} Cor. xii:, 5. 


(2t, οἱ δὲ τοῖς παρὰ τοῦ χτίσαντος [ἴσ΄. χτίσεως), 
εἴπερ ἐστὶ γενητὸν τὸ ΠΙνεῦμα τὸ ἅγιον. Πῶς οὖν ἔτι 
διαφέρει d Óuxxovia τῆς διχαιοσύνης ἐν δόξῃ; Ti 
γὰρ ἄμεινον ἣ εὐκλεέστερον, τὸ διαχονεῖσθαι λόγοις 
τοῖς παρὰ Θέου, f| τοῖς παρὰ χτίσματος ; ᾿Αλλ᾽ οὔτε 
κρείττονες, οὔτε μὴν λαμπρότεροι τῶν δευτέρων 
πρῶτοι, Οὐχοῦν, ὅταν λέγωσι, « Τάδε λέγει τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, » καὶ αὐτοὶ τοῖς παρὰ Θεοῦ διαχο- 
νοῦνται λόγοις, ὅτι Θεὸς xal ix Θεοῦ χατὰ φύσιν 
ἐστὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ. Ὅτι δὲ λαμπροτέρα τῆς πρώ- 
τῆς 1| τῶν δευτέρων διαχονία, πιστώσεται λέγων 
αὐτὸς ὁ Σ τὴρ πρὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλου;" 
€ ᾿Αμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι πολλοὶ προφῆται xal 
δίχα:οι θην qu ἰδεῖν ἃ βλέπετξ, xat οὐχ εἶδον, 
xai ἀχοῦται, ἃ ἀχούετε, xai οὐχ ἤχουσαν- ὑμῶν 
ób μαχάριοι ol ὀφθαλιλοί" γεγόνατι γὰρ μυσττρίων 
ταμίαι, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παραχύψαι. » 

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τοῖς ἁγίοις 
ἔφασχε μαθηταῖς" « Μὴ μεριμνήσητε, πῶς ἣ τί λα- 
λήσετε, ὅταν ὑμᾶς χαλῶσιν ἐπὶ ἡγεμόνας ἣ συν- 
ἐδρια τῶν διωχόντων τινές " δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν 
αὐτῇ τῇ ὥρᾳ στόμα χαὶ σοφία" οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε 
οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ 
λαλοὺν ἐν ὑμῖν. » Εἶτά φησιν ὁ μαχάριος llaoAo;, 
« ΕἸ δοχιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χρι- 
9:09; » “τε τοίνυν Χριστοῦ λαλοῦντος ἐν τοῖς 
ἁγίοις, τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ λαλοῦν, πῶς ἂν εἴη γε- 
νητὸν, χαὶ οὐχὶ δὴ! μᾶλλον Θεός τε, χαὶ ἐχ Θεοῦ, 
χατὰ φύσιν, ὡς ὁμοούσιον τῷ Yl, δι᾿ oU xoi ἐν 
ἡμῖν ἐστι xal λαλεΐ ; 

Ὁ μαχάριος ἔφη Μωσῆς ἐν τῷ τῆς; χοσμοκποιΐας 
βιθλίῳ' « Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸ; τὸν ἄνθρωπον, χατ' 
εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὑτόν. ΓἜφη δέ που xai αὐτὲς 
' Joan. vi, 63, 64. * Joan, 
15} Cor. 1v, t. 


* Roin. vui, 11. 
. 3 Mattb, xin , 17. 
1 Geià, 1, 97, 


1129 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 


1176 


ὁ τῶν ὅδων Δημιουργὸς διὰ φωνῆς Ἡσαῖου, « Ἐγὼ A sitatis opifex per [saiz? vocem : « Ego feci terram, 


ἐποέητα γῆν, xai ἄνθρωπον ἐπ᾽ αὐτῇ 
ὄντος ἀληθοῦς, ὁ paxáptos Ἰὼδ ep 
« Πνεῦμα θεῖον τὸ πο'ἢσάν pt ) AX εἴπερ ἐστὶ 
γενητὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, διὰ χτίσματος ἐχτίπθη- 
psv. Εἶτα πῶς πάλιν τὸ Γράμμα φησὶ τὸ ἱερόν" 
« Καὶ ἔλαθεν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, xal ἔπλασε 
τὸν ἄνθρωπον ; » Οὐχοῦν, εἴπερ ἐστὶ τῶν ἀτοπωτά- 
τῶν τὴν τοῦ Δημιουργοῦ δόξαν περιθεῖναί τινι τῶν 
πεποιημένων, ἐστὶ δὲ τὸ Πνεῦμα ἐν μιουργὰν, Θεὸς 
ἄρα xat ἐχ Θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστίν, 

Εἰ τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ χρείττονος εὐλογεῖται, χατὰ 
τὴν τοῦ jovapoe Παύλου φωνὴν, εὐλογεῖται δὲ f 

τίσι 


e. » Τούτου δὲ 
σχεται λέγων " 


νοητὴ x , ἁγιαζομένη παρὰ Θεοῦ διὰ τοῦ Πνεύ- 
ματος, ὡς χρείττονί που πάντων xai γὴν φύσιν 
εὐλογεῖται χαὶ ὑγιάξετας E! δὲ τοῦτο τὸ ἀληθὲς, 
οὖχ ἄρα χτιστὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Οὐχ ἔτι γὰρ τὸ 
χρεῖττον ὑπὸ τοῦ ἐλάττονος εὐλογεῖται. 


El ἐν τόπῳ χαὶ περιγραφῇ νοεῖται τὰ γϑνητὰ, τὸ 
δέ γε Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐχ οὕτως " γέγραπται γὰρ, 
ὅτι « Πνεῦμα Κυρίου πεπλήρωχε τὴν οἰχουμένην. » 
Ψάλλει δὲ χαὶ ὁ Δαδίδ" « Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ 
Πνεύματός σου, καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου aou ποῦ φύγω;» 
Πῶς ἂν εἴη γενητὸν τὸ πάντα πληροῦν ; ὃ δὴ xol 
μόνῃ πρέποι ἂν τῇ θείᾳ τε χαὶ ἀνωτάτω φύσει. Γέ- 
γρᾶπται γὰρ xal περὶ τοῦ Υἱοῦ“ « Ὁ χαταδὰς, ab- 
τ s ἐστι “ὦ ᾿ ἀναθὰς ria ἜΝ "o tloehe Uds 

ὑσῇ τὰ πάντα. » Ka μὴν xaX αὐ athop ἔφ 
seni ia Ἰουδαίους * « Ὁ οὐρανός pot 0 ; 1) A 
1 ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Ποῖον olxov οἰχοδομή- 
ἀετέ pot; λέγει Κύριος" Ae τόπος τὴς χαταπαυ- 
δεὺς pov; » Καὶ πάλιν’ « Μὴ οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ 
«ἣν γὴν ἐγὼ πληρῶ ; λέγει Κύριος. » 

Ἔφη 1o» Θεὸς τοῖς ἐχ Βαδυλῶνος λελυτρωμένοις 
τῶν Ἰσραὴλ’ « Καὶ ἐγώ εἰμι, φησὶν, ἐν ὑμῖν 
Κύριος, xai τὸ Πνεῦμά μου ὑφέστηχεν tv μέσῳ 
ὑμῶν, » [oen ; Ev ὑμῖν ἐστιν ὁ φύσει τε χα 
ἀληθῶς Θεός. Πῶς ἂν νοοῖτο γενητὸν, χαὶ οὐχὶ ὃ 

ἄλλον Θεὸς xal ἐχ Θεοῦ xarà φύσιν, ὡς τὴν τοῦ 

εοὔ παρουσίαν ἀποπληροῦν δι᾽ ἑαυτοῦ ; 

Γέγραπται, ὅτι « Ti Λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ 
ἐστερεώθησαν, xal τῷ Πνεύματι τοῦ στ οτος αὐτοῦ 
πᾶσα ἣ δύναμις αὐτῶν. » Ὅτι δὲ τὸ δυναμοῦσθαι 
τὴν χτίσιν παρὰ θεοῦ πρέποι ἂν μᾶλλον, καὶ οὐ παρὰ 
κτίσματος, πῶς ἔστιν ἀμφιδαλεῖν; El δὲ, χτιστὸν 
ὑπάρχον, τὸ Πνεῦμα στερεοῖ τὴν χτίσιν, ἑαυτὴν ἡ 
χτίσις πρὸς τὸ εὖ εἶναι συνέχει, μηδὲν εἰς τοῦτο λα- 
δοῦσα παρὰ θεοῦ, μᾶλλον δὲ, εἰ χρή τι καὶ ἀπηχὲς 
εἰπεῖν, χαύχημα τῆς ἀνωτάτω φύσεως f) χτίσις εὑ- 
ὠμόν εἴπερ ἐνεργεῖ δι᾽ αὐτῆς, χαὶ διὰ τοῦτο 

αυμάζεται. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον, στερεοῖ δὲ τὸ 
Πνεῦμα τοὺς οὐρανοὺς, xaV δυναμοῖ τὴν χτίσιν" 
quos οὖν ἄρα ἐστὶ τῆς ὑπὲρ τὴν χτίσιν, τουτέστι 

εός. 
Εἰ ζωοποιεῖ τὸ Πνεῦμα, xaV ζωή ἐστι, χατὰ τὴν 
κοῦ "po; φωνὴν, πῶς ἂν εἴη γενητόν; Οὐχ ἔτι 
γὰρ ζωὴ τὸ μὴ ὑπάρχον ποτέ. Εἰ γὰρ ἐχτίσθη χαὶ 
αὐτὸ μετὰ τῶν ἄλλων, ἐχ τοῦ μὴ εἶναι πρὸς τὸ εἶναι 
παρήχθη. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον ζωὴ δὲ χατὰ ἀλῆή- 
θειάν ἐστι καὶ ζωυποιόν. Οὐκ ἄρα γέγονεν, ἀλλ᾽ ἣν 
ἀϊδίως, ὡς kx Θεοῦ χατὰ φύσιν, χαὶ θεός. 


᾿Απλῇ καὶ ἀσύνθετος ἡ θεία τε ἐστὶ xal ἀγήρατος 
φύσις, παράγει δὲ πρὸς τὸ εἶναι τὰ πάντα, χαὶ τε- 
λειοξ διὰ Πνεύματος. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶ γενητὸν τὸ 
ἅγιον Πνεῦμα, χαθά φασιν οἱ διεναντίας, ἐν ποιή. 
τι τελειοῦται τὰ τῆς θεότητος ἔργα. ᾿Απλοῦ 
ντος χατὰ τὴν φύσιν τοῦ θεοῦ, πῶ; ἂν ἐν συνθέσει 
voolso τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ; Οὐδὲν γὰρ ἐν γενητοῖς 
ἅπλοῦν κατὰ φύσιν. : 
Nai, φασὶν οἱ τῆς τοῦ Πνεύματος χατηγοροῦντες 
δόξης, δεχόμενον παρὰ Θεοῦ τὸν ἁγιασμὸν τὸ Πνεῦμα 


18 [ga, χιῦ, 19. 35 Job xxxn, 4. 
** Ephes. 1v, 10. ** 13a. Lxvi, 4. 


PATROL. GR. LXXV, 


** Gen. u, 7. 


jc 


et hominem super ipsam !*, » Quod cum verum sit, 
beatus Job invenitur dicens : « Spiritus sanctus, 
qui creavit me !*. » At si creatus est Spiritus san- 
cius, per creaturam creati sumus. At quomodo rur- 
sus Scriptura sacra dicit : « Et accepto pulvere de 
terra Deus formavit hominem **? » fur, si una 
res ex absurdissimis est, Opificis gloriam alicui 
creature tribuere, et Spiritus est opifex : Deus 
ulique et ex Deo secundum naturam est, 


604 Si quod minus est ἃ majore benedicitur, 
secundum beati Pauli vocem *' : benedicitur autem 
intellectualis creatura, qux: a Deo per Spiritum 
sanctificatur, omnino a meliore secundum naturam 
benedicitur et sanetificatur. Quod si verum istud 
est, non est ergo creatus Spiritus sanctus. Nequa- 
quam enim id quod praestantius est ἃ minore bc- 
nedicitur. 

Si loco et cireumscriptione facts res intelligun- 
tur, Spiritus vero sanctus non item ; scriptam est 
enim Spiritam Domini replevisse orbem  terra- 
rum **, Et David ipse canit : « Quo ibo a Spiritu 
tuo, et quo a facie tua fugiam **? » Quomodo crea- 
tus erit 1s qui omnia implet ? Quod soli certe divi- 
n: et supremae naturz convenit. Scriptum enim est 
quoque de Filio: « Qui descendit, ipse est et qui 
ascendit supra omnes coelos, ut impleret omnía **, » 
Quin et ipse Pater alicubi dixit ad Jud:eos : « Cos- 
lum mihl thronus, terra vero scabellum pedum 
meorum. Qualem domum «sedificabitis mihi? dicit 
Dominus? vel quis locus quietis ine:e. **? » Et rursus: 
« Nonne celum et terram impleo? dicit Domi- 
nus **, ) 

Dixit alicubi Deus lsraelitis r5 ex Babylonica 
captivitate redempti fuerant : « Et ego sum, inquit, 
in vobis Dominus, et Spiritus meus in niedio vestri 
constitit *', » hoc est, In vobis est naturalis ac ve- 
rus Deus. Quoniodo enim factus. censebitur, ae 
non potius Deus et ex Deo secundum naturam , ut - 
pote qui Dei presentiam e seipsum adimplet ? 

Scriptum est, quod « Verbo Domini cceli tirma:i 
sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum "δ. » 
Quod autem deceat firmari creaturam ἃ Deo, non a 
creatura, cuinam dubium esse potest ? Quod. si 
creatus cum sit. Spiritus, firmat creaturain , seip- 
san) creatura iu recto statu continet , nec ad hoc a 
Deo quidquam accipit; inio potius, si quid absurdi 


᾿ dicenduni est, apparet suprema natura gloria prze- 


*? Jerein. xxiit, 24. 


ditam esse creaturam, siquidein per se ipsam ope- 
ratur, atque idelrcu est admirationi : Atqui ab- 
surdum istud est; sed Spiritus flrmat coelos, et 
creaturam roborat. Nature igitur est creatura su- 
perioris, hoc est Deus. 


Si vivificat Spiritus , et vita est, secundum Ser- 
vatoris vocem **, quoimodo creatus erit? Non jam 
eniin vita est is 5 qui olim non erat. Nam si 


D creatus est etiam ipse cum rebus aliis, e nihilo ad 


esse productus est. Sed lioc absurdum : vita vero 
est secundum naturam, et viviticus, Nou ergo factus 
est, sed erat ab zterno, utpote ex Deo secundum 
naturam, et Deus. 

Simplex et incomposita eat divina et immortalis 
natura, et in ortum adducit omnia ac perficit per 
Spiritum. Sed si creatus est sanctus Spiritus, ut 
adversarii dicunt, iu creatura perficiuntur opera 
deitatis. Cum autem simplex sit secundum naturauw 
Deus , rette compositus intelligetur Spiritus 
ejus? Nihil enim in rebus creatis est siniplex se- 
cundum nataram. 

Atenim, inquiunt qui Spiritus gloriz: detrahunt, 
Spiritus sanctus accepta ἃ Deo sanctilicatione eau 


9 Sap. 1, 7. ?* Psal. cxxxvin, 7, 
*! Psal, xxxi, 6... (35 Joan, vi, 64. 


SS 


*! [febr. vii, 7. 
"1 Apg. 11, 6. 


14151 


S. CYRILLI ALEX ANDRINI ARCHIEP. 


Wu 


operatur erga creaturam. Dixit. enim Salvator de A τὸ ἅγιον, ἐνεργεῖ τὸ ἁγιάζειν περὶ τὴν xtisw. 


ipso: « Quia de meo accipiet ?*. » 

Quod datum est, et aliunde, atque ab altero ad- 
venit, omnino etiam auferri potest ; et quod secun- 
dum naturam non possidemus, hoc etiam possumus 
amittere. Àn igitur Spiritus sanctus aliquaudo san- 
clificandi potestate carebit? Atqui noinen habet 
substantie sus significativum, non dignitatis aul 
prestontie, quemadmodum nempe nomina ista, 
Principatus, Thronus, et Dominatio : istiusmodi 
enim vocabula rerum significatarum substantiain 
non exhibent, sed honoris cujusque modum potius 
significant. In sancta vero Trinitate, nomen illud, 
Pater, οἱ illud Filius, adeoque Spiritus sanctus, 
non precellentiam quamdam signilicat, sed potius 
quid sit unusquisque demonstrat. — — 

Si substantiam Spiritus sive quid sit secundum 
naturam nomen ejus declarat (Sanctus. enim uomi- 
natus est), Sanctus auteu! est Deus?! (sic enim 
ipsum celebraut supernae Virlutes, non ut haben- 
tem ascititjam sanctificalioneu, sed potius quod ex 
se et essentialiter sit sanctus), non alienus erit ab 
. ejus substantia Spiritus ejus. Sanctus enim est se- 
cundum naturam, puta qui ex sancto, et in sancto 
secundum naturam Deo. 

Qui dicunt Spiritum sanctum creatum esse el 
facium, non animadvertunt (czecutiunt enim) mi- 
nistratoriam quamlibet operam minorem csse ea 
operatione qui, ut ita dicamus, Dei propriis fit 
manibus. Exempli causa, data est lex antiquis, per 
angelos et internuntium. $66 Moy:sem edita. Scd 
qui legem olim locutus tst, s per fidem ipse- 
met operatus est in nobis. Unde nobilius quoque 
est Christi ministerium quam Mosis. liaque si mi- 
nistratorio modo Spiritus in nobis sanctificationem 
facii, quis a Patre magis sanctificatus est? Non 
enim aliter quam per sauctum Spiritum sanciíficat, 
et summum divin benedictionis fastigium est per 
sanctum Spiritum sanctificatio. Jgitur nou ministra- 
torio modo creatur: sanctilicationem Spiritus sup- 
peditat, neque ut ab alio datam, sed hoc in nobis 
)psomet operante Deo, puta per suuin Spiritum. 


Christus alicubi dixit : « Si quis me audierit, ego 
et Pater veniemus, et imansionem apud ipsum fa- 
ciemus, et in ipso diversabimur **. » Quoinodo au- 
tein idipsum in nobis perficiatur, theologorum nos 
clare sermo docebit. Beatus enim Joanues ait : « In 
hoc scimus quoniam est in nobis, quia de Spiritu 
suo dedit nobis **. » Sapientissimus autem Pau- 
lus : « Nescitis quia templuin Dei estis, et Spiri- 
tus Dei bhab.tat iu. vobis **? » Quomodo igitur 
demum creatus est Spiritus, si UC nS Pa- 
tris et Filii per ipsum eflicimur? Non enim per 
creaturam, unum videlicel e sanctorum angelorum 
numero, divine nature sumus parlicipes *5. Atqui 


verum istud non est. Igitur Deus est ἴῃ nobis per 
Deum Spiritum. 


Scriptura divina intonso Samsoni adesse qui- 
dem ait sanctum Spiritum ; deinde, « Rtecessit, in- 
quit, Dominus ab ipso, » cuin male capillum toton- 
dit ?*. » Quomodo igitur ereatus est Spiritus , si- 
quidem est secumdum naturam Dominus? Neque 
enim inter res creatas est. vera libertas aec domi- 
natio. 

Dóminus noster Jesus Christus, reversurus in cc- 
los, sanctos apostolos consolabatur, dicens : « Non 
relinquam vos orphanos, venio ad vos "'. » Promis- 
sum aulem implevit, mittens nobia coelitus Para- 


** Joan. xvi, 45. 9 758. vi, 9. 88 Joan. xiv, 25. 
86 Judic. xvi, 19. ?? Joan. xix, 18. 


(1) Aliquid deesse videtur. 


p οὐχ ἀληθές. Οὐχοῦν θεὸς iv 


Ἔφη γὰρ ὁ Σωτὴρ περὶ αὐτοῦ, εὍτι Ex τοῦ ἐμοῦ 
λήψεται. » : 

T$ δοτὸν, xai προσγεγονὸς ἔξωθεν, xal παρ᾽ Esi- 
ρου, πάντη τε xal πάντως ἐστὶ χαὶ ἀφαιρετόν" xal 
ὃ μὴ κατὰ φύσιν χεχτήμεθα, τοῦτο καὶ ἀποβαλεῖν 
ἀνέχεται. *Ap' οὖν ἔσται ποτὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγων 
ἔρημον τοῦ ἁγιάζειν δύνασθαι ; Καΐτοι τὸ ὄνομα τῆς 
Bde: ἔχει σημαντιχὸν, ἧς καὶ εἶναι πεπίστενται, 
οὐχ ἀξιωματος ἣ ὑπεροχῆς, sui" ἁ χαὶ 
'Apyh, xai Θρόνος, xa Κυριότης. Τὰ γὰρ τοιάδε 
τῶν ὀνομάτων οὐχὶ τῆς οὐσίας τῶν σῃ μαινομένων 
εἰσὶ παραστατιχὰ, σημαίνει δὲ μᾶλλον τῆς ἑχάστον 
τιμῆς τὸ μᾶτρον. Ἐπὶ δέ γε τῆς ἁγίας Τριάδος. τὸ 
Πατὴρ, καὶ τὸ Υἱὸς, xai μὴν καὶ τὸ " Avtov Πνεῦμα, 
οὐχ ὑπεροχῆς τινος ποιεῖται δήλωσιν. μᾶλλον δὲ sb, 
τί τῶν ὠνομασμένων ἕχαστόν ἐστι, διαδεέίχνυσιν. 

Ei τῆς οὐσίας τοῦ Πνεύματος, ἦτοι τοῦ, τί κατὰ 
φύσιν ἐστὶ, παραστατιχὸν εἶναί φαμεν τὸ ὄνομα a5- 


p τοῦ ('Aytov γὰρ ὠνόμασται), ἅγιος δὲ ὁ Θεός (οὕτω 


γὰρ αὐτὸν ὑμνοῦσιν αἱ ἄνω Δυνάμεις, οὐχ ὡς ἑπαχτὸν 
χοντα τὸν ἁγιασμὸν, οἴχοθεν δὲ μᾶλλον ἅγιον ὄντε 
xaX οὐσιωδῶ:-:), οὐχ ᾿μρυδό ὁδῶν ἔσται τῆς οὐσέας αὑτοῦ 
τὸ Πνεῦμα αὐτῷ * ἅγιον γάρ κατὰ φύσιν, ὡς ἐξ ἁγίου 
τε xal ἐν ἁγίῳ κατὰ φύσιν Θεῷ. 


Οἱ χτιστὸν εἶναι λέγοντες καὶ γενητὸν τὸ Πνεῦ 
τὸ ἅγιον, οὐχ ἐννοοῦσιν ἐχεῖνο, τυφλώττουσι γὰρ, vu 
ὑπουργιχὴ πᾶσα διαχονία ἐλάττων ἐστὶ τῆς τοῦ 8:6) 


αὑτουργίας, ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, xal αὐτοχειρίας. 
Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἐδόθη νόμος τοῖς ἀρχαιοτέροις λα- 


ληθεὶς δι᾿ ἀγγέλων xal μεσιτεύοντος τοῦ παντόφου 
Μωσέως, ᾿Αλλ᾽ ὁ πάλαι τὸν νόμον λαλήσας πὐτούργη- 
σεν εἰς ἡμᾶς τὴν διὰ πίστεως χάριν * ὅθεν ἐστὶ xa 
εὐχλεεστέρα τῆς Μωσέως διαχονίας ἣ διὰ Χριστοῦ. 
Οὐχοῦν εἰ ὑπουργιχῶς εἰς ἡμᾶς τὸ Πγεῦμα ποιεῖτας 
τὸν ἁγιασμὸν, τίς ἐγιάσθη μειζόνως τοῦ Πα- 
τρός ; ᾿Αγιάζει γὰρ οὐχ ἑτέρως, πλὴν ὅτι διὰ τοῦ 


C ἁγίου Πνεύματος, xai τὸ ἀχρότατον χαὶ εἰς λῖξιν 


ἧχον τὴν ἀνωτάτω τῆς παρὰ Θεοῦ εὐλογίας, ὁ διὰ 
τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἁγιασμός. Οὐχοῦν οὐχ ὑπουρ- 
υἱχῶς διαχονεῖ τὸ Πνεῦμα τῇ χτίσει τὸν ἁγιασμὸν, 
οὐδὲ ὡς παρ᾽ ἑτέρου δοτὸν, ἀλλ᾽ οἷον αὐτουργοῦντος 
τοῦτο εἰς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ, ὡς διὰ ἰδίου Πνεύματος. 

Ἔφη που Χριστὸς, ὅτι xai « Ἐάν τίς μὸν áxovcr, 
ἐλευσόμεθα ἐγὼ χαὶ ὁ Πατὴρ, χαὶ μονὴν παρ᾽ ax 
ποιησόμεθα, xai ἐν αὐτῷ xazalósopev. » Τίνα δὲ 
τρόπον ἐν ἡμῖν αὐτὸ δὴ τοῦτο πράττεται τὸ ἐπτηγγεὶ- 
μένον, διδάξει σαφῶς τῶν θεηγόρων ὁ λόγος. Ὁ μὲν 
γὰρ μαχάριος Ἰωάννης φησίν - « Ἐν τούτῳ qw 
σχομεν ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, ὅτι Ex τοῦ Πνεύματος e5- 
του ἔδωχεν ἡμῖν. » Ὁ δέ γε σοφώτατος Παῦλος 
« Οὐχ οἴδατε ὅτι ναὺς Θεοῦ ἐστε, χαὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ 
Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; » Πῶς οὖν ἔτι γενητὸν τὸ 
Πνεῦμά ἐστιν, εἰ μέτοχοι τοῦ Πατρὸς χαὶ τοῦ Υἱοῦ 
Ἰόμες δι᾿ αὐτοῦ ; Οὐ γὰρ διὰ χτίσματος γένοιτο 

ν ἐν ἡμῖν, ἑνὸς τῶν ἁγίων ἀγγέλων, τῆς θείας 
φύσεως ἐν μεθέξει γινόμεθα (1)* ἀλλὰ μὴν τοῦτο 

dut διὰ Θεοῦ τοὺ 
Πνεύματος. 

'H θεόπνευστος Γραφὴ, ἀχειρεχόμῃ μὲν ὄντι τῷ 
Σαμψὼν, παρεῖναί φησι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον - εἶτε 
πάλιν, ε᾿Απέστη, φησὶ, Κύριο; ἀπ᾽ αὐτοῦ, » ὅτε τὴν 
τρίχα χαχῶς ἀπεχείρατο. Πῶς οὖν γενητὸν τὸ Πνεῦμά 
ἐστιν, εἴπερ ἐστὶ χατὰ φύσιν Κύριος; Οὐδὲ γὰρ ἐν 
γενητοῖς τὸ ἐλεύθερον χαὶ χύριον ἀληθῶς. 


'O Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὰς, ἀναφοιτῆσαι 
μέλλων εἰς οὐρανοὺς, τοὺς ἁγίους ἀποστόλου: παρ- 
εἐμυθεῖτο, λέγων " « Οὐχ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανοὺς, ἔρ- 
χομαι πρὸς ὑμᾶς. « Πεπλήρωχε δὲ τὴν ὑπόσχεσιν, 
83} Joan. in, 21. 


^ ] Cor. i, 16. 9] Petr. 1, ὁ. 


1153 


&TocteQ.a; ἡμῖν τὸν Παράχλητον ἐξ οὐρανοῦ, μᾶλ- 
λον δὲ δι᾿ αὐτοῦ γεγονὼς ἐν ἡμῖν. Εἶτα πῶς ἐστι γε- 
νητὸν τὸ Πνεῦμα, τὸ δι᾽ οὗ ἐν ἡμῖν ἐστιν ἡ ἄχτιστος 
φύσις τοῦ τὰ πάντα δημιουργοῦντος Λόγου: 
Δυσσεύοῦσι λίαν, οἱ χτιστὸν εἶναι χαὶ γενητὸν ἣ 
φρονεῖν ἣ λέγειν ἀποτολμῶντες τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 
Ὥσπερ γὰρ οὐχ ἕτερόν τι ἐστι παρὰ τὸν ἄνθρωπον 
τὸ πνεῦμα αὐτου, οὕτως οὐχ ἕτερόν τί ἐστι παρὰ τὸν 
ὕσει xai ἁληθῶς θεὸν τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, χἂν ἑνυπάρ- 
ιν [mp. ἐν ὑπόρ- νοῆται τῇ xa8' ἑαυτὸ, καθάπερ 
ἀμέλει καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, χαὶ μέντοι xai ὁ Υἱός. 
Ὅτι γὰρ ἐν ἡμῖν ὄντος τοῦ Πνεύματος, ὁ Υἱὸς ἐν 
ἡμῖν ἐστι διὰ τῆν ταυτότητα «7; οὐσίας, χαὶ ὅτι χατὰ 
φύσιν ἴδιον αὑτοῦ τὸ Πνέῦμα αὐτοῦ, πιστώσεται 
γράφων ὁ θεσπέσιος Παῦλος" « Οἱ δὲ ἐν σαρχὶ ὄντες, 
εῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται, Ὑμεῖς δὲ οὐχ ἐστὲ ἐν σαρχὶ, 
ἀλλ᾽ ἐν Πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰχεῖ ἐν ὑμῖν, 
Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐχ ἔστιν 
αὑτοῦ. Ei δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα vexpby 


διὰ τὴν ἁμαρτίαν, τὸ δὲ Πνεῦμα, ζωὴ διὰ διχαιο- p 


σύνην. » Σύνες ouv, ὅπως Πνεῦμα Θεοῦ λέγων αὐτὸ, 
xaX Χριττὸν ὀνομάζει διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας. 
Ὅτε τοίνυν ὁ Χριστὸς ἐν ἡμῖν, τὸ Πνεῦμα αὑτοῦ 
πῶς ἂν εἴη γενητὸν, Θεοῦ χατὰ φύσιν ὄντος τοῦ 
Υἱοῦ, χαὶ ὁμοουσίου τῷ Πατρί; 

'O μαχάριος Παῦλος περὶ τῶν ἐν Πνεύματι προ- 

gne ντων £y Ἐχχλησίαις τοὺς λόγους ποιούμενος, 
ταν ἐν τάξει προφητεύωσι, χαὶ ἀναμέρος, τότε τοὺς 
θεωμένους οἰχοδομηθήσεσθαί φησιν, ἀπαγγέλλοντας, 
ὅτι ὄντως ὁ θεὸς ἐν ὑμῖν ἐστιν. ᾿Αλλὰ χαὶ περὶ τῶν 
ἐν γλώσσῃ λαλούντων, οὐχ ἀνθρώποις λαλεῖν αὐτοὺς 
ἔφη, ἀλλὰ Θεῷ. « Πνεύματι γὰρ λαλοῦσε μνστήρια.» 
Ἰδοὺ δὴ σαφῶς, τοὺς ἐν Πνεύματι προφητεύοντας 
Θεὸν ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς φησι, xal τοὺς γλωσσῇ λα- 
λοῦντας, Θεῷ λαλεῖν. « Τῷ γὰρ Πνεύματε λαλοῦσι 
μυστήρια. » Θεὸς οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 

Πᾶν ὅπερ ἐστὶ γενττὸν χαὶ πεποιημένον, τοῦτο 
πάντως ἐστὶ καὶ ἐν μείοσι τῆς θείας ὑπεροχῆς, xal 
τῆς ἀνωτάτω δόξης χατόπιν ἔρχεται. Οὐ, ἀρ àv ποτε 
τὴν αὐτὴν ἀξίαν τῷ δεσπότῃ φορέσῃ τὰ δοῦλον, οὐδὲ 
τῷ ποιήσαντι, τὸ ποιηθέν. Οὐχοὺν δικαιοῖ τοὺς ἁμαρ- 
κάνοντας ὁ τῶν ὅλων θεὰς, ἅτε δὴ xal ἔχων ἐξουσίαν 
ἀφιέναι ἀμαρτίας" ἀλλ᾽ ἐν ἴσῃ τάξει διχαιοῖ xa τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Γράφει γὰρ ᾿Ιαῦλος" « Καὶ ταῦτά 
τινὲς 1:8, ἀλλ᾽ ἀπελούσασθε, ἀλλ᾽ ἡ εθητει ἀλλ᾽ 
ἐδιχα:ώθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰτσοῦ 
Χριστοῦ, χαὶ ἐν τῷ [Πνεύματι τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. » Οὐχ- 
οὖν, εἰ ἐν ἔσῃ τάξει τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ διχαιοῖ xal 
τὸ Πνεῦμα, πως οὐχ ἔσται xat ὁμοούσιον αὐτῷ; χτίσμα 
Yap ἡμᾶς διχαιοῦν οὐ δύναται. 

ὃ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχον τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ, 
ἐστί που πάντω; χαὶ ὁμοούσιον αὐτῷ, “Ὄντος τοίνυν 
ξωοποιοῦ τοῦ θεοῦ xal Πατρὸς, ζωοποιόν ἐστι χατὰ 
τὸν ἴσον τρόπον xax τὸ Πνευμα τὸ ἅγιον, μᾶλλον δὲ 
ζωοποιὸς ὁ E ἐν ἁγίῳ Πν:ύματι. Καὶ μαρτυ- 
ρήσει γράφων ὁ [Ἰαῦλος τῷ γνησίῳ μαθητῇ Τιμοθέῳ" 
« Παραγγέλλω, φησὶ, σοὶ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τοῦ ζωο- 
γονοῦντος τὰ πάντα, xal Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
τηρῆσαι τὴν ἐντολὴν ἄσπιλον. » Εἶτά φησιν ἐν 
ἑτέροις * « Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος Ἰησοῦν 
Χριστὸν olxct ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας Ἰησοῦν Χριστὸν 
ix νεχρῶν, ζωοποιήσει xal τὰ θνητὰ σώματα 
ὑμῶν, διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος ἐν ὑμῖν.» 
Οὐχοῦν, ξωογονεῖ μὲν τοὺς νεχροὺς ὁ Θεὸς καὶ [1α- 
τὴρ, ζωογονεΐ δὲ, ὡς ἔφην, διὰ τοῦ ἰδίου νεύματος. 
Ilt; οὖν £st: γενητόν; Οὐ γὰρ ἐν χτίσματι ζωο- 
ποιὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλ᾽ ὡς ἐν ὁμοουσίῳ καὶ ἀγενήτῳ τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι. 

"Een που θεὸς πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέα᾽ « Τίς 
ἔδωχε στόμα ἀνθρώπῳ ; xal τίς ἐποίησε δύσχωφον 
xal χωφὸν, βλέποντα xal τυφλόν ; Οὐχ ἐγὼ Κύριος 
ὁ Θεός; Καὶ νῦν πορεύου, καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα 
σου.» Καὶ μὴν xal ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χρι- 
στὸς ἐπηγγέλλετο τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, εἰ ἀπο- 


35 Rom. vii, 8-10. 


9 | Cor. xiv, 25-36. 
y, 1M, 12. 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 


1134 


Α cletum, imo vero per ipsum in nobis exsistens. 


C 


Jam quomo.lo creatus est. Spiritus, per quem in 
nobis est increata illa natura cuncta creantis Verbi? 


Impie admodum agunt qui aut sentire ant. dicere 
audent ereatum et factum esse Spiritum. Quemad- 
modum enim aliud ab homine non est 6677 spiri- 


tus hominis, sic alius non est a naturali et. vero 


Deo Spiritus ejus, quamvis in propria intelligatur 
subsistentia , sicuti nimirum ipse Pater, adeoque et 
Filius. Quod enim, Spiritu in nobis exsistente, Fi- 
lius in. nobis sit propter identitatem substantie : 
et quod secundum naturam proprius sit. Spiritus: 
ejus, testabitur divinus Paulus, scribens : « Qui in 
carne suit, Deo placere non possunt. Vos autem in 
carne non estis, sed in Spiritu; si tamen Spiritus 
Dei habitat in vobis. Si quis autem Spiritum Chri- 
sti non habet, liic non est ejus. Si autem Christus 
in vobis est, corpus quidem mortuum est propter 
peccatum, Spiritus vero vita propter justitiam 1*. » 
Animadverte ergo quo pacto Spiritum Dei dicens, 
ipsum etiam Christum nominat propter identitatem 
substantiz. Cum itaque Christus in nobis sit, Spiri- 
tus ejus quomodo ereatüs erit, cum Deus secun- 
dum naturam sit Filius, et Patri consubstantialis ? 

Beatus Paulus de iis qui in Spiritu propbetanL 
in Ecclesiis verba faciens, tunc acdificatum iri spe- 
ctatores ait, si ordine prophetent ac vicissim, pro- 
nuntiantes quod vere Deus in vobis sit **, Sed et de 
iis qui lingua loquuntur, non hominibus eos loqui 
dicit, sed Deo: « Spiritu enim loquuntur myste- 
ria **, » Ecce utique inanifeste dicit eos qui in Spi- 
ritu prophctant, Deum in seipsis habere; el qui 
linguas loquuntur, Deo loqui : « *piritu enim loquun - 
tur piysteria. » Deus ergo est Spiritus saüctus. 


Quodcunque creatum et productum est , eminen- 
tia divina minus est, ei a suprema gloria longo. iu- 
tervallo superatur. Nunquam enim eaniden cum 
hero servus dignitatem, neque cum factore opus 
obtinebit. ltaque justificat peccantes universi Deus, 
utpote qui et potestatem liabet dimittendi peccata, 
sed et azqualiter Spiritus quoque saactus justificat ; 
Scribit enim Paulus : « Et hiec quidam fuistis : sed 
abluti estig, sed sanctilicati estis, sed Justificati egtis 
in nomine Domini nostri Jesu Christi, et iu Spiritu 
Dei nostri ν᾽. » lgitur,.si squaliter cum naturali 
Deo justificat etiam Spiritus, quomodo non erit ipsi 
quoque consubstantialis? Creatura enim uos jdsufi- 
care non potest. 

Quod eandem cum Deo acPatre operationem 
habet, ipsi quoque consubstautiale est. Cum ergo 
vivilicus sit Deus ac Pater, vivificus codem plane 
modo est etiam sanctus Spiritus, imo vero vivilicus 
Pater in sancto Spiritu. Cujus rei testis erit Paulus 
scribens! Timotheo suo discipulo : « Pizecipio tihi 
coram Deo qui vivificat ounia, et Domino Jesu Chri- 
$10, ut serves inandatum sine macula ". » Et alio 


D in loco : « Quod si Spiritus ejus qui suscitavit Je- 


9 Ibi. 15, 9. 


sum Gliristuin a mortuis, habitat in vobis : qui susci- 
tavit Jesum Cliristui a mortuis, vivificabiL et inortalia 
corpora vestra, per inbhabitantem Spiritu in vobis. » 
Igitur, vivificat quidem mortuos Deus ac Pater, sed, 
uti dixi, per suum Spiritum vivillcat. Quomodo igi- 
tur creatus est? Non enim in. creatura vivificus est 
Pater, sed in consubsiantiali ei increato. Spiritu 
sanctio. 


Dixit alicubi Deus ad Mosen sacrorum  antisti- 
tem : « Quis dedit os homini, et quis fecit surdum 
el mutum, videntem, et ciecum ? nonne ego Do- 
minus Deus? Εἰ nunc vade, et ego aperiam os 
tuum **. » Quin eliam Dominus noster Jesus Chri- 
sius promittebat sanctis apostolis, si ad principes 


U[Gor. vi, 11. δ f Tim. vi, 15, 14. " Exod, 


HEP v 


1155 


addtcerentur, daturum se illis os et. linguam δ". A φέροιντο 


Sed in Actis scriptum est : « Et apparuerunt illis 
disperützs lingus tanquam ignis, seditque supra 
singulos eorum, et cceperunt loqui variis linguis, 
out Spiritus sanctus dabat eloqui illis ^^. » Ecco 
rursus dante Deo os homini, dat ei similiter etiam 
sanctus Spiritus. Qui autem eamdem operationem, 
virtutem ac potestatem habet quam Deus seeun- 
dum naturam, qasmodo non erit proprius ejus sub- 
stantialiter, non aatem ercatus aut factus? 


Si una deitatis natura in sancta et. consubstan- 
tiali Trinitate adoratur , quomodo factus erit Spiri- 
tus sanctus? Non. enim Trinitas erit amplius, vel 
certe claudicabit omnino deitatis plenitudo sancto 
Spiritu inter creaturas numerato, quamvis beatus 
Paulus Petri et Filio sanctum Spiritum necessario 
aduumeret, Scribit enim ad. aliquos : « Gratia Do- 
mini Jesu , et charitas Dei, el communicatio saucti 
epiritus sit cum omnibus vobis**, » Non enim ro- 
gabat ut fideles parüicipes creature fierent, sed 869 
ut in participatione potius natura divinse sanculi- 
careutur. Hoc autein impletur per. communicatio- 
nem spiritalem cum Spiritu, per quem usturae di— 
vine participes efficimur. 

Beatus propheta Isaias : « Vidi, inquit, Dominum 
Sabaoth sedentem super thronum excelsum et ele- 
vatum, circumstantibus nimirnm Seraphim et hym- 
ni$ ipsum prosequentibus *'. » Addit autein : « Áu- 
divi ipsum dicentem : Quem mittam, et quis ibit ad 
populum hunc? Et dixi : Ecce ego, nitte me. Et 
dixit : Vade, et dic populo huic : Auditu audietis, 
et non intelligetis, et videntes videbitis, et nou per- 
spicietis "5. » At lianc vocem a Spiritu sancto factam 
esse beotus Paulus ait. Sic autem scriptum est in 
Actis, de ipso et Judais: « Cumque invicem non 
essent consentientes, discedebaut, dicente Paulo 
unum verbum : Quia bene Spiritus saucius locutus 
est per Isaiam prophetam ad patres nostros, dicens : 
Vade ad populum hunc, et dic ad eos : Anre au- 
dietis, et non intelligetis; et videntes videbitis, et 
non perspicietis *". » At quomodo, loquente Domino 
exercituum, Spiritus est qui loquitur, si creatus est? 
Atqui verum istud uon est, sed ut Spiritus Domini 
Sabaoth , et proprius ejus secunduu) naturam, qux 
ejus sunt. loquitur, 

(αι Deus dicat : « Numquid colum et terram 
ego ippleo? dicit Dominus **,» adeoque beatus Paulus 
scribat de Filio : « Qui descendit, ipse est el qui 
ascendit supra coelos, ut impleret omnia **, » Spi- 
ritus est qui ünplet. omnia. Scriptum est. énim : 
« Spiritus Domini replevit orbem terrarum **. » 
Jgitur non alienus est ἃ Deo et Patre secundum na- 
turam, neque vero a Filio Spiritus sanctus, sed ex 
Pawe per Filium in creaturam permeans, quoniam 
el supra creaiuram est, Particeps euim creatura 
est, non suiipsius, sed ejus qui secundum naturam 
ipsa superior est, hoc est Dei, per Spiritui. 


Beatus Isaias alicubi dixit de Israelitis : « Descen- D 


dit Spiritus ἃ Domino, et deduxit eos ; adduxisti 

pulum tuum, ut faceret tibi nomen glorie **. » 
Divinus autem Moses in Deuteronomio rursus ait : 
« Dominus 8015 duxit eos, et uon erat cuim eis 
Deus alienus **. » En manifeste Spiritus sanctus et 
Dominus nuncupatus est et Deus $870 non alienus. 
Sed si creatus est, et a divina supremaque natura 
alienus, neque vera: dominationis gloria est praeditus, 
erit sane etjam Deus alienus. Sed hoc dictu aut 
cogitatu est impium. Dominus enim nuncupatus est, 
ac Deus uon alienus. Deus igitur, et ex Deo secun- 
dum naturam est. 

Et Dominum et Deum esse Spiritum, nihilo se- 
.cius ex iis etiam qux in Cantico Mosis scripta sunt, 


^ Matth. z, 19,40. "5 Act. 11, 3, 4. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHIET. 


** [I Cor. χει, 15. 


4136 


πρὸς ἡγεμόνα:, δώσειν αὑτοῖς στόμα xal 
γλῶσσαν. 'AXX ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται, ὅτι 
« Ὥρθησαν αὑτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυ- 

ς, xai ἐκάθισαν ἐφ᾽ ἕνα ἕχαστον αὐτῶν, χαὶ 5p- 

vto λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις, καθὼς τὸ Πνεῦμα 
ἐδίδου ἀποφθέγγεσθαι αὑτοῖς. » Ἰδοὺ δὴ πάλιν, Θεοῦ 
διδόντος ἀνθρώπῳ στόμα, δίδωσιν ὁμοίω; xai τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τὸ δὲ τὴν ἴσην ἐνέργειαν ἔχον, δύ- 
ναμὶῖν τε καὶ ἐξουσίαν τῷ xatà φύσιν Θεῷ, πῶς οὐχ 
ἴδιον αὐτοῦ μᾶλλον οὐσιωδῶς, καὶ οὗ χτιστὸν οὐδὲ 
γενητόν: 

Εἰ μία θεότητος φύσις ἐν ἁγίᾳ xal ὁμοουσίῳ προσ- 
χυνεῖται Τριάδι, πῶς ἔσται γενητὸν τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον; Οὐχ ἕτι γὰρ ἔσται Τριὰς, f) χωλεύσει πάν- 
τως τὸ τῆς θεότητος πλήρωμα, συναριθμου μένου τοῖς 
χτίσμασι τοῦ ἀγίου Πνεύματος, xalvoc τοῦ ἰου 
Παύλου Πατρὶ xoi Υἱῷ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ixape- 
θμοῦντος ἀναγχαίως. Γράφει γὰρ πρός τινας" ε 'H 
χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, xai ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, χοὶ 
ἡ χοινωνία τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μετὰ πάντων 
Sn. » Οὐ γὰρ χοινωνοὺς xa βετόχους κτίσματος 
ηὔχετο γενέσθαι τοὺς πιστεύσαντα:, ἀλλ᾽ ἂν ι 
μᾶλλον τῆς θείας φύσεως ἁγιάζεσθαι. Πληροῦται δὲ 
τοῦτο διὰ τῆς πρὺὸς τὸ Tlveuga χοινωνίας πνευμα- 
τιχῆς, δι᾽ οὗ θείας φύσεως ἀποτελούμεθα χοινωνοί. 

Ὁ μαχάριος προφήτης Ἡσαῖα;" « Εἶδον, φησὶ, τὸν 
Κύριον 240, χαθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ 
ἐπηρμένον, περιεστώτων δηλονότι τῶν Σεραφὶμ, καὶ 
ὑμνολογούντων αὐτόν.» Προσεπάγει δὲ, ὅτι ε "Hxovoa 

γοντος αὑτοῦ" Τίνα ἀποστείλω, xai εἰς πορεύσεται 
πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον; Καὶ εἶπα, Ἰδοὺ ἐγὼ, ἀπόστει- 
λόν με. Καὶ εἶπε, Πορεύθητι, καὶ εἶπον τῷ λαῷ 
τούτῳ ᾿Αχοῇ ἀχούσετε, xal οὐ μὴ m. xat βλέ- 
πόντες βλέψετε, xal οὐ μὴ ἴδητε. » ᾿Αλλὰ ταύτην τὴν 
φωνὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος γενέσθαι φησὶν ὁ μαχά.- 
ριο; Παῦλος. [έγραπται δὲ οὕτως ἐν ταῖς; Πράξεσι, 
περί τε αὐτοῦ χαὶ τῶν Ἰουδαίων" ε ᾿Ασύμφωνοι δὲ 
ὄντες ἀλλήλοις, ἀπελίοντο, εἰπόντος τοῦ Βαύλου ῥῆ 
ὃν, "Ott καλῶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐλάλησε δι Ἢ 
τοῦ π του, 2 τοὺς πατέρας ὑμῶν, Mw: 
Πορεύθητι πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον, xal εἶπον" A 
ἀχούσετε, χαὶ οὐ μὴ συνῆτε, xat βλέποντες 9 κα 
οὐ μὴ ἴδητε. » Εἶτα πῶς Κυρίου Σαθαὼθ ὥντος, 
«b Πνεῦμά ἔστι τὸ λαλοῦν, εἴπερ ἐστὶ γενττόν ; "AM 
οὗ τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, ὡς δὲ Πνεῦμα Κυρίου 
καὶ ἴδιον αὐτοῦ χατὰ φύσιν, λαλεῖ τὰ αὐτοῦ. 

Τοῦ Θεοῦ λέγοντος" « Μὴ οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν 
γῆν ἐγὼ πληρώ; λέγει Κύριος"» xal μὴν xol τοῦ 
μαχαρίου γράφοντος Παύλου περὶ τοῦ Υἱοῦ, « Ὃ xz 
ταθὰς, αὐτός ἐστι xal ὁ ἀναδὰς ὑπεράνω τῶν οὐρε- 
νῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα,» τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ 
πάντα πληροῦν. Γἔγραπται γὰρ, ὅτι Πνεῦμα Κυρίου 
πεπλήρωχε τὴν οἰχουμόνην. Οὐχοῦν, οὐκ ἀλλότριον 
xatà φύσιν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς, οὔτε μὴν τοῦ 
Υἱοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ᾽ ἐχ Πατρὸς δι᾽ Υἱοῦ 
διαδαῖνον εἰς τὴν χτίσιν, ὅτι χαὶ ὑπὲρ χτίαιν ἐστί. 
Μέτοχος γὰρ ἣ χτίσις, οὐχ ἑαυτῆς, ἀλλὰ τοῦ κατὰ 
φύσιν ὑπὲρ αὐτὴν, τουτέστι Θεοῦ, διὰ Πνεύματος. 

Ὁ μαχάριος Ἡσαῖας ἔφη που περὶ τῶν ἐξ Ἰσραήλ" 
« Κατέδη Πνεῦμα παρὰ Κυρίου, χαὶ ὡδήγησεν αὑτοὺς, 
οὕτως ἤγαγε τὸν λαόν aou ποιῆσαι σεαντῷ ὄνομα δό- 
Enc. » Ὁ δέ ve θεσπέσιος Μωσῆς ἐν τῷ Δευτερονομίῳ 
πάλιν φησί" « Κύριος μόνος ἦγαγε αὐτοὺς, καὶ οὖν ἦν 
pet αὐτῶν Θεὸς ἀλλότριος.» Ἰδοὺ δὴ σαφῶς τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον χαὶ Κύριος ὠνόμασται, καὶ Θεὸς οὐχ ἀλλό- 
τριος, ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶ γενητὸν, χαὶ ἀπεξενωμένον 
φύσεως τῆς θείας xal ἀνωτάτω, οὔτε τὴν τῆς ἀλν.- 
θοὺῦς χυριότητος ἔχει δόξαν, ἔσται δὲ xaX Θεὸς ἀλλό- 
«ριος. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον 7| φρονεῖν ἣ λέγειν. Κύ- 
pios γὰρ ὠνόμασται xaX Θεὸς, οὐχ ἀλλότριος. Θεὸς 

ρα καὶ ἐχ Θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστίν. 

Ὅτι καὶ Κύριος χαὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμά ἐστιν, οὐδὲν 
ἧττον εἰσόμεθα, xaX διὰ τῶν ἐν τῇ Μωσέως o5) γε- 


Δ [sa. vi, 1. δ5}υ]4. 8,9. "Act. χτυμι, 25, 


i **Jerem. xxii, 24. δ᾽ Ephes. iv, 10, v Sap. t, 7. ?* Isa. Lxi, 14. 561 Deut. ix, 22. 


1151 


γραμμένων. Ἔφη γάρ' « Μνήσθητι, μὴ ἐπιλάθῃ ὅσα À 
παρώξυνας Κύριον τὸν Θεόν QUU θὲ 2a piri A 'O 
δέ γε μαχάριος Ἡσαΐας" « Οὐ πρέσδυς, φησὶν, οὐκ 
ἄγγελος, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν αὐτοὺς, καὶ 
ἀνέλαδεν αὐτοὺς, χαὶ ὕψωσεν αὐτοὺς πάσας τὰς 
ἡμέρας τοῦ αἰῶνος * αὐτοὶ δὲ ἠπείθησαν, καὶ παρ- 
ὦξυναν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, xoi & 7 αὐτοῖς εἰς 
πιχρίαν.» Ἰδοὺ δὴ πάλιν, τοῦ πανσόφου Μωσέως λέ- 
γοντος" « Παρώξυνας Κύριον τὸν θεόν 000,» τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον παρωξύνθαι enatv ὁ προφήτης Ἡσαΐας. Οὐ 
γὰρ ἀλλότριον τοῦ Κυρίου xai χατὰ φύσιν Θεοῦ, τὸ 
νεῦμα αὐτοῦ, τουτέστι τὸ ἅγιον. 

Οἱ μὲν ὀρθὴν ἔχοντες πίστιν, θεῖον εἶναί φασι τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Γέγραπται γὰρ, ὅτι Πνεῦμα θεῖον 
τὸ ποιῇσάν με. Οἱ δέ γε διεστραμμένοι ξὰς γνώμας 
καὶ γενητὸν εἶναι λέγοντες αὐτὸ, πολυτρόποις εὑρε- 
σιλογίαις ἐπινηχόμενοι, Ναὶ, Hara θεῖον εἴρηται τὸ 
Πνεῦμα, οὐχ ὡς ὑπάρχον χατὰ ἀλήθειαν &x Θεοῦ xal 
Θεὸς, ἀλλ᾽ οὕτως, ὡς ἂν εἰ xal θεῖος ἄνθρωπος λέ- 
jon. How δὴ τὰ τοιάδε φαμὲν bxslvo" Ὃ μακάριος B 

ὅλος θεῖον ὠνόμασε τὸν τῶν ὅλων Θεόν. ᾿Αθηναίοις 
μὲν χὰρ διαλεγόμενος, ἔφασχε- «Γένος οὖν ὑπάρχοντες 
«oU Θεοῦ, οὐχ ὀφείλομεν νομίζειν χρυσῳὴ γύρῳ, ὃ 

ἀράγματι τέχνης ἣ ἐνθυμήσεως ἀνθρώπου τὸ θεῖον 
εἶναι ὅμοιον’ » τὸ θεῖον λέγων, ἀντὶ τοῦ, ὁ Θεός. 
Καὶ p xaX Ῥωμαίοις ἐπιστέλλει περὶ Θεοῦ" « Τὰ 
γὰρ ἀόρατα αὑτοῦ ἀπὸ χτίσεως χόσμου, τοῖς ποιή- 
σι νοούμενα χαθορᾶται, ῆ τε ἀΐδιος αὐταῦ δύναμις 
xa θειότης. » Εἰχαιολογία τοίνυν τὰ παρὰ τῶ" διεναν- 
«lac, οὕτω λεγόντων ὠνομάσθαι θεῖον τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον, ὡς ἂν εἰ καί τις τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς θεῖος ἄνθρω- 
«ος λέγοιτο. " 

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός" «€ Eb «iw διψᾷ, 
ἐρχέσθω πρός με, qnot, xal πινέτω. » — « Ὁ πι- 
στεύων εἰς ἐμὲ, χαθὼς εἶπεν ἡ Γραφὴ, ποταμοὶ Ex 
τῆς κοιλίας αὑτοῦ ῥεύδουσιν ὕδατος ζῶντος. » Εἶτα 
προστέθεικεν ὁ μαχάριος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης" 
« Ταῦτα δὲ εἶπε περὶ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔμελλον 
λαμθάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν. » Ὕδωρ οὖν ἄρα 
ζῶν, τὸ Πνεῦμά ἔστι, χατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν. 
Εὐὑρίσχομεν δὲ, διὰ φωνῆς Ἱερεμίου, τὸν τῶν ὅλων 
λέγοντα Θεόν" « Ἐξέστη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ τούτ , xal 
ἔφριξεν E Ey glos, is Kó os, ia δύο 

ἐποίησεν ; γχατέλιπον ν 
eiim ζῶντος, xai ὥ Ἐν ἑαυτοῖς λάχκους τὴν 
τριμμένους, οἵ οὐ δυνήσονται ὕδωρ συνέχειν.» Ὅτε 
τοίνυν ὕδατος ζωῆς πηγὴν ἑαυτὸν ὁ τῶν ὅλων ὀνο- 
μάζει Θεὸς, ἐστὶ δὲ ὕδωρ ζῶν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
κῶς οὐ θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστὶ, τὸ χαὶ ἴσην αὐτῷ τὴν 
ζωοποιὸν ἐνέργειαν ἔχον ; 

Ὁ uve ud eis Παῦλος" «Εἰ OMM 
κοῦ ἐν ἐμοὶ οὔντος Χριστοῦ ; Πρὸς δέ γε τοὺς 
ἁγίους ἀποστόλους αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς 
Χριστός" « Οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, φησὶν, 
ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν, , 
Οὐχοῦν, εἰ Χριστοῦ λαλοῦντος τὸ Πνεῦμα λαλεῖ, πῶς 
ἂν εἴη γενητὸν τὸ ἴδιον Πνεῦμα τοῦ τὰ πάντα χτί- 
σαντος Λόγον ; ε Πάντα « γέγονε δι᾽ αὐτοῦ, xal 
χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. » Ὁ δὲ ποιήσας τὰ 
πάντα, πάντως ποὺ χαὶ ἔτε χατὰ φύσιν παρὰ 
πάντα ἐστὶ, χαὶ ἐν ὑπεροχῇ θεότητο; τῆς ὑπὲρ τὴν 
χτίσιν. 

Ὅτι Θεὸς χαὶ ἐχ Θεοῦ χατὰ 
τὸ ἅγιον, διδάξει λέγων ὁ μαχ 
vía, διατί ἐπλήρωσε. ὁ 

ὑσασθαί σΞξ τ 


G 


ζητεῖτε 


ύσιν ἐστὶ τὸ Πνεῦμα 
ιος Πέτρος ε 'Ava- 
τανᾶς τὴν χαρδίαν σου, 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, xai y poer 


πὸ τῆς τιμῆς τοῦ χωρίον; Οὐχ ἐψεύσω ἀνθρώποις, 
ἀλλὰ τῷ θεῷ. » Οὐχοῦν εἰ ὁ τῷ ἁγίῳ ψευδόμεγος 


Πνεύματι, Θεῷ ψεύδεται, πῶς οὐ θεὸς χατὰ φύσιν 
τὸ Πνεῦμά ἐστι; 

Ὃ μαχάριος Παῦλος, δοῦλον ἑαυτὸν Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ χαὶ χλητὸν ἀπόστολον ἀποχαλῶν, ἀφωρίσθαι 
φησὶν εἰς Εὐαγγέλιον θεοῦ. Εἶτα πάλιν, ἑτεροτρόπως 
4b αὐτὸ συ μαίνων, ἐπιστέλλει πρός τινας ὡς περὶ 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 


1138 


agnoscemus. Dixit enim : « Memor esto, ne oblivi- 
scaris ea quibus exacerbaeti Dominum Deum tuum 
in deserto ὅδ. » Beatus autem Isaias, « Non legatus, 
inquit, non angelus, sed ipse Dominus salvavit eos, 
et assumpsit eos, et exaltavit eos omnibus diebus 
seculi. Ipsi autem inobedientes fuerunt, et ex- 
3cerbarunt Spiritum sanclum, et conversus est eis 
in amaritudinem "δ. » Ecce rursus, cum sapientis- 
simus Moyses dicat : « Exacerbssti Dominum Deum 
tuum, » Spiritum sanctum exacerbatum esse dicil 
Isaias propheta. Non enim alienus est a Domino el 
naturali Deo Spiritus ejus, lioc est sanctus. 

Qui rectam tidem habept, divinum esse aiunt Spi- 
ritum sanctum. Scriptum est enim : Spiritus divi- 
nus qui fecit me. Quibus autem perversa mens est, 
quique creatum jpsum esse dicunt, multiplicibus 
commentis innatantes, lta est, inquiunt : Dominus 
dictus est Spiritus, at non tánquam revera exsistens 
ex Deo, et Deus, sed quemadmodum si homo dicatur 
quoque divinus. Ad hzc respondemns, beatum Pau- 
lum divinum nuncupesse universi Deum. Cum Athe- 
Diensibus enim disserens, aiebat : « Genus crgo cum 
simus Dei, non debemus zestimare auro aut argento, 
aut lapidi, sculpture artis aut cogitationis hominis 
divinum esse simile '" ; divinum dicens, pro, Deum. 
Quiu et Romanis scribit de Deo : « luvisibilia enim 
jpsius, a creatura mundi per ea quie facta sunt in- 
tellecta conspiciuntur, sempiterpa quoque cjus vir- 
tus et divinitas **. » Fuulia sunt ergo qux adversarii 
afferunt, cum dicunt. Spiritum sanctum. vocatum 
esse divinum, ac si quis nostrum divinus liomo di- 
catur, 

Dominus noster Jesus Christus, « Si quis sitit, 
veniat ad me, inquil, el bibat. » — « Qui credit t me, 
sicut dicit. Scriptura, flumiua de ventre ejus fluent 
aque vive *"*. » Deinde beatus evangelista 871 
Joannes addidit : « Hoc autem dixit de Spiritu, 
quein accepturi erant credentes in eum **. » Aqua 
igitur vivens, Spiritus est, secundum Salvatoris vo- 
cem. luvenimus autem. universi Deum per vocet 
Jeremix dicentem : « Obstupuit ccelum super hoc, 
et iuborruit plurimum, dicit Dominus, quia duo 
mala fecit populus meus : Dereliquerunt me fontem 
aque viva, et foderunt sibilacus contritos, qui nonu 
poteruut aquam continere **, » Cum igitur aqua 
viva fontem seipsum universi Deus nomincl, aqua 
autem viva sit Spiritus sanctus, quomodo non Del 
secundum naturam est is qui 2equalem ei vivificandi 
potestatem habet ? 


Beatus Paulus scribit : « An experimentum quaz- 
ritis ejus qui in me loquitur. Christi *'? » Ad apo- 
$tolos autem ipse Dominus noster Jesus Christus : 
«Nou enim vos estis qui loquimini, inquit, sed 
Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis **, » Jgi- 
ur, si, Christo loqiente, Spiritus loquitur, quouodo 
creatus. erit. Spiritus proprius omuium creatoris 
Verbi ? « Omnia enim per ipsum facta sunt, et siue 
ipso factum est. nihil *?, » Qui autem oinia. fecit, 
utique et alius secundum naturam est ab omuibus, 
el deitate creatura superiori couspicuus. 


Deum et ex Deo secundum naturam esse Spiritum 
sanctum, docebit beatus Petrus, dicens : « Áuauia, 
cur tentavit Satanas cor tuum, meutiri te Spiritui 
saucto, ei fraudare do pretio agri ? Non es mentitus 
homihibus, sed Deo **. » Igitur si is qui sancto Spi- 
ritui mentitur, Deo mentutur : juosieeo won Deus 
secundum naturam est Spiritus 


Beatus Paulus, servum se Jesu Christi et vocatum 
apostolum uominans, segregatui se dicit in Evau- 
gelium Dei ". Tum rursus idipsum alio modo 
significans, scribit ad quosdam tanquam de Dco : 


9 Deut, 1x, ἢ. ** Isa. 1χηϊ, 9, 10. 57 Act. xvii, 49. "* Rom. 1, 30. 9! Joan. vir, 57, 88. "6 Ibid. 50. 
** Jerem. 11, 12, 15. *' ll Cor. xi, ὅ, Matth x, 20. 9 Joan. 1, ὅ. Act v, 9, 4. (δ Rom.:1, 1. 


4:τῷ 


ς, CYEALI ALEXA WEIN ipu? 


1346 


, pui “1 Ix, in riorem Tostamonte, ἃ Foo s" rici τ; ὃς Tum; ans δι-αδὲ- 


e«t Ltiero , τό tle dot 9,» Ὁ erpo Tostomratem 
foy. ritn; Mot ne eos qe oot Pon. 29 uud etm 
“πρίν we Cui, eum" να Deos es Sgá- 
9,126 9961s * : "NS 

Perd rafovt : e (us, sgsue ait vormoom Downs, 
“ΜΝ 1t USE cxt? Pus autem. voasem Cleri kake- 
(vus , fyirituteu dirrns, qui kalt in s ". 78 
£T 4g) Meth I vt Chrivi, quomodo 
( (4301813. “71, “μα σε! 1m gntit vt Cisina et im- 
popttslís uatura αν 4 exirintecy» a6ci'um kalext 
&sietantisliter in veipsa? ᾿ 

ἐυ 9 series Psuiue sit ; ε Vilioli, quos iterum 
parturi), drones Lyrmetur Christes in votis "*. » Quod 
41! forinstur Cliigtns ín qÁ4ís, virtute fpiritus per 
“ΜΉΚΗ virintiem toS ad vosm imaginem reformante 
t1 spiritsles reddente, Dons ergo eX Chríivti Spiri- 
145, (ul ut ipe ít nelis formatur. 


Accedit quidam. in Evangeliis, et Dorinnm no- g 


Morum Jesum Chrivtum ita. eompsllat : « Magieter 
hone,» Ad boc Goristus respondit : « Quid me inter- 
gogat de bono? Nemo bonis nísí unus Deus 5, 
Christo eque dicéute unum. esse vere et »ubstan- 
tisliter. bonum, alicubi lsaltmivta aít : « ines 
tuus honus deducet me jn viam rectam ?*. » Si 

eun nius sit bonus, Spiritus est bonus, patet di- 
e ipsum exse nstura, de qua vere bonum prz- 
nienur, 

Leges wnulieribus praescribens Paulus ait,: «Mulier 
pligata et legi quanto tempore vir ejus vivit. Quod 
hj dorimiceit vir E liberata est, cui vult nubat, tan- 
wm dn Domino, Bestior antem erít »í sic perman- 
rrt, sccondum monum consitium, Puto autem quod 
«2 uin Dej fiabeam **, » Quid ergo inde nos collí- 
gnus? Β] uni Deo convenit leges statuere, Paulus 
gulam. leyes ΜΙ ΔΜ}, ut qui. Del. Spiritum habeat : 
Dens igitur et. Spiritus «qui est. in ipso, et qui. ad 
lh gem ferendas eum adlgit, 

" Kvangelilu Servator ait alicubi de scipso : « Ego 
pum. veritus "*, » Beatus nutem Joanncs, ex Patris 
et Fill substantia Spiritum esse ostendens, In Evan- 
gels quideni alt ; « Spiritum veritaus, qui a Patre 
procedit 9, » fi. Kplstola. vero : « Spiritus est. ve. 
vitis "*, 2 Quomodo ergo Is qul. ex. Patre. procedit, 
el inue veritutlu est, tantamque babet cum Filio 
einjiitudinem propter. identitatem substantie, ut 
etian Ipse vocetur veritas, ereatus erit aut facius? 
AU lioc alnurduim, fgltur Spiritus. Deus. est, siqui- 
dini reupsue veritas est, et ex Patre procedit, 


Wevitablle auppllelum | Mosalea. lex. iis. Irrogat, 
ΠΣ Deum blaspliemant, Et sane Agy- 
pie $73 llim In eremo Deus. obrul. lapidibus 
ab universa Synagoga. prweelpit, quod. nomeu nomi- 
Wasaet, ut ueciptum eat, et aliquid nefandum dicere 
iuBus (Cuant "9, Nibiluminus autem ipse Dominus 
hoster. Jesta Clirlitus, παν τὰ diviug eumdem: ser- 
viui honorem, rembauu quidem iri. affirmat ei qui 
loeutua. tuerit advorsus. Fillum homlnis ? qui aueui 
ἢ νου. Njurititn sanctum. blasphetgaverit, uon 
eimi ot ueque in lioc seculo, neque. in. futu- 
(o. AL s erestura. sib. Spiritus sanctus, neque 
divina enientia preedilis, et una. eum Patre et Filio 
Deus quadieetur quomodo illa iu ipsum blasphemia 
IIO d Hg auris, quantum adversus b asphlie- 
wis qi Peut deceruitue ?. Atqui imanifestum. est 
iisuia ewe Deui, ex ey Deo, eb in Deo Spiritum, 
qut ut σεν ti Seripturo diviuis Biouoratur, ac talis 
evslstit natuta, 

$4, Qt at Salvator, «Qui uatus ex Spiritu spiritus 
evt, 46 qut (ls. cot ueg 0S arguuitbus ueque. ex 


M Cur un, 6G 
^9 δὰ, 
L 


[1 


"| Uv. ες lo. 


'"* joan v. * jean κι. τὸ 


** Galat, iv, (9, 
'* PF μι. v, ὃ. 


T's οὐ 7LLIITU. πα ἔνε. στὶς b ΕΞ τιξαὺν 
dextix-) [Hbx.l-—u viz c Euro πὸ, 9e, 
εἷς 2 rz. &2a2.292: qT7.. Zu; v. i cL New. 
eam: E : 

Foiíz T4764 TL vizio νῦν Klzsm, ἃς 
top dt: σοῦν: $i. ΞΣ ocv Xem Üpvng..» 
Iw 212 1£-w» τὴ twurzo nt £25h. "Ocx Ξοῖνυν wx 
trí $'- Xo729.. τὸς X» εἶτ ᾿νν TzcECY xbam, 
77x Exe poat wr, 55. tir) ἘΣ: ὅσ στον vw-.7T», 


- 


“: τῶν fai» axes b ixi. 


Jfa^3:2:; Ex—ÉGa-, 2 
VL; τάλεν ὥξένο, ἄγ: . puvsQwL X2 b 
Lat». 3 EL δὲ ἀρρφϑῶπα: Xo ἕν ἕπεν, τ 
2422€ ἔνερνείς Ζ:ὰ xzi27; ἀζετες ἄντ Ξα ζ-τον- 
T5 fad. ti; xir» ἐππέξεισν, γα: Topaz. EUN 
ἀπερνακομέξν» - Θεὸς ἄρα τὸ Dwozz X30, à 
ὡς αὐτὸς i.»fai»aepw.atew 00 : 

Π,»έρχετα! τὸς ἂν cU ELDzvYTtAjOUI, γα U&AA 
πρὸς 9» Κύρν» fus dro.» τον Xem» " ε À- 

2x2)8 ἀγαθέ. (Tj τοῦτο Χριστὸς ἀπεχρένχτ" 
«Τί με λέγεις ἀγαθόν; 0226; ἀγεδὸς, εἰ πὲ εἰς ὁ Θεός.» 
Χριστοῦ τοῖν Eva. τῶν ἧστος Χαὶ 62 ἀγαϑν 
εἰ» π| φάσχοντς, ὁ Ἑχλμῳξός 72:2 €71,32 * € F6 Πνεῦμά 
27, 35 ἀγαθ᾽» ὁξτγήπε: μὲ ἐν τῇ εὐθεξα. ν ἘΞ τοἔνυν 
ἑνὺς ὄντος ἀγαθοῦ, τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἀγαθὼν, πρόδε- 
λον ὅτι τῆς θείας ἐστι τύτεως, ἐφ᾽ ὃς ἐπκελτθεύετεαι 
τὸ ἀγαθόν. . 

Τοὺς ἐπὶ ταῖς γυναῖξι» ὁρίξων pes ὁ az 
pr2v* ε Γυνὴ δέδεται τῷ Mp ἐφ᾽ xp? ζῇ 

ἀνὴρ αὐτῇ. Ἐἀν δὲ ἀποθάνῃ ὁ &vkp, ἐλευθέρα 
ἐστὶν d θέλει γαμτθῆναι, μόνον ἐν Κυρίῳ. Maxa- 
ρμυτέρα δέ ἐστιν, ἐὰν οὕτω μείνῃ κατὰ τὴν ἐμὴν 
γνώμην. Δοχῶ γὰρ χἀγὼ νεῦμα Θεοῦ ἔχειν.» Τί 
οὖν τὸ ἐντεῦθεν ἡμῖν συναγόμενον : El πρέπει 
τὸ νομοθετεῖν τῷ Θεῷ, νομοθετεῖ δὲ 6 Παῦλος, ὡς 
ἔχων ᾿νεῦμα Θεοῦ Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἐν αὑτῷ, 
τὸ xai νόμους αὑτὸν ἀναπεῖθον ὁρίζειν. 

Ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὁ Σωτήρ πού A i “περὶ ἐν» 
τοῦ" « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια.» Ὁ γε μαχάριος 
Ἰωάννης, ἔχ τε τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας xax τοῦ Τίοῦ 
τὸ Πνεῦμα δειχνύων, ἐν μὲν τοῖς Εὐαγγελίοις φησ" 
« Τὸ νεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ Ἡατρὰς ix- 
πορεύεται. » Ἐν δὲ τῇ Ἐπιστολῇ" « Τὸ Πνεῦμά 
ἔστιν ἡ ἀλήθεια. ν Πῶς οὖν, τὸ ἐχ τοῦ Πατρὸς ἔχπο- 
ρ:υόμενον, χαὶ IIveoua τῆς ἁληθείας ὑπάρχον, τοῦ- 
αὐτὴν τε πρὸς τὸν Υἱὸν ἔχον εἶν ἐμφέρειαν διὰ τὴν 
τἧς οὐσία; ταυτότητα, ὡς ἀλήθειαν καλεῖσθαι x3 
αὐτὸ, γενητὸν ἂν eir xal πεποιημένον ; ἀλλὰ τοῦτο 
ἄτοπον" οὐχοῦν τὸ Πνεῦμα, Θεὸς, εἴπερ ὄντως ἀλή- 
θειά τέ ἐστι, χαὶ x Πατρὺς ἐχπορεύεται. 

Λφυχτον ἐπάγει τὴν τιμωρίαν τοῖς εἰς τὸν ἀπάν- 
tty. βλασφη μοῦσ!: Θεὸν xat ὁ διὰ Μωσέως νόμος. Καὶ 
γοὺν τὸν τῆς Αἰγυπτίας υἱὸν, κατὰ τὴν ἔρημον λεθό- 
λευστον jeg Ὧι πάσης τῆς Συναγωγῆς προστάττει 
γενέσθαι Θεὸς, μνημονεύσαντα τοῦ ὀνόματος, χαθὰ 
γέγραπται, χαὶ εἰπεῖν τι τῶν ἀπηγορευμένων to4- 


Ὁ μήσαντα. Οὐδὲν δὲ ἧττον, χαὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν 


ἱντοὺς ὁ Χριστὸς, τὴν αὐτὴν ἀποσώζων τιμὴν τῇ 
θεΐᾳ φύσει, ἀφεθήσεσθαι μὲν διισχυρίζεται τῷ λέ- 
ov:t χατὰ τοῦ lio) τοῦ ἀνθρώπου, τῷ δὲ εἰς τὸ 
νεῦμα τὸ ἅγιον δυσφη μήσαντι, οὐχ ἀφεθήσεσβα: 
οὔτε ἐν τῷ αἰῶνι τούτω, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι. ᾿Αλλ᾽ 
εἴπερ ἣν ποίημα τὸ {νεῦμα τὸ ἅγιον, χαὶ μὴ τῇς 
εἰας ουσίας ὑπῆρχε Πατρὶ xai Υἱῷ συνθεολογούμε- 
vov, πῶς ἡ εἰς αὐτὸ δυσττμία τοταύτην ἔχει τὴν 
χόλασιν, στ, χατὰ τῶν εἰς δὴν δυσττ μούντων Ópiot- 
ταὶς Ἀλλ᾽ ἔστι OR Aov, ὅτι Θεὸς, χαὶ Ex Θεοὺ, x1! iv 
0: τὸ Πνευμα, τὸ ὡς θεὸς τιμώμενον παρὰ ταῖς 
θείχις Γραξαῖς, xai οὕτως ὑπάρχον tf φῦσε:. 
Εἰ, xiüàzsg vrnoiv ὁ Σωτὴο, « Ὃ γεννώμενος ix 
foy Πνεύματος πνεὶ δὰ ἔστιν, ὁ δὲ τοιοῦτος, οὐχ ἐξ 


* Mach. vix, 16. 7? Psal. catu, 10. 
"Loi. wy 4035. 


"t | Cor. 
^*^ Mauhb. 


4141 


αἱμάτων οὐδὲ ἐχ θελή 
&x Θεοῦ ἐγεννήθη, ν᾿ ἄρα τὸ Πνεῦμά ἔστι χατὰ 
φύσιν, τὸ τοὺς ἁγίους ἀναγεννῶν εἰς ἑνότητα τ: 
πρὸς Θεὸν διὰ τοῦ χατοιχεῖν ἐν αὐτοῖς, χαὶ τῆς οἷ- 
χείας φύσεως ἐργάζεσθαι χοινωνούς. 

Τὸ ἐχ μετοχῆς ἅγιον, δοχεῖον ὥσπερ ὑπάρχον τοῦ 
προσγεγονότος ἁγιασμοῦ, αὐτὸ χαθ᾽ ἑαυτὸ πρότερον ἐν 
ἰδίᾳ φύπει χείσεται, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ 
6 ἄγγελος τυχὸν, ἣ xal τις ἑτέρα φύσις λογιχή. Δε- 
γέτωσαν τοίνυν ἡμῖν οἱ ἐχ μετοχῆς τῆς τοῦ Θεοῦ χαὶ 
Πατρὸς τὸ Πνεῦμα Seats λέγειν ἅγιον εἶναι, xal 
οὐ φυσιχῶς, τί ποτε ἄρα αὐτὸ χαθ' ἑαυτὸ xa ἰδια- 
ζόντως ἐστίν. ᾿Αλλ’ οὐδὲν ἕτερον ἠχούσαμεν παρὰ 
ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐχ ἄρα ἐχ μετοχῆς, οὐδὲ ἐχ 
συνθέσεως ἅγιον, ἀλλ᾽ οὐσία xa φύσις ἁγιαστιχὴ, xal 
τῆς τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς θεότητος, ἵν᾽ οὕτως εἴπω, 
ποιότης, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ γλυχασμὸς τοῦ μέλιτος, 
ἣ xa ἐξ ἄνθους εὐωδία. 

᾿Επιστέλλων 'Popaíotz ὁ Παῦλος περὶ τοῦ Σωτῇ- 


ἡμῶν Χριστοῦ, « Τοῦ ὁρισθέντος, φησὶν, Υἱοῦ ἢ 


οὔ ἐν δυνάμει, κατὰ [Πνεῦμα ἁγιωσύνης, ἐξ ἀνα- 
᾿ στάσεως νεχρῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν.» 
Εἰ τοίνυν διὰ «b Ex. νεχρὼν ἀναστῆναι, καὶ τῇ ζωο- 
ποιῷ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύματος λῦσαι τὰ δεσμὰ 
τοῦ θανάτου, ὁ Χριστὸς εἰς Υἱὸν ἀληθινὸν ὁρίζεται 
Θεοῦ, χαὶ τοῦτο ὑπάρχων νοεῖται, οὐχ ἂν εἴη χτίσ 

3| ποίημα τὸ, ài οὗ τῆς θείας δυνάμεως dy ἐπίδειξις 
γίνεται, τουτέστι, τὸ Πνεῦμα, ἵνα μὴ διὰ χτίσματος 
ἐδ νη Hai AE τρόπον τινὰ βοηθούμενος, ὡς ol- 
xta δὲ μᾶλλον ἀποχεχρημένος ἰσχύϊ τῇ διὰ τοῦ ὁμο- 
ουσ Tuus 5s 

« γὰρ ματαιότητι, φησὶν, ἡ χτίσις ὄπετά 
οὐχ ἑχοῦσα, ἀλλὰ διὰ τὸν VOR Νς δὰ iz bind 
Οὐχοῦν, εἴπερ εἶναί φασι χτιστόν τε xal ποιητὸν τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀνάγχη συνομολογεῖν ὑποτετάχθαι 
xai αὐτὸ τῇ ματαιότητι, καὶ συστενάζειν μὲν, xoi 
συνωδίνειν, εἶναί τε vuv ὥσπερ ἐν δουλείᾳ, ἐλευθε- 
ρωθήσεσθαι δὲ μόλις εἰς τὴν ἀπολύτρωσιν τῆς δόξης 
τῶν τέχνων τοῦ Θεοῦ. Εἶτα ποῖ ποτε ἡμῖν ὁ Παῦλος 
οἰχήσεται, "ον, t Οὐ γὰρ ἐλάδετε Πνεῦμα δουλείας 
πάλιν εἰς qó6ov, ἀλλ᾽ ἐλάδετε Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν 
diced "A663, ὁ Πατήρ. » Εἰ δὲ δοῦλόν ἐστιν, 

s ποιητὸν ἢ χτιστὸν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πῶς ἐν 
αὑτῷ χράζομεν' 'A66à, ὁ Πατὴρ ; ᾿Αλλὰ τῆς μὲν δου- 
λείας ἀπαλλάττει τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο, ἀναμορφοῖ 
δὲ μᾶλλον, εἰς τὴν ἐλευθέραν υἱότητα, μετόχους ἀπο- 
δεϊχνύον τῆς οἰχείας φύσεως. Οὐχ ἄρα δοῦλόν ἐστιν. 
Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ χτίσμα. Τὸ δὲ xai τὸ εἶναι χτίσμα, 
καὶ τὸ ἐν δούλοις τετάχθαι διαφυγὸν, τῆς θείας ἂν 
εἴη λοιπὸν οὐσίας δηλαδή. 

Ἐπὶ τοῖς δι᾽ αὐτοῦ γενομένοις παρὰ τοῦ Σωτῆρος 
ty χατορθώμασιν ἐπ᾽ ὠφελείᾳ τῶν ἐθνῶν, χαυ- 
χᾶται λέγων ὁ Παῦλος" « Ἔχω οὖν καύχησιν ἐν Χρι- 
στῳ Ἰησοῦ πρὸς τὸν Θεόν. υὐ γὰρ τολμήσω τι λέ- 
γέεῖν, ὧν οὐ χατειργάσατο Χριστὸς δι᾽ ἐμοῦ, εἰς ὑπ- 
ax^hv ἐθνῶν, λόγῳ xa* ἔργῳ, ἐν δυνάμει σημείων καὶ 
τεράτων, ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίου. » υὐχοῦν, εἰ 
σημεῖα xal τέρατα διὰ τοῦ Παύλου Χριστὸς ἐργά- 
ζεται ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίον, ὡς bvipyid. τις 
φυσιχὴ χαὶ ζῶσα, xat, ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, ποιότης 
τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν ἐστιν. 
Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ἔσται ποίημα, τὸ ἐν Θεῷ καὶ ix 
Θεοῦ φυσιχωὼς ; πὼς δὲ ἐν ποιήματι, τὸ ἐνεργὲς τοῦ 
Υἱοῦ; ὅπερ ἐστὶ χαὶ μόνον εἰπεῖν ἀσεδέστατον. 

Οὐ τῆς ἐχ λόγων δεινότητος τὸ σωτήριον δεῖσθαι 
χήρυγμα διδάσχων, ἐπιστέλλει Κορινθίοις ὁ Παῦλος " 
« Κἀγὼ ἐν ἀσθενείᾳ xal ἐν φρόδῳ xal ἐν τρόμῳ 
πολλῷ * [evum πρὸς ὑμᾶς, xai ὁ λόγος μον, καὶ τὸ 
χήρυγμά μου οὐχ ἐν πειθοῖς σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν 
ἀποδείξει Πνεύματος χαὶ δυνάμεως, ἵνα ἡ πίστις 
ὑμῶν ἣ ἐν σοφίᾳ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει 
Θεοῦ, » ᾿Ιδοὺ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ Πνεύματος, τουτέστι 
τὰ διὰ τοῦ Πνεύματος ἐνεργήματα, δύναμιν εἶναί 


φησι τοῦ Θεοῦ. Ἔξ αὐτοῦ γὰρ xai ἐν αὐτῷ φυσιχῶς 
?' Joan. ut, 7. 7* ftm, i, 4, 


7? Kom. vini, 90. 
9 ] Cor. 1, 2, 4. ij 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. ' 
ἅτος ἀνδρὸς 7| γυναιχὸς, ἀλλ᾽ A valuntate viri aut mulieris, sed ex Deo natus est 7,» 


80 Jtoin, v, 2. 


1113 


Deus utique Spiritus est secundum naturam, qui 
sanctos in unitatem cum Deo regeuerat, ex eo quod 
habitat in ipsis, et sue natura participes efficit. 


Quod ex participatione sanctum est, sanctifica- 
tionis inditze receptaculum veluti quoddam exsistens, 
ipsum per se prius in propria natura consistet : sic- 
ut nimirum bomo, et angelus, exempli gratia, aut 
alia quedam rationalis natura. Dicant igitur nobis 
qui ex participatione Dei ac Patris Spiritum audent 
asserere sanctum esse, non autem maturaliter, quid- 
nam ipse per se ac seorsim sit. At nihil aliud esse 
audivimus apud Scripturas divinas. Non igitur ex 
participatione, neque ex compositione sanctus est, 
sed substantia et natura sanctificatrix, et Dei ac 
l'atris, ut ita dicam, qualitas, quemadmodum nem- 
pe dulcedo mellis, aut etiam ex flore fragrantia. 

Paulus scribens ad lormanos de Salvatore nostro 
Christo, « Qui predestinatus est, inquit, Filius Dei 
in virlute, secundum Spiritum sanctificationis, ex 
resurrectione mortuorum Jesu Christi Doinini no- 
stri "*, » Si ergo ex eo quod excilatus est a mortuis, 
675 et virtute viviflcatrice sancti Spiritus vincula 
mortis solvit Christus, verus Dei Filius statuitur, 
atque id esse intelligitur, nou utique creatura aut 
factura erit is per quem virtutis divinz fit demon- 
stratio, nimirum Spiritus, ne per creaturam Chri- 
stus adjuvari quodammodo videatur; sed sua potius 
viriute usus est, per cousubstantialem Spiritum. 


« Vanitati enim, inquit, creatura subjecta est, 
non volens, sed propter eum jui subjecit eam in 
spe "*. » Quocirca si creatum et factum esse dicunt 
sanctum Spiritum, simul necessario fatendum est 
subjectum etiam ipsum esse vanitati, et congemi- 
scere, et nunc premi quodammodo servitute, et vix 
libertatem consecutlurum in redemptionem glori» 
iliorum Dei *^. At quid Paulo demum futurum est, 


fi 
C qui dicit : « Non euim accepistis Spiritum servitutis 


iterum in timore, sed accepistis Spiritum adoptionis 
(iliorum, in quo clamamus : Abba, P'ater *'. » Quod 
si servus est, utpote factus aut. creatus, Spiritus 
sanctus, quomotdo in ipso clamamus : Abba, Pater? 
Verum a servitute quidem vindicat eos in quibus est, 
imo reformat potius in lberam filiationem, nature 
sue participes efficiens. Non igitur servus est. Quod 
8i ita est, neque creatura. Quod autem nec creatura 
esse, nec inler servos collocari potest, divine utique 
erit essentiae. : 

Rebus a Salvatore nostro per l'aulum factis ad 
utilitatem gentium gloriatur ipse, dicens : « llabeo 
igitur gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim 
sudeo aliquid loqui eorum quas per me uon effecit 
Christus in obedientiam gentium, verbo et factis, 
in virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spi- 
ritus sancti **. » Quare si signa et prodigia per Pau- 
lum Christus operatur in virtute Spiritus sancti, vis 


D et operatio veluti qusdam naturalis et vivens, atque, 


ut ita dicamus, qualitas divinitatis Filii est sanctus 
Spiritus. Quod si ita est, quomodo creatura erit is 
qui in Deo et ex Deo est naturaliter ? quomodo vero 
im creatura, is qui vis et operatio est Filii? quod 
vel dicere solum, sunuins est impietatis. 


Paulus docens salutis przconium eloquentia uon 
egere, Corinthiis G7 scribit :« £t ego in intirmitate, 
et timore, et tremore multo fui apud vos, et sermo 
meus et predicatio mea non in persuasibilibus hu- 
fau sapientie verbis, sed in ostenaione Spiritus 
et virtutis, ut fides vestra uon sit in sapientia liomi- 
num, sed in virtute Dei **. » En demonstrat Spiri- 
tim, cum nimirum operationes qux per Spiritum 
fiunt, virtutem dicit esse Dei. Ex ipso enim et in 
jpso est naturaliter Spiritus ejus, omnia operans. 


δι. Roin, vi, 15, " Rom. xv, 17, 18. 


1145 


προελθὼν ἐπιφέρει, « 

ἐστί. » Πῶς οὖν ἔσται ποίημα τὸ τῷ Πατρὶ τῶν ὅλων 

συν ες ογου νον ταὶ τῆς ἁγίας Τριάδος συμπλη- 
ttXOÓV ; Ay 


« Τοῦ δὲ τ Χριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν’ Μνη- 


στευθείσης γὰρ τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἴω 

πρὶν ἣ συνελθεῖν αὐ τοῦς, εὑρέ agis bu 
ἐχ Πνεύματος ἁγίου. » El μόνῃ τὸ σθαι χτίζειν φῇ 
θείᾳ πρόσεστι φύσει, χαὶ τοῦτο αὐτῆς μετὰ ἄλλων 
θεοπρεπῶν ἀξιωμάτων τὸ ἑξαίρετον, χτίζει δὲ τὸ 
Πνεῦμα τὸ θεῖον ἐν τῇ Παρθένῳ ναὸν, χατὰ τὰς Γρα- 
φὰς, τίς αὐτὸ πεποιῆσθαι λέγων, οὐχὶ δυσσεδής τε 
ὁμοῦ καὶ παράφρων εὑρεθήσεται; Τῆς γὰρ ἀνωτάτω 
πάντων οὐσίας χατηγορεῖ, χαθέλχων ὥσπερ αὐτὴν 


χαὶ βιαζόμενος εἰς τὸν τῶν ποιημάτων . οἷς τὸ 
εἶναι πρόσφατον, χαὶ οὐχ ἐν ἀρχῇ. Ἐν δὲ πρόσ- 
φατος οὐχ ἔστι Θεὸς, χατὰ τὸ ἐν τοῖς ψαλμοῖς γε- 


Ires Οὐχ gs γέγονεν, ἣ πεποίηται, μᾶλλον 
ἦν ἐν ἀρχῇ ἡ θεία καὶ ἀχήρατος φύσις. Εἰ δὲ 
τοῦτο, πῶς ἄν γεγενῆσθαι νοοῖτο τὸ ἐν Θεῷ xat Πα- 
πρὶ θεῖόν τε xal ἅγιον Πνεῦμα ; 


« Ὅσοι δὲ ἔλαθον αὐτὸν, ἔδωχον αὐτοῖς ἐξουσίαν 
τέχνα Θεοῦ γενέσθαι, οἱ οὐχ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐχ θε- 
λήματος σαρχὸς, οὐδὲ Ex θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ ix 
Θεοῦ ἐγεννήθησαν. » Εἰ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ διὰ τῆς 
πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἀναγεννῶν ἡμᾶς elc σωτὴ- 
ρίαν, ὡς αὐτοῦ δὴ τούτου χάριν, γεννητοὺς ἡμᾶς 
χρηματίζειν Θεοῦ, πῶς οὐχ ἂν εἴη τὸ Πνεῦμα Θεός ; 

ὑτι δὲ γεννητοὶ Πνεύματος ἡμεῖς ol κιστεύσαντε 
parra ἐγων ὁ Σωτὴρ πρὸς Νιχόδημον, « 

νεῦμα, ὅπου θέλει, πνεῖ, xal τὴν φωνὴν αὐτοῦ 
ἀχούεις, ἀλλ᾽ οὐχ οἷδας πόθεν ἔρχεται, xal ποῦ ὑπ- 
ἁγει. Οὕτως ἐστὶ πᾶς ὁ γεγεννημένος Ex τοῦ Πνεύ- 
ματος.» 

« Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράχλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω 
ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, ig Πνεῦμα τῆς ἀ ἡϑείας, ὃ 
παρὰ τοῦ xd τς ἐχπορεύεται, ἐχεῖνος μα 
περὶ ἐμοῦ. » El παρὰ τοῦ Θεοῦ xat Πατρὸς 
ρξύεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ὥσπερ τις ἀτμὸς ἣ 
ὡοιότης ἐστὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἀγένητος δὲ καὶ 
ἄχτιστος ὁ Πατήρ" πῶς ἂν εἴη Y , τὸ ἐξ αὐτοῦ 
προχεόμενον Πνεῦμα ; Πῶς δὲ ναοὶ θεοῦ χρηματίζο- 
μὲν ἡμεῖς τὸ Πνεῦμα λαδόντες, εἴπερ οὐχ ἔστι Θεὸς, 
κατὰ τὴν τινῶν ἀδοολίαν. 

*! joan. 1, 12. 


*! Matth, 1, 18. ?* Psal. Lxxx, 7. 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 
'H μαρτυρία τοῦ Θεοῦ μείζων À monium Dei majus est. » Quomodo igitur erit crea- 


1116 


Lira js qui una cum Patre universorum Deus di- 
citur, et sanctam una complet Trinitatem? 


« Jesu autem Christi generatio sic erat : Cum es. 
set desponsata mater Maria Joseph , antequam con- 
venirent, $777 inventa est ip utero habens de Spi- 
riu sanctio ". » Si soli nature divine creandi 


potestas inest, idque cum cieleris divinis honoribus : 
eximium ei est, condit autem divinum in Virgine ' 


templum Spiritus, secundum Scripturas : nonne 
impius Juxta et demens comperietur, qui ipsum fa- 
ctum esse dixerit? Supremam enim rerum omniuin 
substantiam arguit, (trahens ipsam quodammodo 
deorsum, et intra creaturarum (ines coercens, qus 
receus esse ceperunt, nec erant im principio. In 
nobis autem non est Deus recens, ut in Psalmis 
scriptum est **. Non ergo facta aut creata est, sed 
erat potius in principio divina et immortalis na- 


p tura. Quod si ita est, quomodo creatus intelligetur 


is qui in Deo et Patre est divinus ac sanctus Spi- 
ritus? 

« Quotqaot autem receperunt eum, dedit eis po- 
lestatem filios Dei fleri, qui non ex sanguinibus, 
neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, 
sed ex Deo nati sunt ?, » Si Spiritus est qui per fi- 
dem in Christum nos regenerat in salutem, ita ut 
hujus ipsius eausa nos Dei nati dicamur, quomodo 
non erit Spiritus Deus? Quod autem nos credentes 
nati simus Spiritus, testis erit ipse Salvator ad Ni- 
codemum : « Spiritus ubi vult spirat : et vocet ejus 
nudis, sed nescis unde veniat, et quo vadat **. » Sic 
est omuis qui natus est ex Spiritu **, » 


« Cum autem venerit Paracletus, quem ego mil- 
tam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre 
procedit, ille testimonium perhibebit de me **. » Si 
a Deo et Patre procedit Spiritus sanctus, ac veluti 
quidam vapor aut qualitas est substantiz ejus , ortu 
autem caret et increatus est. Pater, quomodo factus 
erit qui ex ipso promanat Spiritus? Quomodo vero 
templa Dei nos dicimur accepto Spirite, siquidem 
ton est Deus, «wt temere ac stulte quidam opi- 
nantur? 


** Joan. 1, 8. ** Joau. xs, 26. 


1147 





S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


p sa 


TOY EN ΑΓΙΟΙ͂Σ IIATPOX HMUN 


KYPIAAOY 


APXIEIIIZKOIIOY AAEZANAPEIAEZ 


ΠΕΡῚ THX ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ZOOIIOIOY TPIAAOx. 


S. P. N. CYRILLI 


ARCHIEPISCOPI ALEXANDRLE 


DE SANCTA ET VIVIFICA TRINITATE. 


(Ang. Mai, Bibliotheca nova Patrum, t. 11, p. 


PROOEMIUM. 


8678. Üporteret sane omnes qui nomine Ser- 
valJris nostri Jesu Christi praefulgent, ovesque esse 
gloriantur pastoris qui suam pro nobis animam 
posuil, pastoris vocem audire, et ab eo demonstra- 
tam herbam depascere, et evangelicz (idei terminis 
mandaltisque insistere, simplicemqne apostolorum 
adamare doctrinam. Sed quia multi superbia per- 
cili, vanzque glorie cupidi, δὲ suarum virium 
ignari, erroneze mentis suz conceptus inspirata 
doctrine anteponunt; eL a recta, 4128 ad supernam 
civitatem ducit, via aversi, multifidas mortiferasque 
semitas lerunt, cuncti quidem pariter aberrantes, 
quanquam non eamdem erroris viam aque sectan- 
tes, sed aliis aliisque modis cogitationum suarum 
sequentes fallaciam; existimo decere, ut ii qui 
679n regie (γι ab ortliodoxis viz insistunt, 
errantium misereantur, et fraudein iis revelent, et 
enam pietatem. doceant, et sequacibus ducatum 
przstent, iisdemque quominus neutram in partem 
exorbitent caveant, donec ad regalem denique civi- 
tatem perveniant. 


* Hoc opusculum prorsus differt ἃ — Thesauro 
cjusdem Cyrilli edito, in quo pariter agitur de sancta 
Trinitate, scd alia ratione ct scopo, ut mox dice- 
tur. 

(1) Contemporaneus Cyrillo Augustinus cuim illo 
COuspirat, deccus omuium bharesum matrem 6956 


À 


1. Vide ipsius Maii Pra fationem tomo I hujusce nova edíiionis 
prafixam, col. 92.) 


IIPOOIMION, 


Ἔδει μὲν πάντας τοὺς τῇ προσηγορίᾳ τοῦ Zur. 
ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λαμπρυνομένους, χαὶ πρὸ- 
ὄατα εἶναι σεμνυνομένους τοῦ τὴν Ψυχὴν τεθειχότος 
ποιμένος ὑπὲρ ἡμῶν, τῆς τοῦ ποιμένος ἀπούειν qu- 
νῆῇς, xoi τὴν ὑπ᾽ ἐχείνου δειχνυμένην νέμεσθαι πόαν, 
χαὶ τοῖς τῆς εὐαγγελιχῇς πίστεως ὅροις xol νόμοι; 
ἐμμένειν, καὶ τὴν ἁπλῆν τῶν ἀποστόλων στέργειν 
διδασχαλίαν " ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ πληγέντες τύφῳ (ἢ), 
χαὶ δόξης χενῆς ἐρασθέντες, xal ἑαυτοὺς ἀγνοήσεν- 
τες, τὰ τῆς πεπλανημένης αὐτῶν ἐννοίας χνήματα, 
τῆς θεοπνεύστου διδασχαλίας προυτέμησαν, xal τῆς 
εὐθείας εἰς τὴν ἄνω πόλιν ἀγούσης ὁδοῦ mapatpa- 
πέντες, εἰς πολυσχεδεῖς xal θανατηφόρους ἐχώρησαν 
ἀτραποὺς, πάντες μὲν ὁμοίως πλανώμενοι, οὐ τὴν 
αὐτὴν δὲ τῆς πλάνης ὁμοίως μετιόντες ὁδὸν, ἀλλὰ διά» 
φόρως τῇ τῶν λογισμῶν ἀχολουθοῦντες ἀπάτῃ, ἡγοῦ- 
μαι πρέπειν τοῖς τὴν βασιλιχὴν καὶ τετριμμένην ὑπὸ 
τῶν εὑσεθῶν ὁδεύουσιν, ἐλεεῖν τε τοὺς πλανωμένους, 
xai τὴν ἀπάτην γυμνοῦν, xat τὴν εὐσέδειαν ὑποδεῖ" 
χνύναι, xai ποδηγεῖν τοὺς ἑπομένους, xai τῆς ἐκχα- 
τέρωσε παρατροπῆς ἀπείργειν, ἕως ἂν τὴν βασιλίδα 
πόλιν χαταλάδωσι. 


superbiam ; nempe De vera relig. cap. 95 : Si 19- 
perbia non esset, non essent harreiici neque schisma 
tici. Et serm. 46, n. 18 : Dirersis locis sunt di- 
verso hereses ; sed una mater snperbia omnes genuit; 
(icut una. mater nostra Catholica omnes Christianos 
[cles toto. orbc diffwsos. 


1149 
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ A'. 


Ὅτι περὶ πολλοῦ ποιεῖται ὁ Θεὸς τῶν ἀνθρώπων 
σωτηρίαν. 


Τούτου γὰρ χάριν χαὶ ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ εἰς τὴν 
οἰχουμένην ἀπέστειλε τῶν ἀποστόλων τὸν ἱερὸν χο- 
ρὸν, ἵνα ταῖς ἀχτῖσι τῆς θεογνωσίας τοὺς ἐν τῷ σχό- 
τει τῆς ἀγνοίας συντεθραμμένους φωτίσωσιν, ἵνα τὰ 
διασχεδασμένα πρόδατα χαὶ τοῖς λύχαις προχείμενα 
συναγάγωσί τε xol ποιμάνωσιν ἐμμελῶς, ἵνα τὴν 
ἀγριέλαιον εἰς χαλλιέλαιον τῇ τοῦ Πνεύματος μετα- 
δάλλωσι τέχνῃ, ἵνα τοὺς χρυπτομένους τῷ βυθῷ τῆς 
ἀτεθείας, τῷ τῆς διδασχαλίας ἁλιεύσωσι λόγῳ " ἐπειδὴ 
τοίνυν xal τῷ ποιητῇ τῶν ἀνθρώπων πάντων ἥδιστον 
τῶν ἀνθρώπων ἡ σωτηρία, xal τῇ φύσει δὲ δοχεῖ τὸ 


DE TRINITATE. 


1130 
CAPITULUM 1. 


(Quod Deus multum. estimet hominum salutem, 


. Hujus quippe rei causa omnium quoque Serva- 
tor in universum mundum misit apostolorum sa- 
erum chorum, ut divine notitiz radiis eos qui iu 
ignoranti tenebris enutriti fnerant, illuminarent ; 
ul dispersas oves lupisque expositas congregarent 
diligenterque pascerent ; ut silvestrem in initem 
oleam spiritali arte immutarent; ut iinpietatis ba- 
rathro mersos, magisterii expiscarentur sermone. 
Quoniam igitur et omnium hominum Creatori ju- 
cundissima est hominum salus, et ipsius natura 
lex est ut curam proximo egenti impendamus, da- 


τῷ πέλας ἐπαμύνειν δεομένῳ χηδεμονίας, τὸ δοθὲν B lum nobis a Domino scientiz talentuia apud num- 


ἡμῖν ὑπὸ τοῦ Κυρίου τῆς γνώσεως τάλαντον ἐπὶ τοὺς 
τραπεζίτας χαὶ ἡμεῖς χαταδάλλωμεν, ἵνα μὴ τῷ ἀργῷ 
συγχαταδιχασθῶμεν οἰκέτῃ * xat τῶν θείων δογμάτων 
τὴν διδασχαλίαν προθήσομεν, τοῖς τε εἰδόσιν εἷς ἀνά- 
μνησιν, xal τοῖς ἀγνοοῦσιν εἰς μάθησιν. 


Β΄. Τίς ὁ χαραχτὴρ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Adrov. 


Κηρυττέτω δὲ τὴν εὐαγγελιχὴν ὁ λόγος πίστιν 
ἁπλοϊχῶς οὕτω χαὶ διδασχαλιχῶς, μὴ διαλεχτιχῶς 
μηδ᾽ ἀντιλογιχῶς, ἀλλ᾽ Ἐχχλησίᾳς (1) Θεοῦ προσφό- 
ρως, κατανυχτιχῶς, μὴ ἐπιδειχτιχῶς, διδαχτικῶς, μὴ 
διχαν'χῶς, τεχνολογίας ἀπηλλαγμένος, θεολογίᾳ xe- 
Xp*pévos* μὴ πολυπραγμονῶν τὰ ἀνέφιχτα, μὴ 
ἐρευνῶν τὰ ἀπερινόητα, μὴ νῷ καὶ λόγῳ τὰ ἀχώρητα 
περιγράφων, μὴ τεχνιχαῖς τὸν ἀριστοτέχνην ὕποδάλ- 
λων μεθόδοις, μὴ τὴν πίστιν ἐῶν, καὶ τὴν ἀπόδειξιν 
ἀπαιτῶν τοῖς ἁλιεῦσιν ἑπόμενος, τὸν σχυτοτόμον (2) 
ἰχνηλατῶν, ὑπὸ τοῦ τελώνου ποδηγούμενος, τῷ προ- 
φητιχῷ χαταυγαζόμενος λύχνῳ, τῷ εὐαγγελιχῷ φω- 
τιζόμενος TL», μηδὲν τῶν οἰχείων λογισμῶν ἀναμι-- 
Ὑνὺς, πάντα δὲ τοῦ παναγίον Πνεύματος ὑφαίνων 


διδάγματα" οὗτος γὰρ τῆς θείας διδασχαλίας ὁ ὄρος. 


Γ. Ὅτι ὡς πρὸς εὑσεδεῖς ἡ διδασχαλία γενή- 
σεται. 

Τὰς μὲν οὖν αἱρετιχὰς βλασφημίας ἐν ἑτέροις ἤδη 

συγγράμμασιν διηλέγξαμεν (δ), χωρὶς ἑκάστην δια- 

λαθόντες, χαὶ τοῦ τῆς ἀπάτης γυμνώσαντες προχα- 


C incompreliensibilia comprehendere velit , 


mularios nos quoque collocemus, ne cum inerte 
ille damnemur famulo : ideoque divinorum dogma- 
tum doctrinam exponaimus, scientibus quidem ad 
recordationem, ignaris autem ad eruditionem. 


ll. Que sit ecclesiastice doctring forma. 


Pradicare debel sermo noster evangelicam ἔ - 
dem simplici prorsus ac didascalico modo, non dia- 
lectico vel pugnace, sed Ecclesix Dei conveniente, 
ad compunctionem, non ad ostentationem, ad in- 
structionem, non ad contentionem : artificio careat, 
theologia abundet, inaccessa non scrutetur, inin- 
telligibilia non exquirat, neque mente aut sermone 
neque 
artiüicialibus supremum 686m artificem suppo- 
nere' methodis, neque.omissa fide, pompam quze- 
rat. Piscatores imitetur, corisrii vestigia pre- 
mat, publicani ducatum sequatur, prophetica illu- 
minelur lucerna, evangelico illustretur sole, nihil 
de suis excogitationibus adimisceat, nullam nisi 
sancüissimi Spiritus astruat doctrinam. llc est 
enim divini magisterii definitio. 


Hi. Quod hec inmitructio orthodoxis tradatur. 


Et hareticas quidem blasphemias aliis in scri- 
ptis coarguimus, singulasque seorsum persequen- 
tes, detracto fraudis velamine, nudam ostendimus 


λύμματος, xai γυμνὴν δείξαντες τὴν ἀσέδειαν " vov D impietatem. Nunc autem, Deo favente, fidei alumnis 


δὲ, Θεοῦ διδόντος, τοῖς τροφίμοις τῆς πίστεως τὰ τῆς 
Ἐχχλησίας θεόσδοτα προθήσομεν δόγματα" μήτε τῷ 
μήχει τοῦ λόγου χόρον τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἐπεισάγον- 
τες, μήτε τῇ βραχυλογίᾳ τὴν ἀχρίδειαν παραφθεί- 
ροντες, ἀλλ᾽ ἀμφοτέριυν τῶν ἄχρων τὴν μέσην αἱρού- 
μενοι" ἵνα μήτε τῷ πλήθει τοὺς ἀχούοντας ἀποχναί- 
σωμεν, xat σαφῆ τὴν διδασχαλίαν τῆς θεογνωσίας 
προσοίσωμεν" ἄρξομαι δὲ ἄνωθεν, πρὸς αὑτὴν δρα- 
μὼν τῶν ἀγαθῶν τὴν πηγήν. 


(4) Codex , ἐχχλήσεως ; sed omnino scribendum 
videbatur Ἐχχλησίας, Sic enim divus Paulus, I Cor. 
xi, 16 : Si quis videtur contentiosus esse, nos talem 
consueiudinem non habemus, neque. Ecclesia Dei. 

. (2) Paulum  iutellige, qui pelles tabernaculorum 


data Ecclesie divinitus dogwata exponemus : ne- 
que serynonis prolixitate satietatem studiosis iuferen - 
tes, neque nimia brevitate curam debitam corrum- 
pentes, sed utriusque termini medium tenentes : 
ita ut neque excessu molesti auditoribus simus, et 
tamen perspicuam divin: scienti: insülutionem 
tradaimnus. incipiam vero a supernis, ad ipsum bo- 
norum fontem currens. 


consuebst. 

(5) Scilicet in Thesauri, ut jam diximus , sermo- 
nibus editis, quibus lhizreticos. refutavit. Nunc au- 
tem fidei sinplicem spondet oriliodoxis. expositio- 
nem Cviillus. 


1155 


Sed in Actis scriptum est : « Et apparuerunt illis 
dispertiiz lingus tanquam ignis, seditque supra 
singulos eorum, et cceperunt loqui variis linguis, 
prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis **. » je 
rursus dante Deo os homini, dat εἰ similiter etiam 
sanctus Spirilus. Qui autem eamdem operationem, 
virtutem ac potestatem habet quam Deus. seeun- 
dum naturam, qa3modo non erit proprius ejus sub- 
stantialiter, uon aetem ereatus aul factus? 


Si una deitatis natura in sancta et consubstan- 
tiali Trinitate adoratur , quon factus erit Spiri- 
tus sauctus? Non. enim Trinitas erit amplius, vel 
certe claudicabit omnino deitatis plenitudo sancto 
Spiritu inter creaturas numerato, quamvis beatus 
Pavius Patri et Filio sanctum Spiritum necessario 
adnuiweret, Scribit enim ad. aliquos : « Gratia Do- 
tnini Jesu , et charitas Dei, et communicatio sancti 
epiritus sit cum omnibus vobis**, » Non enim ro- 

abat ut fideles participes creature fierent, sed 
ut in participatione potius natura divinse sanculi- 
carentur. Hoc autein impletur per. comimunicatio- 
nem spiritalem cum Spiritu, per quem usturz di— 
viue participes efficimur. 

Beatus propheta Isaias : «Vidi, inquit, Dominum 
Sabaoth sedentem super throuum excelsum et ele- 
vatum, circumstantibus nimirnm Seraphim et hym- 
ni$ ipsum prosequentibus *'. » Addit autein : « Au- 
divi ipsum dicentem : Quem mittam, et quis ibit ad 
populum huuc? Kt dixi : Ecce ego, mitte me. Et 
dixit : Vade, οἱ dic populo huic : Audita audietis, 
et non intelligetis, et videntes videbitis, et nou per- 
spicletia **. » At hauc vocet a Spiritu sancto factam 
esse beotus Paulus ait. Sic autem scriptum est in 
Actis, de ipso el Judais: « Cumque invicem non 
essent cousentientes, discedebant, dicente Paulo 
unum verbum : Quia bene Spiritus sauctus locutus 
est per 1soiaim prophetam ad patres nostros, dicens : 
Vade ad populum hunc, et dic ad. eos : Aure au- 
dietis, et non jntelligetis; et videntes videbitis, et 
non perspicietis **. » At quoduiodo, loquente Domino 
exercituum, Spiritus est qui loquitur, si creatus est? 
Atqui verum istud non est, sed uL Spiritus Domini 
Sabaoth , et proprius ejus secunduu naturam, qua 
ejus sunt loquitur, 

Cum Deus dicat : « Numquid colum et terram 
ego ippleo? dicit Dominus **,» adeoque be»tus Paulus 
scribat de Filio : « Qui descendit, ipse est et qui 
ascendit supra coelos, ut impleret omnia **, » Spi- 
ritus est qui implet omnia. Scriptum est. enim : 
« Spiritus Domini replevit orbem terrarum **, » 
Jgitur non alienus est a Deo el Patre secundum na- 
turam, neque vero a Filio Spiritus sanctus, sed ex 
Pate per Filium iu. creaturam permeans, quoniam 
et supra creaiuram est, Particeps enim creatura 
est, non suiipsius, sed ejus qui secundum naturam 
ipsa superior est, hoc est Dei, per Spiritum. 


Beatus 1s2ias alicubi dixit de Israelitis : « Descen- D 


dit Spiritus ἃ Domino, eL deduxit eos ; adduxisti 

pulum tuum, ut faceret tibi nomen gioris **. » 
Dvinus autem Moses in Deuteronomio rursus ait : 
« Dominus solus duxit eos, et uon erat cuim eis 
Deus alienus "*. » En manifeste Spiritus sanctus et 
Doininus nuncupauis est et Deus $70 non alienus. 
Sed si creatus est. et a divina supremaque natura 
alienus, neque vera: dominationis gloria est praeditus, 
erit sane etiam Deus alienus. Sed hoc dictu aut 
.cogitatu est impium. Dominus enim nuncupatus est, 
ac Deus uon alienus. Deus igitur, et ex Deo secun- 
dum naturam est. 

Et Dominum et Deum esse Spiritum, nihilo se- 
cius ex iis etiam qua in Cantico Mosis scripta sunt, 


^ Matth. z, 19, 90. "5 Act. 17, 5, 4. 
2. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEDP. 


adducerentur, daturum se illis os et linguam **. A φέροιντο πρὸς ἡγεμόνας, 


C 


** [I Cor. xui, 15. 
89 Jerem. xxii, 28. ** Ephes. 1v, 10. v Sap. 1, 7. 53 Isa. χη], 14. ** 1 Deut. ix, 22. 


4136 


δώσειν αὑτοῖς στόμα καὶ 
Ὑλώσσαν. ᾿Αλλ' ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται, ὅτι 
c Ὥφθησαν αὑτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυ- 

, xai ἐχάθισαν ἐφ᾽ ἕνα ἕκαστον αὑτῶν, χαὶ ἢρ- 
Su λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις, χαθὼς τὸ Πνεῦμα 
ἐδίδου ἀποφθέγγεσθαι αὑτοῖς. » Ἰδοὺ δὴ πάλιν, Θεοῦ 
διδόντος ἀνθρώπῳ στόμα, δίδωσιν ὁμοίως καὶ τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τὸ δὲ τὴν ἴσην ἐνέργειαν ἔχον, δύ- 
ναμῖν τε καὶ σίαν τῷ χατὰ φύσιν θεῷ, πῶς οὐχ 


ἴδιον αὐτοῦ οὐσιωδῶς, xal οὗ χτιστὸν οὐδὲ 
"El ui 0 iv ἁγίᾳ καὶ ὁ lp 

l μία τος φύσις ἐν ἁγίᾳ καὶ ὁμοουσίῳ προϑ- 
ἀνεῖται Τριάδι, Uc ἕσται γενητὸν τὸ Πνεῦμα τὸ 


ἅγιον; Οὐχ ἕτι γὰρ ἔσται Τριὰς, f) χωλεύσει πάν- 
τως τὸ τῆς θεότητος πλήρωμα, συναριθμουμένου τοῖς 
χτίσμασι τοῦ ἁγίου Πνεύματος, χαΐτοι τοῦ μακαρίον 
Πύλου Πατρὶ xoi Υἱῷ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἕπαρι- 
θμοῦντος ἀναγχαίως. Γράφει γὰρ πρός τινας" « Ἡ 
χάρις τοῦ Ἱκυρίον Ἰησοῦ, xav ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, κχοὶ 
ἡ χοινωνία τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μετὰ πάντων 


ὑμῶν. » Οὐ γὰρ χοινωνοὺς χα υς χτίσματος 
τδχέτε yevécdat τοὺς es Ομ αΣ το ας àv t 
μᾶλλον τῆς θείας φύσεως ἁγιάζεσθαι. Πληροῦται δὲ 
τοῦτο διὰ τῆς πρὴς τὸ Πνεύμα χοινωνίας πνευμα- 
τιχῆς, δι᾽ θείας φύσεως ἀποτελθύμτοα,. poe 

Ὁ μαχάριος π c Ἡσαῖα;" « Εἶδον, φησὶ, 
Κύριον Σαθαὼϑθ, PRI ον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ 
ἐπηρμένον, περιεστώτων δηλονότι τῶν Σεραφὶμ, καὶ 
ὑμνολογούντων αὐτόν.» Προσεπάγει δὲ, ὅτι « Ἥχουσα 

γοντος αὑτοῦ" Τίνα ἀποστείλω, χαὶ τίς πορεύσεται 
πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον: Καὶ εἶπα, Ἰδοὺ ἐγὼ, ἀπόστει- 
λόν με. Καὶ εἶπε, Πορεύθητι, xat εἶπον τῷ λαῷ 
τούτῳ" 'Axoj) ἀχούσετε, xal οὐ μὴ συνῆτε, xal βλέ- 
ποντες βλέψετε, χαὶ οὐ μὴ ἴδητε. ». ᾿Αλλὰ ταύτην tbv 
φωνὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος γενέσθαι φησὶν ὁ 
pto; Παῦλος. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν tal; Πράξεσι, 
περί τε αὑτοῦ xai τῶν Ἰουδαίων" « ᾿Ασύμφωνοι δὲ 
ὄγτες ἀλλήλοις, ἀπελίοντο, εἰπόντος τοῦ Baukoo ῥῆ 
ὃν, Ὅτι καλῶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐλάλησε διὰ ισαΐου 
τοῦ π του, πρὸς τοὺς πατέρας ὑμῶν, λέγον" 
Πορεύθητι πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον, xai εἶπον" MR 
ἀχούσετε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε, xa βλέποντες x 
οὐ m ἴδητε. » Εἶτα πῶς Κυρίου Σαδαὼθ ὄντος, 
«ὸ Πνεῦμά ἂστι τὸ λαλοῦν, εἴπερ ἐστὶ γενττόν ; 'AMY 
οὗ τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, ὡς δὲ Πνεῦμα Κυρίου 
xaX ἴδιον αὐτοῦ xac φύσιν, λαλεῖ τὰ αὐτοῦ. 

Τοῦ Θεοῦ λέγοντος" « Μὴ οὐχὶ τὸν οὐρανὸν xat τὴν 
Yüv ἐγὼ πληρώ; λέγει Κύριος" » χαὶ μὴν καὶ τοῦ 
μαχαρίου γράφοντος Παύλου περὶ τοῦ Υἱοῦ, « Ὁ xe 
καδὰς, αὐτός ἔστι xal ὁ ἀναδὰς ὑπεράνω τῶν οὐρεα- 
γῶν, tva rino τὰ πάντα,» τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ 
πάντα πληροῦν. Γέγραπται γὰρ, ὅτι Πνεῦμα Κυρίου 
πεπλήρωχε τὴν οἰχουμόνην. Οὐχοῦν, οὐκ ἀλλότριον 
χατὰ φύσιν τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, οὔτε μὴν τοῦ 
Υἱοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ᾽ ἐχ Πατρὸς δι᾽ Υἱοῦ 
διαδαῖνον εἰς τὴν χτίσιν, ὅτι χαὶ ὑπὲρ χτίσιν ἐστί, 
Μέτοχος γὰρ fj κτίσις, οὐχ ἑαυτῆς, ἀλλὰ τοῦ κατὰ 
φύσιν ὑπὲρ αὐτὴν, τουτέστι Θεοῦ, διὰ Πνεύματος. 

Ὁ Maxi Ace Ἡ σαῖας ἔφη που περὶ τῶν ἐξ Ἰσραήλ" 
t Κατέδη Πνεῦμα παρὰ Κυρίου, καὶ ὡδήγησεν αὑτοὺς, 
οὕτως ἤγαγε τὸν λαόν σου ποιῆσαι σεαντῷ ὄνομα 
ξης.» Ὁ δέ γε θεσπέσιος Μωσῆς ἐν τῷ vadit pitur 
πάλιν φησί" « Κύριος μόνος ἤγαγε αὐτοὺς, xal οὐχ fv 
μετ᾽ αὐτῶν Θεὸς ἀλλότριος.» Ἰδοὺ δὴ σαφῶς τὸ Πνεῦμα 
«ὁ ἅγιον χαὶ Κύριος ὠνόμασται, xat Θεὸς οὐχ ἀλλό- 
&ptoc. ᾿Αλλ’ εἴπερ ἐστὶ γενητὸν, xal ἀπεξενωμένον 
φύσεως τῆς θείας χαὶ ἀνωτάτω, οὔτε τὴν τῆς ἀλ 
θοὺς χυριότητος ἔχει δόξαν, ἔσται δὲ χαὶ Θεὸς ἀλλ 
«ριῖος. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον f| φρονεῖν ἣ λέγειν. Κύ- 
βίος γὰρ ὠνόμασται χαὶ Θεὸς, οὐχ ἀλλότριος. Θεὸς 
ρα χαὶ ἐχ Θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστίν. 

Ὅτι xat Κύριος xal Θεὸς τὸ Πνεῦμά ἐστιν, οὐδὲν 
ἧττον εἰσόμεθα, xaX διὰ τῶν ἐν τῇ Μωσέως ᾧδῇ γε- 


41 [sg. vt, 1. '* Ibid. 8,9. "Act. χτυμι, 95, 


1151 


γραμμένων. Ἔφη γάρ᾽ « Μνήσθητι, μὴ ἐπιλάθῃ ὅσα 
T ας Κύριον τὸν σον ἐν τῇ ἐρήμῳ.» Ὁ 
δέ γε μαχάριος Ἡσαΐας" « Οὐ πρέσδυς, φησὶν, οὐκ 
ἄγγελος, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν αὐτοὺς, xal 
ἀνέλαδεν αὐτοὺς, χαὶ ὕψωσεν αὐτοὺς πάσας τὰς 
ἡμέρας τοῦ αἰῶνος * αὐτοὶ δὲ ἠπείθησαν, xal παρ- 
eX;uvay τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, xai 6 ἡ αὐτοῖς εἰς 
πιχρίαν.» Ἰδοὺ δὴ πάλιν, τοῦ πανσόφου Μωσέως λέ- 
γοντος" « Παρώξυνας Κύριον τὸν θεόν σον,» τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον παρωξύνθαι φησὶν ὁ προφήτης Ἡσαΐας. Οὐ 
γὰρ ἀλλότριον τοῦ Κυρίου xal κατὰ φύσιν Θεοῦ, τὸ 
Πνεῦμα αὐτοῦ, τουτέστι τὸ ἅγιον. 

θὲ μὲν ὀρθὴν ἔχοντες πίστιν, θεῖον εἶναί φασι τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Γέγραπται γὰρ, ὅτι Πνεῦμα θεῖον 
τὸ ποιῆσάν με. Οἱ δέ γε διεστραμμένοι eig γνώμας 
καὶ γενητὸν εἶναι λέγοντες αὐτὸ, πολυτρόποις εὑρε- 
σιλογίαις ἐπινηχόμενοι, Ναὶ, φασὶ, θεῖον εἴρηται τὸ 
Πνεῦμα, οὐχ ὡς ὑπάρχον χατὰ ἀλήθειαν &x θιοῦ χαὶ 
Θεὸς, ἀλλ᾽ οὕτως, ὡς ἂν εἰ xal θεῖος ἄνθρωπος λέ- 
γοιτο. Howe δὴ τὰ τοιάδε φαμὲν bxslvo" Ὁ μακάριος 
Παῦλος θεῖον ὠνόμασε τὸν τὼν ὅλων Θεόν. ᾿Αθηναίοις 
μὲν χὰρ διαλεγόμενος, Épaoxe* «Γένος οὖν üxápyo 

οὔ Θεοῦ, οὐχ ὀφείλομεν νομίζειν χρυσῷ ἢ ἀρτύρῳ, 1 

agáy pati τέχνης f) ἐνθυμήσεως ἀνθρώπου τὸ θεῖον 
εἶναι ὅμοιον" » τὸ θεῖον λέγων, ἀντὶ τοῦ, ὁ Θεός. 
Καὶ p xaX Ῥωμαίοις ἐπιστέλλει περὶ Θεοῦ" « Τὰ 
γὰρ ἀόρατα αὑτοῦ ἀπὸ χτίσεως χόσμου, τοῖς ποιή- 
μασι νοούμενα χαθορᾶται, ) τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις 
xaX θειότης. » Εἰχαιολογία τοίνυν τὰ παρὰ τῶν διεναν- 
«lag, οὕτω λεγόντων ὠνομάσθαι θεῖον τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγων, ὡς ἂν εἰ xal τις τῶν χαθ' ἡμᾶς θεῖος ἄνθρω- 
«τς λέγοιτο. n 

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός" « Et cw διψᾷ, 
ἐρχέσθω πρός με, φησὶ, xai πινέτω. 0 — « Ὁ πι- 
στεύων εἰς ἐμὲ, χαθὼς εἶπεν ἡ Γραφὴ, ποταμοὶ ix 
τῆς κοιλίας αὑτοῦ ῥεύδουσιν ὕδατος ζῶντος. » Εἶτα 
προστέθειχεν ὁ μαχάριος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης" 
« Ταῦτα δὲ εἶπε περὶ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔμελλον 
λαμθάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν.» Ὕδωρ οὖν ἄρα 
ζῶν, τὸ Πνεῦμά ἔστι, χατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν. 
Εὐὑρίσχομεν δὲ, διὰ φωνῆς Ἱερεμίου, τὸν τῶν ὅλων 
λέγοντα Θεόν’ ε Ἐξέστη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ τούτ , xal 
ἔφριξεν Miseni egdos, zm Ki os, τι δύο 
πονηρὰ ἐποίησεν ς μον, ἐμὲ ἐγχατέλιπον ν 
oae ζῶντος, xal ὥ ἐν ἑαυτοῖς λάχχους n 
τριμμένους, ot οὐ δον ἢ τὰ παὶ ὕδωρ συνέχειν. » "Oct 
τοίνυν ὕδατος ζωῆς πηγὴν ἑαυτὸν ὁ τῶν ὅλων ὀνο- 
μάζει Θεὸς, ἐστὶ δὲ ὕδωρ ζῶν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
πῶς 00 Θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστὶ, τὸ xal ἴσην αὐτῷ τὴν 
ζωοποιὸν ἐνέργειαν ἔχον ; 

Ὁ μαχάριος γράφει Παῦλος" « El en 
τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ ; Πρὸς δέ γε τοὺς 
ἁγίους ἀποστόλους αὐτὸς ὁ Κύριος ὧν Ἰησοῦς 
Χριστός" « Οὐ γὰρ ὑμεῖς ἔστε οὗ λαλουντες, φησὶν, 
ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν, , 
Οὐχοῦν, εἰ Χριστοῦ λαλοῦντος τὸ Πνεῦμα λαλεῖ, πῶς 
ἂν εἴη γενητὸν τὸ ἴδιον Πνεῦμα τοῦ τὰ πάντα χτί- 
σαντος Λόγον ; « Πάντα ue γέγονε δι᾽ αὐτοῦ, xal 
χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. » Ὁ δὲ ποιήσας τὰ 
πάντα, πάντως που καὶ ἔτε 
πάντα ἐστὶ, χαὶ ἐν ὑπεροχῇ βεότ 
χτίσιν. 

"Utt θεὸς χαὶ Ex Θεοῦ χατὰ φύσιν ἐστὶ τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον, διδάξει λέγων ὁ μαχ “οὕς Πέτρος" 1 'Ava- 
vla, διατί ἐπλήρωσε“ ὁ Ya € τὴν xapbiav cov, 
ὑσασθαί cz τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, xaX νοσφίσασθαι 


ζητεῖτε 


χατὰ φύσιν παρὰ 
Tto; τῆς ὑπὲρ ἣν 


πὸ τῆς τιμῆς τοῦ χωρίου; Οὐχ ἐψεύσω ἀνθρώποις 
ἀλλὰ τῷ θεῶ, » Οὐχοῦν εἰ ὁ τῷ ἁγίῳ ψε μεγος 


Πνεύματι, Θεῷ ψεύδεται, πῶς οὐ θεὸς χατὰ φύσιν 
τὸ Πνεῦμά ἐστι; 

'O μαχάριος Παῦλος, δοῦλον ἑαυτὸν Ἰησοῦ Χρι- 
GtoU χαὶ χλητὸν ἀπόστολον ἀποχαλῶν, douet at 
φησὶν εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ. Εἶτα πάλιν, ἑτεροτρόπως 
τὸ αὐτὸ σημαίΐνων, ἐπιστέλλει πρός τινας ὡς περὶ 


δὲ Deut, ix, 1. 85 54. xni, 9, 10. 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 


À 


V Act. xvii, 29. 


1138 


agnoscemus. Dixit enim : « Memor esto, ne oblivi- 
scaris ea quibus exacerbaeti Dominum Deum tuum 
in deserto "5. » Beatus autem Isaias, « Non legalus, 
inquit, non angelus, sed ipae Dominus salvavit eos, 
et assumpait eos, et exaltavit eos omnibus diebus 
seculi. Ipsi autem inobedientes fuerunt, et ex- 
acerbarunt Spiritum sanctum, οἱ conversus est eis 
in amaritudinem "δ. » Ecce rursus, cum sapientis- 
simus Moyses dicat : « Exacerbasti Dominum Deum 
tuum, » Spiritum sanctum exacerbatum esse dicil 
Isaias propheta. Non enim alienus est a Domino el 
naturali Deo Spiritus ejus, hoc est sanctus. ] 

Qui rectam fidem habent, divinum esse aiunt Spi- 
ritum sanctum. Scriptum est enim : Spiritus divi- 
nus qui fecit me. Quibus autem perversa mens est, 
quique creatum ipsum esse dicunt, multiplicibus 
couumentis innatantes, lta est, inquiunt : Dowinus 
diclus est Spiritus, at non tánquam revera exsistens 
ex Deo, et Deus, sed quemadmoduim si homo dicatur 
quoque divinus. Ad hzc respondemns, beatum Pau- 
jum divinum nuncupesse universi Deum. Cum Athe- 
Diensibus enim disserens, aiebat : « Genus crgo cum 
simus Dei, non debemus aestimare auro aut argento, 
aut lapidi, sculpturze artis aut cogitationis liominis 
divinum esse simile *'; divinum dicens, pro, Deum. 
Quiu et Romanis scribit de Deo : « Invisibilia eniin 
jpsius, a creatura mundi per ea quie facta sunt iu- 
tellecta conspiciuntur, sempiterna quoque ejus vir- 
tus. δὶ divinitas *^. » Futilia sunt ergo que adversarii 
afferuit, cuu) dicunt. Spiritum sanctum vocatum 
esse divinum, ac si quis nostrum divinus homo di- 
catur, M 

Dowinus noster Jesus Christus, « Si quis sitit, 
veuiat ad me, inquit, el bibat. » — « Qui credit in me, 
sicut dicit Scriptura, flumiua de ventre ejus fluent 
aqui vive "*. » Deinde beatus evangelista 671 
Joaunes addidit : « Hoc autem dixit de Spiritu, 
quem accepturi erant credentes in eum **. » Aqua 
igitur vivens, Spiritus est, secundum Salvatoris vo- 
cem. luvenimus autein. universi Deum per vocei 
Jeremix dicentem : « Obstupuit ccelum super hoc, 
et iuborruit plurimum, dicit. Dominus, quia duo 
mala fecit populus meus : Dereliquerunt me fontem 
aque viva, οἱ foderunt sibrlacus coutritos, qui non 
poterunt aquam continere **, » Cum igitur aqux 
viva fontem seipsum universi Deus nominc, aqua 
autem viva sit Spiritus sanctus, quomodo non Del 
secundum naturam est is qui qualem ei vivificandi 
potestatem habet ? 


Beatus Paulus scribit : « An experimentum qua- 
ritis ejus qui in me loquitur Christi *'? » Ad apo- 
$tolos autem ipse Dominus noster Jesus Christus : 
« Non euim vos estis qui loquimini, inquit, sed 
Spirltus Patris vestri quí loquitur in vobis **, » lgi- 
uir, 8i, Christo loquente, Spiritus loquitur, quomodo 
creatus. erit. Spiritus proprius omnium creatoris 
Verbi ? « Omnia enim per ipsum facta sunt, et sinc 
ipso factuui est. nihil *?, » Qui autem owinia. fecit, 
ps et alius secundum naturam est ab omuibus, 
el deitate creatura superiori conspicuus. 


Deum οἱ ex Deo secundum naturam esse Spiritum 
sanctum, docebit beatus Petrus, dicens : « Anania, 
cur tentavit Satanas cor tuu, mentiri te Spiritui 
saucto, et fraudare de pretio agri ? Non es mentitus 
homihibus, sed Deo **. » Igitur si is qui sancto Spi- 
ritui mentitur, Deo menttur : quomoro uou Deus 
secundum naturam est Spiritus 


Beatus Paulus, servum se Jesu Christi et vocatum 
apostolum uominans, segregatum se dicit iu. Evau- 
gelium Dei ". Tum rursus idipsum alio modo 
significans, scribit ad quosdam tanquam de Deo : 


9" foin. 1,390. 9 Joan. vi, 37, 88. ** 1010. 59. 


*** Jerem. 1, 12, 15. ' HE Cor. xi, 5. * Math. x, 20. 9 Joan. 1, 5... * Act. v, 5, 4. (δ Rem. 1. 


4159 


t Qui et idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, A Θεοῦ " 


von littere, sed Spiritus . » Si ergo Testamentum 
Spiritus, novit esse Evangelium Dei, in quod etiam 
segregalum se dicit, quomodo non Deus est Spi- 
ritus sanctus ? ΜΝ 

Scribit rursus : « Quis agnovit sensum Domini, 
qui instruat eum ? Nos autem sensum Christi habe- 
mus, Spiritum dicens, qui habitat in nobis 5.» 6972 
Cum ergo mens nuncupatus sit Christi, quomodo 
creatura erit, cum flerj non possi ut divina et im- 
mortalis natura aliquid extrinsecus ascitum habeat 
$ubstantialiter in seipsa? : 

Galatis scribens Paulus ait : « Filioli, quos iterum 
parturio, donec formetur Christus in vobis **. » Quod 
ei formatur Christus in nobis, virtute Spiritus per 
omnem virtutem nos ad suam imaginem reformante 
et spiritales reddente, Deus ergro est Christi Spiri- 
Jus, qui ut ipse ip nobis formatur. 


Aecedit quidam in Evangeliis, et Dominum no- p 


&irum Jesum Christum ita compellat : « Magister 
bone.» Ad hoc Christus respondit : « Quid me inter- 
rogas de bono? Nemo bonus nisi unus Deus **. » 
Christo itaque dicente unum esse vere et substan- 
tialiter bonum, alicubi Psalmista ait : 
tuus bonus deducet me in viam rectam ?*. » Si ergo 
cum unus 51 bonus, Spiritus est bonus, patet di- 
vine ipsum esse natura, de qua vere bonum prz- 
iicatur. 

Leges mulieribus przescribens Paulus ait, : «Mulier 
nlligata est legi quanto tempore vir ejus vivit. Quod 
sj dormierit vir ejus, liberata est, cui vult nubat, tan- 
tum in Domino. Beatior autem erit si sic perman- 
serit, secundum méum consilium. Puto autem quod 
Spiritum Dei habeam '*. » Quid ergo inde nos colli- 
gimus ? Si uni Deo convenit leges statuere, Paulus 
autem leges sjatuit, ut qui Dei Spiritum habeat : 
Deus igitur est Spiritus qui est in ipso, et qui ad 
leges ferendas eum adigit. 

lu Evangeliis Servator ait alicubi de scipso : « Ego 
sum veritas "*, , Beatus autein Joaunes, ex Patris 
el Filii substantia Spiritum esse ostendens, in Evan- 
geliis quidein ait : « Spiritum veritatis, qui a Patre 
procedit *, » |n. Epistola vero : « Spiritus est ve- 
ritas **. » Quomodo ergo is qui ex Patre procedit, 
et Spiritus veritatis est, tantamque habet cum Filio 
similitudinem propter identitatem  sabstantie, ut 
eliam ipse vocetur veritas, creatus erit aut facius ? 
At hoc absurdum. lgitur Spiritus Deus. est, siqui- 
deu reapse veritas est, et ex Patre procedit. 


Inevitabile supplicium Mosaica lex iis irrogat, 
qui in universi Deum blasphemant, Et sane Agy- 
μι 873 lilium in eremo Deus obrui lapidibus 
ab universa Synagoga precipit, quod noinen nomi- 
nasset, ut scriptum est, et aliquid nefandum dicere 
ausus esset **, Nihilominus autem ipse Dominus 
noster Jesus Cliristus, natura divin eundem ser- 
vàus honorem, reniissum quidem iri affirmat ei qui 
locutus fuerit adversus Filium hominis : qui autein 
adversus Spiritum | sanctum  blasphemaverit, non 
remissum iri neque in hoc szculo, neque iu futu- 
yo "5. At si creatura sit Spiritus sanctus, neque 
divina essentia przditus, el una. cum Patre et Filio 
Deus pracdicetur : quomodo illa in ipsum blasphemia 
tanto supplicio punitur, quantum adversus blasphe- 
mos in Deum decernitur? Atqui manifestum est 
ipsuin esse Deum, et ex Deo, et in Deo Spiritum, 
qui ut Deus in Scripturis diviuis bouoratur, ac talis 
cxsistil natura. 

Si, ut ait Salvator, « Qui natus ex Spiritu spiritus 
est, et qui talis est non ex sanguinibus ncque ex 


4411 Cor. 11, 6. * 1 Cor. 1,16. 
vit, 99, 40. 7* Juan. xiv, 6. 7? Joan. xv, 96. 
4l, 9), 92, 


« Spiritus: 


8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


b 


και; ᾿Αλλ᾽ ἔστι δῆλον, ὅτι Θεὸς, xal 


$5 Galat. iv, 19. 
"5 ] Joan. v, 6. 


1110 


« "Oe ἱχάνωσεν ἡμᾶς διαχόνους Katwriz Διαθή- 
xne, οὗ γράμματος, ἀλλὰ Πνεύματος. » El τοίνυν 
Διαθήχην Πνεύματος οἷδε τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ, 
εἷς ὃ xaX ἀφωρίσθαι φησὶ, πῶς οὐ Θεὸς τὸ νεῦμα 
τὸ ἅγιον ; Ξ 

T'oáoe: πάλιν" «€ Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου, ὃς 
συμδιθάσει αὐτόν; ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν, ν τὸ 
Πνεῦμα λέγων τὸ' ἐνοιχοῦν ἐν ἡμῖν. Ὅτε τοίνυν νοῦς 
ἐπεχλήθη Χριστοῦ, πῶς ἂν εἴη τῶν πεποιημένων, 
οὐχ ἐνδεχομένου τὴν θείαν καὶ ἀχῆρατον φύσιν, ἔχειν 
τι τῶν ἔξωθεν οὐσιωδῶς ἐν ἑαυτῇ ; 


Γαλάταις ἐπιστέλλων, ὁ Παῦλός φησι’ « Τεκνία, 
οὗς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν 
ὑμῖν. » Εἰ δὲ μορφοῦται Χριστὸς ἐν ἢμῖν, τῆς τοῦ 
Πνεύματος ἐνεργείας διὰ πάσης ἀρετῆς ἀνα πλάττον- 
to; ἡμᾶς εἰς οἰχείαν ἐμφέρειαν, xal πνευματικοὺς 
ἀπεργαζομένονυ * Θεὸς ρα τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ, τὸ 
ὡς αὑτὸς ἐν ἡμῖν μορφούμενον. 

Προσέρχεταί τις ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, xal «uoi 
πρὸς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν " ε Δι- 
δάσχαλε ἀγαθέ. » Πρὸς τοῦτο Χριστὸς ἀπεχρίνατο" 
«T με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός.» 
Χριστοῦ τοίνυν ἕνα τὸν buo; xal οὐσιωδῶς ἀγαθὸν 
εἶναι φάσχοντος, ὁ Ῥαλμῳδός πού φησι" « Τὸ Πνεῦμά 
σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσει με ἐν τῇ εὐθείᾳ. » Εἰ τοίνυν 
ἑνὸς ὄντος ἀγαθοῦ, τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἀγαθὸν, πρόδη- 
λον ὅτι τῆς θείας ἐστὶ φύσεως, ἐφ᾽ ἧς ἐπαληθεύεται 
τὸ ἀγαθόν. n 

Τοὺς ἐπὶ ταῖς γυναίξὶν pU τ μοὺς ὁ Παῦλός 
φησι" « Γυνὴ δέδεται τῷ v uv ἐφ᾽ χρόνον ζῇ 
ὁ ἀνὴρ αὑτῆς. Ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ, ἐλευθέρα 
ἐστὶν ᾧ θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν Κυρίῳ. Μαχα- 
ριωτέρα δέ ἔστιν, ἐὰν οὕτω μείνῃ χατὰ τὴν ἐμὴν 
γνώμην. Δοχῶ γὰρ χἀγὼ ἸΙνεῦμα Θεοῦ ἔχειν.» Τί 
οὖν τὸ ἐντεῦθεν ἡμῖν συναγόμενον ; Βὲ πρέπει 
τὸ νομοθετεῖν τῷ Θεῷ, νομοθετεῖ δὲ ὃ Παῦλος, ὡς 
ἔχων ἱΪνεῦμα Θεοῦ᾽ Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ tv αὐτῷ, 
τὸ xaY νόμους αὐτὸν ἀναπεῖθον ὁρίζειν. 

Ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὁ Σωτήρ πού φῃσι περὶ ἐαυ- 
τοῦ" « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Ὁ δέ γε μαχάριος 
Ἰωάννης, ἔχ τε τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας xa τοῦ Υἱοῦ 
τὸ Πνεῦμα δειχνύων, ἐν μὲν τοῖς Εὐαγγελίοις φησέ" 
« Τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ «oU Ηατ:τρὸς ix- 
πορεύεται. » Ἐν δὲ τῇ Ἐπιστολῇ" « Τὸ Πυεῦμά 
ἔστιν ἡ ἀλήθεια. » Πῶς οὖν, τὸ ἐχ τοῦ Πατρὸς ἔχπο- 
psuópevov, καὶ Πνεῦμα τῆς ἁληθείας ὑπάρχον, τοῦ- 
αὐτὴν τε πρὸς τὸν Υἱὸν ἔχον s ἐμφέρειαν διὰ τὴν 
τῆς οὐσίας ταυτότητα, ὡς ἀλήθειαν χαλεῖσθαι x3 
αὐτὸ, γενητὸν ἂν εἴη xal πεποιημένον ; ἀλλὰ τοῦτο 
ἄτοπον" οὐχοῦν τὸ Πνεῦμα, Θεὸς, εἴπερ ὄντως ἀλή- 
θειά τέ ἐστι, καὶ Ex Πατρὸς ἐχπορεύεται. 

"Aquxcoy ἐπάγει τὴν τιμωρίαν τοῖς εἰς τὸν ἀπάν- 
των βλασφημοῦσι Θεὸν xai ὁ διὰ Μωσέως νόμος. Καὶ 
γοῦν τὸν τῆς Αἰγυπτίας υἱὸν, κατὰ τὴν ἔρημον λεθό- 
λευστον Page πάσης: τῆς Συναγωγῆς προστάττει 
γενέσθαι Θεὸς, μνημονεύσαντα τοῦ ὀνόματος, xafi 
γέγραπται, xal εἰπεῖν τ' τῶν ἀπηγορευμένων τοὰλ- 

ἦσαντα. Οὐδὲν δὲ ἧττον, xal αὐτὸς Κύριος ἡμῶν 
Ινσοὺς ὁ Χριστὸς, τὴ αὑτὴν ἀποσώζων τιμὴν τῇ 
Ücía φύσει, ἀφεθήσεσθαι μὲν διισχυρέζεται τῷ λέ- 
Tot χατὰ τοῦ Υἱοῦ «ou ἀνθρώπου, τῷ δὲ εἰς τὸ 

νεῦμα τὸ ἅγιον δυσφημήσαντι, οὐχ ἀφεθήσεσθαι 
οὔτε ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι. ᾿Αλλ᾽ 
εἴπερ ἣν ποίημα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, xal μὴ τῇ; 
θείας οὐσίας ὑπῆρχε Πατρὶ καὶ Υἱῷ συνθεολογούμε- 
νον, πῶς ἡ εἰς αὐτὸ δυσφημία τοσαύτην ἔχει τὰν 
χόλασιν, ὅση κατὰ τῶν εἰς θὼὸν οὐστῆμουντων ópl,t- 
x Θεοῦ, xa! iv 
Θεῷ τὸ Πνεῦμα, τὸ ὡς Θεὸς τιμώμενον παρὰ xal; 
θείαις Γραφαῖς, χαὶ οὕτως ὑπάρχον τῇ φύσει. 

Ei, καθάπερ φησὶν ὁ Σωτὴρ, « 'O γεννώμενος ix 

τοῦ Πνεύματος πνεῦμά ἔστιν, ὁ δὲ τοιοῦτος;, οὐχ ἐξ 


ΤΙ | Cor. 
6 Matth. 


ἐν Mauh., xix, 1G. 79 Psal. cxt, 10. 
" Lot. xiv, 10:20, 


1141 
αἱμάτων οὐδὲ ix 0c 
tx Θεοῦ ἐγεννήθη, ν 
φύσιν, τὸ τοὺς ἁγίους ἀναγεννῶν εἰς ἑνότητα τὴν 
πρὸς Θεὸν διὰ τοῦ χατοιχεῖν ἐν αὐτοῖς, xal τῆς oi- 
χείας φύσεως ἐργάζεσθαι χοινωνούς. 

Τὸ ἐκ μετοχῆς ἅγιον, δοχεῖον ὥσπερ ὑπάρχον τοῦ 
TOO Τ γονέτος ἁγιασμοῦ, αὐτὸ καθ᾽ ἑαυτὸ πρότερον ἐν 
ἰδίᾳ φύσει χείσεται, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ 
6 ἄγγελος τυχὸν, 1) xal τις ἑτέρα φύσις λογιχή. As- 
γέτωσαν τοίνυν ἡμῖν οἱ Ex μετοχῆς ἧς τοῦ Θεοῦ xat 
Πατρὸς τὸ Πνεῦμα τολμῶντες λ Sog Ὁ αι εἶναι, χαὶ 
οὐ φυσιχῶς, τί ποτε ἄρα αὐτὸ xa0' ἑαυτὸ καὶ ἰδια- 
ζόντως ἐστίν. ᾿Αλλ’ οὐδὲν ἕτερον ἠχούσαμεν παρὰ 
ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐχ ἄρα ix μετοχῆς, οὐδὲ ἐχ 
συνθέσεως ἅγιον, ἀλλ᾽ οὐσία xa φύτις ἁγιαστικὴ, xal 
τῆς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς θεότητος, ἵν᾽ οὕτως εἴπω, 
ποιότης, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ γλυχασμὸς τοῦ μέλιτος, 
ἣ χαὶ ἐξ ἄνθους εὐωδία. 

᾿Επιστέλλων Ῥωμαίοις ὁ Παῦλος περὶ τοῦ Σωτῇ- 


ἄρα τὸ Πνεῦμά ἐστι χατὰ 


ὧν Χριστοῦ, « Τοῦ ὁὀρισθέντος, φησὶν, Υἱοῦ ἢ 


1 
ϑεοῦ v δυνάμε:, χατὰ Πνεῦμα ἁγιωσύνης, ἐξ ἀνα- 
στάσεως en Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Kvploo ἡμῶν.» 
Εἰ τοίνυν διὰ τὸ Ex. νεχρὼν ἀναστῆναι, xal τῇ ζωο- 
ποιῷ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύματος λῦσαι τὰ δεσμὰ 
τοῦ θανάτου, ὁ Χριστὸς εἰς Υἱὸν ἀληθινὸν ὁρίζεται 
Θεοῦ, χαὶ τοῦτο ὑπάρχων νοεῖται, οὐχ ἂν εἴη χτίσ 

3j ποίημα τὸ, δι᾽ οὗ τῆς θείας δυνάμεως dy ἐπίδειξις 
γίνεται, τουτέστι, τὸ Πνεῦμα, ἵνα μὴ διὰ χτίσματος 
φαίνηται Το στὴς τρόπον τινὰ βοηθούμενος, ὡς ol- 
χείᾳ δὲ μᾶλλον ἀποχεχρημένος ἰσχύϊ τῇ διὰ τοῦ ὁμο- 
ουσ Tuc ; 

t γὰρ ματαιότητι, φησὶν, ἡ χτίσις ὄπετά 
οὐχ ἑκοῦσα, ἀλλὰ διὰ τὸν ode t ἐπ’ ἐλπίδι να 
Οὐχοῦν, εἴπερ slvai φασι χτιστόν τε xal ποιητὸν τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀνάγχη συνομολογεῖν ὑποτετάχθαι 
χαὶ αὐτὸ τῇ ματαιότητι, xat συστενάζειν μὲν, xoi 
συνωδίνειν, εἶναί «s νύν ὥσπερ ἐν δουλείᾳ, ἐλευθε- 
ρωθήσεσθαι δὲ μόλις εἰς τὴν ἀπολύτρωσιν τῆς δόξης 
τῶν τέχνων τοῦ Θεοῦ. Εἶτα ποῖ ποτε ἡμῖν ὁ Παῦλος 
οἰχήσεται, λέγων" ε Οὐ γὰρ ἐλάδετε Πνεῦ δουλείας 
πάλιν εἰς φόθον, ἀλλ' ἐἰάθετε Πνεῦμα ν εσία:, ἐν 
pasce 'A663, ὁ Πατήρ. » El δὲ δοῦλόν ἐστιν, 

s ποιητὸν ἣ χτιστὸν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πῶς ἐν 
αὑτῷ χράζομεν" 'A66à, ὁ Πατήρ; ᾿Αλλὰ τῆς μὲν δου- 
λείας ἀπαλλάττει τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο, ἀναμορφοὶῖ 
δὲ μᾶλλον, εἰς τὴν ἐλευθέραν υἱότητα, μετόχους ἀπο- 
δειχνύον τῆς οἰχείας φύσεως. Οὐχ ἄρα δοῦλόν ἐστιν. 
ΕἸ δὲ τοῦτο, οὐ χτέσμα. Τὸ δὲ καὶ τὸ εἶναι χτίσμα, 
xai τὸ ἐν δούλοις τετάχθαι διαφυγὸν, τῆς θείας ἂν 
εἴη λοιπὸν οὐσίας δηλαδὴ 

Ἐπὶ τοῖς δι᾽ αὐτοῦ γενομένοις παρὰ τοῦ Σωτῆρος 
kd χατορθώμασιν ἐπ᾽ ὠφελείᾳ τῶν ἐθνῶν, xau- 
χᾶται λέγων ὁ Παῦλος" « Ἔχω οὖν καύχησιν ἐν Χρι- 
στῷ Ἰησοῦ πρὸς τὸν Θεόν. Οὐ γὰρ τολμήσω τι λέ- 
γέειν, ὧν οὐ χατειργάσατο Χριστὸς δι᾽ ἐμοῦ, εἰς ὑπ- 
edid ἐθνῶν, λόγῳ καὶ ἔργῳ, ἐν δυνάμει σημείων xol 
τερἄτων, ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίου. » Οὐχοῦν, εἰ 
σημεῖα καὶ τέρατα διὰ τοῦ ΠΙαύλου Χριστὸ; ἐργά- 
ζεται ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίον, ὡς ἐνέργειά τις 
φυσιχὴ καὶ ζῶσα, xat, ἵν᾽ οὕτως εἴπωμεν, ποιότης 
τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν ἐστιν. 
Εἰ δὲ τουτο, πῶς ἔσται ποίημα, τὸ ἐν Θεῷ xal ix 
Θεοῦ φυσιχῶς ; πῶς δὲ ἐν ποιήματι, τὸ ἐνεργὲς τοῦ 
Υἱοῦ; ὅπερ ἐστὶ xai μόνον εἰπεῖν ἀσεδέστατον. 

Οὐ τῆς ἐχ λόγων o toe τὸ σωτήριον δεῖσθαι 
χήρυγμα διδάσχων, ἐπιστέλλει Κορινθίοις ὁ Παῦλος " 
« Κἀγὼ ἐν ἀσθενείᾳ xal ἐν 6o xal ἐν τρόμῳ 
πολλῷ ἐγενόμην πρὸς ὑμᾶς, καὶ ὁ λόγος μον, xal τὸ 
χήρυγμά μου οὐχ ἐν πειθοῖς σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν 
ἀποδείξει Πνεύματος χαὶ δυνάμεως, ἵνα ἡ πίστις 
ὑμῶν μὴ ἣ ἐν dedi? ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει 
Θεοῦ. » ᾿Ιδοὺ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ Πνεύματος, τουτέστι 
τὰ διὰ τοῦ Πνεύματος ἐνεργήματα, δύναμιν εἶναί 
q73t τοῦ Θεοῦ. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ χαὶ ἐν αὐτῷ φυσιχῶς 


"* [tom. 1, 4. 


?! Joan. iii, 7. 


7 [tom viu, 90. 
9 ] Cor. n, 5, 4. 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 
ἅτος ἀνδρὸς 7| γυναιχὸς, ἀλλ᾽ A váluntate viri aut mulieris, sed ex Deo natus est 7,» 


*9 λοι"). v, 2. 


4:4 


Deus utique Spiritus est secundum naturam, qui 
s»nctos in unitatem cum Deo regenerat, ex eo quod 
habitat in ipsis, et sux naturz participes efficit. 


Quod ex participatione sanctum est, sanctifica- 
tionis indite receptaculum veluti quoddam exsistens, 
ipsum per se prius in propria natura consistet : sic- 
uL nimirum bomo, et angelus, exempli gratia, aut 
alia quedam rationalis natura. Dicant igitur nobis 
qui ex participatione Dei ac Patris Spiritum audent 
asserere sanciuin esse, non autem naturaliter, quid- 
nam ipse per se ac seorsim sit. At nihil aliud esse 
audivimus apud Scripturas divinas. Non igitur ex 
participatione, neque ex compositione sanctus est, 
sed substantia et natura sanctificatrix, et Dei ac 
l'atris, ut ita dicam, qualitas, quemadmodum nem- 
pe dulcedo mellis, aut etiam ex flore fragrantia. 

Paulus scribens ad Romanos de Salvatore nostro 
Christo, « Qui predestinatus est, inquit, Filius Dei 
in virtute, secundum Spiritum sanctificationis, ex 
resurrectione mortuorum Jesu Christi Doinini no- 
stri **, » Si ergo ex eo quod excitatus est a mortuis, 
6784 et viriute viviflcatrice saneti Spiritus vincula 
morlis solvit Christus, verus Dei Filius statuitur, 
atque id esse intelligitur, nou utique creatura aut 
factura erit is per quem virtutis divinz fit demon- 
stratio, nimirum Spiritis, ne per creaturam Chri- 
stus adjuvari quodammodo videatur ; sed sua potius 
virtute usus est, per cousubstantialem Spiritui. 


« Vauitati enim, inquit, creatura subjecta est, 
non volens, sed propter eum 411 subjecit eam in 
epe "*. » Quocirca si creatum et factum esse dicunt 
sanctum Spiritum, simul necessario fatendum est 
subjeclum etiam ipsum esse vanitati, et congemi- 
scere, et nunc premi quodammodo servitute, et vix 
libertatem consecuturum in redemptionem glori» 
iliorum Dei ^. At quid Paulo demum futurum est, 


fi 
C qui dicit : « Non euim accepistis Spiritum servitutis 


iterum in timore, sed accepistis Spiritum adoptionis 
(iliorum, in quo clamamus : Abba, Pater *'. » Quod 
si servus est, utpote factus aut creatus, Spiritus 
sanctus, quomodo in ipso clamamus : Abba, Pater? 
Verum a servitute quidem vindicat eos in quibus est, 
imo reformat potius in lberam filiationem, nature 
sue participes efficiens. Nou igitur servus est. Quod 
$i ita est, neque creatura. Quod autem nec creatura 
esse, nec inter servos collocari potest, divine utique 
crit essentiae. ] 

Rebus a Salvatore nostro per Paulum factis ad 
utilitatem gentiuin gloriatur ipse, dicens : « llabeo 
igitur gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim 
audeo aliquid loqui eorum 4088 per me uon effecit 
Christus in obedientiam gentium, verbo et factis, 
in virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spi- 
ritus sancti **. » Quare si signa et prodigia per Pau- 
lum Christus operaur in virtute Spiritus sancti, vis 


D et operatio veluti quzdam naturalis et vivens, atque, 


ut ita dicamus, qualitas divinitatis Filii est sanetus 
Spiritus. Quod si ita. est, quomodo creatura erit. is 
qui in Deo et ex Deo est naturaliter? quomodo vero 
in creatura, is qui vis et operatio est Filii? quod 
vel dicere solum, sumi est impietatis. 


Paulus docens salutis przconium eloquentia non 
egere, Corinthiis 78S scribit :« £t ego in infirmitate, 
et timore, et tremore multo fui apud vos, et sermo 
meus et praedicatio mea non iu persuasibilibus hu- 
maus sapientie verbis, sed in ostensione Spiritus 
el virtutis, ut fides vestra uon sit in sapientia homi- 
num, sed in virtute Dei 55, » En demonstrat Spiri- 
tum, cum nimirum operationes qux per Spiritum 
fiunt, virtutem dicit esse Dei. Ex ipso enim et iu 
jpso est naturaliter Spiritus ejus, omnia operans. 


" Rom, vit, l5. " Rom. xv, 17, 18. 


41145 


Quomodo igitur creatura vel opus est is in quo Dens, 
id quod est secundum naturam, agnescitur, quantuni 
assequi potest hominis animus, velut in speculo et 
in znigmate **, » 

« Àn nescitis, inquit, quoniam membra vestra 
templum eunt Spiritus sancti, qui in vobis est, quem 
habetis a Deo *5? » Cum ergo Spiritu sancto in no- 
bis habitante domus Dei et templum dicamur, quo- 
modo noa erit divine nature, sed inter creaturas 
uumerabitur? Cum illud etiam manifestum sit, quod 
nulla res creata aut facta dicitur in templo habi- 
tare, ut Deue, sed uni divina natur: hoc etiam in- 
ter c:etera est eximium. 

« Libenter igitur gloriabor in inürmitatibus meis, 
ut inhabitet in me virtus.Christi **, » Quod si Spiritus 
est qui inhabitat in nobis, et per ipsum Christus, 
virius igitur ejus est Spiritus sanctus. Quod ai ve- 
rum est, quomodo creatura erit is qui Filio natura 
inest? uitur enim dicendum, compositum esse 


Deum Verbum, quod omni compositione caret, et B 


ex creata, atque ex propria constare natura. Quod 
si absurdum est, non creatus et factus est Spiritus, 
sed ex incomprebheusibili et divina substantia, ut 
virius ejus, ac veluti naturalis operatio. 


De Christo Salvatore nostro Paulus verba fa- 
ciens : « In quo et vos cum audissetis, inquit, ver- 
bum veritatis, Evangelium salutis vestrz : in quo 
et credentes signati estis Spiritu promissionis sau- 
clo, qui est pignus bzreditatis nostrae δ΄. » Si sancto 
Spiritu cum signamur, ad Dei similitudinem refor- 
mamur, quomodo creatus erit is per quem divinz 
essenti:& imago nobis insculpitur, et iucreatze na- 
iure in nobis manent signacula? Non enim Spiritus 
in nobis pictoris instar divinam essentiam adum- 
brat, ipse alius exsistens ab ea, neque nos $876 hoc 
modo ad Dei similitudinem adducit, sed ipse Deus 
exsistens, et ex Deo procedens, velut in cera qua- 


dam suscipientium cordibus imprimitur, per com- (c 


inunicationem et similitudinem cum seipso ad illam 
exemplarem pulchritodinem naturam refingens, et 
hominem ad iuaginem Dei reformans. Quomodo 
gitur creatura erit is per quei natura ceu Dei 
facta particeps ad Dei similitudiuem reformatur? 


4 Estote itaque prudentes, et vigilate in orgtio- 
nibus. Ánte omnia autem , mutuam in vosmelipsos 
charitatem habentes, quia charitas operit mullitu- 
dinem peccatorum. Hospitales invicem, sine mur- 
muralione, unusquisque sicut accepit gratiam, in 
alterutrum illam administrantes, sicut boni dispen- 
satores multiformis grati: Dei **. » Animadverte 
rursum quo pacto Petrus asserat Spiritu sancto pro 
$ua potestate ac nutu divinas gratias largiente, et 
unicuique sanctorum distribuente, ex Deo istius- 
modi grati: varietatem ac largitionem esse, cum 
Spiritum haud alienum esse a nalura divina coguo- 
sceret, Cum igitur Spiritum Petrus Deum vocet, 
quomodo non impius ac demens crit, qui in creatu- 
rarum numero ipsum reponit, et sauctorum praco- 
niis audet temerarie reclamare? 

« Quis est qui vincit mundum, nisi qui credit 
quoniam Jesus est Filius Dei? Hic est qui venit per 
aquai et sanguinem, et Spiritum Jesus Christus : 
non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Εἰ 
Spiritus est qui testificatur quoniam Spiritus est ve- 
ritas, Quoniam tres sunt qui testimonium dant, 
Spiritus, aqua, et sanguis : et hi tres unu sunt. 
SI Léstimonium hominum accipimus, testimouiuum 
Dci majus est **-*?, » Adverte rursus quod veritaus 
ille przco, Deum et ex Deo naturaliter, Spiritum 
nominet. Postquam enim diiit Spiritum esse qui 
testificatur, paululum progressus, subjungit : « Testi- 


** | Cor. xii, 12. "6 E Cor, vi, 19. 
δ) | Joan. v, 6, 7, 8. 


S. CYBILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
Α τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, τὸ πάντα ἐνεργοῦν. Βῶς οὖν χτί- 


4}1} Cor, xi; ὃ. 


LT 


5 ποίημα, τὸ, ἐν d Θεὸς, ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύ- 
xus γνωρίζεται: χαθόσον ἡμῖν ἐφιχτὸν, ως ἂν ἐσό- 
πτρῳ καὶ ἐν αἰνίγματι; : - 

ΓΗ οὐχ οἴδατε, ene, ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς 
τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἐρτιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ 
Θεοῦ: » Ὅτε τοίνυν τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἴχούντος 
ἐν ἡμῖν, οἶχος Θεοῦ xal ναὸς xmas ὁμεν, πῶς οὐχ 
ἕτται τῆς θείας φύδεως, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς γενητοῖς Ξ 
θμηθήσεται;; ὅτε χἀχεῖνο πρόδηλόν ἐστιν, ὡς 
τῶν γενητῶν ἣ pip μενον, ὡς θεὸς ἐν ve λέγε» 
ται κατοιχεῖν, μόνης δὲ τῆς θείας φύσεως «οὐτό 
ἐστι μετὰ τῶν ἄλλων ἐξαίρετον. 

« Ἤδιστα οὖν μᾶλλον καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθε- 

ἵνα ἐπισχὴ ὑσῃ π᾿ ἐμὲ ἣ δύναμις τοῦ 

Χριστοῦ. » Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμά ἔστι τὸ ἐπισχηνοῦν xat 

χατοιχοῦν ἐν ἡμῖν, χαὶ δι᾽ αὐτοῦ Χριστὸς, δύναμις 

ἄρα αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ τοῦτο, πὼς 

ἔσται ποίημα τὸ φύσει προσὸν τῷ Υἱῷ ; ὥρα γὰ λέ- 

[t σύνθετον εἶναι τὸν θυ γε ὧν ἔχοντα visus v 
ὃνλ ἔχ τε γενητοῦ xal Ex τῆς οἰχείας Gv 

νον ἜΣ ἘΠ ar τοῦτο ἄτοπον, οὗ χτιστὸν τὸ 
[νεῦμα xni ποιητὸν, ἀλλ᾽ ix τῆς ἀπερινοήτου xai 
θείας οὐσίας, ὡς δύναμις αὐτῆς, xal οἷον ἐνέργεια 
φυσιχή. ᾿ - . 

Περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸν λόγον ποιοῦ- 
μενος ὁ Παῦλος" « Ev « xa ὑμεῖς ἀχούσαντες, 
φησὶ, τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, τὸ Εὐαγγέλιον 
σωτηρίας ὑμῶν, ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες, ἔσφρα 
σθητε τῷ. Πνεύματι τῆς visa Lir τῷ ἁγίῳ, ὃ 
ἐστιν ἀῤῥαδὼν τῆς χληρονομίας ἡμῶν. » El τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι σφραγιζόμενοι, πρὸς Θεὸν ἀναμορ- 
godpete, πῶς ἂν ἔσται γενητὸν, τὸ δι οὗ τῆς θείας 
οὐσίας ἡμῖν εἰχὼν d Los eon, xai τῆς ἀγενήτου 
φύσεως ἐναπομένει τ σημαντρα: Οὐ γὰρ δήπου τὸ 
Πνεῦμα ἐν ἡμῖν, σχιαγράφον ὃ xp τὴν ν οὐσίαν 
ζωγραφεῖ, ἕτερον αὐτὸ παρ᾽ ἐχείνης , οὐδὲ 
τοῦτον ἡμᾶς τὸν τρόπον εἰς ὁμοίωσιν ἄγει ἀλλ 
αὐτὸ Θεός τε ὑπάρχον, xai ἐκ Θεοῦ προσελθὸν, 
ὥσπερ ἕν τινι κηρῷ ταῖς τῶν δεχομένων αὐτὸ χαρ- 
δίαις, σφραγίδος δίχην ἀοράτως ἐνθλίδεται, διὰ τῆς 
πρὸς ἑαυτὸ χοινωνίας τε xal ὁμοιώσεως, εἰς τὸ ἀρ- 
χέτυπον χάλλος τὴν φύσιν ἀναζωγραφοῦν, καὶ bv 
χνύον αὖθις τὸν ἄνθρωπον κατ᾽ εἰχόνα Θεοῦ. Io; οὖν 
ἔσται ποίημα, τὸ δι᾿ οὗ πρὸς θεὸν ἡ φύσες ἀναόχη- 
ματίζεται, ὡς θεοῦ γενομένη μέτοχος ; 

« Σωφρονήσατε οὖν, xai νήψατε εἰς προσευχὰς, 
πρὸ πάντων τὴν εἰς ἑαλυτοὺς ἀγάπην ἔχτενη ἔχοντες, 
ὅτι ἡ ἀγάπη χαλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν. Φιλόξενοι 
εἰς ἀλλήλους, ἄνευ γογγυσμῶν, ἕκαστος χαθὼ: Dok 
χάρισμα, εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διαχονοῦντες, ὡς 
οἰχονόμοι ποιχίλης χάριτος θεοῦ. » Ὅρα 6f, μοι zá- 
λιν, ὅτε τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξουσιαστιχῶς, χαὶ 
καθὼς ἂν βούληται, τὰ θεῖα χαρίσματα διανέμοντός 
τε χαὶ pop τῶν ἁγίων ἐπιμερίζοντος, ὁ θαυμᾶ- 
σιος Πέτρος, £x Θεοῦ τῆς τοιᾶσδε χάριτος τὴν ποιχι- 
λίαν τε χαὶ δόσιν εἶναι ἰσχυρίζεται, οὐχ ἀλλότρων 
τῆς θείας φύσεως τὸ Πνεῦμα εἰδώς. Θεὸν οὖν τὸ 
Πνεῦμα κχαλοῦντος τοῦ Πέτρου, πώς οὐκ ἀσεδὴς 
ὁμοῦ xal παράφρων ὁ toig ποιήμασιν ἐναρίθμιον 
τοῦτο τιθεὶς, χαὶ τοῖς τῶν ἁγίων ἀποστόλων χηρύγμα- 
σιν ἀντιφθέγγεσθαι ῥιψοχινδύνως χατατολμῶν ; 

( Τίς ἔστιν ὁ νιχὼν τὸν xóspov, εἰ μὴ ὁ πιστεύων 
ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Οὗτός ἔστιν ὁ 
ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος xal αἵματος, καὶ Πνεύματος, "In- 
σοῦς Χριστὸς, oux ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλὰ xa ἐν 
τῷ αἵματι" xal τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ροῦν, ὅτι 
Πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια. Ὅτι οἱ τρεῖς εἰσιν ol μαρ- 
τυρουντες, τὸ Πνεῦμα, xai τὸ ὕδωρ, xai τὸ αἷμα, 
xai οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἰσιν. Εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν 
ἀνθρώπων λαμόάνομεν, ἡ μαρτυρία τοῦ Θεοῦ μεί- 
ζων ἐστί. » Θέα δὴ πάλιν, ὅτι τῆς ἀληθείας ὁ χῆρυξ, 
Θεὸν τε χαὶὲχ Θεοῦ φυσιχῶς τὸ Πνεῦμα χαλεῖ. Ei- 
ρηχὼς γὰρ, ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ μαρτυροῦν, βραχὺ 


V Ephes. 1, 15, 14. HE Petr. iv, 7-10. 


1145 


προελθὼν ἐπιφέρει, 
ἐστί. » Πῶς οὖν ἔσται ποίημα τὸ τῷ Πατρὶ τῶν ὅλων 
συνθεολογούμενον καὶ τῆς ἁγίας Τριάξος συμπλη- 
ρωτιχόν ; Ay 

« Τοῦ δὲ Ἰῆδου Kou ἡ γέννησις οὕτως ἦν" Mys- 
στευθείσης v ῥ τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσὴφ, 
πρὶν ἣ συνελθεῖν αὐτοὺς, εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα 
ix Πνεύματος ἁγίου.» El μόνῃ τὸ σθαι χτίζειν φῇ 
θείᾳ πρόσεστι φύσει, χαὶ τοῦτο αὐτῆς μετὰ ἄλλων 
θεοπρεπῶν ἀξιωμάτων τὸ ἐξαίρετον, κτίζει δὲ τὸ 
Πνεῦμα τὸ θεῖον ἐν τῇ Παρθένῳ ναὸν, χατὰ τὰς Γρα- 
φὰς, τίς αὐτὸ πεποιῆσθαι λέγων, οὐχὶ δυσσεδής τε 
ὁμοῦ xal παράφρων εὑρεθήσεται; Τῆς γὰρ ἀνωτάτω 
πάντων οὐσίας χατηγορεῖ, χαθέλχων ὥσπερ αὐτὴν 
καὶ βιαζόμενος εἰς τὸν τῶν ποιημάτων . οἷς τὸ 
εἶναι πρόσφατον, χαὶ οὐχ ἐν ἀρχῇ. Ἐν δὲ πρόσ- 
φατος οὐχ ἔστι Θεὸς, χατὰ τὸ ἐν τοῖς Ψαλμοῖς γε- 
prs Οὐχ gis γέγονεν, ἣ πεποίηται, μᾶλλον 

ἦν ἐν ἀρχῇ ἢ θεία καὶ ἀκήρατος φύσις, Εἰ δὲ 
τοῦτο, πῶς ἂν γεγενῆσθαι νοοῖτο τὸ ἐν θεῷ χαὶ Πα- 
τρὶ θεῖόν τε χαὶ ἅγιον Πνεῦμα ; 


« Ὅσοι δὲ ἔλαθον αὐτὸν, ἔδωχον αὐτοῖς ἐξουσίαν 
«τέχνα Θεοῦ γενέσθαι, οἱ οὐχ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ Ex θε- 
λήματος σαρχὸς, οὐδὲ ἐχ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ ἐχ 
Θεοῦ ἐγεννήθησαν. » Εἰ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ διὰ τῆς 
πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἀναγεννῶν ἡμᾶς εἷς σωτὴ- 
ρίαν, ὡς αὐτοῦ δὴ τούτου χάριν, γεννητοὺς ἡμᾶς 
χρηματίζειν Θεοῦ, πῶς οὐχ ἂν εἴη τὸ Πνεῦμα Θεός ; 

ὑτι δὲ Tm Πνεύματος ἡμεῖς ol κιστεύσαντ 
ρτυρήσε: λέγων ὁ Σωτὴρ πρὸς Νιχόδημον, « 
νεῦμα, ὅπου θέλει, πνεῖ, χαὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ 
ἀχούεις, ἀλλ᾽ οὐχ οἷδας πόθεν ἔρχεται, χαὶ ποῦ ὑπ- 
ἁγει. Οὕτως ἐστὶ πᾶς ὁ γεγεννημένος ix τοῦ Πνεύ- 
ματος. » 

« Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράχλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω 
ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ Πνεῦμα τῆς ἁληθείας, ὃ 
παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐχπορεύεται, ἐχεῖνος μαρτυρήσει 
περὶ ἐμοῦ. ν El παρὰ τοῦ Θεοῦ xa Πατρὸς doen 
ρξύεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ὥσπερ τις ἀτμὸς ἣ 
ἀτοιότης ἐστὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἀγένητος δὲ xai 
ἄχτιστος ὁ Πατήρ πῶς ἂν εἴη Y , τὸ ἐξ αὐτοῦ 
προχεόμενον Πνεῦμα ; Πῶς δὲ ναοὶ θεοῦ χρηματίζο- 
μεν ἡμεὶς τὸ Πνεῦμα λαθόντες, εἴπερ οὐχ ἔστι Θεὸς, 
κατὰ τὴν τινῶν adeo av; 

982 joan. 1, 19. 


31: Matti. 1, 18. ?* Psal. Lxx, 7. 


ARGUMENTORUM DE S. SPIRITU CAPITA. 
« 'H μαρτυρία τοῦ Θεοῦ μείζων À monium Dei majus est. » Quomodo igitur erit crea- 


1116 


tura js qui una cum Patre universorum Deus di- 
citur, et sanctam una complet Trinitatem? 


« Jesu autem Christi generatio sic erat : Cum es- 
set desponsata mater Maria Joseph , antequam con- 
venirent, $777 inventa est in utero habens de Spi- 
riu sancto **,. » Si soli mature divine creandi 


potestas inest, idque cum cseteris divinis honoribus ' 
eximium ei est, condit autem divinum in Virgine ' 


templum Spiritus, secundum Scripturas : nonne 
impias Juxta et demens comperietur, qui ipsum fa- 
ctum esse dixerit? Supremam enim rerum omniuin 
substantiam arguit, trahens ipsam quodammodo 
deorsum, et intra creaturarum (ines coercens, quz 
receus esse ceperunt, nec erant im principio. In 
nobis autem nou est Deus recens, ut in Psalmis 
scriptum est ?*. Non ergo facta aut creata est, sed 
erat potius in principio divina et immortalis na- 


p tura. Quod si ita est, quomodo creatus intelligetur 


is au in Deo et Patre est divinus ac sanctus Spi- 
ritus 

« Quotquot autem receperunt eum, dedit eis po- 
lestatem fílios Dei fleri, qui non ex sanguinibus, 
neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, 
sed ex Deo nati sunt **. » Si Spiritus est qui per fi- 
dem in Christum nos regenerat in salutem, ita ut 
hujus ipsius causa nos Dei nati dicamur, quomodo 
non erit Spiritus Deus? Quod autem nos credentes 
nati simus Spiritus, testis erit ipse Salvator ad Ni- 
codemum : « Spiritus ubi vult spirat : et vocem ejus 
nudis, sed nescis unde veniat, et quo vadat **. » Sic 
est omnis qui natus est ex Spiritu *5, » 


« Cum autem venerit Paracletus, quem ego mit- 
tam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre 
procedit, ille testimonium perhibebit de me **. » Si 
a Deo et Patre procedit Spiritus sanctus, ac veluti 
quidam vapor aut qualitas est substantize ejus , ortu 
autem caret et increatus est. Pater, quomodo factus 
erit qui ex ipso promanat Spiritus? Quomodo vero 
templa Dei nos dicimur accepto Spirita, siquidem 
non est Deus, «wt lemere ac stulte quidam opi- 
nantur? 


δι Joan. 11, 8. ** Joau. xs, 26. 


1147 





S. CYRILLI! ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1148 


TOY EN ATIOIX IIATPOX HMON 


KYPIAAOY 


APXIEIIIZKOIIOY AAEZANAPEIAZ 


ΠΕΡῚ THX ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ZOOIIOIOY TPIAAOX. 


S. P. N. CYRILLI 


ARCHIEPISCOPI ALEXANDRLE 


DE SANCTA ET VIVIFICA TRINITATE. 


(Ang. Mai, Bibliotheca nova Patrum, t. 11, p. 1. Vide ipsius Mati Prafationem tomo I hujusce novae editionis 
praefixam, col. 92.) 


PROOEMIUM. 


8, 78» OÜporteret sane omnes qui nomine Ser- 
valoris nostri Jesu Christi prafulgent, ovesque esse 
gloriantur pastoris qui suam pro nobis animam 
posuit, pastoris vocem audire, et ab eo demonstra- 
tam herbam depascere, et evangelicze (idei terminis 
mandalisque insistere, simplicemqne apostolorum 
adamare doctrinam. Sed quia multi superbia per- 
citi, vanzque glorie cupidi, δὶ suarum virium 
ignari, erronezte mentis suz conceptus inspirata 
doctrine anteponunl ; el a recta, qux ad supernam 
civitatem ducit, via aversi, multifidas mortiferasque 
semitas terunt, cuncti. quidem pariter aberrantes, 
quanquam non eamdem erroris viam sque sectan- 
fes, sed aliis aliisque modis cogitationum suarum 
sequeutes fallaciam; existimo decere, ut ii qui 
G79n regie vrit»que ab orthodoxis viz insistunt, 
errantium misereantur, et fraudein iis revelent, et 
sanam pietatem doceant, et sequacibus ducatum 
praestent, iisdemque quominus neutram in partem 
exorhitent caveant, donec ad regalem denique civi- 


tatem perveniant. 


* Hoc opusculum prorsus differt a — Thesauro 
ejusdem Cyrilli edito, in quo pariter agitur de sancta 

rinitate, scd alia ratiune ct scopo, ut imox dice- 
tur. 

(1) Contemporaueus. Cyrillo Augustinus cum illo 
cou»pirat, doeccus omnium haresuim matrem esse 


IIPOOIMION. 


Ἔδει μὲν πάντας τοὺς τῇ προσηγορίᾳ τοῦ Σευτῖρ 
ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λαμπρυνομένους, xai πρό- 
6a:a εἶναι σεμνυνομένους τοῦ τὴν Ψυχὴν τεθειχότος 
ποιμένος ὑπὲρ ἡμῶν, τῆς τοῦ ποιμένος ἀκούειν φω- 
Vis, καὶ τὴν ὑπ᾽ ἐχείνου δειχνυμένην νέμεσθαι πόαν, 
χαὶ τοῖς τῆς εὐαγγελιχῆς πίστεως ὅροις χαὶ νόμοι; 
ἐμμένειν, καὶ τὴν ἁπλῆν τῶν ἀποστόλων στέργειν 
διδασχαλίαν " ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ πληγέντες τύφῳ (1), 
χαὶ δόξης χενῆς ἐρασθέντες, xal ἑαυτοὺς ἀγνοήσεαν- 
τες, τὰ τῆς πεπλανημένης αὐτῶν ἐννοίας χυήματα, 
τῆς θεοπνεύστου διδασχαλίας προυτίμησαν,, xal τῆς 
εὐθείας εἰς τὴν ἄνω πόλιν ἀγούσης ὁδοῦ παρατρα- 
πέντες, εἰς πολυσχεδεῖς χαὶ θανατηφόρους ἐχώρησαν 
ἀτραποὺς, πάντες μὲν ὁμοίως πλανώμενοι, οὐ τὴν 
αὐτὴν δὲ τῆς πλάνης ὁμοίως μετιόντες ὁδὸν, ἀλλὰ διά» 
φόρως τῇ τῶν λογισμῶν ἀχολουθοῦντες ἀπάτῃ, ἡγοῦ- 
μαι πρέπειν τοῖς τὴν βασιλιχὴν χαὶ τετριμμένην ὑπὸ 
τῶν εὐσεθδῶν ὁδεύουσιν, ἐλεεῖν τε τοὺς πλανωμένους, 
xaY τὴν ἀπάτην γυμνοῦν, xaX τὴν εὐσέδειαν ὑποδεῖ" 
χνύναι, xat ποδηγεῖν τοὺς ἑπομένους, xai τῆς ἐχα- 
τέρωσε παρατροπῆς ἀπείργειν, ἕως ἂν τὴν βασιλίδα 
πόλιν χαταλάδωσι. 


superbiam ; nempe De vera relig. cap. 95 : δὶ 19- 
perbia non esset, non essent harretici neque schisma 
tici. Et serm. 46, n. 18 : Dirersis locis sunt di- 
verse hareses ; sed una mater superbia omnes genui; 
»icut una. maler nostra Catholica omnes Christianes 
[deles toto. orbe. diffusos. 


1149 
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ A'. 


Ὅτι περὶ πο.1λοῦ ποιεῖται ὁ Θεὸς τῶν ἀνθρώπων 
σωτηρίαν. 


Τούτου γὰρ χάριν καὶ ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ εἰς τὴν 
οἰχουμένην ἀπέστειλε τῶν ἀποστόλων τὸν ἱερὸν χο- 
ρὸν, ἕνα ταῖς ἀχτῖσι τῆς θεογνωσίας τοὺς ἐν τῷ σχό- 
τει τῆς ἀγνοίας συντεθραμμένους φωτίσωσιν, ἵνα τὰ 
διασχεδασμένα πρόθατα xal τοῖς λύχαις προχείμενα 
συναγάγωσί τε χαὶ ποιμάνωσιν ἐμμελῶς, ἵνα τὴν 
ἀγριέλαιον εἰς καλλιέλαιον τῇ τοῦ Πνεύματος μετα- 
δάλλωσι τέχνῃ, ἵνα τοὺς χρυπτομένους τῷ βυθῷ τῆς 
ἀσεθείας, τῷ τῆς διδασχαλίας ἁλιεύσωσι λόγῳ " ἐπειδὴ 
τοίνυν καὶ τῷ ποιητῇ τῶν ἀνθρώπων πάντων ἥδιστον 
τῶν ἀνθρώπων ἡ σωτηρία, χαὶ τῇ φύσει δὲ δοχεῖ τὸ 


DE TRINITATE. 


1150 
CAPITULUM I. 


Quod Deus multum  estimet hominum salutem, 


. Hujus quippe rei causa omnium quoque Serva- 
tor in universum mundum misit apostolorum sa- 
crum chorum, ut divine notitiz radiis eos qui iu 
ignorantixe tenebris enutriti fnerant, illuminarent ; 
ut dispersas oves lupisque expositas congregarent 
diligenterque pascerent ; υἱ silvestrem in initem 
oleam spiritali arte immutarent; ut impietatis ba- 
rathro mersos, magisterii expiscarentur sermone, 
Quoniam igitur et omnium hominum Creatori ju- 
cundissima est hominum salus, et ipsius natura 
lex est οἱ curam proximo egeuti impendamus, da- 


τῷ πέλας ἐπαμύνειν δεομένῳ κηδεμονίας, τὸ δοθὲν B tUm nobis a Domino scientiz talentura apud num- 


ἡμῖν ὑπὸ τοῦ Κυρίου τῆς γνώσεως τάλαντον ἐπὶ τοὺς 
τραπεξίτας xal ἡμεῖς χαταδάλλωμεν, ἵνα μὴ τῷ ἀργῷ 
συγχαταδιχασθῶμεν οἰκέτῃ " xai τῶν θείων δογμάτων 
τὴν διδασχαλίαν προθήσομεν, τοῖς τε εἰδόσιν εἰς ἀνά- 
μνησιν, χαὶ τοῖς ἀγνοοῦσιν εἰς μάθησιν. 


Β΄. Τίς ὁ χαραχτὴρ τοῦ ἐχχζησιαστιχοῦ AóTov. 


Κηρυττέτω δὲ τὴν εὐαγγελιχὴν ὁ λόγος πίστιν 
ἁπλοϊχῶς οὕτω xal διδασχαλιχῶς, μὴ διαλεχτιχῶς 
μηδ᾽ ἀντιλογιχῶς, ἀλλ᾽ Ἐχκχλησίᾳς (1) Θεοῦ προσφό- 
po, κατανυχτιχῶς, μὴ ἐπιδειχτιχῶς, διδαχτιχῶς, μὴ 
δικανιχῶς, τεχνολογίας ἀπηλλαγμένος, θεολογίᾳ χε- 
χρημένος" μὴ πολυπραγμονῶν τὰ ἀνέφιχτα, μὴ 
ἐρευνῶν τὰ ἀπερινόητα, μὴ νῷ καὶ λόγῳ τὰ ἀχώρητα 
περιγράφων, μὴ τεχνιχαῖς τὸν ἀριστοτέχνην 6xo6d).- 
λων μεθόδοις, μὴ τὴν πίστιν ov, καὶ τὴν ἀπόδειξιν 
ἀπαιτῶν τοῖς ἁλιεῦσιν ἑπόμενος, τὸν σχντοτόμον (2) 
ἰχνηλατῶν, ὑπὸ τοῦ τελώνου ποδηγούμενος, τῷ προ- 
φητιχῷ χαταυγαζόμενος λύχνῳ, τῷ εὐαγγελιχῷ φω- 
«ιζόμενος t Lo, μηδὲν τῶν οἰχείων λογισμῶν ἀναμι- 
χνὺς, πάντα δὲ τοῦ mavaylou Πνεύματος ὑφαίνων 
διδάγματα οὗτος γὰρ τῆς θείας διδασχαλίας ὁ ὄρος. 


Γ. Ὅτι ὡς πρὸς εὑσεδεῖς ἡ διδασχαλία γενή- 
σεται. 

Τὰς μὲν οὖν αἱρ:τικὰς βλασφημίας ἐν ἑτέροις ἤδη 

συγγράμμασιν διηλέγξαμεν (5), χωρὶς ἑχάστην δια- 

λαθόντες, xaX τοῦ τῆς ἀπάτης γυμνώσαντες προχα- 


C incomprehensibilia comprehendere velit , 


mularios nos quoque collocemus, ne cum inerte 
illo damnemur famulo : ideoque divinorum dogma- 
tum doctrinam exponamus, scientibus quidem ad 
recordationem, ignaris autem ad eruditionem. 


ll. Que sit ecclesiastice doctring forma. 


Praedicare debet sermo noster evangelicam ἢ - 
dem simplici prorsus ac didascalico modo, non dia- 
lectico vel pugnace, sed Ecclesix Dei conveniente, 
ad compunctionem, non ad ostentationem, ad in- 
structionem, non ad contentionem : artificio careat, 
theologia abundet, inaccessa non scrutetur, inin- 
telligibilia non exquirat, neque mente aut. sermone 
neque 
artificialibus supremum Gm artiücem suppo- 
nere methodis, neque.omissa flde, pompam quze- 
rat. Piscatores imitetur, coriarii vestigia pre- 
malt, publicani ducatum sequatur, prophetica illu- 
minetur lucerna, evangelico illustretur sole, nihil 
de suis excogitationibus adinisceat, nullam nisi 
sanctissimi Spiritus astruat doctrinam. Hiec est 
enim diviui magisterii definitio. 


Ill. Quod hec instructio orthodoxis tradatur. 


Et hareticas quidem blasphemias aliis in scri- 
ptis coarguimus, singulasque seorsum persequen- 
tes, detracto fraudis velamine, nudam ostendimus 


λύμματος, xai γυμνὴν δείξαντες τὴν ἀσέδειαν " νῦν D impietatem. Nunc autem, Deo favente, fidei alumnis 


δὲ, Θεοῦ διδόντος, τοῖς τροφίμοις τῆς πίστεως τὰ τῆς 
Ἐχχλησίας θεόσδοτα προθήσομεν δόγματα" μῆτε τῷ 
μέχει τοῦ λόγου χόρον τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἐπεισάγον- 
τες, μήτε τῇ βραχυλογίᾳ τὴν ἀχρίδειαν παραφθεί- 
ροντες, ἀλλ᾽ ἀμφοτέριυν τῶν ἄχρων τὴν μέσην αἱρού- 
μενοι" ἵνα μήτε τῷ πλήθει τοὺς ἀχούοντας &roxvail- 
σωμεν, xal σαφῆ τὴν διδασχαλίαν τῆς θεογνωσίας 
προσοίσωμεν᾽ ἄρξομαι δὲ ἄνωθεν, πρὸς αὑτὴν ὄρα- 
μὼν τῶν ἀγαθῶν τὴν πηγήν. 


(4) Codex, ἐχχλήσεως ; sed omnino scribendum 
videbatur Ἐχχλησίας. Sic enim divus Paulus, 1 Cor. 
xt, 16: Si quis videtur contentiosus esse, nos talem 
consueiudinem non habemus, neque. Ecclesia Dei. 

. (2) Paulum | iutcllige, qui pelles tabernaculorum 


data Ecclesie divinitus doguiata exponemus : ne- 
que sermonis prolixitate satietatem studiosis iuferen- 
tes, neque nimia brevitate curam debitam corrum- 
pentes, sed utriusque termini medium tenentes : 
ita ut neque excessu molesti auditoribus simus, et 
tamen perspicuam divin: scienti: institutionem 
tradamus. incipiam vero a supernis, ad ipsum bo- 
norum fonteni currens. 


consuehat. 

(9) Scilicet in Thesauri, ut jam diximus, seraio- 
nibus editis, quibus hzreticos. refutavit. Nunc au- 
tem fidei simplicem spondet oriliodoxis expositio- 
nem Cyiillus, 


4151 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


]V. Quaenam sint opiniones tenende de Deo Patre. À Δ΄. 'Oxolac δεῖ διαλήγοις ἔχειν περὶ τοῦ Θεοῦ 


Nos, Trinitatis amatores, adoratores et przdica- 
tores, magnua voce sublimique animi conceptu, cre- 
dimus in unum Deum Patrem absque initio, ingeni- 
wm, qui semper Pater exstitit, non autem postea 
qualitatem hanc assecutus est; non enim fuit tem- 
pus quo ipse non fuerit, sed et antea Pater erat. 
Neque ipse fuit ante Filius, deinde Pater, ut cor- 
porum sequela postulat; sed ex quo exsistit, sem- 
per aatem exsistit, Pater et est et vocatur. 


681" V. Quid de Filio sentiendum sit. 


Credimus in unum Filium, cozternum gignenti, 
qui initium exsistendi non habuit, sed semper, et 
quidem cum Patre fuit. Etenim ex quo Pater, sem- 
per autem fuit Pater, ex ipso est Filius. Namque 
hzc invicem inseparabilia sunt, tum nomina, tum 
etiam res. Si autein non semper ezstitit Filius, sed 
aliquando non fuit, ne Pater quidem semper exsti- 
tit : nam ex quo genuit, hoc habet nomen. Jam si 
semper Deus Pater exstitit (nam blasphemia re- 
vera fuerit, sub tempora redigere temporum crea- 
torem, et temporali intervallo juniorem affirmare 
intemporalem ac supra omne tempus generationem), 
semper Filius fuit, ex Patre quidem ineffabiliter 
genitus, cum Patre autenm semper exsistens, e cum 
"atre cognitus. 


Vl. Quod Filium Patri coeteruum. | docent 
Scriptura. 


« In principio, iaquit, erat Verbum, et Verbum 
erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat 
in principio apud Deum **. » Quod ergo in principio 
erat, quandonam nen fuit? Neque enim dixit, in 
principio factum esse, sed in prineipio fnisse. Quan- 
tumvis nos conemur cogitatione nostra superare 
dietionem erat, transcendere ultra principiam non 
noterimus. Cuncta posteriora sunt exsistente in 
principio, uempe et tempus, et szculum, et quodvis 
aliud temporale excogitari poterit intervallum. Si 
ergo uon seinper cum Deo Patre exstitisset Filius, 
sed postea factus esset , necessario lempus, et 
seculum inter Patrem ac Filium interponeretur. 
Quod si quis concedat, invenietur factura factori 
anterior. « Omnia enim, ait. evangelista, per Fi- 
lium facta sunt, et siue ipso factum est nihil. » Jam 
vero unum quid ex hac universitate szculum quo- 
que seu tempus reputanduin est. Beatus vero Pau- 
lus ait : « Novissimis diebus locutus est nobis in 
Filio, quem constituit 689» lizredem universo- 
rum, per quem fecit et sxcula*", » Quod si Filii fa- 
clure sunt. secula, ea facientem non prazcekunt. 
Jam saeculis non exsistentibus, exploratuin est, ne 
tempus quidem fuisse, quod dies noctesque efliciunt 


** Joan. 1, 1, δ. 5" Hebr. 1,2. 


xal Πατρός. 


Ἡμεῖς ol (1) τῆς Τριάδος ἐρασταὶ καὶ προσχυνη- 
ταὶ καὶ χῆρυχες μεγαλόφωνοΐ τε xal μεγαλόφρονες, 
πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα ἄναρχον καὶ ἀγέν- 
νητον, ἀεὶ ὄντα Πατέρα, οὐχ ὕστερον τοῦτο πτησά- 
μενον, οὗ γὰρ ἦν ὅτε οὐκ ἦν, ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἣν Τατήρ᾽ 
οὐδὲ γέγονε πρῶτον Υἱὸς εἶτα Πατὴρ, χατὰ τὴν τῶν 
σωμάτων ἀχολουθίαν" ἀλλ᾽ ἀφ᾽ οὗπερ ἔστιν, àn δὲ 
ἔστι, Πατὴρ καὶ ἔστι καὶ xaXetzat. 


E. Ὁποῖα δεῖ περὶ τοῦ Υἱοῦ φρονεῖν. 


Πιστεύομεν εἰς ἕνα ΥἹὸν συναΐδιον τῷ γεννήσαντι, 
οὖκ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαθόντα, ἀλλ᾽ ἀεὶ ὄντα, καὶ σὺν 
Πατρὶ ὄντα ἀφ᾽ οὗ γὰρ Πατὴρ, ἀεὶ δὲ Πατὴρ, ἐξ 
ἐχείνου Υἱός " ἀχωρίστως γὰρ ἔχει ταῦτα πρὸς ἄλλῃ» 
λα, τά τε ὀνόματα, καὶ τὰ πράγματα," εἰ οὐκ δεὶ δὲ 
ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾽ fjv ὅτε οὐχ ἦν, οὐδὲ ἀεὶ ὁ Πατήρ " ἀφ οὗ 
γὰρ ἐγέννησε, τοῦτο ἔχει τὸ ὄνομα" el δὲ ἀεὶ ὃ Θεὸς 
xoi Πατὴρ (βλάσφημον γὰρ τῷ ὄντι, πὸ χρόνους 
ποιῆσαι τὸν τῶν χρόνων ποιητὴν, καὶ χρονιχοῦ δια- 
στήματο: ἀποφῆναι δευτέραν τὴν ἄχρονον xal ὑπὲρ 
χρόνον γέννησιν), ἀεὶ ὁ Υἱὸς, ἐχ τοῦ Πατρὸς μὲν ἀῤ- 
ῥήτως γεννηθεὶς, μετὰ τοῦ Πατρὸς δὲ ἀεὶ ὧν, καὶ 
σὺν τῷ Πατρὶ γνωριζόμενος. 


. Ὅτι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ συναΐδιον διδάσκου- 
SEE Me σιν al lP'gagat. 


c "Ev ἀρχῇ. φησὶν, ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἣν πρὸς 
τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἣν ὁ Λόγος" οὗτος fjv ἐν ἀρχῇ πρὸς 
τὸν Θεόν.» Ὁ δὲ ἐν ἀρχῇ ὧν, πότε οὐκ ἧν; Οὔτε γὰρ 
εἶπεν, ὅτι ἐν ἀρχῇ ἐγένετο, ἀλλ᾽ ἐν ἀρχῇ ἦν " οἷον ἂν 
φιλονεικήσωμεν τοῖς λογισμοῖς ὑπερδῆναι «b ἣν, 
ἑπέχεινα γενέσθαι τῆς ἀρχῆς οὐχ ἰσχύσομεν. Πάν: 
δεύτερα τοῦ ἐν ἀρχῇ ὄντος, καὶ χρόνος, καὶ αἱὼν, ταὶ 
εἴ τι ἂν ἕτερον χρονιχὸν ἐπινοηθείη διάστημα. EL 
obx ἀεὶ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ συνῆν ὁ Yibc , ὕστερον δὲ 
ποτε προσεγένετο, ἀνάγχη χρόνον χαὶ αἰῶνα Πατρὶ 
xa Υἱῷ μεσιτεύειν. El δὲ τοῦτο δοίη τις, εὑρεθήσεται 
τὸ ποίημα τοῦ ποιητοῦ προῦπάρχον" « Πάντα γὰρ, 
φησὶν ὁ εὐαγγελιστὴς, διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐγένετο, καὶ 


D χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ Ev.» "Ev δὲ τῶν πάντων ὁ 


αἰὼν ἣ ὁ χρόνος " καὶ ὁ μαχάριος δὲ Παῦλος. « Ld 
ἐσχάτων, φησὶ, τῶν ἡμερῶν, ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Yup, 
ὅν ἔθηχε χληρονόμον πάντων, δι᾽ οὗ xal τοὺς αἰῶνας 
ἐποίησεν. » Εἰ δὲ τοῦ Υἱοῦ οἱ αἰῶνες ποιήματα, οὗ 
προὐπάρχονσι τοῦ ποιήσαντος * αἰώνων δὲ μὴ ὑπαρ- 
χόντων, εὔδηλον ὡς οὐδὲ ὁ χρόνος, ὅν ἡμέραι τε χαὶ 
νύχτες ποιοῦσι χαὶ μετροῦσιν" ἡμέρας δὲ χαὶ νύχτας 
ἡ τοῦ φωτὸς ἀνατολὴ xal δύσις ἐργάζεται" τὸ δὲ 
φῶς μετὰ τὸν οὐρανὸν, xal τὴν γῆν, καὶ τὸν ἀέρα, 
ἐγένετο" ταῦτα δὲ πάντα, χαὶ τὰ ἐν τούτοις, ὁ Θεὸς 


(1) Codex evidenter ὦ, quod prorsus videbatur iumutandum iu ol. 


1155 DE TRINITATE. 1154 


“Λόγος εὐδοχίᾳ τοῦ Πατρὸς ἐδημιούργησε λόγῳ. A et metiuntur : dies vero noctesque facit lucis ortus 
et occasus : αὐ quidem "lux. post. coelum ac terram et aerem facta fuit. H»c porro omnia, et quid- 


quid in eis est, Deus Verbum, beneplacito Patris , verbo creavit. 


Τοίνυν τῶν χρόνων χαὶ τῶν αἰώνων μετὰ τῶν ἄλ- 
λων ἀπάντων ποιηθέντων ὑπὸ τοῦ Λόγου, οὐδὲν ἂν 
ἦν μεταξὺ Πατρὸς χαὶ Υἱοῦ, ἀλλ᾽ ἀεὶ μὲν Πατὴρ ὁ 
Θεὸς, ἀεὶ δὲ ὁ Υἱὸς σὺν Πατρί " διὸ χαὶ ὁ εὐαγγελι- 
στὴς, « Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος » Bod. Καὶ ὁ ἀπόστολος 
Παῦλός φησι" « Ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, xal 
χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. » Καὶ ἑτέρωθεν - 
« Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγή- 
, dato τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Καὶ οὔτε ἐχεῖνος τὸ ἦν, 
οὔτε οὗτος τὸ ὧν καὶ ὑπάρχων, ἐᾷ ἐπειδὴ τὸν ἀεὶ 
ὄντα χηρύττουσιν οὗ χάριν xal μετ᾽ ὀλίγα ὃ εὐαγ- 
γελιστῆς, « Ζωὴ ἦν, φησὶ, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν 
ἀνθρώπων. » Καὶ αὖθις " « "Hy τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, 
ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν χό- 
σμον. » Καὶ πάλιν" « Ὁ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ὧν εἰς τὸν 
κόλπον τοῦ Πατρός. » Καὶ ἐν τῇ ἐπιστολῇ, « Ὁ ἦν, 
φησὶν, ἀπ᾽ ἀρχῆς. » Οὕτω θεολογεῖν ὑπὸ τοῦ θείου 
Πνεύματος τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐδιδάχθησαν 
οἱ ἐξ ἀρχῆς αὐτόπται χαὶ ὑπηρέται τοῦ Λόγου γενό- 
μενοι" διὸ οὗ συνηρίθμησαν τῇ χτίσει τὸν χτίσαντα " 
οὗ συνέταξαν τὸν ποιητὴν τοῖς ποιήμασιν * οὐδαμοῦ 
χτίσμα τὸ τίμιον τοῦ Θεοῦ προσηγόρευσαν γέννημα᾽ 
οὐδαμοῦ τὸ ἐγένετο συνέζευξαν τῇ Θεότητι" ἀλλ᾽ οὗ- 
τος μὲν, « Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος " » οὐχ ἐν ἀρχῇ ὁ 
Λόγος ἐγένετο. "Exelvoz δὲ, ε« Ὡς ὧν ἀπαύγασμα τῆς 
δόξης, xal χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως" » οὐχ, ἐγέ- 
veto ἀπαύγασμα χαὶ χαραχτῆρ. Καὶ πάλιν" ε Ὃς ἐν 
μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, » οὐ μορφὴ Θεοῦ γενόμενος, 
ἀλλ᾽ «. Ὑπάρχιυν ἐν Θεοῦ μορφῇ. » Καὶ ἑτέρωθι" 


Cum igitur tempora ac δξουϊΐα cum aliis rebus 
Omnibus a Verbo facta fuerint, nibil inter Patrem 
et Fillum Jacet, sed Pater semper fuit Deus, semper 
auteni cum Patre Filius. Quare etiam evangelista, 
« In principio erat Verbum, » clamat. Et apostolus 
Paulus ait : « Qui cum sit splendor glorix, et figura 
substantix ejus **. » Et alibi : « Qui cum in forma 
Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se z:equalem 
Deo **. » Et neque Joannes erat omittit ; neque 
item Paulus. cum esset et cum ezsisteret ; qtando- 
quidem semper exsistentem uterque prsdicant. 
Quapropter et paulo post evangelista, « Vita erat, 
Inquit, et vita erat lux hominum '. » Et denuo: 
« Erat lux vera qua illuminat omnem hominem 
venientem in hunc mundum ". » Et adhut : « Uni- 
genitus Dei Filius qui est in sinu Patris δ, » Nec 
non In Epistola, « Qui fuit, inquit, ab initio *. » 
Hanc theologiam a divino Spiritu tradere edocti 
fuerunt circa unigenitum Dei Verbum ii qui ab 
initio spectatores ministrique Verbi fuerunt. Quam- 
obrem nou connumerarunt cum creatura Creato- 
rem : non. posuerunt in ordine factarum rerum 
factorem : nusquam creature nomine appellarunt 
venerabilem Dei genituram : nusquam dictionem 
factum est Divinitati copularunt. Séd alius quidem 
dixit : « In principio erat Verbum ; » non autem, in 
principio factum est Verbum. Alius vero : « Qui 
cum esset splendor glorie, et flgura substantie. » 
Non ait : factus est splendor et figura. Et rursus : 


« Ὃς ἔστιν εἰχὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτον, » οὐχ εἶπεν, C « Qui cum in forma Dei esset ; » non autem 683m 


ὃς ἐγένετο εἰχὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, ἀλλ᾽, ὃς &esiv. 


dixit : forma Dei factus, sed « cum, esset in forma 


Dei. » Et alibi : « Qui est imago Dei invisibilis *. » Non dixit :qui factus est imago Dei invisibilis, sed, 


qui est. 


Z'. ᾿Απόδειξις x τῆς Hadetaes ὅτι ἀΐδιος ὃ 
C. 


Οὕτω τῇ θεολογίᾳ πανταχοῦ συνέζευχται τὸ ἦν, 
xal τὸ ὧν, xal τὸ ὑπάρχων, καὶ τὸ ἔστιν» " οὕτω τῷ 
μεγάλῳ Μωῦσῇ ἑαυτὸν διαλεγόμενος προσηγόρευσεν" 
« Ἐγώ εἶμι ὁ Gv. » Καὶ πάλιν" « Τάδε ἐρεῖς τοῖς 
υἱοῖς Ἰσραΐλ' Ὁ ὧν ἀπέσταλχέ με πρὸς ὑμᾶς.» “Ὅτι 
δὲ τοῦ Υἱοῦ ταῦτα τὰ ῥήματα, καὶ αὐτοὶ μὲν μαρτυ- 
ροῦσι τῆς βλασφημίας οἱ πρόμαχοι, ἀχώρητον μὲν τὸν 


VH. Δα Vetere Testamento sempiternus. demon- 
atratur Filius. 


Sie in sermone theologico copnulautur 'semper 
erat, et cum essel, el exsistens, eL est. Sic seipsum 
Deus, cum magno Moyse loquens, appellavit : « Ego 
sum qui sum. » Et mox : « Πὰς dices filiis Israelis : 
Qui est misit me ad vos *. » Jam vero quod hzc 
Filii verba sint, testantur ipsi blasphemiz antesigna- 
ni, qui Patrem Incomprehensibllem dicunt, filium 


llavípa λέγοντες, μεσίτην δὲ τοῦ Πατρὸς xat τῆς χτί- D autem inter Patrem. ereaturamque. medium appel- 


σεως τὸν YU ἀποχαλοῦντες, xal φάσχοντες αὐτὸν 
“οἷς πατριάρχαις χαὶ τοῖς προφήταις ὀφθῆναί τε xat 
διαλεχθῆναι" σαφῶς δὲ ἡμᾶς αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος 
διδάτχει διὰ "Ispeulou τοῦ προφήτου λέγων" « Ἐν 
ταῖς ἡμέραις ἐχείναις, χαὶ ἐν τῷ καιρῷ ἐχείνῳ δια- 
θήσομαι τῷ οἴχῳ Ἰσραὴλ, καὶ τῷ οἴκῳ Ἰούδα διαθὴ- 
χὴν χαινὴν, οὐ χατὰ τὴν διαθήχην ἣν διεθέμην τοῖς 
πατράσιν αὑτῶν ἐν ἡμέραις ἐπιλαδομένου μου τῆς 
χειρὸς αὑτῶν ἐξαγαγεῖν αὑτοὺς ἐκ τῆς Αἰγύπτον. » 


** flebr. 1, ὅ. ** Philipp. 11, 6. 


MO ,, 4. 
* Exod. i1, 18. ? Jerem. xxvi, 


* jbid. 9. 


lant, dicuntque ipsum patriarchis et prophetis ap- 
paruisse cum lisque locutem. Manifeste vero nos 
ipae Deus Verbum docet per Jeremiam prophetam 
dicens : « Diebus illis, illoque tempore feriam eum 
Israelis domo, et cum Jude domo novum foaedus, 
noB juxta fedus quod cum illrum parentibus 
pepigl, tempore quo manu mea captos ipsos de 
regione JEgypti reduxi *. » Quaramus itaque quis 
novum [fedus tradiderit. Nonne omnibus patet 


9 Jbid. 18. *1Jonn, 1, 1. * Coloss. 1, 15. 


Εἰ5ὺ 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


1150 


Dominum nostrum Jesum Christum ejus esse da- A Ζητήσωμεν τοίνυν τίς τὴν χαινὴν ἔδωχε διαθήχην. Ἷ 


torem ? 1086 enim in sacris Evangeliis clamat : 
« Dictum est antiquis, Non occides; ego autem 
dico vobis, Omnis qui iratus fratri suo temere 
fuerit, reus erit judicio. Dictum est antiquis : Non 
perjurabis; ego 2sutem dico vobis, nee jurare 
omnino *. » Et alia similiter ponit : dietum fuit 
quidein illud, ego autem hoc isthoc inodo pracipio ; 
haud.sane exsistentem legem subvertens, sed per- 
fectiorem legislationem faciens, ejusque observanda 
rationem docens. Novum igitur feedus dedit Do- 
minus nobis Christus. Qui autem hoc tradidit, idem 
velus quoque post liberationem ex "Egypto dederat 
Israeli. Qui vero illud dederat, idem ut ex /Egyptiaca 
servitute expediret, Moysen scilicet ad Pharaonem 
miserat. ldem GS/&m quoque dixit : « Hzc dices 
filiis Israelis : Qui est misit me ad vos. » [106 οἱ 
alibi propheta manifestum f[acit : « llic est enim, 
jaquit, Deus noster ; neque asstimabitur alius ad- 
. Versus eum : adinvenit omnein. viam discipline, et 
tradidit illam Jacobo puero suo, et lsraeli dilecto 
suo. Post haxc in terra visus est, et cum hominibus 
conversalus est *. » 


À postremo itaque initium facientes, propheticum 
indagemus sensum. Quisnam in terra visus est, et 
cum hominibus conversatus ? exploratum est, ut 
reor, cunctis modo mente przditis, quod nempe 
Verbum Deus, qui naturam nostram assumpsit, 
qui rapinam non est arbitratus esse se aqualem 
Deo, sed semetipsum  exinanivit, formam servi 
accipiens. Hic ergo viam disciplinz tradidit Jacobo 
puero suo, et l;raeli dilecto suo, veterem promul- 
gans in deserto per Moysen leget. Qui vero legem 
illam tulit, antequam eam traderet, cum Moyse 
loquens dixerat : « llkec dices filiis Israelis : Qui 
est misit ime ad vos. » Propterea propheta excla- 
mavit : « Hic Deus noster est, non zstimabilur 
alius adversus eum. » Quibus verbis, non tam eum 
minorem negat, quam incomparabilem aflürmat. 
Animadvertite quomodo evangelicis dictis propheti- 
ca oracula consonent. Moyses ail qui sum ; imo 
vero ipse Deus Verbum ait qui sum ; Paulus autem 
szpe dicit qui est ; dicit etiam exsistit ; quae voca- 


οὐχὶ δῆλον ἅπασιν ὡς ὁ δεφπότης Χριστὸς ταύτης ἐστὶ 
χορηγός ; Αὐτὸς γὰρ ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελέοις poi: 
« Ἐῤῥέθη τοῖς ἀρχαίοις, Οὐ φονεύσεις" ἐγὼ δὲ λέγω 
ὑμῖν, Πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ ἀὐτοῦ εἰχῆ, ἕν- 
οχος ἔσται τῇ χρίσει" ἐῤῥέθη τοῖς ἀρχαίοις, ὐκχ ἐπιορ- 
χήσεις * ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ὀμόσαι ὅλως. » Καὶ 
τὰ ἄλλα δὲ ὁμοίως τίθησιν, ὅτι ἐῤῥέθη μὲν τόδε, ἐγὼ 


᾿δὲ τοῦτο τοιῶσδε νομοθετῶ, οὐχ ἀνατρέπων τὸν χεί- 


μενον νόμον, ἀλλὰ τὴν νομοθεσίαν ἀχριδεστέραν 
ποιῶν, xal τῆς φυλαχῆς τὸν τρόπον διδάσχων. Τὴν 
νέαν xolvuy διαθήχην ὁ δεσπότης ἡμῖν δέδωχε Xp. 
στός" ὁ δὲ ταύτην παρεσχηχὼς, xal τὴν παλαιὲν 
μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς Αἰγύπτου δέδωκε τῷ o 
pafj * ὁ δὲ ἐχείνην δεδωχὼς, χαὶ τῆς Atos tunt; 
δουλείας ἀπαλλάξας, αὐτὸς ἀπέστειλε δηλονότι πρὸ; 
Φαραὼ τὸν Μωῦσέα" αὐτὸς εἶπε « Τάδε ἐρεῖς τοῖς 
υἱοῖς Ἰσραὴλ᾽ 'O ὧν ἀπέσταλχέ με πρὸς ὕμᾶς"» 
τοῦτο δὲ xai ἑτέρωθι 6 (1) προφήτης σαφὲς ποιεῖ" 
« Οὗτος γὰρ, φησὶν, ὁ Θεὸς ἡμῶν * οὐ λογισθήσεται 
τερὸος πρὸς αὐτόν" ἐξεῦρε πᾶσαν ἐδὸν ἐπιστήμης. 
xaX ἔδωχεν αὐτὴν "Iaxó6 τῷ παιδὶ αὐτοῦ, καὶ Ἰτραὴλ 
τῷ ἠγαπημένῳ ὑπ᾽ αὐτοῦ * μετὰ ταῦτα ἐπὶ γῆς ὥφθη, 
xai τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη (2). » : 
Κάτωθεν τοίνυν ἀρξάμενοι, τὴν προφητιχὴν Epsu- 
νήσωμεν ἔννοιαν. Τίς ὁ ἐπὶ τῆς γῆς ὀφθεὶς, xal τοῖς 
ἀνθρώποις συναναττραφείς ; εὔδηλον, ὡς οἶμαι, ria: 
τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν, ὡς ὁ θεὸς Λόγο; τὴν ἐμετέραν 
φύσιν ἀναλαδὼν, ὁ μὴ ἁρπαγμὸν ἡγησάμενος τὸ εἶναι 
ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν χενώσας, xaX μορφὴν δούλου 
λαδών. Οὗτος τοένυν τὴν ὁδὸν τῆς ἐπιστήμης ἔδωκεν 
Ἰακὼδ τῷ παιδὶ αὐτοῦ, xat Ἰσραὴλ τῷ ᾿γαπημένῳ 
ὑπ᾽ αὐτοῦ, τὸν παλαιὸν διαγορεύσας ἐν τῇ ἐρήμῳ διὰ 
Μωυῦσέως νόμον. Ὁ δὲ τὸν νόμον ἐκεῖνον δεδωχὼς, πρὸ 
τοῦ δοῦναι τὸν νόμον, τῷ Μωῦσῇ διαλεγόμενος ign: 
« Τάδε ἐρεῖς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ. Ὁ ὧν ἀπέσταλχέ με 
πρὸς ὑμᾶς. » Διὸ ὁ προφήτης £662 * ε Οὗτος ὁ θεὸς 
ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν " » μερευ- 
pi» αὑτῷ, οϑ τὸ ἔλαττον, ἀλλὰ τὸ ἀσύγκριτον. Ὁρᾶτε 
πῶς ἔοιχε τοῖς εὐαγγελιχοῖς διδάγμασιν τὰ apopt- 
τιχὰ χηρύγματα. Μωῦσῆς χηρύττει τὸ ὧν - μᾶλλον 
δὲ αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος περὶ ἑαυτοῦ λέγει τὸ ὥγ᾽ 
Παῦλος δὲ πολλάχις λέγει τὸ ὧν, προστίθησι δὲ χαὶ 
τὸ ὑπάρχων, ταὐτὸν δυνάμενον τῷ ὧν - λέγει xal τὸ 


bula parem habent sensum. Similiter Joannes D ἔστιν, ἰσοδυναμοῦν ἐχείνοις κατὰ τὴν ἔννοιαν * ὡσεύ- 


theologus vocabulum qui est evangelica Scripture 
multoties interserit; et ipsum quoque procimium 
hujusmodi vocabulis ornat, non semel aut iterum 
ac Lertio, sed multoties praedicans erat. 


685^ VH. Quodalia conveniunt Deo Verbo, alia 
assumpia: nalura. 


Jam vero cum veritatis proecones ita docuerint, 
quis adeo sit audax ac temerarius, utdictioni erat 


* Matth, v, 21-53. * Baruch itt, 56-58, 


(1) Iu codice interseritur mendose αὐτός, idem. 
(31 Huuc Baruchi textum intelligit de Jesu Christo 


τως δὲ xal ὁ θεολόγος Ἰωάννης πολλαχοῦ τὸ ὧν τῇ 
τῶν Εὐαγγελίων πραγματείᾳ ἐνσπείρει, xat αὐτὸ ξὲ 
τὸ προοίμιον ταύταις ταῖς φωναῖς ἀγλαΐῖξει, οὐχ 
ἅπαξ, οὐδὲ δὶς, οὐδὲ τρὶς, ἀλλὰ πολλάκις χηρύττων 
τὸ ἦν. 


H'. Ὅτι τὰ μὲν ἁρμόττει τῷ Θεῷ Αόγῳ, τὰ δὲ τῇ 
ἀνα.1ἰηρθείσῃ φορύσει. 

Τῶν χηρύχων δὲ τῆς ἀληθείας τοιαῦτα διδασκήν- 

των, τίς οὕτως ἄγαν θρασὺς καὶ αὐθάδης, ὡς ἀντὶ 


etiam auctor Arianus in comm. ad Luc. v, $; Script 
vet., tom. Hl, part. 1, pag. 297. 


-- 


101] 


DE TRINITATE. 


1058 


μὲν τοῦ "v, τὸ οὐκ ἦν εἰπεῖν (1) ; ἀντὶ δὲ τοῦ Or A opponat non erat ? et pro qui sum οἱ qui exsisto 


xat ὑπάρχων, χτίσμα προσαγορεῦσαι τὸν Ex Πατρὸς 
μὲν ἀχρόνως xal ἀπαθῶς γεννηθέντα, ἐν δὲ τοῖς κόλ- 
Tot, τοῦ Πατρὸς ἱδρυμένον ; ὁ γὰρ ὧν οὐ χτίζεται, 
ὁ ὑπάρχων οὐ δημιδυργεῖται " τὸ γὰρ ἐγένετο, καὶ τὸ 
EJAa6e, καὶ ὅσα τοιαῦτα͵, οὐ θεολογοῦντες, ἀλλὰ τὴν 
οἰχονομίαν κηρύττοντες ἔλεγον οἱ τὰ τῆς θεογνωσίας 
ἐγχειρισθέντες μυστήρια. Καὶ πρῶτος μὲν ὁ μαχάριος 
Ἰωάννης, χαὶ « Ὁ Λόγος, ἔφη, σὰρξ ἐγένετο" » εἰπὼν 
τὸ « Ἐν ἀρχῇ fjv ὁ Λόγος, » xai πολλάχις τὸ ἦν ἐπὶ 
«ἧς Θεότητος δεδωχὡὼς, εἰς τὴν τῆς ἐνανθρωπήσεως 
οἰχονομίαν ἐλθὼν, ἀναγχαίως τὸ ἐγένετο τέθεικεν " οὐ 
γὰρ fjv ἀεὶ ἡ ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Αόγου 
ἀπαρχὴ. ἀλλὰ πρὸς τῷ τέλει τῶν αἰώνων ἐγένετό τε 


. καὶ ἀνελήφθη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου. Τοῦτο ποιεῖ xal 


ὃ μαχάριος Παῦλος" εἰπὼν γὰρ, « Ἐν μορφῇ Θεοῦ 
ὑπάρχων, » χαὶ προσθεὶς τὸ, εοὐχ ἁἀρπαγμὸν ἡγήσατο, 
4b εἶναι ἴσα Θεῷ, » ἐπήγαγε τὸ ε Ἑαυτὸν ἐκένωσε, 
μορφὴν δούλον λαδών" » τῇ « μορφῇ τοῦ δούλου » τὸ 
« λαδὼν » προσαρμόσας, τῇ δὲ « μορφῇ τοῦ Θεοῦ » τὸ 
«ὑπάρχων» συζεύξας. Οὐχοῦν ἡ τοῦ Θεοῦ μορφὴ προῦπ- 
ἄρχουσα, μᾶλλον δὲ ἀεὶ ὑπάρχουσα, ἔλαδε τὴν τοῦ 
δούλου μορφήν᾽ οὐ τοίνυν χτέσμα, οὐδὲ ποίημα, οὐδὲ 
ἐξ 60x ὄντων ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀλλ᾽ Ex. τοῦ Πατρὸς 
γεννηθεὶς ἀεὶ τῷ Πατρὶ σύνεστι, καὶ τὴν μετὰ Πατρὸς 
παρὰ τῶν εὐγνωμόνων προσχύνησιν δέχεται... 


creaturam appellet eum qui intemporaliter et impas- 
sibiliter geuitus fuit, et in sinu Patris est collo- 
catus ? Nam qui est, non conditur : qui exsistit, 
Don creatur. Nam vocabula facium est, et accepit, 
et quelibet hujusmodi, non de Deo proprie loquen- 
tes, sed dispensationem praedicantes dixerunt ii, 
quibus divine scientie credita fuerunt mysteria. 
Et primus quidem beatus Joannes, « Et Verbum, 
inquit, earo factum est. » Cum antea dixisset, « In 
principio erat Verbum, » et sepe vocabulum erai de 
Divinitate pronuntiasset, mox ad incarnationis 
dispensationem .accedens, necessario [facium est 
posuit. Non enim erat ab zterno illa qua ex nobis 
a Deo Verbo assumpta fuit inehoatio, sed in fino 
seculorum ea facta est, et a Deo Verbo assumpta. 
loc agit etiam beatus Paulus ; nam cum dixisset, 
« ἴῃ forma Dei exsistens, » atque addidisset, « Non 
rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo » sub- 
didit, « Semetipsum exinanivit, formam servi acci- 
piens. » Verbis, « in forma servi, » vocabulum 
« accipiens » accommodavit ; verbis aulem, « in 
forma Dei, » vocabulum « exsistens » connexuit. 
Ergo Dei forma pr:zexsistens, vel potius semper 
exsistens, suscepit servi formam. Non est igitur 
creatura, neque factura, neque ex non olia exstan- 


tibus Dei Verbum, sed ex Deo Patre genitum, Patri semper coexsistit, οἱ adorationem una cuni Patre 


a fidelibus excipit. 
e. Περὶ τῆς ἐκ Θεοῦ γεγνήσεως. 


Μυδεὶς δὲ γέννησιν ἀχούων, τοῖς λογισμοῖς δεχέ- 
σθω τὰ πάθη τῆς ἡμετέρας γεννήσεως, τομὴν, xal 
ῥεῦσιν, xai ὠδῖνα (2), καὶ τὰ ἄλλά ὅσα τοιαῦτα, 
Σωλάτων γὰρ ταῦτα παϑήματα" Θεὸς δὲ ἀσώματος, 
xoi ἀκαθῆς, ἄτρεπτός τε, xal ἀναλλοίωτος, ἀεὶ ὡσαύ- 
φως ἔχων᾽ εἰ δέ τις οἴεται γέννησιν μὴ εἶναι πά- 
θους ἀπηλλαγμένην, καὶ ἐν τοῖς περὶ χτίσεως λόγοις 
«τούτους δεχέσθω τοὺς λογισμούς " ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ 
«ομὴ χαὶ ῥεῦσις, οὕτως ἐνταῦθα φροντὶς, xal πόνος, 
καὶ ἱδρὼς, χαὶ ὄργανα, καὶ ὕλη προῦποχειμένη (5), 
xai ἀποτυχίαι, χαὶ τὰ ἄλλα ὅσα συμπαρομαρτεῖ volo 
χτίσμασιν * εἰ δὲ μένη βούλησις τῷ Θεῷ εἰς τὴν 
τοῦ παντὸς ἤρχησε δημιουργίαν, χαὶ βουληθεὶς πα- 


686 ΙΧ. De generatione ex. Deo. 


Nemo "vero generstienem audiens, mente sibi 
confingai gemerationis nostro passiones , decisic- 
nem, floxum, partum, et 3112 hujusmodi. Nam cor- 
porum hse sunt passiones; Deus autem incorporeus 
est, impassibilis,invertibilis , immutabilis, in eodem 
semper statu consistens. Quod si quis existimat nul- 
lam esse generationem passione carentem, tuuc 
etiam cum de ereatione sermo fuerit, easdem eogi- 
tationes mente revolvet : namque ut in generatione 
decisio et fluxus, sic in crestione cura, labor, sudor, 
instrumenta, materia praexsistens, frustratus suc- 
cessus, eLalia hujusmodi qus creationes comitantur. 
Sin vero una Deo suffecit voluntas ad rerum om- 


ραχρῆμα τὰ μὴ ὄντα ἔδειξεν ὄντα, δεἐάσθω ὁ ἀντι- D nium creationem, statimque ac voluit, que non erant 


λέγων xal τὴν γέννησιν τοῦ Θεοῦ πάθους ἀπηλλάχθαι 
παντός. "Ὥσπερ δὲ οὐ τοῖς ἀνθρώποις ὁμοίως ἐδη- 
μιούργησεν, οὔτως οὔτε ὁμοίως ἐγέννησεν. 


l' Τίς ἡ ἔνγοια τῶν τοῦ Κυρίου ὀνομάτων. 


Διὸ χαὶ ὁ Λόγος ὁ Υἱὸς ὀνομάζεται ὡς ἀπαθῶς 
γεννηθεὶς, χατὰ τὸν Ex τοῦ νοῦ γεγενημένον λόγον 
ἀπαθῶς. Υἱὸς δὲ χαλεῖται ὡς ἐχ τοῦ Πατρὸς γεννη- 


(1) Reprehendit dieta ab Ario in impio libro Tha- 
lie, de quo Athanasius, orat. 1 contra Arium, Gra- 
cos Latinosque Patres qui Arianani bzresim refuta- 
verunt cíligenter nos recensuimus in prologo ad 
fragmenta Arianorum, Script. vet., tom. lll, part. n, 
pog. 188 seq. Plenam Ariauismi expositionem habes 
apud praedictum Athanasium et Fulgentium Ferran- 


fecit exsistere, admittat adversarius , generationem 
quoque Dei, passione omni vacasse. Nam sicuti 
haud ea qua homines solent ratione creavit, sie 
dissimili quoque modo genuit. 


X. Quid significent Domini nomina. 


Ideo et Filius Verbum nominatur ceu impassibili- 
ter genitus, veluti ex mente genitum verbum abe- 
que passione. Filius vero vocatur, quia ex Patrege- 


dum ἃ nobis editum, necnon in fragmentis a nobis 
item ex palimpsesto erutis, et ssepe alibi. 

(2) Cod., ὀδύνην, delorem. Sed inalui ὠδῖνα, par- 
(wm, ut infra cap. x. 

(3) Ferrandus contra Arianos apud nos, Script. 
vet., tom. HH, part. 11, pag. 171, dicit. smbjacentem 
materiam. j 


1159 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. . 


11C0 


nerante proveniens. Deus item appellatur, ceu patet- A τῶς προελθών. Θεὸς δὲ κροσαγορεύεται ὡς τῆς 


nee nature particeps, οἱ persimilis Dei generantis 
imago : unigenitus autem, ceu solus de solo, unico- 
que modo genitus : splendor gloriz, ceu qui in se- 
ipso Patrem repraesentat, semperque cum gignente 
est, sicuti cum luce splendor : figura substantia; ne 
forte simplicem actionem, sed viventem subetan- 
tiam Deum Verbum esse credas, 488: totum in se 
genitorem representat, Primogenitus autem Don 
divinzx natur:, sed dispensationis proprium vocabe- 
lum. Nam qui fieri posset ut Dei GS'7m Verbum et 
unigenitum esset et primogenitum? Pugnant enim 
hsec inter se vocabula : namque unigenitus, unicum 
genitum signiflcat; primogenitus autem eum qui 
ante cseteros genitus fuerit, et reliquos nativitate 
precesserit. Perro Verbum Deus fratrem noa babet, 
utpote unigenitus. Quomodo ergo sit primogenitus , 
qui solus ἃ Patre fuit genitus? Constat igitur dis- 
pensationis esse vocabulum, « primogenitus. » 

Quod sí quis adhuc dubitat, a Paulo discat cla- 
mante : « Quos preescivit et. praedestinavit. confur- 
mes fleri imagini Filii sui, ut sit ipse primogenitus 
in multis frawibus '*. » Jam cujusnam secundum 
natoram fratres sunt qui credunt ? Haud sane Verbi 
Dei, sed congenite humanitatis : namque οἱ huie 
sunt conformes. ltem alibi ait : « Qui reformabit 
corpus humilitatis nostras, ut fiat conforme corpori 
gluri:e suz !!. » Ergo idem est quoque primogeni- 
(us, qui multos habet fratres. De quibus ipse in 
Psalmis ait: « Narrabo nomen tuum fratribus 
meis 15, » Haud vero alium unigenitum, et aliam 
primogenitum esse dicimus, sed eumdem, non ta- 
men secundum idem. Unigenitus cnim appellatus 
est secundum coelestem nativitatem ; priuogenitua 
vero vocalus, ceu qui primus nativitatis ad vitam 
dedueentis partum solvit. Ideo et primogenitus ex 
mortuis nominatur 15, quia primus resurrexit, mor- 
tisque januas reseravit : primogenitus quoque 0m- 
nis creaturse !*, ceu primus in nova creatione editug 
quam natus renovavit : de qua beatus Paulus dicit : 
« Si qua ín Christo nova creatura, vetera trans- 
ierunt, ecce nova facta sunt omnia !*,.» Quod si adhuc 
litigeut, qui contendere malunt quam persuaderl, 
de ipso Verbo Deo dictum esse, « primogenitus om- 
nis creaturse, » ipsorum inscitiam ridebimus : indul- 
gebimus simul aliquid, ui etiain sic valde apud 
nos abundare veritatem ostendamus. Dicitur quippe 
primogenitus, non autem primus creatus inter om- 
nes creaturas Σ ut liquido appareat, eum anie omnem 
creaturam 688m genitum fuisse, nihilque esse 
Filio antiquius, sed cum Patre semper fuisse, et un- 
te omnem creaturam exstitisse. Universa vero 
creatarum rerum natura utique posterior est, siqui- 
dem ab ipso ad exsistendum fuit perducta. Nihil er- 
go hinc blasphemis lucri accedet. 


' Rom. vin, 99. 


*! Philipp. 21. 
- 1. 00. ΜΙ, 


- 


'** Pgal. xxi, 25. 


πατριχῆς φύσεως μετέχων, xat ἀπαράλλαχτος εἰχὼν 
ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ γεννήσαντος. Μονογενὴς δὲ, ὡς 
μόνος ἐχ μόνου, xal μονοτρόπως γεννηθείς * ἀπαύ- 
γασμα δόξης, ὡς ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα δειχνὺς, καὶ 
ἀεὶ συνὼν τῷ γεννήσάντι, ὥσπερ τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύ- 
γασμα" χαρακτὴρ ὑποστάσεως, ἵνα μὴ Ψιλὴν ἑνέρ- 
γειαν, ἀλλὰ ζῶσαν ὑπόστασιν τὸν Θεὸν Λόγον εἶναι 
κιστεύσῃς, ὅλον ἐν ἑαυτῇ τὸν γεννήσαντα δεικνῦσαν" 
τὸ δὲ πρωτότοκος οὐχ ἔστι τῆς θείας φύσεως, ἀλλὰ 
πἧς οἰχονομίας ὄνομα" πῶς γὰρ οἷόν τε τὸν Θεὸν Δό- 
γον, xal μονογενῆ xai πρωτότοχον εἶναι; Ἕ ναντία 
γὰρ τὰ ὀνόματα" xal ὁ μὲν μονογενὴς «bv μόνον 
γεννηθέντα σημαίνει, ὁ δὲ πρωτότοχος τὸν πρὸ ἐτό- 
ρὼν τεχθέντα, χαὶ ἑτέρων τῷ τόχῳ πρωτεύοντα ὁ 


B Θεὸς δὲ Aóyo; ἀδελφὸν οὐκ ἔχει, μονογενὴς γάρ" 


πῶς οὖν πρωτότοχος ὁ μόνος ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννῃ 
θείς ; Οὐχοῦν εὔδηλον, ὡς τῆς οἰχονομίας « τὸ πρωτό» 
τοχος » ὄνομα, 

Εἰ δέ τις ἀμφιδάλλει, παρὰ Παύλου μανθανέτω 
βοῶντος " « Ὅτι οὖς προέγνω, καὶ προώρισεν συμ- 
μόρφονς τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ εἶναι 
αὐτὸν πβωτότοχον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. » Τίνος γὰρ 
χατὰ φύσιν ἀδελφοὶ οἱ πιστεύοντες ; Οὐ τοῦ Θεοῦ 
Λόγου, ἀλλὰ τῆς ὁμοφνοῦς ἀνθρωπότητος " ταύτης 
γάρ εἰσι καὶ σύμμορφοι. Καὶ ἑτέρωθεν ἔλεγεν « Ὃς 
μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν 
εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύμμορφον τῷ φώματι τῆς 
δόξης αὐτοῦ. » Οὐχοῦν αὐτός ἐστι καὶ πρωτότοχος ὁ 
τοὺς πολλοὺς ἔχων ἀδελφούς " περὶ ὧν αὐτὸς tv Yo- 
μοῖς φησιν" « ᾿Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδε)- 
φοῖς μου. » Οὐχ ἄλλον δὲ τὸν μονογενῆ, xaX ἄλλον 
τὸν πρωτότοχον εἶναί φαμεν, ἀλλὰ τὸν αὐτὸν, οὐ 
χατὰ τὸ αὐτὸ δέ. Μον᾽γενὴς μὲν γὰρ ὦ 
χατὰ τὴν ἄνωθεν γέννησιν, πρωτότοχος δὲ χέκληται 
ὡς πρῶτος τῆς ἐπὶ τὴν ζωὴν φερούσης γεννήσεως 
τὰς ὠδῖνας λύσας. Διὰ τοῦτο χαὶ πρωτότοχος bx τῶν 
γεχρῶν ὀνομάζεται, ὡς πρῶτος ἀναστὰς, xai 
θανάτου τὰς πύλας ἀνοίξας * xal πρωτότοχος πάσῃς 
τῆς κτίσεως, ὡς πρῶτος ἐν τῇ καινῇ κτίσει τεχϑεὶς, 
ἣν ἀνεχαίνισε γεννηθείς - περὶ ἧς ὁ paxápig λέγει 
Παῦλος" « Εἴ τις ἐν Χριστῷ χαινὴ χτίαις, τὰ ἀρ» 
xaia παρῖλθον, ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα χαινά, » El 
δὲ φιλονειχεῖεν, οἱ τὴν ἔριν τῆς πειθοῦς προτιμῶν- 


p "€ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγον τὸ πρωτότοχος εἰρᾷσθαι 


πάσης χτίσεως͵ τὴν μὲν ἀμαθίαν αὐτῶν γελασόμεθα" 


᾿συγχωρήσομεν δὲ ὅμως, ἵνα xal οὕτως ἐχ πολλοῦ, 


τοῦ περιόντος παρ ἡμῖν οὖσαν τὴν ἀλήθειαν δείξω- 
μεν πρωτότοχος γὰρ, ἀλλ᾽ οὐ πρωτόχτιστος πάσης 
χτίσεως λέγεται " ὡς εἶναι δῆλον ὅτι αὐτὸς μὲν tQ 
πάσης ἐγεννήθη τῆς χτίσεως, xal οὐδὲν τοῦ Yleo 
πρεσδύτερον, ἀλλὰ Πατρὶ μὲν ἀεὶ συνῆν, τῆς δὲ χτί- 
σεως ἀπάσης. προῆν * πᾶσα δὲ τῶν δημιουργημάτων 
ἡ φύσις ὕστερόν ποτε, εἰ ὑπ᾽ αὐτοῦ πρὸς τὸ εἶναι 
παρήχθη. "ove οὐδὲν ἐντεῦθεν τοῖς βλασφημοῦσι 
περιέσται. 


5 (οἷοθθ. », 18. '* Ibid. 15. ι6 i Cor, 


DE TRINITATE. 


1102 


lA'. "Ori οὐδεὶς οἷδε τὸν Υἱὸν εἰ piyó Πατὴρ, καὶ A Xl. Quod nemo nórit Filium, nisi Pater; nemoque 


οὐδεὶς οἷδε τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱός. 


Ἵνα δὲ δείξωμεν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὴν ἰσότητα, ἐπ᾽ 
αὐτὴν ἔλθωμεν τὴν τοῦ Κυρίου διδασχαλίαν * « Οὐ- 
δεὶς, φησὶν, οἷδε τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ ὁ Πατήρ οὐδὲ τὸν 
Πατέρα τις ἐπιγινώσχει, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, χαὶ ᾧ ἂν 
βούληται ὁ ΥἹὸς ἀποχαλύψαι. » Τί τούτων τῶν ῥη- 
βάτων σαφέστερον; Ἴση, φησὶν, ἡμῖν ἢ γνῶσίς ἐστι" 
γινώσκω γὰρ τὸν Πατέρα, γινωσχόμενος ὑπ᾽ αὐτοῦ " 
χαὶ γινώσχει με ὁ Πατὴρ, xai γινωσχόμενος ὑπ᾿ 
ἐμοῦ. Πᾶσα δὲ ἡ κτίσις τῆς ἡμετέρας ἐχδέδληται 
γνώδεως. Πῶς γὰρ οἷόν τε τῆς φύσεως ἡμῶν οὐ χοι- 
νωνοῦσαν, χοινωνῆσαι τῆς γνώσεως ; μεταλαγχά- 
νουσι δέ ἕινες ὅμως βραχείας τινὸς θεωρέας " ἀπο- 
χαλύπτω γὰρ ὡς οἷόν τε οἷς ἂν ἐθέλω τὴν περὶ τοῦ 
Πατρὸς γνῶσιν, ὡ; ἐν ἐσόπτρῳ καὶ αἰνίγματι. 
Ἴαῦτα ix τῶν Δεσποτιχῶν ἐμάθομεν διδαγμάτων" 
ποίαν ἐνταῦθα χώραν ἔχει τὸ μεῖζον xal ἕλαττον : 
Ποῖον χτίσμα τὸν χτίστην γινώσχει, ὡς ὑπὸ τοῦ χτί- 
στου γινώσκεται; Ποῖον δὲ ποίημα τὴν πρὸς τὸν 
κοιητὴν ἰσότητα δέχεται; Ἢ οὐχ ἴσμεν ὅπως περὶ 
«ἧς χτίσεως ἡ θεία Γραφὴ διαλέγεται; ᾿Αναμνησθῶ- 
μὲν τοίνυν τῶν τοῦ Προφήτου ῥημάτων᾽ « Κατ᾽ 
ἀρχὰς 30, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, xat ἔργα τῶν 
χειρῶν σού εἰσιν οὐρανοί, Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ 
διαμένεις " xol πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, 
καὶ ὡσεὶ περιδόλαιον ἐλίξεις αὐτοὺς, καὶ ἀλλαγή- 
σονται’ σὺ δὲ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὖχ ἐχλεί- 
qovs:. » Καὶ πάλιν" € Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὖ- 


Patrem novit, nisi Filius. 


Atque ut demonstremus Patris Filiique 2equalita- 
tem, ad ipsam veniamus Domini doctrinam. « Nemo, 
inquit, novit Filium, nisi Pater ; nemoque novit Pa- 
trem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare :*. » 
Quid his verbis evidentius ? Par, inquit, nobis co- 
gnitio est : cognosco enim Patrem cognitus ab ipso : 
et cognoscit me Pater a me vicissim cognitus. Uni- 
versa autem creátura cognitione nostra excluditur. 
Nam qui fieri posset ut natura non particeps nostrzs, 
cognitionem participaret ? Participant àutem non- 
nylli parum quid contemplationis : ego enim reve- 
lo, quoad lieet, quibus mihi libitum fuerit Patris 
notitiam, tanquam in speculo et :enigmate. Heec a 
Dominicis doctrinis didicimus. Quemnam hic ἰσ- 
cum habent, majus et minus? quaenam creatura 
Creatorerma cognoscit, sicuti ipsa ἃ Creatore cogno- 
scitur? Quonam res facta :equalitatem cuin factore 
tuetur? Án ignoramus quomodo dé crcatis rebus 
divina Scriptura loquatur? In mentem itaque revó- 
cemus verba Prophet : t Initio tu, Domine, ter- 
ram fandasti, et opera manuum tuarum sünt coeli : 
ipsi peribunt, tu autem permanes : et omnes sicut 
vestimentum veterascent, ei sicut opertorium invet- 
tes 608, et immutabuntur : tu vero idem ipse es, οἱ 
anni tui non deficient ". » Et rursus : « Qui facia 
angelos tuos spiritus, et ministros tuos flammati 
ignis !*. » Hec est creature a Creatore diversitas; 


τοῦ πνεύματα, xal τοὺς λειτουργοὺς αὑτοῦ πυρὸς C Ubi ergo stqualitas, ibi non est créatura et Creato, 


φλόγα. » Αὕτη χτίσεως xat χτίστου διαφορά. Ἕνθα 
τοίνυν ἰσότης, οὐχέτι χτίσμα χαὶ κτίστης, ἀλλὰ Πα- 
τὴρ xai Υἱός διὸ xal ταῦτα τέθειχε τὰ ὀνόματα, 
ἵνα ἐκ τῶν ὀνομάτων μάθωμεν τὴν ξαντότητα. « Οὐ- 
bc γὰρ, φησὶ, γινώσχει τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, 
οὐδὲ τὸν Πατέρα τις ἐπιγινώσχει εἰ μὴ ὁ Υἱός. » Τῷ 
εἰπεῖν « οὐδεὶς, » τὴν χτίσιν ἐδήλωσεν " ἐχθαλομένη 
ὃὲ ἡ χτίσις, δείχνυσι τὸν μένοντα τῶν χτισμάτων 
ὑπέρτερον, τῷ δὲ γεννήσαντι φυσιχῶς συνημμένον " 


sed Pater acFilius: quare et hiec posuit nomina, ut 
ex bis G9 ipsis unitatem substantie discamus: 

« Nemo enim, inquit, novit Filium, nisi Paier, neqüv 
Patrem quis novit, nisi Filius. » Vocabulo « nemo » 
creaturam denotat. Exclusa autem creatura demon- 
strat permanere eum qui crésturis superior ést, ge- 
nitori naturaliter copulatum. « Nemo novit Filium, 
nisi Pater, neque Patrem quis novit, nisi Filius, et 
cui voluerit Filius revelare. » 


« Οὐδεὶς γινώσχει τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, οὐδὲ τὸν Πατέρα τις ἐπιγινώσχει, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν 


βούληται ὁ Υἱὸς ἀποχαλύψαι. » 

Εἰπάτωσοαν οἱ tc ἀληθείας ἐχθροὶ, πῶς χρὴ τὴν 
θείαν ἀναγινώσχειν Γραφὴν, τῷ γράμματι στέργειν, 
ἢ τὴν ἔννοιαν ἐρευνᾷν. Κἂν μὲν οὖν τὸ δεύτερον εἴ- 
σωσι, μαθέτωσαν ἀφ᾽ ὧν λέγουσι, κἀν τοῖς οἰχείοις 
προδλήμασι τοῦτο ποιεῖν, xal τὴν ἀληθῆ τῶν πρα- 
Ὑμάτων ζητεῖν ἑρμηνείαν" εἰ δὲ φαῖεν ἀρχεῖν τὸ 
γράμμα πρὸς ἀχριδῇ διδασχαλίαν, kx τῶν προχειμέ- 
νων τὴν ἔννοιαν αὐτῶν διελέγξωμαι εὑρίσχεται γὰρ 
ἀνέφιχτος μὲν ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ Πατὴρ ἐφιχτός " χαὶ ὁ 
μὲν ἀπερινόητος, ὁ δὲ Πατὴρ θεατός " περὶ μὲν γὰρ 
ἑαυτοῦ ὁ Δεσπότης Χριστὸς εἰπὼν, ὅτι ε Οὐδεὶς γι- 
νώσχει τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, » οὐκ ἐπήγαγε, xai 
ᾧ ἂν βούληται ὁ Πατὴρ ἁποχαλύψαι " εἰρηχὼς δὲ, 
« Οὐδὲ τὸν Πατέρα τις ἐπιγινώσχει, εἰ μὴ ὁ YU, » 
Εὐθὺς προσέθηχε, « Καὶ ᾧ ἂν βούληται ὁ Υἱὸς ἀπο- 
χαλύψαι" » χαὶ οὗ μόνον αὐτὸν θεωρητὸν πεποίη- 


15 Matth. xi, 97. * Psal. ci, 380-98. 
PaTROL, Gn. LXXNV. 


Dicant veritatis liostes, quomodó óporteat Seri- 
pturam legere ; litterzne adhzrere, an sensum per- 
scrutari. Et si hoc alterum dixerint, discant vel ex 
dictis prepriis, in suis quoque propositionibus id 
agere, et veram rerum exquirére intelligentiam. Sin 
dieant suflicere vim litterze ad accuratam rei decla- 
rationem, ex propositis. verbis eorumdem sensum 
írguam. Comperitur enim  iunintelligibilis Filius , 
Pater autem intelligibilis : et. ille quidem inco- 
giubilis, Pater autem visibilis. Nam cum de se- 
ipso Dominus Christus dixisset, « Nemo novit 
Filium, nisi Pater, » non addidit, et cui voluerit Pa- 
ter revelare. Cum vero dixisset, « neque Patrem 
quis novit nisi Filius, » statim subdidit, « et cul vo- 
luerit Filius revelare. » Neque solum noscibilem 
fecit Patrem, $ed hanc a sua. potestate pendere co- 


15 Pal. can, P 


21 


1165 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


416, 


gnitionem declaravit. Porro etiamsi millies adver- A xev, ἀλλὰ xal τῆς οἰχείας ἐξουσίας τὴν θεωρίαν 


sus Filium impie agere, prout solent, voluerint, nos 
blasphemam sententiani de Deo Patre suscipere 
non feremus. Credimus enim invisibilem et incogita- 
bilem esse universalem Deum. Nam quomodo in- 
- eomprehensibilis Filius sit ejus qui comprehendi 
potest? Ergo Patrem :que acFilium inintelligibiles, 
inaccessos incomprehensibilesque dicimus. Revela- 
ri autem a Patre etiam Filii notitiam credimus men- 
tis visui et fidei contemplationi. « Nemo novit Fi- 
Jium, nisi Pater, neque Patrem quis novit, nisi Fi- 
lius. » Et alioloco : « Sicut. cognoscit me Pater, 
etego cognosco Patrem *?, » Haud enimvero alter 
quidem magis, alter minus, sed quomodo cognosco, 
ita e cognoscor. 


690m XII. Quod par sit Patris et Filii potentia. 


Quorum ergo notio zequalis est, horum etia po- 
tentia equalis. Quorumautem squalis potentia, ho- 
rum scilicet substantia quoque una est. Quod vero 
Patris ac Filii »qualis sit potentia, ipse rursus nos 
Salvator docuit ita dicens: « Qui sunt ex ovibus meis, 
hi vocem meam audiunt, et ego oves meag cogne- 
800, qua me sequuntur, et vitam eternam ego illis 
do, et in aeternum non peribunt; neque eas quis- 
quam de manu mea rapiet. Pater, qui dedit mibi, 
major omnibus est, nemoque de manu Patris mei 
rapere potest. Ego ei Pater unum sumus **, » Anim- 
adverte quomode non simpliciter posuit, « Ego et Pa- 
ter unum sumus, » praevidens scilicet hzreticam 
malitiam, ne de consilio ac voluntate hane intellige- 
rent dictionem. Sed primo potentiz xqualitate sta» 
bilita, postea dictam sententiam subjecit. Namque 
ovibus, inquit, me sequentibus vitam sternam ego 
do, ut nulla ex iis pereat in eternum. Quís enim est 
tantus, ut de manu mea rapere possit, quidquid sub 
me pastore fuerit? Nam sicuti impossibile est quem- 
quam Patris dextera potiri, qui major omnibus est, 
ita fleri nequit ut quilibet quempiam diripiat, qui 
mee custodia sit traditus. Etenim « Ego et Pater 
unum sumus. » Ubinam ergo majus et minus? Si 
enim zque, nec e Filii manu, neque item ex Pa- 
tris manu potest quispiam rapere, majori non est 
locus. Et quoniam, quia major omnibus Pater est, 
nemo rapere potest deinanu ejus, sequitur ut ma- 
jor omnibus Filius quoque sit, quouianm 406 nemo 
de manu ejus rapere potest. lJeo addidit: « Ego 
et Pater unum sumus. » Nain si litteram denuo se- 
quemur, Filium przpositum videbitnus : « Ego enim 
dixit, el Pater : » non, Pateret Ego. Demonstrataque 
personarum dualitate, pradicavitnatura unitatem. 
Nam dicendo, Ego et Pater, numerum personarum 
991  signilicavit : addendo autem, « unum su- 
ius,» potentie demonstravit paritatem. Quorum 
itaque equalis est notio, potentia quoque et volun- 


49 Joan, x, 15. ** ibid. 27-20, 


C 


ἐξήρτησεν. ᾿Αλλὰ x3v μυριάχις εἰς τὸν Υἱὸν ἀσεδεῖν 
ἐθέλωσιν, οἷς τοῦτο φίλον, ἡμεῖς οὐχ ἀνεξόμεθα 
βλάσφημον ἔννοιαν χσταδέξασθαι περὶ Θεοῦ καὶ Πα-͵ 
τρός " πιστεύομεν γὰρ ἀθέατον καὶ ἀπερινόητον εἶναι 
τὸν τῶν ὅλων Θεόν " πῶς γὰρ ὁ ἀχατάληπτος Υἱὸς 
ἂν εἴη τοῦ χαταληφθῆναι δυναμένον ; Ὁμοίως τοίνυν 
Πατέρα xai Υἱὸν ἀχώρητον εἶναί φαμεν ἀνέφιχτόν τε 
καὶ ἀχατάληπτον᾽ ἀποχαλύπτεσθαι δὲ διὰ Πατρὸς 
καὶ Υἱοῦ τὴν γνῶσιν πιστεύομεν τῷ τῆς διανοίας 
ὀπτιχῷ χαὶ τῇ τῆς πίστεως θεωρίᾳ" εΟὐδεὶς γινώσχει 
τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ ὁ Πατῆρ᾽ οὐδὲ τὸν Πατέρα τις γινώ» 
σχει, εἰ μὴ ὁ Υἱός » xol ἀλλαχοῦ" « Καθὼς, φησὶ, 
γινώσχει με ὁ Πατὴρ, χἀγὼ γινώσχω τὸν Πατέρα. » 
Οὐχ ὁ μὲν πλέον, ὁ δὲ ἔλαττον, ἀλλὰ χαθὼς γινώσχω, 


B γινώσχομαι. 


IB'. Ὅτε ἴση τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἢ δύ- 
γαμις. 

"Qv τοίνυν fj γνῶσις ἴση, τούτων χαὶ dj δύναμις 
ἴση" ὧν δὲ ἡ δύναμις ἴση, τούτων δηλονότι καὶ ἡ 
οὐσία μία" ὅτι δὲ ἴση Πατρὸς xol Υἱοῦ 4 δύναμις, 
αὐτὸς ἡμᾶς πάλιν ὁ Σωτὴρ ἐδίδαξεν οὑτωσὶ λέγων᾽ 
« Οἱ ἐχ τῶν προδάτων τῶν ἐμῶν τῆς φωνῆς po 
ἀχούουσι, χἀγὼ γινώσχω αὐτὰ, xai ἀχολουθοῦσί μοι, 
χἀγὼ ζωὴν αἰώνιον δίδωμι αὐτοῖς, καὶ οὗ μὴ ἀπο- 
λοῦνται εἷς τὸν αἰῶνα, οὐδ᾽ οὐ μή τις ἁρπάσῃ αὐτὰ 
bx τῆς χειρός μου" ὁ Πατὴρ, ὃς δέδωχέ μοι, μείζων 
πάντων ἐστὶ, xal οὐδεὶς δύναται ἁρπάσαι ἐχ τῆ; 
χειρὸς τοῦ Πατρός μου. Ἐγὼ χαὶ ὁ ΠῈατὴρ ἕν ἔσμεν.» 
Ὁρᾶτε πῶς οὐχ ἀπλῶς τέθειχε τὸ ε Ἐγὼ χαὶ ὁ Πα- 
τὴρ ἕν ἔσμεν, » προορῶν τὴν αἱρετιχὴν καχοήθειαν, 
ἵνα μὴ ἐπὶ βουλήματος xat θελήματος ταύτην λά- 
ὄωσι τὴν φωνήν ἀλλὰ πρότερον τὸ τῆς δυνάμεω; 
ἴσον χατασχευάσας, οὕτω ταύτην ἐπήγαγε" τοῖς 
γὰρ προδάτοις, φησὶ, τοῖς ἀχολουθοῦδέ μοι Qwkv 
αἰώνιον δίδωμι ἐγὼ, ὡς μηδὲν ἐξ αὐτῶν ἀπολέτθαι 
εἰς τὸν αἰῶνα" τίς γάρ ἔστε τοσοῦτος ὡς ἁρπάσαι 
ix τῆς χειρός μου δυνηθῆναι τὰ ὑπ᾽ ἐμοῦ ποιμαινό- 


μενα; ὥσπερ γὰρ τῆς δεξιᾶς τοῦ Πατρὸς, ὃς μείζων 


πάντων ὑπάρχει, ἀμήχανόν τινα περιγενέσθαι, οὕτως 
ἀδύνατον ἁρπαγῆναί τινα τῶν ὑπ᾽ ἐμοῦ φρουρουμέ- 
νων « Ἐγὼ γὰρ xa ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. » Ποῦ τοί- 
γυν τὸ μεῖζον xal τὸ ἔλαττον ; El τὰρ ὁμοίως, οὔτε 
ἐχ τῆς χειρὸς τοῦ Υἱοῦ, οὔτε Ex τῆς χειρὸς τοῦ 14- 


D τρὸς, ἁρπάσαι τις δύναται, τὸ μεῖζον χώραν οὖχ ἔχει" 


xaX ἐπειδὴ πάντων μείζων ὁ Πατὴρ, οὐδεὶς δύναται 
ἁρπάσαι ἐχ τῆς χειρὸς αὐτοῦ " μείζων ἄρα πάντων ὁ 
Υἱὸς, ἐπειδὴ ὁμοίως οὐδεὶς ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἀρ- 
πάσαι δύναται " διὸ ἐπήγαγεν, « Ἐγὼ xai ὁ Πατὴρ 
ἕν ἐσμεν.» Ἂν γὰρ τῷ γράμματι πάλιν ἀχολουθή- 
σωμεν, ὀψόμεθα τὸν Υἱὸν προτεταγμένον᾽ ε Ἐγὼ γὰρ, 
εἶπε, καὶ ὁ Πατὴρ,» οὐχ ὁ Πατὴρ καὶ ἐγώ" καὶ δείξας 
τὴν τῶν προσώπων δυάδα, ἐχήρυξε τὴν τῆς φύσεως 
ταυτότητα. Τῷ γὰρ εἰπεῖν Ἐγὼ χαὶ ὁ Πατὴρ, τὸν 
ἀριθμὸν τῶν ὑποστάσεων ἐσήμανε" τὸ δὲ ἐπαγαγεῖν, 
εἐσμὲν ἕν,ντὸ «fic δυνάμεως ἐδήλωσεν ἀπαράλλαχνον' 


4165 


λησις, τούτων δηλονότι xai d φύσις μία, κἂν ávac- 
σχυντῶσιν ol δυσφημοῦντες. 


IT". Ὅτι πολλαχόθεν ἔστι μαθεῖν" Πατρὸς καὶ 
Υἱοῦ τὴν ἰσότητα. 


Ὅτι δὲ τὰ αὐτὰ δύναται τῷ Πατρὶ xai [ὁ Υἱὸς], 
μαθεῖν ἔστιν ἑτέρωθεν * ποτὲ μὲν γὰρ, « Ὁ Πατήρ 
pov, λέγει, ἕως ἄρτι ἐργάζεται, χἀγὼ ἐργάζομαι " » 
ποτὲ δέ" « Ὥσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεχροὺς xat 
ζωοποιεῖ, οὕτω χαὶ ὁ Υἱὸς οὖς θέλεει ζωοποιεῖ. » — 
« Οὖὗς θέλει » εἶπεν, οὐχ οὖς κελεύεται " οὗς βούλεται, 
οὐχ οὗς προστάσσεται" τὸ μὲν γὰρ δουλείας, τὸ δὲ δε- 
αποτείας ἴδιον. Kal πάλιν ἑτέρωθεν * « Εἰ οὐ ποιῶ τὰ 
ἔργα τοῦ Πατρός pou, μὴ πιστεύετέ gow εἰ δὲ 


ποιῶ, χἂν ἐμοὶ μὴ θέλητε πιστεύειν, τοῖς ἔργοις ἢ 


«ιστεύετε, χαὶ γινώσχετε ὅτι ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, χἀγὼ 
ἂν αὑτῷ. » Ὁρᾶτε πάλιν χάντεῦθεν Πατρὸς xat Υίου 
τὴν ἰσότητα" « Ὁ Πατὴρ γὰρ, φησὶν, ἐν ἐμοὶ, χἀγὼ 
ἕν αὐτῷ. » Ἐπὶ δὲ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ μείονος τοῦτο 
εὑρεθῆναι ἀδύνατον᾽ οἷόν τι λέγω᾽ Πᾶσαν ὁμοῦ τὴν 
κτίσιν ὁρωμένην τε xal ἀόρατον ἐν ἑαυτῷ κεριγράφει 
ὃ τῶν ὅλων Θεὸς, μᾶλλον δὲ ἐν τῇ χειρὶ κατέχει" «Ev 
Ὑὰρ τῇ χειρὶ αὐτοῦ, φησὶ, τὰ πέρατα τῆς γῆς. » Καὶ 
mÁXty* € Ὁ χατέχων τὸν γύρον τῆς γῆς, xaX τοὺς 
ἐνοιχοῦντας ἐν αὐτῇ ὡσεὶ ἀχρίδας. » Καὶ ἀλλαχοῦ " 
« Τίς ἐμέτρησεν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν οὐρα- 
νὸν σπιθαμῇ, καὶ πᾶσαν τὴν γῆν δραχί; » Πᾶσαν μὲν 
οὖν, ὡς ἔφην, τὴν χτίσιν ἐν τῇ χειρὶ κατέχει τῶν ὅλων 
ὁ ποιητής αὐτὸν δὲ ὑπὸ τῆς χτίσεως mepuiro07 vet 


DE TRINITATE. 
ὧν τοίνυν ἴση, ἢ γνῶσις, xat fj δύναμις, xal ἡ Bo2- A 


1108 


tas, horum videlicet una natura est, quidquid — hla- 
sphemi impudenter dicant. 


XIII. Quod multipliciter discere licet Patris ac Filii 
equalitatem., 


Quod tantumdem ac Pater Filius possit, aliunde 
discere licet. Nunc enim : « Pater meus, inquit, us- 
que modo operatur, et ego operor "ἢ; » nunc au- 
tem : « Sicuti Pater suscitat mortuos et vivilicat, ita 
et Filius quos vult vivificat **. » — «Quos vult » 
dixit, non quos jubetur; quos ipse deliberat, non 
quos mandatur; namque illud servitutis est, hoc 
dominationis. Et rursus alibi : « Si non facio opera 
Patris mei, mihi non credite :. sin facio, etiamsi 
mili credere nolueritis, operibus credite, et. scitote 
quod Pater in me sit, et ego in illo **, » Videte 
hinc denuo Patris ac Filii qualitatem : nam « Pa« 
ter, inquit, in me est, et ego in illo **. » Id auiem 
in majore ae minore reperiri prorsus non polesf. 
idque jam demonstrabo. Üniversam simul creaturam 
visibilem atque invisibilem in se circumscriblt uni- 
versalis Deus, vel potius manu sua tenet : « Namque 
in manibus ejus sunt, inquit, omnes (nes terrz?*. » 
Et insuper : « Qui continet gyrum terrze, incolas- 
que ejus sicut locustas **. » Et alibi : « Quis men» 
sus est manu sua aquas, et cclum palmo, et. uni- 
versam terram pugillo ** ? » Universam itaque, üt 
dixi, creaturam manu continet universalis Creator ; 
ipsum autem a creatura contineri impossibile est : 


ἀδύνατον * οὐχοῦν. ἀμήχανον ὑπ᾽ ἀλλήλων τὰ ἄνισα C ergo fleri nequit ut inzequalia invicem contineant, 


χωρηθῆναι" εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, ὥσπερ “καὶ ἀληθὲς, 
χωρεῖ δὲ ὁ Υἱὸς τὸν Πατέρα, ὥσπερ ὃ Πατὴρ τὸν 
Υἱὸν, εὔδηλον ὁ τῆς ἀνισότητος λόγος ἐκδέδληται, χαὶ 
ἰσότης ἐν Πατρὶ χαὶ Υἱῷ γνωρίζεται, 

1Δ'. Ἀχόδειξις, ἰσότιμον εἶναι τῷ Πατρὶ τὸν 

Ylcr. 

Ταύτην δὲ αὖθις ἡμᾶς αὐτὸς ὁ Δεσπότης Χριστὸς 
ἀλλαχοῦ διδάσχει λέγων" « Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. Οὐδεὶς 
ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι᾽ ἐμοῦ, » Καὶ ἐτέ- 
ρωθεν᾽ « Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Υἱὸν ἐμὲ, ἐὰν μὴ 
ὁ Πατήρ μον ὁ οὐράνιος ἀγάγῃ αὐτόν. » Διδασχόμεθα 
δὲ ἐντεῦθεν, ὡς ὁμοίως χαὶ ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, χαὶ ὁ 
Πατὴρ τῷ Υἱῷ προσάγει τοὺς σωζομένους. Ποῦ τοί- 
vuv 1j δουλοπρεπὴς τῶν αἱρετιχῶν λειτουργία ; ποῦ ἡ 
«ἢ χτίσει πρέπουσα διαχονία; ou τῆς Πατριχῆς δε- 
σποτείας xai [Yiou] δουλείας ἀνισότητα |cod. ἀλλ᾽ 
ἰσότητα} δείχνυσιν; ᾿Αχούομεν γὰρ ὡς νῦν ὁ Υἱὸς 
κοδηγεῖ πρὸς τὸν Πατέρα τοὺς σωτηρίας ἐφιεμένους" 
χαὶ νῦν ὁ Πατὴρ τοῦτο ποιεῖ, καὶ τῷ Υἱῷ προσάγει 
«ἧς πίστεως τοὺς τροφίμους. 

IE'. Ὅτι μία Πατρὸς καὶ Υἱοῦ ἡ φύσις: 

KaY μανθάνομεν ἐντεῦθεν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὸ ἰσό- 
τιἰμον᾽ τοῦτο δὲ xal ἐπέρωθεν ἔστι μαθεῖν, αὐτοῦ τοῦ 
Κυρίου διαλεγομένον πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἀκούοντας" 
φολλὰ γὰρ διεξελθὼν, ὕστερον ἐπήγαγε᾽ « Κἂν ἐγὼ 


*! Joan, v, 1]. 33 ibid. 20. ** Joan. x, 57. 
9 Jean. χ,39. ** Joan. xiv, 6. ?* Joan. vi, 44. 


Quod si verum est, ut reapse est, Filius autem con- 

tinet Patrem, ut Pater Filium ; inzqualitatis asser- 

tio evidenter exploditur, et aequalitas in Patre ΕἸ. 

lioque agnoscitur. 

692m XIV. Demowsitratio quod honere sit pcr 
Patri Filius. 

Hanc nobis pariter demonstrationem ipse Domi- 
nus Christus alibi facit dicens : « Ego sum ostiuin **, 
Nemo venit ad Patrem nisi per me **. » Et alio 
loco : « Nemo venit ad me Filium, nisi Peter mets 
colestis adduxerit illum *. » Hinc docemur Fi- 
lium aque ad Patrem , Patremque ad Filium sal- 
vandos adducere, Übinam ergo servilis bareticu- 
rum liturgia ? Ubinam creatura conveniens cultus ? 
Quandonam paterne doninaiionis et fllialis servi- 
tutis inzequalitatem demonstrabuut ? Audinus enjm 
modo a Filio deduci ad Patrem salutis studiosos ; 
modo id ipsum a Patre lieri, id est ad Filium deuuci 
fidel alumnos. 


XV. Quod usa stt Patris & Filii natura. 

Hinc ergo diseimus parem esse Patris Filiiqne 
horrorem. Sed enim aliunde etlam id discere pos- 
sumus, loquente Domino ad auditores Judzos. Nam 
mulis dictis, pestremo conclusit: « Etiamsi ego 


** jbid, $8. — ** Psal, xciv, ὁ. **1sa. x1, 92. ?' ibid. 19. 


1161 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


de meipso testor, testimonium meum verum est, A περὶ ἐμαντοῦ μαρτυρῶ, ἡ μαρτυρία μον ἀληθής 


quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pa- 
ter. in vestra quoque lege scriptum est, duorum 
hominum testimonium, verum judicari. Écce ego 


de me testor, meusque simul de me, qui me misit, 


Pater testatur. Dicebant ergo ei Judei : « Ubinam 
est Pater tuus? Respondit eis Jesus : Neque me 
scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, Patrem 
quoque ineum sciretis *'. » Paps! quanta est hz- 
reticorum insania! quanto laborant stupore hi qui 
Arii Eunomiique blasphemie sunt haeredes! Sed 
preter insaniam , multam quoque videre licet in 
jpsis vigentem impudentiam : nam missionem sus 
deque commemorant, et mittentem majorem misse 
esse dicunt. Tanta illis inest ignorantia Scriptura- 


ἐστιν, ὅτι μόνος οὐχ εἰμὶ, ἀλλ’ ἐγὼ καὶ ὁ πέμψας us 
Πατήρ᾽ καὶ ἐν τῷ νόμῳ δὲ τῷ ὑμετέρῳ γεγραμμένον 
ἐστὶν, ὅτι δύο ἀνθρώπων ἡ μαρτυρία ἀληθής ἐστιν. 
Ἐγώ εἶμι ὁ μαρτυρῶν πεοὶ ἐμαυτοῦ, καὶ μαρτυρεῖ͵ 
περὶ ἐμοῦ ὁ πέμψας με Πατήρ. Ἔλεγον οὖν αὐτῷ el 
Ἰουδαῖοι" «Ποῦ ἔϑτιν ὁ Πατήρ σου ; ᾿Απεκρίθη αὐτοῖς 
ὁ Ἰησοῦς" Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε τὸν Πατέρα μου εἰ 
ἐμὲ οἴδατε, χαὶ τὸν Πατέρα δειτε ἄν" » βαδαὶ πόση 
τῶν αἱρετιχῶν ἡ παραπληξία! πόσην νοσοῦσιν ἐμ-᾿ 
δροντησίαν οἱ τῆς ᾿Αρείου χαὶ Εὐνομίου βλασφημίας 


᾿ χληρονόμοι! πρὸς τῇ παραπληξίᾳ, πολλὴν ἔστιν 


ἰδεῖν ἐν αὐτοῖς ἐπανθοῦσαν ἀναισχυντίαν - τῆς γὰρ 
ἀποστολῇς ἄνω xal χάτω μνημονεύουσι, καὶ τὸν ἀπο- 
στείλαντα τοῦ ἀποσταλέντος φασὶν εἶναι τιμιώτερον“ 


rum! Neque reputaat quod ab 5880 Jacobus in p τοσαύτην ἔχουσιν ἀμαθίαν τῶν Γραφῶν * καὶ οὐ λογί- 


Mesopotamiam missus, non idcirco, δά G93m »a- 
wram quod attinet, minor est mittente. que et 
Xosephus missus a Jacobo fuit ad fratres suos in- 
spiciendos, neque tamen quisquam dixerit hunc 
patris nature? non fuisse participem , quia patri 
ebtemperans missionem peragendam suscepit. 


Sed aiunt fortasse : Etiamsi natur: ratione non 
fuerunt bi mittentes majores missis, at paterua sal- 
tem dignitate primatum honoris tenebant. Atqui 
nos comperimus, o insani (vos enim nominatim al- 
loquor), majores quoque a minoribus missos, neque 
idcirco proprio hónore missos spoliabimus. Nam 


ζονται ὡς ὑπὸ τοῦ Ἰσαὰχ ὁ Ἰαχὼδ εἰς τὴν Meceno- 
ταμίαν ἀπεσταλμένος, οὗ μὴν διὰ τοῦτο ἐλάττων Fest 
τοῦ ἀποστείλαντος χατὰ τὸν λόγον τῆς φύσεως" ὧσ- 
αὐτως δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπεστάλη μὲν ὑπὸ τοῦ Ἰαχὼδ 
ἐπισχέψασθαι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, xal οὐδεὶς ὃν 
φαίη τῆς τοῦ πατρὸς φύσεως μὴ μετέχειν, ἐπειδὴ 
τῷ πανϑὶ πειθόμενος τὴν ἀποστολὴν κατεδέξατη. ᾿ 


᾿Αλλά φασιν ἴεως" Εἰ μὴ χατὰ τὸν λόγον τῆς φύ- 
σεως μείζους ἐνταῦθα τῶν ἀποσταλέντων οἱ ἀποστεί- 
λαντες, χατὰ τὸ πατριχὸν γοῦν ἀξίωμα ἔχουσι τῆς 
τιμῆς τὰ πρεσδεῖα. ᾿Αλλ᾽ εὑρίσχομεν, ὦ ἀνόητοι, 
φαίην ἂν πρὸς αὐτοὺς, xal τοὺς μείζους ὑπὸ τῶν 
ἐλαττόνων ἀποσταλέντας, xat οὐχὶ διὰ τοῦτο τῆς οἱ- 


missus fuit a Davide Jonathas, regis filius a pro- (2 χείας τιμῆς τοὺς ἀποσταλέντας γυμνώ ὙΠ 


fugo, couregnator patris ab eo qui ne in servorum 
ijuidem ordine apparere audebat.-Quoniam itaque 
ille quidem misit, bic autem missus est; jam qui 
missus fuit, rex non erit, ut vos ratiocinamini ; 
neque qui misit, profugus ; sed in mittentem Davi- 
dem, miss! dignitas transiit : vicissimque in mis- 
sum Jonatham, mittentis calamitas, Bevera tamen 
haud hzc ita se habent, Sed cur humana comme- 
moramus? Comperimus enim Deum missum, et 
hominem mittentem. Nam qui cum Jacobo luctatua 
fuerat, « Mitte me, inquit, namque aurora consur- 
git. » Cui Jacobus ait : « Non te dimittam, nisi be- 
nedixeris mihi **. » Quid habent quod his opponant 
sapientes isti et. artiflciosi fidei doctores? Aliunde 


vero ex Dominicis quoque cognoscemus verbis D 


jpsum quoque mittentem Patrem miseo cum Filio 
coexsistentem. « Solus enim, inquit, non sui, sed 
ego et qui misit me Pater ?*. » Et alio loco : « Non 
reliquit me solum Pater meus**, » Et alibi : « Pa- 
ter meus in me manens, ipse opera facit **. » Si 
ergo in ipso el cum ipso erat qui misit, ubinam 
vilitas? Porro qui omuia implet, quo vel unde mls- 
sus fuit? Nam inissio loci. mutationem innuit. Jam 
εἶ omnia Pater Filiusque continent, neque Pater 
ceu remotus ab illis ad quos misit, Filium misit; 
neque Filius ex alio in alium G9Jám transiit lo- 


*! Joan. viu, 14-19. ?* Gen. xxxn, 20. 23 Joan. viu, 16. 3) ibid, 39. 88 Joan. σιν, 10. 


ἐστάλη γὰρ ὑπὸ τοῦ Δαδὶδ Ἰωνάθας, ὁ τοῦ βασιλέως 
νἱὸς ὑπὸ τοῦ φυγάδος, ὁ τῷ πατρὶ συμδασιλεύων δκὸ 
τοῦ μηδὲ ἐν οἰκέτου τάξει φανῆναι τολμῶντος - ἐπειδὴ 
τοίνυν, ὁ μὲν ἀπέστειλεν, ὁ δὲ ἀπεστάλη, οὐχέτι μὲν 
ὁ πεμφθεὶς βασιλεὺς χατὰ τὸν ὑμέτερον λόγον, οὐχέτι 
δὲ ὁ ἀποστείλας φυγάς " ἀλλὰ μεταδέδηχε μὲν ἐπὶ τὸν 
ἀποστείλαντα Δαδὶδ τὸ τοῦ πεμφθέντος ἀξίωμα “ με- 
ταθέθηχε δὲ ἐπὶ τὸν ἀποσταλέντα [cod. ἀποστείλαντεεΪ 
Ἰωνάθαν ἡ τοῦ πέμψαντος δυσχηρία " ἀλλ᾽ οὐχ οὕτω 
ταῦτ᾽ ἔχει. Καὶ τί δεῖ λέγειν τὰ ἀνθρώπινα ; Eóplaxo- 
μὲν γὰρ Θεὸν ἀποσταλέντα, καὶ ἄνθρωπον ἀποστεί- 
λαντα΄ ὁ γὰρ τῷ Ἰαχὼδ συμπαλαίσας, φησῖν" « ᾿Από 
στειλόν que ἀνέδη γὰρ ὁ ὄρθρος" πρὸς ὃν Ἶαχὼδ 
ἔφη Οὐ μή σε ἀποστείλω ἐὰν μὴ με εὐλογήσῃς" τί 
πρὸς ταῦτα λέγειν ἔχουσιν οἱ σοφοὶ τῆς πίστεως τε- 
Xvo)óvot; "AXÀu δὲ xai Ex τῶν Δεσποτιχῶν εὑρήσο- 
μὲν ῥημάτων καὶ αὐτὸν τὸν πέμψαντα Πατέρα «9 
πεμφθέντι Υἱῷ συνόντα" «Μόνος γὰρ, φησὶν, οὐχ εἰμὶ, 
ἀλλ᾽ ἐγὼ xoi ὁ πέμτας με Dazfp: » καὶ ἀλλαχοῦ " 
« Οὐχ ἀφῦῆχέ με μόνον ὁ Πατήρ μου" » χαὶ ἑτέρωθεν" 
« Ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα." 
El τοίνυν ἐν αὑτῷ, χαὶ σὺν αὐτῷ fv ὁ πέμψας, ποῦ 
τοῦ πεμφθέντος ἡ εὐτέλεια ; ὁ δὲ τὰ πάντα πληρῶν, 
ToU xal πόθεν ἀπεστάλη ἡ γὰρ ἀποττολὴ, τόπου 
ἀλλαγὴν αἑνέττεται" εἰ δὲ τὰ πάντα Πατὴρ xai Υἱὸς 
περιέχει, οὔτε ὁ Πατὴρ ὡς πόῤῥω τυγχάνων ἐχείνων, 


ἐξ ἑτέρου εἰς ἕτερον μεταδϑέθηχε τόπον * οὐχοῦν λεί- 


πεται νοεῖν τὴς ἀναληφθείσης ἀνθρῳπότητος τὴν ἀπο- 
στολὴν εἶναι. 


"AX ἐπὶ τὴν ἑρμηνείαν τῶν Δεσποτιχῶν ῥημάτων 
ἀναδραμεῖν χαιρός.« Ἐν τῷ νόμῳ, φησὶ, τῷ ὑμετέρῳ 
γέγραπται, ὅτι δύο ἀνθρώπων ἡ μαρτυρία ἀληθής 
ἐστιν’ c εἶτα ἐπάγει, ὅτι « Ἐγώ εἰμι ὁ μαρτυρῶν περὶ 
ἐμαυτοῦ, καὶ μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὁ πέμψας με Πα- 
víjp. » ᾿Αποδλέψαντες τοίνυν τὴν εἰχόνα, νοήσωμεν 
τὸ ἀρχέτυπον « Δύο, φησὶν, ἀνθρώπων ἡ μαρτυρία 
ἀληθής ἐστιν" » τῶν δὲ δύο ἀνθρώπων ἡ φύσις μία 
δηλονότι παρὰ πἄσιν ἂν ὡμολόγηται " οὐκοῦν Πατρὸς 
xal Υἱοῦ ἡ οὐσία μία, μία [ita μία bis] ἐχ τῆς εἰχό- 


νος νοηθήσεταί τε xal ὁμολογῃθήσεται * ὥσπερ γὰρ Β 


ἐχεῖ δύο ἄνθρωποι, οὕτω καὶ ἐνταῦθα Θεὸς xai Θεὸς, 
Πατὴρ xai Υἱὸς, καὶ αὐτοῖς ταῖς ὀνόμασι δηλοῦντες 
τῆς φύσεως τὴν ταυτότητα * οὔτε γὰρ ὁ ἀληθῶς Θεὸς 
ἑτέρας ἂν εἴη φύσεως παρὰ τὸν ἀληθινῶς Θεόν " οὔτε 
ὁ Υἱὸς ἄλλος παρ᾽ ἐχεῖνον, Θεοῦ ὑπάρχων Υἱός. 
Τούτων ἀχούσαντες οἱ Ἰουδαῖοι ἡρώτησαν αὐτόν’ «Ποῦ 
ἔστιν ὁ Πατήρ σου;» ᾿Απεχρίθη τοίνυν ὃ Ἰησοῦς * 
εΟὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε τὸν Πατέρα μου" εἰ ἐμὲ 
ἤδειτε, xai τὸν Πατέρα μου ἤδειτε ἄν. » 


Ὁρᾶτε πάλιν πῶς ἐντεῦθεν τὸ ὁμοούσιον δείχνυται " 
El ἐμὲ γὰρ, φησὶν, ἤδειτε, καὶ τὸν Πατέρα μου ἤδειτε 
ἄν" kx δὲ τοῦ ἑτεροουσίου τὸ ἑτεροούσιον οὐ γνωρί- 
ζεται" τὰ γὰρ ἀλλόφυλα καὶ ξένα, ἀλλήλων οὐχ εἰσὶ 
δηλῶτικά᾽ τὰ δὲ φύσεως χοινωνοῦντα, δι᾽ ἀλλήλων 
γινώσχεται" δι᾽ ἑνὸς μὲν ἀνθρώπου, πᾶσαν τῶν ἀν- 
ϑρώπων τὴν φύσιν ἰδεῖν ἔστι xal δι᾽ ἑνὸς προδάτου 
τῶν προδάτων ἅπαν τὸ γένος" οὐ μὴν διὰ προδάτων 
τοὺς λέοντας, οὐδὲ διὰ λεόντων τὰ πρόδατα, οὐδ᾽ ἀγ- 
γέλονς διὰ ἀνθρώπων, οὐδὲ διὰ ἀγγέλων ἀνθρώπους " 
ζῶον γὰρ ἕχαστον τῆς οἰχείας δηλωτιχόν ἐστι φύσεως. 
Εἰ τοίνυν ὁ μονογενὴς Λόγος τοῦ Θεοῦ χτέσμα, καὶ ἐξ 
οὐχ ὄντων, xal ἐξ ἑτέρας τινὸς γεγένηται φύσεως, 
πῶς ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα δείχνυσι πιστευόμενος; εἰ 
δὲ ὁ Πατὴρ διὰ τοῦ Υἱοῦ γινώσχεται, καὶ ὁ τὸν Υἱὸν 
γινώσχων, χαὶ τὸν Πατέρα γινώσχει, πεδηθείη μὲν 
κἄσα βλάσφημος γλῶσσα, χαὶ τῷ λάρυγγι χατὰ τὸν 
προφήτην χολληθεΐη " ἡμεῖς δὲ οἱ τῆς Τριάδος προσ- 
χυνηταὶ ἀχριδῇ τοῦ ὁμοουσίου ἐντεῦθεν τὴν γνῶσιν 


λαμδάνομεν" λογιζόμενοι ὡς οὐχ ἂν ἑτέρως ἐν Υἱῷ ᾿ 


Πατῆρ ἐγνωρίφθη, εἰ μὴ τῆς αὐτῆ οὐσίας ἐτύγχανε" 
xdi προσχυνοῦμεν τὸν Σωτῆρα τὸν ἡμέτερον, τῆς 
προσκυνήσεως τὸν χαρπὸν ἀναμένοντες, οὗ χορηγὸς 
αὐτὸς ὁ Πατὴρ τυγχάνει κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν" 
« Ἐάν τις γὰρ, φησὶν, ἐμοὶ διαχογήσῃ, τιμήσει αὐτὸν 
ὁ Πατήρ μον" » xaX ὁ θαυμάσιος δὲ Ἰωάννης ὁ θεο- 
λογῶν, « Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, φησὶν, ἔχει ζωὴν 
αἰώνιον " ὁ δὲ ἀπειθῶν τῷ Υἱῷ, οὐκ ὄψεται τὴν ζωὴν, 
ἀλλ᾽ fj ὀργὴ τοῦ Θεοῦ μενεῖ ἐπ᾽ αὑτόν. » 


36 Psal. οχῖχυι, θ. 7 Joan. Χ11, 20. 


| DE TRINITATE, 
πρὸς οὖς ἀπέστειλεν, ἔπεμψε τὸν Υἱὸν, οὔτε ὁ ΥἹὸς K eum. Superest. ergo ut existimemus 


4176 


assumptae Πιι- 
mapitajis fuisse missione, 


Sed jam tempus es! υἱ δὰ Dominicorum verborum. 
 Interpretationem veniamus. « Vestra, inquit, in lege 
scriptum est, duorum bominum testimonium esse 
verum. » Deinde addit : « Ego sum qui testimonium 
| perhibeo de meipso, et testimonium perhibet dc me, 
qui misit me, Pater. » Ergo imaginem spectantes, 
archetypam cognoscamus. « Duorum, inquit, ho- 
minum verum est testimonium ; » atqui duorum 
hominum unam esse naturam cuncti fatentur ; igi- 
tur Patris et Filii naturam unam, unam reapse ex 
imagine cognoscemus et confitebimur. Sicut euim 
ihi duo homines, ita et hic Deus et Deus, Pater et 
Filius, qui nominibus suis ipsis camdem esse natu- 
ram declarant. Neque enim qui verus sit Deus, ua- 
tura differet ἃ vero Deo; neque Filius diversus ab 
lilo erit, eum sit Dei Filius. His auditis, Judxi in- 
terrogaverunt eum : « Ubinam est Pater tuus? » 
hespondit itaque Jesus : « Neque me scitis, neque 
Patrem meum : δὶ me sciretis, Patrein quoque 
meum sciretisg. » 


Videte rursus quomodo hinc consubstantialitas 
demonstratur. Si me, inquit, sciretis, Patrem quo- 
que meum sciretis. Αἱ vero ex eo quod diversum 
est natura, alterum item naturaliter diversum non 
dignoscitur. Namque aliena inycem et extranea, 
invicem non dernonstrant : sed nature communione 
conjuncta, ex alterutro noscuntur. Ex uno homine 
universam hominum naturam cognoscere licet ; et 
ex una ove, universum ovium genus: non tamen 
ex ovibus leones, neque ex leonibus oves: neque 

. angelos ex hominibus, neque ex angelis homines : 
nam unumquodque animal proprie natura demon- 
sativum est. Si ergo unigenitum Verbum Dei 
creatura est, et ex non antea exstantibus, et ex alia 
quadam natura natum, quomodo 69m iu se Pa- 
trem demonstrat, si ei credatur ?-Jam si Pater per 
Filium agnescitur, et qui Filium novit, novit et Pa- 
tem, impediatur eane quaevis lingua blasphema, et, . 
αἱ ait Propheta, faucibus adhaereat ?*. Nos. auteun 
Trinitatis adorotopes accuratam hinc cousulstautia- 
litatis notionem adipiscamur ; reputantes, non ali- 
ter Filium in Patre fore agnoscendum, nisi ejus- 
dem esset substantia : adoremusque. Servatorem 
nostrum , cultus nostri fructum prastolantes, cujus 
dator Pater est, secundum Domini dictum : « Si 
quis enim, inquit, mihi ministraverit, honorificabit 
eum Pater meus *. » ltemque admirandus Joan- 
nes theologus : « Qui credit in Filium , inquit, ha- 
bet vitam aeternam : qui autem incredulus est Fi- 
lio, vitam non videbit, sed ira Dei manebit super 
ipsum *^, » 


? jJoag. 11, $6. 


4{τ| 


el Patris substantiam docuil. 


Ut autem alio quoque testimonio consubstantiali- 
tatem demonstremus, ipsum audiamus clamantem 
Dominum ac dicentem non apostolis tantum, verum 
etiam Judieis : « Qui credit in me, non in me cre- 
dit, sed in eum qui misit me. Et qui videt me, eum 
qui me misit videt. Ego lux in mundum veni, ut 
qui in me credit, in tenebris non permaneat **. » 
Si ergo qui videt Filium, in Patrem credit, ubinam 
majus et minus ἢ Namque in minore minuitur majus, 
neque agnoscitur. Si itaque Pater major, quomodo 
ín Filio spectatur * Quod si spectatur in Filio, tan- 
quam in zquali videlicet agnoscitur. Namque 
equalia invicem demonstrativa sunt. Et paulo 
post idem Dominus ait apostolis : « Ego sum via, 
veritas ac vita; nemo venit ad Patrem, nisi 
per me; si cognosceretis me, utique et Patrem 
meum cogooscereüs, et amodo jam cognoscitis 
eum, eumque vidistis, Dicit ei Philippus : Domine, 
ostende nobis Patrem tuum, et sufficit nobis. Dicit 
ei Jesus : Tanto tempore vobiscum sum, et non 
cognovisti me, Philippe? Qui videt me, G967 videt 
et Patrem meum ; et quomodo tu dicis, Ostende 
nobis Patrem? Non credis quia ego in Patre, et Pa- 
ter in meest? Verba que ego loquor, a memet- 
ipso non loquor ; sed Pater qui in. me manet, ipse 
opera facit. Credite mihi, quia ego in Patre, et Pa- 
ter in ime e$t: alioquin. propter opera ipsa mihi 
credite **, ) 

Quid his verbis clarius? quid hac doctrina evi- 
aentius ? Sed enim, ut videtur, Judz»orum velamen 
in h:reticorum meptem transiit. Quo fit ut sole 
etiam clariora cernere nolint, voluntariam igne- 
rantie nebulam sibimet attrahentes. Nos vero Do- 
minum dicentein audiamus : « Si coguosceretis me, 
uique οἱ Patrem meum cognoscereiis, δὲ amodo 
eognoscitis eum, ipsumque vidistis. » Thoma hoc 
ait, a quo ei dictum fuerat, Quo vadis nescimus, et 
quomodo possumus viam scire? Doceique eum et 
reliquos simul apostolos, hominem qui sibi credi- 
derit, dum ita ipsum mentis oculis videt, Patris 
quoque fieri spectatorem, quoniam Pater in Filio 
agnoscitur. ᾿ς Philippus non intelligens, rogat 
illum dicens : « Ostende nobis Patrem uum, et 
»ufficit nobis; » propterea non laudatur, quia se- 
cundum lhareticos visus est optare majus aliquid 
cernere; sed reprebenditur potius, ceu qui in Filio 
Patrem non viderat. « Tanto enim, inquit, Lrempore 
vobiscum suum, neque me adhuc novisti, Philippe? » 
Atqui non ipsum, sed Patrem videre Philippus 
optabat. Cur ergo reprehenditur quod Filium non 
cognoverit? Ninirum Jesus hac addita reprelien- 
Pione, causam rei declarat: « Nam qui me novit, 


? Joan. xu, 44, ἐδ. δ᾽ Joan. xiv, 6-12. 


s. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
XVI. Quod multis iocis. Dominus vnam esse auam À — 1Q'. Ὅτι 2042a 


13 
οὔ ὁ Κύριος plar αὑτοῦ καὶ 
τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν ἐδίδαξεν. 
᾿ {να δὲ καὶ ἐξ ἑτέρας μαρτυρίας τὸ ὁμοούσιον δεί- 
ξωμεν, αὑτοῦ τοῦ Κυρίου ἀχούσωμεν βοῶντος καὶ 
λέγοντος, οὐ τοῖς ἀποστόλοις μόνον, ἀλλὰ xaX τοῖς 
Ἰουδαίοις: «'O πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς 
ἐμὲ, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πέμψαντά με. Καὶ ὁ θεωρῶν ἐμὲ, 
θεωρεῖ τὸν πέμψαντά 'με * ἐγὼ φῶς εἰς τὸν χόσμον 
ἐλήλυθα, ἵνα ὁ πιστεύων εἰς Egk ἐν τῇ σχοτίᾳ μὴ 
μείνῃ. » Εἰ τοίνυν ὁ θεωρῶν τὸν Υἱὸν εἰς τὸν Πατέρα 
πιστεύει 8, ποῦ τὸ μεῖζον xal τὸ ἔλαττον ; Ev γὰρ τῷ 
ἐλάττονι σμιχρύνεται τὸ μεῖζον, καὶ οὗ γνωρίζεται" 
εἰ δὲ ὁ Πατὴρ μείζων, πῶς ἐν τῷ Υἱῷ θεωρεῖται; εἰ 
δὲ θεωρεῖται ἐν Υἱῷ, ὡς ἐν ἴσῳ δηλονότι γνωρίζεται" 
δηλωτιχὰ γὰρ ἀλλήλων τὰ ἴσα" καὶ πάλιν μετ᾽ ὄλίγε 
αὐτὸς ὁ Κύριός φησι τοῖς ἀποστόλοις * « Ἐγώ εἶμι ἡ 
ὁδὸς, καὶ ἡ ἀλήθεια, xat ἡ ζωή “ οὐδεὶς ἔρχεται πρὸ; 
τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι᾽ ἐμοῦ εἰ ἐγνώχειτέ με, χεὶ 
τὸν Πατέρα μου ἐγνώχειτε ἂν, καὶ ἀπ᾽ ἄρτι γινώσχετε 
αὑτὸν καὶ ἑωράκατε αὐτόν. Λέγει δὲ αὐτῷ Φίλιππος 
Κύριε, δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα σου, καὶ &pxst ἡμῖν. 
Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς " Τοσοῦτον χρόνον μεθ᾽ ὑμῶν 
εἰμι, καὶ οὐχ ἔγνωχάς με, Φίλιππε (1) ; ὁ ἑωρακὼς 
ἐμὲ, ἑώραχε καὶ τὸν Πατέρα μου" καὶ πῶς σὺ λέγεις, 
Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα; οὐ πιστεύεις ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ 
Πατρὶ, xat ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί ἔστι; Τὰ ῥήματα ἃ λαλῶ 
ἐγὼ, ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ" ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ 
μένων, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα πιστεύετέ μοι ὅτι ἐγὼ 
ἐν τῷ Πατρὶ, χαὶ ὁ Πατὴρ ἐν &gol εἰ δὲ py, διὰ τὰ 


C ἔργα αὑτὰ πιστεύετέ pot. » . 


Τί τούτων τῶν ῥημάτων σαφέστερον ; τί τῆς διδδ- 
σχαλίας ταύτης φανερώτερον; ᾿Αλλ᾽, ὡς ἔοιχε, ew 
Ἰουδαίων τὸ χάλυμμα εἰς τὴν τῶν alpetousv μεῖα- 
θέθηχε διάνοιαν" διὸ τὰ τοῦ ἡλίου φανερώτερα δυν 
ορᾷν οὐχ ἐθέλουσι, τὴν αὐθαέρετον ὁμέχλην τῆς 
ἀγνοίας ἐπισπασάμενοι " ἡμεῖς δὲ ἀχούσωμεν τοῦ 
Κυρίου λέγοντος" « Εἰ ἐγνώχειτέ με, καὶ τὸν Πατέρα 
pou ἐγνώχειτε &v* xal ἀπ᾽ ἄρτι γιχώσχετε ain, 
xa ἑωράχατε αὐτόν᾽» τῷ Θωμᾷ τοῦτο λέγεε εἰρηπίκι 
αὐτῷ, Ποῦ ὑπάγεις οὐχ οἴδαμεν, καὶ τὴν ὁδὸν «ὡς 
εἰδέναι δυνάμεθα ; xal διδάσχει αὐτὸν, xal τοὺς λοι- 
ποὺς ἀποστόλους, ὡς αὐτῷ ὁ πεπιστευχὼς, τοἷς 
ὀφθαλμοῖς τῆς διανοίας θεασάμενος αὐτὸν, καὶ τοῦ 
Πατρὸς γεγένηται θεατὴς, ὡς ἐν αὐτῷ τοῦ Πατρὸς 
γνωριζομένου. Ταῦτα Φίλιππος μὴ συνεὶς, παραχα» 
Ael αὐτὸν λέγων * « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα σου, χαὶ 
ἀρχεῖ ἧμῖν" » χαὶ οὐχ ἐπαινεῖται, ὡς τὸ κατὰ τοὺς 
αἱρετιχοὺς μεῖζον ἰδεῖν ἐπιθυμήσας * ἀλλ᾽ ἐγκαλεῖται, 
ὡς μὴ θεασάμενος ἐν Υἱῷ τὸν Πατέρα" ε Τοσοῦτον 
γὰρ, φησὶ, χρόνον μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐχ ἔγνωχάς 
με, Φίλιππε; » Καὶ μὴν οὐχ αὐτὸν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα 
ὁ Φίλιππος ἰδεῖν ἐπεθύμησε " πῶς οὖν ἐγχαλεῖται ὡς 
οὐχ ἐγνωχὼς τὸν Ylóv; τῇ ἐπαγωγῇ τοῦ ἐγχλήμα- 
sos τὴν αἰτίαν δηλοῖ" ε« Ὁ ἑωραχὼς γὰρ, φησὶν, ἐμὲ, 


ἃ (c. τὸν Tlasépa θεωρεξ. 


(1) lta sehiabet iu hoc codice et aliis verbum £zvox2; singulari numero; εἰ ργαίογοα δὶς in nostro ἰῃ- 


(crpuogitur. 


4175 


DE TRINITATE. 


1174 


ἑώρακε τὸν Πατέρα.» Καὶ πῶς σὺ λέγεις, Δεῖξον ἡμῖν A inquit, novit et Patrem, » Quomodo ergo tu ais, 


τὸν Πατέρα ; Ἕτερός εἶμι, φησὶν, xavà τὸ πρόσωπον, 
σὺ κατὰ τὴν φύσιν" ὅλον kv αὐτῷ (1) τὸν Πατέρα 
περιφέρω" σφραγὶς γάρ εἶμι τοῦ γεννήσαντος 
ἀπαράλλαχτος, χαραχτήρ εἶμι τῆς τοῦ Πατρὸς ὑπο- 
στάσεως, εἰχὼν φυσιχὴ τῷ γεννήσαντι συνυπάρχονσα" 
6:av τοίνυν ἰδεῖν ἐθελήσῃς ἐχεῖνον, εἰς ἐμὲ ἀποῦλέ- 
Quac, ἑχάτερον ὄψει" ὄψει δὲ οὐ τοῖς τοῦ σώματος 
ὀφθαλμοῖς, ἀλλὰ τοῖς τῆς πίστεως * xaX τοῖς τῆς πί- 
στεως δὲ τοσοῦτον, ὅσον γνῶναι τὰς ἐνεργείας, οὐ 
τὴν φύσιν, & τὴν οὐσίαν * πάντα γὰρ νοῦν ἧ ταύτης 
ὑπερδαίνει χατάληψις " διὸ ἐπήγαγεν" « Οὐ πιστεύεις, 
ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, xat ὁ Πατὴρ ἐν &uol ἔστι; τὰ 
ῥήματα, ἃ ἑγὼ λαλῶ, ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ, ἀλλ᾽ ὁ 
Πατήρ μου ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα. 


Ostende nobis Patrem? Alius, inquit, sum yper- 
$0na, non natura, totum in meipso Patrem cireum- 
fero, sum enim sigillum genitori simillimum, pa- 
tern figura substantiz , naturalis imago gignenti 
coexsistens. Cum ergo illum videre volueris, in me 
reapice, et 697" utrumque videbis. Videbis tamen 
haud corporis sed fidei oculis: et quidem eatenus 
fidei oculis, quatenus operationes cognoscas, non 
naturam aot substantiam ; quamlibet enim mentem 
comprehensio hxc excedit. ldcirco addidit : « Non 
credis quia ego in Patre, et Pater ín me est? Verba 
qua ego loquor, a meipso non loquor, sed Pater 
meus qui in me manet, ipse opera facit. Credite 
quod ego in Patre, et Pater in me est: alioqui 


Πιστεύετέ μοι ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, xai ὁ Πατὴρ ἐν D propter opera ipsa credite. » Si ergo ipse dicit 


ἐμοί εἰ δὲ μὴ, διὰ τὰ ἔργα αὑτὰ πιστεύετε.» El 
τοῖνυν τὰ αὑτὰ τῷ Πατρὶ φθέγγεται, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν 
αὑτῷ μένει xal αὐτὸς ἐν τῷ Πατρὶ, xai ὁ ἑωραχὼς 
αὐτὸν ἑώραχε τὸν Πατέρα, χαὶ ὁ γινώσχων αὐτὸν, 
τὸν Πατέρα γινώσχει, δῆλον ἅπασι τοῖς γε νοῦν 
ἔχουσι ὡς μία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἢ φύσις, xat 
πάντα ἔχει τὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός " o9 γὰρ ἂν ἑτέρως 
ἔδειξεν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, εἰ μὴ πάντα εἶχεν ὅσα 
ὃ Πατὴρ, πλὴν αὐτῆς τῆς πατρότητος " τοῦτο γὰρ 
ἴδιον τοῦ Πατρὸς, ὥσπερ τοῦ Υἱοῦ ἡ vióvtc. 
ΙΖ. Ἑτέρα ἀπόδειξις, ἴσον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ 
Παερί. 


ρ 
Ταύτην ἰσότητα xal ἑτέρωθεν ἔστι μαθεῖν. Εἶπε 


γὰρ. φησὶν, ὁ Ἰησοῦς * εΝῦν ἐδοξάσθη ὁ Ἰἱὸς τοῦ ἀν- 
θρώπου, καὶ ὁ Θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ, καὶ ὁ Θεὸς 
δοξάσει αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ, καὶ εὐθὺς δοξάσει αὐτόν.» Καὶ 
πάλιν" « Πάτερ, ἡ ὥρα ἐλήλυθε, δόξασόν σον τὸν Υἱὸν, 
ἵνα καὶ ὁ Υἱός σου δοξάσῃ, σε. »" τῆς ὑκερδαλούσης 
τῶν αἱρετιχῶν ἀδελτηρίας | Μείζων, φησὶν, ὁ δοξά- 
ζων τοῦ δοξαζομένου" χαὶ δοξάζει μὲν ὁ Πατὴρ, δο- 
ξάζεται δὲ ὁ Υἱός" μείζων οὖν ἄρα τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατήρ. 
El τοίνυν ὁ Υἱὸς οὐχ ἐδοξάσθη μόνον, ἀλλὰ xal τὸν 
δοξάσαντα ἐδόξασεν, ποίαν χώραν σχοίη τὸ μεῖζον καὶ 
τὸ ἔλαττον; εἰ μὴ ἄρα κατὰ τὴν τῶν εἰρημένων ἀχο- 
λουθίέαν παρὰ τὸν δοξάζοντα μεταθαίνες τὸ μεῖζον, 
χαὶ οὕτως εὑρεθήσεται ὁ ΥἹὸς, ἐλάττων μὲν ἡνίχα ἂν 
δοξάζηται, μείζων δὲ ἡνίκα ἂν δοξάζῃ ἀλλὰ τὸ λέ- 
Ὑέιν ταῦτα, παραπληξίας xal μανίας ἐσχάτης" οὐ γὰρ 


eadem qus Pater ; si Pater in ipso manet et ipse in 
Patre; et qui ipsum vidit, vidit et Patrem; et qui 
eumdem novit, novit et Patrem; cons'!at omnibus 
qui mente quidem non careant, unam esse Patnis 
Filiique naturam, et omnia habere quz sunt Patris, 
Filium. Neque enim aliter Patrem in seipso reprs- 
sentaret, nisi omnia baberet quae Pater, excepta 
paternitate ; est enirh hzec Patris propria, sicut Filii 
filietas, : 


XVII. Altera demonstratio quod. equalis Patri. sit 
Filius. 


Hanc aliunde quoque discere sequalitatem pos- 
sumus. Dixit enim Jesus: « Nunc clarificatus est 
Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo, et 
Deus clarificabit illum in semetipso, et quidem sta- 
tim elorificabit *. » Et rursus: « Pater, venit 
hore, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clari- 
ficet te *. » O infinitam hsreticorum stultitiam] 
Major est, aiunt, clarificans claríficato. En clarifi- 
cat Pater, Filius vero elarificatur ; major ergo Filio 
Pater. Atqui si Filius non solum est clarificatus, sed 
etiam clarificantem clarificavit, quinam bie majori 
ac minori superest locus? Nisi forte, ut ex prsedictis 
consequeretur, major dignitas transit ad eum qui 
clarificat ; ita ut Filius minor evadat cum clarifica- 
tur; major cum clarificat : quz& dici sine summa 
stoliditate et amentia nequeunt. Neque enim ex 


τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ἐντεῦθεν, τὸ δὲ ἴσον Πατρὸς D predictis majus vel minus, sed szqualitatem Patris ac 


χαὶ Υἱοῦ διδασχόμεθα " ἀχούομεν γὰρ ὡς χαὶ ὁ Πατὴρ 
δοξάζει Yibv, xaX δοξάζεται ὑφ᾽ Υἱοῦ" xai Υἱὸς δο- 
ξάζεται ὑπὸ τοῦ Πατρὸς, καὶ δοξάζει τὸν Πατέρα" 
ὅτι ὁ δεδοξασμένος οὐχ ὃ μὴ εἶχεν εἴληφεν, ἀλλ᾽ ὃ 
εἶχεν" ἐν αὐτῷ τῷ χωρίῳ τοῦτο διδάσχει " « Δόξασόν 
με γὰρ, φησὶ, παρὰ σαυτῷ, σὺ, Πάτερ, τῇ δόξῃ 7j εἷ- 
Xov. πρὸ τοῦ τὸν χόσμον εἶναι, παρὰ σοί. » Εἰ δὲ xat 
πρὸ τοῦ τὸν κόσμον γενέσθαι, ταύτην ἔχοι τὴν δόξαν, 
κῶς αἰτεῖ λαδεῖν ὃ εἶχεν ἀεί: 


*! Joan. xin, δ᾽]. ** Joan. svi, 4. 


(4) Ita cod. Sed rhalo ἐμαυτῷ. 


Filii docemur. Audimus enim 8.98» Filium a Pa- 
tre clariflcari, vicissimque a Filio Patrem : et Filium 
clarificari a Patre, et eum simul clarificare Patrem. 
Nam qui clarificatus est, non quod non habebat ac-. - 
cepit, sed quod reapse jam habebat. Quam reu 
eodem in loco nos docet : « Clarifica enim me, in- 
quit, apud temetipsum 0, Pater, claritate quain 
babui priusquam mundus esset, apud te **- ^. » Jam 
$i ante quam mundos fleret, lisnc gloriam babuit, 
quomodo id postulat accipere quod semper ha- 
buit? 


3-9 Joan, xv, S. 


4175 


XVME. Quod una est. Patris ac Filii dominatio. ἃ. 


Deiude cum demonstravisset se non solum clari- 
ficari, verum etiam vicissim clarificare , addidit : 
" « Mauifestavi nomen tuum hominibus **. 1 Et paulo 
post, haereticorum ora oppilans: « Mea, inquit, 
ompia tua sunt, et tua mea ** (1); » non sane 
communem dividens dominationem, neque alia ad 
se spectare, alia ad Patrem, demonstrare volens ; 
sed quonjam ii qui nullum contra Unigenitum bla- 
sphemie genus omittunt, ipsum quidem accipere 
aiunt, sed Patrem dare, demonstrat utique se parem 
Patri habere rerum omnium dominationem. Nam 
« Mea, inquit, omnia, tua sunt, et tua mea; » pro- 
fecto non dominationis divisionem, sed communio- 
nen nos docens. 


B 
Sed enim sentio me lunc de fide sermonem diu 


produxisse ; cum tamen quasi uno capitulo defini- 
tionem ejus me comprehensurum sub initio (9) 
promisissem. Nam cum ex evangelica doctrina 
demonstrandam suscepissem Unigeniti dignitatem, 
longiorem quam promiseram feci sermonem, quan- 
quam in ipsis textuum interpretationibus brevitati 
studul. igitur piis Christianis ablegatis ad ipsos 
tum evangelicos, tum propheticos libros, qui omnes 
theologia de Filio redundant, ego quidem propositi 
de Trinitate argumenti seriem prosequar. 

699 m XIX. De Spiritu sancto. 


Credimus ergo, ut jam dixi, in Deum Patrem abs- 
que principio, et in Deum coseternum naturalem 
Filium, ex Patre quidem genitum, sed tamen cum 
Patre semper exsistentem, juxta evangelicum di- 
ctum : « [n pripcipio. erat Verbum. » Credimus 
etiam in Spiritum sanctum, rectum, dirigentem, 
bonum, consolatorem, ex Deo procedentem, non 
genitum; unus enim est Unigenitus; neque crea- 
tum, nusquam enim in divina Scriptura eum com- 
perimus rei creat: annumeratum, sed ip eodem 
cum Patre ac Filio ordine positum. Ipsum autem 
de Pawe procedentem audivimus, neque tainen 
quomodo procedat curiose scrutamur, sed his fi- 
wibus contenti sumus quos nobis theologi beatique 
viri statuerunt. .«. 

XX. Quod in eodem ordine cum Patre. Filioque 
Spiritus collocatur. 

Namque 3b ipso Servatore nostro Jesu Christo 
edocti fuimus complementum esse Trinitatis Spiri- 
tum sanctum. « Euntes enim, inquit, docete omnes 
gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et 
Bpiritus sancti κ΄. » Porro quem cum Patre Filioque 
confitemur, is omni rei creata superior est. Quare 
et beatus Paulus cum Patre ipsum Filioque conti- 
nuata serie praedicat: « Gratia enim, inquit, Do- 
mini nostri Jesu Christj, et charitas Dei Patris, et 


* Joan. xvii, θ, ** ibid. 10. 

(1) Niectas Aquileiensis, a nobis editus, in simili 
traclatu sic explicat : Qua illa omnia ? utique virtu- 
jem, wique potentiam, bonitatem, incorruptelanm, glo- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


ΝΥ Matth. xxviii, 19. 


41€ 
]H', Ὅτι μία Πατρὸς καὶ Ylov ἡ δεσποτεία. 
Εἴτα δεικνὺς ὡς οὐ μόνον δοξάζεται, ἀλλὰ καὶ δο- 
ξάζει, ἐπήγαγεν" « Ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνομα τοῖς 
ἀνθρώποις. » Καὶ μετ᾽ ὀλίγα τῶν φίρετικῶν ἐμφράτ. 
τῶν τὰ στόματα" « Τὰ ἐμὰ, φησὶ, πάντα σά ἐστι, 
χαὶ τὰ σὰ ἐμά" » οὐ τὴν χοινὴν διαιρῶν δεσποτείαν, 
οὐδὲ ἕτερα δὲ τὰ τῷ Πατρὶ διαφέροντᾳ δεῖξαι βουλό- 
μενος " ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οἱ πᾷσαν βλάσφημον φωνὴν ἀφιέν 
τες χατὰ τοῦ Μονογενοῦς, αὐτὸν μὲν λαμόδάνειν φασὶ, 
τὸν δὲ Πατέρα διδόναι, δείχνυσιν ὅτι τὴν αὐτὴν ἔχει! 
τῷ Πατρὶ τῶν ἀπάντων δεσποτείαν" ε Τὰ γὰρ ἐμὰ, 
φησὶ, πάντα σά ἐστι, xat τὰ σὰ ἐμά" » οὐ τὴν διᾳν 
ρεσιν τῆς δεσποτείας, ἀλλὰ τὸ χοινὸν τῆς δεσποτείας 


παιδεύων. 


᾿Αλλὰ γὰρ τὸν λόγον εἰς μῆχος ἐξέτεινα τὸν περὶ 
πίστεως, by χεφαλαίῳ διεξελθεῖν ὄρον bv τοῖς πρῶρ- 
μίοις ἐπαγγειλάμενος" δεῖξαι γὰρ βουληθεὶς ix τῆς 
εὐαγγελιχῆς διδασχαλίας τοῦ Μονογενοῦς τὴν ἀξίαν, 
μαχρότερον τῆς ὑποσχέσεως εἰργασάμην τὸν λόγον" 
xai ταῦτα βραχυλογίας ἐν ταῖς ἑρμηνείαις κεφρῦν» 
τιχώς. Εἰς αὐτὰς τοίνυν τὰς εὐαγγελιχὰς βίδλους χεὶ 
προφητικὰς τοὺς εὐσεδεῖς πέμψας (μεσταὶ γὰρ abun 
τῆς θεολογίας τοῦ Υἱοῦ), ἐπὶ τὴν προχειμέγην àxe- 
λουθίαν᾽ βαδιοῦμαι. 


10’. Περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 
Πιστεύομεν τοίνυν, ὡς ἔφην, εἰς θεὸν Πατέρα 

ἄναρχον, καὶ εἰς Θεὸν συναΐδιον φύσει Υῇον, ἐκ Tie- 
τρὸς μὲν γεννηθέντα, ἀεὶ δὲ τῷ Πατρὶ συνόντα, wai 
τὴν τῶν Εὐαγγελίων φωνήν * « Ἐν ἀρχῇ vào, φησὶν, 
ἦν ὁ Λόγος.» Πιστεύομεν δὲ xal εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον, τὸ εὐθὲς, τὸ ἡγεμονιχὸν, τὸ ἀγαθὸν, τὸ παρά» 
χλητον, τὸ &x Θεοῦ προελθὸν, οὐ γεννηθέν" εἷς vip 
Μονογενής᾽" οὔτε μὴν χτισθέν: οὐδαμοῦ γὰρ süplaxe- 
pev ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ τῇ κχτίσει συναριθμούμενεν, 
ἀλλὰ Πατρὶ xal Υἱῷ συνταττόμενον " ἐχπορευόμενιν 
δὲ αὐτὸ Ex τοῦ Πατρὸς ἠχούσαμεν, xal οὐ ftoluzge 
Ὑμονοῦμεν πῶς ἐχπορεύεται, ἀλλὰ στέργομεν τοῖς 
τεθεῖσιν ἡμῖν ὅροις ὑπὸ τῶν θεολόγων χαὶ μαχαρίων 
ἀνδρῶν. 


Κ΄. Ὅτι Πατρὶ καὶ Υἱῷ τὸ Πνεῦμα συντάτ- 
tEtat. 

Ἐδιδάχθημεν γὰρ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Σεωυτῆρος ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Τριάδος συμπληρωτιχὸν τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον" « Πορευθέντες γὰρ, φησὶ, μαθηῆ- 
τεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίξοντες αὑτοὺς εἰς τὸ 
ὄνομα τοῦ Πατρὺς, καὶ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύμα- 
τος" » τῷ δὲ Πατρὶ xax Υἱῷ συμμαρτυρούμενον, τῆς 
χτίσεώς ἐστι πάσης ὑπέρτερον. Διὸ χαὶ ὁ μαχάριος 
ἸΙαῦλος μετὰ Πατρὸς αὐτὸ xai Υἱοῦ χηρύττων δια» 
τελεῖ᾽ «€ Ἧ χάρις γὰρ, qnot, τοῦ Κυρίου ἡμῶν 


riam el eternitatem, sicut habet Pater. 
(2) Recole tertium capitulun, 


417] 


DE TRINITATE. 


3178 


Ἴησοῦ, xa ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς (4), xot A communicatio sancti Spiritus sit cum omnibes vo- 


ἡ χοινωνία τοῦ ἁγίον Πνεύματος μετὰ πάντων 
ὑμῶν. » 
KA'. ᾿Απόδειξις τῆς τοῦ Πνεύματος δεσπο- 
τείας. 
Καὶ πάλιν « Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσὶ, τὸ 
δὲ αὐτὸ Πνεῦμα. χαὶ διαιρέσεις διαχονιῶν εἶσιν, ὁ δὲ 
αὐτὸς Κύριος καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσὶν, ὁ 
δὲ αὐτός ἐστι Θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι. » 
Αὐτοῦ δὲ χηρύττων τὴν ἐξουσίαν ἑδόα" « Πάντα δὲ 
ταῦτᾳ ἐνεργεῖ τὸ αὐτὸ καὶ τὸ ἕν Πνεῦμα,, διαιροῦν 
ἰδίᾳ ἐχάστῳ, χαθὼς βούλεται διανέμει (9) τοῖς πι- 
στεύουσι τὰ δῶρα. » Δι᾿ αὐτοῦ γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων 
ἐλάδομεν τὴν ἀπαλλαγήν δι᾽ αὐτοῦ τῆς ἐλευθερίας 
τυγχάνομεν * δι᾽ αὐτοῦ τοῦ τῆς υἱοθεσίας χαρίσματος 
ἀπολαύομεν" « Οὐ γὰρ ἐλάδομεν Πνεῦμα, φησὶν ὁ 
Παῦλος, δουλείας πάλιν εἰς φόδον, ἀλλ᾽ ἑλάδομεν 
Πγεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ χράζομεν, 'A66a ὁ Πατήρ. » 
Καὶ ἀλλαχοῦ" « Ὁ γὰρ νόμος τοῦ Πνεύματος τῆς 
ζωῆς ἐλευθέρωσέ με ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας 
καὶ τοῦ θανάτου. » Καὶ ἑτέρωθεν * « Ὁ δὲ Κύριος τὸ 
Πνεῦμά ἐστιν" οὗ δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐχεῖ ἐλευ- 
θερία " » τὸ δὲ τοὺς ἄλλους ἐλευθεροῦν, οὐ δονλεύει" 
πῶς γὰρ ἂν τοῖς ὁμοδούλοις μεταδοίη ὧν οὐ μετέχει, 
οὗ τυχεῖν οὐκ ἰσχύει, οὗ ἀπολαῦσαι βούλεται μὲν, ὡς 
εἰχὸς, οὐ δύναται δέ : Εἰ δὲ μεταδίδωσι τοῖς πιστεύου- 
σιν ἐλευθερίας, χαὶ ἐλευθεροῖ τοὺς δουλεύοντας, 
οὗ δουλεύει δηλονότι, ἀλλὰ δεσπόζει, καὶ δεσποτιχῶς 
τὴν ἐλευθερίαν οἷς ἐθέλει χαρίζεται " διὸ καὶ ὁ μα- 


κάριος ἔφη Παῦλος, ὅτι « Πάντα ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἕν C 


xai τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ χαθὼς 
βούλεται. » Διὸ xal ὁ προφήτης ἐν τῇ Παλαιᾷ τὴν 
ἑξονσίαν αὐτοῦ χηρύττων ἐδόα" « Κύριος ἀπέστειλέ 
με. καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ. » Καὶ ὁ Θεὸς ἐγχαλῶν τοῖς 
Ἰουδαίοις" « Ἐποιήσατο, φησὶ, βουλὴν, καὶ οὐ δι᾽ ἐμοῦ, 
xal συνθῆχας οὐ διὰ τοῦ Πνεύματός μον " » χοινωνὸν 
«ἧς δεσποτείας δειχνὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Καὶ 
ἑτέρωθεν" «Διὸ, φησὶν, ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἶμι, καὶ τὸ 
Πνεῦμά μου ἐφέστηχεν ἐν μέσῳ ὑμῶν. » 
KB. Ὅτι δημιουργὸς à llapáxAntoc. 

Καὶ ὁ Ἰὼδ δημιουργὸν αὐτὸ xaX δεσποτιχὸν εἶναι 
πιστεύων, ἀλλ᾽ οὐχ ὑπουργιχὸν, οὐδὲ ποίημα" 
« Πνεῦμα θεῖον, φησὶν, τὸ ποιῆσάν με, πνοὴ δὲ παν- 
τοχράτορος ἡ διδάσχουσά με. » El δὲ τὴν ἀνθρωπίνην 
φύσιν ἐδημιούργησε, τὴν αὐτὴν οὐσίαν ἔχει Πατρὶ 
xai Υἱῷ " ἐν γὰρ τῇ τοῦ ἀνθρώπου ποιήσει εἶπεν ὁ 
Θεός" « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον xat εἰχόνα ἡμετέραν, 
χαὶ χαθ᾽ ὁμοίωσιν. » Ὧν δὲ ἡ εἰχὼν μία, τούτων δη- 
λονότι χαὶ ἡ οὐσία μία. 


KT". "Ot: ἐχ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 
“Ὅτι δὲ οὐσίας θείας ὑπάρχει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 


bis '*. » 


XXI. Demonstratur Spiritus sancti dominatio. 


Rursus Pesulus: « Divisiones vero gratiarum 
saut, idem autem Spiritus : et divisiones ministra- 
tionum sunt, idem autem Deus, qui operatur om- 
nia in omnibus "5, » Ejusdem etiam potestatem 
200 m przdicans clamabat : « Hec autem. oinnia 
operatur unus atque idem Spiritus, dividens sepa-. 
ratim singulis : prout vult distribuit dona **. » Per 
ipsum quippe recepimus peccatorum remissionem ; 
per ipsum libertatem consequimur ; per ipsum ado- 
ptionis gratia fruimur. « Non enim accepimus, in- 
quit Paulus, Spiritum servitutis iterum in timore, 
sed accepimus spiritum adoptionis in filios, in quo 
clamemus, Abba Pater δ". » Et alio loco : « Nam lex 
spiritus vitse liberavit me a lege peccati et mor- 
tis *. » Et alibi : « Dominus autem Spiritus est : 
ubi autem Spiritas Domini, ibi libertas **. » Qui 
autem alios liberat, is non servit. Qui enim fleri 
poseet ut conservis daret quz ipse non habet, quod 
ipse consequi non valet, quo vellet quidem frui, 
uti par est, neque tamen posset? Quod si revera 
credentibus libertatem communicat, et servos libe- 
Fat, non utique Ipse servit, sed dominatur, liber- 
(atemque pro sua potestate quibus volt largitur, 
Quare et beatus Paulus ait : « Omnia operatur unus 
atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. » 
Quamobrem et propheta in Vetere Testamento po- 
tentiam illius przdicans clamabat : « Dominus mi- 
sit me et Spiritus ejus **. » Et Dominus reprehen- 
dens Judsos : « Consiliuni, inquit, iniit, et non per 
me; et conventiones , sed non per Spiritum 
meum ὅδ; » participem ita demonstrans potestatis 
sanctum Spiritum. Et denique alibi : « Ideo, in- 
quit, ego vobiscum sum, et Spiritus meus in me- 
dio vestrum stetit **, | 

XXII. Quod Paracletus sit creator. 


Jobus quoque creatorem Dominuinque ipsum Spi- 
ritum credens, non ministrum "neque creaturau, 
t Spiritus divinus, inquit, qui fecit me, et spira- 
men omnipotentis quod erudit me ", » Jam si hu- 


D manam naturam creavit, sequitur ut ejusdem cam 


Patre ac Filio substantiss sit. Namque in hominis 
creatione dixit Deus : « Faciamus 7014 bowinem 
ad imaginem nostram ae similitudinew 58, » Quoruw 
autem una est imago, eorum videlicet una. quoque 
substantia est. 0000. d4 
XXIII. Quod ex Deo sit Spiritus saucius. 


Quod autem divine constel substantia Spirítus 


48 Hl Cor. xit, 15. 5351 Cor. xi, 4-0. ? ibid. 11, 51 Rom. vii, 15. 59 ibid. Φ, '* ll Cor. μι. 11, 


** ]sa. xLvin, 16. "Isa. xxx, 1. "* Agg. i, 6. 57 Job xxxn, 8. 


(1) Vides apud Cyrillum recte additum xai Ila- 
τρός, quz dictio deest. in. ipultis Novi Testamenti 
codicibus, ct tamen necessaria lic est ad Trinitatis 


*5 Gen, 1, 96. 


plenam enumerationem. 
(2) Jta codex διανέμει, sine ulla antea vel postea 


interpunctione. 


1170 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


sanctus, ipse nos Deus docet per Joelem prophetam Α αὐτὸς ὁ θεὸς ἡμᾶς διδάσκει διὰ τοῦ προφήτου λέγων 


dicens : « In novissimis diebus effundam de Spiritu 
meo super omnem carnem **. » Docet vero nos 
Christus Dominus, dum ait discipulis: «Cum autem 
vos tradiderint, ne curz vobis sit quomodo aut quid 
loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed 
Spiritas Patris vestri, qui loquitur in vobis **. » 
Rursusque Paulus : « Vos autem in carae non estis, 
sed in Spiritu, si 12men Spiritus Dei in vobis ba- 
litat **, » Et paulo post: « Quicunque enim Spi- 
ritu Dei aguntur, bi sunt fllii Dei **. » Εἰ alibi: 
« Nobis autem, inquit, Deus revelavit per Spiri- 
tum suum. Spiritus enim omnia scrulatur, etiam 
profunda Dei. Quis enim bominum scit quz sunt 
hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est? Ita 
et que Dei sunt nemo cognovit, nisi Spiritus qui ex 
Deo est 33, » Ex quibus egregie coustat, non esse 
extraneum neque diverse substantie, sed reapse 
preditum divina natura sanctum Spiritum. Quam- 
obrem arcapa quoque Dei novit, et quidquid Dei 
est novit, sicut anima noslra qua sunt suiipsius. 
Quod si quis forte vocabulo scrutandi ignorautiam 
denotari putat, idem de Patre quoque dictum com- 
periet. « Nam qui scrutatur, iuquit, corda, qui sit 
sensus Spiritus novit **. » Jam si universalis Deus 
non ideo scrutatur quia nesciat, sed preclare no- 
vit omnia antequam flant; sanctus quoque Dei 
Spiritus, haud propter ignorantiam profunda Dei 
scrutatur. Nam quomodo ignoranti congruerént ci-- 
tata verba : qnod sicuti novit spiritus hominis quee 
sunt in ipso, ita et ea qux sunt Dei nemo, nisi Spi- 
ritus Dei, cognoscit ? Adversatur enim scrutationi 
"09m scientia ; anima vero res proprias nen scru- 
tatur, sed apprime scit. Igitur Spiritus sanctus ac- 
curata Dei notitiam habet: et sicuti Patrem nemo 
novit, nisi Filíus, neque Filium, nisi Pater **; ita, 
ait, nemo novit quz Dei sunt, nisi Spiritus Dei. Ex 
dictis igitur naturze communionem edocemur. 

Quia tamen cunctos impudentie fines cgressi, 
Arii atque Eunomii blasphemia discipuli, ipsum 
Deum aiunt esse. Spiritum Dei, necessario beatus 
Pavlus personam Spiritus demonstrat : « Nos enim, 
juquit, haud mundi spiritum accepimus, sed qui 
ex Deo est Spiritum : ut sciamus quz a Deo donata 
sunt nobis ; quz et loquimur non suasoriis huma- 
wwe sapienti verbis, sed doctrina Spiritus sancti, 
spiritalibus spiritalia comparantes. Animalis autem 
homo non recipit quz sunt Spiritus Dei ; stultitia 
cnim est illi, et non potest intelligere, quia spirita- 
liter dijudicatur. Quis enim cognovit sensum Domi- 
ni, qui instruat eum? Nos autem sensum Christi 

e 


* joel 1, 98. ** Matth. x, 19, 90. 
97. *' Matth. xí, 97. 


(4) Vocabulum hoc S. Augustinus, ut adnotat 
Sabaterius, explicat quid sapiat. Alii vero sensum. 

(2) Itala , vetus, verborum Graecorum, ut sit ÀÁu- 
gustinus, tenacior, apud Awbrosium de Sp. sancto, 
adnotante Sabaterio, διδαχτοῖς interpretatur qwaso- 


*! Rom. vii, 9. 


Ἰωήλ᾽ « Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, ἔκχεω ἀπὸ τῷ 
Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν cápxa. » Διδάσχει δὲ ἡμᾶς 
ὁ δεσπότης Χριστὸς πρὸς τοὺς μαθητὰς λέγων" 
ε Ὅταν δὲ παραξώσωσιν ὑμᾶς, μὴ μεριμνήσητε τὰς 
ἣ τί λαλήσετε " οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ 
τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν iv ὑμῖν" » 
καὶ πάλιν ὁ Παῦλος" « Ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν cugu, 
ἀλλ᾽ ἐν Πνεύματι εἴπερ Πνεῦμα θεοῦ οἰκεῖ ἕν ὑμῖν.» 
Καὶ μετ᾽ ὀλίγα" «Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, 
οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. "Καὶ ἀλλαχοῦ" « Ἡμῖν δὲ, quis 
ὁ Θεὸς ἀπεχάλνψε διὰ Πνεύματος αὑτοῦ" τὸ γὰρ ἴτε» 
μα πάντα ἐρευνᾷ καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ " » τίς τὸν 
ἀνθρώπων οἷδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ TUR: 
τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ ; οὕτω xal τὰ τοῦ θεοῦ 


B οὐδεὶς οἴδεν, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τὸ &x τοῦ Θεοῦ.» Ἐξ 


ὧν εὔδηλον ὡς οὐκ ἀλλόφυλον, οὐδὲ ἑτεροούσιον, ἀλλὰ 
τῆς θείας φύσεώς ἐστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" διὸ "εὶ 
τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ γινώσχει, χαὶ ἐπίσταται τὸ τῷ 
Θεοῦ, ὡς ἡ ἡμετέρα ψυχὴ τὰ οἰχεῖα. Εἰ δὲ ὡς 
ἄγνοιαν τὴν ἔρευναν νομίζει, τοῦτο xa ἐπὶ Πατρὶς 
κείμενον εὑρήσει᾽ € Ὁ γὰρ ἐρευνῶν, φησὶ, τὰς xap- 
δίας, οἶδε τί τὸ φρόνημα (1) τοῦ Πνεύματος. » EB 
ὁ τῶν ὅλων Θεὸς οὐχ ἀγνοῶν ἐρευνᾷ, ἀλλὰ Gage 
ἐπίσταται πρὶν γενέσθαι τὰ πάντα, καὶ τὸ Πνεῖψε 
τοῦ Θεοῦ τὸ ἅγιον οὐ δι᾿ ἄγνοιαν ἐρευνᾷ τοῦ Θεοῦ τὸ 
βάθη πῶς γὰρ ἂν ἁρμόσειε τῷ ἀγνοοῦντι, ὅτι ὡς 
οἵδε τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὰ ἐν αὐτῷ, οὕτω xal 
τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς οἶδεν, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ θεοῦ ; 


ς ἐναντίον γὰρ τῇ ἐρεύνῃ .ἡ εἴδησις " ἢ δὲ quy οὐκ 


ἐρευνᾷ τὰ ἑαυτῆς, ἀλλ' ἀχριθῶς ἐπίσταται" οὐτῶν 


«b Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀχριδῆ τὴν γνῶσιν τοῦ Soi 


ἔχει" καὶ ὥσπερ τὸν Πατέρα οὐδεὶς οἵδεν εἰ ghé 
Υἱὸς, οὐδὲ «by Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, οὕτω, quot 
οὐδεὶς οἶδεν τὰ τοῦ Θεοῦ, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ θεοῦ. 
Ἐχξδὲ τῶν εἰρημένων τὸ κοινὸν τῆς φύσεως διδασχόν 
μεθα. 


Ἐπειδὴ δὲ οἱ νοσοῦντες πᾶσαν ἀναισχυνεῖςι, ἃ 
τῆς τοῦ ᾿Αρείου, φημὶ, καὶ Εὐνομίου μαθηταὶ p 
σφημίας, αὐτόν φασιν εἶναι τὸν Θεὸν τὸ Πνεῦμα τῷ 
Θεοῦ, ἀναγχαίως ὁ μαχάριος Παῦλος δεΐχνυσι τὸ τοῦ 
Πνεύματος πρόσωπον" « Ἡμεῖς γὰρ, φησὶν, οὗ » 
πνεῦμα τοῦ χόσμου ἑἐλάδομεν, ἀλλὰ τὸ Ex τοῦ θεοῦ 


D πνεῦμα ἵνα ἴδωμεν τὰ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ χαρισθέντα 


ἡμῖν, ἃ καὶ λαλοῦμεν, οὐχ ἕν διδαχτοῖς (2) ἀνθρω- 
πίνης σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν διδαχτοῖς Πνεύματος 
ἁγίου, πνευματικοῖς πνευματιχὰ συγχρίνοντες * v 
uox δὲ ἄνθρωπος οὗ δέχεται τὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ 
Θεοῦ- μωρία γὰρ αὐτῷ ἐστι, xal οὗ δύναται γνῶναι, 
ὅτι πνευματικῶς ἀναχρίνεται (5) " τίς γὰρ ἔγνω vert 
** Rog. vtl 


4: ibid. 14. ' LCor. n, 10-12. 


riis. . "E 

(Ὁ) 4Eque tenax verbi Itala vetus  dijudicainr. 
Imo hoc ipsum vogsbulum ἀναχρίνεται explicat p- 
riter dijudicatur ulgatus interpres 1 Cor. xiv, 36. 


4181 


DE TRINITATE. 


4183 


Κυρίου, ὃς συμδιδάσει αὑτόν; Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ A babemus **. » Dum ait itaque: « Nos spiritum, 


ἔχομεν. » Οὐχοῦν τῷ εἰπεῖν ὅτι « Οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ 
κόσμου ἑἐλάδομεν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐχ τοῦ Θεοῦ, » 
ἐδίδαξεν οὐχ ὁμογενὲς (1) τῷ χόσμῳ, ἀλλὰ τῆς θείας 
ὑπάρχον οὐσίας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Καὶ πρὸς 
«κούτῳ ὑδίδαξεν, ὡς οὐ περὶ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς 
ἔχει τὸν Λόγον, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἁγίου νεύματος, οὗ 
τὴν χάριν λαμδάνουσιν οἱ πιστεύοντες... Διὸ τὸ Πνεῦ- 
μα εἶπε τὸ Ex τοῦ Θεοῦ, διδάσχων ὡς ἐκ τοῦ Πατρὸς 
ἔχει ὕπαρξιν, χἀχείνης ὑπάρχει τῆς φόσεως, οὐ δὲ 
ψεννητιχῶς, ἀλλ᾽ ὡς οἷδε μόνος ὁ τὸν Υἱὸν ἐπιστά- 
μενος, xal ὁ μόνος τὸν Πατέρα γινώσχων, xoi 4b 
μόνον Πατέρα (2) χαὶ Υἱὸν ἐπιστάμενον" ὃ ἐκ Θεοῦ 
μεμαθήχαμεν, τὸν δὲ τρόπον οὐχ ἐδιδάχϑημεν. "᾿Αρ- 
πκούμεθα δὲ τοῖς δοθεῖσι μέτροις τῆς γνώσεως, xat 


οὐ πολυπραγμονοῦμεν ἀγνοήτως τὰ ἀνέφικτα. ^ 


KA. "Or. ὁ μέγας "AxóctoAoc Θεὸν οἷδε τὸ 
Πνεύμα τὸ ἅγιον. 

“Ὅτι δὲ τοῦ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πάλι" ὁ 
Παῦλος ἡμᾶς; διδάσχει" « ᾿Απελούσασθε, λέγων, xal 
ἡγιάσθητε xa ἐδιχαιώθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυ- 
ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, xaX ἐν τῷ Πνεύματι τοῦ 
Θεοῦ ἡμῶν. », Τίνος γὰρ ἕνεχεν ναοὶ προσαγορευό- 
μεθα Θεοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος τὴν «60 Πνεύματος 
δεχόμενοι χάριν, εἰ μὴ Θεὸς ὑπάρχει τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον ; ὅτι δὲ ναοὶ τοῦ Πνεύματος οὗ πιστοὶ προσ- 
αγορεύονται, ὁ αὑτὸς ἡμᾶς ᾿Απόστολος διδάσχει λέ- 
qo * 1 Οὐχ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν 
ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἔστι, οὗ ἔχετε ἀπὺ «ὁῦ Θεοῦ, 
xa οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; ἡγοράσθητε γὰρ τιμῆς.» Ὃ δὲ 
ναὸς τὸν ἐνοιχοῦντα χηρύττει Θεόν ^ διὸ xaX ἀνωτέρω 
ἔλεγεν’ ε Οὐχ οἴδατε ὅτι ναὸς τοῦ Θεοῦ ἔστε, xal τὸ 
Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰχεῖ ἐν ὑμῖν ; Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ 
Θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός" ὁ γὰρ τοῦ Θεοῦ 
ναὶς ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. » Εἰ τοίνυν τὰν 
χάριν τοῦ Πνεύματος διὰ τοῦ βαπτίσματος λαμδά- 
ψουσιν οἱ πιστεύοντες, ταύτης δὲ τῆς δωρεᾶ: ἀξιού- 
pvo, ναὸς Θεοῦ χρηματίζομεν, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον. Τούτον χάριν, εἰ ἐνοίχησις καὶ ναὸς Θεοῦ οἱ 
τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος ἀπολαύοντες εἰσὶ χαὶ χα- 
λοῦνται, τῆς θείας φύσεως δῆλον ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ 
Kov, χαὶ Πατρὶ καὶ Υἱῷ ὁμοούσιον, El δὲ χτίσμα, 


mondi non accepimus, sed qui ex Deo est Spiritum, » 
demonstravit non esse mundo homogeneum Spiri- 
tum sanctum, sed divina natura preditum. Insuper 
demonstravit nequaquam se de Deo Patre loqui, 
sed de sancto Spiritu, cujus gratiam credentes 
sccipiunt, Ideo et dixit Spiritum qui ex Deo est, 
docens eum a Patre habere exsistentiam, et illius 
esse Dalure, non profecto genitum, sed eo modo 
quem solus ille scit qui Filium movit, et qui Patrem 
povit Filius, et is denique qui solus Patrem Filiun- 
que novit ; quam quidem rem a Deo didieimus, 
sed modum edocti non fuimus: Contenti itaque 
simus data notitia mensura, neque imperite scrute- 
mur quse comprehendi non queunt. 


703 XXIV. Quod magnus Apostolus Spiritun 

sanctum Deum esse scivit. 

Quod autem Dei sit Spiritus sanctus, deuuo 
Paulus nos docet : « Abluti estis, dicens, et saneti- 
ficati atque Justificati in nomine Domini nostri Jesu 
Christi, et in Spiritu Dei nostri". » Cur enim templa 
Dei sppellamur, qui per baptismum Spiritus gratiam 
recepimus, nisi ipse sanctus Spiritus Deus est ? 
Quod autem Spiritus templa fideles appellentur, 
ipse nos docet Apostolus dicens : « Nescitis quo- 
nism corpora vestra templum sunt ejus qui in. vobis 
est, sancti Spiritus, quem a Deo habetis , nec estis 
vestri ἢ Empti enim estis pretio **.» Templum autem 
inhabitantem  prxedicat Deum. Quare et superius 
aiebat : « Nescitis vos templum Dei esse, et in vobis 
habitare Spiritum Dei ? Si quis templam Dei viola- 
verit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei 
sanctum est, quod estis vos **. » Si ergo Spiritus 
gratiam pec baptismum recipiunt credentes, qui 
vero hoc dono digni fuimus, templum Dei eflcimur, 
sequitur ut Deus sit Spiritus sanctus. Propterea si 
babitaculum templuihque Dei, ii qui gratia. Spiritus 
fruuntur, sunt et appellantur, exploratum est divina 
nalura esse praeditum Spiritum sanctum , et Patri 
Filioque consubstantialem. Nam 5] creatura diver- 
smque substantie foret, hsud recte templa Dei 


χαὶ ἐξ ἑτέρας οὐσίας τυγχάνει, οὐκ εἰκότως ἂν ναοὶ p appellarentur ii qui hujus donum sunt adepti. Quod 


προσαγορευθεῖεν Θεοῦ ol τῆς τούτου τυγχάνοντες 
δωρ:ᾶς " εἰ δὲ ναοὶ Θεοῦ ὀνομάζονται, οἱ μεριχῆῇς 
τινὸς χαὶ βραχεία: παρὰ τούτου χάριτος ἀπολαύον- 
“ες, ἐχ τῆς προσηγορίας γοήσομεν τὴν συγγένειαν. 
Ἴουτο χαὶ τῶν ἀποστόλων ὁ κολοφὼν ἐν ταῖς Πράξεσι 
διδάσχε:, τοῦ ᾿Ανανίου τὴν χλοπὴν διελέγχων. 


KE'. Ὅτι xal ὁ θεσπέσιος Πέτρος συνῳδὰ περὶ 
τοῦ Πνεύματος δέχεται. 


« ᾿Ανανία, γὰρ, φησὶν, ἵνα τί ἡ πάτησεν ὁ Σατανᾶς 


44} Cor n, 19-16. " LCor νι, 4{. ** ibid, 19, 90. 


(4) Cod. mendose ὁ μουογενές, vel certe óubvoyz- 


νής. 
(3) ΠῚ: in cod. iterum inseritur καὶ τὸ μόνου Πα- 


si templa Dei appellantur qui parte aliqua, et qui- 
dem ezigaa, gratie ejus utuntur, de appellatione 
estimabimus consortium ejus. Rem hanc apostolo- 
fuin quoque apet in Actibus docet, duin Ananize 
furtum coarguit. 


XXV. Quod etiam divus Petrus consonam de Spiritu 
sanctio gerit sententiam. 


« Anania, inquit enim, cur seduxit Satanas cor 


** | Cor. ui, 16, 17. 


τέρα γινώσχων, quod meudosum visum est e exe 
cludendum. 


1185 


δ. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


tuum ut Spirito sancto mentireris, et de agri pretio A *hv καρδίαν σου φούσασθαι τὸ ἅγιον νεῦμα, mi 


fraudares ** ?* » Et mox : 70/6 m.« Non es inentitus 
hominibus, sed Deo "*. » Nam quia ille putaverat 
jatere apostolos , utpote homines, dum de praedii 
pretio quam libuit partem subtraheret, apostolorum 
princeps eum docet, eos qui Spiritus gratia poHe- 
rent, cuncta aperte cognescere quae clam acta essent. 
Non nobis mentitus es, inquit, sed Spiritui sancto. 
Ne igitur homines te fefellisse putes : Deo enim 
tu rem falsam dixisti ; namque hominibus non es 
mentitus ,' sed Deo. Haud quippe nobis tu illusisti, 
sed Spiritui sancto, qui Deus est, ex Deo exsisten- 
tiam babens, et ejusdem nature socius. Hoc etiam 


Lucas in Actibus ostendit , dum narrat quod , antea . 


ministrantibus Domino et jejunantibus fratribus 
Antiochi, dixit Spiritus sanctus : 


XXVI. Multifariam demonstratur Deum | esee 
Spiritum sanctum. 

« Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus 
ad quod eos advocavi 75.» Pergit autem dicere ipsos 
a sancto Spiritu missos abiisse Seleuciam. Atque 
ubi narravit quomodo peragrantes Cyprum , Ly- 
ciam, Lycaoniam, Pamphyliam atque Bithyniam , 
evangelium pradicaverint, subjungit : « Et inde na- 
vigantes Antiochiam Barnabas ac Saulus, unde 
fueraut traditi gratie Dei in opus quod compleve- 
rant; cum illuc venissent, et Ecclesiam con- 


νοσφίσασθαί cs ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ χωρίου: » Καὶ 
μεν ὀλίγα " «Οὐχ ἐφψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ. ᾿ 
Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνον φήθη λανθάνειν ὡς ἀνθρώποις 
τοὺς ἀποστόλους ὑφελόμενος τῆς τοῦ χτήματα 
"ue, ὃ ἠθέλησεν, ὁ χορυφαῖος αὐτὸν διδάσκει τῶν 
ἀποστόλων, ὅτι τοῦ. Πνεύματος τὴν χάριν οἱ ἔχοντας, 
πάντα σαφῶς ἐπίστανται τὰ χρύόδην γινόμενα. Οὴ 
ἡμᾶς γὰρ, φησὶν, ἐψεύσω, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" 
μὴ τοίνυν ἀνθρώπους ἡπατηχέναι νόμιζε" Θεὸς γάρ! 
ἐστιν ὁ διαψευσθεὶς παρὰ σοῦ οὐχ ἐψεύσω γὰρ ἀν: 
θρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ" οὐχ ἡμεῖς γὰρ, φησὶν, ὑπὸ. 
σοῦ πκαρεχρούσθημεν, ἀλλὰ τὸ νεῦμα τὸ ἅγιαι: 
ὅπερ ἐστὶ Θεὸς, Ex Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, χὰχείνης 
ὑπάρχον τῆς φύσεως. Τοῦτο καὶ ὁ Δουχᾶς ἐν wk 


B πράξεσι δῆλον ποιεῖ " εἰπὼν γὰρ ἀνώτερον ὅτι λε- 


τουργούντων τῷ Κυρίῳ, καὶ νηστευόντων τῶν ἀδε) 
φῶν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, εἶπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" 

KQ'. 'Ex xJAsióruv ἀπόδειξις Θεὸν εἶναι rb 

ἅγιον Πνεῦμα. 

« ᾿Αφορίσατέ μοι τὸν Παῦλον δὴ xai τὸν Βαρνάδεν 
εἰς τὸ ἔργον ὃ προσχέχλημαι αὐτούς. » Καὶ ἐπεγε- 
ov ὅτι ἐχπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύμεοι; 
κατῆλθον εἰς Σελεύχειαν, xaV διηγησάμενος iow; 
περινοστήσαντες τὴν Κύπρον καὶ τὴν Λυχίαν, πὰ 
Δυχαονίαν, καὶ Παμφυλίαν, καὶ Βυθυνίαν, ἐκήρυξεν 
«0 Ἐὐαγγέλιον, ἐπιφέρει " ε ἸΚἀχεῖθεν ἀποπλεύ- 
σαντες εἰς ᾿Αντιόχειαν οἱ περὶ Βαρνάδαν xal Παύ- 
λον, ὅθεν ἦσαν παραδεδομένοι τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ 


gregassent, retulerunt quanta fecisset cum illis C εἰς τὸ ἔργον ὃ ἐπλήρωσαν " παραγενόμενοι δὲ͵ καὶ 


Deus **, » Et quidem cum superius Spiritus memi- 
nisset, ceu qui Paulum et Barnabam ad destinatum 
a se opus elegissel, Spiritum rursus post reditum 
nominat, bisque illi Dei nomen attribuit ; primo 
dicens, quod Antiochiam navigaverint unde erant 
traditi gratia Dei propter opus quod reapse com- 
pleverant ; iterum dum ait, quod congregate Ec- 
clesix* ea narraverint, qua cum ipsis Deus fecisset. 
Profecto a Spiritu sancto erat miraculorum donum, 
ipse sapientiam prudentiamque suppeditabat , ipse 
predicantibus 708m vim ingerebat, ipse his in- 
spirabat magisterii sermonem. Unde et Paulus aie- 
bat : « Alii quidem per Spiritum datur sermo sa- 
pientia ; alii autem sermoscientiae secundum eumdem 
Spiritum ; alteri fides in eodem Spiritu ; alii gratize 
sanitatum in uno Spiritu, » et reliqua **. Deinde 
docens, quod non ministri vice hec distribuit Spi- 
ritus sanctus, sed potentialiter quibus vult lar- 
gitur, subdit : « Hzc autem omnia operatur unus 
el idem Spiritus , dividens seorsum singulis prout 
vult **.» Si ergo hzc Spiritus sanctus per apostolos 
pro suo libito peragebat, Paulus vero ac Barnabas 
congregate Ecclesie nuntiabant, quanta cum ipsis 
fecisset Deus , utique Deus est Spiritus sanctus , 
juxta apostolorum loquelam. 


τὴν Ἐχχλησίαν συναγαγόντες, ἀνήγγελαν Ves 
ἐποίησεν μετ᾽ αὐτῶν ὁ Θεός.» Μινημονεύσας ἄνωθεν 
τοῦ Πνεύματος, ὡς ἀφορίσαντος τὸν Παῦλον χαὶ τὸν 
Βαρνάδαν εἰς ὃ προσεχέχλητο αὐτοὺς ἔργον, τοῦτο 
μετὰ τὴν ἄνοδον ἀποχαλεῖ" xai δὶς τἔθησι τὴν τοῦ 
Θεοῦ προσηγορίαν" πρῶτον μὲν λέγων ὅτι εἰς ᾿Ανειό- 
χειαν ἀπέπλευσαν, ὅθεν ἦσαν παραδεδομένν tj 
χάριτι τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ ἔργον ὃ ἐπλήρωσαν - δεύτεμιν 
δὲ ὅτι, συναγαγόντες τὴν "ExxAnaíav, ἀνδγγειλεν ὅδε 
ἐποίησεν μετ᾽ αὐτῶν ὁ Θεός. Καὶ μὴν τὸ Πνεῦμε ὦ 
ἅγιον ἣν τὸ θαυματουργοῦν, τὸ σοφίζον, τὸ σύνεσιν 
χορηγοῦν, τὸ τοὺς χηρύττοντας ἐνδυναμοῦν, τὸ 
ἐμπνέον αὐτοῖς τὸν τῆς διδασχαλίας λόγον " διὸ χεὶ 
Παῦλος ἕλεγεν * « Ὧ μὲν γὰρ δίδοται διὰ τοῦ Πνε 


Ὁ ματος λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ 


τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, ἑτέρῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύ- 
pat, ἄλλῳ δὲ χαρίσματα ἰαμάτων ἐν τῷ αὐτῷ 
Πνεύματι, » xoà τὰ ἑξῆς. Εἶτα διδάσχων ὡς eq 
ὑπουργοῦν ταῦτα διανέμει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλὰ 
δεσποτιχῶς οἷς θέλει χαρίζεται, ἐπήγαγε" « Πάντα 
δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ὃν xal τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιροῦν 
ἰδίᾳ ἑχάστῳ καθὼς βούλεται. » Εἰ τοίνυν τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον ταῦτα διὰ τῶν ἀποστόλων εἰργάζετο ὡς ἡ δοῦ- 
λετο, συναγαγόντες δὲ οἱ περὶ Παῦλον xai Bapváfsv 
τὴν Ἐχχλησίαν ἀνήγγειλαν ὅσα ἐποίησε μετ᾽ αὐτῶν 
ὁ Θεὸς, Θεὸς ἄρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κατὰ τὴν ἀπο- 


στόλεωυν φωνήν. 


7 Act. v, 9. "! ibid. 4. P Act. xin, 2, ? Act, xiv, 22. 2 I Cor xi, 8, 9. '* ibid. tl. 


1185 


DE TRINITATE. 


1186 


Τοῦτο γεγονὸς xaV ἐν Ἱεροσολύμοις ὁ θειότατος Α Hoc idem evenisse Hierosolymis quoque prsecla- 


᾿ διηγεῖται Λουχᾶς. e Ἐσίγησε γὰρ, φησὶ, ἅπαν τὸ πλῇ- 
θος, xat ἤχουε τοῦ Bapvá6a xaX τοῦ Παύλον ἐξηγου - 
᾿μένων, ὅσα ὁ Θεὸς ἐποίησεν σημεῖα δι’ αὐτῶν, xal 
τέρατα ἐν τοῖς ἔθνεσι. » Θεὸς οὖν ἄρα τὸ Πνεῦμα «5 
ἅγιον * τὸ γὰρ αὑτὸ θαυματουργεῖ τὰ σημεῖα χαὶ τὰ 
τέρατα. Διὸ xai ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἔλεγεν " 
« Εἰ δὲ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐγὼ ἐχδάλλω τὰ δαιμόνια, 
ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.» Καὶ 
πάλιν ἐν ταῖς Πράξεσιν ὁ Λουχᾶς τὸν Πτῦλόν φησιν 
ἐπιλεξάμενον τὸν Σίλαν ἐξελθεῖν τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ 
Ob τῶν ἀδελφῶν παραδοθέντα" Θεὸν αὖθις χαλέσας 
«ὃ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ διὰ τῶν ἀδελφῶν ἐν 'Avtto- 
χείᾳ ἀφορίσαν αὐτὸν εἰς -ὃ προσεχαλέσατο αὐτὸν 
ἔργον. ἸΙάλιν ὁ μαχάριος Παῦλος ἐν μὲν τῇ πρὸς 
ἹΚορινθίους (1) φησίν" « Οὗς ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐχ- 
χλησίᾳ, τοὺς μὲν προφήτας xal ἀποστόλους, τοὺς δὲ 
ποιμένας χαὶ διδασχάλους χαὶ εὐαγγελιστὰς, πρὸς 
καταρτισμὸν τῶν ἀγίων" » ἐν δὲ Μιλήτῳ συνταττό- 
μενος τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τῆς δοθείσης ἀναμιμνήσχων 
χάριτος" « Προσέχετε οὖν ἑαυτοῖς͵ φησὶν, xai παντὶ 
τῷ ποιμνίῳ ἐν ᾧ ὑμᾶς ἔθετο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον 


rissimus Lucas narrat: « Tacuit enim, inquit, omuis 
multitudo, et audiebant Barnabam et Paulum narran- 
tes quanta Deus fecisset signa et prodigia in gentibus 
per ipsos'*.» Deus ergo est Spiritussanctus: ipse enim. 
signa et prodigia mirabiliter operatur. Unde etiam 
Dominusin Evangeliis aiebat : «Quod si egoin Spiritu 
Dei daemonia ejicio, utique pervenitin vos regnum 
Dei '*. » Rursusque in Actibus Lucas ait ** , Psu- 
lum electo Sila profectum esse, traditum gratice 
Dei a fratribus. Quo item loco Deum appeilat Spi- 
ritum sanctum , qui nempe per fratres Antiochiae 
segregaverat ipsum ad destinatum opus. Adhuc 
beatus Ράυϊυδ in Epistola ad Corinthios ait : « Quos 
Deus posuit in Ecclesia partim prophetas et apo- 


B stolos, partim pastores et doctores atque evange- 


listas, ad zdificationem sanctorum **. » Mileti au- 
tein fratribus vale dicens, et datam commemorans 
gratiam : « Attendite. igitur vobismetipsis, inquit, 
et universo gregi, in quo vos Spiritus sanctus po- 
suit episcopos regere '70G Ecclesiam Domini ; 
quam acquisivit sanguine suo **, » 


ἀκισχόπους ποιμαίνειν τὴν Ἐχχλησίαν τοῦ Κυρίου (2), ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ αἵματος τοῦ 


ililov. » 

Ὁρᾶτε πάλιν χἀνταῦθα τὴν θεολογίαν τοῦ Πνεύ- 
ψατος. Ἐχεῖ γὰρ τοῦ Θεοῦ μνημονεύσας ὡς ποιμένας, 
καὶ διδασχάλους, χαὶ εὐαγγελιστὰς χειροτονοῦντος, 
ἐνταῦθα περὶ τοῦ Πνεύματός φησι Ἐν ip ὑμᾶς ἔθετο 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπισχόπους ποιμαίνειν τὴν Ἐχ- 
τλησίαν * διδάσχων ὡς Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, κάι 
ὅτι ταὐτόν ἔστιν εἰπεῖν Θεὸν, χαὶ Πνεῦμα, διὰ τὴν 
κοινωνίαν τῆς φύσεως * τοῖς «s γὰρ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ xai 
Πατρὸς γινομένοις συνεργεῖ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον" τοῖς τε ὑπὸ τοῦ Υἱοῦ (3) xai τοῦ Πνεύματος 
τελουμένοις συνευδοχεῖ ὡσαύτως ὁ Θεὸς xal Πατήρ. 
ἹΚαὶ ἑτέρωθεν πάλιν ὁ μαχάριος Παῦλος Θεὸν εἶναι 
«ὃ Πνεῦμα χηρύττει' € Ἐὰν γὰρ, φησὶ, προφητεύωσι 
ἀάντες, εἰσέλθῃ δέ τις ἄπιστος ἢ ἰδιώτης, ἐλέγχεται 
πὸ πάντων, ἀναχρίνεται ὑπὸ πάντων (4), τὰ χρυπτὰ 
«ἧς χαρδίας αὐτοῦ φανερὰ γίνεται " χαὶ οὕτως πεσὼν 
ξπὶ πρόσωπον προσχυνήσει τῷ θεῷ, ἀπαγγέλλων ὅτι 
ὄντως ὁ Θεὸς ἐν ὑμῖν ἐστιν. » Ἐπειδὴ γὰρ τοῦ Πνεύ- 
ιατος ἡ προφητεία χάρισμα, διὰ δὲ τῆς ἀποχαλύψεως 


«οὔ Πνεύματος φανερὰ τὰ τῆς χαρδίας χρυπτὰ ἢ 


γίνεται, Θεοῦ δὲ ἴδιον τὸ τὸν νοῦν τῶν ἀνθρώπων 
ἐπίστασθαι, ἀναγχαίως ὃ ἐλεγχόμενος διὰ τῆς προφη- 
τείας, ἀναχρινόμενος προσχυνήσει τῷ Θεῷ, ἀπαγ- 
γέλλων ὅτι ὄντως ὁ Θεὸς ἐν ὑμῖν ἐστιν " εἶχον δὲ τὴν 
χάριν ἐκεῖνοι τοῦ Πνεύματος. Εἰ 55 Θεὸς fv ἐν 
αὑτοῖς, ἐπειδὴ vno τοῦ Πνεύματος ἀπήλαυνον χάριτος, 
Θεὸς ἄρα xaX ἐχ θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 


Y* Act. xv, 19. 17) Matth. xii, 28. 
*5 ] Cor. xiv, 25-25. 


( Pars quidem prior testimonii ejus est ex Epi- 
ad Corinthios; pars altera tamen adsuitur ex 

loco parallelo Epistole ad Ephesios. 
(2) Ita cod. Κυρίου, ut nonnulli alil codices Actuum 
Sed tamen multo cominunior est lectio Θεοῦ, 


; quam interpres quoque Lat. Vulgatus retinet. . 


Θεοῦ habet ipse Cyrillus in opusculo, Quod Maria 


8 Act. xv, 40. ᾿ 


Videte rursus hinc etiam, Deum affirmari Spi- 
rium sanctum. Cum enim illic dixisset Deum 
constituisse pastores , doctores et evangelistas , 
hic de Spiritu ait : « Quo in grege vos collocavit 
Spiritus sanctus episcopos ob regendam pastor:li 
cura Ecclesiam : « docens videlicet Deum esse Spi- 
ritum sanctum, perindeque dici Deum ἃς Spiritum, 
propter naturze communionem. Nam iis quz? a Deo 
Patre flunt, cooperantur Filius ac Spiritus sanctus : 
vicissimque iis, qux a Filio et Spiritu perficiuntur, 
consentit pariter Deus Pater. Rursusque alibi bea- 
tus Paulus Deum ésse Spiritum praedicat : « Nam 
si, inquit, omnes prophetent, íintrel autem quis 
infüJells vel idiota, convincitur ab omnibus, diju- 
dicatur ab omnibus, occulta cordis ejas manifesta 
Qunt : et Ita cadens In faciem adorabit Deum, pro* 
nuntians quod vere Deus In vóbis sit *!. » Nam 
quia prophetia donum Spiritus est, et per revela- 
tionem Spiritus, mánifesta flunt cordis occulta , 
Dei vero proprium est mentem hominum cognoscere, 
necessario is. qui convincitur ἃ prophetia, diju- 
dicatus adorabit Deüm , pronuntians quod vere 
Deus in vobis sit. Porro illi gratiam Spiritus habe- 
bant. Quod si Deus in ipsis erat, quia Splritus gra- 
tia (ruebantur, superest ut Deus et ex Deo Spiri- 
tus sanctus sit. | 


** [ Cor. xr), 98 ; Ephes. 1v, 19. 5 Act, xx, 98. 


sit. Deipara, num. 93. : 

(5) Cod. Θεοῦ, Deo, sed videbstur omnino scriben- 
dum Υἱοῦ, Filio. 

(4) Tria hsec verba desunt mendose in codiea 
propter ὁμοιοτέλεντον praetermissa, sed infra appa 
ret leeta reveru fuisse a Cyrillo. 


1187 


S. CYRILLI ALEXANDRINj ARCHIEP. 


XXVII. Quod absque creatione ex Deo sit. Spiritus A KZ'. Ὅτι ἀκτίστως ἐκ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, 


suncius, ideuque εἰ alernus vocelur. 


Preeclarissimus quoque Petrus in eatholicis Epi- 
stolis : « 8i exprobramini, inquit, in nomine Christi, 
beati estis, quoniam glorise, 707m virtutis , et Dei 
Spiritus super vos requiescit **. » Beatus quoque 
Joannes in Epistola : « In hoc, inquit, cognoscimus 
nos in eo manere, et ipsum in nobis, quoniam de 
Spiritu suo nobis dedit **. » Quod autem ex Deo 
esse praedicatur, haud creatura est, sed ex Dei 
substantia. Quare et ipsum beatus Paulus 8816» 
num, et qui initium non babuerit, nuncupat : « Si 
enim sanguis, inquit, hircorum et taurorum , et 
cinis vitula aspersus , inquinales sanciificat ad 
perfectionem , quanto magis sanguis Christi, qui 


per Spiritum sanctum semetipsum obtulit ** | » Si B 


ergo Spiritus sanctus zlternus est, et Deus quoque 
&lernus, manifesta conclusio est, Sed enim cuncta 
de sancto Spiritu testimonia, quae ipsum et Deum 
esse et Domiuum pradicaut, eumdemque cum Patre 
ac Filio pari ordine collocant, studiosis colligenda 
relinquimus : nos vero ad hujus insütutionis termi- 
Dum properamus. 


XXVIII. (1) Fidei summa. 


εἴταν unam Trinitatis naturam esse credimus, 
unam subsiantiaia in tribus personis spectatam , 
potentiam impartibilem, regnum indivisum, unam 
deitatem ac dominationenr Sic-enim et unitas in 
una eadeiaque £ubstantia demonstratur, et trinitas 
non in nudis nominibus, sed in hypostasibus agno- 
scitur. Non enim nos dicimus unuimn trionymum , 
juxta Sabellii, Photini ac Marcelli contractionem 
et confusionem. Neque item iria invicem extranea 
et diversa substantia przedita, inxqualia, ac dissi- 
milia, et aliud alio superius (2), qu& nos mente ac 
lingua metiamur ac ponderemus , juxta Arii divi- 
sionem, diversitatem, eL impiam curiositatem : sed 
tres bypostases, unam -autem Trinitatis naturam 
incorpoream , invertibilem , immulabilem , fine 
VOS" carentem, immortalem, inflnitam, íncor- 
ruptibilem, incircuiscriptam , illimitatam, invisi- 
bilem, arcanam , ineffabilem, inenarrabilem , in- 
comprebensibilem , tactu mentique  imperviam, 


διὸ xal αἰώνιον xaAsitat. 


Καὶ ὁ θειότατος δὲ Πέτρος tv ταῖς Ka0oltzal; 
Ἑπιστολαῖς " « Εἰ ὀνειδίζεσθε, φησὶν, kv τῷ ὀνόμεν 
400 Χριστοῦ, μαχάριοί ἔστε, ὅτι 5b τῆς δόξης xal 
δυνάμεως xai τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀνα παύε- 
και. » Καὶ ὁ μαχάριος Ἰωάννης ἐν τῇ Ἐπιστοῦ 
€ Ἐν τούτῳ, φησὶ, γινώσχομεν ὅτε ἐν αὐτῷ μενοῦ- 
μεν, χαὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐχ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ 
δέδωχεν ἡμῖν.» Τὸ δὲ ἐχ τοῦ Θεοῦ χηρυττόμενον, ὦ ᾿ 
χτίσμα, ἀλλ᾽ ἐχ τῆς θείας οὐσίας ὑπάρχον" διὸ xal 
αἰώνιον εἰς ἀρχὴν τὸ εἶναι μὴ εἰληφὼς, δ᾽ μαχάρις 
αὐτὸ Παῦλος ἀποχαλεῖ᾽" « Εἰ γὰρ αἷμα, φησὶ, τράγων 
xat ταύρων, xal σποδὸς δαμάλεως ῥαντίζουσα τοὺς 
χεχοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τελειότητα (3), miey 
μᾶλλον τὸ αἷμα Χριστοῦ, ὃς διὰ Πνεύματος ἀγὶν 
ἑαυτὸν προσήνεγχεν ;» Εἰ τοίνυν τὸ Πνεῦμα ὦ 
ἅγιον αἰώνιον, xal ὁ Θεὸς αἰώνιος, δῆλον τὸ σιν 
ἀγόμενον" ἀλλὰ πάσας μὲν τὰς περὶ τοῦ ἅγίου ἔνε» 
μᾶτος μαρτυρίας, τὰς καὶ Θεὸν αὑτὸ καὶ Κύρων 
χηρυττούσας, xai Πατρὶ xal Yli συντεταγμένα 
λεγούσαᾶς, συλλόγειν τοῖς φιλοπόνοις χαταλίπωμεν" 
ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὸ τέλος ἐπειγώμεθα τῆς προχειμένῃς 
διδασχαλίας. 

KH'. ᾿Ανακεφαλαίωσις τῆς πίστεως. 

Τοίνυν μίαν τῆς Τριάδος τὴν φύσιν εἶναι πεστεῦο- 
Utv, μίαν οὐσίαν ἐν τρισὶν ἰδιόττι σεν γνωριζομένην, 
«τὴν ἐξουσίαν ἀμέριστον, τὴν βασιλείαν ἀδιαίρετον, 
μίαν θεότητά τε χαὶ χυριότητα. Οὕτω τὰρ καὶ μονὰς 


C ἐν τῷ ταὐτῷ τῆς οὐσίας δείχνυται, καὶ ἃ Τριὰς οὐχ 


iv ψιλοῖς τοῖς ὀνόμασι, ἀλλ᾽ ἐν ταῖς ὑποστάσεσι Ὑλὸ- 
ρίζεται. Οὐ γὰρ ἕν λέγομεν τριώνυμον κατὰ τὴν τοῦ 
Σαδελλίου καὶ Φωτεινοῦ xal Μαρκέλλου συναίρεσίν 
τε xai σύγχυσιν " οὐ τρία ἀλλόφυλᾷ τε xal ἑτεροού- 
δια, ἄνισα xal ἀνόμοια, ἀλλήλων δπερχείμενα, νῷ 
xal γλώττῃ μετρούμενά τε xal ταλαντευόμενα, 
κατὰ τὴν ᾿Αρείου διαίρεσίν τε xal ἀλλοτρίωσιν καὶ 
δυσσεδῇ πολυπραγμοσύνην " ἀλλὰ τρεῖς pb τὸς 

ὑποστάσεις, μίαν δὲ τῆς Τριάδος τὴν φύσιν dsbat- 

τον, ἄτρεπτον, ἀναλλοίωτον, ἀτελεύτητον, ἀϑάνατον, 
ἄπειρον, ἄφθαρτον, ἀπερίγραπτον, ἀπερίληπτον, 
&ópatov, ἀσαφῆ, ἄῤῥητον, ἄφραστον, ἀκατάληπτον, 
ἀνέφικτον, ἀπερινόητον, αὐτοζωὴν, φῶς νοερὰν, 
πηγὴν ἀγαθῶν, θησαυρὸν σοφίας, δημιουργὸν τῶν 


suapte natura viventem, lucem intellectualem, fon- Ὁ ὅλων, χυδερνῶσαν τὰ πάντα, σοφίαν ἐθύνουσαν τὸ 


iem bonorum, sapientia thesaurum , rerum om- 
nium creatricein et gubernatricem, sapientiam qua 
universa rei creatx navigium dirigit. Hanc nos 
fidem tenemus: hanc enim a theologis viris docti fui- 
mius. lis autem qui humano ratiocinio disputant, dici- 


τῆς χτίσεως σχάφος. Ταύτην τὴν πίστιν χατέχομεν᾽ 
ταύτην γὰρ παρὰ τῶν θεολόγων ἀνδρῶν ἐδιδάχθημεν. 
Πρὸς δὲ τοὺς ἀπὸ συλλογισμῶν διαλεγομένους (ἐ), 
εἴπωμεν: Ἐχείνη σου fj μερὶς, ἐχεῖνος ὁ sape, 
ἡμῶν δὲ μερὶς Κύριος, ᾧ ἀχολουθοῦντες, τὴν ὀρϑὰν 


** | Petr, iv, 14. 55 1Joan. iv, 15. ** Hebr. rz, 15, 44. 


[) Mirum est, quod illud ctiam editum sub Cy. 
rilli falso, ut mox dicemus, nowiue, diversum aL 
hoc nostro, opusculum De Trinitate, postremo Àu- 
bertinz: editionis tou, in. capitula xxvii, tribui- 
ter. : 

(3) Augustinus serm. 964, 7 : Pater et Filius et 
Spiritus sancims non gradibus sibi adjecti, ved maje- 


state adunati, et unus Deus. 

(3) Mta est apud Cyrillum ; quanquam etiam codex 
biblicus Vaticanus ille πάνυ babeat cum cseteris : πρὸς 
τὴν ἂν σαρχὸς καθαρότητα. 

(4) Hic perspicue rationalitatis humanz abesen 
Cyrillus vituperat. 


4189 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1190 


ὁδὸν οὐ καταλείψομεν * ἔχομεν γὰρ xai τὴν θείαν A mus : Hzc pars tua, hec sors; nostra autem μᾶτοί 


Τραφὴν διδάσχουσαν * διὸ βοῶμεν elxóvto;* « Λύχνος 
ole ποσί μου ὁ νόμος σοῦ, καὶ φῶς ταῖς τρίδοις 
μου. » Τούτῳ τῷ φωτὶ περιλαμπόμενοι, τῶν προ- 
ωὠδευχότων πατέρων τὰ ἴχνη γνωρίσωμεν, ἐχείνοις 
ἀχολουθήσωμεν μέχρις ἂν καταντήσωμεν οἱ πάντες 
εἰς τὴν ἐξανάστασιν τῶν νεχρῶν ἂν Χριστῷ Ἰησοῦ 
«ip Κυρίῳ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν (1). 


8ὲ Psal. cxviu, 105. 


(1) Episcopatum Cyrillus Alexandrins eivitatis 
gerens, in qua superioribus annis Arius scelestissi- 
mam haeresim propagaverat, nihil impensius in suis 
geriptis concionibusque egit, quam ut illius hzre- 
giarchz, atque asseclarum, prasertimque receniio- 
vis Eunonmii, venenata scripta redargueret, plebem- 

cure su: pastorali creditam in orthodoxa fide 
eonservaret. Princeps et maximus de hoc avgumento 
Wiber Cyrilli est Thesaurus, quo veluti ampliore ar- 
weamentario ea continentur. arma qua iu hoe quo- 

minore De Trinitate cernuntur opusculo, quod 
planius aique coutractius, atque ad. rudis populi 
δι! sccominodatius (sicut etiam in sequente De 
incarnatione ipsemet dicil), composuit Cyrillus. Al- 
torum insigne De Trinitate scriptum Cyrilli, Dialcgi 
Bepiem sunt luculenissimi ad Hermiam, qui pariter 


Dominus, quem sequentes a recta via non delicie-. 
mus. Habemus enim divinam quoque Seripturam 
magistram. ldeo inerito clamamus : « Lucerna 
pedibus meis lex tua, et lumen semitis mels**. » Hoc 
lumine illustrati, pracedentium vestigia patrum 
agnoscamus, eosque sequamur, donec omnes oc- 
curramus in resurrectione mortuorum Christo Jesu 
Domino, cui gloria per &ecula. Amen. 


fecundissimum actoris ingenium, infinitamque ore. 
thodoxize zelum demonstrant, Tertium De Trinitate 
quoddam opusculum edidit primus sub Cyrilli no- 
nine Wegelinus : verumtamen id nihil fere esse aliud 
jun interpolationem atque ! compendium operis 

oannis Damasceni De fide orthodoxa, ideoque ab- 
judicandum Cyrillo, jaindiu critici docuerunt. Sed 
proier bsc nominatim De Trinitate inscripta opera, 
passim Cyrillus in voluminibus suis pro boc praeci- 
puo dogmate pugnat, et quidem etiam in praeclaris, 

uos nos hoc tempore edidimus, commentariis ad 

suli Epistolas et ad Psalinos. Nunc genuinum 
istud Cyrilli De Trinitate novum opusculum, quod 
uos vulgavimus, Christiani lectores sequi bonique- 
consulaut. 





TOY AFIOY KYPIAAOY 


APXIEIUZKOHOY AÀAEZANAPEIAZ 


- ΠΕΡῚ ΤῊΣ ENANOPOIIHZEOX TOY ΜΟΝΟΓΕΝΟΥ͂Σ. 


ΧΑ] OTI ΧΡΙΣΤῸΣ ΕΙΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΣ. 


SANCTI CYRILLI 


ALEXANDRLE ANCHIEPISCOPI , 


DE INCARNATIONE UNIGENITI 


ET QUOD CHRISTUS SIT UNUS AC DOMINUS SECUNDUM SCRIPTURAS (1). 


A. *Ap& σοι δοχεῖ συμμεμετρῇσθαί τε xal ἐχπε- p 


«ονήῆαθαι χαλῶς xal ἀποχρώντως ἡμῖν ὁ λόγος, ὁ 
«ερὶ τὴς θεότητος τοῦ Μονογενοῦς ; 


(1) Dialogus istein editioneJ. Aubert octavus inseri- 
bitur ex his qui cum Hermia babiti sunt. Cyrillus in 
Praefatione ad dialogos de Trinitate ad Hermiom (p. 
$83), « Septem disseriatiuuculis, ait, totwm libri eor- 

absolvi ; » ex quo evincitur dialogurs octavum ali- 
unde insertum. Non est eu m nisi pars libri De secta 
fide ad Theodosium (p. 4-42), elalogi forma adhibita, 
et paueis, praecipue cirea iuitium, verbis mutatis, ab 


P md 


878 A. Videturne tibi apte convenienterque ἃ 
nobis pertractatus sermo de divinitate Unigeniti? 


alio quopiam transcriptas, forte ab ipso Cyrillo. Nam 
qui ampla ejas volumina pervolntabit, haud raro 
Ccompertet rem eamdem, prazcipuedogmaticam, multis 
leeis, Hsdem propemodum verbis vel certe sentenuis 
ah awetore In tam, puta in Thesauro, in libris 
De ederatione in Splritu et veritate, in dogmaticis 
ad Theedosium et ad jj nr tractatibus, conira 
Neotorium,et denique in Homiliis. Epi. 


1191 


B. Omnino. 
A. Mihi certe videtur accurata probatione nequa- 
quam caruisse. Tu autem quid censes, Hermia? 


B. Equidem non possum non laudare quz recte 
et polite abs te dicta sunt. 

A. Placetne igitur ut, omissa longiore illius rei 
tractatione, de iis qu:e ad incarnationem Unigeniti 
pertinent dicamus , ejusque mysterium quam possu- 
mus manifestissime explicemus, quatenus id ab iis 
prastari potest qui in speculo et zenigmate cernunt, 
atque ex parte tantum intelligunt *, juxta mensu- 
ram doni quod Spiritus sanctus largitus est *, ut 
divinus Paulus loquitur? 

B. Optime dicis. « Nemo enim dicit, Dominus 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
A  B.Koa μάλα. 


A. Bac&vou δὲ οἶμαι λεπτῆς ἀμοιρεῖν οὔτε zw 
κατά γε τὸ αὐτῷ μοι δοχοῦν" σὺ δὲ δὴ τί φὲς, ὦ 
Ἕρμεία ; 

B. Ἐπαινέσαιμ' ἂν εἰχότως ὀρθῶς ἔχοντά τε χεὶ 
διεσμιλευμένως. 

A. Μεθέντα δὴ οὖν τουτοιαὶ διαμέλειν ἔτι, folo! 
λέγειν τὰ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογενοῦς; 
xai ὅ τί ποτέ ἔστι τὸ ἐπ᾽ αὐτῇ μυστήριον, διαρθροῦν 
ὅτι μάλιστα πειρᾶσθαι σαφῶς, κατά γε τὸ ἐγχωροῦν, 
τοῖς ἐν ἐσόπτρῳ xal αἰνίγματι βλέπουσε, xa ix pw 
ρους γινώσχουσι, χατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τς 
ἐπιχορηγίας τοῦ Πνεύματος, καθὰ καὶ ὁ θεσκπκέπες 
γράφει Παῦλος; 

B. “Ἄριστα ἔφης « Οὐδεὶς γὰρ λέγει, ἸζΓύριος ἘΣ 


Jesus, nisi in. Spiritu sancto, et nemo dicit, ana- B σοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, καὶ οὐδεὶς λέγα, 


thema Jesus, nisi In Beelzebul *. » Caterum cuin 
hanc etiam arenam ingredi placeat, adeoque gra- 
vem laborem subire; scito te mibi pre aliis ma- 
gnam utilitatém allaturum. Libéntissime enim intel- 
lexerim verum ac sincerum, nullique repréhensioni 
obnoxium de Christo sermonem. Nonnulli enim, va- 
riis opinionibus ebrii, deformant eorum quse de ipso 
tam in Novo quam Vetéri Testamento tradita sunt, 
pulchritudinem. 


A. Nihil est, amice, quod non audeant imperiti, 
promptissimeque ruunt in laqueum inferni, ut scri- 
ptum est *, et in rete mortis, non intelligentes quse 
dicunt atque affirmant. Quinam veto inter eos sint 
celebres, et egregias eorum nugas recense, obsecro. 


B. Place. Alii enim ausi sunt asserere Verbum 
quidem Dei apparuisse hominem, sed non gestasse 
carnem ex Virgine. Solam enim imaginaria myste- 
rii apparentiam confingunt. Alii simulantes pudere 
ipsos si hominem adorare videantur, et carnem ter- 
renam divinis honoribus decorare recusantes, ac, 
pre nimis imperitia,spuria quadam corruptaqué vere- 
eundia laborantes, mutatum esse aiunt 879 Verbum 
ex Patre genitum, ín ossium, nervorum οἱ carnis 
naturam ; Emmanuelis ex Virgine nativitatem ma- 
guis cachinnis excipientes miseri, atque indecoram 
censentes optimam bane sc divinam dispensatio- 
nem. Alii etiam cozternum Patri Deum Verbum 


sero genitum esse credunt : ac vix tum temporis ad D 


esse Lraductum fuisse, cum prima ortus sui initia 


! L Cor. xur,19.. * I Cor. vi, 7. 


᾿Ανάθεμα Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Βεελζξεόούλ. » "Aso 
ἐπειδή τοι χαὶ τῆς ἐπὶ τούτῳ χόνεως ὄἄψασθαι Bani, 
καὶ τὸν οὕτω χαταδριθῆ καὶ δύσοιστον ἀνατλῆναι πὶ. 
νον, ὀνήσων ἴσθι τοι xal πρό γε τῶν ἄλλων ἐμέ. Διο. 
“πυθοίμην γὰρ ἂν ἤδιστά γε τὸν &cpext) τε καὶ ἄχι» 
δδήλευτον. χαὶ ἁπάσης αἰτίας ἀπηλλαγμένον ἐεὶ 
Χριστῷ λόγον. Διαφόροις γὰρ δόξαις κατα μεθύοναί 
τινες, παραπλάττοντες εἰς τὸ ἀκαλλὲς τὰ ix' aie) 
χεχρησμῳδημένα παρά γε τῆς νέας xal ἀρχαιπέρες 
Γραφῆς. 

Δ, ᾿Ανεπιτήδευτον μὲν, ὦ φιλότης, τοῖς ἀσυνέτως 
οὐδὲν, ἑτοιμότατα δὲ χαταθρώσχουσιν εἰς πέταυρον 
iov, κατὰ τὸ γεγραμμένον, xaX εἰς παγίδα θανάτου, 
μὴ νοοῦντες, μήτε ἃ λέγοῦσι, μήτε περὶ τίνων δια- 
δεδαιοῦνται. Τίνες δ᾽ ἂν εἶεν οὗ παρ' ἑχάπτῳ θρύλ- 
λοι καὶ τὰ σεμνὰ μυθάρια, φαίης ἄν, ὦ τεννεῖε. 

B. Πάνυ μὲν οὖν. Οἱ μὲν γὰρ, ὅτι πέφηνε μὲν b 
θρώπος ὁ Ex Θεοῦ Λόγος, οὐ μὴν ὅτι καὶ πεφέρεχε 
τὴν ἐχ τῆς Παρθένου σάρχα διειπεῖν τετολιήχασι. 
Καταψεύδονται δὲ μόνην τοῦ μυστηρίου τὴν δόκεϑιν. 
Ἕτεροι δ᾽ αὖ, χατερυθριᾷν σχηπτόμενοι τὸ δοχεῖν ἐν» 
θρώπῳ προσχυνεῖν (1), καὶ τὴν ἀπὸ γῆς σάρχα tal; 
ἀνωτάτω δόξαις στεφανοῦν παραιτούμενοι, xd ἐκ τὸς 
ἄγαν ἀμαθίας, νόθην τινὰ xal παρεφθαρμένῳ ve 
σοῦντες εὐλάδειαν, παρχτετράφθαι φασὶ τὸν ix θεῶ 
Πατρὸς φύντα Λόγον, εἰς ὀστέων τε xat νεύρων τεὶ 
σαρχὸς φύσιν, τὴν ix Παρθένου γέννησιν τοῦ Epor 
vovh, πλατὺ γελῶντες οἱ τάλανες, καὶ «b ἀπρεεὶς 
χαταγράφοντες τῆς οὕτως ἀρίστης xal θεοπρεποὺ; 
οἰχονομίας. Οἱ δὲ χαὶ ὀψιγενῆ (9) τὸν συναΐδιον τῷ 
Πατρὶ Θεὸν Λόγον elvat πεπιστεύχασι, καὶ εἰς τὸ 


* 1 Cor. xi, ὅ. ὁ I Timoth. vi, 9. 


BON. VULCANII NOT&. 


(1) Cujus delirii atque insani: (ita enim eam Cy- 
rilius pag. vocal) auctores appellat Δοχητάς., et 
pag. 682, eamdem opinionem sive bzresin) appellat 
vomitum. De Docetarum opinione vide plura infra 
nay. 690. - 

9) 'Oyurern. ld est posterius genitum. Isidorus 
Pelusiotes epist. 18, lib. i, μεταγενέστερον voeat, et 
docte simul et breviter eorum qui ita sentiunt opiuio- 
nem refellit, iuquieus : El μεταγενέστερος, ὥς φασιν, 
οὖχ ἀΐδιος, εἰ δ' ἀΐδιος, ὥς φαμεν, οὗ μεταγενέστερος. 
Et paulo post : Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν γενητῶν, τὸ πρὸ καὶ 


μετὰ, χώραν ἐχέτω" ἐπὶ ὃὲ τῆς σεπτῆς xal βασιλ'- 
χωτάτης ρἰάξος, τὸ πρῶτον xal bris , 09x ἔχει: 
χώραν. Koi a nue γὰῤ xdi ypóvolv τὸ Θεῖον dwe- 
τερον, Hoc est, i post genitus est, ut illi eimint, non 
ciernus, Si autem elernus, wi nos dicimus, non pesi- 

nitus, Et paulo post : 1n crebtis enim, ante, ot post, 
ocum habeat ; in veneranda sero οἱ absolnte regia 
Trinitate, primum οἱ secundum locum mon habet. 
Deus enim et numero et temporibus esi . Hee 


ipsum vero affirmat etiam epist. 65 ejusdem libri. 


1195 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


4194 


μόλις ὑπάρξαι διαχεχλῆσθαι τότε, ὅτε καὶ τῆς xavà A secundum carnem est adeptum. Sunt et alii qui im- 


cápxa γενέσεως ἔλαχε τὴν ἀρχήν. Εἰσὶ δὲ οἱ καὶ κρὸς 
τοῦτο μανίας δυσβδεδῶς ἰγμένοι, ὥστε καὶ ἀνυπόστα- 
τον τὸν ἐχ Θεοῦ φᾶσιν εἶναι Λόγον, ῥῆμα δὲ ἀπλῶς 
τὸ χατὰ μόνην νοούμενον προφορὰν ἐν ἀνθρώπῳ γε- 
νέσθαι. Μάρχελλος δὲ οὗτοι xal Φωτεινός. Δοχεὶ δὲ 
μὴν καὶ ἑτέροις, ἐνανθρωπῇσαι μὲν ἀληθῶς τὸν Μο- 
νογενῆ, xal ἐν σαρχὶ γενέσθαι πιστεύειν, μὴ μὴν ἔτι 
καὶ ἐψυχῶσθας τελείως τὴν ἀναληφϑεῖσαν σάρχα, 
ψυχῇ λογιχῇ xat νοῦν ἐχούσῃ τὸν xa0' ἡμᾶς, εἰς ἐνό- 
πητα δὲ τὴν εἰσάπαν, ὥσπερ οὖν ofovvat, κατασφίγ- 
γόντες τόν τε Ex Θεοῦ Λόγον, χαὶ τὸν kx τῆς ἁγίας 
Παρθένου ναὸν, χατοιχῇσαί φασιν ἐν αὐτῷ τὸν Aóyov, 
καὶ ἴδιον μὲν ποιήσασθαι σῶμα τὸ ἀναληφθὲν, ψυχῆς 
δὲ αὑτὸν τῆς λογιχῆς τε xal νοερᾶς ἀναπληροῦν τὸν 
«πον. ἽἝτεροι δὲ αὖ, πρεσδεύουσι μὲν ταῖς τούτων 
δόξεις τὰ ἐναντία, xal ἀντιφέρονται τοῖς φρονήμα- 
σιν, ἔχ τε Θεοῦ Λόγου, xa ψυχῆς τῆς λογικῆς xal 
σώματος, ἤτοι τελείας ἁπλῶς ἀνθρωπότητος σννεστά- 
ναι τε χαὶ ἀναπεπλέχθαι διαδεδαιούμενοι τὸν Ἐμμα- 
γουὴλ, οὐ μὴν ἕτι xal ὑγιᾶ xot ἀμώμητον παντελῶς 
φὴν ἐπ᾿ αὐτῷ τετηρήχασι δόξαν. Καταδιϊστᾶσι γὰρ 
εἰς δύο τὸν ἕνα Χριστὸν, xal παχεῖαν ὥσπερ αὐτοῖς 
ἐνιέντες τὴν διατομὴν, ἀναμέρο; ἑχάτερον μονθνουχὶ 
διεστῶτα παραδειχνύουσιν, ἕτερον μὲν εἶναι διατεινέ- 
μένοι τὸν Ex Παρθένου τεχθέντα τελείως ἄνθρωπον, 
ἕτερον δὲ αὖ, τὸν ἐχ θεοῦ Πατρὸς Λόγον, οὐχ 0 τί ποτ᾽ 
ἐστὶν fj τε τοῦ Λόγου φύσις xal τῆς σαρχὸς διαχρί- 
γοντες, οὐδὲ μόναις ταῖς εἰς τοῦτο διαφοραῖς ὀμφιλο- 


pie in eam insaniam proruperupnt, ut Verbum ex 
Patre hypostatice subsistere negent, sed verbum 
simpliciter ita ut profertur intellectum in hoinine 
fieri contendant. Hi sunt Marcellus et Photinus. Aliis 
vero videtur, Unigenitum quidem vere hominem 
factum el incarnatum esso : ceterum carnem illam 
quam assumpsit non perfecte animatam fuisse aniina 
rationali atque intellectum habente, ut nostra est : 
sed in unitatem quamdam absolutissimam, ut quidem 
arbitrantur, constringentes Verbum Dei, el sanctze 
Virginis templum, habitasse quidem in eo Verbum, 
et corpus quod assumpsit proprium sibi fecisse : 
anima autem rationali atque intellectuali locum ime 
plesse. Alii rursus alia horuni opinionibus plane con- 
traría statuunt, nimirum ex Dei Verbo, atque anima 
rationali et corpore, sive ex perfecta simpliciter 
humanitate constitutum ac compositum Emwmanue- 
lem censentes : non tamen in universum ejus glo- 
riam atque lionorem integrum illeesumque conserva- 
runt. Unum enim Christum in duo dividunt, et eras- 
sam quodammodo sectionem constituentes, in duas 
quaei partes distinctum ostendunt, alium quidem 
esse aflirmantes eum qui ex Virgine natus esi per- 
fecie homo, sliom ex Deo l'aire Verbum, non qug 
sit Verbi natura et carnis distinguentes, neque solis 
horum differentiis adbzrere volentes G0 ( neque 
enim in lioc a recia seutentía aberrant), sed hunc 
quidem ut hominem consuütuentes, huac vero ut 


χωρεῖ ἐθέλοντες" οὐ γὰρ àv ἐννοίας τῆς ἀληθοῦς εἰς c Deum naturaliter ac vere Filium nominant. Et qui- 


τοῦτο διήμαρτον, ἐπεὶ μὴ φύσις T] αὐτὴ σαρκός τε καὶ 
Θεοῦ, ἀλλὰ τὸν μὲν ὡς ἄνθρωπον, ἰδίᾳ τιθέντες χαὶ 
ἀναμέρος, τὸν δὲ, ὡς Θεὸν, φύσει τε xal ἀληθῶς Υἱὸν 
ὀνομάζουσι. Καίτοι θέλονται. εἶναι Χριστιανοὶ, χαὶ δὴ 
καὶ λογίδια ἄττα περὶ τούτου συγγράφοντες, εἰπεῖν 
τετολμήχασιν αὐταῖς λέξεσιν 'O μὲν γὰρ φύσει xat 
ἀληθῶς Υἱὸς ὁ ἐχ Θεοῦ Πατρὸς Λόγο; ἐστίν. Ὁ ὃ, 
ὁμωνύμως τῷ Υἱῷ, Υἱός. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα πάλιν Οὐ 
σὰρξ ὁ τοῦ cou Λόγος, ἀλλὰ ἄνθρωπον ἀνειληφώς. 
Ὁ μὲν γὰρ Μονογενὴς προηγουμένως xai χαθ᾽ ἑαυ- 
τὸν Υἱὸς τοῦ. Θεοῦ ἐστι, τοῦ πάντων δημιουργοῦ, ὃν 
δὲ ἀνέλαδεν ἄνθρωπον, οὐ φύσει Κύρι)ς ὧν, διὰ τὸν 
ἀναλαδόντα αὑτὸν ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸν, ὁλωνύμως αὐτῷ 
χρηματίζει. Τὸ μὲν γὰρ, « Οὐδεὶς ἔγνω τὸν Υἱὸν, εἰ 


dem Christiani diei volunt, οἱ opuscula nonnulla 
bac de re conscribentes, ita. verbis ipsis loqui ausi 
sunt : ]lic enim naturaliter ac vere Filius Verbum 
ex Deo Paire est, llic vero, :quivoce cum Filio, 
Filius. Et paulo post rursum : Verbum Dei non est 
caro, sed hominem assumpsit. llic enim Unigenitus 
principaliter, ac per se Filius Dei est, omnium crea- 
toris, quem vero assumpsit hominem, non aalura 
Deus exsistens, propter eum qui ipsum assumpsit 
vere Dei Filium, eadem se cum eo appellatioue no- 
minat. lllud enim : « Nemo novit Filium, nisi Pa- 
ter δ, » naturalem ac verum ex Patre Filium signi- 
ficat. lllud vero a Gabriele dictum : « Ne timeas, 
Maria, invenisti enim gratiam apud Deum, et ecce, 


μὴ ὁ Πατὴρ, » τὸν φύσει τε xal ἀληθείᾳ δηλοῖ ἐχ D eoncipies in mtero, et vocabis nomen ejus Jesum, » 


«οὐ Πατρὸς Υἱόν. Τὸ δέ γε λεγόμενον ὑπὸ τοῦ Ta- 
Θριὴλ, « Μὴ qo6o0, Μαριάμ’ εὗρες γὰρ χάριν παρὰ 
^p Θεῷ, xai ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξῃ υἱὸν, 
xat χαλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν, » τῷ ἀνθρώπῳ 
ἐφαρμόζει. ᾿Αλλὰ ταυτὶ μὲν ἐχεῖνοι. Φρονήσομεν 
δὲ ἡμεῖς οὐχ ὧδέ ποθεν. ᾿Αναπείσει γὰρ οὐδαμῶς τῶν 
ἑσεροδόξων ὁ Λόγος, τροχιὰν ἀφέντας τὴν ἐπ᾽ εὐθὺ, 
διαστείχειν ἑτέραν. ᾿Αλλὰ πέραινε τὸ δοχοῦν, χαὶ 
μαθεῖν ὅτι μάλιστα τὸ ἀχιδδήλως ἔχον. 


A. Ὡς βαρὺ τὸ χρῆμα, καὶ δυσδιαχόμιστον παντε- 
λῶς τὸ φορτίον. Ἢ οὐκ οἶσθα, ὦ φιλότης, ὡς εἴπερ 
σις ἕλοιτο μαχρὸν ἐφ᾽ ἐχάστῃ ποιεῖσθαι λόγον, καὶ 

* Mattb. xi, 97. * Luc. 1, 50. 

PATROL. 6n. LXXY. 


homini convenit *. Sed hsc quidem illi. Nos vero 
nunquam ita sentiemus. Neque enim bhereticorom 
sermo unquam nobis persusaserit, οἱ omissa receta 
via, in aliam transgrediamur ac divertamus quse nos 
a veritate abducst. Tu vero, explica Bobis tuam 
sententiam, avide enim exspecto audire, ipsamque 
rei veritatem cognoscere. 


πειρῶ μοι λέγειν, ὡς ἀΐζειν ἕτοιμος ἐγὼ, xal áva- 


A. 0 rem diffi. ilem, atqne onus gravissimum. Au 
enim ignoras, amice, si quis de singulis hisce lon- 
gam orationem, accuratamque investigationem in- 


δὰ 


1195 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


"vi 


stituere velit, multum temporis Insumpturum, cum- A διαρχῇ τὴν βάσανον, οὐχ εὐχρίθμητον μὲν δα πανῆσει 


que. immensos labores impenderit, vix tandem rem 
ex animl sui sententia perfecturum ? 

B. Ita est. 

À. Onmissis itaque, si placet, longis argutiis, bre- 
viter admodum singula explorantes, age dicamus, 
pre aliis quidem hisce4locetis, « Erratis nescientes 
Seripturas *, » neque'ingens illud religionis myste- 
rium, hoc est, Christum: qui« manifestatus est in 
. carne, justificatus in spiritu, visus angelis, predi- 
catus gentibus, creditus in mundo, assumptus in 
gloria *. » Oportere autem: censuerim eos qui plane 
aliter sentiunt, aut. veterum :sententiam damnare, 
et mendaces vocare doetorcs orbis*terrarum quibus 
Christus ipse dixil, « Euntes docete omues gertes * ; » 
aut «i ab hoc scelere abhorrent, debere veram ac 
sinceram de Christo doctrinam amplecti : οἱ teme- 
ritati ignorantieque 681 su» valcdicentes, sacrze 
Scripture mordicus adhsrere, et recta minimeque 
erronea sanctorum via insistentes ad ipsam verita- 
tem contendere. Neque enim aliud est, mea senten- 
tia, pietatis religionisque mysterium, quam ipsum 
ex Dco Patre Verbum, manifestatum ín carne, Na- 
ium enim-est ex sancta Virgine, forma servi assume 
pta. Visum autenrest angelis, qui nato laudes con- 
rinumt, dicentes : ««Gloria in excelsis Deo, et iu 
ierra pax, in bominibus bona veluntas **, » Quin- 
etiam pestoribus-iudicantes Deum Verbum propter 
nos in carne natum 3.4 Ecce, inquiunt, natus. est 
hodie nobis Servator, qui est Christus Dominus in 
civitate David. Et lioc vobis signum. luveuietis in- 
fantem involutum fasciis, Jacentem in presepi 3". » 
Bi autem fetus editus est per Virginem, et apparuit 
in carne , quo pacto non inanis vaniloquentia:?- limo 
vero quo pacto non delirameutum atque. insania 
censenda sit, imaginari apparentize appellaiouem 
tribuere adee manifesta incarnationi! Si enim 
umbra atque imaginaria apparentia erat, nou autem 
vere incarnatio, neque peperit Virgo, neque appre- 
hendit semen Abralhe Verbum cx Deo Patre : non 
est ergo similis factus. fratribus. Neque eniu nos 
umbra vel imaginaria quadam apparentia constamus, 
sed versamur in corporibus quie et taugi et cerni 
possunt, et terrena hac carne induti, corruptioni 
allectionibusque obuoxii sumus, Quocirea, si Ver- 
bum caro faetum uon est, ne iu «o quidem in quo 
ipse passus est cum tenlaretur, ientatis prodesse 
potest. Neque enim umbra. contrariam. affectionem 
inducere possit. Nullus itaque ad nos passionis cjus 
fiuctus. pervenit. Quale enim tergum pro nobis 
praebuit, aut qualem maxillam. verberantibus exhi- 
bens, Judaeorum verbera toleravit? aut. quo pacto 
quis eum clavis mauus οἱ pedes traustixum fuisse 
existimel, cum in carne non apparuerit? aut. quale, 
obsecro, latus trausfigeutes Pilati satellites, sangui- 
nem aqua mistum emananteim spectantibus ostende- 
roit ? Et, si quid amplius dicendum est, ne mortuus 


D 


χρόνον, δυσαχϑῇ δὲ ἱδρῶτα καὶ δυ5διάφυχτον ἀνατλὰς, 
κατορθώσει μόλις ; 

B. 'AXn0&. 

A. Παρέντες δὴ οὖν, εἰ boxit, "τὸ O£tv-ofe 50a: pa- 
κρὰ καὶ σφόδρα στενολεσχεῖν, χαὶ ὀλίγην πομιξῇ τὴν 
βάσανον ἐπιῤῥιπτοῦντες ἐχόστω, φέρε λέγωμεν, xal 
πρό γε τῶν ἄλλων τοῖς δοχηταῖς, « πλανᾶσθε μὴ εἰδό- 
τες τὰς Γραφὰς, » μήτε ρὴν τῆς εὐσεδείας τὸ μέγε 
μνσοστήριον, σουτέστι, Χριστὸν, « "Oc ἑφανερώθε ἐν 
σαρχὶ, ἐδικατώθη ἐν Πνεύματι, ὥφθη ἀγγέλοι;, ἐχη- 
ρὕχθη ἔθνεσιν, -ἐπιστεύθη ἐν χόσμῳ, ἀνεχέφθη ἐν 
δόξῃ. » Δεῖν δὲ οἶμαι τοὺς δι᾽ ἐναντίας, 3) dicoy iz- 
ἀγειν τὴν αἰσχίω τοῖς πάλαι, xal Φευδηγόρου:; ἀποχα- 
λεῖν τοὺς τῆς οἰχουμένης μυσταγωγοὺς,, οἷς av, 
ἔφη Χριστὸς, « Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα ti 
ἔθνη, » ἢ εἴπερ τοῦτο χαταπεφρέχασι δρᾶν, ὀῤθὰ μὲν 
ἑλέσθαι φρονεῖν τὰ ἐπὶ Χριστῷ, φράσαντας δὲ τὸ 
ἐῤῥῶσθαι δεῖν ταῖς σφῶν αὐτῶν ἀμαθέαις, ἀπρὶξ nv 
ἐξέχεσθαι τῶν ἱερῶν Γραμμάτων, τὴν δὲ ἀπλανῆ τῶν 
ἁγίων διάττοντας τρίδον ἐπ᾿ αὐτὴν ἱέναι τὴν ἀλή- 
θειαν. Εἴη γὰρ àv οὐχἕτερον, οἶμα:-, τὶ τὸ τῆς εὐσεθεία; 
μυστήριον, ἣ αὐτὸς ἡμῖν ὁ ἐχ Θεοῦ Πατρὸς Δέμ; 
ὃς ἐφανερώθη ἐν σαρχί. Γεγέννηται γὰρ διὰ τῖς ἀγὰ; 
Παρθένου, μορφὴν δούλου λαδών. Ὥς θη δὲ καὶ ἐτ- 
γέλοις, οἵ γεννηθέντα καταγεραίρουσε, -« Δόξα τε gie 
atv ἐν ὑψίστοις Θεῷ, xel ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνϑρώ- 
ποις εὐδοχία. » Καὶ μὴν xai τοῖς ποιμέσι χατάτη- 
μαίνοντες τὸν δι ἡμᾶς ἐν σαρχὶ Θεὸν Αόγον, c'e) 
δὴ, φασὶν, ἐγεννήθη ὑμῖν σήμερον Σωτὴρ. ὅς ieu 
Χριστὸ; Κύριος ἐν πόλει Δαδίδ. Καὶ τοῦτο ὑνῖν € 
σημεῖον' δὑρήσετε βρέφος ἑσπαργανωμένον, κείμενον 
ἐν φάτνῃ..» Εἰ δὲ τόχος ὁ διὰ Παρϑένου, xat φανέ- 
ρωσις ἐν σαρχὶ, πῶς οὐκ ἀδρανῆ ς εἰχαιομυθία, τῶς 
& οὐχὶ μανία καὶ λῆρος, τὸ τῆς δοχήύ σεως δνοιλ, τῆς 
οὕτω παχείας xal ἐναργοῦς χαταγράφειν οἰχονημία;; 
Εἰ γὰρ σχιὰ καὶ δόχησις ἣν, καὶ οὔτε σάσκωπ; dit 
θῶς, οὔτε μὴν τέτοχεν ἡ Παρθένος, οὐχ ἐπελίδειθ 
σπέρματος ᾿Αὐραὰμ ὁ ix Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἐλ 
ὡμοιώθη τοῖς ἀδελφοῖς. Σχιὰ γὰρ οὔτι ποὺ τὸ χα 
ἡμᾶς, ἣ δόχησι;, à) ἐσμὲν ἐν σώμασιν ἀπτοῖ; t 
καὶ ὁρατοῖς, καὶ τὴν γηγενῆ δὴ ταύτην σάρκα xatra- 
φιεσμένοι, καὶ φθορᾶς xal παθῶν ἠἡττήμεθλ. Οὐχ- 
οὖν, εἰ μὴ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, οὐδὲ ἐν ᾧ πέπονθεν 
αὑτὸς πειρασθεὶς, δύναται τοῖς πειραζομένηις βοι- 
θῇσαι. Οὐδὲ γὰρ ἄν τι πάθοι σχιά. Οἴχετα: C5 οὖν τὸ 
σύμπαν ἡμῖν εἰς τὸ μηδὲν ἀληθῶς. Ποῖον γὰρ ἔτι 

τον δέδωχεν ὑπὲρ ἡμῶν; ἣ ποίαν τοῖς πιχίουδι 
παρειὰν ὑποστρώσας, πρὸς τὰς Ἰουδαίων ξιεχαρτέ- 
ρει πληγάς ; "λοις τε διαπεπάρθαι χεῖρας xa: τό- 
δας τὸν οὐχ ἐν σαρχὶ moz νότα ; Τίνα δὴ; τρόπον cir- 
θείη τις ἄν; 1) ποίαν, εἰπέ μοι, πλευρὰν διανύττοντε; 
οἱ ἸΙιλάτου δορνφόροι, τὸ τίμιον αἷμα συναναδλύτζον 
ὕδατι τοῖς θεωμένοι; παρέδειξαν; Καὶ εἰ χρή τι co» 
τῶν τὸ ἐπέχεινα λέγειν, οὔτε ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, 
οὔτε μὴν ἐγήγερται Χριστό;. Οὗ παραδεχθέντος εἰς 
ἀλήθειαν, χεχένωτα: μὲν d) πίστις, οἴχεται δὲ ὁ acau- , 


? Matti. xxii, 29. * 1 Tinoth, ut, 16. ^ Matili,. xxvi, 19. 7? Lec. n, 44. !! ibid. 10-19, 


1197 


BE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1198 


ps, ἡ τοῦ χόσμου σωτηρία xoi ζωὴ, xal διόλωλε A quidem est pro nobis, neque resurrexit Christus. Quo.! 


“αντελῶς ἡ τῶν ἐν πίστει χεχοιμημένων ἐλπίς. E 
γὰρ ὧδε ἔχειν ἐδόχει χαὶ τῷ μαχαρίῳ Παύλῳ, παρ- 
ἐδωχα γὰρ ὑμῖν, orav, ἐν πρώτοις, Ó xal παρέλαδον, 
ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, 
χατὰ τὰς Γραφὰς, xat ὅτι ἑτάφρη, χαὶ ὅτι ἐγήγερται 
τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, χατὰ τὰς Γραφὰς, καὶ ὅτι ὥφθη 
Κητᾷ, εἶτα τοῖς δώδεχα, ἔπειτα ὥφθη ἐπάνω πεντα- 
χοσίοι; ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ πλείονες μένουσιν 
ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ χαὶ ἐχοιμήθησαν. "Ἔπειτα ὥφθη 
Ἰαχώδῳ, ἔπειτα τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν, ἔσχατον δὲ 
πάντων, ὡσπερεί τῳ ἐχτρώματι, φησὶν, ὥφθη χὰ μοί.» 
Καὶ μεθ᾽ ἑτέρα πάλιν" «€ Εἰ δὲ Χριστὸς χηρύσσεται, 
ὅτι ix. νεχρῶν ἐγήγΞε ρται, πῶ; λέγουσιν ἐν ὑμῖν τι- 
ν:;, ὅτι ἀνάστασι; νεχρῶν οὐχ ἔστιν; εἰ δὲ ἀνάστα-- 


Gt; νεχρῶν οὐχ ἔστιν, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται. Εἰ δὲ D 


Χριστὸς οὐχ ἐγήγερται, χενὸν ἄρα τὸ χήραγμα ἡμῶν, 
χενὴ χαὶ ἡ πίστις ἡμῶν. Εὐρισχόμεθα δὲ γαὶ ψευδο- 
μάρτυρες τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἤγειρε τὸν Χριστὸν, ὅν οὐχ 
ἤγειρεν, εἴπερ ἄρα νεχροὶ οὐχ ἐγείρονται. » Τεθναίη 
γὰρ ἂν, εἰπέ μοι, τίνα δὴ τρόπον ἡ σχιά ; Πῶς οὖν 
ἀνέστησε τὸν Χριστὸν ὁ Πατὴρ, σχιὰν ὄντα χαὶ δό- 
χησιν, καὶ τοῖς τοῦ θανάτου δεσμοῖς οὐχ ἄλώπιμου ; 
Οἰχέσθω δὴ οὖν ὁ ἐχΞίνων ἔμετος, μῦθον δὲ ἄλλως, 
xai ἀνοσίου βουλῆς ἀποθράτματα, τὰ παρ᾽ αὑτοῖ; 
ἡγώμεθα. Τοὺς yàp τοιούτους ἡμῖν προχμταμηνύει 
γράφων τοῦ Σωτῆρις ὁ μαθητὴς, ὅτι « Πολλοὶ ψευ- 
δυπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν χόσμον. "Ev τούτῳ 
γινώσχεται τὸ Πνεῦμα τοῦ θεοῦ. Πᾶν Πνεῦμα ὃ ὁμο- 
λογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρχὶ ἐληλυθόχα, ἐκ τοῦ 
Θεοῦ ἐστι. » Καὶ τοῦτό ἔστι τὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, ὃ 
ἀχκτκχίατε ὅτι ἔρχεται, χαὶ νῦν ἐν τῷ χόσμῳ ἐστὶν 
ἤδη. Εἰ γὰρ μὴ γέγονεν ἄνθρωτος, μήτε μὴν ἀναδέ- 
6»x:v ἐν σαρχὶ mph; τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα 
xai Θεὸν, οὐδ᾽ ἂν ὑποσερέγειεν ἐξ οὐρανοῦ χαθ᾽ 
ἡμᾶς, ἄνθρωπος δηλονότι xat ἐν σαρχί, Ἢ οὐχ ἀτρε- 
xij σοι φάναι δυχῶ; 


certe si ut verum odinittatur, periit fides, sublata est 
crux, mundi salus ac vita ; atque inuniversum interiit 
eorum qui in fide obdormierunt spes. l!à enim sese 
rem babere, etian beato Paulo visuin est : « Tradidi 
enim, iuquit, vobis in primis quod el accepi, quo- 
niam Christus mortuus est pro 88 peccatis nostris 
secundum Scripturas : et quod sepultus est, ei quod 
resurrexit tertia die secundum Scripturas, el quod vi- 
sus est Cepbse, ac postea duodecim. Deinde visus est 
plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus multi 
mnanent usque adhue, quidam autem dormieruut. 
Deinde visus est Jacobo, deinde apostolis omnibus, 
novissime autem omnium tanquam abortivo, inquit, 
visus est et mihi !*.» Et paulo post: « Si autem Christus 
praedicatur, quod resurrexit a mortuis , quomodo qui- 
dam dicunt in vobis quoniam resurrectio mortuorum 
non esi? Si autem resurrectio mortuorum non esi, 
neque Christus resurrexit. Si autem Christus non re- 
surrexit, inanis est ergo predicatio nostra, inauis 
est et fides nostra; invenimur autem et falsi testes 
Dei, quoniam testimonium diximus adversus Deuu, 
quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit, si 
mortui nou resurguut !?, » Quonam enim pacto, ob- 
sSecro, moriatur umbra ? Quomodo igitur suscitavit 
Christum Pater, cuin. umbra tantum et imaginaria 
quaedam apparentia esset, et mortis vinculis obuo- 
xius non esset? Procul igitur facessat illorum vo- 
mitio, quin potius fabulam impiique animi ebulli- 
tiones existimemus. Ejusmodi enim nobis antea de- 
scripsit Servatoris nostri discipulus : « Multi, in- 
quiens, pseudoprophetze exierunt in mundum. ln 
hoc cognoscitur Spiritus Dei. Ownis spiritus qui 
confitetur Jesum Christin in carue venisse, ex Dco 
est, » Et omnuis spiritus qui uon confitetur Jesum, 
ex Deo uon est. Atque boc est de Autecliristo, quoil 
audistis, quoniam veuiel, et uuac jam iu mudo 


est !*. » Si euim homo factus non est, neque ascendit iu carne in coelos ad Patrem ac Deuut, ueque 
relire poterit ex c«lo nobis similis, homo nimirum, et in carne. Anne tibi vera dicere videor? 


B. Καὶ μάλλ. 

Α. 15 δὲ δὴ χαὶ ἑτέρους οἴεσθαί τε xal φρονεῖν ἐξ 
ἀμεπρήτου νωθείας, γένεσιν μὲν ἀνήνασθαι τὴν διὰ 
τῆς ἁγίας Παρθένον, τὸν ix Θεοῦ φύντα Λόγον, xal 
φύτιν ἀτιμάσαι τὴν καθ᾽ ἡμᾶς, παρατετράφθαι δὲ 
μᾶλλον αὐτὸν εἰς τὴν ἀπὸ vt; σάρχα, δυσφημούντων 
ἐστὶ τὴν οἰχονημίαν, xa tol; θείοις σχέμμασιν ἐπιτι- 
páv ἐρημένων. Ὃ μὲν γὰρ τῶν ὅλων δημιουργὸς, xot 
πολὺς εἰ; ἔλεον τοῦ θεοῦ Λόγος, χεχένωχεν ἑαυτὸν, 
δι' ἡμᾶς γενόμενος ἄνθρωπος, γενόμενος ἐχ γυναι- 
χὺς, (v' ἐπείπερ αἵματος xal σαρχὸς χεχοινώνηχε τὰ 
vada, τουτέστιν ἡμεῖς, xal αὐτὸς παραπλησίως 
μετάσχῃ τῶν ὄντων, «"1va διὰ τοῦ θανάτου χαταργήσῃ 
τὸν τὸ xoáto; ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διά- 
ὄολον, χαὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόδῳ θανάτον διὰ 
παντὸς τοῦ ζῇν, ἔνοχοι ἦσαν δουλείας.» Ὧδε γὰρ 
ἔφη τὸ l'gáp pa τὸ ἱερόν. Οἱ δὲ τῆς οὕτω παγχάλτ: 


18} Cor. xv, 3-3. 
? Heby.i i, 14, 10. 


" jbid. 12-13. 


i Ι Joan. IV, 4-23. 


B. Owuniuo,; 

À. Quod vero alii ex immensa quadam stupidilate 
Verbum ex Deo genitum nasci ex sancta Virgine 
noluisse, et naturam uostram respuisse, seJ potius 
inutatuin ipsum in carnem terreuam contendunt : 
in incarnationem Dei blasphemantium divinaque 
consilia improbantium est. Creator eui totius uni- 
versi, et largum in misericordiam Dei Verbum ex- 
inanivil seipsum, factum pro nobis bomo '*, uatum- 
que e muliere **, ut quemadimoduu sanguinis par- 
ticipes sint pueri '", hoc est nos, ita eliam similiter 
ipae eorum particeps esset : G8 « Ut per mortem 
destrueret eum qui babebat mortis imperium, hoc 
est diabolum ; et liberet cos qui timore tortià 
per totam vitam obnoxii eraut servituu. » lta enim 
ait sacra Scriptura "8, ΠῚ vero optimum boc prz- 
stantissimumque Dei consilium, tanquam parum de- 

δ Philipp. it, 7. 


16 Galat. iv, ὁ. " Hebr. ii, 14. 


1199 5. 


CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1200 


core institatum damnant, et perinde ac si ipsi me- A χαὶ ἀρίστης βονλῖς τὸ ἀπρεπὲὶς xaÜopíjo.s:, xax 


liora excogitare possint, ipsius sapienti: decreta 
improbant. Neque enim ex partu Virginis editum 
Verbum existimandum censent : sed potius Verbi 
naturam in debile hoc corpus transforimatam esse, 
et mutationem imagiuantur ejus in quem nulla inu- 
tatio cadit. Firmats enim atque stabilita est Dei na- 
Iura in propriis suis bonis, et immutobiliter in suo 
statu permanet. Natura enim creata, quique tem- 
pore ad esse traducta est, mutationi obnoxia est, 
vereque id de ejusmodi re dici possit. Nam quidquid 
exsistendi principium accepit, ei etiam quodammodo 
insitum est, ut mutari possit. Deus vero qui omnem 
intellectum superat, et exsistentiam ab ortu atque 
interitu liberam habet, omni mutatione superior cst ; 
et, veluti proprie su: nature ratione omnia creata 
longe excedit, et quidem incomparabiliter : ita 
etiam in iis qua creaturis abs se conditis accidere 
solent, longe antecellit; nullique rei quz damnum 
inferre possit obnoxius est. Delatis itaque bona 
sunt firma ae stabilia. Creaturarum vero, altera- 
tionibus mutationibusque suhjecta, et corruptioui 
vicina. Quod quidem optime intelligens rectissime- 
que secum zestimaus propheta Jeremias, ita ad Deum 
exclamat : Τὰ quidem insidens seculum : nos au 
iem perdentes srculum. Sedet. enim veloti in pro- 
priis sedibus semper Deus, dominans atque inperans 
emtibus, nullaque affectio in eum imperium habet. 
Nos vero cum natura przditi simus quam maxime 
ad alterationem uotationemque proclivi, perdimus 
seculum, hoc est, iu. quovis tempore corruptibiles 
mutabilesque sumus. Deitas itaque nullo unquam 
tempore mutari potest, ueque ulla affectione a sua 
firmitate dimoveri ; e coutrario corruptibilis mutabi- 
lisque, hoc est, creata natura, essentiali inimuta- 
bilitate ργ ἃ esse non potest, neque divinze natur:e 
bonorum possessione gloriari, AudieL enim merito : 
68/4 «Quid enim habes, quod non accepisti? » 
Quod vero immutabilis omnino sit Verbi natura, 
mutabilis autem prorsus creata, facillime quis in- 
telliga& e Davide in spiritu cauente : « Coeli per- 
ibunt, tu autem. perniancbis, el omnes ul vesti- 
mentum velerascent 2 el sicut opertorium — niu- 
tabis eos, et wutabuntur. Tu outem . idem ipse es, 
et anni tui non deficient !*. » Ubi igitur mausit 
Verbum Dei, si vere dicitur, quod deposita sua 
firmitate atque stabilitate, ad id quod non erat 
traductus est, trausfermatusque 651 in. carnis na- 
turouw, et statum corruptibilem? Annc potius hoc 
delirium atque insania est ? 


ὅτι μεθεὶς 


καυτί; 

D. Est certe. 

A. LiceUit enim piri temeritate dicere, quod non 
CXV dissentaneum , terrenam quoque naturam ad 
Ueitatis naturam conscendere posse, atque. in unam 


δ᾽ Psal, ci, 27, 98, 


D 


ὥσπερ ἐνὸν αὐτοῖς τὰ ἀμείνω φρονεῖν, xaX τοῖς «n. 
σοφίας ἐπιτιμῶσι σχέμμασι. Μὴ γὰρ δὴ χρῆναι λέ- 
γουσιν ὠδῖνα χαὶ τόχον τὸν ἐχ γυνα:χὺς χαταγράφε:ν 
ἡμᾶς τοῦ Μονογενοῦς, οἴεσθαι δὲ μᾶλλον τὴν τοῦ AÓ- 
Y09 φύσιν εἰς τὸ σαθρὸν δὴ τοῦτο μετεστοιχειῶσθαι 
σῶμα, χαὶ τροπὴν φαντάζονται τοῦ τροπὴ" οὐχ εἰδό- 
τος. Ἐρήρ:ισται γὰρ ἡ Θεοῦ φύσις ἐν ἰδέο:ς ἀγα- 
θοῖς, καὶ ἀχατάσειστον ἔχει τὴν ἐφ᾽ οἷς ἔστι 
διαμονήν. Φύσις μὲν γὰρ ἡ γενητὴ, χαὶ χρόνῳ παρ- 
ενεχθεῖσα πρὸς ὕπαρξιν, πάθοι ἂν τὴν ἀλλοίωσιν, χαὶ 
οὐκ ἕξω Abyou τοῦ χαθήχοντός τε xal ἀλτθοῦς τὸ 
χρῆμα χείσεται. Τὸ γὰρ ἀρχὴν ὅλως τοῦ εἶναι λαχὸν, 
οἷονεί πως ἔδη χαὶ συνεσπαρμένον ἔχει τὸ ἀλλοιοῦ- 
σθαι δεῖν. Θεὸς δὲ ὁ παντὸς ἐπέχεινα νοῦ, γενέσεως 
xai φορᾶς τὴν ὕπαρξιν ἔχων ἐξῃρημένην τε xal 
ὑπερίσχουσαν, ἀμείνων ἔσται χαὶ τροπῆς, χαὶ i278 
τῷ τῆς ἰδίας φύσεως λόγῳ, παντὸς οἶμαί ποὺ τοῦ 
χεχλημένου πρὸς γένεσιν ὑπερανέστηχε xal ὑπερςέ- 
ρεται, xal τοῦτο ἀσυγχρίτοις διαφοραῖς, οὕτω xk 
τοῖς εἰωθόσι συμδαΐνειν τοῖς δι᾽ αὑτοῦ γεγονόσι, 
ὑπερανεστήξει πάλιν, παθεῖν οὐχ εἴδως τὸ πετυχὸς 
ἀδιχεῖν, Οὐχοῦν, ἐν ἀγαθοῖς μὲν τὸ θεῖον ἀμεταπτώ 
τοι: ἐστέ, Τὰ δέ γε τῆς χτίσεως, ἐν ἀλλοιώσει xalipe 
παῖ;, ἀγχίθυρον ἔχοντα τὴν παραφθοράν. Καὶ τοῦτ 
γινώσχων εὖ μάλα, xai ὡς ἄριστα φιλοσόςων ὁ προ- 
φήτης Ἱερεμίας ἀνεφώνε: πρὸς Θεὸν, ὅτ' « Σὺ χαθήμε- 
vo; τὸν αἰῶνα, xal ἡμεῖς ἀπολλύμενο: τὸν αἰῶνα" » 
χσθεδεῖται γὰρ ὥσπερ ἐν ἰδίοις θάχοι; τὸ θεῖον ἀεὶ), 
βασιλεῦον καὶ χαταχρατοῦν τῶν ὅλων, καὶ 0x3 urt- 
ενὸς τῶν παθῶν τυραννούμενον. Ἤμεϊς δὲ τὴν φὖτιν 
εὐτροχωτάτην τε χαὶ εὐπαράφορον χομιδῇ p»; ἀλ- 
λοίωσιν ἔχοντες xal τροπὴν, ἀπολλύμεθα τὸν αἰῶνα, 
τουτέστιν, ἐν παντὶ χαιρῷ χαὶ χρόνῳ, φθαρτοί τέ 
ἐσμεν χαὶ τρεπτοί. Οὔ v' οὖν τὸ θεῖον ἐν παρατροπεῖ; 
γένοιτ᾽ ἄν coss τῆς ἰδία: ἐδραιότητος E£w301) ὑπό 
τοῦ τῶν παθῶν, οὔτ᾽ ἂν ἡ qOapzf, τε χαὶ ἀλλοι;»- 
μένη, τουτέστιν ἡ γενητὴ, χαταπλουτήσειεν ivg- 
σιώδη τὴν ἀτρεψίαν, οὐδ᾽ ἂν ἐπαυχήσειε τοῖς τῇ: 
θεία: φύσεως ἀγαθοῖς ὡς ἰδίοις ἡ χτέσις. ᾿Αχούσεται 
γὰρ εὐλόγως « Τί γὰρ ἔχεις, ὃ οὐχ ἔλαθες - » τι 
δέ ἔστιν ἄτρεπιτο; μὲν xal ἀναλλοίωτος παντελῶς ἡ 
τοῦ λόγου φύσις, ἀλλοιωτὴ δὲ παντελῶς ἡ γενητὴ, 
χαταθρῆσαι τις ἂν χαὶ λίαν εὐχόλως, ἀναμελῳδοῦν- 
τος ἐν Πνεύματι τοῦ μαχαρίου Δαδίδ- « Οἱ οὐρανοὶ 
ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμενεῖς, καὶ πάντες ὡς ἱμάττον 
παλαιωθήσονται, xal ὡσεὶ περιδόλαιον ἑλίξεις ai- 
τοὺς, xal ἀλλαγήσονται. Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς st, xat τὰ ἔτη 
σου οὐχ ἐχλείψουσι. » Ποὺ τοιγαροῦν μεμέντιχεν ὁ 
αὐτὸς ὁ ἐχ Θεοῦ Λόγος, εἴπερ ἐστὶν ἀτρεχὰς εἰπεῖν, 


τὸ ἐρηρεισμένω; τε χαὶ ἀχλονέτως ἔχειν, χαταπεφοίτηχε μὲν ci; ὅπερ οὐχ fjv, μετατπεποίτται 
δὲ xal el; σαρχὸς φύσιν, χαὶ εἰς τὸ qOs(pzs83: πεφυχός ; "Ap' οὖν οὐχὶ λῆρός 


πε χαὶ ἤδη xaX uzv:a 


B. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. "Ὧρχγὰρ εἰπεῖν ταῖς ἐχείνων üpabatg ἀντιτεῖ- 
νοντας ἁμαθέστερον, ὡς ἔστιν οὐχ &vstxb2, xat τὴν 
ἀπὸ γῆς σέρχα πρὺς τὴν τῆςς Θεότητος φύσιν ἀναςο:- 


4301 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


- 903 


vdv bov20flal ποτε, xa τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας A cuia suprema ouium essentia conatitotionem ve- 


γενέσθαι σύστασιν. Εἰ γὰρ αὑτὴ τῆς θεότητος ἡ φύ- 
σις, κατά γε τὴν ἐχείνων ἐμόροντησίαν, εἰς τὴν τῆς 
σαρχὸς μεταχεχώρηχε φύσιν, οὐδὲν τὸ ἀπεῖργον ἔτι, 
τὴν μὲν κάτω τε xal ἰδίαν φύσιν, ὑπερπέτασθαι τὴν 
cápxa, μεταπλάττεσθαι δὲ πρὸς θεότητα, xal εἰς οὐ- 
σίαν τὴν ἀνωτάτω. ᾿Αλλ᾽ οὐ ταῖς ἐχέένων ἀσυνεσίαις 
τὸ εὐπειθὲς χαριούμεθα * προσχεισόμεθα ὃὲ μᾶλλον 
ταῖς θείαις Γραφαῖ:, xal προφήτον μὲν λέγοντος * 
« Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται 
Υἱὸν, xai καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ᾽ » 
κατασφραγίξοντος δὲ τὴν προαναφώνησιν τοῦ μαχα- 
ploo Γαδριὴλ, χαὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον τῇ Παρθένῳ 
διερμηνεύοντος * t Μὴ φοδοῦ γὰρ, ἔφη, Μαριὰμ, ὅτι 
ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, xai τέξῃ Υἱὸν, xul χαλέσεις 


τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν » ἐχ γυναιχὸς ἀληθῶς γε- B 


γεννῆσθαι πιστεύομεν τὸν ᾿Εμμανουὴλ, καὶ τὸ λαμ- 
πρόν τε xai ἀξιάγαστον τῆς ἑαυτῶν φύσεως οὐ διω- 
σόμεθα καύχημα, φρονοῦντες ὀρθῶς. 

B. "Apioza ἔφης. Ἑπεδράξατο γὰρ ὁ Μονογενὴς, 
οὐχὶ τῆς ἰδίας φύσεως (T, γὰρ ἂν οὐδέν τι μᾶλλον τὰ 
xa)' ἡμᾶς ἐν ἀμείνοσιν), ἀλλ᾽ οὐδὲ τῆς ἀγγέλων, ἀλλὰ 
σπέρματος ᾿Αύραλμ, καθὰ γέγραπται. Ἦν γὰρ οὕτω, 
καὶ οὐχ ἑτέρως, τὸ διολισθῇσαν εἰς φθορὰν ἀνασώ- 
σασῦαι γένος. ; 

Α. ze δέ, Οὐχὶ x&xsivo πρὸς τοῖσδε μεν τ 
ἄξιον, ὦ Ἑ,ρμεία : 

B. Τὸ ποῖόν τι φής ; 

A. Μόνον γὰρ οὐχὶ καὶ τὸ ἐῤῥῶσθαι φρᾶσαντες τῇ 
θεοπνεύστῳ Γραφῇ, χαὶ πνεύμασι πλάνοις τὸν olxctóy 
τινε; ἀπονέμοντες νοῦν, elc τοῦτο χαθίχόντο δυσδου- 
λίας καὶ μειραχιώδους ἀδελτηρίαξ, 65 οἴεσθαι δεῖν 


τὸν τῶν αἰώνων δημίου ργὸν, τὸν συναΐδιον τῷ Θεῷ χαὶ. 


Πατρὶ Λόγον, τῇ τῆς σαρχὸς γενέσει συμπαρομαρ- 
τοῦσαν ἔχειν τῆ; ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν, xal ὀψιγενῇ 
φαντάζεσθαι τὸν ἐπέχεινα παντὸς αἰῶνος xat χρόνου, 
ὡς ἐν ἐσχάτοις καὶ μόλις τοῖς τῆς ἐνανθρωπήσεως 
χαιρηΐς, Πατέρα μὲν γενέσθαι τὸν Θεὸν, συνεισδαλεῖν 
δὲ ὥσπερ εἰς τὸ εἶναί τε xal ὕφεστάναι τῷ Ex τῆς 
Παρθένου va, tbv 6v οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ 
πάντα. "Ap' οὖν οὐχὶ πρὸς λῆξιν ἤδη τὴν ἀνωτάτω 
διεληλάχατι τῶν χαχῶν, οἱ μῦθον οὕτω τὸν γραώδη 
χαὶ βδελυρὸν προχειρότατα προτηχάμενοι, xal τῆς 
ἀχράτου νωθείας τὸν οἰχτῖον ἀναπλήσαντες νοῦν ; 
« Τάφος, ἀληθῶς, ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν, ταῖς 
γλώσταις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν, ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χεί)η 
αὑτῶν, ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς χαὶ πιχρίας γέμει, » 

B. Σύμφημι ᾿" xai γάρ ἔστιν ἀτρεχὴς ὁ τοῦ Vd. 
πὸ λόγος. 

. Ἦ γὰρ οὐχὶ τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα, καὶ προῦφ- 

εἐστάναι τῶν πάντων ἀνάγχη; 


B. Εὖ λέγε:ς. 
A. Τί δὲ δὴ καὶ δρῷεν 5v, Ἰωάννον μὲν γράφην- 
406, ει Ἐν ἀρχῇ ἣν ὁ Λόγος, πάντα 5r αὐτοῦ ἐγένετο, 
xa χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. » Καὶ πάλιν, « *O 
ἣν ἀπ᾽ ἀρχῆς, ὃ ἀχηχόαμεν, ὃ ἑωράχαιλεν τοῖς 
9 [s2, vp, Ll. 


! Luc, 1, 99, 41, ?! Hebr. 1, 10, 


?? Psal. xui, 5. 


nire. Si namque ipsa divinitatis natura (juxta illo- 
rnm deliramentum) in carnis naturem transivit, 
nibil obstiterit quominus inferior hzc nostra natura 
transiliat carnem, et in. Deitatem atque supremam 
illam essentiam transformelur. At nos itlorum in- 
eptiis fidem nequaquam adhbibebimus : sed potius di- 
vinis Seripturis. acquiescemus, preohetà etiam di- 
cente : « Ecce Virgo in utero concipiet, et pariet 
Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel! **; » et 
beato Gabriele hane preedictionem confirmante, divi- 
namque voluntatem virgini declarante : « Ne timeas 
enim, inquit, Maria, quoniam ecee conebhpies iu 
utero, el paries Filium, et vocabis nomen ejus Je- 
sum **. » Ex muliere natum revera. credimus Em- 
mangelem ; et splendidam sdmirabilemque naturo 
nostra: dignitatem non rejiciemws. 


B. Optime dicis. Apprehendit eniin. Deus, non 
propriam ac peculiarem naturam (neque eaim quid. 
quam ad nos utilitatis pervenisset), sed neque ange- 
lorum, sed semen Abrahz, sicut. seriptum | est !*. 
lia enim, et non aliter genas ad. perniciem devolu- 
tum instaurandum erat. 

A. Quid vero ἢ Anne hoc etiàm admirandum cen- 
ses, lHlermia ? 

DB. Quidnam ? 

A. Sacr» enim Seripture quasi valedicentes, 
et spiritibus erroris mentem addicentes, 685 co 
imperitis et jwvenilis temeritatis devenerunt, ut 
exis marint eum qui conditor est sxculorum et- 
co:etrernus Deo et Patri, Verbum nimirum, tum pri- 
mum exsistendi initium accepisse, cuum secundum 
carnem natus est, et tarde genitum esac, qui omnia 
secula et. tempora antecedit, ita ut ultimus tandem 
incarnationis temporibus Deus factus sit Pater, et 
quodammodo immissum in uterum Virginis ut esset 
atque subsisteret, eum per quem et in quo sunt 
omnia. Anne eos ad metam omnium malorum per- 
venisse censes, qui adeo anilibus atque exsecrandis 
fabulis animum adjiciunt ? « Sepulcrum, certe, patens 
est guttur eorum, linguis suis doleso ageban!, ve- 
nenum aspidutm aub labiis eorum, quorum os male- 


D dictione et amaritudine plenum est **. » 


B. Assentior. Verus enim est Psalmist:e sermo. 


A. Quid enim, nonne eum per quem oninia 
facta sunt, omnibus etiam praexstitisse necesse 
est ? 

B. Recte dicis. 

. A. Quid vero agant, scribente Joanne : « n 
principio erat Verbum, ounia per ipsum . facta 
sunt, et sine ipso factum est nihil **. » Et rursum : 
« Quod erat ab initio, quod audivimus, quod vidimus 


? Joan. 1, 1-5. 


4405 ' 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1994 


oculis nostris, quod perspeximus, ei manus nostra A ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα, xaX αἱ χεῖρες fpes 


contreciaveruant de Verbo vitas. Et vita manifestata 
est, et vidimus, εὐ testamur, et asnuntiamus vobis 
vitam aeternam, qua erat apud Patrem, et apparuit 
nobis *. » Jamque Christus ipse exsisientize suz 
antiquitatem invisam Judzis declarat. Dicentibus 
enim illis : « Quadraginta annos nondum habes, et 
Abrabam vidisti ? » manifeste respondit : e Amen, 
amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego 
sum *. » Cui vero tribuitur illud, era, nulle 
sjecto, atque ctiam manifeste illud, su, quodnam, 
obsecro, agnoscat ortus sui principium ? aut quo 
pacto qui erat in principio superior omni intellectn, 
in tempere fuerit vocatus ad exsistentiam ? Si quis 
autem in hes longiore refutatione uti velit, haud 


ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ λόγο; τῆς ζωῆς. Kal ἡ ζωὴ 
ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν, xat μαρτυροῦμεν, xal 
ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν akovtov, ἥτις ἣν 
πρὸς τὸν Πατέρα, xai ἐφανερώθη fjpiv* » αὑτοῦ δὲ 
Χριστοῦ τῆςς ἰδίας ὑπάρξεως τὴν ἄποπτον ἀρχαιό- 
τῆτα τοῖς Ἰουδαίοις χατασημαένοντος. Ἐπενδὰ γὰρ 
ἔφασχον, « Πεντήχοντα ἔτη οὔπω ἔχεις, χαὶ ᾿Αδραὰμ 
ἑώρακας; » ἀντήχουον ἐναργῶς, « ᾿Αμὴν, ἀμὴν 
λέγω ὑμῖν, πρὶν ᾿Αὐραὰμ γενέσθαι, ἐγώ tipa. » 
Οὐδὲ τὸ, ἦν» ἔστιν, ἐπενηνεγμένου μηδενὸς, xal pi» 
xa τὸ shy τέταχται σαφῶς, τίνα τῆς γενέσεως χατ- 
ἔδοι τις ἂν τὴν ἀρχήν; fj τίνα δὴ τρόπον, ὁ ὧν ἕν 
ἀρχῇ τῇ παντὸς ἐπέχεινα νοῦ, παραδέξαιτο ἂν τὸ ἐν 
χαιρῷ χενλῆσθαι πρὸς ὕπαρξιν; Εἰ μὲν οὖν τις 


diffieile fuerit, allaüs sacre Scriptura verbis, illo- B ἕλοιτο τουτοισὶ σχολαιότερον ἀντιφέρεσθαι χαλεκὸν 


rum deliria profligare. Ego vero cum hzc adeo 
manifeste falsa turpiaque sint, supervacaneum 
existhmaverim plus opere in iis refutandis ponere. 


B. Recte aie. 

A. Quocirca ad aliam nos conferamus, Q6 vam- 
μαίας: illi opinioni affinem. Nonnulli enim veritatis 
pulchritudinem, veluti numisma aliquod adulieraut, 
tollentes in alium corgu, et. iniquitatem. — loquentes 
adversus Deum, sicut scriptum est '", Lnaginantur 
euim Ünigenitum propriam suam exsistentiam non 
habere, neque in sua hypestasi subsistere : sed 
verbum simpliciter et sermonem qui sola enuntia- 


tione constat ἃ Deo fleri, atque ita in homine € 


habitasse dicunt miseri, atque hoc pacto Jesum 
«onsiituentes, aiunL sanetiorem quidem sanctis 
esse, non tamen Deum. Quocirca ut Servatoris 
mostri diseipulus ait : « Quis est mendaz, nisi qui 
pegat Jesum esse Christum? Hic est antichristus, 
, negans Patrem et. Filiun, Quisquis negat Filium, 
neque Patrem habet. Qui confitetur Filium, Patrem 
quoque habet ?*. » Aliter. euim in altero et a nobis 
el a sanetis angelis agnoscitur. Siquidem memo 
intellexerit quid sit. Pater, nisi Filium exsistentem 
ac genitum mente coucipiat. Sel neque sciat quid 
sit Filius, nisi Patrem genuisse cogitet. Necessa- 
rium itaque censeo etiam. vere dicere, Nisi exsistit 
Filius, ne Patrem quidem vere cogitatione percipi 
posse. Ubi enim est Pater, si non revera genuit? 
aut si genuit id quod subsistit, neque omnino 
exsistentiam liabet, genitum erit plane nihil. Nam 
quod. uon. exsistit, zquale est nihilo ; iio vero 
prorsus. niliil. Atque ita Deus erit Pater nihili. 
Atqui, o miseri, dixerim ego ejusceuodi doctoribus : 
]uanes nuge sunt vestra dogmata : aut. alioqui 
mihi interroganti respondete,. Quo pacto eit eximia 
erga nos dilectio Dei ac Patris ? et si dedit pro nobis 
l'ilium, qui ex vestra sententia non exsistit, nibil 
igitur dedit pro nobis, neque Verbum caro factum 
eM, neque. venerandam crucem sustinuit, neque 


οὐδὲν, τοὺς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς παραχομίζων- 
τας λόγους, τὰ Ex τῆς ἐχείνων ἐμόροντησίας &zo- 
χρούεσθαι βλάδη. Τά γε μὴν οὕτω ἐναργῆ νοσοῦντα 
τὸν ἔλεγχον, xal πολὺ λίαν ἔχοντα τὸ ἀχαλλὲς, 
περιττὸν οἶμαί που χαὶ φροντίδος ἀξιοῦν. 

B. Εὐ λέγεις. 

A. Οὐχοῦν ἐπ᾽ ἐχεῖνο ἴωμεν, ὅπερ ἐστὶ τῷ xav- 
εγνωσμένῳ συγγενές. Παρασημαίνουσι γάρ τινες τῆς 
ἀληθείας τὸ χάλλος, χαθάπερ τι νόμισμα χιδδη- 
λεύοντες, ἐπαίροντές τε εἰς ὕψος τὸ χέρας, καὶ ἀδι- 
4lay λαλοῦντες χατὰ Θεοῦ, χατὰ τὸ γεγραμμένον. 
᾿Ανύπαρκτόν τε xa ἰδικῶς οὐχ ὑφεστηχότα φαντά- ᾿ 
ζονται τὸν. Μονογενῇ, xat οὐχ εἶναι μὲν ἐν ὑποστάσει 
«ἢ καθ᾽ ἑαυτὸν, ῥῆμα δὲ ἁπλῶς xal λόγον, τὸν χατὰ 
μόνην τὴν ἀροφορὰν γενέσθαι παρὰ Θεοῦ, χαὶ ἐν ἀν- 
θρώπῳ κχατοιχῇσαί φασιν οἱ τάλανες, αυνθέντες δὲ 
οὕτω τὸν Ἰησοῦν, ἁγίων μὲν εἶναί φασιν ἁγιώτερον, 
οὗ μὴν ἔτι χαὶ Θεόν. Οὐχοῦν χαθὰ καὶ ὁ τοῦ Σωτῆ- 
ρος ἐπέστειλε μαθητὴς, « Τίς ἐστιν ὃ ψεύστης, el μὴ 
ἃ ἀρνούμενος, ὅτι Ἰησοῦς οὐχ ἔστιν ὁ Χριστός: Οὖ- 
τός ἐστιν ὁ ἀντίχριστος, ὁ ἀρνούμενος τὸν Πατέρα 
xai τὸν Υἱόν. Hà; ὁ ἀρνούμενος τὸν Υἱὸν, οὐδὲ ὧν 
Πατέρα ἔχει" ὁ ὁμολαγῶν τὸν Υἱὸν, καὶ τὸν Πατὲρε 
ἔχει. » "Apo γὰρ δι᾽ ἀμφοῖν καὶ ἑχάτερος ἐν ἔχα- 
τέρῳ πρός τε ἡμῶν αὐτῶν, xa τῶν ἁγίων ἀγγέλων 
ἐπιγινώσχονται. Οὐ γὰρ ἄν τις ἀναμάθοι τί ἔστι 
Πατὴρ, εἰ μὴ Υἱὸν ὑφεστῶτά τε χαὶ γεγενντ, μένον 
εἰσδέξα:το χατὰ νοῦν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν ὅ τί ποτ᾽ ἐπτὶν ὁ 


D Υἱὸς ἀναμάθοι πάλιν, εἰ μὴ ὅτι τέτοχεν ὁ Πατὴρ 


διενθυμοῖτο σοφῶς. Οὐχοῦν, ἀναγχαῖον οἶμαί που χαὶ 
ἀτρεχὲς εἰπεῖν, Ὡς; εἴπερ ἐστὶν ἀνύπαρχτος ὁ Yi, 
οὐδ᾽ ἂν τὸν Πατέρα χατὰ τὸ ἀληθὲς νοήσαιμεν ἄν. 
Ποῦ γὰρ ἔτι Ilaxto, εἰ μὴ τέτοχεν ἀληθῶς ; "H εἴξερ 
γεγέννηχε τὸ μὴ ὑφεστὼς, μῆτε ὑπάρχον ὅλως, τὸ 
γεννηθὲν ἔσται τὸ μηδέν. Τὸ γάρ τοι μὴ ὑςεστὼς, ἐν 
ἴσῳ τῷ μηδενὶ, μᾶλλον δὲ παντελῶς οὐδέν. Εἶτα τοῦ 
μηδενὸς ἔσται Πατὴρ ὁ Θεός. ᾿Αλλ᾽, ὦ βέλτιστοι, 
φαίην ἄν ἔγωγε πρός γε τοὺς τῶν τοιούτων ἐξηγη- 
τὰς, ὕθλος εἰκαῖος τὰ παρ᾽ ὑμῶν, ἤγουν ἐρομένῳ 
φράζετε᾽ πῶς ἐξαίρετος ἡ εἰς ἡμᾶς ἀγάπησις τοῦ 
Θεοῦ xal Πατρός; xai εἰ δέδωχεν ὑπὲρ ἡμῶν τὸν 


9€] Juan.1. 1, 3. ** Jean. viu, 57, ὅ8. 5" Psal. Lxi, 49. ** | Joan. ui, 92, 95. 


1205 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


441206 


Υἱὸν, τὸν xa8' ὑμᾶς οὐχ ὑφεστηχότα, τὸ μηδὲν ἄρα A mortis imperium abolevit, neque revixit. Si enim 


δέδωχεν ὑπὲρ ἡμῶν, xal οὔτε γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος., 
οὔτε τὸν τίμιον ὑπέστη σταυρὸν, οὔτε χατήργηχε 


τοῦ θανάτου τὸ χράτος, οὔτε μὴν ἀνεδίω πάλιν. El 


γάρ ἔστι τὸ μηδὲν, χαὶ ἀνύπαρχτος χαθ᾽ ὑμᾶς, πῶς 
ἕν γε τουτοισὶ γένοιτ᾽ ἄν ; Πεφενάχικεν οὖν ἄρα τῆς 
ἁγίας Γραφῆς ὁ λόγος τοὺς πεπιατευχότας, χαὶ ἡ τῆς 
πίστεως ἑδραιότης οἴχεται πρὸς τὸ μηδέν. 

Β. Μὴ γένοιτο. 

A. Τί δέ; Οὐχ ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν τὸν 
Υἱὸν, ὁ θεῖος ἡμῖν χατασημαίνει λὄγος, εἰχόνα τε 
αὐτὸν χαὶ χαραχτῆρά φησι τοῦ Γεγεννηχότος ;.. 

Β. Καὶ μάλα. 

A. Αἱ δὲ εἰχόνες ὡς τὰ ἀρχέτυπα.. 

B. Πῶς γὰρ o6; ᾿ 

Α. Οὐκοῦν, εἰ μὴ ἐνυπόστατος ἡ εἰκὼν, μήτε μὴν 
ἐν. ὑπάρξει νοοῖτο τῇ xa0' ἑχλυτὸν ὁ yapaxshp (5), ἀν- 
υπόστατον εἶναι δώσουσι ὡς ἐξ ἀναγχαίον "λόγου, xal 
τὸν οὗπέρ ἔστι χαραχτῇρ, καὶ τὸ τῆς εἰχόνος ἀχαλ- 
λὲς, ἀναδραμεῖταί που πάντως ἐπὶ τὸ ἀρχότυπον. Ἦ 
γάρ; 

Β. Καὶ μάλα. 

Α. Εἶτα, εἰπέ μοι, Φίλιππος χρηστομαθὴς ὧν 
ἄγαν, τὸν ὄντα xal ὑφεστηχόάτα Πατέρα χατιδεῖν 


φξίον, λέγων, « Κύρις, δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, . xaV 


épxsl ἡμῖν" » ἤγουν τὸν οὐχ ὄντα χαὶ ἀνυπόστατον; 


B. Thy ὄντα δηλονότι. 

A. Εἴπερ οὖν ἔστι τὸ μηδὲν ó Υἱὸς ; ἅτε δὴ μὴ 
ὑφεστηχὼς, χατά γε τὸ ἐχείνων ἀχάλιγον θράσος, 
εἰς εἰχόνα καὶ γνῶσιν ἀχριδῖρ τοῦ. Πατρὸς, ἑαυτὸν 
ἡμῖν ἀνθ᾽ ὅτου παρεκόμιζε, λέγων, ε Τοσοῦτον χρό- 
νὸν μεθ᾽ ὑμῶν εἶμι, καὶ οὐχ ἔγγωχάφ με, Φίλιππε: 
Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, lopaxs sby Πατέρα, Οὐ πιστεύεις, 
bw ἐγὼ ὁν. τῷ Παερῖί, xai ὁ Πατὴρ àv ἐμοί 
ἐστι; ἐγὼ χαὶ ὁ. Πατὴρ, ἕν ἐσμεν. ». ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν 
οἶμαί που τὸν ὑφεστηχότα χαταθρήσειέ τις ἕν γε τῷ 
μὴ ὑφεστηχότι, οὐδ᾽ ἂν νοοῖτό ποτε xal ταυτὸν εἰσ- 
ἀπαν, τῷ μὴ ὑπάρχοντι τὸ ὑπάρχον. “Ἔσται δὲ ὅπως 
ἐν Υἱῷ μὲν ὁ Πατὴρ, ὁ δὲ Υἱὸς αὖ ἐν τῷ Πατρὶ, ἢ 
οὐχ ἕτυμον εἰπεῖν, ὡς εἰ μὴ ἔστιν ὁ Λόγος ἐν ὑτ- 
ἄρξει τῇ χαθ᾽ ἑαυτὸν, χινδυνεύσειεν ἂν xaX αὐτὸς ὁ 
Πατὴρ, ἕχων μὲν ἕν. ἑαυτῷ τὸ. με,δὲν, νοούμενος δὲ 
ὑπάρχειν ἐν τῷ μηδενί; τὸ γάρ οὐχ bv ὅλως, οὐδὲν 
ἂν. νοοῖτο. λοιπόν: 


D 
B. Οὐχ ἄτραχυς μὲν ὁ λόγος. Βλείστην γὰρ ὅσην 


ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀτοπίαν νοσεῖ, περιΐστησι δ᾽ οὖν ὅμως 
εἰς τὸ ἀπηχὲς, τῶν δι᾽ ἐναντίας τὸ δόγμα. 

Α. Κατατεθήπον δ᾽ ἄν τις εἰχότως, τίνα δὴ τρόπον 
ἐν τῷ Υἱῷ τῷ μὴ λαχόντι τὸ εἶναι, τὰ ὄντα πεποίη- 
κεν ὁ Βατήρ. Εἰ δὲ δή τις ἔροιτο, πότερα τοῖς 050. 
? jid, 9, 10. 


** joan. xiv, 8. *! Joan. x, 50, 


est nihil, neque exsistentiam, ut vos opinamini, 
ullam habet, quo pacto hzec ei evenerint ? Fefellit 
itaque nos, imendaciaque persuasit sacra Scriptura, 
totaque fldei nostez firmitas ín. nibilum redi- 
gitur 


B: Absit 

A. Quid vero ? Nonne in forma Dei ezsistere 
Filium, divinus sermo nobis significat ? ipsumque 
imaginem atque characterem Genitoris esse sit * 

687 D. Maxime. 

A. Imagines vero arehetypis similes sunt. 

B. Omnino. 

A. Quocirca, nisi hypostatica esset imago, néque 
per se subsisteret character : necessario etiam eum 
cujus est. character hypostasi carere dicent: el 
imaginis dedecus etiam in archetypum redundabit 
Censesne ? 


B: Censeo. 

A. Praterea dic mihi : Philippus pietatis vehe- 
menter studiosus, exsislentemne atque in hypostasi 
gubsistentem Patrem cernere optat, dicens : « Do- 
mine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis ** ; » 
Annen exsistentem οἱ hypostasi carentem ? 

B. Exsistentem profecto. 

A. Si ergo Filius nihil est, utpote non subsistens, 


c juxta. effrenem illorum audaciam, cur seipsum 


imaginem οἱ notitiam Patris proposuit, dicens : 
« Tanto teropore vobiscum sum, et non cognovisti 
me, Philippe? Qui vidit me, vidit Patrem. Non credie 
quod ego in Paire, et Pater in me est ** ? Ego et 
Pater unum sumus δ. » Atqui nullus, arbitror, 
viderit exsistentem in eo qui non exsistit, neque 
ullus unquam idem in universum esse censuerit, 
subsistens et non subsistens. Quo pacto autem erit 
in Filio Pater, et Filius vicissim in Patre, nisi vere 
dicatur, quod nisi per se subsistat Verbum, peri- 
clitaturum etiam Patrem, quippe qui in se habeat 
nihil, et intelligatur exsistere in nihilo. Nam quod 
omnino non éxsistit, nihi] esse intelligitur. 


B. Durus serino. Magnam enim iu.se absurditatem 
el asperitatem continet adversariorum dogma. 


À. Adwnisretur autem non immerito.quispiam, quo 
pacto iu Filio cuin nondum esse consecutus esset, 
omuia creavit Pater, Si quis vero interroget, utrum 


BON. VULCANI NOTE. 


(5) Isid. epist. 65, lib. u1:. Ὁ τοίνυν μεταγενέ- 
στερον τὸν Υἱὸν λέγων τοῦ Πατρὸς, ἐξ οὗ ἀνάρχως 
ἀνέλαμψεν, οὗτος, αὐτὸ τὸ χαραχτηρίζον τὴν àxfjpa- 
τον οὐπία" (τό γε αὐτοῦ μέρος) ἀναιρεῖ. Id est: 
Quocirca qui Filium posteriorem dicit. Patre, ex quo 


. ab eterno effulsit, is. etiam id. quod elernam illam 


essentiam | charactere illo insignit, quantum in ipso 
es!, evertit. Nam quod Cyrillus τὸ ἀρχέτυπον vocat, 
Isidorus τὸ χαραχτηρίτην, Patrem nimirum ap- 
pellat. 


Ed 
» 


4981. 


$. CYRILEE ALEXANDRINI ARCHIEP. 


lis qui exsistünt bonum sit esse, aut potius, non Α τὸ εἶναι xaXov, ἤγουν τὸ μὴ εἶναι τυχὸν, ἀποχρίνῃ 


esse, quo paeto respondeas? 

B. Responderim, esse. Deus omim oreator eo 
precipue momine bonus veeator, quod iis que 
aliquando non erant, esse dederit. 

A. Optime dicis. lta enim natura sese res babet. 
Melior itaque est conditio creaturarum, quani ejus 
per quem omnia ortum acceperunt ; si hie quidem 
non exsistere dicatur, ilv vero, el exsistunt οἱ in 
$00 6886 cognoscuntur. 

B. Absit blasphemia? « Vivens enim est Verbura 
Beiatque eflcax, » sicut scriptum est ?*, ldcirco 
etiam dixit, ε Ego sum vita ?*, » 

Δ. Caterum nom potest. intelligi vita, cum neu 
subsisiat. Vita autem est naturaliter. Nullo euim 


τίνα τρόπον; 

B. Φαίην ἂν ὅτι τὸ εἶναι. Τοῖς γὰρ οὐχ οὖσέ ποτε 
τὸ εἶναι διδοὺς, ἀγαϑὸς ὅτι μάλιστα χέχρημάτιχέ τε 
χαὶ ἔστιν ὁ δημιουργός. 

A. "Αριστα ἔφης ἔχοι γὰρ ἂν ὧδε τὸ χρῆμα τῇ 
φύσει. Οὐχοῦν ὃν ἀμείνοσι ἧ χτίσις, εἴπερ ὁ δι᾽ οὐ 
πὰ πάντα χαλεῦταί πρὸς γένεσιν εἰ ὁ μὲν, οὐχ ὑφ- 
ἐστηχέναι λέγεται, τὰ δὲ ὑφέστηχέ τὰ καὶ ἐν τῷ 


: elvat νοεῖται, 


B. “Απαγο τῆς δυσφημίας" « Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος 
τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργῆς, » χαθὰ γέγραπεαι. Τοιγάρτοι 
χαὶ ἔφασχεν " « Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. » 

Α. Αλλ᾽ οὐχ ἂν νοοῖτὸ ζωὴ, ὑφεστηκώς. Ζωὴ δέ 
ἐστι χατὰ φύσιν, καταψεύσεται γὰρ οὐδαμῶς. Τὸ 


mode menliri potest. Merun 68$ ilaque nenda- B ὅρα μὴ δφεστάνάι τὸν ix Θεὸῦ πεφηνότα Δότγον, 


eium est, et νδηϊβδδί δ mentis delirium Verbum 
quod ex Deo apparuit, per se non subsistere. 

B. Omnino. Nam ad Moysen iia ipse ait: « Ego 
sum ens *, » Quod autem vere est, quonam pacto 
quis censuerit suam hypostasim uon retinere ὃ 

À. Merito itaque eorum qui ita sentiunt summam 
dementíam detestabhnur. 

B. Omnibus modis. - 

À. Sed nec illos, Hermia, prehabimus, qui veri- 
tatem sedulo seetari didicimus. 

B. Quosnau, obsecro ? 

A. Qui carnem Verbo unitam rationali anima 
«arere dicunt. Sola enim carne vitali et sensitivo 


motu predita Verbum induentes, in mundum indu- C 


eunt, mentis atque anima facultatem  tribuentes 
Unigenito. Perhorrescunt enim, nescio quo pacto, 
homini perfecte sese ratione humanitatis habenti, 
hoe est, qui anima et corpore constet, Verbum uni- 
tum esse, fateri, sed antiquissimz fidei traditione 
contempta, privaias suas opiniones humanasque 
rationes sequi debere existimant, aliter certe quam 
eportel sentientes. 


ψευδηγόρημα σαθρὸν, καὶ φρενὸς ἀπόδρασμα τὴς 
ἡλιθιωτάτης. 

B. Παντελῶς. Μωσεῖ γὰρ ἔφασχεν αὐτὸς, « Ἔγώ 
εἰμι ὁ ὥν.» Τὸ δὲ ὃν ἀληθῶς, οὐκ ἐν ὑποστάσει χαϑ' 
ἑαυτὸ σωξόμενον πῶς ἂν νοοῖτό ποτε: 

A. Οὐχοῦν τῶν τῇδε διειληφότων, χαθοριοῦμεν 
εἰχότως τὸ εἰς ἄχρον ἀμαθές. 

Β. Πάνν μὲν οὖν. 

A. Οὐ μὴν οὐδὲ ἐχείνους ἐπαινέσαιμεν ἅν, ὧ 
Ἑρμεία, φιλοθηρεῖν εὖ μάλα δεδιδαγμένοι τὸ ἀληθές. 

Β. Τίνας: 

A. Οἱ τητᾶσθαι λέγουσι ψυχῇς λογικῆς τὴν Ever 
θεῖσαν τῷ Λόγῳ σάρκα. Σαρχὶ γάρ ποὺ μόνῃ, xal 
τὴν ζωτιχήν «s xal αἰσθητιχὴν λαχούσῃ πίνησιν, 
ἀμφιεννύντεφ τὸν Λόγον, παραφέρονυσιν εἰς κότυον, 
τὴν νοῦ καὶ “ψυχῆς ἐνέργειαν ἀπονέμοντες τῷ Move- 
γενεῖ. Καταπεᾳφρίχκασι γὰρ, οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ἐρῶ, ἀν- 
θρώπῳ τελείως ἔχοντι, χατά γε τὸν τῆς ἀνθρωκπότη- 
τος Λόγον, τουτέστι, τῷ ἐκ Ψυχῆς καὶ σώματος 
ἠνῶσθαι τὸν Λόγον ὁμολογεῖν, τῆς μὲν ἄνωθέν τε x3l 
ἀρχαιοτάτης πίστεως τὴν παράδοσιν, ÓAlyou Tzvt- 
λῶς ἀξιοῦντες λόγου, θελήσει δὲ μόνῃ τῇ κατὰ σφᾶς 


αὐτοὺς, xat τοῖς ἀνθρωπίνοις δεῖν ἕπεσθαι λογισμοῖς ἀμαθῶς ἡρημένοι, χαὶ φρονοῦντες ἀλτθῶς παρὺ ul 


φρονεῖν. 

B. Quanam vero ipsis es ratio ejusmodi dognia- 
tis ? 

A. Dicam. -Nos, secundum Scripturam dicimus 
mediatorem Dei et hominum compositum esse, ex 


B. Καὶ τίς ὁ λόγος αὐτοῖς τοῦ τοιοῦδε δόγματος; 


Α. Ἐγὼ φράσω. Τὸν Θεοῦ μεσίτην καὶ ἄνθρωπων, 
xarà τὰς Γραφὰς, συγχεῖσθαί φαμεν, ἔχ τε τῆς 


nostra humanitate, qux propria sua ratione perfecte D χαθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπότητος, τελείως ἐχούσης χατὰ 


sese babeat, ei ex Filio qui naturaliter ex Deo 
apparuit, hoc est Unigenito. Asserimus autem ex 
Wuequalium — dissimiliumque naturarum congressu 
Wmenarrabilique concursu unitatem fieri. Unum ta- 
men Christum et Dominum, ac Filium agnoscimus, 
etin eodem exsistere atque intelligi Deum simul 
ei hominem. Indivulsam autem omnino unitatem 
tueri consuevimus, eumdem esse credentes et unige- 
nitum et primogenitum. Unigenitum quidem, veluti 
ex Deo Patre Verbum, quodque ex essentia ipsius 
apparuit; primogenitum autem, quatenus factus 
est hoino, et in multis fratribus **. Quemadmodum 

5 [[cbr. iv. 12. 


? Joan. xiv, 6. ?* Exod. μι, 11. 


τὸν ἴδιον λόγον, xai Ex τοῦ πεφηνότος &x Θεοῦ κατὰ 
φύσιν Υἱοῦ, τουτέστι, τοῦ Μονογενοῦς. Διϊσχυρ:ζό- 
μεθα ὃξ, σύνοδον μέν τινα xal τὴν ὑπὲρ λόγον συν- 
δρϑμὴν εἰς ἕνωσιν, ἀνίσων τε xal ἀνομοίων πεκρά- 
χθαι φύσεων ἕνα δ᾽ οὖν ὅμως Χριστὸν, xal Κύριον, 
καὶ Υἱὸν ἐπιγινώσχομεν, ἐν ταυτῷ xal ὑπάρχοντα 
xa νοούμενον Θεόν τε xat ἄνθρωπον. ᾿Αδιάσπαστον 
6E παντελῶς τὴν ἕνωσιν διατηρεῖν εἰθίσμεθα, τὸν 
αὐτὸν εἶναι πιστεύοντες, xal μονογενῆ xai πρωτότο- 
xov: Μονογενὴ μὲν, ὡς ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, xat 
ix τῆς οὐσίας αὐτοῦ πεφηνότα" πρωτότοχον δὲ αὖ, 
καθὸ γέγονεν ἄνθρωπος, xai ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. 


25) Rom. vit, 99. 


4909 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


4910 


Ὥσπερ γὰρ εἷς ἐστι Θεὸς ὁ Ilavro, ἐξ οὗ τὰ πάντα, A enim unus est Deus Pater, exquo. suut omnia : 


. οὕτω xai εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι᾽ οὗ τὰ 
πάντα. Θεὸν γὰρ ὄντα xatk φύσιν ἐπιγινώσχομεν 
τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα, Λόγον, καὶ εἰ γέγονε σὰρξ, 
τουτέστιν, ἄνθρωπος. 

B. Ὀρθότατα ἕφης. 

À. ᾿Αλλ᾽ οὔτι που σφόδρα ταῖς ἐν ἡμῖν περὶ τού- 
του δόξαις τὰ ἐχείνων συμφέρεται... Ἕνα μὲν γὰρ 
ὁμολογουμένω: παραδέχονται xaX αὐτοὶ Χριστὸν 
Ἰησοῦν, ἄριστα φρηνοῦντες ἕν γε τούτῳ. Παρωθοῦν- 
ται δὲ λίαν ὡς δυσσεδὲς ὅτι μάλιστα καταδιϊστᾶν εἰς 
δύο τὸν Ἐμμανουήλ᾽ ψυχῆς δ᾽ οὖν ὅμως τῆς ἀνθρω- 
πίνης xal λογιχῆς τὴν σάρχα γυμνώσαντες, ἡνῶσθαί 
φασιν αὐτῇ τὸν ἐχ Θεοῦ Λόγον. Ἐξεύρηται δέ τις 
αὑτοῖς πιθανὸς, ὡς οἴονται, πρὸς τοῦτο Λόγος. Τὰ 
γάρ τοι, φασὶ, χατὰ σύνθεσιν πρὸς ἑνὸς τελείου 
σύστασιν συνδεδραμηχότα, μέρη τε xal ἐξ ἀτελῶν 
ὁρᾶσθαι φιλεῖ, τοῦ τελείως ἔχοντος χαθ᾽ ἑαυτὸ, xal 
ὡς ἐν ἰδίᾳ φύσει, τῆς Ex μερῶν συνθέσεως eb δεδετ.- 
μένου. Τοιγάρτοι φασὶ, παραιτητέον εἰχότως, ἄνθρω- 
πον δοῦναι: τέλειον, τὸν συνενωθέντα τῷ Λόγῳ ναὸν, 
ἵνα xa ἡ σύνθεσις, ἥπερ ἂν ἐπὶ Χριστῷ νοοῖτο τυ- 
yov, ἀχριθῆ τὲ xal ἀδιάδλητον τὸν ἑαυτῆς ἀπο- 
οώζοι Λόγον. Καὶ μὴν χἀχεῖνο προσθεῖεν üv, ὥσπερ 
οὖν ἐγῷμαι. El γὰρ ἐξ ἀνθρώπου τελείου, φασὶ, καὶ 
τοῦ ἐχ Πατρὺς ὄντος Λόγον, συντίθεμεν τὸν Ἐμμα- 
νηυῆλ, οὐ βραχὺ τὸ δεῖμα, μᾶλλον δὲ ἀδιάφυχτον 
ἔδη πως ἂν φανεῖται λοιπὸν, τὸ xal ἀδουλήτως δεῖν, 


δύο μὲν υἱοὺς, Χριστοὺς δὲ αὖ δύο φρονεῖν τε χαὶ͵ 


λέγειν. 
B. Εἶτα τί τούτοις ἀντεροῦμεν ἡμεῖς ς 

Α. Πρῶτον μὲν, ὅτι τῆς πίστεως τὴν οὕτως áp. 
χαιοτάτην χαὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἁγίων - ἀποστόλων δι- 
ἤχουσαν tl; ἡμᾶς παράδοσιν, οὐ ταῖς ὑπέρμέτροις 
ἀκριδείαις χαταλυπεῖν ἄξιον, οὔτε μὴν ταῖς εἰς ἄχρον 
ἐρεύναις ὑποφέρειν τὰ ὑπὲρ νοῦν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἧχειν εἰς 
μέσον οἷάπερ τινὰς ὀριστὰς, χαὶ ῥιψοχινδύνως λέγον- 
τας, ὡς τὸ δεῖνα μὲν, ὀρθῶς, τὸ δεῖνα δὲ αὖ, ἑτεροίως 
ἔχειν χρῆν δήπου, χαὶ ἦν ἄμεινον ἀληθῶς, ἀπονέμειν 
δὲ μᾶλλον τῷ πανσόφῳ Θεῷ τῶν ἰδίων διασχέψεων 
«ἣν ὀδὸν, χαὶ μὴ τοῖς εὖ ἔχειν παρ᾽ αὐτῷ δεδοχιμα- 
σμένοις ὑπερφιάλως ἐπιτιμᾷν. ᾿Αχουσόμεθα γὰρ λέ- 
γόντος ἐναργῶς, « θὺ γάρ εἰσιν αἱ βουλαί μου, ὥσπερ 
αἱ βουλαὶ ὑμῶν (4), οὐδὲ ὥσπερ αἱ ὁδοὶ ὑμῶν, αἱ 
ὁδοί μου, ἀλλ᾽ ὥσπερ ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τῆς γῆς, 
- οὕτως ἀπέχει ἡ ὁδός μου ἀπὸ τῶν ὁδῶν ὑμῶν, xal τὰ 
- διανοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς διανοίας μου.» Εἶτα τὸ δο- 
κοῦν αὐτοῖς ηὑρῆσθαι σοφῶς, ἕωλον παντελῶς χαὶ 
ἀμαθὲς ὃν ἁλώσεται. Εἰ γὰρ δή τις ἕλοιτο, ψυχῆς λο- 
quere τὸν θεῖον ἐχεῖνον ἀπογυμνῶσα: ναὸν, οὐχ ἐξ 
ἀτελῶν ἡ σύνοδος ἔσται δύο, πολλοῦ γε xal δεῖ. “ἔστι 
μὲν γὰρ ὁμολογουμένως, ὡς πρὸς ὅλον ἄνθρωπον, 
τὸν ix ψυχῆς δὴ λέγω χαὶ σώματος, μόνη xai χαθ᾽ 


* [ga. 1v, 8, 9. 


ita etiain unus Dominus Jesus Christus, per quein 
omnia, Deum enim esse secundmm naturam pro- 
fitemur Verbum, per quod omnia, etiamsi [sctum 
sit earo, hoc es!, homo. 
. B. Rectissime dixisti. 

A. Atqui non admodum cum nostra de illo sen - 
tentia. illorum dogmata conveniunt, Unuin. eniin 
procul dubio 89 etiam illi recipiunt Jesum 
Christum, optime hac quidem ex parte sentientes. 


-————ÀX 


Detestantur. etiam: tanquam vehementer impium, - 
Emmauuelem iu duo dividere : anima tamen bus , 
mana el rationali carnem privantes, Verbum ex 


Deo ei unitum esse aiunt, Et probabilem quamdam, 
ut existimant, rationem opiuioui sua praetexunt. 
Quse cnim, inquiunt, per compositionem ad unius 
perfecti constitutionem concurrunt, paries ct qui- 
dem ex imperfectis conspici solent ; ejus quod per 
se, et in propria sua natura perfectum esi, et 
compositione ex partibus nou eget. ldcirco, in- 
quiunt, eavendum omwuiuo est, ne perfectum sta- 
tuuxinus. hominem, templum quod Verbo unitum 
es!, ut compositio, quie in Christo intelligitur, 
perfectam. suam et irreprehensibilem — rationem 
obtineat. Hiud vero etiam, ut. arbitror, adjicient. 
Si enim, inquiunt, ex perfecto hoinine, et ex Verbo 
Patris. Emmanuelem constituimus, non parum 
verendum, imo vero necessarium plane erit ut 
duos filios et duos christos faciamus. 


À. Quid vero non his respondcbiimus? 

A. Piimum quidem quod anliquissim:e, quaque 
adeo ab ipsie sanctig apostolis ad nos pervenit fidci 
Lraditioni, singularis perfectio deroganda non sil, 
sed neque summa investigationi ea qu:e intellectum 
nostruin excedunt subjicienda, neque rursus nos in 
medium procedere debere, veluti quosdam arbitros 
quique limites conslitaamus, temeraricque dicamus, 
nonnulla quidem recte sese habere, nonnulla vero 
non item, sed alia ratione melius sese habitura, sed 
potius sapientissimo Deo relinquendum esse suorum 
consiliorum viam, neque ea qux a Deo ut recta pro- 
bata sunt temere reprehendere. Audiemus enim eum 
manifeste dicentem : « Non sunt consilia inea sic- 


gira : sed sicul distat caelum ἃ terra, tantuui di- 
stant vise mex a viis vestris, οἱ cogitationes vestrae 
a cogilationibus meis **, » l'reetcerea id quod sapicn- 
ter adinodum ab illis inventum esse videtur,vanum 
prorsus atque. absurdum 6556 deprehendetur. Si 
quis euim velit divinum illud templum rationali ani- 
ma privare, non ex imperfectis congressus duorum 
erit : multum enim abest, Est enim profecto, compa: 


-v 


: BON. VULCANII NOT/£. 


(4) Vide qua ad hune locum adnotavimus libro 
au ecrsus. Anthropomorphitas (Cyrilli t. IX, not. 11), 


ubi de voce οἰχονομίας egimus, ejusque varia si- 


guilicatione. 


D ui consilia vestra, neque sicut viz mez, vie ve- , 


1911 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


19219 


ratione totias hewminis, anima, inquam, οἱ corpore A ἑαυτὴν ὡς μέρος fj σάρξ. ᾿Αλλ᾽ ὅγε θεὸς Λόγος, οὐχ 


constantis, sola ac per se ut pars, caro. Sed 890 
Deum Verbum, non pars alicujus esse intelligitur : 
sed neque imperfectus. l'erfectissi:us euim est. in 
sua natura. Übinau igitur ex imperfectis ad uuum 
quiddam perfecium erit concursus ? si modo est. ex 
períecto Verbo, && earne imperfecta, quantam atti- 
net ad rationem. hominis perfecti. secundum  pro- 
priam suam maturam. Filios autem. nequaquain 
duos aderabimus, ut neque duos cliristos dicemus : 
tametsi ex homine perfecto, e ex Deo Verbo  con- 
cursun: ad unitatem factum  erelamus, Emmanue- 
lenit. Quemadmodum enia, ut ilis. quidem videtur, 
tametsiex sola carne dicatur, et Verbo quod ex Deo 
Patre apparuit, nulla ratio. hoc eis persuadebit, ut 
seorsiis carnem collocautes, et seorsim Unigenitum 
duos christos confiteantae : sed in unum Dominum 
Jesum Christum Emmanuelem recipient (recte enim 
᾿ adinodum in hoc sentire videntur), ita etiam tam- 
etsi homini perfecto, qui nimirum corpore et animo, 
veluti eonftitun atque unitum. esse Verbum ex Deo 
ineffabili quodammodo atqueintellectum. superante 
dicamus : non dualitatem filiorum statuimus, sed 
unum atque eumdem natura. quidem exsistenteio 
Deum, quique ex ipsa Dei ac Patris essentia appa- 
vuit, quique ultimis saeculi temporibus factus est 
home, et ex sancta Virgine natus, aque a nobis pa- 
r.ler οἱ sanetis angelis adoratus est, juxta. Scripta- 
ras. 

B. Quid igitur, si. dicant, Nostrum statum 5010 
Uuigeniti adventu indiguisse : cum autem vellet a 
mortalibus cerni, et cum hominibus versari, evau- 
gelirieque vitae viam nobis ostendere, admirabili 
q»adam dispensatione carnem nobis similem induis- 
se? Deitas enim in sua natura cerni uou potest. 


À. Certe incarnationis scopum ignorasse «epre- 
hendentur, et inagnum | religionis mysterium nulla 
ratione intellexisse. Si enim incarnatio sive huma- 
natio eam solam ob causam facta est ut a mortali- 
bus cerneretur, nibilque aliud humans nature inde 
accessit, quo pacto non satius fuerit ut. Doeetarum 
opinionem etiam nos amplectamur? qui quidem 
carne simul et terreno corpore Verbum vestientes , 


ὡς μέρης àv νοοῖτό τινος, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀτελὴς, ὦ γεν- 
ναῖοι. Παντέλειος γὰρ’ ἐν ἰδίᾳ φύσει. Ποῦ τοίνυν ἐξ 
ἀτελῶν, T πρὸς ἕν τι τέλειον ἔσται συνδροβὴ, εἴπερ 
ἐστὶν ἐχ τελείου Λόγου, xai σαρχὸς ἀτελοῦς, ὅσον 
ἧχεν εἰς λόγον τὸν ἐπ᾿ ἀνθρώπῳ τελεᾶρ, καὶ ἀρτίως 
ἔχοντι χατὰ τὰν ἐδέχν φύσιν. Υἱοὺς δὲ οὔτι που δο 
προσχυνήσομεν,, ἀλλ᾽ οὐδὲ χριστοὸὺς ἐροῦμεν E, 
xiv ἐξ ἀνθρώποῦ τελείου χαὶ ἐχ Θεοῦ: Λόγου τὴν εἰς 
ἑνότητα συνδρομὴν πεπράχθαι πιστεύωμεν τοῦ Ἐμ- 
payoufjA, Ὥσπερ γὰρ, κατά γε τὸ ἐχείνοις εὖ ἔχειν 
δοχοῦν, χαὶ εἰ ἐχ μόνης λέγοιτο τῆς σαρκὸς, καὶ τοῦ 
ἐχ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότο; Λόγου, οὐδεὶς αὑτοὺς 
ἀναπείσει τρόπος ἀναμέρος τὴν σάρκα τιθέντας, χεὶ 
ἀναμέρος αὖ τὸν Μονογενῇ, δυάδα χριστῶν ópole- 


Β. γεῖν, ἀλλ᾽ εἰς ἕνα Κύριον “Ἰησοῦν Χριστὸν παραδέ- 


ξοντας τὸν ἙἘμ“μανουΐλ' ὀρθὰ γὰρ 6b λίαν ἕν γιὲ 
τούτῳ φρονεῖν ἐγνώχασιν᾽ οὕτω χὰν ἀνθρώκῳ τε- 
λείῳ, δῆλον δὲ ὅτι τῷ bo ψυχῆ: xaX σώματος οἱοκὶ 
συνενηνέχθαι τε χαὶ ἡνῶσθαι λέγωμεν ἀποῤῥήτω; 
τε xal ὑπὲρ νοῦν τὸν ix tov Λόγον, οὐχ υἱῶν δυάδε 
διανοήσομεν, ἀλλ᾽ ἕνα χαὶ τὸν αὑτὸν; φύσει μὲν ὄντα 
Θεὸν, χαὶ ἐξ αὐτῆς πεφηνότα τῆς οὐσίας τοῦ θεοῦ 
xai Πατρὸς, ἐν ἐσχάτοις δὲ τοῦ αἰῶνος xatpot; yov 
μενον ἄνθρωπον, καὶ διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεν- 
νημένον, xai πρός γε ἡμῶν αὐτῶν xai τῶν ἁγίων 
ἀγγέλων προσχυνούμενον χατάιτας: Γρχφάς. 


B. Τί οὖν, εἰ δὴ φαῖεν, ὅτι Μόνης μὲν ἐδεῖτο τὸ 
καθ᾽ ὑμᾶς τῆς τοῦ Μονογενοῦς ἐπιδημίας, ἐδιλὴφες 
δὲ ὀφθῆναι τοῖς ἐπὶ γῆς, χαὶ ἀνθρώποις συναναστρα- 
φῆναι, παρᾶδεῖξαί τε ἡμῖν τῆς εὐαγγελιχῆς τολιτείας 
τὴν ὁδὸν, οἰχονομιχῶς ἡμπέσχετο τὴν ὁμοίαν ἐμὲν 
cápxa; τὸ γάρ τοι Θεῖον, χατὰ φύσιν ἰδίαν οὐχ 
ὁρατόν. 

Α. Ἠγνογχότες ἁλώσονται τῆς ἐνανθρωςξέσεως 
τὸν σχοπὸν, xoi συνέντες οὐδαμῶς τὸ μέγα τῆς εὖ- 
σεθείας. μυστήριον. Εἰ γὰρ δὴ μόνην ἔχει τὴν ἀπ: 
μὴν τὸ ὀφθῆνα: τοῖς ἐπὶ γῆς, τοῦ Μονογενοῦς ἡ sie- 
χωσις, εἴτ᾽ οὖν ἐνανθρώπησις, προσετίθει γε μὲ! 
ἕτερον οὐδὲν τῇ ἀνθρωπείᾳ φύτει, πῶς; οὖν ἄμεινον 
fón πως xal σοφὸν, τῇ τῶν δοχητῶν συμφέρεσθαι 
δόξῃ χαὶ ἡμᾶς αὐτούς; οὗ σαρχός τε ὁμοῦ xi 


visum: quidem esse fabulantur ut. hominem, miseri D γηΐνου. σώματος ἀπαμφιεννύντες τὸν Λόγον, ὥφθαι 


quodque optimarum rerum auctor fuerit, aperte 
fatentur. Nonne vero, si Verbum ex $91 Deo uihil 
utilitatis humana naturz attulit, tametsi caro fac- 
tum it, satius esse duxeris, lllud ab immuuditia car- 
nali vindicare, semel autem corpore terreno usum 
existimare, atque ita propositum sibi scopum absol- 
visse? 


B. Quinam igitur fuerit ejus in carnem adventus 
ratio, aut quisuain. modus. incarnationis, aut cujus 
causa facta. fuerit, velim equidem intelligere. 

À. Age ergo, audi sacras Litteras, el. sauctorum 
3yosiolorum dictis mentis aciem acriter intendens, 
vide id quod quiritur. Sapiens itaque Paulus ita 


μὲν ὡς ἄνθρωπον μυθοπλαστοῦσιν οἱ δείλαιοι, γέ- 
vorzo δὲ ὅτι τῶν χαλλίστων εἰσηγητὴς διωμολογή- 
χασιν ἐναργῶς" J| οὐχ ἄμεινον ἐρεῖς, εἰ μηδὲν ὀνί- 
vnot τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὁ Ex Θεοῦ Λόγος, xai εἰ 
γέγονε σὰρξ, ἀπαλλάττεσθαι μὲν ἀκαθαρσίας σαρ- 
κιχῇς δόξαι δ᾽ οὖν ἅπαξ τῷ γηΐνῳ προτχεχρῆσθαι 
σώματι, διαπερᾶναί «s οὕτω τὸν προτεθέντα σχο- 
πόν ; 

A. Τίς οὖν ἂν γένοιτο τῆς ἐπιδημέας ὁ Λόγος, ἣ 
τίς ὁ τρόπος τῆς ἐνανθρωπήσεως, πέπραχται δὲ ὅτου 
χάριν, ἐθέλοιμ᾽ ἂν ἐχμαθεῖν. 

Δ Ἴθι δὴ οὖν, ὦ γενναῖξ, πύθου τῶν ἱερῶν Tpap- 
μάτων, xai ταῖς τῶν ἁγίων ἀποστόλων ςωναΐς 
ἐνερείπας εὖ μάλα τῆς διανοίας τὸν ὀφθαλιὺν, ἄδρε: 


19S 


δὴ οὖν χαλῶς tb ζητούμενον. 
ἡμῖν Παῦλος, αὑτὸν ἔχων ἐφ ἑαυτῷ λαλοῦντα Χρι- 
στόν" ε Ἐπειδὴ γὰρ τὰ παιδία κεκοινώνηχεν αἵματος 
xii σαρχὴς, xal αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν 
αὐτῶν, (va. διὰ τοῦ. θανάτου χαταργήσῃ τὸ κράτος 
ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι, τὸν διάδολον, xai 
ἀπαλλάξῃ τούτους͵ ὅσοι φόδῳ τοῦ θανάτου διὰ παντὸς 
τοῦ ζῇν, ἔνοχοι ἦταν δουλείας. » Καὶ μὴν xai ἐτέ- 
βωθι τρόπον ἡμῖν ἕτερον ἀφηγούμενος, e Τὸ γὰρ 
ἀδύνατον τοῦ vóptoo, φησὶν, ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς 
σαρχὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματ: 
σαρχὸς ἁμαρτίας, χαὶ περὶ ἁμαρτίας, κατέχρινε τὴν 
ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρχὶ, ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου 
πληρωθῇ ἕν ἡμῖν τοῖς μὴ χατὰ σάρχα περιπατοῦσιν, 
ἀλλὰ χατὰ Πνεῦμα.» "Ap! οὖν οὐχὶ προδηλότατον, 
x3. οὐδενὶ τῶν ὄντων ἀσυμ’ρανὲς, 
γόνεν ὁ Μονογενὴς, τουτέστι, τέλειο; ἄνθρωπος, ἵνα 
τῆς μὲν ἐπεισάχτου φθορᾶς τὸ γήϊνον ἡυῶν ἀπαλ- 
λάξῃ σῶμα, τῇ καθ᾽ ἔνωτιν οἰχονομίᾳ χαταδεδτχὼς 
εἰς ταυτότητα χατὰ νόμον τῆς ζωῆς, ψυχῇν δὲ ἰδίαν 
6t ἀϑηρωπίνεν ποιούμενος, ἁμαρτίας αὑτὴν ἀπο- 
φήνῃ χρείττονα τῆς ἰδίας φύσεως τὸ πεπηγός τε xal 
ἄτρεπτον, χαθάπερ τινὰ βαφὴν, ἐγχαταχρώπας 
αὐτῇ; 

B. Οὐχ ἀσυμφανὲς οἶμαί! που τὸ χρῆμα. Φέρει 
γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν εἰχότα, μᾶλλον δὲ τὸν ἀληθῇ λο- 
γισμόν. | 

A. “Ὥσπερ οὖν ἐπειδὴ γέγονε σὰρξ τοῦ ζωοποιοῦν- 
τος τὰ πάντα Λόγου, τὸ θανάτου χαὶ φθορᾶς ὑπερ- 
θρώσχες χράτος" χατὰ τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον, ἐπεί 
τοι γέγονε ψυχὴ τοῦ πλημμελεῖν οὐχ εἰδότος, kpn- 
ρεισμένην ἔχει λοιπὸν τὴν ἐφ᾽ ἅπασι, τοῖς ἀγαθοῖς 
ἀμεταποίητον στάσιν, xol τῇ “άλαι τυραννούσης 
ἁμαρτίας ἀσυγχρίτως φὐσθενεστέραν. Πρῶτος γὰρ 
ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, ὃς οὐχ ἐποίησεν ἀμαρτίαν, οὐδὲ 
εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, ῥίζα δὲ ὥσπερ 
χαὶ ἀπαρχὴ τεθειμένος τῶν εἰς καινότητα ζωῆς ἀνα- 
μορφουμένων ἐν πνεύματι, χαὶ τὴν τοῦ σώματος 
ἀφθαραΐαν, καὶ τὸ τῆς θεότητος ἀσφαλὲς χαὶ ἐρηρει- 
σμένον, ὡς ἐν μεθέξει χαὶ χατὰ χάριν, χαὶ εἰσάπαν 
[»p. εἰς ἅπαν) ἤδη τὸ ἀνθρώπινον παραπέμφῃ γένος. 
Καὶ τοῦτο εἰδὼς ὁ θεσπέσιος γράφει Παῦλος" « Ὥσπερ 
γὰρ ἐφορέσαμεν τὴν εἰχόνα τοῦ χοϊχοῦ, φορέσωμεν 
καὶ τὴν εἰχόνα τοῦ ἐπουρανίου. » Εἰχόνα μὲν γὰρ τοῦ 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 
"En τοίνυν ὁ σοφὸς A uobis ait, ipsum in se loquentem habens Christum : 


ὅτι xa" ἡμᾶς γέ- n 


8312 


« Quia ergo pueri communicaverunt carni el san- 
guini, et ipse similiter particigavit eisdem : ut per 
mortem destruere! eum qui habebat imperium mor- 
tis, hoc.est diabslam : οἱ liberaret eos. qui timore 
mortis per totam vitam obnoxii erant servituti ᾿Ξ, Et 
alibi, modum nobis alium explicans : « Nam quod, 
inquit, impossibile erat legi, in quo infirmabatur 
percarnem: Deus Filium suum mittens in. simili- 
tudiuem carnis peccati, et de peccato, damnavit 
peccatum in carne, ut justificatio legia impleretee 
in nobis, qui non secundum carnem ambuloamus,sel 
sccundum Spiritum **. » Nonne ergo mauifestiesi- 
mum est, nullique prorsus mortalium obscurum, 
Unigenitum nostri similem, boc est hominem per- 
fectum esse factum, ut ἃ — corruptione — quie 
nos invaserat mortale mostrum corpua liherarel, 
cum arctissima quadam unitatis dispensatione in 
identitatem nobiscum se demisit juxta vite legem 
ac regulam : animamque humanam propriam. sibi 
efficiens, peccato eain superiorem reddidit, preyrize 
sui? nature ürmitate atque immiutabilitate tanquam 
tiuctura eam. tingens. 


B. Non obscura meo quidem judicio res haec est : 
verisimilem ehim, imo potius veram rationem in se 
habet. 

Α. Quemadmodum igitur quia facta est caro Ver- 
bi omnia vivificantis, mortis atque interitus impe- 
rium superat : eodem plane mo.lo, quia facta est 
anima ejus qui peccare nescit, firmum deinceps 
atque inimutabilem in omni bono statum, el pec- 
catu quod antea. imperium obtinebat, incomparabi- 
liter validiorem. Primus euim homo, Christus est, 
qui peccatum non fecit, neque inventus est in. ore 
ejus dolus **, radix autein G94 est ac veluti pri- 
miti: eorum qui in novitatem vits spiritualis re- 
formati sunt, el incorruptionem corporis, divinita- 
tisque Üiriiitatem ac stabilitatem per  gratuitam 
participationem in uuiversum humanum genus traus- 
mittet. Quod quidem eum nosset divinus Paulus, ita 
seribit : « Quemadniodum enim gestavimus imagi- 
nem terreni, gestemus οἱ imaginem coelestis. » 
Imaginem terreni vocavit labilitateum ad peccatum , 


xoixuu, τὸ εὐόλισθον ἔφη πρὸς &uaptlav, xaV τὸν [) et mortem inde nobis incumbentem. Imaginem vero 


ἐντεῦθεν ἡμῖν ἐπιῤῥιφέντα θάνατον - εἰχόνα δὲ αὖ τοῦ 
ἐπουρανίου, τουτέστι Χρ. στοῦ, τὸ ἑδραῖον εἰς ἀγια- 
σμὸν, xat τὴν ἐχ θανάτου xai φθορᾶς ἀναχομιδὴν τε 
καὶ ἀναχαίνισιν εἰς ἀφθαρτέαν χαὶ ζωήν. Ὅλον οὖν 
ὅλῳ συνηνῶσθαί φαμεν ἀνθρώπῳ τὸν Λόγον. Οὐ γάρ 
που τὸ ἄμεινον ἐν ἡμῖν, τουτέστι ψυχὴν, οὐδενὸς ἂν 
ἠξίωσε λόγον, μόνῃ δωρούμενος τῇ σαρχὶ τῆς ἐπιδη- 
μίας τοὺ; πόνους. Ἑπράττετο δὲ δι᾽ ἄμφω χαλῶς τῆς 
οἰχονομίας τὸ μυστήριον. Ποοσεχρήσατο δὲ χαθάπερ 
ὀρχάνῳ, τῇ μὲν ἰδίᾳ σαρχὶ, πρὸς τὰ σαρχὸς ἔργα τε 
χαὶ ἀῤῥωστήματα φυσιχὰ, xal ὅσα μώμον μαχράν" 
γυχῇ δὲ αὖ τῇ ἰδίᾳ, πρὸς τὰ ἀνθρώπινά τε xal ἀνυπ- 


9? Hebr. 1, 11,15. 38 Rom. vini, 4, 5. 


celestis, hoc est Cliristi, firmitatem ad sanctifica- 
tioncit, reditumque et iastaurationem ex norte et 
corruptione ad incorruptiouem δὲ vitam. Totum 
itaque Verbum toti homini unitum esse dicimus, 
Nihil enim melius in nobis, hoc est, in anima no- 
sira eífecisset, si iu solam carnem adventus sui la- 
bores ac fructus contulisset, At vero per utrumque 
pulchre effectum. est— dispensationis mysterium. 
Usus autem est veluti instrumento. propria. quide 
carne, ad carnis opera, et naturales morbos, et 
quicunque repreheusione carent : et rursus etiani, 
propria anima ad bumanas et vitii expertes. aífe- 


? [sa. tit, 9; EL Petr. n, 438. 99 1 Cor. xv, 49. 


à 


4315 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1216 


ctiones, Esurisse enim dicitur, οἱ laberes ex longis A αἰτια πάθη. Πεινῖσα: γὰρ λέγεται, χύπους τε Üm- 


profectionibus tolerasse, pavorem etiam ae metus, 
dolorem et meerorem, "πολ denique in cruce 
subiisse. Cogente enim nemine animam suam pro 
eobis posuit *, ut mortuis simul et. viventibus do- 
minetur 55. Carnem namque suam pro omnium ear- 
ne persolvens, donum revera omnibus zquivalens, 
animam elíam suam omnium animarum redemptio- 
vis pretium dedit, tametsi rursum revixerit, vita 
naturaliter exsistens, ut,Deus. Idcirco et divinus 
Petrus ita ait: « Viri fratres, liceat audenter di- 
cere ad vos de patriarcha David, quonianr defunctus 
est ct sepulius est, et sepulcrum ejus est apud nos 
usque in hodiernum diem. Propheta igitur cum es- 
set, et sciret-quia jurejurando jurasset illi Deua de 
fructu lumbi ejus sedere super sedem ejus, previ- 
dens locutus est de resurrectione Christi, quia ne- 
que derelicta est in inferno anima ejus, neque caro 
ejus vidit corruptionem **. » Neque enim fas fuerit 
dicere perpewr:e corruptioni obnoxiam esse potuisse 
carnem Verbo unitam ; neque rursas divinam aui- 
mam portis inferni subjectam. Nam in inferno dere- 
lietus non est, ut divinus 899 Petrus ait. Non euim 
naturam quis a morte comprehendi et vinci non po- 
test, hoc est, divinitatem Unigeniti, e subterraneis 
specubus reductam ait. Neque enim admiratione 
digna res esse!, si non. mansit in. inferuo Verbum, 
quod Deitatis eilicacia et natura. admirabili el ra- 
tionem excedente modoo:ania implet oinniaque per- 
meat. Superior enim est oinni loco et. circuuscri- 
ptione, maguitudineque mensurabili Deitas, nec ab 
ullo continetur. lllud vero nemini non summopere 
admirandum est, quod corpus natura. $ua. corrupti- 
bile revixerit, siquidem incorruptibili Verbo uni- 
tuin erat, Áuima autem divina, qu: cougressum 
atque unitatem cum Verbo consecula erat, descen- 
dit qnidem in infernum, et divina potentia faculta- 
teque utens, etiam spiritibus in inferno constitutis 
apparuit. [dcirco etiam dixit iis qui in vinculis eraut, 
« Exite: et iis qui in tenebris, Revelamini **, » Ac 
mihi quidem ejuscemodi aliquid dicere videtur bea- 
tus Pl'etrus de Verbo Dei, deque anima quis ei per 
dispeusationem unita est. « Melius est, inquiens, 
benefacientes (si voluntas Dei velit) pati, quam ma- 
lefacientes, quia et Christus semel pro peccatis 
mortuus est, justus pro injustis, uL nos offerret Deo, 
mortiicatus quidem carne, vivificatus autem  Spi- 
ritu : In quo, iuquit, etiis qui in carcere eraut.spi- 
ritibus veniens prxdicavit, qui aliquando increduli 
fuerant "δ. » Nequeenim, ut arbitror, dixerit, nudam 
solamque per se Deitatem Unigeniti in infernum de- 
sceudisse : siquidem invisibilis exsistens spiriübus 
qui illic erant, predicare omuino non. potuit. Prz- 
elantior enim est Deitas quam ut cerni possit: sed 
neque imaginaria quadam apparentia divinitatem in 
«nima speciem (ransformataim — eoncedemus ; sed 
perinde atque iis qui adbuc iu carue. versantur, ita 


*! [Jcan. i1, 10. " Rom. xiv, 9. 


$3 Act. Hg, 29-51. 


eve xely τοὺς Ex μαχρῶν ὁδοιποριῶν, “ποίας t£ xal 
φόδους, xai λύπην xal ἀγωνίαν, xai τὸν ἐπὶ τῷ 
σταυρῷ θάνατην. Ἐπαναγχάζοντος γὰρ οὐδενὸς, -ἐ- 
θεικεν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ τὴν ἰδίαν ψυχὴν ὑπὲρ ἡ μῶν, ἵνα xal 
γεχρῶν xai ζώντων χυριεύσῃ. Σάρχα μὲν τὴν ἰδίαν 
τῆς ἀπάντων σαρβχὺς ἀνταποτιννὺς, δῶρον ἀληθῶς 
ἀντάξιον, ψυχὴν δὲ ψυχῆς ἀντίλυτρον τῆς ἀπάντων 
ποιούμενος, εἰ xai ἀνεδίω πάλιν, ζωῇ κατὰ ςύσιν 
ὑπάρχων ὡς θεός. Καὶ γοῦν ὁ θεαπέσιος Πέτρος, 
«"Ανδρες ἀδελφοὶ, φησὶν, ἐξὸν εἰπεῖν μετὰ παῤῥη- 
σίας πρὸς μᾶς περὶ τοῦ πατριάρχον Δαδιδ, ὅτι xal 
ἐτελεύτησε xai ἐτάφη, χαὶ τὸ μνῆμα αὑτοῦ ἔστιν ἐν 
ἡωῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης. Προφήτης οὖν ὑπάρ- 
χων, xai εἰδὼς, ὅτι ὄρχῳ ὥμοσεν αὑτῷ ὁ Θεὸς, ix 


B χαρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ χαθίσαι ἐπὶ τὸν θρόνον 


αὑτοῦ, προϊδὼν ἐλάλησε περὶ τῇς ἀναστάσεως τοῦ 
Χριστοῦ, ὅτι οὔτε ἐγχατελείφθη εἰς ἄδην ἢ quyh 
αὑτυῦ, οὔτε ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν. » O3 γέρ 
τοι θέμις εἰπεῖν, φθορᾷ μὲν δύνασθαι χρατεῖσθα: δι- 
ηνεχεῖ τὴν ἐνωθεΐῖσαν τῷ Λόγῳ σάρκα, χάτοχον ξὲ αὖ 
ταῖς ἄδου πύλαις τὴν θείαν γενέσθαι Ψυχὴν. Οὐχ 
ἐγχατελείφθη γὰρ εἰς ἄδου, χαθὰ xa ὁ Oscnisw; 
ἔφη Πέτρος. Οὐ γάρ που τῆν γε ἄληπτον παντελῶ; 
xal ἀνάλωτον τῷ θανάτῳ φύσιν, τουτέστι, τὴν θεύ- 
τῆτα τοῦ Μονογενοῦς, τῶν ὑπὸ χθόνα μυχῶν ἀν- 
χεχομίσθαι φτσίν. Οὐ γὰρ ἂν ἐξιώθη τὸ χρῆμα 0a;- 
ματος, εἰ μὴ μεμένηχεν εἰς τὸν ἅδην ὁ ix Θεοῦ AZ- 
γος, τῇ τῆς θεότητος ἐνεργείᾳ τε καὶ φύδει, παρ- 

δόξως χαὶ ὑπὲρ λόγον, πληρῶν μὲν τὰ πάντα, χαὶ 

τοῖς πᾶσιν ἐπιδημῶν. ᾿Ανωτέρω vào τόπου, χαὶ 
περιορισμοῦ, xal μεγέθους μετρητοῦ τὸ Θεῖον, αὐτὸ 
δὲ ὑπὸ μηδενὸς χωρούμενον. Παράδοξον δὲ, καὶ οὐδενὶ 
τῶν ὄντων ἀθαύμαστον, ὅτι σῶμα μὲν ἀνξδέίω τὸ τῇ 
φύσει φθαρτὸν, συνήνωτο γὰρ τῷ ἀφθάρτῳ Abre. 
Ἑυχὴ δὲ ἡ θεία, τὴν πρὸς αὑτὸν λαχοῦσα συνδρο- 
μὴν τε καὶ ἕνωσιν χαταπεφοίττχε μὲν εἰς ἄδου, 8:0- 
πρεπεῖ δὲ δυνάμει χαὶ ἐξουσίᾳ χρωμένη, καὶ «εἰς 

ἐχεῖσε πνεύμασι χατεφαίνετο. Τοιγάρτοι χαὶ ἕφετα 

τοῖς ἐν δεσμοῖς, « Ἐξέλθετε, xal τοῖς ἐν τῷ σχότει, 
᾿Αναχαλύφθητε. » Καί μοι δοχεῖ, φάνας τι τοιοῦτον 
χαὶ ὁ μαχάριος Πέτρος περί τε τοῦ Θεοῦ Λόγου, χαὶ 
τῆς καθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομιχὴν γεγενημένης αὐτοῦ 
ψυχῆς, « Κρεῖττον γὰρ ἀγαθοποιοῦντας, εἰ θέλοι τὲ 


p θέλημα τοῦ Θεοῦ, πάσχειν, ἣ χαχοποιοῦντας, ὅτι χαὶ 


ὁ Χριστὸς ἅπαξ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν ἀπέθανε, δίκαιος 
ὑπὲρ ἀδίχων, ἵν᾽ ἡμᾶς προσαγάγῃ τῷ Θεῷ, θανατω- 
θεὶς σαρχὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ πνεύματι" Ἐν ᾧ, φησὶ, xal 
τοῖς ἐν φυλαχῇ πνεύμασι πορευθεὶς ἐχήρυξεν, ἀπει- 
θήτασί ποτε. » Οὐδὲ γὰρ οἶμαι φαῖεν ἄν, ὡς γυμνὴ 
xal xa0' ἑχυτὴν ἡ θεότης τοῦ Μονογενοῦς, χαταπεφοί- 
τῆχε μὲν εἰς ἅδον, διεχήρυξε δὲ τοῖς ἐχεῖξε πνεύ- 
μασι, ἄοπτος οὗσα παντελῶς. Κρεῖττον γὰρ ἀεὶ τοῦ 
ὁρᾶσθαι τὸ Θεῖον, ἀλλ᾽ οὐὸὲ δοχήσει, xal ἐσχηματι- 
σμένως, εἰς τὸ ψυχῆς εἶδος αὐτὴν μεμορφῶσθαι δώ- 
σομεν, παραιτητέον ὃὲ πανταχῇ τὴν δόχησιν " ἀλλ᾽ 
ὥσπερ τοῖς ἔτι λετὰ σαρχὸς, οὕτω χαὶ ταῖς εἰς ἄδου 


"e 


"Isa. xix, 9.. V IEPetr. ii, 17-z0. 


1217 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1218 


ψυχαῖς διεχήρυξεν, ἴδιον ἔχων φόρημα (D), τὴν Evo- A etiam auimabus in interno. praedicavit, proprium 


θεῖσαν αὐτῷ ψυχήν. Καὶ βαθὺς μὲν ἴσως xal ἀπόῤ- 
ῥητος ἀ)ληθῶς, χαὶ ταῖς ἡμετέραις διανοίαις οὐχ 
ἁλώσιμος ὁ τῆς ἑνώσεως τρόπος. Ἐχεῖνο δ᾽ οὖν ὅμως 
ἀναλογίζεσθαι πρέπει. Τὰ γάρ τοι (6) μὴ xa0' ἡμᾶς 
πολυπραγμονεῖν, οὐχ ἀζήμιον, ἀνούστατον δὲ παν - 
τελῶ;, τὸ βασάνοι: ὑπερφέρειν τὰ ὑπὲρ νοῦν, xal 
πειρᾶσθαι νοεῖν, ἃ νοεῖν οὐχ οἷόν τε. Ἢ οὐχ οἶσθα, 
ὅτι τὸ βαθὺ δὴ τουτὶ μυστήριον, xal νοῦν ὑπερθρῶ- 
σχον τὺν ἐν ἡμῖν, ἀπεριεργάστῳ πίστει τετίμηται, 
τὸ δὲ ἀδουλήτοις λέγειν, πῶς δύναται (T) ταῦτα γε- 
νέσθα:, Νιχοδήέμῳ τε ἐχείνῳ xal τοῖς xaT αὑτὸν 
ἀπονέμοντες, ἀνενδοιάστω, παραδεξόμεθα τὰ διὰ θείου 
Πνεύματος χρταμῳδούμενα, xal αὑτῷ δὲ πιστεύσο- 
μεν λέγοντι τῷ Χριστῷ, « ᾿Λμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, 
ἃ οἵδχ!εν λαλοῦμεν, καὶ ἃ ἑωράχαμεν μαρτυροῦ- 
μεν.» 


B. Εὖ λέγεις. 

A. Οἰχέσθω δὴ οὖν, λῆρος μὲν ἅπας, μῦθός τε 
ἀδρανὶς. xal ψε.δοδοξία, xal χεχομψευμένων ῥη- 
μάτων φεναχιτμός " προσιέμεθα γὰρ οὔτε που τὸ 
κατασίνεσθαι πεφυχὸς, x3v εἰ τοῖς ἄγαν ἐξησχημέ- 
νοις, χαὶ μὴν xoi πιχροῖς ἡμᾶς χατακροτοῖεν λόγοις 
οἱ δι᾽ ἐναντίας. Ἔστι γὰρ τὸ θεῖον ἡμῶν μνστήριου 
cox ἐν πειθοῖς σοφίας ἀνθρωπίνης λόγοις (8), ἀλλ᾽ ἐν 


* Joan, 111, 1]. 571 ον, i, 4. 


suuin gestamen habens, auimaim sibi unitau, Atqui 
obscura certe est et revera ineffabilis, quaque a 
nostro intellectu percipi nou potest hujus unitatis 
ratio. lta tamen affectos nos esse decet, eorum quie 
ultra nos sunt nimis curiosa investigationem peri- 
culo uon vocare, maguaque stultitie esse ea. quae 
mentem nostram excedunt inquisitioni subjicere, 
caque intelligere velle quz a nobis intelligi non pos- 
sunt. Àn enim ignoras ingens hoc invsterium, 
quodque intellectum nostrum longe excedit, 694 
simplici fide venerandum esse ? stultam vero 
illam interrogationem, quo pacto hzc fieri pos- 
sunt? Nicodemo illi, ejusque sinilibus relinquentes, 
citra ullam cubitationem firmiter Spiritus sancti 


p oracula amplectamur, ipsique Christo credamus, 


dicenti, « Aimer, ainen dico vobis, qua scimus loqui- 
mur, et que vidimus testamur **, » 

D. ftecte ais. 

À. Valeant itaque omnes nugae atque inanes fa- 
bulz, et mendacia, et phaleratoruim verborum orna- 
tus ac pompa, neque perniciosam doctrinam am- 
plectamur, tametsi adversarii ampullatis ex quisitig- 
que verbis aures nostras personen!. Neque eniur 
arcana divina in persuasoriis human.e sapientiae 
verbis sita sunt "", sed in demonstratione. Spiritus. 


DON. VULCANII NOTA. 


(5) Φόρημα. Sive ἔνδυμα. Vide qux hac de re 
adnotavi ad epist. Joan. Zonarz decimam, cujus 
titulus, Cur novissimis (temporibus incargatum sit 
Verbum. (ln not. ad Cyrilli librum adpsersus Antiio- 
pomorphitas, not. 16, edit. uostri tom. IX. Epi. 

(6) Eleganter in. eamdem sententiam Isid. Pelu- 
siota epist. 90 libri secuadi : Ὅταν γὰρ ἅπερ Θεὸς 
ἡμᾶς οὐχ ἐθέλησεν εἰδέναι, ταῦτα βιαζώμεθα μαν- 
θάνειν, οὔτε pond spin (πῶς rie 8:ou P βουλομέ- 
vou;) xai τὸ χινδυνεύειν ἡμῖν ἔχ τοῦ rate περι- 
£sxat μόνον. Cun. enm que Deus νοὸς non voluit 
scire, ad ea ipsa cognoscenda vim adhibemus; neque 
sciemus (quo pacto. enim, Deo nolente?) et ex iuqui- 
aitioue periculum solum nobis fiel reliquum. , 

(7) Frequenter hoe. passim. inculcat Cyrillus in 
mysteriis fidei intellectum. nostrum superantibus, 
quzlis est hypostatica Verbi cum carne unitas, Ju- 
daicum esse interrogare, Quo modo? ideoque ple- 
rumque ab ejuscemodi: curiosa investigatione my- 
steriorum et consiliorum divinorum 50s delterre;s 
Cyrillus haec. fieri docet xa0' ὄν αὐτὸς οἷός τρόπον, 
iJ cst modo qui ipsi (Deco nimirum, et quidem soli) 
est cognitus. Et uon immerito Proverbiorum: xxv, 
97, dictum est: Sicut qui mel mulium comedit, non 
est ei bouum, ila quiscrulutor est majestatis, oppri- 
welur a gloria. m ᾿ 

(8) Crediderim me in hoc Pauli loco quem citat 
Cyrillas, secutum esse versionem velerem, pularim 
unes (neque enim vetustissimum exemplar Gra- 
euim ipembranaceum ins, quo usus siu, ad manum 
est, ut. id certo. aflirmare possim) Cyrillum, ut et 
alios Patres, hoc in loco discrepare a. lectione quie 
in omuibus excusis Novi Testauenti. editionibus tio- 
die circumfertur. Certe Origenes, et qui ex. ipsius 
scriptis librum illustrium expositionum theologica- 
rum concinnarunt, eui d$cloxaíac iwmlum indide- 
runt, Basilius, inquam, et Gregorius Naziünzeuus, 
ja degunt : primum quidem capite illius. libii 15, 


ubi agit de philesopliis ethnicis qui sacram Scri- 
pturain ob dictionis sive styli simplicitatem convel- 
luut, ubi quia uon solum hunc Pauli loeum citat, 
verum etiam explicat, integrum illum uii in d$«lo- . 
xaA(g Origenis habetur ascribun, qui sic habet z. 
Καὶ ὁ λόγος μου xaX τὸ χέρυγμά μου οὐχ ἐν πειθοῖς 
σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν ἀποδείξει πνεύματος χαὶ δυ- 
νάμεως, ἵνα ἡ πίστις ὑμῶν μὴ T] ἐν σοφίᾳ ἀνθρώ- 
πων, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει Θεοῦ, "ἔστι γάρ τις οἰκεία 
ἀπόδειξις τοῦ λόγου θειοτέρᾳ παρὰ τὴν ἀπὸ δια- 
ἐχτεχῆς λληνιχὴν,ἣν ὁ᾿Απόστολος ὀνομάζει ἀπόδει- 
ξιν πνεύματος xal δυνάμεως" πνεύματος μὲν, διὰ 
^i; προφητείας, ἱκανὰς πιστοποιῆσαι τὸν ἐντυγχά» 
νοντα, μάλιστα εἰς τὰ περὶ Χριστοῦ" δυνάμεως δὲ, 
διὰ τὰς τεραστίους δυνάμεις, ἃ; χατασχευαστέον γε- 
γοηέναι, χαὶ kx πολλῶν i ἄλλων, xal ἐχ τοῦ ἴχνη 
αὑτῶν ἔτι σώζεσθαι παρὰ τοῖς χατὰ τὸ βούλημα τοῦ 
Λόγου βιοῦσιν. “Ἔτι δὲ καὶ τοῦτό φησιν ὁ θεῖος λόγος, 


' 0)X αὕταρχες εἶναι τὸ λεγόμενον, xà» χαθ᾽ αὐτὸ ἀλη- 


θὲς xal πιστιχώτατον f) πρὸς τὸ ἀνθρωπίνης χαθ- 
ιχέσθαι ψυχῆς, ἐὰν ον ar δύναμίς τὶς θεδίεν 6003 
«ip λέγοντι, xal χάρισμα ἐπανθήσῃ τοῖς λεγομένοις - 
χαὶ αὕτη οὐχ ἀθεεὶ ἐγγινομένη τοῖς ἀνυσίμω; λέ- 
γουσι. Φησὶ γοῦν ἐν ἐξηχοστῷ ψαλμῷ * « Ὅτι διύσει 
ῥῆμα τοῖ; εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ. » Qua: 
quidem ità Latine verti : Et serio meus οἱ predicatie 
mea non ín persuasibilibus humane sapientig verbis, 
sed in demonsiralioue spirilus οἱ poleulia, κί fides ve- 
&ira nou sil insapientia hominnm, sed in potentia Dei. 
ἔπει enim prepriaquadam demonstratio ον δὶ divinior 
Grecanica aire e gentili dialectica. desunpta, quam 
Anostolits vocat demonstrationem spiritus et poientiar : 
spiritus quidem. propter prophetias que idouee apter- 
que suni ad fidem cuilibet feeiencaen maxime im re- 
bus ad Chrisium pertinentibus ; potentie vero, propier 
prodigiosas virtutes, quas probari potest (actas (nisse, 
eum ex mvltis aliis, (um quia earum vestigia adhuc 
sercantur in. dis qui juxta Verbi voluntatem vicunt., 


1219 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCBIEP. 


1239 


Unigenitus itaque cum sit Deus, εἰ totius universi C ἀποδείξει Πνεύματος, θεὸς οὖν ὑπάρχων xol τῶν 


Dominus secundum Scripturas, apparuit nobis. In 


terra enim visus est '*5, illuxitque iis qui in tenebris. 


degebaut **,factus liouo; nen imagiraria quadam 
apparentia, absit (mera enim insania est hoc vel co- 
gitare vel dicere) : neque rursus per mutationem 
aliquam in carnem trauslatus (mutationis enim ex- 
pers est, eodemque semper se modo habet Dei Ver- 
bum), neque illius exsistentia uno eodemque lem- 
pore cum carne esse coepit (nam ipse est conditor 
szeulorum), neque ut sermo bypostasi carens, aut 
ut nudum verbum in hormiue factus est (qui enim ea 
qua non erant ad esse vocavil, necessario aute illa 
exstitit: nam ipse est declaratus vita ex Deo ac 
Patre, qui impropria hypostasi subsistit) : sed ne- 
que sulam:caruem induit, anima ratiouali destitu- 
tam; sed revera natum est 'e muliere, apparuitque 
homo vivens atque exsistens, coatternum Deo ac 
Patri Verbum, foruia servi accepta, estque. ot ín di- 
vinitate perfectus, ita etiam in humanitate perfectus : 
uon ex sola divinitate et carne, in unum Christum et 
Dominum, et Filium compositus, sed ex duobus 
perfectis, "humanitate nimirum οἱ diviuitate, in 
unum atque eumdem  admirabiliter copulatus. 


B. Quemnam igitur peperit saucta Virgo? loii- 
nemne au Verbum ex Deu? 


*5 Baruch. πὶ, 383. ** Luc. 1, τῷ 


ὅλων Κύριος, χατὰ τὰς Γραφὰς, ὁ Μονογενὴς, ἐπέφα» 
viv ἡμῖν. “Ὥφθη γὰρ ἐπὶ γῆς, καὶ ἐπέλαμψε τοῖς ἐν 
σχότῳ, γενόμενος ἄνθρωπος, οὐ δοχήσει, μὴ γένοιτο" 
μανία γὰρ τοῦτο φρονεῖν ἣ λέγειν" οὔτε μὴν εἰς σάρ- 
χα παρενεχθεὶς χατὰ μετάστασιν xal τροπὴν * ἀναλ- 
λοίωτος γὰρ, καὶ ἀεὶ χατὰ τὰ αὐτὰ xal ὡσαύτως 
ἔχων, ὁ ἐχ Θεοῦ Λόγος" ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁμόχρονον τῇ 
σαρχὶ τὴν ὕπαρξιν ἔχων ᾿ αὐτὸς γάρ ἔστε τῶν αἰώ- 
νων ὁ ποιητής οὔτε μὴν ὡς λόγος ἀνυπόστατος, 
οὐδὲ ὡς fua Ψιλὸν ἐν ἀνθρώπῳ γεγονώς * ὁ γάρ “οι 
χαλῶν τὰ οὐχ ὄντα ποτὲ πρὸς ὕπαρξίν τε xa γέ- 
νεσιν, προῦςἐστῆχεν ἀναγχαίως αδνοὸς γάρ ἔστιν ὁ 
ζωὴ πεφυχὼς ἐχ ζωῆς τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς ὄντος τὲ 
χαὶ νοουμένου χατ' ἰδίαν ὑπόστασιν - ἀλλ᾽ οὐδὲ μόντν 
ἡμπέσχεςο σάρχα, ψυχῆς ἐρήμην τῆς λογιχῇς, γεγέν- 
vrtat 6b xaz' ἀλήθειαν ἐχ γυναικὸς, χαὶ πέφηνεν 
ἄνθρωπος ὁ ζῶν xal ὑπάρχων, xat συναΐδιος τῷ θεῷ 
καὶ Πατρὶ Θεὸς Λόγος, μορφὴν δούλου Xa6üm, xai 
ἔστιν ὥσκερ ἐν θεότητι τέλειος, οὕτω χαὶ ἐν ἀνθρω- 
πότητι τέλειος, οὐχ ἐχ μόνης θεότητος xal σαρχὸς 
εἰς ἕνα Χριστὸν xal Κύριον χαὶ Υἱὸν συγχεΐμενος, 
ἀλλ᾽ ἐχ δυοῖν τελεΐῖοιν, ἀνθρωπότητος 65 λέγω xol 
θεότητος, εἰς ἕνα χαὶ τὸν αὑτὸν παραδόξως συνδο- 
μενος. 

B. Τίνα δὴ οὖν τέτοχεν ἡ ἁγία Παρθένος; τὸν 


ἄνθρωπον, ἣ τὸν ἐχ Θεοῦ Λόγον; 


DON. YULCANH NOTA. 


Preterea hoc etiam dicit divinus sermo, non sufficere 
id quod dicitur, etiamsi per se verum sil, maximeque 
fidem facere possit ad peuetrundum in. animam hiu- 
manam, nisi eliam divinitus detur. dicenti potentia 
jog i et gralia iis que dicuntu* afflorescat, atque 
ec ipsa non. absque Deo indita iis qui cum fruciu 
aique. effectu dicunt, Áit. itaque. Propheta psalmo 
sexagesimo. « Quia, dabit. veibum  evangelizautibus 
potentia multa, » 
llic ipse Pauli locus citatur iisdem verbis Philo- 
calias c. 45, ad probandum, illam persuadendi. vin 
divina potentia rudibus piscatoribus inditanm. 
Euscbius sub initium Évangelice prwparationis, 
pro ἐν πειθοῖ σοφίας λόγοις, It git πειθοῖ ἀνθρωπίνῃ ς 
συφία: λόγων, id est in persuasione verborum hluma- 
ne sapientie. 1n eo convenit Eusebius cum Origeue, 
quod uterque πεῖθοζ sulsiantive legat, non πειθοῖς 
adjective. Et sane a verbo πείθω, verbale 72:06; de- 
duci nulla ratione po.est, quod. etiain. adiotarunt 
viri docti. Mili vero. multum diuque. de lioc loco 
cogitanti conjectura quiedam in mentem venit, quam 
ego theologis examinandam reverenter. propono. 
Putarim itaque ita aliquando scriptum fuisse&v mec- 
θοΐ, atque. lianc dictionem ad finem linez positam 
fuisse cum adjecta. ei nota quadam qua est. sigina 
transversum. duobus punctis interjectum,  Signifi- 
cans, id est, quod hodie noiamus per i.; deinde ad 
marginem. appositum fnisse σοφία: λόγοις, ut sit 
glossema et interpretatio τοῦ, ἐν πειθοῖ, ad. quam 
vocem adjecta nota. quam. modo diximus (qua ire- 
quenter in codd. Graci mss. occurrit, ) lecta fuit 
pro littera sigma, c; atque ita ex πειθοῖ factum 
esse πειθοῖς. Facit ad probandam mex con;ectu- 
ram locus Origenis modo citatus, qui. τὴν πειθὼ 
interpretatur Ba ἀπὸ διαλεχτιχῆς, lara uti arbitror 
significatione sub bac appellatione etiam τὴν frz0o:- 
xiv (Zeuo enim illam puguo, banc wanui explicata 


comparabat) conprehendens. )ocum itaque Pauli 
ita legi poése existimaverim, Kat λόγος pou xai τὸ 
χήρυγμα oUx ἂν πειθοῖ, id est in. suade!a; 
idem est atque si. diceret, in demonstratione dia- 
lectica, ἀλλ᾽ ἐν ἀποδείξει πνεύματος, Si vero legamns 
οὐχ ἐν πειθοῖ σοφίας λόγοις, nihil necesse fwert 
adjicere ἀνθρωπίνης, si subaudiamus vel adjicia- 
mus, τοῦτ᾽ ἔστι, ut per λόγους σοφίας intelligawer 
verba et rationes dialectica. Σοφία enim Gracissen 
tantum sapientiam, sed etiam artem significat, ade 
ut etiam medici et grammatici veteres vocentur e 
qol, quod uon recte verterit quis sapientes, sed pt- 
riti illius artis. Proposui super hoc Pauli loco cen- 
jecturam team, qua si propter consensum omnium 
editioutm quie typis excusz? sunt, et πειθοῖς legunt, 
doctis pon probabitur, ego me libens ad eorum 
sententiam aggrege, el de mea discedo, faci 
leram conjecturam meam ut. parum. probam χιάζε- 
σθαι. loc tantum addam, csse in sacris Litteris loca 
noonulla, qua cim io omnibus exemplaribus Grace 
aut. Latine eudem. modo legantur, unum Cyrillum 
ab usurpata. ab omnibus lectione discrepare. E qui- 
bus lucis, iste mihi nune in mentem venit, e tertio 
libro De adoratione in spiruu et veritate, qui olim a 
me cum iu Hispania apud cardinalem Franciscan 
a Meuduza episcopum Burgeusem agereim Latine a 
me versi, excasi sunt Toleti apud. Jac. Ayalam 
an, 1574. Ibi enim Cyrillus iuterpretaus locum illum 
Exod. xiv, xai ἔχτεινον τὴν χεῖρά aou ἐπὶ τὴν 8ά- 
λασσαν, χαὶ ῥῆξον αὑτήν, pro eo quod omnes. exi- 
Hones habent, ῥῆξον, legit, Efjpavov. fta libro x, 
De adorat. locum illum e psalmo xcvui, qui omnibus 
codd. Veteris Testameuti, imo vero apud auctores 
omnes huuc ipsum locum citantes, quos quideni 
mihi videre contigit, ita legitur, καὶ τιμῇ βασιλέως 
xpla:v ἀγαπᾷ, unus Cyrillus pro ἀγαπᾷ, εἰ quide 
ἐμ υ 10 siguificantius legit ἀγαπᾷν. 


1321 


DE INCARNATIONE UNIGENITI, 


1912 


A. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστιν ἡ πλάνησις, xal τὸ A. Atqui lioe quidem.est érrare, et a veritate de- 


ἀμαρτεὶν τοῦ πρέποντός τε xal ἀληθοῦ:. Mh γάρ 
μοι διέλῃς, μηδὲ διϊστὰς εἰς ἄνθρωπον ἰδιχῶς καὶ εἰς 
Θεὸν Αόγον, διπρόσωπον ἡμῖν ἀνατύπου τὸν Ἐμμα- 
νουήλ. Μὴ ἄρα τις ἡμῖν εἰχότως διαμωμήσαιτο φρο- 
νεῖν ἑλομένοις ὀρθὸν μὲν οὐδὲν, ἐχεῖνα δὲ μᾶλλον, ἃ 
καὶ διὰ τῆς ἁγίας χατεδιχάσθη Γραφῆς ; ἴδε γάρ 
τις ἔφη τῶν Χριστοῦ μαθητῶν' « Ὑμεῖς δὲ, ἀγαπητοὶ, 
μνήσθητε τῶν ῥημάτων τῶν προειρημένων ὑπὸ τῶν 
ἀποστόλων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι 
ἔλεγον ὑμῖν, ὅτι Ex! ἐσχάτων τῶν χρόνων ἐλεύσονται 


ἐν ἐμπαιγμονῇ ἐμπαῖχται κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυ- 


μίας πορευόμενοι τῶν ἀπεφειῶν. Οὗτοί εἰσιν οἱ ἀπο- 
διορίζοντες Ψψυχιχοὶ, πνεῦμα μὴ ἔχοντες. » 
B. Οὐ ξιοριστέον οὖν ἄρα xav' οὐδένα τρόπον; 


A. Οὐμενοῦν. El; γε δὴ μάλιστα τὸ δύο φάναι P 


μετὰ τὴν ἕνωσιν, χαὶ ἀναμέρος ἑχάτερον ἐννοεῖν. 
Ἰστέον δ᾽ οὖν, ὅτι θεωρεῖ μέν τινα φύσεων διαφορὰν 
ὁ νοῦς ταυτὸν γὰρ οὔ τί που θεότης τε xai ἀνθρω- 
πότης " εἰσδέξεται ὃὲ ὁμοῦ ταῖς περὶ τούτων &vvola:;, 
χαὶ τοῖν ἀμφοῖν εἰς ἐνότητα συνδρομήν. Οὐχοῦν Θεοῦ 
μὲν ἐξέφυ τοῦ ΠΙχτρὸς, ὡς Θεὸς, ὡς ἐχ Παρθένον δὲ, 
ἄνθρωπος " ὁ γὰρ θεοῦ Πατρὸς ἀποῤῥήτωςς τε xai 
ὑπὲρ νοῦν ἀναλάμψας Λόγος, γεγεννῇσθαὲ λέγεται 
xai διὰ γυναικὸς, χαταφοιτήσας εἰς ἀνθῥωυπότητα, 
xai χαθεὶς ἑαυτὸν εἰς ὅπερ οὐχ ἦν, οὐχ ἵνα μείνῃ 
χεχενωμένος, ἀλλ᾽ ἵνα Θεὸς εἶναι πιστεύηται xal ἐν 
εἴδει τῷ χαθ᾽ ἡμᾶς περηνὼς ἐπὶ γῆς, οὐχ ὡς ἐν ἀν- 
θρώπῳ χατοιχῆσας, ἀλλ᾽ ὡς αὐτὸ κατὰ φύσιν ἄνθρω- 


πος γεγονὼς, μετὰ τοῦ τὴν ἰδίαν ἀνασώσασθαι δόξαν. C 


Kei γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, τὰ πολὺ v; ἀλλήλων 
ὁμοουσιότητος διεστηχύτα τε καὶ ἀμετρῆφϑῳ διαφορᾷ 
διεσχοινισμένα, θεότητά τε χαὺ ἀνθρωπότητα συλλέ- 
quv εἰς ἕν οἰχονομιχῶς, «αἱ ἐξ ἀμφοῖν τὸν ἕνα χατα- 
σημαίνων Χριστὸν, καὶ Υἱὸν xai Θεὸν, « Παῦλος 
δοῦλος, φησὶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ, κλητὸ; ἀπόστολος, 
ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, ὃ προεπηγγείλατο 
διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ ἐν Γραφαΐῖ; ἁγίαις, περὶ 
«οὔ Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ γενομένου ix σπέρματος Δαδὶδ 
χατὰ σάρχα, τοῦ ὁρισθέντο; Υἱοῦ Θεοῦ ἐν δυνάμει 
χατὰ Πνεῦμα ἁγιωσύνης. » Ἰδοὺ δὴ σαφῶς ἀξςωρίσθαι 
φησὶν ἑαυτὸν εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, καίτοι γράφων 
ἀναφανδόν" « Οὔτε γὰρ &autou; χηρύσσομεν, ἀλλὰ 
Χριστὸν Ἰησοῦν Κύριον. » Καὶ πάλιν’ « 00 γὰρ 


flectere. Neque enim bazc divelleuda sunt, ita ut lio- 
iminem seorsim statuas, et Deum "Verbum seorsiim, 
el duplici persona preditum nobis Emwmanuelem 
effingas. Nonne enim merito nos $95 quispiam 
repreheudat, si relicta vera rectaque sententia, ea 
potius sectewur qua sacra Scriptura condemnat? 
Nam dta quidam discipulorum Christi inquit : « Vos 
antem, dilecti, memores estote verborum 41:5 prae- 
dicta sunt. ab apostolis Domini nostri Jesu Christi : 
qui dicebant vobis, quoufaim in novissimis tempori- 
bus venient illusores secundum desideria sua amba- 
lantes im inpietatibus, Hi sunt qui segregant se- 
metipsos, animales, spiritum non babentes **, » 

B. Nulla igitur ratione sunt dirimenda ista. 

A. Ut. maxime duo dicantur postquam unita 
sunt, et. seorsim singula intelligantur, sciendum 
est, quod mens quidem naturarum. diversitatem 
considerat (neque euim idem sunt humanitas et 
divinitas), sed simul etiam cum hac consideratione 
utriusque concursum ad unitatem eontemplatur. 
Proinde ex Deo quidem processit, ut Deus : ex Vir- 
gine autem, ut liomo, Verbum enim quod ineffabi- 
liter, supraque intellectum liumanum e Deo Patre 
effulsit, natum esse dicilur etjam ex muliere, cum 
bumapitatem assumpsit, οἱ seipsum demisit ad id 
quod non eral ; non ut divinialem amittal, sed ut 
Deus esse credatur, nostramque formam in terris 
gestasse, non lanquam jn homine habitans, sed 
tanquam hoc ipsum, homo nimirum naturaliter 
fectus, propria tamen sua gloria integra manente. 
Idcirco divinus ille Paulus , humauitatem et divini- 
tatem quz longe a consubstantialitate intet. se 
distant, et immensa quadam differentia disjungun- 
tur, ia unum rationc incarnationis colligens , atque 
ex duobus unum designans Christum, et Filium, et 
Deum, ita inquit : « Paulus servus Jesu Christi , vo- 
catus apostolus, segregatus in Evangelium Dei. 
Quod promiserat per prophetas 8805 in Scripturis 
sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine 
David secundum carnem. Qui predestinatus est 
Filius Dei iu virtute secundum Spiritum sauctifica- 
tionis δ. » Ecce manifeste segregatum se esse dicit 
in Evangelium Dei, aperte alioqui scribens : « Non 


ἔχρινά τι εἰδέναι ἐν ὑμῖν, εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν, xa p enim — nosmetipsos. pradicamus, sed. Christum Je- 


τοῦτον ἐσταυρωμένον" » liy δὲ αὑτὸν ὀνομάσα; 
Θεοῦ, xal ἐχ σπέρματος; Δαθὶδ γεγεννῆσθαί φησιν, 
ὠρίσθαι τε διϊσχυρίζεται, καὶ εἰς Υἱὸν Θεοῦ. Πῶς 
οὖν, εἰπέ μοι, θεὸς, ὁ ix σπέρματος ἀναφὺς τοῦ 
Δαρίδ: ὁ δὲ δὴ χαὶ πρὸ αἰώνων xal ἀϊδίως Υἱὸς, χαθὸ 
πέφηνεν ἐχ Θεοῦ, τίνα δὴ τρόπον εἰς Υἱὸν ὡρίσθη 
Θεοῦ, καθάπερ εἰς ἀρχὰς τοῦ ὑφεστάναι παρενεχθείς ; 
Ἔφη γὰρ αὐτὸ; περὶ ἑαυτοῦ, « Κύριος εἶπε πρός 
pt Υἱός μου εἰ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηχά σε. » 
Καίτοι τοῦ σήμερον ἀεί πως ἡμῖν, οὐχὶ τὸν παρῳχη- 
κότα, τὸν ἐνεστῶτα δὲ μᾶλλον χαταδηλοῦντο; χαι- 
θόν, | 

€ Jud, 17-19. *' Hom. 1, 13. 


" |I Cor. ιν, 5 


sum Dominum **, » Et. rursus : « Neque enim judi- 
cavi quidquam scire in vobis, nisi Jesum Chri- 
sium, et quidem crucilixum **, » Filiun vero Dei 
ipsum nominans, eiiam ex semine David natum ail, 
segregatumque se affirmat, etiam in. Filium Dei. 
Quomodo igitur est Deus, qui ex semine David na- 
tus est? Et qui aute G96 secula. et ab ziterno est 
Filius, quatenus ex Deo processit, quo pacto est 
segregatus in Filium Dei, exsistentizs »ua piiuci- 
piutn quodammodo nactus ? Ait enim ipse de seipso, 
« Dowinus dixit ad me: Filius meus es tu, cgo 
hodie genui te **, » Cum alioqui kodie uon prader- 
itum, sed przesens tempus semper significet. 


"8 | Cor. i, 3, ** Psal. 5, 1; Hebr. 1,5, 


-—— 


4225 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEP. 


1224 


g. Equidem non purum dubitaverim, et dificul- A — B. Διηπόρηχα μὲν οὐ μετρίως ἐγὼ, φαέην δ᾽ àv, 


ter hoc in multis intelligi posse judicarim. 


A. lis certe qni Emmanuelem dividunt atque in 
duo secant, difficile intellecta fuerit : qui vero eum 
unum statuunt facillime veram sacrorum dogma- 
tum sententiam consequuntur. Filius enim Patri 
colernus, atque ante omnia βου exsistens, 
quando in humanam nateram descendit, non amissa 
deitate, sed. assnmpta humanitate, merito ex 86- 
mine David natus esse dicitur, novissimamque 
hanc secundam luuanam naturam. nalivitatem 
cousccutns esse. ἢ vero qnod assumpsit won est 
alienum ab ipso, sed revera proprium. Quo fit, ut 
unum quodammodo cum ipso censeatur, sicuti 


ὅτι δυσέφιχτον χομιδῇ xoi πολλοῖς ἑτέροις τὸ cuv- 
ἱέναι δύνασθαι τουτί. 

A. Τοῖς ἀναμέρος τιθεῖσι xal διορίζουσι, δυσέφ- 
ιχτόν τε καὶ ἄπορον ἀληθῶς" τοῖς γε μὴν εἰς ἑνότητα 
χατασφίγγουσι τὸν Ἐμμανονὴλ, ἐγγύς τε ἑλεῖν xai 
ἑτοιμοτάτη λίαν dj τῶν ἱερῶν δογμάτων ἀχιδδήλευτος 
γνῶσις. Ὁ γὰρ τῷ φύσαντι συναΐδιος καὶ πρὸ παντὸς 
αἰῶνο: Υἱὸς, ἐπειδὴ καταδέθηκεν εἰς τὴν ἀνθρύνπου 
φύσιν, οὐχ ἀπολισθήσας τοῦ εἶναι Θεὸς, προσλαδὼν 
δὲ τὸ ἀνθρώπινον, νοοῖτ᾽ ἂν εἰκότως xai ἐκ σπέρματο; 
γεγεννῆσθαι Δαδὶδ, καὶ νεωτάτην ἔχειν τὴν ἐν ἀνθρω- 
πότητι γέννησιν. Ἔστι δὲ οὐχ ἀλλότριον αὑτοῦ τὸ 
προπληφθὲν, ἀλλ᾽ ἴδιον ἀληθῶς. Δελόγισται τοιγαροῦν 
&; ἕν πρὸς αὐτὸν, καθάπερ ἀμέλει καὶ τὴν ἀνθρώ- 


etiam iu constitutioge hominis videre licet. Con- D cou σύνθεσιν καταθρήσαι τις ἄν. Βέπλεκται μὲν γὰρ 


stat enim homo ex dissimilibus natura ; corpore 
uimirum et aniw3, utrumque tanien. ceasetur unus 
homo, adeo ut ex &ola carne totum interdum aui- 
«υδὶ vocetur : cum vero animam nominamus, utruui- 
que intelligatur. Eadein itaque ratione de Christo 
judicandum est, Unus enim Filius, et unus Dowi- 
nus Jesus Cliristus, εἰ ante, carnem assumptam , et 
cum factuá est homo. Neque vero Dominum qui uos 
redemit negabimus, si ipsum ex humanis rebus, 
atque exinanitionis modo significemus. 

B. Non assequor : velim autem id clarius expli- 
cari. 

A. Dominus noster Jesus Christus ad Judseos ita 
ait : « Si filii Abraham essetis, opera Abrabze face- 
relis; nunc vero quaritis me interficere, hominem 
qui veritatem vobis loculus sum, quam audivi a Deo ; 
lioc Abraham non fecit **. » Quin et Paulus de ipso 
scribit : « Qui in diebus earnis &ui:e preces suppli- 
cationesque ad eum qui possit. illum salvum /acere 
a morte cum clamore valide ei lacrymis offerens, 
exauditus est pro sua reverentia, Et quidem cum 
easet Filiua Dei, didicit ex eis qua passus est ob- 
edientiam ὅδ.» Anne igitur ob hoc ipsum wudum 
homiuem, nullaque Q97 ratione nobis superiorem 
Christum censebimus? 

B. Absit! 

A. At vero sapientiam ac potentiam Dei co imbe- 
cillitatis venisse fatebimur, ut. mortem extimesce- 
ret, atque ab ea liberari a Patre peteret, et Emma- 
. guelem vera vitam esse negabimus? aut. hane 
verborum humilitatem ad humanitatem nostrique 
natur» modulum referentes, recte. sentiemus : et 
ex quibus est Deus, sapermundanaim ipsius gloriam 
contemplabimur, intelligentes ipsum esse et homi- 
nem et Deum, aut Deum incarnatum? 


D. Dic quo pacto. 

A. Afferamus in medium sapientissimum: Pau- 
jum, qui ita dicit: « Sapientiam autem loquimur 
inter perfectos, sapientfam vero nou hujus seculi, 
neque principum hujus sxeuli, qui destruuutur : 


55 Joan, viii, $9, 40. δ΄ Hebr. v, 7, 8. 


ἐξ ἀνομοίων τὴν φύσιν, ψυχῆς δὴ λέγω καὶ σώματος, 
ἀλλ᾽ οὖν εἷς νοτῖται τὸ συναμφότερον ávOptoze;, ὡς 
ἀπὸ μόνης τῆς σαρκὸς, ὅλον ἔεθ᾽ ὅτε χατωνομάσθαι 
τὸ ζῶον, ψυχῆς δὲ ὠνομασμένης, νοεξσθαε τὸ cuvea- 
φότερον. Κατὰ τὸν ἶσον οὖν ἄρα τρόπον, καὶ ἐπ᾽ αὐ» 
τοῦ παραδέξῃ Χριστοῦ. Εἷς γὰρ Υἱὸς, καὶ εἷς Küpux 
Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, xal πρὸ σαρκὸς, καὶ ὅτε πέφηνεν 
ἄνθρωπος᾽ καὶ τὸν ἀγοράσαντα ἡμᾶς Δεσπότην οὐκ 
ἀρνησόμεθα, χἂν εἰ διὰ τῶν ἀνθρω πένων ἡμῖν, χεὶ 
ix τῶν τῆς χενώσεως μέτρων χατασημαίνοιτο. 

B. Οὐχ ἕπομαι λίαν, ἀναμαθεῖν δ᾽ ὧν ἐθέλοιμι 
σαφῶς. 

A. Ἰουδαίοις ἔφη προσλαλῶν ὁ Κύριος hui ἴη- 


C σοῦς ὁ Χριστὸς, « Εἰ τέχνα τοῦ ᾿Αδραὰμ Tre, τὰ 


ἔργα κοῦ ᾿Αδραὰμ ἐποιεῖτε ἄν " νῦν δὲ ζητεῖτέ με 
ἀποχτεῖναι, ἄνθρωπον ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάλῃηχα, 
τοῦτο ᾽λόραὰμ οὖκ ἐποίησε. » Γράφει δὲ χαὶ ὁ Tlav- 
Aog περὶ αὐτοῦ, «Ὃς ἐν Tal; ἡμέραις τῇς σαρχὸς 
αὐτοῦ, δεήσεις τε xol ἱχετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον 
σώζειν αὐτὸν ἐχ θανάτου, μετὰ χραυγῆς ἰσχυρᾶς xal 
δαχρύων προσενέγχας, xal εἰσαχουσθεὶς ἀπὸ τῆς 
εὐλαθείας, xalneo ὧν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαδι 
τὴν ὑπαχοήν.» 'Ap' οὖν ἄνθρωπον αὐτὸ δὴ τοῦτο 
Ψιλὸν, καὶ χατ᾽ οὐδένα τρόπον ἀνεστηχότα τῶν xeM' 
ἡμᾶς λογιούμεθα τὸν Χριστόν; 

B. Μὴ γένοιτο. 

À. Τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ σοφίαν xat δύναμιν, ἀσθενείας 
εἰς τοῦτο χαθιχέσθαι δώσομεν, ὡς δεδιέναι μὲν θά- 


D νατον, ἐξαιτεῖν δὲ τὸ σώζεσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς, 


xai τοῦ χατὰ φύσιν εἶναι ζωὴν ἐχπέμψομεν τὸν Ἐμ- 
μανουΐλ; ἣ περιτρέποντες εἰς τὴν ἀνθριυπότττα, 
xai εἰς μέτοον φύσεως τῆς χαθ᾽ jud; τὸ tv λόγοις 
σμικροπρεπὲς, δράτομέν τι τῶν ἐπαινουμένων, χαὶ 
ἐξ ὧν ἐστι Θεὸς, τὴν ὑπερχόσμιον αὑτοῦ κατοψόμεθα 
δόξαν, τὸν αὑτὸν εἶναι συνέντες ἄνθρωπόν «s χοὶ 
Θεὺν, ὅτοι Θεὸν ἐνηνθρωπτχότα ; 

B. Φράσον ὅπω:. 

A. Ἡχέτω δὴ οὖν εἰς μέσον fui», ὁ δοχιμώτατος 
Παῦλος, ταυτὶ βοῶν τε χαὶ λέγων" € Σοφίαν λαλοῦμεν 
ἐν τοῖς τελείοις, σοφίαν δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος τούτου, 
οὐδὲ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου τῶν καταργοῦ- 


1295 


DE INCARRATIONE UNIGENITI. 


4944 


, μένων, ἀλλὰ λαλοῦμεν Θεοῦ σοφίαν ἐν μυστηρίῳ τὴν A sed. loquimur Dei δϑρίδηιδπὶ in mysterio, qux 


' ἀποχεχρυμμένην, fjv προώρισεν ὁ Θεὸς πρὸ τῶν alo- 
νων εἰς δόξαν ὑμῶν, ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ 
αἰῶνος τούτου ἔγνωχεν. » El γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν 
Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. Καὶ μὴν ἐπὶ τούτοις, 
« Ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαραχτὴρ τῆς ὑπο- 
στάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς 
δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησά- 
μενος, ἐχάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψη- 
λοῖς, τοσούτῳ χρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ 
διαφορώτερον παρ᾽ αὐτοὺς χεχληρονόμηχεν ὄνομα. » 
Kaízot τό γε εἶναί τε xal ὀνομάξεσθαι τῆς δόξης 
K üptov, πῶς οὐχὶ λίαν ὑπερτενὲς xat παντὸς ἐπέχεινα 
Ὑενητοῦ xal παρηγμένου πρὸς γένεσιν; Καὶ παρίημι 
μὲν τὰ ἀνθρώπινα" σμιχρὰ γὰρ δὴ λίαν" ἐρῶ δ᾽ οὖν 


ὅτι χἂν ᾿Αγγέλους ὀνομάσαι, χαὶ ᾿Αρχὰς xal Θρόνους Β 


καὶ Κυριότητας ἀπαριθμήσαιτό τις, καὶ μὴν xa εἰ 
«ὧν ἀνωτάτω διαμεμνήσεται Σεραφὶμ, χατόπιν ἰόντα 
τῆς οὕτως ὑπερτενοῦς ὁμολογήσειεν ἂν εὐχλείας, εἴ γε 
νοῦν ἔχοι μὴ παρεφθαρμένον. Ἔχχριτον γὰρ εἶναι τὸ 
γέρας φημὶ, καὶ δεῖν ἀναχεῖσθαι μόνῃ τῇ τῶν ὅλων 
παμθασιλίδι φύσει. Πῶς οὖν ἂν γένοιτο τῆς δόξης 
ἹΚύριος ὁ ἐσταυρωμένος ; Τὸ δὲ ἀπαύγασμα x02 Πα- 
τρὸς, καὶ τῆς οὐσίας ὁ χαραχτὴρ, ὁ φέρων τὰ πάντα 
τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὑτοῦ, χρείττων ἀμγέλων 
γεγενῆσθαι λέγεται, τάχα που τὸ ἔλαττον, ὡς ἐγῷμαι, 
λαβὼν, ὅτε πέφηνεν ἄνθρωπος. Γέγραπται γὰρ, ὅτι 
« Τὸν δὲ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἢλαττωμένον βλέ- 
πομεὲν Ἰησοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ, χαὶ 
τιμῇ ἐστεφανωμένον. »ἵΑρ' οὖν ἐξώσομεν τὸν &x Θεοῦ 
Πατρὸς πεφηνότα Λόγον, τῆς αὐτῷ προσούσης οὐσιώ- 
tous ὑπεροχῆς, xal τῆς πρὸς αὐτὸν ἀχριδοῦς ἐμφε» 
ρείας, καὶ τῆς ἀγγέλων εὐχλείας ἡττώμενον βλέπον- 
τες διὰ τὸ τῆς οἰχονομίας σμιχροπρεπές; 

B. Οὐμενοῦν. Οἶμαι γὰρ δεῖν, οὔτε τῶν ἀνθρωπί- 
νων ἀπαλλάττειν παντελῶς τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον μετὰ 
τὴν πρὸς σάρχα σύνοδον, οὔτε μὴν δόξης τῆς θεοπρε- 
ποῦς ἀποστερεῖν τὸ ἀνθρώπινον, εἰ ἐν Χριστῷ νοοῖτο 
xaX λέγοιτο. Πλὴν ἐρομένους ἴσθι τοί τινας " Τίς δὴ 
ἄρα ἐστὶν ἀληθῶς Ἰησοὺς ὁ Χριστός ; Ὁ &x γυναιχὸς 
ἄνθρωπος, ἤγουν ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος ; 

Α. Ἠλίθιον μὲν χομιδῇ τὸ διατείνεσθαι περιττὰ, 
καὶ φληνάφοις εἰχαιομνθίαις ἀντᾳναφωνεῖν. "Epio. δ᾽ 
οὖν, ὅτι σφαλερόν τε xaX οὐκ ἀζήμιον τὸ διατέμνειν 
εἰς δύο καὶ ἀναμέρος ἰστᾷν ἄνθρωπόν τε xal Λόγον, 
οὐκ ἀνεχομένης τῆς οἰχονομίας, xal Χριστὸν ἕνα 
βοώσης τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς. Χρῆναι γὰρ ἔγωγέ 
φημι, μῆτε τὸν ἐχ Θεοῦ Λόγον ἀνθρωπότητης δίχα, 
μὴτε τὸν ἐχ γυναιχὸς ἀποτεχθέντα ναὸν, οὐχ ἐνωθέντα 
τῷ Λόγῳ, Χριστὸν Ἰησοῦν ὀνομάξεσθαι. ᾿Ανϑρῳπότητι 
γὰρ καθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομικὴν ἀποῤῥήτως σννενηνεγμέ- 
νος ὁ ἐχ Θεοῦ Λόγος νοεῖται Χριστὸς, ἀνωτέρω μὲν 
ἀνθρωπότητος, ὡς φύσει Θεὸς χαὶ Υἱὸς, ὑψιζάνων δέ 
κι βραχὺ τοῦ ἐν δόξῃ θεοπρεποῦς, ὡς ἄνθρωπος. 
Τοιγάρτοι, ποτὲ μὲν ἔφασχεν "« Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, 
ἑώρακε τὸν Πατέρα. Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν» 
ὁτὶ δὲ αὖ πάλιν" « Ὁ Πατήρ poo μείζων μού ἔστιν.» 


81} Cor. 1, 6-8. "ΠΟ, 1, ὅ, 4. 
PATROL, GR. LXXV, 


8 Hebr. 1, 9. 


abscondita est, quam przdestinavit Deus ante sx»- 
cula in gloriam nostram, quam nemo principum 
hujus szculi cognovit. Si enim cognovissent, nun- 
quam Dominum glori crucifixissent 7, » Pre»ter- 
ea :, « Qui cum sit splendor glorie et figura sub- 
stantiz ejus, portansque omnia verbo virtutis suz, 
purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram 
majestatis in excelsis; tanto melior angelis effe- 
ctus, quanto differentius prx illis nomen haredi- 
tavit **. » Porro cum sit et appelletur Dominus glo- 
rie, quomodo non omnibus creatis et ad ortum 
traduciis sit excellentior? Atque ut humana przter- 
eam , quz exilia viliaque sunt, si quis Angelos et ^ 
Principatus, et Thronos ac Dominationes recenseat, 
quin et suprem:e diguitaus Seraplim, inunenso ta- 
men discrimine a summa hac gloría differre judica- 
bit, sí mentem corruptam non habeat, Eximius 
enim honor est, quique soli divinz nature qua toti 
universo imperat convenit, Αἱ quo pacto fuerit Do- 
minus gloriz, is qui cruci affizus est? Splendor vero 
Patris, et character esseniie ipsius, portansque 
omnia verbo virtutis sua, melior angelis factus 
esse dicitur, minor nimirum, ut arbitror, eis decla- 
ratus, cum apparuit homo., Scriptum est enim : 
« l'aulo minus ab angelis minutum videmus Jesum 
propter patsionem mortis et bonore coronatum **, » 
Quid igitur? Privabimusne Verbum quod ex Deo 
ac Patre processit excellentia illa 6896 qu: essen- 
tialiter ipsi inest, et a perfecta cum Patre similitu- 
dine, cum illum ob incarnationis humilitatem infe- 
riorem angelis factum videmus? 


B. Nequaquam. Existimo enim oportere neque in 
universuin humanitatis proprietatibus privare Ver- 
bum ex Deo, postquam carnem assumpsit : neque 
rursus bumanitatem divina gloria spoliare, si in 
Christo intelligatur et dicatur, At dicunt nonnulli ; 
Quisnam vere est Jesus Christus? Homone ex mu- 
liere natus, δὴ Verbum ex Deo? 

À. Stolida profecto res est de rebus supervacuis 
acriter contendere, nugacibusque ac vanis verbo- 
rum commentis occlamare, quin potius periculo- 


D sum noxiumque esee judicarim, secare in duo et 


separatim staluere bominem et Verbum , cum in- 
carmationis ratio id non patiatur, cumque sacra 
Scriptura unum esse Christum praedicet. Ego enim 
ita statuo oportere, neque Verbum ex Deo absque 
bumanitate, neque templum quod ex Virgine natum 
est non unitum Verbo, Jesum Christum vocari. Hu- 
manitati enim secundum unitatem per incarnatio- 
pem faetam ineffabiliter copulatum Verbum ex Deo, 
diciter Christus, superior quidem quam est huma- 
nitas, ut natura Deus et Filius : ipferior vero non- 
nibil gloria divina, ut homo. ldcirco et ipse alibi 
dixit: « Qui vidit me, vidit et Patrem **. Ego et 


** Joan, xiv, 9. 


39 


4237 


S. CYIULLI ALEXANDIUNI ARCHIEP. 


audi 


Pater unum. sumus **. » Cuni. vero dicit : « Pater A Οὐ μείων γὰρ ὧν τοῦ Πατρὺς χατά γε τὸ ἐν οὐσίᾳ 


major me est** : » cum non sit minor Patre ratione 
identitatis essenti:e , el omnimoda similitudinis, 
minorem se esse dicit ratione humauitatis. Przdi- 
catur vero etiam in sacris Litteris, interdum quidem 
ut integre exsistens homo, non expressa ipsius divi- 
nitate, ratione incarnationis: interdum vero ut 
Deus, non expressa humanitate : neutra tamen ra- 
tione ipsi injuria fit, propter utriusque appellatio- 
nis in unum concursum, 

B. Quomodo ais? neque enim satis assequor quid 
velis. 

ἃ. Hebreus ex Hebrzis et tribu Benjamin, vo- 
catus apostolus, scribit iis qui per fidem justificati 
sunt, et mortificarunt membra carnis, fornicatio- 


ταυτὸν, xal χατὰ πᾶν ὁτιοῦν τὸ ἰσοστατοῦν, ἐν &Mr-.' 
τοσιν εἶναί φησι διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Κηρύττεται δὲ 
xal διὰ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων, ποτὲ μὲν ὡς ὅλος ὧν 
ἄνθρωπος, σεσιωπημένης αὐτοῦ τῆς θεότητος olxe- 
νομιχῶς ποτὲ δὲ αὖ πάλιν xal Θεὸς, σεσ:γημένης 
αὐτοῦ τῆς ἀνθρωπότητος ᾿ ἀδιχεῖται δὲ χατ᾽ οὐδένα 
τρόπου διὰ xal ἀμφοῖν εἰς ἑνότητα σύμδασιν. 


D. Πῶς λέγεις ; συνίημι γὰρ οὐ σφόδρα. 


A. Ὃ ἝἙδραῖος ἐξ Εδραίων xal φυλῇς Βενιαμὶν, 
ὁ χλητὸς ἀπόστολος, ἐπιστέλλει τοῖς διὰ πίστεως δε- 
διχαιωμένοις, xal κατανεχρώσασι τὰ μέλη τῆς σαρ- 


nem videlicet, immunditiam, libidinem, concupi- B χὺς, πορνείαν δὴ λέγω xal πάθος, ἐπιθυμίαν καχὴν, 


scentiam malam et avaritiam : « Mortificati enim 
estis, et vita vestra abscondita est cuin Christo in 
Deo **. » Ipse etiam de discipulis suis alibi inquit : 
« Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos de- 
disti mihi, 699 ut sint unum, sicut et nos. Cum 
essem cum eis, ego servabam eos in nomine .tuo. 
Quos dedisti mihi ego custodivi,'et nemo ex iis per- 
iit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. 
Nunc sutem ad te venio, et hzc loquor in mundo, 
ut habeant. gaudium meum impletum in semet- 
ipsis **. » Intelligis itaque, quo pacto in his ex sola 
quodammodo burmanitate nobis signifleari videa- 
tur ? 
B. Recte ais. 


xci τὴν πλεονεξίαν, «᾿Απεθάνετε γὰρ, xal ἡ ζωὴ 
ὑμῶν χέχρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ. » Αὐτός 
γε μὴν ἔφη περὶ τῶν ἑαντοῦ μαθητῶν" « Πάτερ yu, 
τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, ᾧ δέδωχάς μοι, 
ἵνα aw ἕν, χαθὼς ἡμεῖς. Ὅτε ἤμην μετ᾽ αὐτῶν, ἐγὼ 
ἐτήρουν αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, οὗ ; δέδωχάς μοι, 
xat ἐφύλαξα αὐτοὺς, xol οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἀπώλεια, 
εἰ μὴ ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ἵνα ἡ Γραφὴ; πλτρωΐξ, 
Νῦν δὲ πρὸς σὲ ἔρχομαι, καὶ ταῦτα λαλῶ ἐν τῷ 
χόσμῳ, ἵνα ἔχωσι τὴν χαρὰν τὴν ἐμὴν πεπληρωμέ- 
νην ἕν ἑαυτοῖς. » Συνίης οὖν, ὅπως ἀπὸ μόνης ὥτπερ 
ἡμῖν τῆς ἀνθρωπότητος ἔν γε τουτοισὶ χατασημαί- 
νεσθαι δοχεῖ: — 
B. Ὀρθότατα ἔφης. 


A. Censebimus enim nondum absconditum esse, ἃ Α. Οἰησόμεθα γὰρ οὔτι που κεκρύφθαι τε x 


neque e mundo excessisse, cum aperte dicat : 
e Amen, amen dico vobis, quod ubi duo aut tres 
congregati fuerint. in nomine meo, illic sum in 
medio eorum **. » Et rursus : « Ecce ego vobiscum 
sum omnibus diebus, usque ad consummationem 
szeculi **. » Quin et sacratissimum Paulum sspenu- 
mero videas negantem debere ipsum praedicari ho- 
minem : « Paulus euim, inquit, apostolus, non ab 
hominibus, neque per homines, sed per Jesum 
Christum *'. » Et paulo post : « Notum enim vobis fa- 
cio, fratres, Evangelium quod evangelizatum est a 
Que, quia non est secundum hominem. Neque eniin 
ego ab homine accepi illud, neque didici : sed per 
revelationem Jesu Christi **. » Quin et alio in loco 
^il: « Si vero etiam cognovimus secundum car- 
nem Christum, sed nunc jam non. novimus **, » 
Quisnam igitur est Jesus Christus, qui adeo inef- 
fahilem certamque et divinam mysteriorum suo- 
rum revelationem ipsi immittit? nonne Verbum caro 
factum, quodque propler nos ex Virgine nasci non 
est dedignatum ? 

B. Omnino, Memini enim beati Gabrielis ita ad 
sanctam — Virginem dicentis : « Ne timeas, Maria; 
ecce euim concipies in utero, et paries filium, et 
vocabis nomen ejus Jesum **. » Novum autem boc 


*! Joan. x, 50. ** Joan. xiv, 28. ** Coloss. 11, 5-5. ** Joan. xvi, 14-15... 45 Matth. 
** Mattb. xxvin, 20. *' Galat. 1, 1. ** ibid, 11, 12. 


ἀποδημεῖν τοῦ χόσμου, καίτοι λέγοντα σαφῶς" «'Aphy, 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ὅπου ἐὰν συναχθῶσι 820 ἣ τρεῖς 
εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἶμι ἐν μέσῳ αὑτῶν. » Καὶ 
πάλιν" ε Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, 
ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.  Ἴδοις δ᾽ ἂν xal &- 
τὸν τὸν ἱερώτατον Παῦλον χαταῤῥᾳθυμοῦντε καὶ- 

λάχις τοῦ χαὶ ἄνθρωπον δεῖν ἀναχηρύττειν αὐτόν. 

« Παῦλος γὰρ, φησὶν, ὁ ἀπόστολος, οὐκ ἀπ᾽ ἀνθρὼ- 

πων, οὐδὲ δι᾽ ἀνθρώπων, ἀλλὰ διὰ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. ν 
Καὶ αὖ ἐπὶ τούτοις " « Γνωρίζω δὲ ὑμῖν τὸ Εὐαγγέλιον, 
φησὶ, τὸ εὐαγγελισθὲν ὑπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι οὐχ ἔστι χατὰ 
ἄνθρωπον. Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ ἀνθρώπου παρέλα- 
6o» αὐτὸ, οὐδὲ ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι' ἀποχαλύψεως 
Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθέ φησιν" « Ei 
δὲ χαὶ ἐγνώχαμεν κατὰ σάρχα Χριστὸν, ἀλλὰ vov 
οὐχ ἔτι γινώσχομεν. » Τίς οὖν ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χρ:- 
στὸς, ὁ τὴν οὕτως ἀπόῤῥητον ἀπλανῇ τε xal θείαν 
ἀποχάλυψιν τῶν ἑαυτοῦ μυστηρίων ἐναστράκτων 
ἑαυτῷ; áp' οὐχὶ γενόμενος σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ τὴν 
Ux. γυναιχὸς δι᾽ ἡμᾶς οὐχ ἀτιμάσας γέννησιν. 


B. Πάνυ μὲν οὖν. Διαμεμνήσομαι γὰρ τοῦ paxa- 
plou λέγοντος Γαδριὴλ πρὸς τὴν ἁγίαν Παρθένον' 
« Μὴ φοδοῦ, Μαριάμ" ἰδοὺ γὰρ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, 
χαὶ τέξῃ υἱὸν, χαὶ χαλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν.» 


στ, 40. 
4}} Cor. v, 10. "* Lue. i, ὅ0, 24. 3 


1280 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1350 


Καινὸν δὲ οἶμαι τουτὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὄνομα δεδό- A nomen censeo a Patre datum esse Verbo per vocem 


σ)αι τῷ Λόγῳ διὰ τῆς ἀγγέλου φωνῆς. Προαναχε- 
χράγει γὰρ οὕτω καὶ χρησμῴδημα προφητικόν' « Καὶ 
χαλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ τὸ καινὸν (9), ὃ ὁ Κύριος 
ὀνομάσει αὐτό. ν 

A. Ὅτε τοίνυν ὁ συναΐδιος τῷ Πατρὶ, καὶ πρὸ 
παντὸς αἰῶνος Υἱὸ; xal Μονογενὴς, ἐν ἐσχάτοις τοῦ 
αἰῶνος χαιροῖς γέγονεν ἄνθρωπος, γεγέννηται δὲ διὰ 
γυναιχὸς, xal ὡρίσθη μὲν υἱὸς, χεχρημάτικε δὲ xai 
πρωτότοχος, xat γέγονεν ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς" τότε 
καὶ ὁ φύσει πατὴρ, ὁρίζει τοὔνομα, τοῖς τῆς πατρό- 
φητος, ἵν᾿ οὕτως εἴπωμεν, ἑπόμενος νόμοις. Εὐφραί- 
vote xat ἡμᾶς, ἄριστα συνεὶς τῆς οἰχονομίας τὸν τρό- 
“ον. 

B. Ὁ αὐτὸς οὖν ἄρά καὶ μονογενής ἐστι xal πρω- 
«ότοχος. 

Α. Μὴ γὰρ οἵου χατὰ σαυτὸν ἑτεροίως ἔχειν, ἣ 
οὕτως, ὦ τᾶν. Ὃ γάρ τοι Μονογενὴς ὡς θεὸς, πρωτό- 
«oxoc ἐν ἡμῖν, καθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομιχὴν, καὶ ἕν πολ- 
λοῖς ἀδελφοῖς ὡς ἄνθρωπος, ἵνα καὶ ἡμεῖς ὥμεν ἐν 
αὐτῷ τε xal Ót αὐτὸν υἱοὶ Θεοῦ φυσιχῶς τε xal χατὰ 
χάριν. Φυσιχῶς μὲν, ὡς ἐν αὐτῷ τε xal μόνῳ, μεθ- 
εχτῶς δὲ xai χατὰ χάριν ἡμεῖς δι᾽ αὐτοῦ ἐν Πνεύ- 
ματι. Ὥσπερ οὖν γέγονεν ἴδιον τῆς ἀνθρωπότητος ἐν 
Χριστῷ τὸ Μονογενὲς, διὰ τὸ ἡνῶσθαι τῷ Λόγῳ χατὰ 
αὐμόασιν οἰχονομιχῆν" οὕτως ἴδιον τοῦ Λόγου τὸ ἐν 
πολλοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τὸ, πρωτότοχος, διὰ τὸ ἡνῶσθαι 
σαρχί. Ἐρηρεισμένον δ᾽ οὖν ἔχων τὸ εἶναι Θεὸς, xal 
τροπῆς ἀμείνων ὑπάρχων ἀεὶ, τῆς ἰδίας οὐχ ἐξοίχεται 
δόξης. Τοιγάρτοι χεχέλευσται μεθ᾽ ἡμῶν xaX αὐτὴ 


«ὧν ἄνω πνευμάτων ἡ ἁγία τε χαὶ μαχαρία πληθὺς, C 


τροσχυνεῖν αὐτῷ. Ἦν γὰρ. δήπου, καὶ μάλα εἰχὸς, 
ἀνήνασθαι τὴν προσχύνησιν, xaX κατοχνῆσαι τιμᾷν 
πὸ τῆς ἀνθρωπότητος ὁρῶντας σμιχροπρεπὲς, χαὶ τὸν 
δι’ ἡμᾶς καθ᾽ ἡμᾶς οὐχ ἀξιῶσαι δοξολογεῖν, ἀποφοι- 
τῶντας ὡς ἀπωτάτω τοῦ πεπλανῆσθαι δοχεῖν. "Ἄοπτον 
γὰρ xai αὐτοῖς; $v ἔτι τὸ ἐπὶ Χριστῷ μυστήριον, 
ἐξεχάλυπτε δὲ τὸ Πνεῦμα αὑτοῖς, χαὶ δυσσεδεῖν οὐχ 
folet τοὺς ἡγιασμένους. Τοιγάρτοι φησὶν ὁ θεσπέσιος 
Παῦλος" ε Ὅταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν Πρωτότοχον εἰς τὴν 
οἰχουμένην, λέγει" Καὶ προσχυνησάτωσαν αὑτῷ πάν- 


. ?1]sa. Lxi, 2.. 15 Rom. vin, 99. 


angeli. Nam id prophetico oraculo prenuntiatum 
erat : « Et vocabunt nomen ipsius novum (quod Do- 
minus nominabit ipsum) ''. » 


A. Cum itaque cozternus Patri, et ante omnta 
szecula exsistens Filius, atque Unigenitus, in novis- 
simis seculi temporibus factus est homo, natusque 
est e muliere, et declaratus est fllius, vocatus au- 
tem est primogenitus, et factus in multis fratribus? : 
tunc etiam natura pater przfíinil ipsi nomen, pa- 
ternilatis, ut ita dicam, leges 700 sequens. Exhi- 
laraveris enim nos, dispensationis rationem recte 
intelligens. 

B. ldem itaque et unigenitus est, et primoge- 


B nitus. 


A. Certe aliter quam ita apud te statuere non 
debes. Unigenitus enim, ut Deus: primogenitus 
inter nos, ratione unitatis per incarnationem ; et 
in multis fratribus, ut homo dicitur, ut etiam nos - 
simus in ipso, el per ipsum filii Dei naturaliter, et 
secundum gratiam. Naturaliter quidem, ut in ipso et 
solo; per participationem vero, et secundum gra- 
tiam, per ipsum, in Spiritu. Quemadmodum igitur 
Unigenitum faetum est proprium humanitatis in 
Christo, quia unitum est Verbo, per congressum 
illum incarnationis; ita proprium Verbi est, in mul- 
tis fratribus, et primogenitus, quia unitum est 
carni; firmam vero ac stabilem divinitatem suam 
retinens nullamque unquam mutationem recipiens, 
nihil de sua gloria amittit. Idcirco jussus est san- 
ctus ille ac beatus ccelestium spirituum ceetus una 
nobiscum ipsum adorare. Neque enim immerito 
adorare ipsum recusassent, colereque delrectassent, 
humanitatis humilitatem intuentes, eumque qui 
propter nos nostri similis factus erat honore ac 
laude dedignati essent; nullaque ratione erroris 
eam ob rem argui potuissent. Nam et ipsis Christi 
mysterium adhuc incognitum erat; revelavit autem 
eis Spiritus sanctus, non permittens impie agere 
sanctificatos. Idcirco divinus ille Paulus ita ait: 


BON. VULCANII NOT £. 


(9) Cyrillus Glaphyris in Genesim, ubi de Jacobo 
patriarcha interrogante eum cum quo luctabatur, 
quodnam ipsi esset. nomen, ait: Οὐχ ἀπαγγέλλει 
«τοὔνομα ὁ Θεὺς, ὅτι xav φύσιν ἐστὶ xaX διὰ τούτου 
δειχνυς, "Ὄνομα μὲν γὰρ, ὡς ἀνθρώπῳ τυχὸν ἰδικῶς, 
οὐδὲν ἂν εἴη Θεῷ. Πλὴν ἐξ ὧν εἶναι πέφυχε πολλα- 
χῶς ὀνομάζεται. Φῶς γὰρ, καὶ ζωὴ, χαὶ δύναμις, 
xat ἀλήθεια, Μονογενὴς, χαὶ ἀπαύγασμα, xal yapa- 
χτὴρ τοῦ γεννήσαντος, ὅλεος, xax σοφία, καὶ διχαιο- 
αὐνη, xai ἀπολύτρωσις. Hoc est: Non enuntiat no- 
men Deus, naturaliter se esse per hoc declarans. 
Nomen enim Deo, quemadmodum homini fortasse 
peculiariter, nullum est. Ceterum ex iis qua esse 
eomiuevii, mullifariam nominatur. Lumen enim, οἱ 
vita, εἰ potentia, εἰ veritas, Unigenitus , et splendor, 
et character ejus qui genuit, misericordia, et sapien- 
lia, et justitia, εἰ redemptio. Eleganter vero explicat 


Isidorus Pelusiotes epist. 435 lib. primi, Dei nomen 
ante incarnationem fuisse ἀχατονόμαστον, et facit 
Jacobum cum Deo, Geneseos xxxii, luctantem, et 
interrogantem quodnam ipsi esset nomen, hoc re- 

sponsi accepisse : Οὐ τοῦ νόμου εἶναι, οὐδὲ τῶν πρὸ 

νόμου τοῦτο μαθεῖν, Non esse legis, neque eorum qui 

ante legem fuerunt, hoc nosse; et Deum ita ad Jaco- 

bum dicentem facit : ὌΨΣ δὲ χαιροῦ, ὅτε ἐλεύσεται τῶν 

χρύνων τὸ πλήρωμα, χαὶ πληθυνθῶσι τῶν ἀνθρώπων τὰ 

πλημμελήματα, Ἰητοῦς ἐνανθρωπήσας χληθήσομαι, 

ὅπερ Σωτὴρ ἑρμηνεύεται" ἐπὶ σωτηρίᾳ γὰρ τῶν 

ἁμαρτανόντων τὴν οἰχονομίαν ἐχείνην ποιήσομαι. 

ovissimo tempore, quando venerit plenitudo tempo- 

rum, ei multiplicata fuerint hominum peccata, Jesus 

incarnatus vocabor, quod sonat Servatorem, pro «a- 

lute enim eorum qui peccarunt, dispensationem illain 

(sive administrationem) in carne subibo. 


1274 


S. CYRILLU ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


«1.3 


« Quando introduxerit Primogenitum in orbem ter- A τες ἄγγελοι Θεοῦ. » Ὃ γὰρ ἰδιότητι φυσικῇ τῆς οἱ- 


re, dixit: Et adorent eum omnes angeli Dei 15. » 
Nam proprietate nature ab universo orbe terrarum 
differt, extraque ipsum exsistit, ut Deus; eum in- 
gressus est, pars mundi declaratus, ut homo, sed 
non idcirco ἃ divina gloria excidit. Adoratur enim 
ut unigenitus, tametsi vocetur primogenitus. Quod 
quidem est manifeste humanitatis conditioni quam 
Masxime conveniens. — : 

B. Ergo ut hominem adorabinus Emmanuelem. 


À. Absit, Vanissimum enim hoc est, et fraudis 
atque. erroris plenissimum. Nam lioc pacto nihil 
differemus ab iis qui creaturam potius quam Crea- 
torem colunt, qui quidem commutarunt veritatein 


χουμένης ἀπάσης διενεγχὼν, ἔξω τε αὐτῆς ὑπάρχων - 
ὡς Θεὸς, εἰσδέδηκεν εἰς αὐτὴν, μέρος κόσμου πεφη- 
νὼς ὡς ἄνθρωπος, πλὴν οὐ διὰ τοῦτο τῆς θείας 
ἀπώλισθε δόξης. Προσχυνεῖται γὰρ ὡς μονογενὴς, 
καὶ εἰ χαλοῖτο πρωτότοχος, ὅπερ ἐστὶν ἐναργῶς τοῖς 
«ἧς ἀνθρωπότητος μέτροις ὅτι μάλιστα πρέπον. 


B. "Ap' οὖν ὡς ἄνθρωπον προσχυνήσομεν τὸν Ἐμ- 
μανουήλ. 

Α. Μὴ γένοιτο. Λῆρος ἤδη τουτὶ, xat ἀπάτη, καὶ 
πλάνησις. Διοίσομεν δὲ χατ᾽ οὐδὲν τῶν τῇ κτίσει 
λελατρευχότων παρὰ τὸν Κτίστην καὶ Ποιητὴν, οἷ- 
τινες μετήλλαξαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἕν τῷ 


Dei in mendacium, sicut scriptum est?*. Quorum B ψεύδει, χατὰ τὸ γεγραμμένον, οἷς εἰ φρονήσαιμεν 


sententiam si nos sequamur, una ctiam cum eis 
audiemus : « Dicentes se esse sapientes, stulti facti 
sunt, ei mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in 
similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et 
quadrupedum , et serpentium 55.» 701 Non enim 
etiam nos ejuscemodi erimus, eadem quae illi facientes 
ac sentientes ? et gloriam Dei in mendacium mutantes 
in similitudinem imaginis corruptihilis bominis, 
tanquam nudo homini, atque uni ex nobis adoratio- 
nem deferemus Emmanueli 3 

B. Omnino. 

A. Nonne vero etiam coelestis angelorum coetus 
eadem qua illi insania laborare dicetur ? 

B. Ita profecto. 

A. Quin et gentium turba  inevitabilem, ut 
arbitror, erroris accusationem incurret, et ineluibili 
veteris culpz labe infecta erit. Erravit enim etiam 
nunc, et quidem nihilo secius quam olim, et. viam 


que ad veritatem ducit ignoravil. Quod quidem . 


abunde testatur, ut apparet, Paulus, ita cas com- 
pellans ac dicens : « Sed tunc quidem ignorantes 
Deum, iis qui natura non sunt dii serviebatisg. 
Nunc autem cum cognoveritis Deum, imo cogniti 
sitis a Deo : quomodo convertimini iterum ad iufirma 
et egena elementa, quibus denuo servire vultis 15 ? ) 
Qualem enim Deum cognorunt, si non est natura 
Deus Christus, in quem crediderunt? οἱ si servierunt 
homini, in pristinos erroris laqueos inciderunt. 
Anne vere tibi dicere videor ? 

D. Prorsus. 

A. Vide itaque, quomodo jam necessariis atque 
evidentibus argumentis, el tantum non nolentes eo 
compellamur, ut debeamus sapienter tanquam natu- 
raliter Deum adorare Filium, etiam in nostra forma 
apparentem , cum coalescentia sive concursus in 
unitatem non inepte possit illam qux de bumanitatis 
suspicione incidere possel difficullatem tollere. 

B. Quo pacto ais? 

ΔΑ. Natura enim Verbi, assumpta humanitate, non 
est nuda humanitas, sed potius vincens propria sua 
gloria id quod assumptum est, divinitatem suain 


ἀδελφὰ, καὶ συναχουσόμεθα πάντως * € Φάσχοντες 
εἶναι σοφοὶ, ἐμωράνθησαν, καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ 
ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰχόνος φθαρτοῦ ἀν- 
θρώπου, καὶ πετεινῶν, xal τετραπόδων, καὶ ἑρπετῶν.» 
"H γὰρ οὐχὶ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ ἱσουργοὶ xai σὺμ» 
φρονες τοῖς μνημονευθεῖσιν ἐσόμεθα, τὴν τοῦ Θεοῦ 
δόξαν ἐν τῷ ψεύδει μεταλλάττοντες, ἐν ὁμοιώμαει 
εἰχόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου, εἰ ὡς ἀνθρώπῳ Ψιλῷ καὶ 
ἑνὶ τῶν καθ᾽ ἡμᾶς προσοίσομεν τὴν προσχύνησιν τῷ 
Ἑμμανουήλ; 

B. Καὶ μάλα. 

À. Τί δέ; οὐχὶ καὶ αὐτὴ τῶν ἀγγέλων ἡ ἄνωθεν 
πληθὺς, τοῖς εἰς τοῦτο μανίας ἤχουσι συντετάξεται: 

B. ᾿Ανάγχη. 


C A. ᾿Ανεξίτητον δὲ, οἶμαί που, τὴν ἐπὶ τῷ πεπλανῆ» 


σθαι γραφὴν xal τῇ τῶν ἐθνῶν ἀγέλῃ περιθήϑομεν, 
xai δυσαπόνιπτον ἕξει τῶν ἀρχαίων αἱτιαμάτων τὸ 
βλάδος. Πλανᾶται γὰρ, οἶμαι, xat νῦν, καὶ οὐδὲν ἧττον 
7 πάλαι, καὶ τὴν εἰς εὐθὺ διαστείχουσαν ἡγνόηα 
τρίδον. Καὶ περιττὸς, ὡς ἔοιχεν, ὁ μακχάριος Παῦλος, 
προσφωνῶν τε αὐτοῖς xat λέγων᾽ ε ᾿Αλλὰ τότε μὲν οὐχ 
εἰδότες Θεὸν, ἐδουλεύσατε vol; μὴ φύσει θεοῖς. Νονὶ 

δὲ γνόντες Θεὸν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ τοῦ θεοῦ, 

πῶς ἐπιστρέφετε πάλιν ἐπὶ τὰ ἀσθενῇ καὶ πτωχὲ 
στοιχεῖα, οἷς πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν θέλετε - » Ποῖον 
γὰρ ἔτι Θεὸν ἐγνώχασιν, εἰ μὴ φύσει Θεὸς ὁ Χριστὸς, 
εἰς ὃν πεπιστεύχασι ; Καὶ εἰ λελατρεύχασιν ἀνθρώπῳ, 
τοῖς τῆς ἀρχαίας πλανήσεως ἐνέχονται βρόχοις. Ἢ 


, D οὐχ ἀληθὲς 6 φημι; 


Β. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. "Ape δὴ οὖν, ὅπως ἐξ ἀναγχαίων ἤδη συλλο- 
γισμῶν μονονουχὶ xal οὐχ ἑχόντες συνωθούμεθα 
πρός γε τὸ δεῖν ἐμφρόνως ὡς Θεῷ κατὰ φύσιν προσ- 
χυνεῖν τῷ Υἱῷ, καὶ ἐν τῷ xa0' ἡμᾶς πεφηνότι σχή- 
ματι, τῆς εἰς ἐνότητα συνδρομῆς οὐχ ἀνιχάνως 
ἐχούσης εἰς τὸ ἀφανίσαι τυχὸν τὸ χαὶ ἔσθ᾽ ὅτε λυποῦν 
εἷς ἀνθρωπότητος ὑποψίαν. 

Β. Πῶς ἔφης; 

À. Προσλαδοῦσα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου φύσις τὸ ἀνθρώ- 
πινον, οὐχ ἀνθρωπότης ἐστὶ ψιλὴ, νιχῶσα δὲ μᾶλλον 
ἰδίᾳ δόξῃ τὸ προσληφθὲν, ἐν ἀκλονήτῳ σώζεται δια- 


τὸ Hebr. 1, 6. 1" Rom. 1, 95. ?* ibid. 92, 35. 16 Galat. iv, $, 9. 


1255 


BE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1354 


μονῇ τῆς θεοπρεποῦς εὐχλείας. Ταυτὶ φρονοῦντες ol A integram atque inconcussam retinet. Quod quidem 


μαθηταὶ, προσεχύνουν λέγοντες" «ε᾿Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς 
εἴς» καίτοι βάδην ἰόντα βλέποντες, χαὶ ἐν σαρχὶ xa0' 
ἡμᾶς" ἐπ᾽ ἄχρου γὰρ δὴ διέθει χύματος παραδόξως, 
ὡς Θεός. ὶ 


Β. Καὶ τίς ἣν ὁ λέγων πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρείᾳ 
γυναῖχα" « Ὑμεῖς προσχυνεῖτε ὃ οὐχ οἴδατε, ἡμεῖς 
προσχυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν ; » Εἶτα πῶς ἔσται προσχυ- 
γητὸς, ὁ τοῖς προσχυνοῦσι συντεταγμένος ; 

Α. Καὶ μὴν, ὦ φιλότης, τὸ Τίς δὴ τοῦτο πλειστάχις 
ἀναφωνεῖς τὸ λεξείδιον, οὐχ οἶδ᾽ ὅπως τοῖς ἀσυνέτοις 
ἐξευρημένον. Μεμέρισται γὰρ οὐδαμῶς ὁ Χριστός, 
Ὁ δὲ τῷ γυναίῳ προσλαλῶν, ὁ εἷς τε χαὶ μόνος Κύ- 
ριὸς ἦν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ἔχ τε τῆς προσχυνούσης 
ἀνθρωπότητος χαὶ ἐχ τῆς προσχυνουμένης θεότητος 
συγχείμενος ἀποῤῥήτως, καθάπερ ἀμέλει φαίη τις ἂν 
xaX ἑτέρως περὶ αὐτοῦ. Ἧ μὲν γάρ ἔστι Θεὸς, νοοῖτ᾽ 
ἂν ὑπάρχων αὐτὸς ὁ τῆς δόξης Κύριος" 7] δὲ γέγονε 
κατὰ μέθεξιν τὴν παρὰ Θεοῦ δοξαζόμενος ἄνθρωπος, 
ἐδεῖτο xai δόξη:, λέγων" ε Πάτερ, δόξασόν σου τὸν 
Υἱόν. »᾿Αλλ᾽, € Εἷς Κύριος, μία πίστις, 8v βάπτισμα,» 
κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ὥσπερ οὖν ἔστι μία πίστις, ἡ 
εἰς; Χριστὸν, xat ἕν ἀληθῶς τὸ βάπτισμα, χαίτοι βα- 
πτιζομένων χαὶ πεπιστευχότων ἡμῶν εἰς Πατέρα xai 
Υἱὸν χαὶ ἅγιον Πνεῦμα" κατὰ τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον 
c£ xai λόγον μία προσχύνησι; Πατρὸς, xaX ἐνανθρωπήῆ- 
σαντος Υἱοῦ, κα! ἁγίου Πνεύματος. Ἐξωσθήσεται γὰρ 
οὐδαμῶς τοῦ προσχυνεῖσθαι δεῖν, πρός τε ἡμῶν αὖ- 


τῶν καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων 5 Μονογενῆς, καὶ εἰ γέ- C 


γονὲ σὰρξ, xal ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν, χεχρημάτιχέ τε 
πρωτότοχος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. Ἐπεὶ τί; ἂν γένοιτο 
λοιπὸν ὁ τῆς ἐπ᾽ αὐτῷ πίστεως λόγος, πῶς οὐχ ἄξιον 
ἰδεῖν; Οὐδὲ γὰρ, οἶμαι, φαῖεν ἂν οἴπερ ἂν ἕλοιντο φρο- 
νεῖν ὀρθῶς, ὡς εἰς μόνον πεπιστεύχαμεν τὸν ἐχ Θεοῦ 
φύντα Λόγον, ἀπογυμνοῦντες αὐτὸν τῆς σαρχός᾽ οὐδ᾽ 
αὖ ἐχεῖνο παρήπομεν εἰπεῖν’ λελέξεται γάρ. 

B. Τὸ τί δὴ φής; 

A. Οὐ γὰρ ὡς εἰς ἕνα τῶν καθ᾽ fjud;, οὔτε μὴν 
ὡς εἰς ἄνθρωπον ἡ πίστις, ἀλλ᾽ εἰς Θεὸν πράττεται 
τὸν φύσει χαὶ ἀληθῶς ἐν προσώπῳ Χριστοῦ" συλλή- 
ψεται δὲ τῷ λόγῳ xai ὁ σοφὸ; γράφων Παῦλος" « Οὐ 
γὰρ ξαυτοὺς ἐχηρύσσομεν, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν 
Κύριον’ ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Χριστοῦ, ὅτι 


sentientes discipuli, adorarunt dicentes : « Vere 
Filius Dei es, » cum illum inambulantem aquis 
cernerent, tametsi in carne versarelur ut nos : $um- 
mos euim fluctus percurrebat admirabiliter, ut 
Deus. 

B. Atqui quisnam erat dicens ad mulierem Sama- 
ritanam : « Vos adoratis quod nescitig : nos ad- 
oramus quod scimus ?' ? » Praeterea quomodo erit 
adorandus, qui est in numero eorum qui adorant ? 

Α. Frequenter, o amice, banc vocem, Quis, mihi 
occinis, nescio quomodo ab imperitis inventain. 
Nulla 709 enim ratione divisus est Christus. Qui 
vero mulierem alloquitur, unus ac solus Dominus 
erat Jesus Christus, ex humanitate quz adorat, et 


B divinitate qua adoratur ineffabili modo compositus. 


Queinadimodum fortasse quispiam aliter quoque de 
ipso dixerit. Quatenus eniin est Deus, censeatur esse 
Dominus gloriz : quatenus vero factus est hoino 
secundum participationem a Deo glorificatus, gloria 
egebat, dicens : « Pater, glorifica Filium tuum 7*, » 
Cxterum, « Unus est Dominus, una fides, unum ba- 
ptisma, » sicut scriptum est **, Quemadmodum igitur 
una est fides in Christum, atque unum revera 
baptisma, tametsi baptizati simus et credamus ín 
Patrem, Filium, et Spiritum sanctum : eadam plane 
ratione ac modo una est adoratio Patris et Filii 
incarnati, et Spiritus sancti. Neque enim ullo pacto 
a nobis pariter et sanctis angelis ab adorationc 
excludendus est Unigenitus, tametsi factus sit caro, 
et babitarit in nobis, vocatusque sit primogenitus in 
multis fratribus **. Ad hzc quisnam sit fidei in ipsum 
Tatio, quomodo non sit operz pretium inquirere ? 
Non enim dixerint, ut opinor, qui recte senWro 
velint, nos in solum Verbum quod ex Deo procelit 
credidisse , nudantes ipsum carue. Sed neque illud 
rursum dicere omittenfus. Dicctur enim slatim. 

B. Quidnam dicis? 

À. Neque enim tanquam in unum ex nobis, neque 
ut in nudum hominem credimus , sed in Deum qui 
naturaliter ac vere est in persoma Christi fides 
nostra vergit. Cui quidem sententie astipulatur 
sapiens ille Paulus ita scribens : «Non enim nostnet- 
ipsos pra dicabamus , sed Jesum Christum Dominum 


Θεὸς ὁ εἰπὼν ἐχ axóvouz φῶς λάμψαι, ὃς ἔλαμψεν ἐν D nostrum ; nos aulem servos vestros per Jesum. 


ταῖς χαρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς 
δόξης αὐτοῦ ἐν προσώπῳ Χριστοῦ. » Ἰδοὺ δὴ σαφῶς 
τε χαὶ ἐναργῶς ὁ φωτισμὸς τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ 
xai Πατρὸς ἐν προσώπῳ διέλαμψε τοῦ Χριστοῦ. Τοι- 
γάρτοι xal ἔφασχεν * ε Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώραχε τὸν 
Haz£pa: ἐγὼ xat ὁ Πατὴρ ἕν ἔσμεν. » Χαραχτὴρ δὲ ὁ 
θεῖος οὐ σωματιχὸς, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει χαὶ δόξῃ τῇ θεο- 
πρεπεστάτῃ, τοῦτο δὲ ἣν ἀχραιφνὲς ἐν Χριστῷ" γνω- 
ρἰζεαθαί τε xal διὰ τούτων ἠξίου, χαὶ διὰ τῆς τῶν 
δρωμένων ὑπεροχῆς, εἰς ἐννοίας ἀναϑρώσχειν τὰς 
ἐπ᾽ αὑτῷ τοὺς ἀκροωμένους ἤθελε, χατασμιχρυνούσης 
αὐτὸν tofu. τῆς ὁρωμένη; σαρχός. « ΕἸ γὰρ οὐ ποιῶ 


7 Joan. 1v, 32. [75 Joan. xvii, 1. 


ἦγ Ephies, iv, v. 


Quoniam Deus qui dixit de tenebris lucem splen- 
descere, ipse illuxit in cordibus nostris ad illumina- 
lionem scientiz claritatis Dei, in facie Jesu Chri- 
sti *. » Eccequam aperte ac manifeste illuminatio 
scienti: Dei ac Patris in persona Christi illuxit. 
Idcirco etiam dixit : « Qui vidlt me, vidit et Patrem. 
Ego et Pater uuum sumus.» Character autem divinus 
non e$t corporeus, sed in virtute ac gloria qu:e Deo 
maxime conveniat, hoc est in. Cliristo ; et per hiec 
iunotescere voluit, et per factorum excellentiam 
auditores ad sui notitiam cveli, cum alioqui carnis 
a-pectus ipsutu nonnihil obscuraret. « Si enim, 


^ loin. vin, 29. IE Cor. 17, 5, Ὁ. 


4255 


9. CYIULLI ALEXANDRINI ARCIHIEP. 


1956 


inquit, non facio opera Patris mei, 4g nolite Α τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, φησὶ, μὴ πιστεύετέ μοι. El 


credere milii. Si autem facio, et si mihi non vultis 
credere, operibus meis credite **. » Porro censue- 
rim Christum tum temporis hoc dixisse, quod non 
inutile id fore sciret. Cum enim existimarent non 
esse naturaliter Deum, qui pro nobis incarnatus 
erat : sed simpliciter nudum hominem , sicut nos ; 
eamque ob causam nonnulli fldem ei derogarent, 
utiliter ac necessario metum illorum tarditatemque 
ad credendum prasecaus, οἱ nature divinitatis 
fidem tribuens, tanguam in persona Patris ; et non 
nostra bumilitati ascribens, dixit : « Qui credit iu 
me, non in me credit, sed in eum qui misit me ^5, » 
Nonne lioc perinde est ac si dicat : O vos qui verbis 
meis fidem adhibetis, non humile aut abjectum 
aliquid de me cogitate : quin potius lioc persuasum 
habete, qued qui mili quem in carne conspicitis 
credideritis, non in hominem simpliciter credentes 
eritis, sed in. ipsum Patrem, per ime Filium qui 
omnimodam aequalitatem similitudinemque labeo 
cum Paire : atque incarnatus quidem sum propter 
vos, humilemque amictum mihi ascivi, humanita- 
iem nimirum , xqualitate tamen natura et operatio- 
nis, atque identitate glori: perfectissime P'atri simi- 
Jis sum ac par. 

D. ]to videtur. 

À. Atqui alio etiam modo intelligere possis ipsum 
lidem non repellentem : sed absque aliqua divisione 
atque differentia recipientem ipsam in propria per- 


&ona3, tametsi factus sit caro. Postquam enim caecum C 


illum a nativitate sanavit **, et dulce insolitumque 
lumen ei immisit, omnibus merito admirationi 
eral. Atque. hic quidem vitio illo liberatus a Ju- 
dieis judieabatur, et medicum profitebatur : Chri- 
5108 vero eum accedens : « Tu credisne, inquit, 
in Filium Dei? » Qui cum exclamaret : « Quis est, 
Domine, ut credam in ipsum? » respondit dicens : 
« Et vidisti ipsum, et qui loquitur tecum, ille est. » 
Qui respondit: « Credo, Domine. Et adoravit eum**,» 
Quo:inodo igitur non sit omnibus manifestum, divi- 
vam ac supremam naturam oculis cerni a quoquam 
nou posse? « Deum enim nemo vidit unquam, » ut 
scriptum est δ. Si ergo di-tinguens suam humani- 
tatem, ut hoc ipsum apparens ex Deo Patre. Ver- 
bum, nudus ac solus credi voluit, et czecum jam 
curatum hortatur, ne polius quanam sit natura 
Dei secum cogiteL : sed polius corporaliter osten- 
dit, ita ut oculis ipsis conspicere liceret (dixit enim : 
704 Et vides ipsum, et qui loquitur tecum, ille 
esl) : nonne carnem ostendisse censebimus ὃ 


D. Omnino. 

A. Atqui quomodo deinceps ipse sil caro, nisi 
iitelligatur secundum uníoneu, tauquam ipse exsi- 
slens proprium ipsius : quemadmedum fere etiam 
in nobis accidit? Neque enim quisquam ostendat 
separatim , neque imperfecte hominem nobis simi- 


δὲ ποιῶ, xàv ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πι- 
στεύετε. » Φάναι δὲ οἶμαι ταυτὶ τὸ τηνιχάδε Χρ:στὸν, 
οὐχ ἀσυντελὲς εἰς ὄνησιν εἰδότα τὸ χρῖμα. Ἐπειδὴ 
γὰρ ᾧοντο θεὸν μὲν οὐχ εἶναι κατὰ φύσιν τὸν δι᾽ ἡμᾶς 
ἐνηνθρωπηχότα, ψιλὸν δὲ ἁπλῶς ἄνθρωπον καθ᾽ ἡμᾶς, 
ἀπαράδεχτόν τε διὰ τοῦτο τὴν ἐπ᾿ αὑτῷ mist 
ἐποιοῦντότινες" ἀναγχαίως τὸ δεῖμα χαὶ τὸν ἐπὶ τούτοις 
ὄχνον ὑποτεμνόμενος, τὴ τῆς θεότητος φύσει τὴν κί- 
στιν ἀνατιθεὶς, ὡς ἐν προσώπῳ Πατρὸς, χαὶ οὐχὶ τῇ 
χαθ᾽ ἡμᾶς σμικροπρεπείᾳ προσνέμιων, Ecaaxtv «ε Ὁ 
πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ. ἀλλ᾽ εἰς τὸν 
πέμψαντά pe. » " Ap! οὐχ ἴσον εἰπεῖν. Ὧ τῶν ἐμῶν 
χατήχοοι λόγων, μὴ μιχρὰ χαὶ χαμαιῤῥιρῆ, τὰ εἰς ἐμὲ 
δοξάξετε" ἴστε δὲ ὅτι τὴν εἰς αὐτὸν Epi τὸν ὁρώμενον 
ἐν σαρχὶ προϊέμενοι πίστιν, οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἀπλῶς 
ἔσεαθε πεπιστευχότες, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν Πατέρα, δι᾿ 
ἐμοῦ τοῦ χατὰ πᾶν ὁτιοῦν ἴσως τε καὶ ἀπαραλλάχτως 
ἔχοντος Υἱοῦ, σαρχωθέντος μὲν δ'᾽ ὑμᾶς, χαὶ περί- 
ὄλημα σμιχροπρεπὲς οἰχειουμένου, τὴν ἀνθρωκό- 
17110 , τό γε μὴν ἰσοφυές τε καὶ ἰσουργὸν, xaX tv ταν- 
τότητι δύξης ἀδιαλώδντον παυτελῶς ἔχοντος πρὸς 
αὐτόν. 


B. “Εοιχεν. 

A. ᾿Αναμάθοις δ᾽ ἂν xaX ἑτέρως αὐτὸν τὴν πίστιν 
οὗ διωθούμενον, ἀλλὰ, τομῆς τινος δίχα xal διαςο- 
ρᾶς, εἰσδεδεγμένον αὐτὴν ὡς ἐν ἐδέῳ προσώπῳ, xol 
εἰ γέγονε σάρξ. Ἐπειδὴ γὰρ τὸν Ex ever tc ἔξιδτο 
τυφλὸν, χαὶ τὸ γλυχὺ μὲν, ἄηθες δ᾽ οὖν, ἐπεςύτευτε 
φῶς αὑτῷ, παρὰ πάντων εἰχότως Σθαυμάξετο. "AY 
ὁ μὲν τοῦ πάθους ἀπηλλαγμένος παρὰ ποἰς Te 
δαίοις ἐχρίνετο, xaY ὡμολόγει τὸν ἑατρόν- Χριστὸς 
δὲ αὐτῷ περιτυχὼν, € Σὺ πιστεύε:ς, ἔφασχεν, εἰς 
τὸν Υἱὸν τον Θεοῦ ; » Tou δὲ, τὸ, « T! ; ἐστι, Κύριε,» 
διαχεχραγότος, « ἵνα πιστεύσω εἰς αὐτόν - » ἀγαετώ- 
νει λέγων' « Kal ἑώραχας αὐτὸν, καὶ ὁ λαλῶν pri 
σοῦ, ἐχεῖνός ἔστιν. ν Ὃ ὃὲ ἔφη" ε Πιστεύω, Ropa. 
Καὶ προσεχύνησεν αὐτῷ. » Καίτοι πῶς οὐχ ἄπαϑι 
συμφανὲς, ὡς ἄοπτο; παντελῶς ἡ θεία τε χαὶ ἀνυ- 
τάτω φύσις; € Θεὸν γὰρ οὐδεὶς ἑώραχε muore, ! 
χατὰ τὸ γεγραμμένον. Εἴπερ οὖν δειστὰ-ς ξαυτοῦ τὸ 
ἀνθρώπινον, ὡς αὑτὸ δὴ τοῦτο πεφηνὼς ὁ Ex Θεοῦ 


D Πατοὸς Λόγος, γυμνὸς καὶ μόνος ἡξίου πιττεύεαθαι, 


τὸ μὴ μᾶλλον τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ἀναλονέξεσθα: 
δεῖν, ἥτις ποτέ ἔστι, τὸν εὖ παθόντα διεχελεύετ᾽, 
παρέδειξε δὲ σωματιχῶς, ὡς xoi αὑτοῖς bugs 
χαταθεᾶσθαι παρὸν (ἔφη γὰρ, ὅτι Καὶ ἑώραχας a7 
τὸν, χαὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ, ἐχεῖνός ἐστιν)" ἧ οὐχὶ 
τὴν σάρχα παραδεῖξαι φήσομεν ; 

B. Καὶ πάνυ. 

A. Εἶτα πῶς αὐτὸς ἂν εἴη λοιπὸν ἡ σὰρξ, εἰ μὲ 
νοοῖτο χαθ᾽ ἕνωσιν ὡς αὐτὸς ὑπάρχων τὸ ἴδιον αὐτοῦ, 
χαθάπερ ἀμέλει xai ἐφ᾽ ἡμῶν γένοιτ᾽ ἅν. xau 
δείξειε γὰρ ἄν τις o) μεμερισμένως οὐδὲ ἀτελῶς 
τὸν χαθ᾽ ἡμᾶς ἄνθρωπον, τὸν ix ψυχῆς δὴ λέγω 


8) Juan, x, 51, ὁ8. 9 Joan, xir, M. ** Joan, ix, L7. ibid. 99-98. "'Joan.1,:18. 


185] 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. . 


1228 


xal σώματος, xoi ἀπὸ μόνης αὐτοῦ τῆς capxóc. A lem, ex anima, inquam, el corpore constantem, et 


B. Zópgnuc λέγεις γὰρ ὀρθῶς. 

A. Γέγραφε δέ που xai ὁ σοφὸς ἡμῖν Ἰωάνντς, 
ὅτε ε Πολλὰ μὲν οὖν xai ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ 
Ἰησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, & οὐχ ἔστι 
γεγραμμένα ἐν τῷ βιδλίῳ τούτῳ. Ταῦτα δὲ γέγρα- 
πται, ἵνα πιστεύητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ 
Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, χαὶ ἵνα πιστεύσαντες 
ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. » Κατατεθήποι δ' 
ἄν τις οὐ μεῖον χαὶ τὸν θεσπέσιον Πέτρον Ἶου- 
δαίοις προσπεφωνηχότα σαφῶς καὶ ἀναφανδόν" «" Ap- 
χοντες τοῦ λαοῦ xal πρεσδύτεροι, εἴ ἡμεῖς σήμερον 
ἀναχρινόμεθα ἐπὶ εὐεργεσίαν ἀνθρώπου ἀσθενοῦς, 
ἐν τίνι οὗτος σέσωσται, γνωστὸν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν, 


xai παντὶ τῷ λαῷ Ἰσραὴλ, ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰη- B 


σοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναξωραίου, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώ- 
σατε, ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρεν Ex. νεχρῶν, ἐν τούτῳ οὗτος 
παρέστηχεν ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής. » Καὶ μεθ᾽ ἕτερα 
πάλιν" « Καὶ οὐχ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενὶ ἡ σωτηρία. 
Οὐδὲ γὰρ ὄνομα ἕτερόν ἐστιν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν τὸ 
δεδομένον ἐν ἀνθρώποις, ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς. » 
Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν, ὁ xa θάνατον ὑποδὺς, xal ἐγη- 
γερμένος ἐν δόξῃ, χαὶ ἐχ Ναζαρὲτ, εἰ μὴ Ἰησοῦς 
Χριστὸς, τουτέστιν, ὁ πρὸ παντὸς μὲν αἰῶνος ix 
Πατρὸς ἀποῤῥήτως γεγεννημένος, ἐν δέ γε τῷ λοί- 
σθῳ xal εἰς πέρα; ἥχοντι τοῦ αἰῶνος χαιρῷ, xal 
σωματιχῶς ἐχ γυναιχός; Ὁ πίστιν οὖν ἄρα τὴν εἰς 
αὐτὸν προτιέμενος, γέρας ἀποίσεται τὸ ἐξαίρετον" 
διαχεχλήσεται γὰρ υἱὸς Θεοῦ" « Ὅσοι γὰρ ἕλαδον 
αὑτὸν, ἔδωχεν αὑτοῖς ἐξουσίαν, φησὶ, τέχνα θεοῦ γε- 
νέσθαι, οἵ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ kx θελήματος cap- 
χὺς, οὐδὲ ἐχ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ Ex Θεοῦ ἐγεν- 
νήθησαν. » "Iva γὰρ γένηται πρωτεύων ἐν πᾶσιν 
αὐτὸς, χαθὰ γέγραπται, γεγέννητα: μὲν διὰ γυναι- 
χός. Ἐπειδὴ δέ ἐστιν ἀπαρχὴ τῆς ἀναμορφουμένης 
χτίσεως δι᾽ ἁγιατμοὺ πρὸς Θεὸν, χαὶ πρό γε τῶν ἄλ- 
λων αὐτὸς γενητὸς ἐδείχθη Πνεύματος, τὴν ἀνδρός 
τε χαὶ γυναιχὸς ὑπερθρώσχων σύνοδον, χαὶ οὐχ ἀτι- 
pia καὶ μώμῳ χαταδιχάζων τὴν φύσιν (τέμιος γὰρ 
ὁ γάμος, xaX ὁ πλάσας ἀπαρχῆς, ἄῤσεν χαὶ θῆλυ πε- 
ποίηχεν αὐτοὺς), ἀλλὰ τῷ μείζονι χαὶ ἀσυγχρίτως 
ὑπερχειμένῳ προσνέμων ἤδη πως τὰ ἀνθρώπινα. 
Γεννητοὺς γὰρ Πνεύματος, οὐχ ἀνδρῶν, ἡμᾶς ἔτι 


ex sola ipsius carne. 

B. Assentior. Recte enim dicis. 

A. Scribit vero etiam alibi sapiens ille Joannes : 
« Multa quidem et alia signa fecit Jesus in con- 
spectu discipulorum suorum, qux non sunt scripta 
in libro boc. H:ec autem scripta sunt, ut. credatis 
quia Jesus est Filius Dei vivi, et ut credentes vitam 
liabeatis in nomine ipsius κ΄, » Admiretur vero ali- 
quis non minus divinum Petrum, ad Judsxos aper- 
te iia loquentem : « Principes populi, et seniores , 
$i nos hodie judicamur in benefacto hominis in- 
firmi, in quo iste salvus factus est, notum sit om- 
nibus vobis, et omni plebi Israel, quia in nomine 
Domini nostri Jesu Christi Nazareni, quem vos 
crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, iu 
hoc iste astat vobis sanus **. » Et paulo post : « Et 
non est in alio aliquo salus. Neque enim est aliud 
nomen sub ccelo datum hominibus, in quo oporteat 
nos salvos fleri **. » Quisnam igitur est, qui et 
inortem. obiit et resurrexit in gloria, atque ex Na- 
zareth, nisi Jesus Christus, hoc est, qui ante omnia 
secula ex Patre ineffabiliter genitus est? Ultimo 
vero el ad exitum vergente szculorum tempore, 
corporaliter etiam ex Virgine natus est. Proinde 
qui in ipsum credit, eximium pramium auferet; vo- 
cabitur enim filius Dei: « Quotquot enim accepe- 
runt eum, dedit eis potestatem, inquit, filios Dei 
fleri, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate car- 
nis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt 39.» 
Nam ut fiat primatum tenens in omnibus, 
sicut scriptum est*f, natus quidem est ex muliere "". 
Cum vero sit prünitiz ** creature reforinat» δά 
Deum per sanctificationem, ipse etiam ante alios 
natus ex Spiritu declaratus. est, viri et mulieris 
congressum excedens ; non quod naturam alicujus 
dedecoris aut labis notaret ac damnaret (honoranda 
enim res est conjugium, et qui hominem initio 
creavit, masculum et feminam fecit illos *), 70S 
sed quod jam humana majorem atque incompara- 
biliter excellentiorem ei tribueret. Natos enim nos 
ex spiritu, non ex viris nuncupare voluit. « Idcirco, 
Patrem, inquit, nolite vocare vobis super terram : 
unus est enim Pater vester, qui in calis est **. 


χρηματίζειν ἤθελε. ε Καὶ γοῦν, Πατέρα, φησὶ, μὴ p Omnes autem vos fratres estis ὅδ. » Irreprebensi- 


καλέσητε ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς " εἷς γάρ ἐστιν ὁ Πατὴρ 
ὑμῖν ὁ οὐράνιος " πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί ἐστε. » 
Οὐχοῦν ἀμώμητον παντελῶς τὸ πιστεύειν εἰς αὐτὸν, 
μᾶλλον δὲ καὶ τῇ τῶν πλημμελημάτων ἀμνηστίᾳ τε- 
είμηται. Γράφει γὰρ ὧδε πάλιν ὁ ἔχχριτος Παῦλος " 
« Εἰδότες δὲ ὅτι οὗ διχαιοῦται ἄνθρωπος ἐξ ἔργων 
νόμου, ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαὶ ἡμεῖς 
εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐπιστεύσαμεν. » Κατοχνήσω δὲ 
οὐδαμῶς, ὅπερ ἤδη φθάσας ἔφην, ἀναχυχλήσας εἰ- 
πεῖν, ὅτι Χριστὸς Ἰησοῦς οὐ γυμνὸς xal χαθ᾽ ἑαυτὸν 
b kx Θεοῦ νοεῖται Λόγος, ἀλλ᾽ ὅτε προσέλαδε τὸ ἀν- 


** Act, iv, δῖ, 
* Gen. i, Z7. 


*! Joan. xx, o0, 5]. 


? Ibid. 11, 12. 
9! Matth. xiij, 9. 


bile itaque prorsus est in ipsum credere. limo po- 
tius peccatorum oblivione fides in ipsum decora- 
tur atque rependitur. Ita enim nobis eximius ille 
Paulus scribit : « Scientes quod non justiicatur lo- 
mo ex operibus legis, nisi per tidem Jesu Christi, 
et nos in Christo Jesu credidimus "δ΄. » Ceterum 
nequaquam gravabor ea quas fusius a me dicta sunt 
in summam colligere : tiimirum quod Christus uon 
sit nudum ac per se ex Patre procedens Verbum : 
sed assumpsit humanitatem et carne indotum cst, 
atque ita se habentem atque. apparentem, formam- 


?? Joau. 1, 12, 15. *' Coloss. 1, 18. ** Galat. 


" ibid. 8. — **' Galat. 11, £6. 


1259 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


que nostram geslantem, Pater sanctis apostolis A θρώπινον, ἕνεπλάχη σαρκί" οὕτως ἔχοντα xai ὁρώ- 


ostendit, hujuscemodi voce celitus edita : « Hic 
est Filius meus dilectus, in quo mibi bene compla- 
cui : ipsum audite "7. » Intelligie itaque, quomodo 
non dicat : [n hoc est Filius meus, ne vicissim tan- 
quam alter in altero esse censeretur, sed unus at- 
que idem secundum unilatem incarnationis. Quod 
vero periculosum damnosumque imprimis sit huic 
sententie reluciari, Joannes facile persuaserit, ita 
dicens, quod idem sit testimonium Dei quod testa- 
tus est de Filio suo: « Qui credit in Filium Dei, 
habet testimonium Dei in se. Qui non credit Deo, 
mendacem facit eum ; quia non credit in testimo- 
nium quod testificatus est Deus de Filio suo.» Testatus 
autem est quod Hie qui in carne et in forma ser- 
vi conspicitur, est singulariter ac peculiariter verus 
ineus Filius. Quid vero? nonne et gratiam qux per 
Sacrum baptismum confertur, et vivificationem qua 
in ipso est, et participationem Dei per sanctifica- 
tionem in Spiritu, per Jesum Christum facta esse 
dicemus ? 


B. Omnino. Memini enim Joannis dicentis : « Qui 
post me venit, fortior me est, cujus non sum di- 
gnus calceamenta portare : ipse vos baptizabit iu 
Spiritu sancto et igue 99. » 


A. lumanitatisne igilur nostre opus esse cen- 
sebimus , in Spiritu sancto et igne baptizare 
posse ? 

D. Quo pacto id fieri possit? . 

706 Δ. Atqui virum jamjam venturum atque ap- 
pariturum dicens, ipsum in igne et Spiritu sancto 
baptizare affirmat, neque alienum baptizatis Spiri- 
tim immittere servili ac ministralorio medo, sed ul 
Deum secundum naturam cum summa potestate, 
Spiritum ex se sibique proprium largiri, per quem 
eliam divinus character nobis iusiguiatur. Refor- 
mamur enim ad imaginem divinam im Christum 
Jesum, non corporalem reformationem subeuntes 
(nam id vehementer absurdum dictu fuerit), sed 
per participationem sancti Spiritus. ipsum in nobis 
ipsis habentes : adeo ut lztantes illud exclamare 
possimus : « Exsultabit anima mea in Domino, 


μενον, xaX ἐν εἴδει τῷ xa0 ἡμᾶς TuYyávovta , τοῖς 
ἁγίοις ἀποστόλοις παρέδειξεν ὁ Πατὴρ, φωνῆς ἄνωθεν 
ἐχπεποιημένης τοιᾶσδε" « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱῇός μοῦ ἐ 
ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόχησα, αὐτοῦ ἀχούέξεε. » Σύνες 
οὖν ὅπως οὐχ ἐν τούτῳ, φησὶν, ἐστὶν ὁ Υἱός μου, 
ἵνα μὴ ἀναμέρος ὡς ἕτερος ἐν ἑτέρῳ τυχὸν, ἀλλ᾽ εἷς 
νοῆται xai ὁ αὐτὸς καθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομιχήν. Πλημ- 
μελὲς δὲ ὅτι τὸ ἀντιτείνειν ἐστὶ, καὶ τῶν ὅτι μάλιστ: 
σφαλερωτάτων, ἀναπείσει γράφων Ἰωάννης o, 
ὅτι αὕτη ἑότὶν ἡ μαρτυρία τοῦ Θεοῦ, ὅτι μεμαρτό» 
ρῆχε περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ" « Ὁ πιδτεύων εἰς τὸν YBy 
τοῦ θεοῦ, ἔχει τὴν μαρτυρίαν τοῦ Θεοῦ ἂν ἕαυτῷ. 
Ὁ μὴ πιστεύων τῷ Θεῷ, ψεύστην πεποίηχεν δὺ- 
τὸν, ὅτε οὐχ ἐπίστευσεν εἰς τὴν μαρτυρίαν, ἣν με- 
μαρτύρηκεν ὁ Θεὸς περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. » Μεμαρ- 
τύρηχε δὲ, ὅτι Οὗτος, ὁ μετὰ σαρχὸς καὶ ἐν τῇ τοῦ 
δούλου μορφῇ, μοναδιχῶς τε καὶ ἰδιχῶς ἐμὸς ἀλτθὰς 
γϊός. Τί δέ; οὐχὶ χαὶ τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος 
εὐχλεᾶ χάρι», χαὶ τὴν ἐν αὐτῷ ζωοποίησιν, xai τὴν 
Θεοῦ μέθεξιν δι᾽ ἁγιασμοῦ ἐν Πνεύματι, διὰ Ἰησοῦ 
Χριστοῦ πεπράχθαι δώτομεν ; 

B. ᾿Αναγχαίως" μεμνήσομαι YvXxp Ἰωάννου λέ- 
γοντος" « Ὃ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ἰσχυρότερέ; 
μού ἐστιν, οὗ οὐχ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑ ποδή ματα pari 
σαι" ἐχεῖνος ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ χὰ 
πυρί. ν 

Α. "Ap" οὖν, ὦ ἑταῖρε, τῆς καθ᾽ ἡ μᾶς ἀνθρωτότη τος 
ἔργον εἶναι φῶμεν, τὸ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ϑαπτίνειν 


C δύνασθαι xaX πυρί; 


Β. Καὶ πῶς ἂν εἴη τοῦτό γε; 

A. Καὶ μὴν ἄνδρα λέγων, τὸν ὅσον οὐδέπω πα» 
εσόμενόν τὲ xal ὀφθησύμενον, αὑτὸν ἔφη βαπτίζειν 
ἐν πυρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, οὔτε ἀλλότριον τοῖς 
βαπτιζομένοις ἐνιέντα Πγεῦμα δουλοπρεπῶς ri 
ὑπουργιχῶς, ἀλλ᾽ ὡς Θεὸν χατὰ φύσιν μετ᾽ ἐξουτία; 
τῆς ἀνωτάτω, τὸ ἐξ αὐτοῦ τε xaX ἴδιον αὐτοῦ, &' οὗ 
καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ἐνσημαίνεται χαραχτήρ. 'Avapr 
φούμεθα γὰρ ὡς εἰς εἰκόνα τὴν θείαν, εἰς Χριστὸν 
Ἰησοῦν, o9 σωματιχὸν ὑπομένοντες τὸν ἀναπλατιὰν 
(κομιδῇ γὰρ εὔηθες οἴεσθαι τουτὶ), διὰ δὲ τοῦ μετα- 
λαχεῖν ἁγίου Πνεύματος, αὐτὸν ἐν ἑαυτοῖς πλουτοῦν- 
τὲς Χριστὸν, ὡς ἤδη χαίροντας Exsivo φωνεῖν" 
« ᾿Αλγαλλιάσθω ἡ Ψυχή uou ἐπὶ τῷ Κυρίῳ: ἐνέδυσε 


quia induit me vestimentis salutis, et indumento D γάρ με ἱμάτιον σωτηρίον, καὶ χιτῶνα £2 pog). ν 


justiti:e circumdedit me *. » Quotquot enim in Chri- 
3luim baptizati estis, Christum induistis *. 

B. In hominem ergo baptizati sumus, idque ve- 
rum esse dicemus ? 

A. Bona verba, amice. Quid agis? Transfers 
enim nostram speui) in terram. Baptizati siquidem 
sumus, non in hominem simpliciter, sed in Deum 
incarnatum, et reumíitlentem penam veteremque 
culpam iis qui in ipsum crediderunt. Unde et divi- 
nus ille Petrus Judzos alloquens dixit: « Peeniten- 
tiam agite, et baptizelur unusquisque vestrum in 
nomine Jesu Christi in remissionem peccatorum 


aubh. xvn, ὃ, ** Joan. v, ὃ, 10, 


*? Mattb, 01. 101. 


Ὅσοι γὰρ sl; Χριστὸν ἑἐύαπτίσθητε, Χριστὸν iv 
εὐύσασθε, φησίν. 

B. "Ap" οὖν εἰς ἄνθρωπον βεδαπτίσμεθα, xa: 
τοῦτο εἶναι φήσομεν ἀληθές ; 

A. Εὐφέμει, ἄνθρωπε. Τί δρᾷς, ὦ οὗτος ; Κατα- 
χομίζεις ἡμῶν εἰς yf» τὴν ἐλπίδα. Βεδαπτίτμεθα 
(Xp οὐχ εἰς ἄνθρωπον ἀπλῶς, ἀλλ᾽ εἰς Θεὸν ἐνηνϑρω- 
πηχότα, καὶ ἀνιέντα ποινῆς xal τῶν &pyalov aiztz- 
μάτων τοὺς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν εἰσδεδεγμένους. 
Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Πέτρος Ἰουδαίοις ἔφη pos 
λαλῶν" «€ Μετανοήσατε οὖν, xai βαπτισθήτω ἔχαστος 
ὑμῶν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς tow 


! ]53. Lt, 10. * Galat, 11, 27. 


1341 


DE INCAHNATIONE UNIGENITI. 


1212 


τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν, xal λήψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ A vestrorum, et accipietis donum Spiritus sancii ὁ. » 


ἁγίου Πνεύματος. » ᾿Απολύων γὰρ ἁμαρτίᾳς τὸν 
αὐτῷ προσχείμενον, τῷ ἰδίῳ λοιπὸν χαταχρίει Πνεύ- 
ματι, ὅπερ ἐνίησι μὲν αὑτὸς, ὡς Ex Θεοῦ Πατρὸς 
Λόγος, καὶ ἐξ ἰδίας ἡμῖν ἀναπηγάζει φύσεως" χοινὸν 
δὲ ὥσπερ τὸ χρΐμα τιθεὶς τῇ μετὰ σαρχὸς olxovo- 
pig διὰ τὴν ἕνωσιν, καὶ ὡς ἄνθρωπος ἐνέπνει σω- 
ματιχῶς. ᾿Ενεφύσησε γὰρ τοῖς ἀποστόλοις, εἰπών" 
« Λάδετε Πνεῦμα ἅγιον" » xal οὐχ ἐκ μέτρου δίδωσι 
τὸ Πνεῦμα, χατὰ τὴν Ἰωάννον φωνὴν, ἀλλ᾽ αὐτὸς 
ἐνέησιν ἐξ ἑαυτοῦ, χαθάπερ ἀμέλει χαὶ ὁ Πατήρ. 
Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ἀποστήσας τὴν ἕν γε 
τούτῳ διαφορὰν, ποτὲ μὲν αὐτῷ τῷ Θεῷ xal Πατρὶ 
προσνέμων ὁρᾶται, ποτὲ ὃὲ αὖ τῷ Υἱῷ. Γράφει γὰρ 
ὧδε" ( Ὑμεῖς δὲ οὐχ ἐστὲ ἐν σαρχὶ, ἀλλ᾽ ἐν πνεύ- 
ματι, εἴπερ πνεῦμα Θεοῦ οἰχεῖ ἐν ὑμῖν" εἰ δέ τις 
Πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐχ ἔστιν αὐτοῦ. El 
δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα νεχρὸν διὰ τὴν 
ἁμαρτίαν, τὸ δὲ Πνεῦμα, ζωὴ δ'ὰ δικαιοσύνην. » 

B. Γ“Αραρεν οὖν, ὅτι ἴδιόν ἔστι τὸ Πνεῦμα τοῦ 
Υἱοῦ, χαὶ οὔτι που μόνον, Ti Λόγος ἐστὶ πεφηνὼς ix 
Πατρὸς, ἀλλὰ xa f; νοοῖτο χαθ᾽ ἡμᾶς ἄνθρωπος γενό- 
μενος. 

A. "Iótov ὡς ἐκ Πατρὸς, £v ὁμοουσίῳ γεννήματι τῷ 
ἂξ αὐτοῦ φύντι Λόγῳ, χαὶ εἰ λέγοιτο λαθεῖν, ὅτε γέ- 
vovcv ἄνθρωπος ὁ τῶν τῆς θεότητος ἰδιωμάτων ὡς ἐν 
ἰδίᾳ φύσει τητώμενος. Καὶ γοῦν αὐτὸς ὑπάρχων 1) 
πάντων ζωὴ, 6:X τὴν ἐχ ζῶντος Πατρὸς ἄῤῥητον γέν- 
νησιν, ζωοποιεῖσθαι λέγεται μεθ’ ἡμῶν. Πάρα δ᾽ οὖν 
ὅμως ἰδεῖν, χαριζόμενον μὲν τῇ ἰδίᾳ σαρχὶ τῆς θεο- 
πρεποὺς ἐνεργείας τὴν δόξαν, οἰχειούμενον δὲ αὖ τὰ 
σαρχὸς, χαὶ olovel πως χαθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομιχὴν, xol 
τῇ ἰδίᾳ περιτιθέντα φύσει. 


B. Τίνα φὴς τρόπον ; 

Α. "H οὐχὶ δὴ μάλιστα πρέπειν ἐρεῖς τῷ γε ὄντι 
χατὰ φύσιν Ex Θεοῦ Πατρὺς Λόγῳ, τὸ ἄνωθεν Tixety 
χαὶ ἐξ οὐρανοῦ, καὶ τὸ ζωογονεῖν δύνασθαι τὰ, οἷς 
ἂν ἑνιέναι βούλοιτο τὴν ζωήν ; 

B. Φημί. 

Α. Τί δέ; τὸ δημιουργεῖν, εἰπέ pot, θεϊχῶς, δοίης 
ἂν εἶναί τι τῶν ἀνθρωπίνων ; 

B. Οὐχ ἔγωγε. 

À. Τί τοίνυν ἡμᾶς ζωοπο!ιεῖ μὲν ὡς Θεὸς, πλὴν 


Dissolvens enim peccata ejus qui ipsi adhaeret, 
proprio suo Spiritu inungit, quem quidem immittit 
ipse, ut Verbum ex Deo Patre, el ex propria sua 
natura in nos transfundit. Communem vero quo- 
dammodo hanc rem faciens cum adwinistratione in 
carne propter unitatem, etiam ut homo inspiravit 
corporaliter. Inspiravit enim apostolis, dicens* 
« Accipite Spiritum sanctum *. » Neque ex mcen- 
sura dat Spiritum, ut inquit Joannes, sed ipse eum 
immittit ex seipso, sicul et Pater. Idcirco et divi- 
pus Paulus tollens omnem hac in re differentiam, 
interdum ipsi Deo ac Patri id tribuere cernitur, in- 
terdum autem, Filio. lta enim scribit : « Vos autem 
Bon estis in carne, sed in spiritu , siquidem Spiritus 


B pei habitat in. vobis. Si vero quis Spiritum Christi 


uon babet, hic non est ipsius. Si autem Christus est 
in vobis, corpus quidem mortuum est propter pec- 
catum, spiritus vero vita propter justificationew *. » 

B. Spiritus itaque 7007 proprius est Filii, nom 
solum quatenus est Verbum ex Patre procedens, 
verum etiam quatenus est homo nostri similis 
facius. 

Δ. Proprius quidem ut ex Patre in consubstan- 
tiali Filio ex sese geuito Verbo, tametsi dicatur 
eum accipere quando faclus est bomo, qui pro- 
prietatibus divinitatis in sua nalura caret. Atque 
idcirco ipse cum sit omnium vita, quia ineffabili 
modo ex vivo Patre genitus est, una nobiscum 
viviflcatus esse dicitur. Videre tamen est, ipeum 
carni sue divinz operalionis gloriam tribuisse, et 
vicissim carnis proprietates per unitatem illam quae 
ex incarnatione focia est ad propriam suaq na- 
turam ascivisee. 

B. Quo pacto ais ? 

A. Noune maxime convemire dices Verbo quod 
est secundum naturam ex Deo, superne eL ex caelo 
venire, οἱ vivificare posse ea quibus vilam im- 
mittere voluerit ? 

B. Omnino. 

À. Quid vero ? Creare divino more, dixerisne 
eiiam ex humanis operibus esse ? 

B. Ego certe nequaquam. 

À. Quid igitur, vivificat quidem nos ut Deus, 


οὐ μόνον τῷ μεταλαχεῖν ἁγίον Πνεύματος, ἀλλ᾽ p ceterum non sola participatione Spiritus sancti ; 


ἐδεστὴν παραθεὶς xal τὴν ἀναληφθεῖσαν cápxa; 
Ἔτη γὰρ, ὅτι ε« ᾿Αμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ 
φάγητε τὴν σάρχα τοὺ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπον, xat πίητε 
αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐχ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖ;. » Κατα- 
χερτομούντων δὲ αὐτὸν τῶν Ἰουδαΐων ποτὶ, xal τὴν 
ἐπὶ τοῖς ἀμείνοσι Ψῆρον ἀνάπτειν, οὐκ οἶδ᾽ ὅπως, 
ἐπιχεχειρηχότων τῷ μαχαρίῳ Μωσεῖ, εἰρηχότων δὲ 
ἀναφανδόν" « Οἱ πατέρες ἡμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἕν 
τῇ ἐρήμῳ, καθώς ἐστι γεγραμμένον" ΓΆρτον kx τοῦ 
οὐρανοῦ ἔδωχεν αὑτοῖς φαγεῖν" τί ποιεῖς σὺ σημεῖον, 
ἵνα πιστεύσωμέν σοι; τί ἐργάζῃ, ὡς ἄνωθεν ἡμῖν 
xat ἐξ οὐρανοῦ χαταχομίσας τὸ σῶμα; » φησίν" 


S Act. n, 78. 


* Joan. xx, 39, * Bam, vir; 9, 10. 


sed comestibilem  przbens etiam caruem quam. 
assumpsit, Dixit enim ipse: « Ámen, amen dico 
vobis, nisi comederitis carnem Filii hominis, et 
biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in 
vobis *. » Cum vero Judi cum conviciis lacesse- 
rent, et Mosi docirine plurimum fldei deferrent, 
aperteque clamarent : « Patres nostri mandu- 
caverunt manna in deserto, sicut scriptum est ; 
Pauem de colo dedit eis nianducare : tu. quod 
signum facis, ut credamus tibi ἢ quid opcraris, ut 
superne nobis et ex colo afferens corpus '* » 
respondit Jesus : « Amen, amen dico vebis ; non 


* Joan. vi, ὃ. " ibid. 50, S1. 


1245 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARACHIEP. 


12414 


dedit vobis Moyses panem ex celo verum, Nam A « ᾿Αμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ Μωσῆς δέδωχεν ὑμῖν 


psnis Dei est qui de ccelo descendit, οἱ dat vitam 
mundo *. » Et paulo post tantuin non digito, quod 
siunt, commonstrans seipsum incarnatum : « Ego, 
inquit, sum panis vivus, qui de ccelo descendi. Si 
quis manducaverit ex hoc pane, vivet in seternum: 
et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi 
vita *. Qui manducat meam earnem, et bibit meum 
sanguinem, in me manet, et ego in illo. Et sicut 
misit me vivens Pater, etego vivo propter Patrem. 
Et qui manducat me, et ipse vivet propter 708 
ime !*, » Atqui quomodo non vere: dicatur quod 
non descenderit e cado caro, sed quod erat ex 
Virgine, sicut scriptum est 1} ? Quod vero non sint 
separate, sed in unum coeant, et. quodammodo 
inter se commisceantur naturarum proprietates, 
e quamplurimis locis constat. Nicodemo enim non 
intelligenti mysterium, sed imperite reclamanti : 
« Quomodo possunt fleri hzc ? Si terrena, inquil, 
dixi vobis, et non creditis : quo pacto si dixero 
vobis coestia, credetis ἢ Et nemo ascendit ín 
colum, nisi qui e celo descendit Filius Dei !*. » 
Judeis vero sque atque ille imperitis, ipsumque 
irridentibus : si viviflcans atque ex ccelo pro- 
prium corpus, « lloc vosscandalizat, inquit, si ergo 
videritis Filium hoininis ascendentem ubi erat 
prius ** ? » Annon natum ex miuliere dicemus 
Emmanuelem ? 


τὸν ἄρτον kx τοῦ οὐρανοῦ τὸν ἀληθινόν. Ὁ γὰρ ἄρ- 
tog τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ χαταθαίνων Ex τοῦ οὐρανοῦ, 
καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ χόσμῳ. » Καὶ πρός γε τουτοισὶ 
πάλιν, μονονουχὶ καὶ δαχτύλῳ καταδειχνὺς ἑχυτὸν 


᾿ ἐνσώματον, « Ἐγώ εἰμι, φησὶν, ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ 


ix τοῦ οὐρανοῦ χαταδάς. Ἐὰν τις φάγῃ Ex τοῦ ἄρ- 
του τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα " καὶ ὁ ἄρτος δὲ͵ 
ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσμου 
ζωῆς" ὁ τρώγων μου τὴν σάρχα, xaX πένων͵ μου τὸ 
αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, χἀγὼ ἐν αὐτῷ. Καὶ καθὼς 
ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, χἀγὼ ζῶ διὰ τὸν Πα- 
τέρα" χαὶ ὁ τρώγων με, κἀχεῖνος ζήσει δι᾽ ἐμέ. à 
Καίτοι πῶς οὐχ ἀτρεχὲς εἰπεῖν, ὡς οὐ καταπεφοῖτη- 
xtv ἐξ οὐρανῶν dj σὰρξ, ἀλλ᾽ fjv &x Παρθένου, χατὰ 


Β τὰς Γραφάς ; Ἔστι δὲ ὅτι οὐ διιστὰς ὁ Λόγος, ἀλλ᾽ 


εἰς ἕν ἄμφω συλλέγων, xaX ὥσπερ ἀλλήλοις &vaxte- 
νὰς τὰ τῶν φύσεων ἰδιώματα, διὰ μυρίων ὅσων ἡμῖν 
ὁρᾶται λόγων. Νιχοδήμῳ μὲν γὰρ, οὐ συνιέντι τὸ 
μυστήριον, ἀναχεχραγότι δὲ ἀμαθῶς" « Πῶς δύναται 
ταῦτα γενέσθαι ; Εἰ τὰ ἐπίγεια, φησὶν, εἶπον ὑμῖν, 
χαὶ οὐ πιστεύετε, πῶς ἐὰν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια, 
πιστεύετε ; Καὶ οὐδεὶς ἀναδέδηχεν εἰς τὸν οὐρανὸν, 
εἰ μὴ ὁ ἐχ τοῦ οὐρανοῦ χαταδὰς, ὁ Ὑἱδς τοῦ Θεοῦ.» 
Ἰουδαίοις δὲ πάλιν, τὴν ἴσην ἐχείνῳ νοσοῦσιν ἀξε- 
δευσίαν, xai διαγελᾷν, οὐχ οἶδ᾽ ὅπως, ἑἐλοικένοις αὖ» 
τὸν, ἐπείπερ ἔφη ζωποιὸν xa E&£ οὐρανοῦ τὸ 
ἴδιον σῶμα, « Τοῦτο ὑμᾶς σχανδαλίζει, φταὶν, ἐὰν οὖν 


θεωρῆτε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀναδαίνοντα ὅπου ἦν τὸ πρότερον ; » "H οὐχὶ τετάχθαι φήσομεν x γυ- 


ναιχὸς τὸν "Eupavout ; 

B. Omnino. 

ἃ. Ubinam igitur prius erat? aut quo pacto 
ascendit , cum se ibi esse dicat, etiam nalo ex 
sancta Virgine corpore sibi unito ? Nonne autem 
carnem 4128 ex terra constat, vivificare non posse, 
quatenus ad propriam suam naturam attinet, 
dicemus ? 

B. Ita. 

A. Quomodo igitur est viviflcatrix caro ? aut 
quomodo censeatur ex colo esse, cum sit ex 
terra ? 

B. Ratione unitatis, ut arbitror, cum vivo et 
eclitus demisso Verbo. 

A. Recte admodum sentis, et convenienter sacris 
Scripturis, Neque enim aliter fuerit, et creator 


C B. Πῶς γὰρ o5; 


A. Ποῦ τοιγαροῦν τὸ πρότερον ἣν; f| πῶς ἀναδέ- 
6rxev. ἔνθαπερ εἶναί φησιν αὐτὸς, καίτοι τεχθέντος 
διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου τοῦ ἐνωθέντος αὐτῷ oups- 
τος; Οὐχὶ δὲ καὶ ἀπραχτεῖν ὁμολογῇ σαιμεν ἂν τὴν 
ἀπὸ γῆς cápxa πρὸς τὸ δύνασθαι ξζωοποιεῖν, ὅσον 
ἧχεν εἰς ἰδίαν φύσιν ; 

B. ᾿Αληθές. 

A. Πῶς οὖν, εἰπέ μοι, ζωοποιὸς 4j σάρξ; Ἢ six 
ἂν νοοῖτο χαὶ ἐξ οὐρανοῦ τὸ ἀπὸ τῆς γῆς; 


Β. Καθ' ἕνωσιν, οἶμαι, τὴν πρὸς τὸν ξῶντά τε χαὶ 
οὐρανόθεν Λόγον. 

Α. Πεφρονηχὼς ἴσθι τὰ λίαν ὀρθὰ, καὶ τοῖς ἱεροῖς 
συμθδαίνουτα λόγοις. Εἴη γὰρ ἂν οὐχ ἑτέρως, χαὶ 


ratione divinitatis, οἱ cum non absque carne in- D δημιουργὸς θεϊχῶς, xal ὅτε μὴ δίχα voolzo capxó;. 


telligitur. Nam et divinus Paulus pro hac sententia 
facit, ita scribens : « Gratias agentes Deo ac 
Patri, qui dignos nos fecit in partem sortis sancto- 
rum, in lumine. Qui eripuit nos de potestate tene- 
brarum, et transtulit in. regnum Filii dilectionis 
su». In quo habemus redemptionem, el reinissio- 
nem peccalorum : qui est imago Dei invisibilis, 
primogenitus omnis creature. Quoniam in ipso 
condita sunt universa, iu coelis et in terra, visibilia 
et invisibilia, sive Tlironi, sive Dominationes, s.ve 


* joan. vi, 33, 55. 


* ibid. 51, 52. 
vi, 63, 03. 


!* ibid. 97, 58. 


Συλλέπτορα δὲ τοῦ λόγου ποιήσομαι πάλιν ὡξὶ γε- 
γραφότα τὸν θεσπέσιον Παῦλον" ε Εὐχαριστοῦντε; 
τῷ Θεῷ χαὶ Πατρὶ, τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν pi- 
οἶδα τοῦ χλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤῥύσατο 
ἡμᾶς ix τῆς ἐξουσίας τοῦ σχότους, xal μετέστησεν 
elg τὴν βασιλείαν τοῦ ΥἹοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ, iv ᾧ 
ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν, 
ὃς ἐστιν εἰχὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ dopátou, -:-ρωτότοχες 
πάτης χτίσεως, ὅτι ἐν αὐτῷ ἐχτίσθη τὰ πάντα. τὰ 
&£ ἐν τοῖς οὐρανοῖς xal τὰ ἐπὶ τῇς γῆς, τὰ ὁρατὰ 
? Juan, i11, 9, 13, 15. 1? Joan. 


H Luc. l, 5l. 


1315 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1216 


xai τὰ ἀόρατα, εἴτε Θρόνο:, εἴτε Κυριότητες, εἴτε A Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum εἰ 


"Apxa, εἴτε EGouaíat, τὰ πάντα δι᾿ αὑτοῦ xal εἰς αὖ- 
τὸν ἔχτισται, xal αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, xai τὰ 
πάντα ἐν αὑτῷ συνέστηχε, χαὶ αὐτός ἐστιν ἡ χεφαλὴ 
, ποῦ σώματος τῆς Ἐχχλησίας, ὅς ἐστιν ἀρχὴ, πρω- 
τότοχος ἐχ τῶν νεχρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς 
πρωτεύων, ὅτι ἐν αὐτῷ ηὐδόχησε πᾶν τὸ πλήρωμα 
δι᾽ αὐτοῦ χατοιχῆσαι, xol δι᾽ αὐτοῦ ἀποχαταλλάξαι 
τὰ πάντα εἰς αὐτὸν, εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἴματος 
τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε τὰ ἐν 
τοῖς οὐρανοῖς. » Ἰδοὺ δὴ πάλιν ἀναφανδὸν δι᾿ αὐτοῦ 
φησι xal εἰς αὐτὸν ἐχτίσθαι τὰ πάντα" xal μὴν, ὅτι 
πρὸ πάντων ἐστὶ, χαὶ ὅτι τὰ πάντα συνέστηχεν ἐν 
αὐτῷ καὶ αὐτὸν εἶναί φησι πρωτότοχον Ex νεχρῶν, 
εἰρηνοποιύσαντα διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, τά τε ἐν 


in ipso creata sunt. Et ipse est ante omnes, et om- 
nia in ipso constant. Et ipse est caput corporis 
Ecclesix, qui est principium, primogenitus 709 ex 
mortuis, ut sit in omnibus ipse primatum tenens. 
Quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divini- 
tatis iuhabitare, et per eum reconciliari omnia in 
ipso, pacificantem per sanguinem crucis ejus sive 
quz in lerris, sive qu: in eclis sunt !*, » Ecce 
quam aperte dicat, per ipsum et in ipso creata esse 
omnia : quodque ante omnes sit, et quod omnia con. 
stant in ipso. Pr:terea dicit ipsum esse primogeni- 
tum ex mortuis, quodque pacificarit per sanguinem 
suum quacunque in coelis sunt, et quecunque in 
terris. Atqui quis est primogenitus ex mortuis, 


τοῖς οὐρανοῖς, xa τὰ ἐπὶ τῆς γῖς. Εἶτα τίς ὁ ἐκ ve- B nisi Christus Jesus, hoc est, Verbum in carne et 


χρῶν πρωτότοχος, εἰ μὴ Χριστὸς Ἰησοῦς, τουτέστιν, 
kv σαρχὶ χαὶ μετὰ σαρχὸς ὁ Λόγος; Τεθναίη γὰρ 
ἂν οὔτι που Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, οὐδ᾽ ἂν νοοῖτο τῶν ὅλιυν 
δημιουργὴς χαθ᾽ ἡμᾶς ὧν ἄνθρωπος, εἰ μὴ δεδη- 
μιούργηχε μὲν ὡς Θεὸς, χαὶ εἰ μὴ δίχα σαρχὸς 
wooito μετὰ τὴν ἕνωδιν. Πρωτότοχος δὲ xai ἐχ νε- 
χρῶν, χαθὸ πέφηνεν ἄνθρωπος, οὐκ ἀποβαλὼν τὸ 
εἶναι Θεὸς, διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν. Οἴει τι χρῆναι 
τούτοις ἐπιτιμᾷν ; 

B. Οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν. 

A. “Ἴδοις δ᾽ ἂν χαὶ ἑτέρωθι διὰ τῶν αὑτῶν ἰόντας 
λόγων τοὺς πνευματοφόρουςξς. Ἰωάννης μὲν γὰρ, ε Ἐν 
&pyT, φησὶν, ὁ Λόγος ἦν, καὶ ὁ Avo; ἦν πρὸς τὸν 


cum carne ? Neque enim mori queat Deus exsistens 
Verbum : neque creator totius universi dici possit 
homo nostri similis, nisi creaverit quidem, ut Deus, 
tametsi non absque carne intelligi potest, post uni- 
tatem. Primogenitus vero ex mortuis est, quatenus 
apparuit homo, tametsi propter incarnationem non 
desierit esse Deus, Videturne tibi aliquid in his 
reprebendeudum ? 


B. Nequaquam. 

Α. Sed et alibi hoc ipsum asserentes videas eos 
qui divino Spiritu afflati fuerunt, Joannes euim: 
« [n principio, inqnit, erat Verbum, et Verbuin erat 


Θεὸν, xal Θεὸς ἣν ὁ Λόγος. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς C Apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in 


τὸν Θεόν. Πάντα Ot αὑτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ 
ἐγένετο οὐδὲ ἕν. » Παῦλος δὲ αὖ" «El; Θεὸς ὁ Πατὴρ, 
ἐξ οὗ τὰ πάντα' εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι᾿ οὗ 
τὰ πάντα. » ᾿Αλλ' εἴπερ ἣν τὸ μεσολαδοῦν μετὰ τὸ 
ἡνῶσθαι σαρχὶ τὸν Λόγον, χαὶ εἰς ἑτερότητα χατα- 
διαιροῦν, τὴν ὡς υἱῶν δυάδα φημὶ, xatà τὸ σοὶ δοχοῦν, 
πῶς ἂν ἐχτίσθη τὰ πάντα διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ; ᾿Αλλὰ 
μὴν ἐχτίσθη δι᾽ αὐτοῦ τὰ πάντα. Πρόδτλον οὖν ὅτι 
πὰ φύσε: τε xal ἰδικῶς ἐνυπάρχοντα τῷ ἐχ Πατρὸς 
ὄντι Λόγῳ, τετήρηται πάλιν αὐτῷ xol ὅτε γέγονε 
σάρξ. Ἐπισφαλὲς οὖν ἄρα, τὸ διατέμνειν ἀποτολμᾷν. 
Εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, xai δι᾽ αὐτοῦ τὰ 
πάντα δεδημιούργηχεν ὁ Πατήρ. 


B. ᾿Αλυηθές. 

Α. Ἔστι τοιγαροῦν xal δημιουργὸς, θεϊχῶ:, xci 
ζωοποιὸς, ὡς ζωὴ, ἐνανθρωπίνως δὲ αὖ χαὶ τοῖς 
ὑπὲρ ἄνθρωπον ἰδιώμασιν εἰς ἕν τι τὸ μεταξὺ 
ουγχείμενος. Μεσίτης γάρ ἔστι Θεοῦ χαὶ ἀνθρώπων, 
κατὰ τὰς Γραφὰς, φύσει μὲν ὑπάρχων Θεὸς, χαὶ οὐ 
δίχα σαρχὺς, ἄνθρωπος δὲ ἀλτθῶς, xal οὐ ψιλὸς 
x10' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ὧν ὅπερ ἦν, xal εἰ γέγονε σάρξ. 
Τέγραπται γὰρ, ὅτι € Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς xai 
σήμερον, ὁ αὐτὸς xal εἰς τοὺς αἰῶνας. ν Ἦ γὰρ 
οὐχὶ διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου τετέχθα! πιστεύομεν 


principio apud Deum. Omnia per ipsum facta. sunt, 
et sine ipso facium est nihil **. » Paulus vero : 
« Unus, inquit, Deus Pater, ex quo omnia ; unas 
Dominus Jesus Christus, per quem omnia δ. » 
Atqui si erat aliquid discriininis, postquam Verbum 
unitum est carni, quodque illum in diversitatem 
quamdam dividat, ita ut dualitatem quamdam filio- 
rum constituat, sicut tibi videtur : quomodo omnia 
creala sunt per Jesum Christum ? Atqui omnia per 
ipsum creata sunt. Manifestum igitur est quod quie 
natura et peculiariter insunt. Verbo quod ex Patre 
procedit, manent etiam in ipso cum factum est caro. 
Perlculosum itaque est hzc partiri ac separare. 
Unus enim Dominus Jesus Christus, et per ipsum 


D omnia creavit Pater. 


B. Ha est. 

. À. Est. igitur et ereator, divinitatis ratione ; et 
vivilicans, utpote vita : bumana autem vicissim 
ratione, ex proprietatibus qux hominem excedunt 
in unum quid intermelium compositus. Mediator 
euim est Dei et hominum, secundum Scripturas !*, 
natura quidein exsisteus Deus, el non absque carne, 
homo autem vere, non nude atque simpliciter, ul 
nos, sed exsistens id quod erat, etiamsi factus sit 
caro. Bcriptum est enim, quod « Jesus Cliristus 
heri et hodie ; idem ipse et 710 in ssecula 33. » 


* Coloss, *, 12-20. (^ Joan. 1. 1-9... 156} Cor. vur, 6. "E Tim. i, ὃ. Hebr. xii, 8, 


1911 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1218 


Anuon enim ex sancta Virgine notum credimus in A ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος χαιροῖς τὸν Ἐμμανουήλ; 


uliümíis ssculi temporibus Emmanuelem ? 

B. Omnino, Neque enim sacris Scripturis re- 
pugnamus. 

À. At vero, dic mibi, amice, illud « heri et hodie » 
nonne przsens et jam praieritum tempus sigui- 
ficai? 

B. lta. 

Δ. Quomodo igitur idem erit cum preterito, 
tametsi nonduin secundum carnem natus sit ? 

B. Quia erat Verbum etiam in principio, et tan- 
quam ex salerno atque inmutabili Deo ac Patre 
procedens, sternitatem quoque atque iinmutabili- 
tatem in se babet. 

A. Laudo tuam sententiam ; rectissima enim 
est, Caeterum hoc etiain mihi dicas. 


B. Quidnam ? 

A. Nonne recens admodum est nomen Jesus 
Christus, atque ipso incarnationis tempore Verbo 
inditum ? 

B. lloc certe quamplurimis argumentis nobis 
o£tensum est. 


A. lntelligis. itaque quod Christum Jesum, et 
non simpliciter Verbuii heri. et hodie eumdem esse 
dicat, et in sz:ecula, Quo pacto autem sit. inimuta- 
bilis, et in eodem semper statu permaneat hominis 
natura, cum alioqui motum sustineat, et quidem 
pra aliis eum qui fit a non esse ad esse ac vivere ἢ 


B. Nat. Ταῖς γάρ τοι θείαις οὐκ ἀντεροῦμεν T'pa- 

Α. Τὸ δὲ δὴ χθὲς, εἰπέ μοι, χαὶ τήμερον, καιρὸν 
ἡμῖν, ὦ φιλότης, οὐχὶ τὸν ἐνεστήχοτα xal τὸν ἤδη 
παρῳχηχότα κατασημήνειαν ἄν ; 

Β. Φημί. 

A. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς εἴη ἂν εἴς γε τὸν παρῳχηχότα, 
χαίτοι γένεσιν οὔπω τὴν χατὰ σάρχα λαδών : 

B. Ὅτι jv ὁ Λόγος καὶ ἐν ἀρχῇ. xat ὡς ἐξ ἀϊδίου 
xai ἀτρέπτου πεφηνὼς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἔχει xal 
αὐτὸς ὡς ἐν ἰδίᾳ φύσει τὸ ἀΐδιόν τε καὶ ἄτρεπτον. 


A. "Exawü τὴν δόξαν ἔχει γὰρ ὧδε, xal λίαν 
ὀρθῶς" φιλοπευστοῦντι δ᾽ οὖν ὅμως φράσαις ἂν, ὦ 
ἀγαθέ. 

B. Τὸ τί: 

A. Ἧ οὐχὶ νεώτατον χομιδῇ, xai τοῖς «rg ἕναν- 
θρωπήσεως χρόνοις συνδεδραμηχὸς ὄνομα τῷ Δόγῳ, 
τὸ, Ἰησοὺς Χριστός ; 

Β. Καὶ μὴν τοῦτο ἡμῖν διὰ πλείστων ὅσων 
ἐδείχθη. 

Α. Σύνες οὖν, ὅτι Χριστὸν Ἰησοῦν xai οὐ poven- 
δῶς τὸν Λόγον χθές τε χαὶ σήμερον τὸν αὐτὸν εἶναί 
φησι, xai εἰς τοὺς αἰῶνας. Πῶς δ᾽ ἂν ἔχοι τὸ ke- 
πτόν τε xal τὴν ἐν ταυτότητι διαμονὴν dj ἀνθρὼώτο, 
φύσις, καίτοι χίνησιν ὑπομένουσα, καὶ πρό γε τῶν 
ἄλλλων, τὴν ἐξ οὐχ ὄντων εἰς τὸ εἶναι καὶ ζῆν; 


B. Aberrsvit itaque a vero sacra Scriptura, οἱ C Β. Διημάρτηχεν οὖν ἄρα τἀληθοῦς ἡ μῖν τὸ Γράμᾳ: 


qui hodie non est, prius exstitisse dicit ? 

A. Equidem id nequaquam dixerim. Longe enim 
abest. Heri et hodie idem, etin sxcula Christus 
Jesus. Verbi autem antiquitatem οἱ immutabili- 
ialem nequaquam mnegaverim, tametsi factum | sit 
caro :a3l potius censuerim ratione unitatis cuin 
propria sua corue, eum qui heri erat, auteaque 
exsistebat, rursus declarari aique ostendi eum- 
dem. Idcirco oderant illum et lapidibus obruere 
volebant dementes Judzi, (iJem ipsi non adhibentes. 
Hoc euim illos attonitos tenebat, quod cum appa- 
reret bomo. nostri similis, antiquitatem sibi majo- 
rem quam qua in howinem cadit arrogaret, dicens 
ut Deus: « Ámen, amen dico vobis, antequaui 
Abraham fieret, ego sum !*. » Ad quod illi respon- 
derunt : « Quinquagiuta annos nondum habes, et 
Abraham vidisti 39 ? » Quin et Joannes ita. ait: 
« Qui post me venturus est, ante me factus est, quia 
prior me erat *'. » Atqui quomodo quem hominem 
esse norat et vocabat Emmanuelenm, aute se et 
priorem factum esse dicit, cum post ipsum natus 
fuerit ? 

B. Ante ipsum factum esse dicit ratione gloria, 
ut ego quidem "711 intelligo. 


À. Porro falsum absurdumque csse ita sentire 
paucis intelliges. Nam si illud , ante, interprctemur 
15 ibid. »7. 


19 Joan. viii, 58, 1! Join, 1, 27. 


τὸ ἱερὸν, καὶ τὸν χθὲς οὐκ ὄντα προεῖναέ φησιν; 

A. Φαίην ἂν οὐχὶ τοῦτο ἐγώ. Πολλοῦ γε xal δεῖ. 
Χθὲς xai σήμερον ὁ αὑτὸς xal εἰς τοὺς αἰῶνας, 
Χριστὸς Ἰησοῦς. Τὸ δὲ τοῦ Aóyou πρεσδύτατον xai 
ἀκλινὲς, ἤχιστα μὲν ἀρνήσομαι, χαὶ εἰ γέγονε φέρξ' 
οἰήσομαι δὲ καθ᾽ ἕνωσιν μετὰ τῆς ἰδία ς σαρχὲ;, ὡς 
χθὲς ὄντα xal mpoünápyov:a, χαταδηλοῦ σθαι ilv 
αὐτόν. Καὶ γοῦν ἐμυσάττετο μὲν ὁ παράφρων er 
δαῖος χαὶ χαταλιθοῦν ἐπεχείρει, τὴν πίστιν οὐ epa 
ἱέμενος. Κατατεθήπει γὰρ, ὅτι καίτοι xa20' ἡμᾶς 
ὁρώμενος ἄνθρωπος, τῆς ὑπὲρ ἄνθρωπον ἀρχαιότητος 
ἑαυτῷ τὸ πρεσδύτερον ἐπεμαρτύρει, λέγων ὡς Θεός" 
« ᾿Αμὴν, ἀμὴν, λέγω ὑμῖν, πρὶν 'A6paxXp. γενέσθαι, 
ἐγώ εἰμι.» Ὅτε xa πρὸς τοῦτο ἔφασχον ἐχεΐνοι" 
e Ιεντήχοντα ἔτη οὕπω ἔχεις, χαὶ ᾿Αδραὰμ ξώρα- 
χας.» Ἔφη δὲ χαὶ Ἰωάννης" ε« Ὃ ὀπίσω μου ἐρχό- 
μενος, ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν.» 
Καίτοι πῶς ἄνδρα τε εἰδὼς χαὶ ὀνομάζων τὸν "Euga- 
νουὴλ, ἔμπροσθέν τε αὐτοῦ xal πρῶτον γενέσθαι 
φησὶ τὸν ὀψιγενῖ, τε χαὶ μετ᾽ αὑτόν ; 


B. Ἕμπροσθεν αὐτὸν καὶ πρῶτον γενέσθαι φτδὶ, 
χατά γε τὴν δόξαν, ὥσπερ οὖν ἔπεισί μοι νοεῖν. 

A. Καὶ μὴν ὅτι χίόδηλόν τε χαὶ ἀμαθὲς τὸ «95: 
νοεῖν, οὐκ ix μαχρῶν εἴσῃ λόγων. Παραδεξάμενοι γὰρ 


{310 


DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1250 


τὸ ἔμπροσθεν εἰς τὸ ἄμεινον ἐν δόξῃ, χατὰ τὸν ἴσον A de prestantia glorie : eadem quoque ratione etiam 


ποὺ λόγον χαὶ τὸ ὀπίσω φήσομεν, τὸ ὡς ἐν εὐκλείᾳ 
δεύτερον εὖ μάλα καταδηλοῦν. 

B. Περιέστη δὴ οὖν, ὡς ἔοιχε, τῆς Ἰωάννου δόξης 
ἡττᾶσθαι Χριστὸν, xol ὀπίσω δραμεῖν ἀσυνέτως 
ὑπονοεῖν" ἔφη γὰρ, ὅτι Ὁπίσω μου ἔρχεται ἀνήρ. 

A. Φεῦ τῆς ἀτοπίας! Οἰησόμεθα γὰρ οὐχ ὧδε 
ἔχειν, ἐννενοηχότες ὀρθῶς τὸ ἐν Ψαλμοῖς γεγραμ- 
μένον, ὅτι « Τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ Κυρίῳ ; 
καὶ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ Θεῷ ἐν υἱοῖς Θεοῦ ; » "Ava- 
θετέον οὖν ἄρα καὶ μετὰ σαρχὸς αὐτῷ τὸ πρεσθύ- 
τατον, ὡς Θεῷ κατὰ φύσιν ἑνωθέντι σαρχὶ, xal τὰ 
«ἧς ἰδίας φύσεως ἀγαθὰ χοινοποῖειν εἰωθότι τῷ (blo 
σώματι. 

B. “Ἀριστα ἔφης. 


Α. Τοῦτο δ' ἂν μάθοις, ὧδέ τε ἔχον χαὶ εἰρημένον Β 


ὀρθῶς, xal ἐξ ἑτέρων, ὦ τᾶν, εἴπερ EXoto, μαρτυριῶν. 
Ἔφη μὲν γάρ που Θεὸς περὶ τοῦ ix σπέρματος 
Δαδὶδ, τὸ χατὰ σάρχα Χριστοῦ, δι᾽ ἑνὸς τῶν ἀγίων 
προφητῶν" «Kat σὺ, Βηθλεὲμ, οἶχος τοῦ Ἐφραθᾶ, 
ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν Ἰούδα" ἐχ σοῦ 
μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ Ἰσραὴλ, 
καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπαρχῆς ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος. » 
Περὶ δέ γε τῶν νἱῶν Ἰσραὴλ, ὃ ἱερώτατος Παῦλος" 
« Ὅτι πάντες εἰς τὸν Μωσὴῆν δδαπτίσθησαν ἐν τῇ 
νεφέλῃ xal iv τῇ θαλάσσῃ, χαὶ πάντες βρῶμα τὸ 
πνευματιχὸν ἔφαγον, xai πάντες τὸ αὐτὸ πνευμα- 
τιχὸν ἔπιον πόμα. "Ἔπινον γὰρ ἐχ πνευματιχῆς ἀχο- 
λουθούσης πέτρας. 'H πέτρα δὲ ἦν ὁ Χριστός. » 


κΚΆθρει δὴ οὖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καθ᾽ ἕνωσιν olxovo- ( 


μικὴν τὸ ἰδιχῶς τοῦ Λόγου πρεσδύτατον. Ἦ οὐχ 
ἐναργὴς ὁ λόγος ; Τὸν γάρ τοι Βηθλεεμίτην ὡς 
ἄνθρωπον χαὶ ἐχ γυναιχὰὸς, ἀπαρχῆς αἱῶνος τὰς ἐξ- 
ὄδους ἔχειν εὖ μάλα φησίν. "Ev ἀρχῇ γὰρ ἦν, χαὶ πρὸ 
παντὸς αἰῶνος, ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος, χαὶ αὐτὸς ἦν 
ἡ πέτρα, δεδιψηχότα τὸν Ἰσραὴλ τοῖς παρ᾽ ἐλπίδα 
καὶ ἀδοχήτοις ἐχμεθύσχων νάμασι, χαίτοι γεννηθεὶς 
κατά γε τὴν σάρκα χαὶ τὸ ἀνθρώπινον ἐν ἐσχάτοις 
καιροῖς, χαὶ χεχρισμένος εἰς τὴν εἰς χόσμον ἀποστο- 
. λὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ xat Πατρός. Κατωνόμασται γὰρ 
οὐχ ἑτέρου του χάριν, ἀλλ᾽ f| διὰ τοῦτο Χριστός" 
Χριστὸς δὲ ἦν dj πέϊρα, χατὰ τὸν Παῦλον. "H ἐν- 
δοιαστὸν τὸ χρῆμα ἐρεῖς ; 

Β. Οὐδαμῶς. 

A. Ἑπαγωνιεῖται δὲ χαὶ συναθλήσει τῷ λόγῳ καὶ 
ὃ σορὃς Ἰωάννης, μονονουχὶ xal συναγείρων τὰς 
φύσεις, χαὶ εἰς μισγάγχειαν ἄγων τῶν ἑχατέρᾳ πρε- 
πόντων ἰδιωμάτων τὴν δύναμιν. Θέα γὰρ ὅ φησιν" 
« Ὃ fjv ἀπαρχῆς, ὃ ἀκηχόαμεν, ὃ ἑωράχαμεν τοῖς 
ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα, χαὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν 
ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγον τῆς ζωῆς, καὶ ἡ ζωὴ 
ἐφανερώθη, xal ἑωράχαμεν, καὶ μαρτυροῦμεν, ἀπαγ- 
γέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς 
πὸν Πατέρα, xai ἐφανερώθη ἡμῖν.» Ἰδοὺ τὸν ὄντα 
ἀπαρχῆς, ὥφθαί γέ φησιν ἐναργῶς, ὑπομεῖναί τε 
καὶ ἁφὴν. ᾿Ανεχεχράγει γὰρ ὁ θωμᾶς" « Ὁ Κύριός 
μον, xat ὁ Θεός μου, » ἀναμετρήσας δαχτύλῳ πλευ- 


l 
58 Psal], xxxvi, 7. *? Michi. v, 9. 


s l Cor. τ, 4.4. 


illud, post, dicemus significare inferiorem gloria. 


rd 

B. Statuendum itaque erit, meo judicio, Christum 
Jvanne inferiorem gloria esse. Dixit enim : Post me 
veniet vir. 

À. Absit tanta absürditas ! Facile enim judicabi- 
mus rem ita se nou habere, si iliud'in Psalinis scri- 
ptum recte intelligamus : « Quoniam quis in nubi- 
bus zquabitur Domino? et quis similis erit Deo in 
flliis Dei **? » Tribuenda itaque est ipsi, etiam com 
carne, antiquitatis prerogativa, nimirum ut Deo na- 
turaliter unito carni, quique proprie sus naturc 
bona corpori etiam suo communicare consuevit. 

B. Optime dicis. 

A. Hoc vero ita se habere, recteque dici etiam ex 
aliis testimoniis discere poteris. lta enim Deus alibi 
per quemdam prophetarum de Christo ex semine 
David secundum carnem loquitur : « Et tu, Betli- 
lehem, domus Ephratha, minima es in millibus Juda; 
ex le mihi egredietur qui sit dominator In [grael : 
el egressus ejus ab initio a diebus zteruitatis 15, » 
De filiis autem Israel divinissimus Paulus ita ait * 
« Quia omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in 
mari, et omnes eamdem escam spiritualem mandu- 
caverunt, et omnes eumdem potum spiritualem bi- 
berunt. Bibebant ewim de spirituali consequente 
eos petra. Petra auteni erat Christus **. » Animad- 
verte itaque in Christo Jesu ratione unitatis per in- 
carpalionen facie peculiarem Verbi antiquitatem, 
Nonne tibi satis aperte hzc dicta videntur? Nam 
Bethlehemitam, ut hominem et ex muliere natum, ab 
initio sxculi egressus habere dicit. In principio 
enim erat, et ante omnia ssecula incarnatum Ver- 
bum, et ipsum erat petra, Israelem siti affectum 
repentina atque inopinata aquaruim seaturigino $a- 
tians, tametsi natum sit secundum carnem et huma- 
nitatem in novissimis temporibus : unctusque in 
apostolatum in mundum a Deo ac Patre. Nam id- 
circo, neque aliam ob causam vocatus est Christus, 
sive unctus. Christus autem erat petra, juxta Pau- 
lum. Anne dubitandum hae in re quidquam esse 
censes ? 

B. Nequaquam. 


D A. Cenfirmat vero hanc sententiam, et tuetur 


Joannes, 71 8 tantum non congregans in unum na- 
turas , et proprietatum qua utrique conveniunt vim 
ac virtutem in unam confluentem ducens. Vide enim 
quid dicat : « Quod erat ab initio; quod audivi- 
mus, quod vidimus oculis nostris; quod perspexi- 
mus, et manus nostre contrectaverunt. de Verbo 
vits, Kt vita manifestata est, et vidimus, ct testa- 
mur, annuntiamus vobis vitam zternam quie erat 
apud Patrem, et apparuit nobis **, » Vides eut qui 
fuit ab initio, manifeste visum fuisse, et tangi susti- 
nuisse. Exclamavit enim Thomas : « Dominus meus, 
et Deus meus **, » cum pertentasset digito latus 


* | Joan. 1, 1, 9. 35 Joan. xx, 99. 


1351 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHIEP. f 


1952 


corporis, et pertuslones sive foramina clavorum. A páv τε τὴν σώματος xai τὰς διατρήσεις τῶν Tu. 


Quin et divinus Lucas ail sanctos apostolos specta- 
tores et ministros Verbi fuisse "7. Factus est enim 
conspicuus qui est incorporeus, el contrectabilis 
qui tangi nequit, caruem quam induit non alienam 
a se habens, sed proprium sibi templum efficiens ; 
et cum ea cognitus ut Deus et Dominus. Nosti 
etiain quid sanctissimus ille Paulus scribit : « Nemo, 
inquit, nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. 
Sive enim vivimus, Domino vivimus; sive morimur, 
Domino morimur, Sive ergo vivimus, sive morimur, 
Domini sumus. ln hoc enim Christus mortuus est, 
. el resurrexit, ut et vivorum et mortuorum domine- 
tur **. » Constat itaque quoJ revera dominatus sil 


Γεγενῆσθαι δέ φησι τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ ὁ 
θεῖος ἡμῖν Λουχᾶς αὐτόπτας τε καὶ ὑπηρέτας τοῦ 
Λόγου. Γέγονε γὰρ ἐμφανὴς ὁ ἀσώματος, καὶ ἁπτὸς ὁ 
ἀναφὴς, οὐκ ὀθνεῖον ἔχων ἔτι περίδλημα τὴν ἀπὸ γῆς 
σάρχα, ἀλλ᾽ ἴδιον αὐτὴν ποιησάμενος ναὸν, xal σὺν 
αὐτῇ γνωριζόμενος, ὡς θεὸς καὶ Κύριος. Γεγραφότα 
δὲ olo0& mou τὸν ἱερώτατον Παῦλον᾽ « Οὐδεὶς γὲρ 
ἡμῶν ἑαυτῷ ζῇ, xat οὐδεὶς ἑαυτῷ ἀποθνήσχει. "Edy 
τε γὰρ ζῶμεν, τῷ Κυρίῳ ζῶμεν" ἐάν τε ἀποθνήσχω" 
μεν, τῷ Κυρίῳ ἀποθνήσχομεν. Ἐάν τε οὖν ζῶμεν, 
ἐάν τε ἀποθνήσχωμεν, τοῦ Κυρίου ἐσμέν. Εἰἷς τοῦτο 
γὰρ Χριστὸς ἀπέθανε, xai ἔζησεν, (va καὶ vexpim 
καὶ ζώντων κυριεύσῃ. » "Apapcv οὖν, ὅτι χεχυρίευ- 


mortuorum et viventium, qui non ob aliam causam - xev ἀληθῶς νεχρῶν τε xat ζώντων ὃ μὴ ἑτέρου «eo 


quam ob hanc solam mortuus est et resurrexit. 


B. Omnino. 

A. Quemnam igitur dicemus subiisse mortem, 
rursumque resurrexisse? 

B. Filium profecto. 

A. Filium quidem recte dicis, atque ego id pro- 
barim. Cseterum hoc ex te velim cognoscere, an 
Verbum ex Deo Patre sit mortale et corrupiioni ob- 
noxium; an potius morte el corruptione superius, 
ut vita. 

B. Posterius hoc affirmaverim. 

À. Quomodo igitur mortuis annumeratus est, qui 
liber est secundum Scripturas? Neque enim Verbuin 
per se mori queat. 

B. Quia mortua ipsius carne, ipse hoc pati di- 
citur. 

Δ. Rectissime sentis. Proinde, non absque carne, 
sed potius simul cum illa dorninationis gloriam con- 
secutus esL, qui lege carnis et natura simili nostr: 
mortuus est οἱ resurrexit. Humana quidem passio 
est mori; 7139 divinam vero vim atque operatio- 
nem resurgendo ostendit : ut per utrumque hoc co- 
gnoscalur, et similis nobis, et nobis superior, ut 
Deus universorum, el nobiscum factus, cernatur 
cum Patre. lloc pacto ipsum cognoscens Nathanael, 
dixit : « Magister, tiu es Filius Dei; itu es rex 
Israel *?. » Ipse vero suis discipulis inquit : « Vog 
autem vocatis me Dominum et magistrum; et recte 
dicitis, sum enim **, » Re autem ipsa id compro- 
bans, remittit peccata, et potestatem dedit adversus 
spiritus imimundos, ita ut possint ejicere eos, et sa- 
hare omne genus morbi popularis **. Nonne enim in 
nomine Jesu Christi Nazareni sanatur claudus ex 
ulroque pede, sedeus ad portam qua dicitur Spe- 
ciosa δ᾽ |ta etiam a diuturuo gravissimoque morbo 
liberatus cst /EKueas, dicente ad éum divino Paulo : 
« Enea, sanat ie Jesus Cbristus **, » 


B. lta est. 
A. Omni igitur ex parte compulsi ad veritatem et 


3? Luc. 1, 9. 
V3 Act, Ix, o4. 


*! Roni, xiv, 7-9. ?* Joan. 1, 49, 


3? Joan, xii, 12. 


χάριν, ἣ ὅτι τοῦδε xal μόνον τεθνεὼς xal ἐγηγεβ- 
μένος. | 

B. "Apaptv. 

Α. Τίνα δὴ οὖν, ὦ γενναῖε, φαμὲν, ὡς ὑπέδυ μὲν 
θάνατον, ἀνεθδίω δὲ αὖ; ᾿ 

Β. Τὸν Υἱὸν δηλονότι, 

Α. ᾿Αλλ᾽ ὅτι μὲν τὸν Υἱὸν, εὖ λέγεις" ἐπαινέσομαι 
γὰρ οὖν. ᾿Εθέλοιμι δ᾽ ἄν σου διαμαθεῖν, πότερον Ur 
τὸς xai φθορᾷ χάτοχος 5 ix Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἢ 
πέρα θανάτου χαὶ φθορᾶς ἀμείνων, ὡς ζωή. 


B. Οὕτω φημί. 
A. Εἶτα πῶς γέγονεν ἐν νεχροῖς, xal ἐλεύθερα 
ὧν, κατὰ τὰς Γραφάς; Τεϑναίη γὰρ ἂν οὔτι zov 


C xa0' ἑαυτὸν ὁ Λόγος. 


B. "Ott τεθνεώσης αὐτοῦ τῆς σαρκὸς, αὐτὸς wr 
λέγεται παθεῖν. 

A. Ὀρθότατά γε xai ἀπλανῶς. Οὐχοῦν, οὐ δίχα 
σαρχὸς, σὺν αὐτῇ δὲ μᾶλλον χαὶ μετ᾽ αὐτῆς, τὴν τῆς 
χυριότητος ἀνεδήσατο δόξαν, ὁ νόμῳ σαρχὸς χαὶ 
φύσει τῇ xa0' ἡμᾶς τεθνεὼς xal ἐγηγερμένος, Ἂν» 
θρώπινον μὲν τὸ τεθνάναι πάθος, ἐνέργτ, μα δὲ θεϊχὸν 
τὸ ἀναδιῶναι δεικνὺς, ἵνα δι᾽ ἀμφοῖν γνωρίζετει, 
χαθ᾽ ἡμᾶς τε ἅμα χαὶ ὑπὲρ ἡμᾶς ὡς Θεὸς τῶν Gant, 
χαὶ μεθ᾽ ἡμῶν γεγονὼς, ὁρῷτο μετὰ Πατρός. Οὕτως 
αὐτὸν ὁ Ναθαναὴλ ἐπιγινώσχων, ἔφασχε- «ε Ῥαῦθ,, 
σὺ εἴ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ cl ὁ βασιλεὺς τοῦ 
Ἰσραήλ. » Αὐτὸς δὲ τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς" « Ὑμεῖς δὲ 
χαλεῖτέ με, φησὶν, ὁ Κύριος χαὶ διδάσχαλος, χαὶ 


D καλῶς λέγετε" εἰμὶ γάρ. » "ἔργῳ δὲ αὐτὸ πιστευόμε- 


νος, ἀνίηστι μὲν ἀμαρτία:, ἐξουσίαν δὲ ἔδωχε χατὰ 
πνευμάτων ἀχαθάρτων, ὥστε ἐχθάλλειν αὐτὰ, χαὶ 
θεραπεύειν πᾶσαν νόσον xal πᾶσαν μαλαχίαν iv τῷ 
λαῷ. "H οὐχ ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ Ναζωραίου, 
κεθεράπευται μὲν ὁ τὼ πόδε λελωότ μένος, xat τῇ 
ὡραίΐᾳ προσιζάνων πύλῃ ; ἀῤῥωστίαν δὲ τὴν οὕτω 
μαχρὰν ἀπεσείσατο, χαὶ χομιδῇ δυσδιάφυκτον διέδρα 
νόσον Alvéag, πρὸς ὄν ὁ θεσπέσιη: ἔφη Παῦλος" 
t Álvéa, ἰᾶταί σε Ἰησοῦς ὁ Χριστός. » 

B. ᾿Αληθές. 

A. Πανταχόθεν οὖν ἄρα συνωθούμενο: πρὸς ἀλὴ- 


?' Matth, σ, 8. ?* Act, irt, 9 seqq. 


1255 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1954 


Octav, καὶ τὸ col; ἱεροῖς Γράμμασι δοχοῦν ἰχνηλα- A sacrarum Scripturarum auctoritati acquiescere vo- 


«εἶν εὖ μάλα σπουδάζοντες, xal ταῖς τῶν πατρῶν 
ἑπόμενοι δόξαις, τὸν ἐχ ῥίζης "Ieoaat, τὸν ἐχ σπέρ- 
ματος Δαθὶδ, τὸν ἐχ γυναιχὸς χατὰ σάρχα, τὸν μεθ᾽ 
ἡμῶν ὑπὸ νόμον ὡς ἄνθρωπον, xal ὑπὲρ ἡμᾶς ὁπὲρ 
νόμον ὡς Θεὸν, τὸν δι᾽ ἡμᾶς τε xai μεθ᾽ ἡμῶν ἐν 
vsxpolc, τὸν ὑπὲρ ἡμᾶς δι᾽ ἑαυτὸν ζωοποιὸν χαὶ ζωὴν, 
Υἱὸν εἶναι τοῦ Θεοῦ xazà ἀλήθειαν πιστεύομεν, οὔτε 
Φιλοῦντες θεότητος τὸ ἀνθρώπινον, οὔτε μὴν ἀνθρω- 
πότητος ἀπαμφιεννύντες τὸν Λόγον μετὰ τὴν ἄφρα- 
στον συμπλοχῆὴν, ἀλλ᾽ ἕνα χαὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦντες 
YUv, ἐκ δυοῖν πραγμάτοιν, εἰς ἕν τι τὸ ἐξ ἀμφοῖν 
ἀποῤῥήτως ἐχπεφηνότα, xaÜ' ἕνωσιν δηλονότι τὴν 
ἀνωτάτω, καὶ οὐ φύσεως παρατροπήν. “Ὅσον γὰρ 
οὕτω δοξάζουσι περιέσται τὸ χέρδος, σαφηνιεῖ λέγων 
ὁ Χριστοῦ μαθητής" ε« Ὃς ἂν ὁμολογήσῃ, ὅτι Ἰησοῦς 
ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, xal 
αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ.» Ὅτι δὲ Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ ix 
Δαδὶδ χατὰ σάρχα, κατὰ φύσιν χαὶ ἀληθῶς Υἱός ἐστι 
«τοῦ Θεοῦ, χαθὸ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, χαὶ ἐσχήνωσεν 
ἐν ἡμῖν, χατασφραγιεῖ λέγων ὁ σοφὸς Ἰωάννης" 
« Καὶ οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἤχει, καὶ ἔδωχεν 
ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, 
καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ 
Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς χαὶ ξωὴ αἰώ- 
γιος, » xai δι’ αὐτοῦ τε, χαὶ σὺν αὐτῷ, τῷ Θεῷ xat 
Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας 
«ὧν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


** | Joan. 1v, 18. 8. Joan. 1, 14. 351 Joan. v, 90. 


lentes, et Patrum sententiam sequentes, credimus 
eum qui ex radice Jessie, qui ex semine David, qui 
ex Virgiue secundum carnem, qui nobiscum sub 
lege est ut homo, el supra nos, supra legem, ut 
Deus, qui propter nos nobiscum ést inter mortuos ; 
qui supra nos per seipsum est viviflcans et vita ; re- 
vera esse Filium Dei. Neque humanitatem divini- 
tate nudantes, neque rursus exuentes humanitate 
Verbum, post illam ineffabilem copulam, sed unum 
atque eumdem pro(itentes esse Filium, qui ex dua- 
bus rebus in unum quid ex ambobus ineffabiliter 
apparuerit, secundum unionem nimirum summam, 
non autem secundum naturz mutationem. Quantum 
enim qui ita sentiunt lucrifacturi sint, manifeste 


B declarat Christi discipulus dicens : « Quisquis con- 


fessus fuerit quoniam Jesus est Filius Dei; Deus in 
eo manet, et ipse in Deo δ". » Quod vero Jesus 
Christus qui est ex David secundum carnem, sil na- 
turaliter ac vere Filius Dei, quatenus Verbum caro 
factum est, et habitavit in nobis **, conüirmat 88 - 
piens ille Joannes dicens : « Et scimus quoniam 
Filius Dei venit, et dedit nobis sensum ut cognosca- 
mus verum Deum, et simus in vero ejus Filio. 
714 llic est verus Deus, et vita sterna δ ; » et per 
ipsum, et cum ipso Deo ac Patri gloria cum sancto 
Spiritu, in szcula szculorum. Amen. 





TOY AYTOY 
OTI EIX O XPIXTOX . 


΄. EJUSDEM 
QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


.. ὁ 


A. Μαθημάτων μὲν τῶν ἱερῶν χόρος ἂν γένοιτο, Sacrarum disciplinarum atque doctriaz nulla 


παντελῶς οὐδεὶς τοῖς γε ἀληθῶς ἀρτίφροσι, xai 
γνῶσιν εἰς νοῦν τὴν ζωγποιὸν συνεγηγερχόσι. Γέγρα- 
πται γάρ' « Ὅτι οὐχ ἐπ᾽ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρω- 
πος, ἀλλ᾽ ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐχπορευομένῳ διὰ στό- 
patoc Θεοῦ. » Τροφὴ γὰρ νοῦ, ὁ λόγος ὁ καρὰ Θεοῦ, 
καὶ ἄρτος πνευματιχὸς, στηρίζων ἀνθρώπου χαρδίαν, 
κατὰ τὸ ἐν βίόλῳ ψαλμῶν ὑμνούμενον. 

B. Εὖ λέγεις. 

A. Ἑλλήνων μὲν οὖν οἱ σοφοὶ xal λογάδες τεθαυ- 


8: Matth. 1v, 4. ?* Psal. cin, 15. 


plane est satietas, iis qui revera recte sentiunt, et 
vivifieantem notitiam mento hauserunt. Scriptam 
est enim : « Quia non in solo pane vivet homo, sed 
in omni verbe quod procedit ex ore Dei *". » Nutri- 
meutum enim mentis est verbum Dei, et panis spi- 
ritualis confirmans ac roborans cor hominis; quem- 
admodum in Psalmis canitur 33, 

B. Recte ais. 

À. Gentilium quidem sapientes venustatem. di- 


* Dialogus hic in editione Auberti perperam numeratur nonus ex his qui cum Hermia hábiti/sunt. Est. 


1955 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIET. 


1350 


cendi admirati fuerunt, eloquentiamque summo stu- A μάχασι τὸ χαλλιεπὲς, xoi τῶν ὅτι μάλιστα χατ- 


dio affectant, δὲ subtili verborum ornatu gloriantur, 
orationisque pompa ac fastu delectantur. Àc poeta- 
rum quidem materies est mendacium, cui rhythmis 
suis ac numeris gratiam et venustatem addunt. Ve- 
ritatis autem perquam exigua ab eis ratio habetur, 
quin potius summa laborant inopia verz utilisque 
sententiz, de Dco, inquam, naturaliter 90 vere ex- 
sistente, el ut Paulus inquit : « Evanuerunt in co- 
gitationibus suis, et obscuratum est iusipiens cor 
eorum. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti 
sunt, et mutaverunl gloriam incorruptibilis Dei in 
similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et vo- 
lucrum, et quadrupedum, et serpentium 79. » 


B. Ita est. 


À. De iis itaque per vocem Isaize Deus ita inquit : 
Scitote quia cinis est cor eorum, et errant. 715 At- 
que hi quidem ita affecti sunt. Qui vero impiarum 
hzresium auctores exstiterunt, impuri atque apo- 
state, quique adversus divinam gloriam buccas 
suas dilatant, perversa nefariaque loquentes, in 
nihilo minorem, imo majorem quam gentiles, impe- 
ritiam prolapsi esse cernuntur. Longe enim satius 
fuisset eos viam veritatis noa eognovisse , quam ea 
cognita, retrorsum deflectere a sancto pracepto 
quod ipsis datum est, Accidit enim illis juxta veris- 
simum proverbium : « Canis reversus ad suum vo- 
mitum, et sus lota in volutabrum;cani revoluta **, » 


εσπουδασμένων παρ᾽ αὑτοῖς ἐστι τὸ ἀλληγορεῖν, xat 
Ψιλαῖς ῥημάτων ἐπαυχοῦσι χομψείαις, καὶ τῷ τῆς 
λέξεως ἐναδρύνονται χόμπῳ. Καὶ ὕλη μὲν ποιηταῖς, 
τὸ ψεῦδος, ῥυθμοῖς xai μέτροις εἰς τὸ ἐπέχαρέ τε xal 
ἐμμελὲς ἐκτετορευμένον, ὀλίγη δὲ παντελῶς τῆς 
ἀληθείας φροντὶς, ἡῤῥωστήχασι δὲ χαὶ σπάνιν ὀρθῆς 
καὶ ὀνησιφόρου δόξης, τῆς ἐπί γε, φημὶ, τῷ χατὰ 
φύσιν xal ἀληθῶς ὄντι Θεῷ, μᾶλλον δὲ καθά φησιν ὁ 
ἱερώτατος Παῦλος: ε Ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς δια- 
λογισμοῖς αὐτῶν, xal ἐσχοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν 
χαρδία. Φάσχοντες εἶναι σοφοὶ, ἐμωράνθησαν, xal 
ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου θεοῦ ἐν ὁμοιώματι 
εἰχόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου, xal πετεινῶν, καὶ τετρα- 
πόδων, καὶ ἑρπετῶν.» 


B. ᾿Αλἀληθές. 


Α. Ἔφη γοῦν περὶ αὐτῶν διὰ ψωνῆς Ἡσαΐου 
Θεός" Γνῶτε ὅτι σποδὸς ἡ χαρδία αὑτῶν, xal κλᾶ- 
νῶνται. ᾿Αλλ᾽ ὧδε μὲν τὰ ἐχείνων. Οἵ γε μὴν τῶν 
ἀνοσίων αἱρέσεων εὑρεταὶ γεγονότες, οἱ βέδιηλοἑ τε 
xai ἀποστάται, xal τῆς θείας δόξης τὸ ἀχρατὲς 
ἑαυτῶν χατευρύνοντες στόμα, καὶ λαλοῦντες τὲ 
διεστραμμένα, χαταφωραθεξεν ἂν οὐχ ἂν μείοει 
γραφαῖς τῆς Ἑλλήνων ἀδελτηρίας, ἐξ ἀπονοίας ὠὰ» 
σθηχότες, ἣ τάχα που xal ἐν τοῖς ἐπέχεινα. Κρεξτ- 
«oy γὰρ ἣν αὐτοῖς; μὴ ἐπεγνωχέναι τὴν ὁδὸν τῆς δ 
θείας, f| ἐπεγνωχόσιν, εἰς τὰ ὀπίσω ἀναχάμψαι ἀπὸ 
«ἧς δοθείσες αὑτοῖς ἁγίας ἐντολῆς. Γέγονε γὰρ αὑτοῖς 
τὸ τῆς ἀληθοῦς παροιμίας, « Κύων ἐπιστρέψας ἐπὶ τὸ 


Blasphermi:se enim in Christum obnoxii, veluti truces C ἴδιον ἐξέραμα, xat ὗς λουσαμένη εἰς χύλισμα βυρ- 


quidam atque immanes lupi, devastant greges ovium, 
pro quibus Christus mortuus est, et diripiunt qua 
ipsius sunt, coacervantes sibi ipsis quae non supt 
ipsorum, sicul seriplum est; et gravantes jugum 
ipsorum foriiter, de quibus merito dici possit : « Ex 
nobis exierunt, sed non erant ex nobis, » opportune 
enim hoc de ejuscemodi hominibus a nobis dicitur. 
Sunt enim nonnulli qui imperite admoduin unige- 
nitum Dei Verbuin suprema illa excellentia spoliare, 
et ab :qualitatle cuin Deo ac Patre excludere co- 
nantur, consubstantialem ipsum esse negantes, et 
naturalem omnimodamque identitatem ei tribuere 
recusantes. Alii vero eamdem fere atque hi quos 
diximus viam insistentes, atque in retia mortis et 
laqueum inferni prolapsi, Unigeniti mysterium ab 
administratione in carne sive incarnatione seclu- 
dunt ac separant, et simili propeinodum atque affini 
cum prioribus illis amentia laborant. lili enim Yer- 
bum ex Deo Patre geuitum etiam ante inearnatio- 
nem, divinitatis excellentia quantum in ipsis est 
spoliant : hi vero etiam incaruato Verbo infesti 
sunt, et bene&ücam ipsius gratiam qua humanam 
naturam complexus est, tantum non improbaat at- 
que incusant : non recte sibi consuluisse eum con- 
tendentes quod carnem assumpserit, seque exinani- 
verit; sive quod factus sit hono, quodque in terra 


*! Rom. 1, 91 35. ** Il Petr. iu, 21,22. 


66pov. » Διεμερίσαντο γὰρ τῆς xazà Χριστοῦ 52321- 
μίας τὰ ἐγχλήματα, xat οἷά τινες λύκοι δριμεῖς xal 
qux pot, διαλυμαίνοντα!: τοῖς ποιμνίοις, Oónip ὧν Χρι- 
στὸς ἀπέθανε, xal διαρπάξουσι τὰ αὑτοῦ, πληθύ- 
νοντες ἑχυτοῖς τὰ οὐχ ὄννα αὐτῶν, καθὰ γέγρακτα:, 
xaY βαρύνοντες τὸν χλοιὸν αὐτῶν στιδαρῶς, τερὶ ὧν 
ἂν λέγοιτο xal μάλα εἰχότως: « Ἐξ ἡμῶν ἐξῆν, 

ἀλλ᾽ οὐχ ἦσαν ἐξ ἡμῶν.» Οὐγαροῦν. ᾿Αλλ εἰς 

χαιρὸν ἡμῖν ὁ περί γε τῶν τοιούτων χρίνεται λόγος. 
Καταχομίζουσι μὲν γὰρ ἀσυνέτως τινὲς τὸν μονο- 
γενῇ τοῦ Θεοῦ Λόγον τῆς ὑπερτάτης ὑπεροχῆς, xal 
ὑποδιδάζουσι τῇς ἰσότητος τῆς πρὸς τὸν Πατέρα xal 
Θεὸν, οὐχ ὁμοούσιον εἶναι λέγοντες αὐτὸν, οὔτε μὴν 
φυσιχῇ xal ἀπαραλλάχτῳ ταυτότητι στεφανοῦν 
ἐθέλοντες, Ἕτεροι δὲ τοῖς ὠνομασμένοις τὴν αὐτὴν 
ὥσπερ ἐρχόμενοι τρίδον, xal εἰς παγίδα θανάτου, 
xai εἰς πέταυρον ἅδον χατολισθαίνοντες, τῆς pati 
σαρχὸς οἰχονομίας τοῦ Μονογενοῦς παρευθύνουσι τὸ 
μυστήριον, καὶ ἀδελφὴν ὥσπερ τοῖς πρώτοις ἐπετη- 
δεύουσι τὴν ἀπόνοιαν. Οἱ μὲν γὰρ, οὔπω σεσαρκὼω- 
μένον τὸν ἐχ Θεοῦ Πατρὸς φύντα Αόγον, τῶν εἷς 
θεότητος ὑψωμάτων μονονουχὶ χαταφύροντες, τό γε 
ἧκον ἐπ᾽ αὐτοῖς, ἁλοῖεν ἄν" οἱ δὲ͵, xat ἀεφαρχωμένῳ 
πολεμεῖν ἐγνώχασι, μονονουχὶ xal ἐπιτιμῶντες οἱ 
θρασεῖς τῇ φιλανθρώπῳ χάριτι, οὐκ ὀρθὰ fee- 
λεῦσθαι τάχα ποὺ διατεινόμενοι, διὰ τὸ ἀνασχέσθει 


4951 


QUOD UNUS SIT CIIRISTUS, 


1358 


σαρχὸς, xai τῶν τῆς χενώσεως μέτρων, ἤγουν ὅτι A apparuerit, et cum bominibus versatus sit, cum alio- 


γέγονεν ἄνθρωπος, xal ἐπὶ τῆς γῆς ὥφθη, xat tol, 
ἀνθρώποις συνανεστράφῃ, χαίτοι Θεὸς ὧν φύσει, xal 
σύνεδρος τῷ Πατρί. 

B. "Eg»; μὲν ὀρθῶς. 

Α. Καταχεχράξεται δ᾽ οὖν τῆς ἐν ἀμφοῖν ἀμαθίας 
ἡ θεόπνευστος Γραφὴ, πρεσδεύουσα τἀληθὲς., καὶ 
τὸν μὲν γὰρ ἐχείνοις λόγον ἀδρανῆ καὶ ἀσύφηλον 
ἀποφαίνουσα, ἐφιατᾶσα δὲ ταῖς τῆς θεότητος τρίδοις, 
τοὺς ἰσχνῷ τε xol ἀχριθεὶ διανοίας ὄμματι χατ- 
αϑρεῖν εἰωθότας τὸ ἐπ᾽ αὐτῷ μυστήριον. 

Β. Τίνες δ᾽ ἂν εἶεν, οἱ τὴν οὕτω σεπτὴν χαὶ ἀπόῤ- 
ὗητον τοῦ Σωτῆρος οἰχονομίαν, ἀνοαίως χακιδδηλευ- 
κότε; (ἔοιχας γὰρ οὐ μετρίως ἐπ᾽ αὐτῷ δὴ τούτῳ 
δυσφορεῖν), ἐθέλοιμ' ἂν διαπυθέσθαι σου... 

Α. Διατεχμαίρῃ χαλῶς. Ζηλῶν γὰρ ἐζήλωσα τῷ 
Κυρίῳ, xaX πρός γε τουτὶ χατατεθηγμένος ἀλύῳ χαὶ 
σφόδρα. Τὸ δὲ ὅποι ποτὲ χαταστρέψουσιν. ol. παρ᾽ 
ἐχείνων λόγοι, δέδια χαθορῶν. Τὴν γάρ τοι παρα- 
δαθεῖσαν ἡμῖν νοθεύουσι πίστιν, δράχοντος ἀρτιφα- 
νοῦς εὑρήμασι χεχρημένο!, xal ταῖς τῶν ἀπλουστέ- 
ρων ψυχαὶς ἰοῦ δίκην ἐγχέοντες, ψυχρά τινα xai 
διεστραμμένα χαὶ ἀδελτηρίας ἔμπλεω .- 

B. Εἶτα τίς ὁ ἀρτιφανὴς ἐστι δράχων, ὁποῖα δὲ 
ἄττα τὰ παρ᾽ αὐτοῦ πεφλναρημένα κατὰ τῶν τῆς 
ἀληθείας δογμάτων, ἐρομένῳ φράσον. - 

A. ᾿Αρτιφανὴς μὲν δράχων, ὁ σχολιὸς οὐτοαὶ, xat 
ἰῷ μεθύουσαν ἔχων τὴν γλῶτταν, ὁ τῇ παραδόσει τῶν 
τῆς οἰχουμένης μυσταγωγῶν, μᾶλλον δὲ καὶ πάσῃ 
τῇ θεοκνεύστῳ Γραφῇ μονονουχὶ χαίρειν ἀἑπὼν, χαι» 
νοτομήσας δὲ τὸ αὐτῷ δοχοῦν, καὶ Θεοτάκον μὲν οὐκ 
εἶναι λέγων τὴν ἁγίαν Παρθένον, Χριφτονόχον δὲ 
μᾶλλον xa ἀνθρωποτόχον " ἕτερά δὲ πρὸς τούτοις 
ἀπηχῆ xat ἀπόπληχτα, τοῖς ὀρθοῖς χαὶ εἰλικρινέσι 
«ἧς χαθολιχῇῆς Ἐχκχλησίας ἐπεισφρήσας δόγμασι. 


B. Νεστόριον, οἶμαι, φής. Συνίημι γὰρ ἤδη πως, 
ἀλλὰ τί τὸ χρῆμα, ὦ τᾶν, τῶν ἐχείνου λόγων, οὐκ 
ἔχω νοεῖν" σεοτόχον δὲ πὼς οὐχ εἶναί φησι τὴν ἁγίαν 
Παρθένον : 

Α. Οὐ γάρ τοι, φησὶ, Θεὸν ἐχτέτοχεν. "Hv γὰρ ὁ 
Λόγος xal πρὸ αὐτῆς, μᾶλλον δὲ xai πρὸ παντὸς 
αἰῶνος καὶ χρόνου, σνναΐδιος ὧν τῷ Θεῷ xat Πατρί. 
Καταρνήσονται δὴ οὖν καὶ τοῦτο ἀναφανδὸν, ὡς ἔστι 


qui sit natura Deus, et l'atris assessor. 


B. Recte quidem dicis. 

A. Occlamat vero amborum imperitis Seriptura 
divinitus inspirata, veritatem nobis edisserens , 
aique illorum quidem rationes vanas ac stolidas de- 
clarans , 416 eos vero qui subtili atque accurato 
mentis oculo mysterium quod in lioc latet contem- 
plari solent, ad semitam divinitatis deducens. 

B. Quinam vero sint ii qui adeo venerandam 
atque ineffabilem Servatoris nostri dispensationein 
adulterarunt (videris enim mihi non parum hac de 
causa commotus esse), velim ex te cognoscere. 


B — A. Recte judicas. Zelo enim zelatus sum Domi- 


num. Angit vero me et quidem vebementer, cum 
meeum non absque Limore cogito quonam illorum 
sermones aint evasuri. Fidem enim nobis traditam 
corrumpunt, draconis recens editi inventis utentes, 
el inania qu:edam ac vana, dementizeque plena dog- 
mala simpliciorum animis iofundentes. 


B. Quisnam porro sit draco iite recens editus, 
ei qualia tandew sint ea qua adversus veritatis dog- 
mata deblaterat, explica, obsecro. 

AÀ. Recens quidem draco est nequam ille et ve- 
neno temuleotam habens linguam, quique, contempta 
waditione eorum qui orbem terrarum sacra my- 
steria docuerunt, imo potius universa 8acra Scri- 
ptura valere jusss, rebusque novis pro sua libidine 
introJuctis, sanctam Virginem Deiparam esse ne- 
gat, sed potius Christum sive hominem peperisse , 
aliaque his affinia perquam absurda atque stupida 
rectis ac puris universalis Ecclesie dogmatibus su- 
perinferens. 

B. Nestorium, ut arbitror, significas. Jam enim 
intelligo. Opinionis vero ejus ratio mihi cognita 
non est. Quonam autem pacto sanctam Virgineii 
Deiparam esse negat ? 

Δ. Neque eniin, inquit, Deum ex se peperit, Nam 
Verbum apte ipsam erat, atque adeo ante omnia 
ssecula et tempora, utpote coxternum Deo ac Patri. 
Negaverint itaque etiam hoc aperte, quod Euma- 


Θεὰς ὁ Ἐμμανονὴλ, εἰχῆ δὲ ὡς ἔοιχε διερμμηνεύει p nuel sit Deus. Inepte igitur illud interpretatus fue- 


τοὔνομα, λέγων ὁ εὐσγγελιστής" « "O ἐστι μεθερ- 
μηνενόμενον, Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός.» Οὕτω γὰρ χρῆναι 
χατουομάζεσθαι διεθεόακιοῦτο σαφῶς διὰ T*c τοῦ 
προφῆτον φωνῆς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, τὰν ἐκ τῆς ἁγίας 
Παρθένου χατὰ σάρχα γεγεννημένον, ὡς ἐνανθρωπή- 
σαντα Θεόν. 

B. Μαίτοι δοκεῖ μὲν ἐχείνοις οὐχ ὧδε ταῦτ᾽ ἔχειν, 
μεθ᾽ ἡμῶν δὲ φαῖεν γενέσθαι Θεὸν, ἤτοι τὸν ἐκ Θεοῦ 
Λόγον, χατά γε τοὺς τῆς ἐπικουρίας «τρόπους. Σέ- 
σωχε γὰρ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν διὰ τοῦ γεννηθέντος ix 
γυναιχός. 

Α. Οὐ γὰρ ἦν, εἰπέ μοι, καὶ μετὰ Μωσέως τῆς 


*! Matth. 1, 95. 
PaTROL. ὕκ. LXXV. 


yit evangelista , dicens : « Quod. interpretatur, No- 
biscum Deus κ᾽. » lta enim manifeste Deus ac Pater 
per vocem prepheiarum affirmavit oportere vocari 
ewm qui ex sancte Virgine secundum carnem natus 
essel, vt Deum igcarnatum. 


B. Atqui illis res non ita se habere videtur : no- 
biseum vero faetum esse. Deum contendunt sive 
Verbum ex Deo, ratione auxilii, Salvavit enim or- 
bem terrurum per eum qui ex muliere natus est. 


A. Anne, obsecro, et cum Moyse erat, e terra 


NS 


1259 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCUIEP. 1260 
Agypiiorum. 2177 et servitule qua ibidem preme- A Αἰγυπτίων χώρας xot τῆς αὐτόθι πλεονεξίας ἀπαλ- 


bautur Israclitas liberaus in manu forti et brachio 
excelso , sicul scriptum est **? anne vero etjam 
deinceps Jesum manifeste dicentem reperiemus: «Et 
sicul eram cum Moyse, ita ero etiam vobiscum *** ?» 


B. Omnino. 

À. Quam igitur ob causam nemo quidem illorum 
Emmanuel vocatus est, aed illi soli hoc nomen con- 
venit qui novissimis 5250 1}}} temporibus ex muliere 
secundum carnem natus est? 

B. Quonam modo itaque censebimus factum esse 
Deum ex muliere? An tanquam substantie quz ín 
jpsa et ex ipsa esl particeps factum fuerit Verbum? 

A. Absit ut adeo vanam atque absurdam opinio- 
nein animo concipiamus. Erroneum enim fuerit, 


λάττων τὸν Ἰσραὴλ, ἐν χειρὶ χραταιᾷ xat ἐν βρα- 
χίονι ὑψηλῷ, καθὰ γέγραπται ; οὐχὶ δὲ καὶ μετὰ 
ταῦτα, Ἰησοῦν λέγοντα σαφῶς εὑρήσομεν, « Καὶ ὡς 
ἥμην μετὰ Most, οὕτως ἔσομαι xal μετὰ σοῦ ;» 

B. ᾿Αληθές. 

Α. "Apa. δὴ οὖν, οὐδεὶς μὲν ἐχείνων Ἐμμανουὴλ 
ὠνόμαστα:, ἥρμοσε δὲ μόνῳ τοὔνομα, τῷ χατὰ σάρχα 
ἐχ γυναιχὺς ἐν ἐδχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς παρᾶ- 
δόξως γεγεννημένῳ ; 

B. Οἱησόμεθα δὴ οὖν τίνα τρόπον γεγεννῆσθαι θεὸν 
ix γυναιχὸς, ἄρ᾽ ὡς τῆς ὑπάρξεως τῆς ἐν αὑτῇ τε 
xai ἐξ αὐτῆς μετεσχηχότος τοῦ Λόγου : 

Α. “Απὰᾶγε τῆς οὕτω Ψυχρᾶς εἰχαιοδουλίας. Παρα- 
πχίοντος γὰρ οἱ λόγοι, xai νοῦ χατηῤῥωσηχότος τὸ 


mentisque plane a vero aversa, existimare ineffabi- D ἐφ᾽ ἃ μὴ προσῆχεν ἐκτετραμμένον, τὸ σαρχὸς οἷε- 


lem Unigeniti essentiam carnis fructum sive fetum 
esse. Cieteruin. erat, ut. Deus, co:ternus Patri qui 
ipsuin genuit, et ex ipso secunduim naturain ineffa- 
bili modo genitus est. Volentibus autem aperie 
cognoscere quomodo et qua ratione in nostra spe- 
cie apparuerit οἱ factus sit liomo, divinus evange- 
lista Joannes declarat, dicens : « Et Verbum caro 
factum est, et habitavit in nobis, et vidimus glo- 
yiam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre, 
plenum grati et veritatis "8, » 

B. At si Verbum, inquiunt, factum est caro, jan 
non amplius mansit Verbum, sed potius desiit esse 
id quod erat. 


A. Atqui hoc merum delirium et dementia est, C 


nihilque aliud quatn mentis emotz ludibrium. Ceu- 
sent enim, ut videtur, per lioc « factum est,» neces- 
saria quadam ratione inutationem alterationemque 
significari. 

B. lta sibi persuadent et opinionem suam sacrae 
Scripturz auctoritate stabiliunt. Dictum enim est, 
inquiunt, alibi de uxore Lot, quod facta sit co- 
lumna salis **; et de virga Moysi, quod projecit eam 
in terram, et facta est serpens "δ. Naturalis enitn in 
hisce mutatio facta est. 

A. Ergo cum psallunt quidam : « Et factus est 
mihi Dominus in refugium ** ; » et rursus: « Do- 
mine, refugium factus es nobis in generatione et 
generatione ", » quid respondebunt ? anne Deus qui 


σθαι γενέαθαι χαρπὸν, τὴν ἄῤῥητον ὕπαρξιν toU 
Μονογενοῦς. ᾿Αλλ᾽ fjv, ὡς θεὸς, συναΐδιος τῷ γεννή- 
σαντι Πατρὶ, χαὶ ἐξ αὑτοῦ χατὰ φύσιν ἀποῤῥήτως 
γεγεννημένος. Ἐξθέλουσί γε μὴν εἰδέναι σαφῶς, ὅπως 
τε xat τίνα τρόπον ἐν εἴδει πέφηνε τῷ καθ᾽ ἡμᾶς, 
xal γέγονεν ἄνθρωπος, σαφηνιεῖ λέγων ὁ θεσπέσιος 
εὐαγγελιστὴ: Ἰωάννης" « Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, 
xai ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξεν 
αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρὸς, κλέρες 
χάριτο; xal ἀληθείας. » 

B. ᾿Δλλ᾽ εἰ γέγονε, φασὶ, σὰρξ, ὁ Λάγος, οὐχ ἴα 
μεμένηχε Λόγος, ἀποπεφοίτηχε δὲ μᾶλλον τοῦ εἶναι 
ὃ ἧν. 

A. Καὶ μὴν τοῦτό γέ ἐστι τερθρεία καὶ λῆρις, 
xai ἐξεστηκχότος εὑρέματα νοῦ, καὶ ἕτερον οὐδέν, 
Οἴονται γὰρ, ὡς Éotxev, ὡς ἐξ ἀφύχτου τε xal ἀναγ- 
χαίον λόγου, τροπῆς τε xai ἀλλοιώσεως ση μαντιχὸν 
εἶναι τὸ, « ἐγένετο. » 

B Ναὶ, φασὶ, xot δὴ τὸν οἰχεῖον ἃ μπεδοῦσι λόγσι, 
ἐξ αὐτῆς ἑλόντες τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς. Εἴρηται 
γάρ πον, φασὶν, ἐπὶ μὲν τῆς τοῦ Λὼτ γυναιχὸ;, ét 
ἐγένετο στήλῃ ἁλός. Καὶ μὴν καὶ ἐπὶ τῆς Mesi 
ῥάδδον, ὅτι ἔῤῥιψεν αὐτὴν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἐγένετ 
ὄφις. Φυσιχὴ γὰρ ἐν τούτοις γέγονεν ἡ τροπή. 

A. Οὐχοῦν, ὅτε ψάλλουσί τινες, « Καὶ ἐγένετό μα 
Κύριος εἰς καταφυγήν" » χαὶ πάλιν, « Κύριε, χκταᾶ- 
φογὴ ἐγενήθης ἡμῖν, ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ,» τί δὲ 
φαῖεν àv; ἄρα τὸ εἶναι Θεὸς ἀφεὶς ὁ ὑμνούμενος, με- 


lic decantatur, desiuens esse Deus, mutatus est in p ταχεχώρηχεν ἐχ μεταδολῆῇς εἰς τὸ εἶναι χαταρφυγὴ, 


refugium, et trauslatus est naturaliter in aliud 
quod initio non erat? At vero quomodo non id plane 
alienum slt 4 7168 Deo naturaliter exsistente? lm- 
mulabilis enim secundum naturam cuim sit, manet 
profecto id quod erat, et est semper, tametsi dica- 
tur factus esse refugium. 

B. Optime certe rectissimeque dixisti. 

A. Cum itaque Dei mentio fit, si ab aliquo dica- 
tur illud, Factus est , quo pacto non sit absurdum, 
atque adeo vehementer absurdum, existiinare imu- 
tationem aliquam per id significari, eL non potius 
conari id alia ratione intelligere, prudenterque ad 


καὶ μετέστη φυσιχῶς πρὸς ἕτερόν τι παρ᾽ ὅπερ οὐχ 
ἣν ἐν ἀρχαῖς ; Καὶ πῶς οὐχ ἀπεοιχὸς καὶ ἀνάρμοστον 
τῷ γε ὄντι κατὰ φύσιν Θεῷ τὸ χρῆμά ἐστιν; "Ατρε- 
πτὸς γὰρ ὧν xatà φύσιν, μένει ποῦ πάντως ὅπερ 
ἦν, χαὶ ἔστιν ἀεὶ, χἂν εἰ λέγοιτο τισὶ γενέσθαι χατα- 
φυγή. 

B. "Αριστά γε xal μάλα ὀρθῶς ἔφης. 

A. Οὐχοῦν παρενηνεγμένης εἰς μέσον «f Θεοῦ 
μνήμης, εἰ ὑπό του λέγοιτο τὸ, Ἐγένετο, πῶς οὐχ 
ἁμαθὲς καὶ ἀνόσιον χομιδῇ, τροπὴν οἴεσθαι σημαί- 
νειν αὑτὸ, xal οὐχὶ δὴ μᾶλλον καθ᾽ ἕτερόν τινα τρό- 
Tov πειρᾶσθαι νοεῖν, xal περιτρέπειν ἐμφρόνως εἰς 


δ. Deut. v, 15. 51᾽205..1, ὅ. Joan. 1, 164. "Gen. xix, 306. Exod. iv, 5, ἃ. "6 Psal. xcu. 22. 


V Pgal, Lxxxix, 1. 


4 vo ute. 
. 


* . . » T. . ᾿ a 


1901 


QUOD UNUS SIT CIInISTUS. 


13623 


τὸ ὅτι μάλιστα πρέπον τε xai ἑοιχὸς τῷ ἀτρέπτῳ A id quod Deo immutobili maxime convenit accom- 


θεῷ; Πῶς δὴ οὖν ἄρα εἰς adpxa φαμὲν γενέσθαι τὸν 
Λόγον, τὸ ἄτρεπτόν τε χαὶ ἀναλλοίωτον ὡς ἴδιόν τε 
xai οὐσιῶδες xal ἐμπεφυχὸς αὐτῷ τηροῦντες ἀεὶ, ὁ 
πάντοφος Παῦλος, ὁ τῶν αὐτοῦ μυστηρίων ταμίας, ὁ 
τῶν εὐαγγελικῶν χηρυγμάτων ἱερουργὸς, σαφηνιεῖ 
λέγων" « Τοῦτο φρονεῖτε ἕχαστος ἐν ὑμῖν αὑτοῖς, ὃ 
χαὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, 
οὐχ ἀρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν 
ἐχένωσε, μορφὴν δούλου λαθὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀν- 
θρώπων γενόμενος, χαὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρω- 
πος, ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήχοος μέχρι 
θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. » Καίτοι γὰρ θεός τε 
χαὶ ἐχ Θεοῦ χατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ μονογενὴς αὐτοῦ 
Λόγος, τὸ ἀπαύγασμα τῆς δόξης, xol ὁ χαραχτὴρ 
τῆς ὑποστάσεως τοῦ γεννήσαντος, γέγονεν ἄνθρωπος, 
xai οὐχ εἰς σάρκα τραπεὶς, ἣ φυρμὸν, $ χρᾶσιν, ἢ 
τι τῶν τοιούτων ἕτερον ὑπομείνας, καθεὶς δὲ μᾶλλον 
ἑαυτὸν εἰς χένωσιν, καὶ ἀντὶ τὴς προχειμένῃς αὐτῷ 
χαρᾶς, αἰτχύνης χαταφρονέσας, xat «hv: τῆς ἀνθρω- 
πότττος πτωχείαν οὐχ ἀτιμάσας. Ἠθέλησε γὰρ, ὡς 
Θεὸς, τὴν θανάτῳ χαὶ ἁμαρτίᾳ ἐνεχομάνην σάρχα, 
χαὶ θανάτου xai αἵματος ἀποφῆναι χρείττονα, καὶ 
ἀναχομίσαι πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς, ἰδίαν αὐτὴν ποιησά- 
μενος, xal οὐχ ἄψυχόν γε χατά τινας, ἔψυχωμένην 
δὲ μᾶλλον ψυχῇ vospd* ἱέναι γε μὴν τὴν τῷ πρά- 
γματι πρέπουσαν οὐκ ἀπαξιώσας τρίδον, τὴν καθ᾽ 
ἡμᾶς γέννησιν ὑπομεῖναι λέγεται, μεμενηχὼς ὅπερ 
Tw. Γεγέννηται γὰρ παραδόξως χατὰ Gápxa', ἣ ἐν 
εἴδει τῶν καθ᾽ ἡμᾶς ὀφθῆναι τοῖς ἐπὶ ἧς, τὸν ἀναφῇ 
xai ἀσώματον", Πλὴν ἐνανθρωπῆῇσαι χρίναντα, χαὶ ἐν 
ἑαυτῷ χαὶ μόνῳ τοῖς τῆς θεότητος ἀξιώμασιν ἐχ- 
πρεπῇ τὴν ἡμῶν ἀποφῆναι φύσιν ἦν γὰρ ὁ αὐτὸς, 
Θεός γε ὁμοῦ xal ἄνθρωπος, xal ἐν ὁμοιώματι μὲν 
ἀνθρώπου, καθὸ μετὰ τούτου xal Θεὸς fv, σχήματι 
δὲ ὡς ἄνθρωπος. Θεὸς γὰρ ἦν ἐν εἴδει τῷ καθ᾽ ἡμᾶς, 
xai ἐν δούλου μορφῇ, Δεσπότης. Σάρχα γὰρ οὕτω 
φαμὲν γενέσθαι. Ταύτῃτοι xal Θεοτόχον εἶναι bta6c- 
θαιούμεθα τὴν ἁγίαν Παρθένον. 


modare? Quonam igitur pacto iu carne factum 
fuisse Verbum dicamus, immutabilitatem qu: ipsi 
propria atque essentialis et insita, est- perpetuo 
conservantes, sapientissimus Paulus, mysteriorun: 
ipsius — dispensator evangeliczque przedicationi: | 
minister, declarat, dicens : « Hoc sentite unusquis- 
que in vobis quod et in Christo Jesu, qui, cum in 
forma Pi esset, non rapinain arbitratus est se 
esse xqualem Deo : sed semetipsum exinanivit , 
formam servi accipiens, iu similitudinem homiuum 
factus, et habitu inventus ut homo, bumiliavit se- 
ipsum, factus obediens usque ad mortem , mortem 
autem crucis *. » Deus enim et ex Deo secundum 
naturam exsistens unigenitum ipsius Verbum, et 


b splendor glorie, et character substantie Genito- 


ris *, factum est homo, et non in earnem inutatum, 
neque ullam aut misturam, aut temperaturain aut 
aliud quidpiam hujuscemodi subiit, sed potius de- 
mitteus se ad exinanilioueimn , et. pro gaudio sibi 
proposito, dedecus contemnens, humaunitatisque 
miseriam atque indigentiam non aspernatus. Vo- 
luit enim ut Deus carnem morti et peccato ob- 
noxiam, niorte ac peccato superiorem declarare, 
pristinaeque integrits&i restituere, propriam eum 
Sibi faciens, et quidem illam non anima carentem, 
ut quidam opinantur, imo potius anima intelligente 
animatam, Porro via quiz huic negotio gerendo 
conveniret incedere non dediguatus, nativitatem 
nobis similem subiisse dicitur, permanens vero id 
quod erat. Natus enim est admirabili ratione ge- 
cundum carnem ex muliere : neque enim poterat 
aliter, Deus secundum naturam exsistens, quam in 
specie quz? nostre similis esset mortalibus appa- 
rere, qui incorporeus est et taugi nequit. Neque 
enim poterat aliter quam per iucarnationem, atque 
in seipso el quidem solo nostram naturam deitatis 
dignitatibus decorare. Erat enim ipse Deus simul 
et tiomo, 719 et in similitudine quidem liominis, 


quatenus una cum bac etiam Deus erat; habitu vero, ut homo. Deus enim erat in specie nosir;e 
simili, et in forma servi, Dominus. Hoc enim modo carnem factum esse dicimus: ac proinde Deiparam 


quoque exstitisse sacrosanctam Virginem asserimus. 
B. Βούλει, τοῖς σοῖς ἀντιπαρεξάγοντες λόγοις τὰ 


B. Placetne ut, illorum objectiones tuis dictis op- 


παρ᾽ ἐχείνων, ἰσχνοτέραν ἀποτελῶμεν τῶν ἐννοιῶν D ponentes, accuratiorem οἱ subtiliorem rei proposite 


τὴ» βάσανον, ἣ παραχωρῶμεν ἀπλῶς λέγοντί σοι, 
“ὃ εὖ ἔχειν ὑπειλημμένον ; 


À. ᾿Ανεπίπληχτον μὲν, ὥς γε οἶμαι, πᾶν ὅπερ ἂν 
λέγοιτο πρὸς ἡμῶν σοφῶς τε χαὶ ἐπιστημόνως, χαὶ 
οὐχ ἀπᾳδόντως ἔχον ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς. 
Φράζε δὲ xaX αὐτὸς τὸ δοχοῦν. Ἔχτέχοι γὰρ ἄν τι 
s) ὀνησιφόρων ἡ ἀντίστασις. 


B. Ὃ θεσπέσιος γράφει, φασὶ, Παῦλος περὶ τοῦ 
Υἱοῦ, ἅτε δὴ γεγονότος χατάρας τε xal ἁμαρτίας. 
"Eg γὰρ, ὅτι « Τὸν μὴ γνόντα ἀμαρτίαν, ὑπὲρ 
ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησε. » Kal πάλιν" ε Χριστὸς 


** Philipp. 11. 5-8. “ΠῸΟὺν. 1, ὅ. 


investigationem instituamus , an potius simpliciter 
orationi tuz (ldem adhibentes, ita sese rem habcre 
statuamus? 

À. Extra reprehensionem omnem positum est, ut 
arbitror, quod a nobis scite sapienterque dictum 
est, neque una ralione a sacris Scripturis dissen- 
tit. Dic vere etiam tu quod tibi videtur : afferet 
enim nonnihil utilitatis contrarie sententiz oppo- 
sitio. ; 

B. Divinus Paulus, aiunt, scribit de Filio, tan- 
quam qui factus sit maledictio et peccatum, In- 
quit enim, quod « Eum qni non novit peccatum, pro 
nobis peccatum fecit **. » Εἰ rursus : « Christus 


δ 11 Cor. v, 9t. 


1205 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. 


1264 


^os redemit ex maledictione legis, factus pro nobis A ἡμᾶς ἐξηγέρασεν Ex τῖς κατάρας τοῦ νόμον, γενό- 


naledictio ***. » Factum autein esse aiunt ipsum, non 

sem ipsam maledictionem et peccatum, sed, cum 
: Aliud quidpiam prater hoc significet sacra Scrip- 
tura, ita a nobis intelligi dicunt illud, « Et Vorbum 
caro factum est δ". » 

A. Atqui quemadmodum cum dicimus ipsum fa- 
cium esse maledictionem et peccatum, ita factum 
]psum esse carnem simul statuitur, priusque intel- 
ligitur quam ea quae ipsum consecuta sunt. 

ἢ. Quomodo 23is? 

A. Cum enim quispiam iis dixerit : « Qui non 
novit peccatum factus est peccatum pro nobis; re- 
demit vero etiam ex maledictione legis eos qui sub 


lege erant, factus pro ipsis malediciio : » quo paoto 
esse possit quia iis temporibus qui- D σειέ τις, ὡς ἐν χαιροῖς δηλονότι, xa0' οὃς ἐσαρχώϑη 


dubium 
hus incarnatus est, factus etiam sit. bomo Unige- 
nitus ἢ Cum itaque incarnatum dicimus, simul etiam 
intelliguntur illa quz: per incarnationem illata sunt 

. ei qui voluntariau) exinanitionem subiit, ut nimirum 
et esurire, et defatigari. Quemadmodum enim non 
defatigatus est 18 cui omnis est polestas ; neque 
censeatur esurisse, cum ipse sit nutrimentum vita- 
que omnium, praterquam eum sibi ascivit corpus 
esuritioni defatigationique obnoxium; ita etiam 
nunquam ioter prevaricatores legis  numeratus 
fuisset, neque factus fuisset maledictio crucem 
propter nos subiens, 7240 nisi factus essel caro ; 
ita enim ipsum factum esse peccatum dicimus, hoe 
est, incarnalus est, et factus homo, similem ac nos 
ortum convenienter humanz nature adeptus, nimi- 
rum ex saneta Virgine. 

B. Assentior : recte enim statuis. 

ΔΑ. Stultum vero etiam hoc fuerit, cengere nimi- 
rum ac dicere Verbum ita factum esse carnem, sic- 
ut maledictionem et peccatum. 

B. Quo pacto ais? 

A. Nonne enim ut solveret exsecrationem, exse- 
crabilis erat , et ut. delerei peccatum, Pater ipsum 
peccatum fecit / 


*** Galat. n1, 15. ** Joan. 1, 44. 


μενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα. » Γενέσθαι δέ φασιν αὐτὸν, 
οὐκ αὐτόχρημα xatápav χαὶ ἁμαρτίαν, ἀλλ᾽ ἕτερόν 
τι παρὰ τοῦτο δηλοῦν τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, οὕτω 
πρὸς ἡμῶν νοεῖσθαί φασι τὸ, « Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ 
ἐγένετο (10). » 

Α. Καὶ μὴν ὡς Év γε τῷ φάναι χατάραν γενέσθαι 
καὶ ἁμαρτίαν, οὕτω γενέσθαι σάρχα αὐτὸν avy- 
εἰσχρίνεται, xal προανίσχουσαν ἔχει τῶν μεθ᾽ ἕαυ- 
τὸν τὴν Évvoray. 

Β. Πῶς ἔφης; 

A. Ὁπηνίχα γὰρ φαίη τις ἂν αὐτοῖς, «*O μὴ εἰδὼς 
ἁμαρτίαν, ἁμαρτία γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἐξεπρίατο 
ὃὲ χαὶ ἐχ τῆς χατάρας τοῦ νόμου τοὺς ὑπὸ νόμον, 
γενόμενος ἀπὲρ αὐτῶν χατάρα"» εἶτα πῶς ἂν ἐνδοιά- 


τε xal γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Movoyevf)c; συνεισφέ- 
ρεται τοίνυν τοῖς τῆς σαρχώσεως λόγοις, xal τὰ óc 
αὐτὴν οἰχσνομιχῶς ἐπενηνεγμένα, τῷ τὴν ἑχούσιον 
παθόντι χένωσιν, χαθάπερ ἀμέλει καὶ τὸ πὲινῆν, xal 
τὸ χοπιᾷν. “Ὥσπερ γὰρ οὐχ ἂν χεχοπίακεν αὑτὸς ᾧ 
πᾶσα δύναμις, οὐδ' ἂν εἴρητο πεινῆσαι, τροφὴ καὶ 
ζωὴ τῶν Ov ὑπάρχων αὐτὸς, μὴ οὐχὶ προοιχειω- 
σάμενος σῶμα, τὸ πεινῇν τε xal χοπιᾷν πεφυχός" 
οὕτως οὐχ ἂν ἐν ἀνόμοις κατελογίσθη πώποτε γενέ- 

σθαι γὰρ οὕτω φαμὲν ἁμαρτίαν αὐτὸν, οὐχ ἂν γέϊοαε 

χατάρα, σφαυρὸν ὑπομείνας τὸν δι’ ἡμᾶς, εἰ μὴ τὸ 

γονε σὰρξ, 'τουτέστιν, ἐσαρχώθη τε καὶ ἑνηνθρώ- 
πῆσε, τὴν χαθ᾽ ἡμᾶς ὑπομείνας γέννησιν ἀνθρωτο- 


C πρεπῶς, τὴν διά γέ φημι τῆς ἁγία; Παρθένου. 


B. Σύμφημι. Φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς. 

Α. ᾿Ασύνετον δὲ xal ἑτέρως τὸ οἴεσθαί τε χαὶ 
λέγειν, οὕτω γενέαθαι σάρχα τὸν Λόγον, χαθϑάπερ 
ἀμέλει χατάρα χαὶ ἁμαρτία γέγονεν. 

B. Τίνα φὴς τρόπον; 

A. Οὐ γὰρ ἵνα λύσῃ τὴν ἀρὰν ἑπάρατος ἦν, πὲ 
ἵνα παύσῃ τὴν ἁμαρτίαν, ἁμαρτίαν ἐποίησεν αὑτὸς 
ὁ Πατήρ; 


BON. VULCANII NOTAE. 


(10) Ad majorem intelligentiam eorum quz Cyril- D μιουργεῖ xai ἀπαθῷς ἐτέχθη. Λόγος δὲ ὧν, ἑνυκό- 


lus hic de eo quod Verbum factum $it caro, non 
parum faciunt que. habet Isid. Pel. epist. 405 lib. 
primi, inquiens : Οὐχ ἔστι φυσιχὰς ἀποδείξεις τῶν 
ὑπὲρ φύσιν ζητεῖν. Ei γὰρ καὶ σὰρξ ἀληθὴς ὁ Λόγος 
γεγένηται, ἀλλ᾽ οὐ ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστός " ἔναν- 
θρωπήσας δὲ μᾶλλον θεὸς ἐν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν, 
εἷς ὑπάρχει Υἱὸς τοῦ θεοῦ. Hoc est : Rerum super- 
naiuralium naturales demonstrationes quarere non 
oportet. Tametsi enim eliam caro vera Verbum sit 
factum, non tamen nudus homo est Christus ; incar- 
| natus vero potius Deus in utraque natura, unus exsi- 
| stit Filius Dei. Non abs re vero fuerit adjicere ejus- 
, dem epistolam 144 libri tertii, qua declarat, cur 
: Filius Dei vocetur Verbum, quz quidem sic habet : 
᾿Θειότατος xol ἄῤῥητος τοῦ Πατρὸς Υἱὸς, ὁ παρ᾽ ἡμῶν 
προσχυνούμενος, εἰχότως Λόγος προσαγορεύεται, οὐχ 
τι Λόγος μόνον ἐστὶ, xai τοῦ Πατρὸς ἐρ ἡνέντης, 
ὥς τινες οἴονται" ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ θᾶττον ἣ λόγος δη- 


"diu E xat ped ἰότητα 
στιν ἀνυπόστατος αὑτὸς ὁ Λόγος, ἔγειν 

ζει, λέγων" « Ὃ ἀχούων τοὺς docte Us cs 
αὐτούς.» El οὖν ὁ Αόγος λόγους ἔχει, οὐχ ἔστιν ἀνυπό- 
στατος " ἀλλ' ἐνυπόστατος ὧν, διά τὸ ἀπαθῶς προελη- 
λυθέναι, Λόγος προσαγορεύεται. Hoc est : Divimissi- 
imus εἰ ineffabilis Filius, qui a nobis adoratur, merite 
Verbum appellatur : non quia Verbum solum est, εἰ 
Patris. interpres, ut. nonnulli existimant ; sed quia 
citius etiam quam verbum creat, et quia citra ullem 
passionem genitus est. Verbum autem cum sit, etiam 
per se subeistens. est, εἰ peculiarem proprietatem ha- 
bet. Quod enim subsistentia Ron. careat, Verbum 
ipsum terba se habere dicit, inquiens : « Qui audit 
verba mea, et [acil illa. » δὲ igitur Verbum verbe 
habei, subsisientia non caret ; sed ice sub- 
sistens, quia citra passionem processit, Verbum nan- 
cupatur. 


£t. Ὅτι δὲ οὐχ 


LY 


4405 : 


D. 'QA xa αὐτοί φασιν. 

À. Οὐχοῦν εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς, χατά γε τὸ αὐτοῖς 
ἐὖ ἔχειν ὑπειλημμένον, ὅτι γέγονεν οὕτω σὰρξ ὁ 
λόγος, χαθὰ χαὶ κατάρα καὶ ἁμαρτία, ἐπ᾽ ἀναιρέσει 
σαρχὸς, εἶτα κῶς ἄφθαρτόν τε xal ἀνώλεθρον αὐτὴ" 
ἀποφαίνει, ὡς ἕν γε πρώτῃ κατορθώσας τοῦτο τῇ 
ἰδίᾳ σαρχί; οὐ γάρ τοι θνητὴν ἀφπομεῖναι xat ὑπὸ 
φθορὰν ἀφῆχεν αὐτὴν (παραπέμποντιος εἰς ἡμᾶς τοῦ 
᾿Αδὰμ τὴν ἐπὶ τῇ παραδάσει δίχην), ὡς σάρχα δὲ 
μᾶλλον ἀφθάρτου Θεοῦ͵ τουτέστιν, ἰδίαν, ἤγουν 
ἑαυτοῦ xal θανάτου καὶ φθορᾶς ἐπέκεϊνα θείς ; 


Β. Εὖ ἔφης. 

A. "Ἔφη δέ που τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, τὸν μὲν 
πρῶτον ἄνθρωπον, τουτέστιν ᾿Αδᾶὰμ, εἰς φυχὴν γε- 
νέσθαι ζῶσαν, τὸν δὲ ὕστερον. φημὶ Χριστὸν, εἰς 
κυεῦμα ζωοποιόν. "Ap" οὖν, ὥσπερ iw! ἀναιρέσει 
κατάρας xai ἁμαρτίας, γέγονε κατάρα xai ἁμαρτία, 
οὕτως ἐπ᾽ ἀνατροπῇ τοῦ εἶναι εἰς ψυχὴν ζῶσαν, 
γενέσθαι φαμὲν αὐτὸν εἰς πνεῦμα ζωοποιόν. Τὴν 
γὰρ τοι τοῦ γενέσθαι δύναμιν εἰς τὸ ἀπηχὲς mep:- 
τρέποντες, οὕτω γενέσθαι σάρχα φασὶν αὐτὸν, χαθὰ 
καὶ ἀράν τε xal &papslav. ᾿Αναιρετέαν σῦν ἄρα τοῦ 
Λόγον τὴν σάρκωσιν, ἦγονν ἐνανθρώπησιγ" οὗ παρα- 
δεχθέντος εἰς ἀλήθειαν, οἴχεται μὲν ἅπας ἡμῖν ὁ τοῦ 
μυστηρίσυ λόγος" οὔτε δὲ ἐγεννήθη Χριστὸς, οὔτε 
ἀπέθανεν, οὔτε ἐγήγερται, χατὰ τὰς l'pagác. Ποῦ 
τοιγαροῦν ἡ πίστις, ἦτοι τὸ ῥῇμα τῆς κίστεως, ὃ 
χηρύσσομεν ; Πῶς γὰρ ἤγειρεν αὐτὸν. Θεὸς ix 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 
A B. lta etiam ipsi dicunt, 


1966 


À. Quocirca si res ita se babet, prout ipsis pla- 
cet, quod Verbum eadem ratione sit factum caro qua 
maledictio et peccatum, ad sublationem carnis, quo- 
modo incorruptibilem atque interitus expertem il- 
lam effecit, quippe qui in prima propria sua carne 
hoc przstiterit? Neque enim mortalem illam corru- 
ptionique obnoxiam — manere permisit (transmit- 
tente in nos Adamo transgressionis poenam) : sed 
potius tanquam carnem incorruptibilis Dei, hoc est, 
propriam, sive suam morte correptioneque supe- 
tiorem effeeit. 

B. Recte ais. 

ἃ. Atqui sacra Scriptara alicubi dicit, primum 
howinem, hoc est, Adamum, factum esse in animam 
viventem ; alterum vero posteriorem, Christum in- 
quam, factum esse in spiritum vivificantem. Proin- 
de, quemadmodum ad tollendam maledictionem ct 
peccatein, facetus est. maledictio et. peccatum : ita 
ad swbversionem exsistendi in. animam viventem, 
faetum ipsum esse dicimus in spiritum vivificantei. 
Facultatem enim ac vim verbi, factum | esse, ad ab- 
surdum convertentes, ita Ipsum carnem factum essc 
aiunt, sieut et. exsecrationem et peccatam. Tol. 
lenda itaque erit Verbi incarnatio, sive humanatio. 
Qaod si ut verum admittatur, universa nobis my- 
sterii ratio cerruet. Neque ustus est Christus, ne- 
que mortuus est, neque resurrexit, secundum Scri- 
pturas. Qucwnam igitur erit fldes nostra, sive verbum 


νεκρῶν, εἰ μὴ καὶ ἀκέθανε; πῶς δ᾽ ἄν ναὶ ἀπέθανεν, C. fidei quod predicamus? Quomodo enim suscitavit 


εἰ μὴ γεγέννηται κατὰ gápxa; ποῦ δὲ καὶ ἡ τῶν 
νεχρὼῶν ἀναδίωσις, ἐλπίδα τοῖς ἁγίοις εἰσφέρουσα 
«ἧς ἀτελευτήτου ζωῆς, εἰ μὴ ἐγήγερβοαι Χριστός: 
oU δὲ χαὶ fj τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων ζωοποίησις, 
ἡ χατὰ μέθεξιν ξελουμένη τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρχὸς 
καὶ αἵματος ; 


B. Σάρχα δὴ οὖν φάμεν γενέσθαι τὸν Λόγον, χατά 
15 τὴν ix γυναιχὸς χατὰ σάρχα γέννησιν, ἣν ἐν 
ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς ὑπομεῖναι λέγεται" 
καίτοι πρὸ παντὸς τοῦ αἰῶνος ὑκάρχων ὡς Θεός͵ 


Α. Πάνυ μὲν οὗν. Οὕτω γὰρ γέγονεν ἐν ὁμοιώσει 
τῇ πρὸς ἡμᾶς τῇ χατὰ πᾶν ὁτιοῦν, δίχα τῆς ἁμαρ- 
«ίας. Καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ πάνσοφος Παῦλος" 
« ἙἘξπειδὴ γὰρ τὰ παιδία χεχοινώνηχεν αἵματος χαὶ 
φιρχὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐ- 
τῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ χράτος 
ἔχοντα τοῦ θανάτον, τουτέστι, τὸν διάδολον, xal ἀπ- 
αλλάξῃ τοὐτοὺς, ὅσοι φόδῳ θανάτου διὰ παντὸς τοῦ 
ζῇν ἕνοχοι ἦσαν δουλείας. Οὐ vàp δήπου ἀγγέλων 
ἐπιλαμδάνεται, ἀλλὰ σπέρματος ᾿Αδραὰμ ἐπιλαμ- 
δάνεται " ὅθεν ὥφειλε τὰ κάντα τοῖς ἀδελφοῖς 
ὁμοιωθῆναι,» Ἡ δὲ « κατὰ πάντα » ὁμοίωσις, ἀρχὴν 
ὥσπερ τινὰ xal προεισδολὴν τοῦ πράγματος, τὴν Ex 
γυναιχὸς ἀπότεξιν ἔχει, χαὶ τὴν ἐν σαρκὶ φανέρωσιν 


δι} Cor. xv, ἐδ. 5) llebr. ii, 14-17. 


eum Deus e mortuis, nisi et mortuus est? aut quo- 
modo etiam niortuus est, nisi natus est secundum 
carnem ? aut. quenam tandem erit resurrectio mor- 
tuorum, quie perennis vite spem sanctis immittit, 
&l Christus non resurrexit? Quenam vero erit hu- 
manorum corporum vivificatio, quae per sancte 
ipsius carnis et sanguinis participationem eflici- 
tur ? 

"791 B. Dicimus itaque Verbum carnem esse 
factum, ratione nativitatis secundum carnem ex 
muliere, quain in novissimis szculi temporibus sub- 
lisse dicitur, tametsi ante omnia szcaula exstiterit, 
ut Deus. 

A. Omnino. ]ta enim factus est omnimode nobis 


D similis, excopto peccato. Quod et sapientissimus 


Paulus testatur, inquiens : « Quia ergo pueri com- 
municaverunt carni et sanguini, οἱ ipsesimiliter 
participavit eladem ; ut per mortem destrueret eum 
qui habebat mertis iinperium, id est. diabolum, et 
Hberaret eos qui timore mortis per totam vitam 
eraut obboxii servituti. Nusquam enim angelos ap- 
prehendit, sed seuien. Abrahz apprehendit. Unde 
debuit per omnia [ratribus assimilari 55,» Similitudo 
autem « per omhis, » iuitiem quodammodo aique 
primordinm habet nativitatem ex muliere, et mani- 
festationem in carme ejus qui juxta propriam natu- 
ram cerni nequit, εἰ dispensativam habitationem 


1267 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIEF. 


4258 


intet nos, ejus qui exoellentissimum nomen est A τοῦ χατὰ φύσιν ἰδίαν οὐχ ὁρατοῦ. xai τὴν ἐν τοῖς 


consecutus, et humilitatem in humanitate, ejus qui 
in supremis thronis effulget ; et servilis conditionis 
focium esse, cui dominium naturaliter competit : 
« Deus enim erat Verbum "ἢ. » 


B. Recte quidem  disseris. Caeterum illud. etiam 
ipsos dicere scito, neque enim intelligi posse, a!que 
adeo absurdum esse existimare et dicere Verbum, 
quod ineffabili quadam ratione atque intellectum ex - 
cedente ex D»o Patre est, secundam quoque ex mu- 
liere nativitatem subiisse. Sufficere enim ipsi aiunt, 
quod semel cx Patre divino more genitus sit. 

À. lusultant itaque Filio; neque recte ipsum sibi 
cousuluisse 3iunt, qui voluntariam pro nobis ex- 


χαθ᾽ ἡμᾶς κάθεσιν οἰχονομιχὴν τοῦ ἐν ὑπερτάτοις 
ὄντος ὀνόμασι, καὶ τὸ ἐν ἀνθρωπότητι ταπεινὸν, τοῦ 
τοῖς ἀνωτάτω θρόνοις ἐμπρέποντος, χαὶ τὸ ἐν μέ- 
τροῖς γενέσθαι τοῖς οἰχετιχοῖς τὸν ἐν χυριότητι φυ- 
σιχῇ * « Θεὸς γὰρ Αόγος Tv. » 

B. Διανοῇ μὲν ὀρδῶς " πλὴν ἴσθι τοι κἀχεῖνο ἐροῦν- 
τας, ὡς ἀνέφιχτον εἴη τάχα που καὶ ἀχαλλὲς,, τὸν 
ἐχ θεοῦ Πατρὸς., . . . τὰ Λόγον, ἀποῤῥήτως τε xal 
ὑπὲρ νοῦν, οἴεσθαί τε χαὶ λέγειν, καὶ δευτέραν τὴν 
ἐχ γυναιχὸς ὑπομεῖναι γέννησιν. ᾿Απόχρη γὰρ αὑτῷ, 
φασὶ, τὸ ἄπαξ ἐκ Πατρὸς γεννηθῆναι θεοπρεπῶς. 


A. Οὐχοῦν, ἐπ'πλήττουσι τῷ Υἱῷ, xat οὐχ ὀρθὰ 
βεδουλευσθαί cast αὐτὸν, τὴν δι' ἡμᾶς χένωσιν ἐθε- 


inanilionem subierit. Vanum autem fuerit atque B λούσιον ὑπομείναντα. Κατήργηται δὲ, xal εἰχαΐον 


inane venerandum ac magnum religionis mysterium, 
et przclaram illam ae singularem Dnigeuiti in carne 
dispensationem iufrggiferam plane hominibus esse 
statuunt, Ceterum. illorum nugas locum nullum 
habere debere Veritas ipsa evincit, quin potius illos 
redarguit ineptissime blaterare, et Christi myste- 
rium nullo penitus modo intelligere. Nam genuit 
quidem Deus ac Pater Filium ex seipso, genera- 
tione una. Ceterum placuit ei instaurare in ipso 
genus humanum per incarnationem sive humana- 
tionem, quam omnino fieri oportuit per nativi- 
tatem ex muliere, 799 ut per similitudiuem quam 
nobiscum liabet Verbum cx Deo ortum, condemne- 
tur quidem in membiis carnis nostre lex peccati; 
ia similitudine autem mortis ejus qui mortem non 
novit, evacuetur mors. « Si enim complantati facti 
sinus, inquit, similitudini mortis cjus : simul et 
resürrectioni erimus **. » Necessario itaque is qui 
geinper exsistit, natusest secundum carnem, nostra 
ju seipsum trausferens, ut nimirum genimina car- 
nis, lioc est, nos, corruptioni perditionique obnoxii, 


maneamus in ipso, quippe qui, quas nostra sunt, | 


propria sibi fecerit, ct sua uobis, l'ropter nos enim 
eguit, cum esset dives, ul nosipsius inopia dites 
evaderemus **, Qui vero asserunt non ipsum Ver- 
bum ex Deo factum esse carnem ex muliere, omnem 
salutis nostrae. dispensationem tollunt, Nisi enim 
dives cum esset eguit, pra immensa sua benignitate 
sc ad nostra demittens, ne uos quidem qua ipsius 
sunt consecuti sumus : aed adhuc iu veleri egestate 
versamur, exsecrationique et morli ac peccato 
obnoxii sumus. Nam eo ipso quod Verbum caro 
factum est, sublata sunt ea quie ex maledictione el 
condemnatione humanas nalura acciderant. Quo- 
circa si salutis nostr:e radicem convellunt, et spei 
nostrz fundamentum. subvertunt, quid deinceps de 
nobis fiet? Nam si Verbum caro factum non. est, ut 
dixi, ne mortis quidem imperium excussum est, el 
peccatum nulla ratione abolitum fuerit, sed adhuc 
primi parentis, hoc est, Adami, pravaricationi ob- 
noxii sumus, neque in. meliorem statum translati 
56 }} Cr. vii, 9. 


"9 Joa. 1, 1... Bon. vi, 5. 


ἤδη πώς ἐστι τὸ σεπτὸν xal μέγα τῆς εὐσεδεία: p»- 
στήριον, τὸ τῆς μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας τοῦ Μονο- 
γενοῦς εὐτεχνὲς, ἀνόνητον ἀποφαίνουσι τοῖς ἐπὶ τῆς 
Υἷἧς᾽ ἀλλ᾽ οὐ τοῖς ἐκείνων βατταρισμοῖΐς τὸ χρῆνει 
χρατεῖν ὁ τἧς ἀληθείας ἐφίησι λόγος, ἐλέγξει δὲ 
μᾶλλον, ἀσννετώτατα μὲν πεφλυαρηχότας, εἰδότας δὲ 
χατ᾽ οὐδένα τρόπον τὸ Χριστοῦ μυστήριον. Γεγέννηχς 
μὲν γὰρ 6 Θεὸς xaX Πατὴρ τὸν Υἱὸν ἐξ ἑαυτοῦ, γεν- 
νήσει μιᾷ' πλὴν εὐδόχησεν ἐν αὐτῷ τὸ ἀνθρώξινδν 
ἀνασῶσαι γένος, τρόπῳ τῷ xatà τὴν δέρκωαι, 

ἤγουν ἐνανθρώπησιν, ἣν πάντη τε xal πάντως τεή- 

σθαι ἐχρῆν, διὰ γεννήσεως δηλονότι τὴν ἐχ γυναιὰς, 
ἵνα τῇ πρὸς ἡμᾷς ὁμοιώσει τοῦ Ex Θεοῦ φύντος M- 
γου, καταχρίνηται μὲν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς caprk 
τἧς ἁμαρτίας ὁ νόμος, ἐν ὁμοιώματι δὲ θανάτου cw 
μὴ εἰδότος αὐτὸν χαταργῆται θάνατος. « Ei γὰρ 
αύμφυτοι γεγόναμεν, φησὶ, τῷ ὁμοιώματι τοῦ θα- 
νάτου αὐτοῦ, ἀλλὰ xai τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθ:. » 
Οὐχοῦν ἀναγχαίως ὁ ὧν xal ὁ ὑπάρχων γεγέννητει 
χατὰ cápxa, τὰ ἡμῶν εἰς ἑαυτὸν μεταθεὶς, (wa τὰ 
σαρχὸς γεννήματα, τουτέστιν, ἡμεῖς ol φθαρτοί τε 

xal ἀπολλύμενοι, μένωμεν ἐν αὐτῷ, ἔδια λοιξὸν 

ἔχοντι τὰ ἡμῶν, ἵνα xoi ἡμεῖς τὰ αὐτοῦ. Av ἐμῆς 

γὰρ ἐπτώχευσε πλούσιος ὧν, ἵνα ἡμεῖς τῇ ixsiwe 
πτωχείᾳ πλουτήσωμεν. Φάσχοντές γε μὴν, οὐχ αὐτὸν 
γενέσθαι σάρχα τὸν ἐχ Θεοῦ Λόγον, ἧτοι γέννῃδιν 
ὑπομεῖναι τὴν χατὰ σάρχα ἐχ γυναιχὸς, ἀναιροῦσι: 
τὴν οἰχονομίαν. El γὰρ μὴ πλούσιος ὧν ἐτετώχευϑε, 


p κχαθεὶς ἑαυτὸν τοῖς καθ᾽ ἡμᾶς Ex φιλανθρωπία;, οὐδὲ 


ἡμεῖς τὰ αὐτοῦ πεπλουτήχαμεν, ἀλλ᾽ ἐσμὲν ἐν τῷ 
πτωχεύξιν Étt χαὶ ἀρᾷ xai θανάτῳ xoi ἀμαρτίᾷ 
ἐνισχημένοι. Τὸ γάοτοι γενέσθαι σάρχα τὸν Λόγον, 
λύσιν ἔχει καὶ ἀνατροπὴν τῶν ἐξ ἀρᾶς χαὶ δίχης τῇ 
τοῦ ἀνθρώπου φύσει συμδεδηχότων. Οὐχοῦν, εἰ 
ἀναθοθρεύουσ! τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὴν ῥίζαν, xs 
τὸν τῆς ἐλπίδος θεμέλιον ἀνορύττουσι͵ ποῦ τὰ μετ᾿ 
αὐτὸν ἕτι χείσεται; Οὐ γὰρ γεγονότος, ὡς ἔφην, 
σαρχὸς τοῦ Λόγου, οὔτε τοῦ θανάτου χατεαείσθη τὸ 
xpáto;, χατήργηται δὲ χατ᾽ οὐδένα τρόπον tj ἁμαρ- 
ta, xai ἐσμὲν ἔτι ταῖς τοῦ πρώτου παραδάσεσιν 
ἔνοχοι, τουτέστιν ᾿Αδὰμ, οὐδεμίαν ἀνατοΐτη τι» 


1959 ' 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS, 


1910 


ἔχοντες εἰς τὸ ἄμεινον, τὴν διά γέ φημι τοῦ πάντων A sumus, per Christum, inquam, omnium Servato- 


ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ. 

B. Συνίημ:ι ὃ φής. 

A. Τίς δ᾽ ἂν καὶ voolto πρὸς ἡμῶν ὁ παραπλη- 
σίως ἡμῖν μετεσχηχὼς αἵματος χαὶ σαρχὸς, ὡς ἕτε- 
pos ὧν παρ᾽ ἡμᾶς κατὰ φύσιν; Οὐ γάρ τοι φαίη τις 
ἂν ἀνθρώπῳ πρέπειν, τὸ ἀνθρωπόφητος μετασχεῖν. 
Ὃ γάρ ἐστι χατὰ φύσιν, πῶς ἄν τις νοοῖτο λαθὼν, 
ὡς ἕτερον ὄν τι παρ᾽ ὅπερ ἐστίν; "Ap' οὐ πολὺ τὸ 
εἰχὸς ὁ λόγος ἔχει - 


Β. Πάνυ μὲν οὖν. 


À. "Aüpet δὲ δὴ καὶ ἑτέρως, ὡς ἀνόσιόν τέ ἐστι 
καὶ ἀπηχὲς, τὸ ἀναιρεῖν πειρᾶσθαι τοῦ Θεοῦ Λόγου 
τὴν ix γυναιχὸς xatà σάρχα γέννησιν, Τίνι γὰρ 


rem. 

B. Intelligo quid velis. 

À. Quis vero intelligatur a nobis qui perinde at- 
que nos sanguinis ac carnis particeps factus sil, 
tanquam diversus a nobis secundum naturam? Ne- 
que cnim quispiam dixerit convenire homini, lhu- 
manitatis participem fleri. Nam id quod naturali- 
ter est, quo pacto quis accepisse intelligatur, quasi 
aliud sit quam quod est? Nonne tibi consentaneus 
vcro sermo meus videtur? 

B. Omnino. 

À. Vide autem etiam 4118 ratione quam impium, 
quamque absurdum sit Verbi ex muliere secundum 
carnem nativitatein tollere conari. Quo enim pacto 


τρόπῳ ζωοποιήσειεν ἂν τὸ σῶμα αὐτοῦ, el μὴ ἔστιν B vivificare possit corpus suum, uisisit proprium ip- 


ἴδιον αὐτοῦ, ὃς ἐστι ζωή ; πῶς τὸ αἷμα Ἰησοῦ χαθα- 
ρίζει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας, εἴπερ ἐστὶν ἀνθρώ- 
που χοινοῦ xal ὄντος ὑφ᾽ ἁμαρτίαν ; πῶς ἀπέστειλεν 
ὁ Θεὸς xai Πατὴρ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐχ γυ- 
ναιχὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον; πῶς χατέχρινε τὴν 
ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρχί ; Οὐ γὰρ ἣν ἀνθρώπου χοινοῦ, 
xai τυραννουμένην ἔχοντος μεθ᾽ ἡμῶν ὑπὸ τῆς 
ἁμαρτίας τὴν φύσιν, τὸ καταχρῖναι τὴν' ἁμαρτίαν. 
. Ἐπεὶ 6b σῶμα γέγονε τοῦ πλημμελεῖν οὐχ εἰδότος, 
ταύτῃτοι xal μάλα εἰχότως τὴν τῆς ἁμαρτίας ἀπ- 
εσείσατο τυραννίδα, χαὶ τὴν ἰδιότητα πλουτεῖ τοῦ 
ἀφράστως αὐτῇ xal ὡς οὐχ ἔστιν ἐνωθέντος Λόγου, 
ἅγιόν τε xoi ζωοποιόν ἐστι, καὶ τῆς θεοπρεποῦς 
ἐνεργείας ἔμπλεων. Ὡς ἐν ἀπαρχῇ δὲ Χριστῷ, μετ- 
εστοιχειώμεθα καὶ ἡμεῖς, εἰς τὸ εἶναι καὶ φθορᾶς xat 
ἁμαρτίας χρείττονες. Καὶ ἀληθὲς, ὅτι, χατὰ τὴν τοῦ 
μαχαρίου Παύλου φωνὴν, « "Dasep ἐφορέσαμεν τὴν 
εἰχόνα τοῦ χοϊχοῦ, φορέσομεν καὶ τὴν εἰχόνα τοῦ 
ἐπουρανίον, » τουτέστὲ Χριστοῦ. Ἑπουράνιος ὃὲ ἄν- 
θρωπος νοεῖται Χριστὸς, οὐχ ὡς ἄνωθεν ἡμῖν xax ἐξ 
οὐρανοῦ τὴν σάρχα χατενεγχὼν, ἀλλ᾽ ὅτι Θεὸς ὧν ὁ 
Λόγος, καταδέδηχεν ἐξ οὐρανῶν, xat τὴν πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσιν ὑπελθὼν, τουτέστι, γέννησιν ὑπομείνας τὴν 
κατὰ σάρχα Ex γυναικὸς, μεμένηχεν ὅπερ fjv, ἄνωθεν 
δηλονότι xa ἐξ οὐρανῶν, χαὶ ἐπάνω πάντων ὡς Θεὸς, 
xai μετὰ σαρχός. Οὕτω γάρ πού φησιν ὁ θεσπέσιος 
Ἰωάννης περὶ αὐτοῦ" « Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω 
πάντων ἐστίν. » ᾿Απομεμένηχε γὰρ τῶν ὅλων Κύ- 
ptos, xal ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ γεγονὼς olxovo- 
μικῶς, καὶ παράδοξον ἀληθῶς διὰ ταῦτά ἔστι τὸ Χρι- 
στοῦ μυστήριον. Καὶ γοῦν ἔφη που πρὸς Ἰουδαίους 
δι᾽ ἑνὸς τῶν προρητῶν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ" « Ἴδετε, οἱ 
χαταφρονηταὶ, xaX ἀφανίσθητε, καὶ θαυμάσατε, ὅτι 
ἔργον ἐγὼ ἐργάζομαι ἐν ταῖς ἡμέραις ὑμῶν, ἔργον 
ᾧ οὐ μὴ πιστεύσητε, ἐάν τις ἐχδιηγήσηται ὑμῖν.» 
Κινδυνεύσει γὰο ἀπιστεῖσθαι τὸ Χριστοῦ μυστήριον, 
διὰ τὴν τοῦ θαύματος ὑπερθολήν. Θεὸς ἦν ἐν ἀνθρωπό- 
τὴτι xal ἐν τοῖς xa0' ἡμᾶς, ὁ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν χτί- 
σιν ἀόρατος, ὁρατὸς κατὰ σάρχα, ὁ ἐξ οὐρανοῦ xal 
ἄνωθεν, ἐν εἴδει τῶν χοϊχῶν᾽ ἀπτὸς, ὁ ἀναφής " ὁ 
κατὰ φύσιν ἰδίαν ἐλεύθερος, ἐν δούλου μορφῇ" ὁ 


δ6 Galat. iv, 4. 


V | Cor. xv, 49. '* Joan. iu, 9. 


sius, qui est vita? aut quomodo sanguis Christi mun- 
dabit nos ab omni peccato, 7999 si sit howinis 
communis et peccato obnoxii ? qno pacto misit Deus 
ac Pater Filium suum factum ex. muliere, factum 
sub lege **? quomodo condemnat peccatum in carne? 
Neque enim erat hominis vulgaris, et eujus natura 
una nobiscum sub peccati imperio ac jugo teneba- 
tur, condemnare peccatum. Cum vero corpus factum 
sit ejus qui peccatum non novit, idcirco, et quidem 
optimo jure peccati tyrannidem excussit, commu- 
nieatisque cum illo proprietatibus Verbi quod in- 
 effabili modo ipsi unitum est, sanctum ac vivilicum 
effectum est, et divin: facultatis operationisque 
plenum. Nos vero in Christo tanquam primitiis trans- 
formati etiam sumus, et interitu atque peccato su- 
periores declarati. Ac verum omnino est, juxta beati 
Pauli sententiam, quod « Quemadmodum portavi- 
mus imaginem terreni, portabimus etiam imaginem 
coelestis, ' » hoc est, Christi. Ceelestis autem homo 
intelligitur Christus; non tanquam superne atque a 
colo carnem ad nos detulerit, sed quod Deus ex- 
sistens Verbum, descendit e ccelis ; et similitudinem 
nostri subiens, hoc est, secundum carnem e muliere 
Sicut nos natus, permansit id quod erat, e supernis 
nimirum atque e ccelis, et supra omnes ut Deus, 
ctiam cum carne. [ta enim alibi divinus Joannes iu- 
quit : « Qui e supernis venit, supra omnes est **. » 
Permansit enim totius universi Dominus, tametsi 
ratione incarnationis formam servi acceperit, at- 
que admirandum re*era est ob hzc Christi. myste- 
rium. Idcirco Deus ac Pater alibi ad Judsos per 
quemdam prophetam ait : « Videte, contemptores, 
et admiramini, et disperdimini : qula opus operor 
ego in diebus vestris, opus quod non creditis si 
quis enarraverit vobis **. » Periculum enim erit ne 
derogetur fldes mysterio Cliristi, ob miraculi ma- 
gnitudinem. Deus erat liomo nostri similis factus, 
qui supra omnem creaturam est; invisibilis, factus 
est visibilis secundum carnem: qui ex calo atque 
e supernis, formam terrestrium | induit : tangibilis 
est, qui tangi nequit : qui ex propria sua natura 


9^ Habac. 1, 9; Act. xii, 4d 


1271 


8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1272 


liber est, servi formam accepit : qui creaturis be- A εὐλογῶν τὴν κχτίδιν, ἐπάρατος, καὶ Ev τοῖς ἀνόμοις, 


nedicit, factus est esseorabilis; numeratusque est 
iter prevaricatores legis is qui est. omnis justitia, 
mortemquesubiit vita ipsa. Nequeenim erat alterius 
cujuspiam, sed potius ipsius secundum naturam Fi- 
lii corpus, id quod mortem '79£ subiit, Anne vero 
lanquam non recte factis, sive a nobis dictis, ali- 
quid habes quod his objicias? 

B. Nequaquam. 

À. Caterum hoc mihi praeterea animadrerte. 

B. Quidnam, obsecro? 

Á, Christus alicubi ad eos qui resurrectionem 
mortuorum tollere nituntur, dixit : « Non legistis 
quia qui fecit bominem ab initio, masculum et fe- 
minam fecit cos *?? » Scribit vero etiam divinus 
Paulus : « Honorabile connubium in omnibus, et to- 
rus immaculatus *', ». Quo pacto vero unigenitum 
Dei Verbum, cum nostram similitudigem subire vel- 
let, ad constitutionem sive generationem suz carnis, 
humans nature leges valere noluit? Neque enim 
€x loro et conjugio nasci voluit, sed ex Virgine viri 
nescia, preegnante ex Spiritu, obumbrante ipsi 
virtute Dei, sicut scriptum est **, Cum itaque Deus 
conjugium non aspernetur, sed potius benedictione 
sua illud decoret, quamobrem Virginem przgnantem 
ex Spiritu, carnis sue matrem esse voluerit Deus 
exsistens Verbum, non facile dixerim. Tametsi quo- 
(oio non cuivis manifesta fuerit ejus rei occasio, 
illud consideranti? Descendit enim, sive homo fa- 
etus est Filius, instauraturus nostra tamquam in 
seipso ; ac primum quidem in sanctam quamdam 
atque admirabilem nativitatem et vitam. Factus 
autem est etiam primus ipse natus ex Spiritu (se- 
cundum carnem inquam), ut hac tanquam via 
etiam in nos ipsos transeunte gratia, non " ex san- 
guinibua,neque ex voluntate carnis, nequeex volun- 
tate viri, sed ex Deo per Spiritum regenerationem 
intellectualem consecuti **, et. conforinitatem spi- 
ritualem cum eo qui natura ac vere est Filius adcp- 
ii, Deum vocemus Patrem, otqueita incorruptibi- 
les permaneamus ; non jam amplius priorem illum, 
hoc est, Adamum patrem babentes, in. quo et cor- 
rupti eramus. Idcirco et Christus inquit, alibi qui- 
dem : « Nolitevocare patrem vestrum in terris. Unus 


ἡ πᾶσα διχαιοσύνη, xal ἐν δοκήσει θανάτου γέγονεν 
ἡ ζωή. Οὐ γὰρ fjv ἑτέρου τινὸς, αὑτοῦ δὲ μᾶλλον τοῦ 
κατὰ φύσιν Ylou, τὸ τοῦ θανάτου γευσάμενον δῶμα. 
"Ap' ὡς οὐχ εὖ γεγονόσιν, ἤγουν πρὸς ἡμῶν εἰρῆ- 
μένοις ἔχεις τι τούτοις ἐ κιτιμᾶν; 


. Οὐδαμῶς. 

. Ἄθρει δή μοι χἀχεῖνο πρὸς τούτοις. 

. Τὸ τί δὴ φής; 

. Ἔφη που Χριστὸς τοῖς ἀναιρεῖν ἐθέλουσι τὴν 
ἀνάστασιν τῶν νεχρῶν᾽ « Οὐχ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ ποιή- 
σας τὸν ἄνθρωπον ἐν ἀρχαῖς, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίη- 
σεν αὐτούς; » Γράφει δὲ χαὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος" 


» Ὁ »» 9 


D « Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσι, καὶ ἡ χοίτῃ ἀμίαντος.» Εἶτε 


πῶς ὁ μονργενὴς τοῦ Θεοῦ Aóyo;, τὴν πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσιν ἐπελθεῖν ἐθελήσας, οὐ τοῖς τῆς ἀνθρωκπό- 
τητος νόμοις ἐφῆχε χρατεῖν, εἰς σύδτααιν, ἦτοι γέν» 
νησιν τῆς ἰδίας αὑτοῦ σαρχός ; Οὐ γὰρ Ex κοΐτης κεὶ 
γάμων ἠνέσχετο λαθεῖν αὐτὴν, ἀλλ᾽ ix Παρθένον 
σεμνῆς xai ἀπειρογάμον, χυοφορηϑάσης ix Πνεύ- 
ματος, ἐκισχιασάσης αὐτῇ δυνάμεως Θεοῦ, χαϑὲ 
γέγραπτα!. Θεοῦ τοιγαροῦν τὸν γάμον οὐκ ἀτῳό 
σαντος, μᾶλλον ὃὲ χαὶ εὐλογίᾳ τιμήσαντος, ἀνε 

Παρθένον κνοφοροῦσαν ἐχ Πνεύματος, τῆςς “δίας esp- 

xb; ἐποιῆσατο μητέρα Θεοῦ ὁ Λόγος, οὐκ tquesi- 

σαι. Καίτοι πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργὴς γένοιτ᾽ ἂν ἡ 
τοὐὸς πρόφασις, ἐχεῖνο διεσχεμμένοις ; ᾿Αφίχετο γὲβ, 
ὡς ἔφην, ἤγουν ἐνηνθρώπησεν ὁ Υἱὸς, ἀναστοιχεώ. 
σων τὰ καθ᾽ ἡμᾶς ὡς ἐν ἑαυτῷ, καὶ πρῶτον εἰς ἀγίαν 
τινὰ xal τεθαυμασμένην ὡς ἐν ἑαυτῷ, xai tapále 
ξον ἀληθῶς ἀπότεξιν xal ζωήν - γέγονε δὲ xai πρῶ 
τος αὐτὸς γεννητὸς τοῦ ἁγίον Πνεύματος (χατά γε, 
φημὶ, τὴν σάρχα), ἵν᾽ ὥσπερ ὁδῷ καὶ εἷς ἡ μᾶς αὐτοὺς 
διαδαινούσης τῆς χάριτος, οὐχ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ b 
θελήματος σαρχὸς, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽» 
Θεοῦ διὰ Πνεύματος τὴν νοητὴν ἔχοντες &vaylert 

σιν, χαὶ τὴν πρός γε τὸν φύσει xal ἀληθῶς δα 

συμμορφίαν πνευματιχὴν, Πατέρα χαλῶμεν τὸν 8e 
οὕτω τε ἄφθαρτοι διαμένωμεν, ὡς οὐχ ἕτι πατέρϑ 
τὸν πρῶτον ἔχοντες, τουτέστιν ᾿Αδὰμ, ἐν p χαὶ ἐγ’ 
θάρμεθα. Καὶ γοῦν ἔφη Χριστὸς, πῇ μὲν, ὅτι «Kei 
πατέρα μὴ χαλέσητε ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς, εἷς γάρ ἔστιν 


enim est Pater vester in coelis **, » alibi vero, ut p ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Πῆ δὲ δὴ, ὡς ἐν col; 


qui idcirco ad nos descendit, ut nos transferat ad 
propriam suam ac divinam dignitatem : « Vado ad 
Patrem ieum, et Patrem vestrum , et Deum meum 
et Deum vestrum ὅδ. » Ipsius enim. est natura Pa- 
ler, qui in callis est, noster autein Deus. Cum ve- 
ro qui natura ac vere est Filius, factus est homo 
nostri similis, Deum ipsum habuisse dicit, nimirum 
725 ratione exinanitionis. Dedit autem. etiam no- 
bis auum Patrem. Scriptum est enim : « Quotquot 
«utem receperunt eum, dedil eis potestatem filios 
Dei fieri, his qui credunt in nomine ipsius **57, » At 
vero si imperite negemus ad nostram similitudinem 


** Matth. six, ἃ. *! Hcbr. xin, ὦ 
Ó7. {9.017 Joan. à. 12. 


*! Luc, 1, 90-55. 


xa0 ἡμᾶς διὰ τοῦτο χαθιγμένης, ἵν᾽ ἡμᾶς ἀγάγῃ πρὸς 
τὸ ἴδιον αὐτοῦ καὶ θεοπρεπὲς ἀξίωμα " « Πορεύομδι 
πρὸς τὸν Πατέρα μου χαὶ Πατέρα ὑμῶν, χαὶ Θεόν μον 
xal Θεὸν ὑμῶν. » Αὐτοῦ μὲν γὰρ φύσει Πατὴρ ὁ ἐν 
τοῖς οὐρανοῖς, ἡμῶν δὲ Θεός. Ἐπειξὴ δὲ ὁ ςύτει 
xai ἀληθῶς Υἱὸς γέγονε xa0' ἡμᾶς, Θεὸν &syrxtvat 
φησὶν αὐτὸν, κατά γε τὸν τῇ χενώσει πρέποντα λό- 
γον. Δέδωχε δὲ χαὶ ἡμῖν τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα " γέγρα- 
πται γὰρ, ὅτι ε Ὅσοι δὲ ἔλαδον αὑτὸν, ἔδωχεν 22- 
τοῖς ἐξουσίαν τέχνα Θεοῦ γενέσθαι τοῖς πιστεύουσι» 
εἰς τὸ ὄνομα αὑτοῦ.» Εἰ δὲ ἀναιρήσομεν ἀμαθῶς τὸ 
ἐν ἀποτέξει γενέσθαι τῇ xa0' ἡμᾶς τὸν ix. Πατρὰς 
*3 Joan 1,13. δ᾽ Matth. xxin, 9. 45 Joan. ax, 


12'75 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS, 


1274 


Θεοῦ λόγον, τὸν ἐν πᾶσι πρωτεύοντα, χατὰ τὴν τοῦ A natum esse Verbum Dei ex Patre, qnod in omnibus 


σοφωτάτου Παύλου φωνὴν, πρὸς τίνα λοιπὸν μορ- 
φούμενοι, γεννητοὶ Θεοῦ διὰ Πνεύματος χρηματιοῦ- 
μεν ἡμεῖς ; τίνα τοῦ πράγματος λαθόντες τὴν ἀπαρ- 
κὴν, ἣ καὶ τίνος ὅλως εἰς ἡμᾶς πέμποντος τὸ ἀξίω.- 
μα; Φαΐεν ἂν, ὡς γε οἶμαι, καὶ αὐτοὶ " Τοῦ ἐνανθρω- 
'πήσαντος Λόγου. Εἶτα πῶς ἔσται τοῦφο ἀληθὲς, εἰ μὴ 
αὐτὸς γέγονε σὰρξ, τουτέστιν ἄνθρωϊως, ἴδιον ποιη- 
σάμενος σῶμα τὸ ἀνθρώπινον, χαθ᾽ ἕνωσιν ἀδιάσπα- 
στον, ἵνα xal αὐτοῦ νοῆται, χαὶ [μὴ] ἐξ ἑτέρου τινὸς - 
Πέμψει γὰρ οὕτω καὶ εἰς ἡμᾶς τῆς υἱοθεσίας τὴν 
χάριν, καὶ γεννητοὶ Πνεύματος ἐσόμεθα καὶ ἡμεῖς, 
ἅτε δὴ τῆς ἀνθρώπου φύσεως ὃν αὐτῷ καὶ πρώτῳ 
λαχούδης τοῦτο, Kal μοι δοχεῖ τοιοῦτόν τι χαθ᾽ ἑαυτὸν 
bvvevorxóx;, vivat που καὶ μάλα ὀρθῶς ὃ θεσπέσιος 
Παῦλος" « Ὥσπερ γὰρ ἐφορέσαμεν τὴν εἶχόνα τοῦ 
χοϊκοῦ, φορέσομεν χαὶ τὴν εἰχόνα τοῦ ἐπουρανίου "» 
καὶ τὸν μὲν πρῶτον ἄνδρωπον ix γῆς ἔφη χοϊχὸν, 
τὸν bk δεύτερον ἐξ οὐρανοῦ" « ᾿Αλλ᾽ οἷος ὃ χοϊχὸς, 
τοιοῦτοι χαὶ οἱ yotxot, φησὶ, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, 
τοιοῦτοι χαὶ οἱ ἐπουράνιοι, ». Xotxol γάρ ἔσμεν, ὡς 
ἐχ χοϊχοῦ τοῦ ᾿Αδὰμ παρεμπεσούσης εἰς ἡμᾶς τῆς 
ἀρᾶς τῆς φθορᾶς, δι' ἧς χαὶ ὁ τῆς &pap fac εἰσέδυ 
νόμος, 6 ἐν τοῖς μέλεσι τοῖς τῆς σαρχός. "Ewoupáviot 
δὲ γεγόναμεν, ὡς ἐν Χριστῷ λαδόντες τὸ χρῆμα. 
Θεὸς γὰρ ὧν φύσει καὶ Ex Θεοῦ χαὶ ἄνωθεν, χατα- 
κεφοίτηχεν ἐν τοῖς xa0' ἡμᾶς ἀσυνήθωφς τε καὶ 
ξένως, γεννητὸς χατὰ σάρχα γεγονὼς τοῦ πνεύματος, 
ἵνα ἅγιοί τε xaX ἄφθαρτοι χαὶ ἡμεῖς κατ᾽ αὐτὸν 
διαμείνωμεν ὡς ἐξ ἀρχῆς καὶ ῥίζης δευτέρας αὐτοῦ, 
δηλονότι χαταδαινούσης εἰς fide τῆς χάριτος. 


B. ΓΑριστα ἕφης. 2i 

A. Τίνα δὲ τρόκόν dV ὡμοιῶσθαί φασιν αὐτὸν 
χατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς, τουτέστιν ἡμῖν; ἣ xal 
τίς ὅλως vooit! ἂν ὁ τὴν ὁμοίωσιν ὑπελθὼν, εἰ μὴ 
κατὰ φύσιν ἕτερος ἦν, χαὶ οὐχ ἕν γε τοῖς xa0' ἡμᾶς ; 
Τὸ γάρ γέ τισιν ὁμοιούμενον, εἶναί που πάντως 
ἀνάγχη διάφορον παρ᾽ αὐτοὺς, χαὶ οὐχ ἑοιχὺς αὐτοῖς, 
ἑτεροειδὲς δὲ μᾶλλον, εἴτονν ἑτεροφυές. ᾿Ανόμοιος 
τοίνυν ὑπάρχων ἡμῖν κατὰ φύσιν ὅ Μονογενὴς, 
ὡμοιῶσθαι λέγεται γεγονὼς χαθ᾽ ἡμᾶς, τουτέστιν 
ἄνθρωπος. Γένοιτο δ᾽ ἂν τοῦτο καὶ μάλα ὀρθῶς χαὶ 


primas obtinet *5, juzta Pauli sapientissimi vocem, 
ad quem tandem conformati, ex Deo geniti per 
Spiritum appeMabinur, aut quem hujus negotii 
principem δὲ capot habebimus? aut quis omnino 
hane dignitatem in. nos. transmiserit? Dicen! pro- 
Tecto, ut atbitror , etiam Ipsi : Verbum incarnatum. 
Atqui quo pacto verum hoc erit, nisiipsum Verbum 
factum est caro, hocest, homo', quippe quod pro- 
priui sibi fecerit corpus ea unitate quz divelli nulla 
ratione queat : ita nimirum ut ipsius Verbi ceunsca- 
tur, et non alterius cujuspiam ἢ Hoc enim pacto etiam 
in nos transmittet filiationis gratiam, genitique e 
Spiritu erimus etiam nos, utpote natura humana 
hocinipso et quidem primo consecuta. Ac mihi qui- 


B dem videtur etiam divinus Paulus, hujuscemodi 


quidpiam.sentiens, alibi ita recte admodum dixis- 
861 « Qaemadmodum enim portavimus imaginem 
terreni, portabimus etiam imaginem  coelestig **. » 
Εἰ primum quidem hominem ex terra, dizit terre- 
hum ; secundum vero ex coelo, cuelestem. « Sed quaá- 
lis terrenus, tales et terreni; et qualis coelestis, 
tales et. coelestes. » Terreni enim sumus, utpote 
transmíssa in nos ex tetreno Adam mnaledictione 
corruptionis, per quam et lex peccati irrepsit, qux 
est in membris carnis. Colestes autem facti sumus, 
in Christo id consecuti. Deus enim exsistens natara, 
et ex Deo atque ex superni$, descendit ad nostra, 
novo atque inusitato more genitus secundum car- 
nem factus est Spiritus, ut videlicet sancti atque 
incorruptibiles etiam nos in ipso maneamus ex 
ipso, tanquam ex priucipio et radice secunda, in 
hos transmissa gratia. 

B. Optime dixisti. 

A. Quonam vero pacto etiam similem ipsam fa- 
ctum | esse aiunt per omnia fratribus, hoc est, nobis? 
aut quisnam omnino censeatur. foisse is qui simili- 
tudinem nostram subiit, nisi secundem naturam dl- 
versos erat, et non nobis similis ? Quod enim ali- 
quibus simile eflicitur, necesse est ut diversum ab 
iis exstiterit, neque simile ipsis, sed potius alterius 
speciei, sive naturz. 796 Dissimilis itaque naturze 
8 nobis exsistens Unigenitus, similis factus esse di- 
citur, factus id quod nos, hoc est, homo. Factum 


μόνως, ἐν ἀποτέξει τῇ καθ᾽ ἡμᾶς, εἰ xat παραδόξως, Ὁ autem fuit hoc, et recte adurodum ac solummodo in 


ἐπ᾿ αὐτοῦ. Θεὸς γὰρ ἦν ὁ σαρχκούμενος. Ὁμολογείσθω 
Y: μὴν ὡς ἐψύχωτο νοερῶς τὸ ἐνωθὲν αὐτῷ σῶμα. 
Οὺ γάρ τοι τὸ χρεῖττον τῶν ἐν ἡμῖν ἀφεὶς, τουτέστι 
ψυχὴν, μόνου πεποίηται φειδὼ γηΐνου σώματος, ἀλλ᾽ 
ὁμοῦ ψυχῆς xol σώματος προενόησε σοφῶς Θεὸς ὧν 
ὁ Λόγος. 


Β. Σύμφημι" φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς. 

A. Οὐχοῦν εἰ λέγοιεν οἱ δι᾿ ἐναντίας, ἤχιστα μὲν 
Θεοτόχον ὀνομάζεσθαι δεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, Χρι- 
στοτόχον δὲ μᾶλλον, δνσφημοῦσιν ἀναφανδὸν, καὶ τοῦ 
εἶναι Θεὸν xal Υἱὸν ἀληθῶς ἀποσοθοῦσι Χριστόν. El 
yàp εἶναι πιστεύουσι Θεὸν ἀληθῶς αὐτὸν, ὡς xal 

* | Cor. xv, 90. ** ibid. 49. 


nativitate nostre. simili, tametsi admirabiliter quod 
ad ipsum attinet, Deus enim erat, qui incamntus 
est. Proliteamur utique animatum esse intellcctaa- 
liter corpus ipsi unitum. Neque enim prastantiore 
nostri parte, hoc est, anima neglecta, solius terreni 
corporis eura habita est, sed simul anim et cor- 
peri sapienter proapezit Deae exsistens Verbam. 

B. Assemtior : recte enim sentis. 

À. Proinde οἱ dicant adversarii, samctaom Vicginem 
nulla ratiene Deiparam appellari debere, sed potius 
Christiparam, manifeste blasphewant, et Christum 
Deum ac verc Filium esse negant. Nam si ipsum 
revera. Deum | esse credunt, utpote nostri simili 


1275 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIIEP. 


1216 


facto Unigenito, cur ipsius genitricem Deiparam ap- Α ἡμᾶς γεγονότος τοῦ Μονογενοῦς, ἀνθ᾽ ὅτου χαταπε- 


pellare verentur, secundum carnem inquam? 


B. ]mo aiunt : convenit enim privatim nomen 
Christi ei qui est ex muliere et semine David, ideo 
quod sit unctus Spiritu sancto. Αἱ Verbum ex Deo, 
quantum ad propriam suam naturam attinet, nequa- 
quam ejuscemodi gratio indiget, siquidem ex sua 
natura sanctum est. Nonne enim nomen Christi un- 
ctionem aliquam factam significat? 

A. Recte quidem dicis : nimirum quod quia un- 
clus est solummodo Christus vocatur; quemadmo- 
dum et apostolus, propter τὴν ἀποστολήν, lioc est, 
legationem, angelus διὰ «b ἀγγέλλειν, propter nun- 
tiationem : nam hujus generis nomina actionuin 
quarumdam explicationem innuunt, non vero pecu- 
liares substantias sive personas evidentes signi(i- 
cant. Vocati enim sunt prophetze christi, juxta illud 
iu Psalmis cantatum : « Nolite tangere christos meos, 
et in prophetis meis nolite malignari 7"; » Quin et 
propheta Habacuc ita ait : « Egressus es in salutem 
populi tui, salvare christos tuos 1". » Ceterum illud 
eiiam dicito. Nam et ipsi contendunt Christum non 
esse unum, et Filium, tanquain Dominum hominem 
factum atque incarnatum unigenitum Dei Verbum. 

DB. Contenderint fortasse. Volunt utique nomen 
hoc, Christus, non ita convenire Verbo ex Deo Pa- 
tre genito : quod nimimm non sit unctum secun- 
duin propriam suam naturam, utpote Deus. Sed et 


illud quoque adjiciunt : Neque enim, inquiunt, est αὶ 


unum ex iis nominibus φυ 797 a nobis de Patre 
et Spiritu sancto przdicantur. 

A. Nondum satis manifesta est oratio. Declara 
ktaque. Recte enim feceris. 

D. Audi igitur. Quamplurimz sunt, ezque diver- 
sx in sacris Litteris Filii appellationes. Vocatur enim 
Deus et Dominus, et lux el vita, necnon rex et vir- 
tutum Dominus, sanctus. et omnipotens. Caeterum 
si quis hzc ipsa de Patre sive de Spiritu sancto 
pradicaverit, nequaquam erraverit. Unius enim na—- 
turze, una etiam fuerit omnino et dignitatum excel- 
lentia. Si ergo nomen Christi vere convenit Unige- 
nito, tribuatur etiam, inquiunt, indifferenter una 
cum aliis appellationibus et Patri et Spiritui saucto. 


φρίχασι Θεοτόχον εἰπεῖν τὴν τεχοῦσαν αὐτὸν, κατά 
Ὑεν. φημὶ τὴν σάρχα; 

B. Ναὶ, φασίν Éotxe γὰρ χαταμόνας τῷ Ex vo- 
ναιχὸς xal ix σπέρματος τοῦ Δαδὶδ, τὸ Χριστὸς 
ὄνομα, διὰ τὸ χεχρῖσθαι τῷ ἁγίῳ Πνεύματι" δεηθεξη 
δ᾽ ἂν οὐδαμῶς, τό γε ἧχον εἰς ἰδίαν φύσιν, Ex Θεοῦ 
Λόγος τοῦ τοιοῦδε χαρίσματος, εἴπερ ἐστὶν ἅγιος 
κατὰ φύσιν. "H γὰρ οὐχὶ τὸ Χριστὸς ὄνομα χρίσιν 
τινὰ γενομένην ὑπεμφήνειεν ἄν ; 

Α. Ἔφης μὲν ὀρθῶς, ὡς διά τοι τὸ χεχρῖσθαι μό- 
voy Χριστὸς ὀνομάζεται, καθάπερ ἀμέλει xol ἀπό- 
στολος διὰ τὴν ἀποστολὴν, ἄγγελός τε διὰ τὸ ἀγγᾶ» 
λειν. Τὰ γὰρ τσιάδε τῶν ὀνομάτων, πραγμάτων τινῶν 
ποιεῖται δήλωσιν, οὐχ ὑποστάσεων ἰδιχῶν, οὔτε μὲν 


Β προσώπων ὁμολογουμένων. Κέχληνται γὰρ xal οἱ 


προφῆται χριστοὶ, κατὰ τὸ ἐν Ἑαλμοῖς ὑμνούμενον᾽" 
« Μὴ ἅπτεσθε τῶν χριστῶν μον, καὶ kv τοῖς pe 
φήταις μου μὴ πονηρεύεσθε. » "Egon δὲ χαὶ ὁ προγή- 
τῆς ᾿Αδδαχούμ * « Ἔξῆλθες εἰς σωτηρίαν λαοῦ coo 
τοῦ σῶσαι τοὺς χριστούς σου. » Πλὴν ἐχεῖνο φρά- 
σον" οὐ γὰρ εἶναί φασι xal αὐτοὶ Χριστὸν ἕνα χαὶ 
Υιὸν, ὡς κύριον ἐνανθρωπήσαντα xal σεσαρχωμένον 
τὸν Μονογενῇ τοῦ Θεοῦ Λόγον. 


B. Φαΐεν ἂν ἴσως, ἑοιχέναι γε piv, οὐχὶ δέπω 
μᾶλλον τῷ &x Θεοῦ Πατρὸς φύντι Λόγῳ τὸ Σριστὶς 
ὄνομα βούλονται, διά τοι τὸ μὴ χεχρῖσθαι xav Wat 
φύσιν ὡς Θεόν. Προσεπάγουσει δὲ τούτῳ κχἀχεῖνο. 
Οὐ γάρ τοι, φασὶν, ὡς ἕν ἐστι τῶν ὀνομάτων, kae 
ἂν λέγοιτο πρὸς ἡμῶν, xai ἐπ᾿ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς ἢ 
χαὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 

A. Οὕπω μάλα ἐστὶν ἐναργὴς ὁ λόγος" Διατάτει 
οὖν" δράσεις γὰρ ὀρθῶς. 

B. "Axouc δή. Πλείστην μὲν γὰρ xa $:agópu; 
ἐξενηνεγμένην τὴν τοῦ Υἱοῦ χλῆσιν, παρὰ ταὶς ϑε:ο- 
πνεύστοις Γραφαῖς ἕνεστιν ἰδεῖν. Ὠνόμαστει 73 
Θεὸς καὶ Κύριος, xal φῶς, xat ζωὴ, καὶ μένοι xs 
βαπιλεὺς, καὶ τῶν δυνάμεων Κύριος, ἅγιός τι υἱ 
παντοχράτωρ. ᾿Αλλ᾽ εἰ βούλοιτό τις χαὶ ἐπ᾽ αὐτῷ 
φάναι ταυτὶ τοῦ Πατρὸς, ἤγουν τοῦ ἁγίου Ilve2gs 
τος, οὐχ ἂν ἁμάρτοι τοῦ πρέποντος - μιᾶς γὰρ γ᾽ 
σεως μία που πάντως ἔσται ἡ τῶν ἀξιωμάτων oz: 
οχῆ. Εἴπερ οὖν ἐστιν ἀληθῶς ἑοιχὸς ὄνομα τῷ M» 


Cum vero absurdum vehementer si!, id. nominis D voyevet τὸ Χριστὸς, χωρείτω, φασὶν, ἀδιαχρίτως μετὰ 


Patri et Spiritui saucto ascribere, neque ipsi veri- 
similiter Unigenito conveniet; sed polius ac vere 
tribuetur illi qui est ex semine David, de quo recte 
et censeri et dici potest quod unctus sit Spiritu. 


τῶν ἄλλων xaY ἐπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς xai τοῦ &riw 
Πνεύματος. Ἐπειδὴ δέ ἐστιν ἀπίθανον χομιδᾷ, τὸ 
ἐφαρμόζειν αὐτὸ τῷ Πατρὶ χαὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, 
οὐδ᾽ ἂν αὑτῷ, χατὰ τὸ εἰχὸς, ἔσται τῷ Μονογενεῖ" 


ἐχνενέμηται δὲ μᾶλλον, ὡς ἀληθῶς, τῷ ἐχ σπέρματος τοῦ Δαβὶδ, ἐφ᾽ οὗπερ ἂν εἴη καὶ ἀνεπίπληχτον 
χομιδῇ τὸ χεχρῖσθαι τῷ Πνεύματι xal νοεῖν χαὶ λέγειν. 


A. Communia quidem esse dicimus etiam nos 
Patri et Filio et Spiritui sancto divinarum dignita- 
tum nomina, parique honore decorare cousuevimus 
quo Patrem, Filium quoque ex ipso geuitum, ac 
przterea Spiritum sanctuim. Caeterum, ὁ boni viri, 
dixerim equidem, nomen Christi, id est, uncti, et 


9 Psal. civ. 15. τὶ Habac. ini, 15. 


A. Κοινὰ μὲν εἶναί φαμεν xai ἡμεῖς αὑτοὶ la: 
χαὶ Υἱῷ χαὶ ἁγίῳ Πνεύματι, τῶν θεοπρεπῶν ἀξιω- 
μάτων τὰ ὀνόματα, χαὶ ἰσομέτροις εὐχλείαις στεφα- 
νοῦν εἰθίσμεθα, ὁμοῦ τῷ γεννήσαντι τὸν ἐξ αὐτῷ 
γεννηθέντα Υίδν, xaX προσέτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" 
πλὴν, ὦ βέλτιστοι, φαίην àv, τὸ Χριστὸς ὄνομα, xal 


1271 


QUOD UNUS SIT CIIRISTUS. 


1278 


"1010 δὲ τὸ χρῆμα, τουτέστι» ἡ χρίσις, μετὰ τῶν τῆς A res ipsa, lioc est, unctio, postquam exinanitionem 


κενώσεως τρόπων προσγέγονε τῷ Movoyevtt, ἐναργῆ 
εῆς ἐνανθρωπήσεως tol; ἀχροωμένοις εἰσχομίζον 
τὴν δήλωσιν. “Ὅτι γὰρ χέχρισται χαθὸ πέφηνεν ἄν- 
θρωπος, κατασημήνειεν ἂν εὖ μάλα. El μὲν οὖν μὴ 
αὐτὸν τῆς μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας. ἐδασανίζομεν Δό- 
γον, ἀλλ᾽ ἔξω που τέως τῶν τῆς χεκύώσεως ὄντα μέ- 
τρων προὔχειτο βλέπειν τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Aó- 
γον, $» ἂν καὶ μάλα εἰχότως ἀσύφηλον κομιδῇ, Χρι- 
στὸν ὀνομάζειν τὸν μὴ χεχρισμένον. Ἐπειδὴ δὲ τὸ 
θεῖον καὶ ἱερώτατον Γράμμα, σάρκα γενέσθαι φησὶν 
αὐτὸν, πρέποι δ' ἂν ἤδη xal fj χρίσις αὐτῷ, γενο- 
μένη περὶ τὴν σάρχωσιν, ἥτις ἐστὶν αὐτοῦ, Γράφει 
γοῦν ὁ πάνσοφος Παῦλος * « Ὅ τε γὰρ ἀγιάζξων, καὶ 
ol ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες" δι᾽ ἣν αἰτίαν οὐχ 
 Anatay vexat ἀδελφοὺς αὐτοὺς χαλεῖν, λέγων" Ἀπαγ- 
γελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μον" » ἡγιάζετο γὰρ 
μεθ᾽ ἡμῶν, ὅτε γέγονε xa0' ἡμᾶς. Ὅτι δὲ ἀληθῶς Υἱὸς 
ὁ χριόμενος ἦν, χαθὸ γέγονε σὰρξ, ἤγουν ᾿τέλειος 
ἄνθρωπος, πιστώσεται λέγων ὁ θεσπέσιος Δαδὶδ πρὸς 
αὐτόν" « Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ 
αἰῶνος * ῥάδδος εὐθύτητος 1j ῥάδδος τῆς βασιλείας 
σου. Ἡγάπησας διχαιοσύνην, χαὶ ἐμίσησας ἀνομίαν, 
ϑιὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου, ἔλαίον ἀγαλ- 
λιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. » Σύνες οὖν, ὅπως 
xaX Θεὸν εἰπὼν, xaX θρόνον αὐτῷ τὸν εἰς αἰῶνα δοὺς, 
κεχρῖσθαί φησι παρὰ Θεοῦ, δῆλον δὲ ὅτι τοῦ Πατρὸς, 
ἐξαιρέτῳ τινὶ χρίσει παρὰ τοὺς μετέχοντας αὐτοῦ, 
τουτέστιν ἡμᾶς. Εἰ Ὑὰρ γέγονεν ἄνθρωπος, xaltot 


Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, ἀλλ᾽ ἣν καὶ οὕτως ἀπροὺδεῆς τῶν (c 


τῆς ἰδίας φύσεως ἀγαθῶν, αὐτοτελής τε ὑπάρχων 
καὶ πλήρης χάριτος xai ἀληθείας, xatá γε τὴν 
Ἰωάννου φωνήν xaX ἔχει μὲν αὐτὸς ἀρτίως εἰς πᾶν 
ὁτιυῦν τῶν θεοπρεπῶν, ἀπὸ δὲ τοῦ πληρώματος αὖ- 
«οὔ πάντες ἡμεῖς ἐλάδυμεν, χατὰ τὸ γεγραμμένον. 
Ὅμοῦ τοιγαροῦν tole τῆς ἰδίας ἀνθρωπότητος μέ- 
tpotg καὶ τὰ αὐτοῦ οἰχειούμενος, Χριστὸς ὀνομάζε- 
ται, χἂν εἰ μὴ χεχρῖσθαι νοοῖτο, xatá γε, φημὶ, τὴν, 
«ἧς θεότητος φύσιν, ἤγουν χαθὸ νοεῖται Θεός. Ἐπεὶ 
φράτον, πῶς ἑτέρως νοοῖτ᾽ ἂν Χριστὸς, Υἱὸς χαὶ Κύ- 
ριος, ἀπαξιοῦντο: τοῦ Μονογενοῦς τὴν yplot, xal 
τῶν τῆς χενώσεως μέτρων οὐχ ἀνεχομένου ; 


R. Ἑτέραν γέ πως ἣ xa0' ἡμᾶς ἴενται τρίδον, τὸ 
᾿τῆς εὐσεθείας μυστήριον ἀσυνέτως διερμηνεύοντες. 
Φασὶ γὰρ ὡς ὁ θεὸς Λόγος ἄνθρωπον εἴληφε τέλειον, 
ἂχ σπέρματος ὄντα ᾿Αὐραὰμ χαὶ Δαδὶδ, κατὰ τὴν 
Φιαγόρευσιν τῶν Γραφῶν, τοῦτο ὄντα τὴν φύσιν ὅπερ 
ἦσαν ἐχεῖνοι, ὧνπερ &x σπέρματος ἦν, ἄνθρωπον 
τέλειον τὴν φύσιν, ἐχ ψυχῆς τε νοερᾶς χαὶ σαρχὸς 
συνεστῶτα ἀνθρωπίνης, ὃν ἄνθρωπον ὄντα καθ᾽ ἡμᾶς 
τὴν φύσιν, Πνεύματος ἁγίου δυνάμει ἐν τῇ τῆς Παρ- 
0:vou μήτρᾳ διαπλασθέντα, γενόμενόν τε kx. γυναι- 
χὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα πάντας ἡμᾶς ἐξαγὸ- 
ράσῃ τῆς τοῦ νόμον δουλείας, τὴν πόῤῥωθεν προ- 
ωρισμένην νυἱοθεσίαν ἀπολαδόντας, χαινῶς συνῆψεν 
ἑαυτῷ, θανάτου μὲν αὑτὸν, χατὰ νόμον ἀνθρώπων, 

15. [febr. 1, 18. 12 Psal. χειν, 7, 8 
** Galat. 1v, 4, 5 : 


τὸ Joan. 1, 14. 


subiit, Unigenito accessit, manifestam incarnationis 
sive humanationis significationem auditoribus im- 


mittens. Quod enim unctus si!, quatenus apparuit 


homo, optime declarat. Si ergo consideremus Ver- 


"bum, non quale est postquam administrationem in 
carne subiit, sed quale erat unigenitum Dei Verbum 


antequam exzinanitionem sustinuit : absurdum sane 


fuerit Christum vocare, eum qui unctus non sit. Cum 


vero divina et sacratissima Scriptura carnem ipsum 
factum esse ait , unctio certe ipsi conveniat facta circa 
incarnationem, quz ipsius est. Scribit itaque sapien. 
tissimus Panlus: « Qui enim sanctificat et qui san- 
clificantur, ex uno omnes. Propter quam causam 
non confunditur fratres eos vocare, dicens : Nun- 
tiabo nomen tuum fratribus meis 15. » Sanctifica- 
tu$ enim est nebiscum, quando factus est nostri 
similis. Quod autem vere Filius erat qui unctus est, 
quatenus factus est caro, sive perfectus homo, fidem 
faciet divinus David, ita ad eum loqnens:'798 « Se- 
des (ua, Deus, in szeculum s:eculi : virga directiouis, 
virga regni tui. Dilexisti justitiam, et odisti iniqui- 
latem : propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo 1z- 
litio prz? consortibus tuis "*. » Animadverte itaque 
quo pacto cum et Deum nominari, et sedem ipsi 
in szecula attribuerit, unetum esse dicit a Deo, ma- 
nifestum autem est quod a Patre, eximia quadam 
unctione pra cseteris participibus ipsius, hoc est, 
nobis. Tametsi enim faetum est homo, Deus alioqui 
exsistens Verbum, erat tamen etiam hac ratione 
proprie $ue naturae bonorum neqnaquam indigus, 
per se perfectus exsistens, et « plenus gratie et ve- 
ritatis **, » ut inquit Joannes. Atque ipse quidem 
omni genere divinorum bonorum abundat: « A ple- 
nitudine vero ipsius omnes nos accepimus 5, » juxia 
Seripturam. Christus itaque vocatur, qni ad pro- 
pri: suz humanitatis conditionem etiam quz ipsius 
$unt cunjunxit, tametsi non intelligatur esse un- 
ctus, nimirum, secundum naturam divinitatis, sivc 
quatenus censelur Deus. Siquidem dic, obsecro, 
quomodo aliter intelligi possit Christus Filius et Do- 
minus, si Unigenitus unctionem dedignetur, atque 
exinanitionis conditionem detrectet ? 

B. Alia longe quam nos via incedunt, religionis 


D mysterium imperite explicantes. Aiunt. enim, quod 


Deus Verbum hominem sumpsit perfectum, exsi- 
stentem ex semine Abrahe et David 15, ita ut edixit 
Scriptura, idipsum natura exsistentem, quod fue- 
rant illi e quorum semine erat **, hominem perfec- 
tum natura, ex anima intelligente et. carne humana 


constantem, quem quidem hominem, cum esset ejus- 


dem nobiscum nature, Spiritus sancti virtute. in 
utero Virginis formatum, factum sub lege, ut 10s 
omnes redimeret a servitute legis '*, tiliationem jam 
olim preedestinatam adeptos, eum admirabili ratione 
conjunxit et conglutinavit sibi, et mortem quidem 
humano more obire voluit ; suscitavit vero eumdem a 


" jbiJ. 10, '* Joan. vii, 42, 1771} Cor. xi, 22. 


1279 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIIJEP. 


mortuis, et evexit in ccelum, et collocavit a dextris A πειρασθῆναι καρασχευάσας, ἐγείρας δὲ kx νεκρῶν, 


Dei. Unde et supra omnem exsistens Principatum et 
Potestates, Virtutes ac Dominationes, et supra omne 
nomen quod nominatur non solum in hec saeculo, 
verum etiam in futuro **,ab omui creatura adoratur ; 
utpote inseparabilem cuin divina natura conjunctio- 
nem habens, quodque Dei respectu atque intellectu 
omnis creatura ei adorationem deferat. 7849 Et 
neque duos dicimus filios, neque duos dominos. 
Cum autera Filius sit secundum essentiam Deus 
Verbum, unigenitus Filius Patris, cui hic copulatus 
est et particeps, communem eliam cum eo appel- 
lationem gloriamque nanciscitur. Et Dominus secun- 
dum essentiam Deus Verbum, cui copulatus hic, ho- 
noris etiam particeps flt, atque idcirco neque duos 
dicimus filios, neque duos dominos. Siquidem cum 
manifestus sit qui essentia sua est Dominus et Fi- 
lius, inseparabilem babens cum eo conjunctionem 
is qui nostre salutis causa sumptus est, simul etiam 
infertur atque intelligitur cum appellatione atque 
gloria Filii et Domini. 

A. O ingentem imperitiam atque insaniam eorum 
qui ita sese rem habere sibi persuadent |. [ncredu- 
iilas enim mera est hec res impiarumque inventio- 
num novitas, el totius divine sacrzeque prazicatio- 
nis subversio, qua unum esse Dominum Jesum 
Christum Filium Dei proclamat, nimirem Verbum 
ex Deo Patre hominem factum atque incarnatum, 
ita ut sit ipse Deus simul et bomo ; et unius omnia 
divina, ac prxterea humana. Hic eaim cum semper 
exseisiat quatenus est Deus, nativitatem secundum 
carnem ex muliere subiit. Unius itaque atque 418. 
dem est, et ab zterno ease atque subsistere, et in 
ultimis temporibus secundum carnem natum esse. 
Qui cum sit sanctus secundum naturam, utpote 
Deus, sanctificatus est nobiscum, quatenus apparuit 
homo, cui proprie convenit sanctificari. Cumque nt 
natura Dominus summa dignitate excellerct, servili 
forma ut propria assumpta, Patrem suum Deum 
vocavit, et cum ipse sit vita et vivificans, ut Deus, 
vivificatlus a Patre esso dicitur, quatenus humo fa- 
ctus est. Omnia itaque ipsius sunt, et non dedignatus 
est administrationem ia carne, quam et Pater ipse 
comprebavit : siquidem vera sunt 425 Paulus dicit. 
Alibi enim ita aii : « Eum qui non noverat peccatum: 
pro nobis peccatum fecit, ut nos amus justitia Dei 
in ipso *^:» alibi vero rursum : « Qui proprio Filio non 
pepercit, sed pro nobis omnibas tradidit illum, ut 
et cum ipso omnia nobis largiatur *'. » Anne tibi 
couseBianea sacris Litteris sententia mea videtur ἢ 


D. Omnino. 

A. Si vero, uL adversarii volunt sibique persua- 
deut, unigenitum Dei Verbum, accepto homine ex 
semine David et Abraham, 730 formari illum in 
sancta Virgine curavit, atque hunc sibi ipsi copulavil, 
mortemque experiri voluit, necnon suscitatum 6 


?! Eplics. 1. 20, 91. 2511 Cor. v, 2l. 


xai ἀναγαγὼν εἰς οὐρανὸν, καὶ χαθίδας àx δεξιῶν 
τοῦ Θεοῦ. Ὅθεν δὴ ὑπεράνω πάσης ὑπάρχων ᾿Αρχῆς 
«€ καὶ Ἑξουσίας, καὶ Δυνάμεως, καὶ Kv piótt toc, καὶ 
"παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου οὐχ ἐν τῷ αἱῶνι τού- 
κῷ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, τὴν παρὰ πάσης 
εῆς χτίσεως δέχεται προσκύνησιν, ὡς ἀχώριστον 
πρὸς τὴν θείδᾶν φύσιν ἔχιον τὴν συνάφειαν, ἀναφορᾷ 
Θεοῦ καὶ ἐννοίᾳ πάσης αὐτῷ τῆς χτίδεως τὴν προσ- 
κύνησιν ἀπονεμούσης, καὶ οὔτε δύο φαμὲν υἱοὺς, οὔτε 
δύο χυρίους " ἐπειδὴ δὲ Υἱὸς xat' οὐσέαν ὁ Θεὸς Λόγος, 
ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, ipeo οὗτος συνημμέ- 
voc τε χαὶ μετέχων, χοινωνεῖ τῆς Υἱοῦ προσηγορίας 
καὶ τιμῆς, καὶ Κύριος κατ᾽ οὐσίαν ὁ Θεὸς Λόγος, ᾧ ᾿ 
συνημμένος οὗτος, χοινωνεῖ τῆς τιμῆς. Kel διὰ τοῦτο 

οὔτε δύο φαμὲν νἱοὺς, οὔτε δύο κυρίους. “Ἐπειδὴ 

δήλον τοῦ κατ᾽ οὐσίαν ὄντος Κυρίου καὶ Υἱοῦ, ἀχώρι- 

στὸν ἔχων τὴν πρὸς αὐτὸν συνάφειαν ὃ τῆς ἡμετέ- 

ρας σωτηρίας ληφθεὶς ἕνεχεν, συναναφέρεται τῇ ἃ 

ὀνομασίᾳ xai τῇ τιμῇ τοῦ Υἱοῦ xai τοῦ Κυρίου. 


A. Βαδαὶ τῆς ἀσυνεσίας καὶ ἐμτελήκτου φρειὸς 
τῶν ὧδε ταῦτ᾽ ἔχειν οὐχ οἶδ᾽ ὅπως ὑκειληφίτιν! 
ἀπιστία γὰρ τὸ χρῆμα, καὶ ἕτερον οὐδὲν, xal ivem- 
6v εὑρεμάτων χαινότης, xal ἀνατροκὴ τῶν πων 
τε xai ἱερῶν χηρυγμάτων, ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Tae 
στὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ διαχεκραγότων, dnizÓvwe 
Πατρὸς δηλονότι Λόγον ἐνανθρωπή σαντα καὶ wee 
κωμένον, ὥστε εἶναι τὸν αὐτὸν, Θεὸν ὁμοῦ xe br 


C, θρώπον, καὶ ἑνὸς τὰ πάντα τὰ θεοπρε πῆ, xal eputiu 


τὰ ἀνθρώπινα. Οὗτος γὰρ ὑπάρχων ἀεὶ xai ὑφεῖτι 
χὼς χατά γε τὸ εἶναι Θεὸς, ὑπέμεινε γέννησιν ty 
χατὰ σάρκα ix γυναιχός. 'Evó; οὖν ἄρα καὶ τοῦ 
αὐτοῦ καὶ τὸ ἀϊδίως εἶναι χαὶ ὑφεστάναι, χεὶ ἐν 
ἐσχάτοις καιροῖς χατὰ σάρχα γεννηθῆναι, ὃς Ep 
ὧν κατὰ φύσιν ὡς Θεὸς, ἡγιάξετο μεθ᾽ fps καθὸ 
πέφηνεν ἄνθρωπος, ᾧπερ ἂν πρέποι τὸ ἁγιῤζεσθαι" 
xai ἐν Δεσποτιχοῖς ὑπάρχων ἀξιώμασι, καὶ τὸν ue 
δούλου μορφὴν ὡς ἰδίαν ἔχων, Θεὸν ὠνόμαζεν tni 
τὸν Πατέρα" [xai] ζωὴ καὶ ζωοποιὸς ὑπάρχων ὡς θὲς, 
ζωοποιεῖσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρὸς καθὸ zip 
γεν ἄνθρωπος. Πάντα τοίνυν αὐτοῦ, xai οὐκ ἀτιμάτω 
τὴν οἰκονομίαν, ἣν χαὶ αὐτὸς ἐπήνεσεν ὁ Πατὴρ, εἴπερ 
ἐστὶν ἀληθῆ τὰ διὰ τῆς τοῦ Παύλου φωννῆς. De 


D μὲν γὰρ ἔφη᾽ c Τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἑλῶν 


ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα διχανοξύνη 
Θεοῦ ὃν αὐτῷ" » ποτὲ δὲ κάλιν" « Ὃς γε τοῦ Bie 
Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν ἁπάντων καρ- 
ἐδωχεν αὐτὸν, ἵνα καὶ σὺν αὑτῷ τὰ πάντα ἡμῖν yep 
σηται. » "Ap' οὖν οὐκ εὐθὺ σχοποῦ τῶν ἑεοῶν L'pap- 
μάτων ὁ πρὸς ἡμῶν ἐστι λόγος ; 

B. Πὼς γὰρ 00; 

Α. Εἰ ὃὲ δὴ, καθά φάσιν οἱ δι᾽ ἐναντίας καὶ ego- 
νεῖν ἐγνώχασιν, ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λότος, λαδὼν 
ἄνθρωπον ἐχ σπέρματος τοῦ θεσπεσίου Δαδιὶδ χαὶ 
᾿Αδραὰμ, πλασθῆναι μὲν ἐν τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳῳ παρ- 
ἐσχεύασέ τε χαὶ τοῦτον ἑαυτῷ συνῆψε, καὶ θανάτιν 


*! Roin. Υ11], 92. 


; 


1981 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1389 


πεποίηχεν εἰς πεῖραν ἐλθεῖν, καὶ μὴν καὶ ἐγείρας &x A mortuis in ccelum sustulit, et ad dexteram Dei se- 


νεχρῶν ἀνεχόμισεν εἰς τὸν oüpavby, xal ἐχάθισεν ἐν 
δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ " περιττῶς, ὡς ἔοιχε, πρός τε τῶν 
ἁγίων πατέρων, xal πρός γε ἡμῶν αὐτῶν, xal ἀπά- 
σῆς γε τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἐνανθρωπῇσαι λέ- 
γεται * δηλοῖ γὰρ, οἶμαι, τουτὶ, καὶ ἕτερον οὐδὲν, ὁ 
πάνσοφος Ἰωάννης, γεγραφὼς, ὅτι ε Ὁ Λόγος σὰρξ 
ἐγένετο. ν» ᾿Αντέστραπται δὲ, χατὰ τὸ εἰχὸς, πρὸς 
πᾶν τοὐναντίον, τῆς μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας τὸ μυ- 
στήριον. Οὐ γὰρ ἔστιν ἰδεῖν, ὡς Θεὸς ὧν φύσει xal 
ἐχ Θεοῦ πεφηνὼς ὁ Λόγος, καθῆχεν ἐαψτὸν εἰς χέ- 
w3tv, μορφὴν δούλου λαδὼν, καὶ τεταπείνωχεν 
ἑαυτὸν, ἀλλ᾽ ἔχ γε τῶν ἐναντίων, ἀνεχομίσθη μὲν 
ἄνθρωπος εἰς τὴν τῆς θεότητος δόξαν, καὶ τὴν χατὰ 
πάντων ὑπεροχὴν, ἔλαθε δὲ xal Θεοῦ μορφὴν, xai 
ὑψώθη μᾶλλον, σύνθρονος γεγονὼς τῷ Πατρί. Ἧ οὐχ 
ἀλιθὲς, ὅ φημι; 

B. Παντάπασι μὲν o2v. 

À. Εἰ δὲ ἀληθὲς, καθά φασι, xa! ἀπηξίωσε τὴν 


᾿ olxovoglav ὁ Μωηνογενὴς, ποίας ὅτ: χατεφρόνησεν ai- 


σχύνης ; ποῦ δὲ γέγονεν ὑπήχοος τῷ Πατρὶ μέχρι 
θανάτου, θανάτον δὲ σταυροῦ; Καὶ εἰ λαδὼν ἄνθρω- 
πον, ἤγαγε μὲν xai εἰς πεῖραν αὐτὸν τοῦ θανάτου, 
ἀναχομίσας δὲ xaX εἰς οὐρανοὺς σύνεδρον ἀπέφηνε 
τῷ Πατρὶ, ποῖ δὴ ἄρα λοιπὸν ὁ αὐτοῦ φανεῖται θρό- 
γος, εἴπερ οὐ δύο φασὶν υἱοὺς, ἕνα δὲ μᾶλλον τὸν 
συνεδρεύοντα, τὸν ἐχ σπέρματος δηλονότι Δαδίδ τε 
καὶ ᾿Αὐραάμ.; πῶς δ᾽ ἂν xal αὐτὸς Σωτὴρ «λέγοιτο 
γενέσθαι τοῦ χόσμου, χαὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἀνθρώπου 
πρόξενος, Ἦἦτοι παραχομιστὴς, δι᾽ οὗ xat σεδώσμεθα" 
καὶ τέλο; νόμου καὶ προφητῶν γέγονεν ἄγθρωπος, 
ἕτερος ὧν παρ᾽ αὐτόν. Λαλεῖ γὰρ ὁ νόμος τὸ Χρι- 
στοῦ μυστήριον, xa περὶ αὐτοῦ γέγραφεν ὃ Μωσῆς, 
ὃς χαὶ γέγονεν ἡμῖν παιδαγωγὸς ἐπ᾿ αὐτόν. Οἴχεται δέ 


που πρὸς τὸ μηδὲν ἡ πίστις, ἔῤῥει γάρ" ὅπου δὲ παντε- ᾿ 


λῶς, οὐδὲν τὸ σεπτὸν ἡμῶν μνστήριον. Ὃ δὴ καὶ ὁ παν- 
ἀριστος Παῦλος διατρανοῖ, λέγων " ς Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ 
καρδίᾳ σου" Τίς ἀναδήσεται εἰς τὸν οὐρανόν ; του - 
τέστι Χριστὸν καταγαγεῖν, ἣ τίς καταδήσεται εἰς τὴν 
ἄδυσσον ; τουτέστι Χριστὸν ἀναγαγεῖν ἐχ νεχρῷῶν, 
᾿Αλλὰ τί λέγει ἡ Γραφή; Ἑγγύς σὴν τὸ ῥῆμά ἐστιν, 
àv τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ χαρδίᾳ σου, τουτέστι 
«b ῥῆμα τῆς πίστεως, ὃ χηρύσσομεν, ὅτι ἐὰν εἴπῃς 
&v τῷ στόματί gov, Κύριος Ἰησοῦς, καὶ πιστεύσῃς ἐν 


τῇ χαρδίᾳ σου, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν kx νεχρῶν, D 


σωθήσῃ. » Πῶς οὖν Ecc μέγα τε xai εὐχλεὲς xai ἐν 
ὑπερτάτῳ θαύματι τὸ τῆς εὐσεδείας μυστήριον, εἰ 
"χρὴ πιστεύειν, ὅτι, χαθά φασιν οἱ διεστραμμένοι, 
ἄνθρωπος ληφθεὶς, xat τῷ Θεῷ Δόγῳ σχετιχῶς συν» 
ἡμμένος, ἀπέθανέ τε xal ἀνεδίω, xal ἀνεχομίσθη 
μὲν εἰς τὸν οὐρανόν ; "Απιστον δὲ (que φανεῖταί τι» 
σιν, εἰ μὴ Θεὸς ὧν φύσει χαὶ ἀληθῶς, τοῖς τῆς θεό- 
τητος ἐναθρύνεται θάχοις, ἐξωσθέντος τάχα που τοῦ 


— “Δτὰ φύσιν Υἱοῦ, xai παρεστήχασι μὲν τάξιν ἔχογ- 


τες τὴν λειτουργιχὴν, ἄγγελοι xal ἀρχάγγελει, xal 
τὰ ἕτι τούτων ἐπέχεινα Σεραφὶμ, οὐ τῷ xaxà ἀλή- 
θειαν Υἱῷ χαὶ Θεῷ, ἀνθρώπῳ δὲ μᾶλλον, τὸ τῆς 


85 Rom. x, 6-9. 


dere jussit, supervaeanee, ut videlur, a sanctis Pa- 
tribus, et 3 nobis ipsis, atque adeo ab universa sa- 
cra el divinitus inspirata Scriptura hemo factum 
esse dicitur. Hoc enim, neque aliud quidquam mili 
significare videtur sapientissimus Joannes cum in- 
quit : « Verbum caro factum est. » Sed universum 
administrationis in carpe mysterium plane in con- 
trarium mutabitur. Neque enim Deus natura exsi- 
stens atque ex Deo Verbum, seipsum ad exinani- 
tionem demisisse cetnitur, neque humiliaveril se- 
ipsum : sed e contrario relatus quidem fuerit honio 
in deitatis gloriam, inque excellentiam omnium su- 
premam; acceperit vero et formam Dei, et exaltatus 
fuerit, assessor Patri factus. Anne tibi vere dicere 


B videor? 


B. Omnino. 

Δ. Αἱ si verum est quod dicunt, et dedignatus est 
Unigenitus incarnationem, quam tandem ignomi- 
niam contempsit ? aut quo pacto factus est obediens 
Patri usque ad mortem, mortem autem crucis? Jam 
vero si acceptum illum liominem mortem obire jus- 
sit, el evectum in celum assessorem Patri consti- 
tuit, ubinam deinceps erit thronus Filii, siquidem 
nequaquam duos filios esse statuunt, sed potius 
unum assidentem , nimirum ex semine David et 
Kbralie ? aut quomodo ipse dicatur factus esse Sal- 
vator mundi, et non potius hominis proxeneta sive 
pararius fuisse, per quem salvat] simus? Atque ita 
finis legis et prophetarum factus est homo, diversus 
ab ipso exsistens. Loquitur enim lex Christl myste- 
rium, et de ipso scripsit Moyses, qui et factus est 
nobis pzedagogus ad ipsum. Fides vero nosira irrita 
sit et in nihiluin redigatur, et venerandum nostrum 
mysterium plane labefactetur. Quod et optimus 
Paulus declarat, dicens : « Ne dixeris in corde tuo : 
Quis ascendet in coelum ? id est, Christum deducere ; 
aut quis descendet it. abyssum ? hoc est. Christum 
a mortuis revocare. Sed quid dicit Scriptura? Prope 
est verbum in ore tuo, et in corde tuo, hoc est, 
verbum fidei quod prxdicamus. Quia si confitearis 
in ore (00 Dominum Jesum, et in corde tuo credi- 
deris 731 quod Deus illum suscitavit a mortuis, 
salvus eris **. » Quo pacto igitur erit deinceps ma- 
gnum ei gloriosum atque admirandum religionis 
mysterium, si credendum est, uL isti a veritate dis- , 
torti vofunt, quod bomo sumptus, οἱ Deo Verbo re- 
lative copulatus, mortuus est et revixit, et relatus 
est in ccelum? Incredibile vero nonnullis videbitur 
nisi natgra sc vere Deus exsistens , deitatis solio 
glorietur, expulso eo qui nalura sua Filius est. Et 
circumstabunt quidem angeli atque archaugcli, 
bisque eminentiora Seraphim, non ut vero F'ilio ac 
Deo ministrent atque inserviant, sed potius homini, 
qui filiationis nomen per participationem insiuua- 
tionemque, ac nostro more adeptus, et ad divinissi- 


4988 


S. CYGILLI ALEXANDRINI ARCIHEP 


1981 


mam lianc gloriam evectus est. Neque enim verentur A υἱότητος ὄνομα, μεθεχτῶς καὶ εἰσχεχριμένως, χε 


lh;eretici ejuscemodi blaspliemias deblaterare. Anne 
vero etiam tibi summa impietate referta. illorum 
doctrina videtur ? Nam quod datum atque insinuatum 
est, rejiciendum merito fuerit, et quod extrinsecus 
advenit ascititiumque est, damni suspicione non ca- 
ret : ut de blasphemia et absurditate doctrinze nihil 
dicam, cum incarnationis excellentiam ad turpitu- 
dinem rapiant, et divinum sacratissimumque no- 
sirum cultum, anthropolatriam, hoc est, hominis 
cultum, esse statuant, et a cultu veri Filii nos ab- 
ducentes, persuadere velint ut quemdam qui ipsi 
relative copulatus est a.loremus, quem supra omnes 
Principatus et Potestates ac Dominationes constitu- 
tum volunt *^ ; non iis solum qui in terris degunt, 
sed οἱ ipsis ccelestibus et rationalibus potestatibus 
erroris labem iufligentes, si una nobiscum adorent, 
non incarnatum natura ac vere Filium, quodque ex 
essentia Dei ac Patris effulsit Verbum, sed aliain 
quemdam hominem ab ipso ex semine Davidis, qui 
sola voluntate, et exterioribus ornamentis formatus 
sit Deus, revera autem id non sit. 


τρόπῳ τῷ καθ' ἡμᾶς πλουτήσαντι, xal τῆς οὕτω 
θεοπρεπεστάσης ἀξιωθέντι τιμῆς. Καταπεφρέχεσ: 
γὰρ ἧκιστά γε καὶ τοῦτο λέγοντες οἱ δι᾽ Evavctaq." Ay 
οὗ τῆς ἐσχάτης ἀνοσιότητός τε χαὶ δυσσεδείας αὐτί, 
τὸ δόγμα μεμέστωται; Τὸ γάρ τοι δοτὸν χαὶ εἶσχε 

χριμένον, ἀπόδλητον εἴη ἄν, καὶ τὸ θύραθεν πορ' 

σθὲν, οὐκ ἀνύποπτον ἔχει τὴν ζημίαν. Καὶ σιωπῶ τὸ 
δύσφημον ἔτι χαὶ ἀπηχὲς εἰς λόγους, ἀνθότου δὴ οὖν 
τῆς οἰχονομίας τὸ ἐξαίρετον χατασύρουσιν εἰς τὸ 
ἀχαλλὲς, καὶ τὴν θείαν τε χαὶ ἱεροτάτην ἡμῶν θρη- 
σχείαν, ἀνθρωπολατρείαν ἤδη καὶ ἕτερον οὖσαν c 
δὲν ἀποφαίνουσι, ἀποχομίζοντες μὲν τοῦ xa:' ἀλή- 
θειᾶν Υἱοῦ, συναφθέντα δέ τινα σχετιχῶς αὑτῷ 
προσχυνεῖν ἀναπείθοντες, ὃν καὶ ὑπεράνω rim; 
᾿Αρχῆς τε xaX Ἐξουσίας͵ xa ΚΚυριοτῆτων διελάσαι 
φασὶν, οὐχὶ μόνοις τοῖς ἐπὶ γῆς, ἀλλὰ xol aia; 
ταῖς ἄνω λογιχαῖς δυνάμεσι τὸν τοῦ πεπλανῆσϑε: 
μῶμον ἐπάγοντες, εἰ προσχυνοῦσι μεθ᾽ ἡ μῶν ἐναν- 
θρωπήσαντα μὲν οὐδαμῶς τὸν φύσει τε xat diss; 
Υίὸν, καὶ ἐχ τῆς τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς οὐσία: ἀν2- 

λάμψαντα Λόγον, ὡς ἕτερον δέ τινα παρ᾽ αὐτὸν ἐχ 


σπέρματος τοῦ Δαδὶδ, θελήσει τάχα που μόνῃ παρ᾽ αὐτοῦ xal τοῖς θύραθεν ἐξωραϊσμοῖς εἰδοποιχθέν:Σ 


Θεὸν, οὐχ ὄντα δὲ τοῦτο χατὰ ἀλήθειαν, ἄνθρωπον. 

B. Atqui tametsi bomo specialiter intelligatur, 
inquiunt, relative tamen et respectu Dei ab oinni 
creatura adoratur. 

A. Quonam vero pacto, obsecro, intelligi a nobis 
aut statui potest hec. relatio quam ita praedicant? 
Sed age, diviuam ac sacram Scripturam pervesti- 
gantes, quxstionis bujus rationem ab ea petamus. 
Ergo cum 739 olim Israelitze contempto metu Dei, 
in Mosen et Aarouem acerbe inveherentur, Moses et 
Aaron ita eos compellarunt : « Quis est quod mur- 
muratiscontra eum ? Non enim contra nos, sed contra 
Deum est hec oblocutio vestra **,» Peccarant enim in 
Mosen et Aaronem, sed factum ipsum ad Dei gloriam 
pertinuit, οἱ ad eam referebatur eoruin qui injuriam 
inferebaut cogitatio. Caeterum non erant dii Moses 
et Aaron, neque relative et respectu Dei creatura 
eos adoravit. Regnavit Deus per prophetas in Israel 
secundum carnem. Postmodum accesserunt ad di- 
vinum Samuelem dicentes: « Fac nobis regem, sicut 
et relique gentes. » Quod ille Spiritu afflatus mo- 
leste et quidem merito tulit : sed audivit Deum 
dicentem : « Non te contempserunt, sed me, ne 
regnem super eos "ἢ, » En rursusaperte contemptus 
rationem ad Deum referri ait. Quin etiam ipse 
omuium Salvator ac Dominus , deiis qui egestate 
premuntur, ait: « Quidquid fecistis uni ex istis 
minimis, mihi fecistis **. » [lac igitur ratione si 
quis dicatur colere eum qui est ex semine David, 
Filione id praestitit? et nisi quis crediderit, offenderit 
profecto eum qui natura est Filius, qui se quoque 
coli vult, et eodem plane modo a nobis credi, Quo- 
modo igitur non. sit factus par atque zequalis ho- 
nore servus cum domino, et deitatis excellentia 


B. ᾿Αλλὰ x&v ἄνθρωπος ἰδικῶς νοῆτα:, gash, 
ἀναφορᾷ Θεοῦ καὶ ἐννοίᾳ τὴν παρὰ más τῆ; στ’ 
σεως προσχύνησιν ἔχει. 

A. Elta τίνα τρόπον πρέποι ἂν, εἰπέ μοι, «pk, 
ἡμῶν νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι τῆς παρ᾽ αὑτῶν ϑρὰ- 
λουμένης ἀναφορᾶς τὸ χρῆμα ; Καὶ φέρε τὴν kin 
τε xai ἱερὰν πολυπραγμονοῦντες Γραφὴν, χαταϑρῇ. 
αωμεν ἀπ᾽ αὐτῆς τὸ ζητούμενον, Οὐκχοῦν ὀλιγωρί- 
σαντὲς πότε τῆς εἰς Θεὸν αἰδοῦς ot ἐξ σραξὶ, 
Μωσεΐξ τε xal ᾿Ααρὼν ἐπεφύοντο πιχρῶς, εἶτ spe- 
πεφώνηχε Moor; τὸ xal ᾿Ααρών - « Τίς ἐστιν ἔτ: 
διαγογγύζετε χατ' αὐτοῦ; Οὐ γὰρ καθ᾽ ἡμῶν, ἀλλὶ 
xatà Θεοῦ ὁ γογγυσμὸς ὑμῶν οὗτός ἔστιν. , Ἐξὶημ- 
μέλουν μὲν γὰρ εἰς Μωσέα καὶ ᾿Ααρὼν, ài τῆ; 
θείας ἥπτετο δόξης τὸ δρώμενον, καὶ ἐπ᾽ αὐτὸν £g: 
τὴν ἀναφοράν, πῆς τῶν ὑδριζόντων ὕ πονοΐας ὁ τρόπις. 
Πλὴν οὐχ ἦσαν θεοὶ Μωσῆς τε καὶ ᾿Ααρὼν, d: 
μὴν ἀναφορᾷ θεοῦ. ........ διὰ προφητῶν, τῷ 
χατὰ σάρχα Ἰσραήλ. Εἶτα προσῴεσαν λέγοντες τῷ 
θεσπεσίῳ Σαμουῆλ᾽ « Ποίησον ἡμῖν βασιλέα, χεϑὲ 
xai τὰ λοιπὰ ἔθνη. » Πρὸς ταῦτα χατεπιχραίνει 
xat σφόδρα εἰχότως ὁ πνευματοφόρος, ἀλλ᾽ fxsx 
τοῦ Θεοῦ λέγοντος" « Οὐ σὲ ἐξουθενήκατιν, ἀλλ᾽ ἐμὲ, 
τοῦ μὴ βασιλεύειν ἐπ᾽ αὐτούς. » Ἰδοὺ Bh τάλιν. 
χἀνθάδε σαφῶς ὁ τῆς ἐξουθενέσεως τρόπος εἰς θεὸν] 
ἔχει τὴν ἀναφοράν. Καὶ μὴν χαὶ αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων 
Σωτὴρ xoi Κύριος περὶ τῶν ἐν ἐνδεία φησίν" « Ἐξ 
ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχέστων, ἐβοὶ 
ἐποιήσατε. » "Ap' οὖν κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον, εἴ 
τὶς λέγοιτο τιμᾷν τὸν Ex σπέρματος Δαβὶδ, τῷ Υἱῷ 
πεποίηχε ; xàv εἰ μὴ πιστεύσειε, προσχέχρουχεν 
ἀραρότως τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ, τιμᾶσθαι τάχα cv 
xal αὐτὸν ἐθέλοντι, χαὶ πιστεύεσθαι πρὸς fis 


33 Ερ])68.), 21. ** Exod. xvi, 8. "^ 1 Reg. vin, 4.0, 56 Matth. xxv, 40, 


1285 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


χατὰ τὸν ἴδον xal ἀπαραλλάχτως ἔχοντα τρόπον. A polleat id quod creatum est, et Deus receus , ut 


Εἶτα πῶς οὐ γέγονεν ἰσότιμον μὲν τῷ δεσπότῃ τὸ 
δοῦλον, ἐν ὑπεροχαῖς δὲ θεότητος τὸ πεποιημένον, 
καὶ Θεὸς πρόσφατος, χατὰ τὰς Γραφάς; ἐπενήνεχται 
δὲ τῇ ἁγίᾳ xal ὁμοουσίῳ Τριάδι τὸ ἀνισοφυὲς αὐτῇ 
χαὶ σὺν αὐτῇ προσχυνούμενον, καὶ τῆς ἴσης αὐτῇ 
Δηινωνοῦν εὐχλείας - 

|. B. Φασὶ τὴν ἀναφορὰν κατὰ τοιόνδε τινὰ χρῆναι 
λαμδάνεσθαι τρόπον. Ἐννοοῦντες γὰρ τὸν τῷ ix 
σπέρματος Δαδὶδ ἀχωρίστως συναφθέντα Θεὸν Λό- 
γόν, προσγυνοῦμεν ὡς Θεόν. 

A. "Ap' οὖν ἀπόχρη πρὸς τὸ δεῖν αὐτῷ τὴν τῷ 
Θεῷ πρέπουσαν δόξαν ἑλεῖν, xal τῶν τῆς χτίσεως 
ὑπερφέρεσθαι μέτρων, τὸ συνῆφθαι μόνον αὑτῷ ; xal 
κοῦτο προσχυνητὴὸν τὸν οὐχ ὄντα Θεὸν ἐργάσεται: 


ϑογίριυγα testatur 57 3 Asciscitur vero in sanciam 
et consubstantialem Trinitatem id quod diverszx al) 
ea nature est, unaque cum ea adoratur, commu- 
nemque et parem cum ea gloriam habet? 


D. Aiunt hanc relationem hujuscemodi quadam 
ratione accipi debere. Statuentes enim huic qui est 
ex semine David inseparabiliter copulatum 6586 
Deum Verbum, adoramus ut Deum. 

ἃ. Atqui sufficitne hoc ad defcrendam illi gloriam 
qua Deoconvenit, et ad eum ultra creaturarum 
conditiouem evehendum, quod conjunctus ei tantum 
sit, idque adorabilein eum faciet qui non sit Deus ἢ 


ἀλλ᾽ εὑρίσχω τινὰ τῷ Θεῷ λέγοντα διὰ τῆς τοῦ Ψάλ- Β At reperio quemdam per. Psalmiste lyram dicen- 


λοντος λύρας * « Ἐχολλήθη ἡ ψυχή μον ὀπέσω σου. » 
Γράφει δὲ καὶ ὁ μαχάριος Παῦλος" ε« Ὁ χολλώμενος 
τῷ Κυρίῳ, ἕν πνεῦμά ἐστιν. » "Ap! οὖν, εἰπέ μοι, xal 
«οὐτοὺυς ἀναφορᾷ Θεοῦ προσχυνήσομεν, Gg χεχολλη- 
μένους αὐτῷ ; Καίτοι τοῦ συνῆφθαι λέγειν, τὸ τῆς 
χολλήσεως ὄνομα, μείζονά που πάντως xal ἀξιολο- 
γωτέραν τὴν ἔμφασιν ἔχει" εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς εἰ- 
πεῖν, ὡς τό τισι χολλώμενον, ἐν ἐπιτάσει ἀολλῇ τὴν 
συνάφειαν ἔχει. 

B. "Eotxcy. 

Α, ᾿Ανθότου δὲ δὴ παρέντες τὴν ἕνωσιν, καίτοι 
φωνὴν οὖσαν εὐτριδῆῇ παρ᾽ ἡμῖν αὐτοῖς, μᾶλλον δὲ 
καὶ ἐχ τῶν ἁγίων Πατέρων χαταδαίνουσαν εἰς ἡμᾶς, 


συνάφειαν ὀνομάζουσι ; Καίτοι συγχεῖ μὲν ἡ ἕνωσις C 


οὐδαμῶς τὰ καθ᾽ ὧν ἂν λέγοιτο, διχδείχνυσι δὲ μᾶλ- 
λον τὴν εἰς ἕν τι συνδρομὴν τῶν ἡνῶσθαι νοουμέ- 
γων, Καὶ οὐχὶ πάντη τε xal πάνφως ἕν ἂν λέγοιτο 
μόνως τὸ ἁπλοῦν καὶ μονοειδὲς, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰ ἐχ 
δυοῖν f| πλειόνων ἔτι xa ἐξ ἑτεροειδῶν συγχείμενα. 
Δοκεῖ γὰρ οὕτως εὖ ἔχειν τοῖς ταῦτα σοφοῖς. Ka- 
χουργότατα τοίνυν τὸν ἕνα χαὶ φύσει χαὶ ἀληθῶς 
γ᾽ 1ὸὃν, ἐνανθρωπήσαντα xai σεσαηχωμένον διιστάντες 
εἰς δύο, παραιτοῦνται μὲν τὴν ἕνωσιν, συνάφειαν δὲ 
ὀνομάζουσιν, ἣν ἂν ἔχοι τυχὸν χαὶ ἕτερός τις πρὸς 
Θεὸν, ὡς ἐξ ἀρετῆς χαὶ ἁγιασμοῦ μονονουχὶ συνδού- 
μενος, χατά γε τὸ ὑπό του τῶν προφητῶν ὀρθῶς εἰ- 
ρημένον, τοῖς ἀναπίπτουσιν εἰς τὸ ῥάθυμον" εΣυν- 
ἄχθητε xai συνδέθητε, τὸ ἔθνος τὸ ἀπαίδευτον, πρὸ 


tem : « Conglutinata est anima mea post te ** ; » 
et beatus Paulus ita scribit ? « Qui conglutinatus 
est Domino , unus spiritus est **'. » Anne igitur, 
obsecro, etiam lios adorabimus respectu Dei, utpote 


οἱ conglutinatos ? Atqui conglutinationis nomen 


majorem vim 793 atque emphasim habet quam 
conjunctionis. Siquidem vere dicitur, si quid alteri 
cuipiam conglutinatum est, vehementem ei arctam- 
que cum illo conjunctionem intercedere. 

B. Ita videtur. 

A. Cur autem, rejecto nomine unitatis, eum alio- 
qui sil. usitatum nobis ipsis, imo vero ἃ sanctis 
Patribus ad nos fluxerit, conjunctionem potius vo- 
eant ? Atqui unitas nequaquam confundit ea de 
quibus praedicatur, sed potius significat concursum 
iu unum eorum: quz unita esse intelligantur. Sed 
neque in universum dicitur unum solummodo id 
quod simplex est, atque unius speciei, verum etiam 
ea qui ex duobus aut etiam pluribus etiam di- 
versarum specierum composita sunt. Ita enim sta- 
tuunt harum rerum 'periti. Fraudulentissime igitur 
unum et natura et vere Filium hominem factum 
atque incarnatum distinguentes in duo, unitatem 
quidem detrectaut, conjuuctionem vero vocant , 
quam fortasse etiam alius quispiam eum Deo habet, 
utpote virtute ac sanctificatione tantumnon ei col- 
ligatus, juxta illud recte a propbetia dictum iis qui 
ad ignaviam devolvuntur : « Congregamini, et col- 


«οὔ γενέσθαι ὑμᾶς ὡς ἄνθος παρερχόμενον. » Συν- p ligamini, gens imperita, antequam fatis vos ut flos 


ἅπτοιτο δ᾽ ἂν xal μαθητὴς διδασχάλῳ χατά γε τὸ 
φιλομαθὲς, καὶ ἡμεῖς ἀλλήλοις, οὗ xa0* ἕνα τρόπον, 
ἀλλὰ πολλούς, Ἢ τάχα ou χαὶ ὁ τοῦδέ τινος πρά- 
γμᾶτος ὑπουργὸς, οὐχ ἀσυναφὴς χατὰ vb ἐχούσιον 
νοοῖτ᾽ ἂν εἰχότως τῷ λαδόντι πρὸς ὑπουργίαν. Ὃ δὲ 
ἐμᾶλλον ἔοικεν ἡ παρὰ τῶν χαινοτόμων ἡμῖν συνάφεια 
ἰδηλοῦν. Διεπύθου γὰρ διατεινομένων ἀμαθῶς, ὅτι 
λαθὼν ἄνθρωπον, ὡς ἕτερόν «va παρ᾽ ἑαυτὸν υἱὸν ὁ 
Θεὸς Λόγος, ὑπουργὸν ὥσπερ τινὰ τῶν ἑαυτοῦ θε- 
λημάτων ἀπέφηνεν αὐτὸν, ὥστε χαὶ θανάτου πεῖραν 
ἐλεῖν, ἀναδιῶναί τε, χαὶ εἰς αὐτὸν ἀνελθόντα τὸν οὐ- 
ρανὸν, τοῖς τῆς ἀῤῥήτου θεότητος ἐνιζῆσαι θάχοις. 


*7 Psal. Lxxx, 10. ** Psal Lui, 9. 


88} Cor. vi, 17. 


preteriens **.  Conjungitur vero etiam discipulus 
magistro ratione docilitatis ; et nos alter alteri uon 
uno modo, sed pluribus. Et qui alieujus negotii 
adjutor est, non potest merito disjunctus censeri 
ratione voluntatis ab eo qui ipsum in adjutorem 
accepit. IIoc autem potius videtur hzc innovatorum 
conjunctio significare. Audisti enim eos imperite 
contendentes , quod Deus Verbum, accepto liomine 
tanquam alio quodam ac diverso a se fllio, veluti 
adjutorem quemdam atquc exsecutorem sus vo- 
luntatis ipsum constituit, [Δ ut et mortem obiret , 
et revivisceret, atque iu ccelum relatus, ineffabilis 


** Sophon. 11, 1, 9. 


1931 


S. CYRILU ALEXANDRINI ARCHIEP. 


4285 


deitati& solie insidere. Nonne euim ex his verbis A Ἧ γὰρ οὐχὶ πάντη τε xal πάντως διὰ τούτων τῶν 


diversus plape eernitar ab eo qui est ualura et 
vere Filius ? 

B. Owmnigo. 

Α. Αἱ cum sarmel eo demeniie devemeriBl , ut 
existiment atque asserant non ipsum unigenitum 
Dei Verbum nostri similem factum fuisse , sed 
hominem swe»psisse, quonam, obsecro, mado as- 
somptionem hasc a nobis intelligi volunt? Anne 
ut edoctum ae designatum ab ipso ad exse- 
quendum aliquid quod ipei placeret : perinde fere 
aique per quemdam ex sanctis prophetis dici- 
tur : « Et dixit Dominus ad me : Vade, propheta 
734 ad populum meum Israel **? » Ex caprario 
enim prophbeiam effecit, et mandatorum suorum 
exsecutorem designavit. 

B. Dixerint fortasse non hac prorsus ratione 
factam esse assumptionem, sed ita ut intelligitur 
a nobis illud : « Formam servi accipiens 5. » ἢ 

A. Ergo secundum unitatem indivulsam, pro- 
prium faetum esse id quod sumptum est ejus qui 
accepit, imerito censebitur : ila ut et. Deus sit Je- 
sus, et. veri Dei Filius, unumque ac solum ut ex 
Deo Patre Verbum ; genitus quidem divinitus ante 
omnia szrcula et tempora, novissimis autem sseculi 
temporibus idem secundum carnem ex imouliere. 

B. Neque ením erat alterius cujuspiam , sed ip- 
sius facta est servi forma. 

À. Quomodo ais? Anne, obsecro, id quod uatura 
servom est, dieatur non absurde formam servi 


λόγων ἕτερα; ὧν ὁρᾶται παντελῶς παρὰ τὸν φύσει 
καὶ ἀληθῶς Υἱόν; 


B. Φημί. 
A. Ἐπειδὴ δὲ ὅἅταξ εἰς τοῦτο χατώλισθον àps- 


θίας, ὡς αἴεσθαξ τε xa λέγειν οὐκ qovbv γενέσθαι 


μᾶλλον καθ᾽ ἡμᾶς τὸν μονογενῆ ταὖ Θεοῦ Δόγον, 
ἄνθρωπον δὲ λαβεῖν " κατὰ ποῖον ἄρᾳ νοεῖσθαε τρόκου 


ἐθέλουσι πρὸς ἡμῶν τὴν ἀνάληψιν; "Apa γὰρ, ὡς 


προχειριαθέντα παρ' αὐταῦ πρός γε τὸ δεῖν ároxzp 
ρᾶναί τι τῶν χατὰ γνώμην αὐτῷ, χαθάπερ dub 
xai ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν" « Καὶ εἶπε Κύριο; 
πρός με" Βάδιζε, προφήτενσον ἐπὶ τὸν λαόν μον τὸν 
Ἰσραήλ; » Αἰπόλον γὰρ ὄντα, προφήτην ἐτίθει, χεὶ 
τῶν ἐαντοῦ θελημάτων ὑπουργὸν ἀπέστειλε ; 


B. Φαῖεν ἂν ἴσως oüy ὧδέ που πάντως veda: 
τὴν λῆψιν, ἀλλ᾽ ὡς ἂν νοοῖτο πρὸς hpupv τὸ, « Μορ- 
φὴν δούλου λαθών. ? 

Α. Οὐχοῦν καθ᾽ ἕνωσιν ἀδιάσπαστον, ἴδιον γεῖν 
νὸς τοῦ λαδόντος τὸ ληφθὲν, veolt' ἂν εἰχότως, ὡς 
xai Θεὸν εἶναι τὸν Ἰησοῦν, xai Θεοῦ τοῦ χατὲ dif- 
θειαν Υἱὸν, ἕνα τε καὶ μόνον, ὡς Ex. Θεοῦ lavo, 
Λόγον, γεννηθέντα μὲν θεϊχῶς πρὸ παντὸς εἰώνες 
χαὶ χρόνον, ἐν ἐσχάτοις δὲ τοῦ αξῶνος κχαιρεῖς, τὸν 
αὑτὸν χατὰ σάρχα ix γυναιχός. 

B. Οὐ γὰρ ἦν ἑτέρου τινὸς, ἀλλ᾽ αὐτοῦ vip 
«οὔ δούλρυ μορφῇ. 

A. πῶς ἔφης; "Apa γὰρ, εἰπέ μοι, τὸ τῇ φύσι 
δοῦλον, λέγοιτ᾽ ἂν οὐχ ἀπεοιχότῳς, μορφὴν ben 


accepisse; an vero id quod vere liberum est , et C λαδεῖν, ἣ τὸ ἐλεύδερον ἀληθῶς, καὶ τῶν τῆς δονλεὶκ 


servili eondiiope essentialiter superius ? 

B. id quod liberum est censuerim. Quod enim 
erat natura, quo pacto amplius fiat ? . 

À. Animadverte itaque quod, tametsi nostri simile 
faetum est unigenitum Dei Verbum, et servilem 
conditionem subierit ratione humanitatis , natura- 
lem tamen suam libertatem testificatus est iu drach- 
yY»arum collationes, dicens : « Ergo liberi sunt 
filii **. » Suscipit itaque servi formam, ea que 
exininationi annexa sunt sibi asciscens, et simi- 
litudinem nostri non aspernatus, Neque eniin fleri 
pwerat ut alia ratione servitus cum honore comn- 
mutaretur, nisi id quod servituti eonvenit proprium 
ipsius factum fuisset, ul et ipsius gloria illustra- 
retur. Vincit enim semper id quod przestantius est, 
et turpitudo ex servitute orta in nobis abolita 681. 
Factus emn nostri similis, qui nobis superior est, 
et servilem conditionem subiit qui natura est liber. 
Idcirco etiam in nos dignitas propagala est. Vocati 
enim sumus et nos filii Dei, et Patrem nohis vindi- 
eavimus, qui peculiariter ipsius est.Facta enim etiam 
ipsius quae hominum propria erant. Proinde cum 
dicimus eum formam servi accepisse , universum 
in eo administrationis in carne inysterium conti- 
netur. Si vero Filium profitentes, unum et Domi- 
num, Verbum ex Deo Patre, hominem simpliciter 


** Jerem, 1, 8. "! Philo. vu, 7. 


μέτρων οὐσιωδῶς ἀνωτέρω χεέμενον ; 

B. Τὸ ἐλρύθερον οἵμαί που. Ὃ γὰρ fjv φύσει, τῶ; 
ἂν gods ἔτι. 

A. "Afpet 5h οὖν, ὅτι, καίτοι καθ᾽ ἡμᾶς γεγοιὸς 

ὁ ἀενογεένης τοῦ Θεοῦ Λόγος, xal τοῖς τῆς δουλεία; 
μέτροις ἐμδεδηχκὼς χατὰ τὸ ἀνθρώπινον, προσμε- 
μαρτύρηχεν αὐτῷ τὸ χατὰ φύσιν ἐλεύθερον, b τῇ 
τῶν δραχμῶν συνεισφορᾷ λέγων" « "Apa γε sr 
θεροί εἰσιν οἱ υἱοί, » Δέχεται τοένυν δούλου μορφὲς, 
τὰ ἐχ τῆς χενώσεως οἰχειούμενος, καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσιν οὐχ ἀτιμάσας" οὐ γὰρ ἣν ἑτέρως τιμῆσει 
τὸ δοῦλον, εἰ μὴ γέγονεν αὐτοῦ τὸ δουλοπρεπὲς, iva 
xal τῇ παρ᾽ αὐτοῦ χαταλαμπρύνοιτο δέξῃ, νιχᾷ δὲ 


D τὸ προὖῦχον ἀεὶ, xai τὸ ix τῆς δουλείας αἶσχος ἐφ᾽ 


ἡμῶν ἠφανίζετο. Ka0' ἡμᾶς γὰρ γέγονεν ὁ ὑπὲρ 
ἡμᾶς, xai ἦν ἐν μέτροις τοῖς οἰχετιχοῖς ὁ ἐλεύθερες, 
φύσει. Ταύτῃτοι χεχώρηχε xal εἰς ἡμᾶς τὸ ἀξίωμα." 
Κεκλήμεθα. γὰρ καὶ ἡμεῖς υἱοὶ Θεοῦ, ἘΤΕΥΡΕ ΟΡ, 
τε Πατέρα τὸν ἰδικῶς αὐτοῦ, Γέγονς γὰρ xat αὐτοῦ 

τὰ ἀνθρώπινα. Οὐχοῦν ἐν τῷ λέγεσθαι λαθεῖν αὐτὸν! 
τὴν δούλου μορφὴν, ὅλον ἐστὶ τῆς οἰχονομίας τῆς 
μετὰ σαρκὸς τὸ μυστήριον. Εἰ δὲ Υἱὸν ὁμολογοῦντες 
ἕνα xai Κύριον, τὸν kx. Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, xover 
νὸν αὐτῷ τῆς υἱότητος, xal μέντοι τῆς δόξης ἄνθρω» 

Tov ἁπλῶς συνῆφθαί φασι τὸν ἐκ σπέρματος τῶ 

Δαδὶδ, ὥρα λέγειν ἡμᾶς τοῖς ὧδε φρονεῖν ἠρημένοις, 


** Matth. xvii, 25. 


1959 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1900 


φιλαλλήλως ἐπιστυννάζονξας * « Τίς δώσει τῇ χεφαλῇ A ex semine David socium filiationis atque adeo glo- 


pov ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δαχρύων, 
xai χλαύσομαι τὸν λαόν μου τοῦτον ἡμέρας xaX vux- 
τὸς; Παρεχομίσθησαν γὰρ εἰς ἀδόχιμον νοῦν, τὸν 
ἀγοράσαντὰ αὐτοὺς Δεσπότην ἀρνούμενοι. » Δυὰς 
γὰρ ἡμῖν νἱῶν ἀνισοφυὴς ἀναφαίνεται, χαὶ δόξῃ θεο- 
πρεπεῖ στεφανοῦίαι τὸ δοῦλον, xal ἰσομέτροις 
ὑπεροχαῖς ἐχλαμπρύνεται νόθος τὶς υἱὸς τῷ χατὰ 
φύσιν xal ἀληθῶς, χαίτοι Θεοῦ λέγοντος ἐναῤγῶς " 
à Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω. » Πῶς γὰρ οὐχ ἕτε- 
qoc ἰδικῶς παρὰ τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς Υἱὸν, ὁ 
Ψιλῇ τε xal μόνῃ συναφείᾳ τετιμημένος, χαὶ ἐν 
ὑπηρέτου τάξει ληφθεὶς, xaX ἀξιωθεὶς υἱότηϊος, χαθὰ 
καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, χαὶ τῆς πὰρ᾽ ἑτέρου δόξης μετεσχὴ - 
κῶς, δόδει τε καὶ χάριτι πρὸς τοῦτο ἱγμένος ; Οὐ 


ria ei conjunctum esse dicunt, opportunum fuer: 
ut nos eorüm qui ila sentiunt vicem, pro ea com- 
mÍseratione quam alteri alteris debemus, dolentes, 
excelanfemus : t Quis dabit capiti meo aquam; et 
oculis meis 735 fontem lacrymarum, et deflebo 
populum meum hunc dies et noctes ἢ Adducti enim 
sunt in mentem reprobam, Dominum qui ipsos re- 
demit negantes **. » Dualitatem enim filiorum ín- 
dequalis natura constituunt, et divináàm gloriam ascri- 
bunt servo, zqualique honoris excellentia ornant 
spurium quemdam, qua naturalem ac verum Fi- 
lium, càm alioqui Deus manifeste dicat : « Gloriam 
meam alteri non dabo **. » Quomodo enim non sit 
diversus separatim a naturali ac vero Filio , qui 


διαιρετέον οὖν εἰς ἄνθρωπον ἰδικῶς χὰὶ Θεὸν Λόγον y tenui ac sola conjunctione decorataàs est, et ministri 


«ὸν Ἐμμανονήλ. 


loco assumptus, quique, ita uL nos ipsi, adoptatus 


est, οἱ ab alio glorie particeps factus, et dono et gtatia id consecutus est ? Non est itaque dividendus 
Eimnanuel in hominem seorsim, et in Deum Verbum- 


B. "Hx γε. 

A. Χρῆναι δέ φημι, Θεὸν ἐνηνθρωπηχότα λέγειν 
αὐτὸν, εἶναϊ τε χατὰ ταυτὸν, τοῦτό τε χἀχεῖνο. Οὔτε 
γὰρ ἀποπεφοίτηχε τοῦ εἶναι θεὸς γενόμενος ἄνθρω- 
πὸς, οὔτε μὴν ἀπαράδεχτον ἔχει τὴν οἰκονομίαν, τὸ 

ς χενώσεως ἀτιμάσὰς μέτρον. 

Ὦ. Ἦν οὖν ἄρα, φαὸὺϊν, ὁμοούσιον τῷ Λόγῳ τὸ 
σῶμα αὑτοῦ, νοηθείη γὰρ ἂν ὧδε xal οὐχ ἑτέρως, εἷς 
καὶ μόνος Υἱὸς. 

A. Καίτοι πῶς οὐ λῆρος ἤδη ταῦτα, xal νοῦ παρα- 
παίοντος ἀπόδειξις ἐναργῆς ; Πῶς γὰρ ἐν οὐσίας ταυ- 
κότητι χατίδοι τις ἂν τὰ τῆς φύσεως λόγοις τοσοῦτον 
ἀλλήλων διῳχισμένα ; Ἕτερον γάρ τι θεότης, xal 
ἕτερον ἀνθρωπότης" ἐπεὶ τίνων (a) φαμὲν γενέσθαι 
πὴν ἕνωσιν. Οὐ γὰρ ἕν τῷ ἀριθμῷ φαίη τις ἂν εἶναι τὰ 
Ἐνούμενα, ἀλλὰ δύο τυχὸν, xal τούτου πέρα. 


B. Διαιρετέον οὖν ἄρα φασὶ tX ὠνομασμένα. 

Δ. Οὐ διαιρετέον, ὡς ἔφην, εἰς ἰδιχὴν ἑτερότητα, 
«ὴν κατά γε τὸ ἀπ᾽ ἀλλήλων εἶναι καὶ ἀναμέρος. 
Συγχομιστέον δὲ μᾶλλον εἰς ἕνωσιν ἀδιάτμητον. Γέ- 
γόνε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος, κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνήν. 


B. "Ap" οὖν συγχέχυνται, xai μία γεγόνασιν ἄμφιυ 
φύσις. 

A. Εἶτα τίς οὕτως ἐμδρόντητός τς xai ἁμαθὴς εἴη 
ἂν ὡς f) τὴν θείαν οἴεσθαι τοῦ Λόγου τετράφθαι φύ- 
σιν εἰς ὅπερ οὐκ ἦν, f] μεταχωρῆσαι τὴν σάρκα, κατά 
γε τὸν τῆς ἀλλοιώσεως τρόπον, εἰς τὴν αὐτοῦ τοῦ 
Λόγου ; ᾿Αμήχανον γάρ" ἕνα γε μὴν Υἱὸν, καὶ μίαν 
αὑτοῦ φύσιν εἶναί φαμεν, xày εἰ ἐν προσλήψει γε- 
νψέσθαι σαρχὸς, ψυχὴν ἐχούσης τὴν νοεράν. Αὐτοῦ 
γὰρ, ὡς ἔφην, γέγονε τὸ ἀνθρώπινον, νοεῖται δὲ πρὸς 
ἡμῶν, οὐχ ἑτέρως, πλὴν ὅτι χατὰ τοῦτον αὐτὸν τὸν 
«ρόπον, Θεὸς; ὁμοῦ τε xal ἄνθρωπος. 

B. "Ap' οὖν, οὐ δύο φύσεις εἶεν ἂν, Θεοῦ καὶ ἀν- 


θρώπου. 
** Jerem. 1x, 1, δ. ** [sa. xL, 8, 


(1) Lege τούτων. E». 
Parkour. G&R. LXXV. 


B. Nequaquam. 

A. Censuerim vero, dicendum esse Deum liomi- 
nem indutum, esscque eumdem ipsum, et hoc ct 
illud. Neque enim factus bomo desiit esse Deus, 
neque rursus administrationem jn carne detrecta- 
vit, exinanitionis conditionem despicieus. 

B. Erat itaque, aiunt, consubstantiale Trinitati 
ipsius corpus. Ita enim, neque alia ratione intelligi 
queat unus ac solus Filius. 

À. Atqui quoniodo non id mera sit insanis, et 


ἃ emotzx mentis certissimum argumentum ? Quo pacto 


enin iu una atque eadem essentia consistere pos- 
sint, qu:e ratioue naturz tantopere inter se diffe- 
runt? Aliud enim est. Deus, aliud homo; siquidem 
eurum dicimus faciam esse unitatem. Neque enin 
quispiam censuerit unum numero facta esse ea 
que unita sunt, sed duo, aut his plura. 

B. Dividendas igitur esse aiunt bas appellationes. 

Δ. Non sunt dividendie, ut dixi, in privatam ac 
peculiarem diversitatem, quae efficiat ut sejunctee a 
se mutuo et seorsim subsistant : sed potius confe- 
rends? sunt in unitatem indissolubilem, Verbum 
enim caro factum est, ut Joannes testatur. 

D. Confuss itaque sunt naturz;, unaque e dua- 
bus effecta. 


Ὁ A. At quis ita delirus aut imperitus sit, ut aut 


divinam naturzm mutatam esse in id quod nou 
erat existimet, aut. caraem ratione mutationis iu 
naluram Verbi translatam fuisse? Neque enim id 
ullo modo fleri potest, Unuwm porro Filium, et 
unam ipsius naturam esse dicimus, tametsi carnem 
anima iptelligente preditam assumpserit, Ipsius 
enim, ut dixi, facta est humanitas. 738 Atque 
hoc quidem pacto, neque alio ullo censetur a nobiy 
Deus simul et homo. 

B. Non erunt itaque duie nature, Dei et homiuis, 


Y 


1991 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHBIEP., 


4592 


A. Aliud quidem est Deitas, aliud humanitas, ra- A Α. Ἕτερον μέν τι καὶ ἕτερον θεότης καὶ ἀνθρω- 


tioue ejus quod cuique inest : cseterum 886 inusi- 
taio quodam modo aique intellectum nostrum su- 
perante in unitatem concurrerunt, citra ullam con- 
fusionem ac mutationem. Unitatis vero ratio nullo 
pacto intelligi potest. 

B. At quoimodo ex duobus, divinitate nimirum et 
humanitate, unus censeatur Cbristus? 

À. Non alio niodo censuerim , quam quo duse res 
inler se coeunt unione inseparabili atque intellectum 
superante, ut dixi. 

B. Exempli gratia? 

Α. Nonne unum dicimus hominem nostri simi- 
leni, atque unam ipsius paturam, tametsi uniformis 
et simplex non sit, sed potius ex duobus coinposi- 
lus, anima, inquam, et corpore ὃ 

B. Dicimus. 

À. Αἱ εἰ quis seorsim statuens carnem , separans 
vero ab ea animam quz ipsi unita cst, in duos ho- 
mines eum qui unus est partiatur , nonne humani- 
tatis rationem subvertat? 

D. Aiqui sapientissimus Paulus iuquit : « Si enim 
etiam externus homo noster corrumpitur, sed inte- 
rior renovatur de die iu diem "Ὁ. » 

A. Recte ais. Norat enim, norat aperte ea ex 
quibus unus constat, et differentiam &ola conteimn- 
platione perceptibilem statuit. Hominem vero inte- 
riorem, animam vocat: atl exteriorem , carnem. 
Meninit enim sacrarum Scripturarum, qua ali- 
quando ex parle totuin nobis hominem significaal, 
uL cum dicit Deus : « Effundam de Spiritu meo in 
universam carnem **; » et Moyses ad lsraelitas lo- 
quens : « [n septuaginta quinque animabus descen- 
derunt patres tui in. /Egyptum "7. » Atqui in ipso 
eliam Emmanuele idem accidisse comperiemus. 
Nam post unitatem, cum carne, inquam, tametsi 
Unigenitum et Deum ex Deo ipsum quis vocet, non 
absque carne sive humanitate exsistere censeatur. 
ἂς rursus, tametsi quis ipsum) vocet homipem, non 
excludet ab eo quod sit Deus et Dominus, 

B. Caterum si unam esse dicimus Filii naturam, 
tametsi iutelligatur incarnatus, necessarium plane 
est ul confusionem et misturam factam fuisse sta- 
tuamus, absorpta quodammodo in ipso humana na- 
tura. Quid enim est huimana natura cum divinitatis 
excellentia collata ? 

7 37 ^. Yehementer profecto imperitus fuerit qui 
confusionem el misturam factam fuisse dixerit. Ne- 
que vero unam factam esse naturam incarnati, et 
qui in bomine,versatus est declaravimus, Neque enim 
quisquam necessariis el veris syllogismis id demons- 
uare queat, Sed sisuam voluntatem nobis legem sta- 
tuunt, consilium inierunt quod stabilire non possunt. 
Adlierendum euim nobis est, non ipsis, sed sacra 
Scripturae. Si vero existimant, quia natura bumana, 
δὶ cum divina excellentia comparetur, nihil plane 
est, idcirco absorptasm atque absumptam esse, ut 


ΜΙ! Cor. 1v, 16. ** Joel 1,28. " Deut. x, 23, 


πότης, κατά γς τοὺς ἑνόντας ἑκατέρῳ λόγους" ἀλλ᾽ 
ἣν ἐν Χριστῷ ξένως τε καὶ ὑπὲρ νοῦν εἰς ἑνότητα 
συνδεδραμηχότα, συγχύσεως δίχα xaX τροπῆς. 'Ars- 
ρινόητος δὲ παντελῶς ὁ τῆς ἑνώσεως τρόπος. 


B. Καὶ πῶς &x δυοῖν, θεότῃτός τε xaX ἀνθρωπότη- 
τος, εἷς ἂν νοοῖτο Χριστός ; 

A. Οὐ xq0' ἕτερον οἶμαι τρόπον, ἣ καθ᾽ ὃν ἂν εἶεν 
τὰ ἀλλήλοις συνηγμένα πρὸς ἕνωσιν ἀδιάτμητον, χαὶ 
τὴν ὑπὲρ νοῦν, ὡς ἔφην. 

B. Οἷον δὴ τί; 

A. "Ago οὐχ ἕνα φαμὲν τὸν καθ᾽ ἡμᾶς νοούμενον 
ἄνθρωπον, καὶ μίαν αὐτοῦ φύσιν, καίτοι τὸ μονοειδὲς 
οὐχ ἔχοντος, συντεθειμένον δὲ μᾶλλον Ex. δυοῖν, ψυ- 


B χῆς λέγω καὶ σώματος; 


B. Φαμέν. 

ἃ. Νὴ ἀναμέρος τις ἀπολαδὼν τὴν σάρχα, διαστή- 
σᾶς δὲ αὐτῆς τὴν ἐνωθεῖσαν αὐτῇ ψυχὴν, εἰς ἀνθρώ- 
πους δύο τὸν ἕνα χατατέμῃ, xai τὸν τῆς ἀνθρωτότη- 
τος οὐ χαταφθείρῃ λόγον; 

B. Καὶ μὴν ὁ πάνσοφος γράφει Παῦλος" «El yàp 
xal ὁ ἔξω ἄνθρωπος διαφθείρεται, ἀλλ᾽ 6 Eso iw- 
χαινοῦτᾳα; ἡμέρᾳ χαὶ ἡμέρᾳ. » 

Α, Ὀρθῶς ἔφης. Ἤδει, καὶ ἤδει aad; εὐ ἐξ ὧν 
ὁ εἷς ἔστι, xal θεωρίᾳ μόνῃ ληπτὴν πιαεῖται τὴν 
διαφοράν ἄνθρωπον δὲ τὸν ἔσω, Ψυχὴν onaiu 
xol μὴν xal σάρχα, τὸν ἔξω. Διαμέμνηται vào ὧν 
ἱερῶν Γραμμάτων, καὶ ἀπὸ μέρους ἔσθ᾽ ὅτε τὸ sig 
πᾶν ἡμῖν καταδηλούντων ζῶον, ὥστε τὸ φάναι θὲ, 
c Ἐχχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρχε,ν 
Muocéa ve μὴν προσδιαλεγόμενον τοῖς ἐξ Ἱσραξὶ, 
« Ἐν ἑόδδομήχοντα πέντε ψυχαῖς χατέδησαν ol cz- 
τέρες σου εἰς Αἴγυπτον, » xal ἐπ᾽ αὐτοῦ δὲ τουτὶ τοῦ 
Ἑμμανουὴλ γεγονὸς εὑρήσομεν. Μετὰ γάρ ται τὸν 
ἕνωσιν, πρός γέ φημι τὴν gápxa, xàv Mover? χαὶ 
Θεὸν ἐχ Θεοῦ, χαλέσειέ τις αὐτὸν, οὐ δίχα σιρβχὸς 
ἤγουν ἀνθρωπότητος νοοῖτ᾽ ἂν ὑπάρχειν. Κἂν dis 
ἄνθρωπην λέγοι, οὐχ ἀποσοδήσει τοῦ εἶναι θεὸν τῷ 
Κύριον. 

B. ᾿Αλλ᾽ εἰ μίαν εἶναι φύσιν Υἱοῦ φαμεν, xiv εἰ 
νοοῖτο σεσαρχωμένος, πᾶσά πως ἀνάγχη γενέσθαι 
φυρμὰν ὁμολογεῖν xal σύγχρασιν, ὑποχλεπτομένη: 
ὥσπερ τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἐν αὐτῷ. Τί γὰρ ἢ ἀν 
θρώπον φύαις πρὸς τὴν τῆς θεότητος ὑπεροχέν; 


Α. Μάλιστα μὲν, ὦ ἑταῖρε, περιττοεπὴς ὁ λέγων 
φυρμὸν γενέαθαι xal σύγκρασιν. Θὐδὲ μέα πρὸς fui 
ὡμολόγητο φύσις σεσαρχωμένου τε xal ἐνηνθρωεξ: 
χότος. Οὐ γὰρ ἂν ἔχοι τις ἐξ ἀναγκαίων τε xal ἀλε- 
θῶν συλλογισμῶν ποιεῖσθαι τὴν δεῖξιν. ᾿Αλλ’ εἰ μὲν 
νόμον ἡμῖν τὸ οἰχεῖον ἱστᾶσι θέλημα, διελογίσαντε 
βουλὴν, ἣν οὐ μὴ δύνωνται στῆσαι. Προσεχτέον γὰρ 
ἡμῖν, οὐχ ἐχείνοις μᾶλλον, ἀλλὰ τῇ θεοπνεύστω Γρα- 
qr. Εἰ δὲ δεῖν οἴονται, διὰ τὸ εἶναι μηδὲν τὴν ἀνθρώ- 
που φύσιν ὡς πρός γε τὴν θείαν ὑπεροχὴν, ὑποχλέ- 
πτεσθαΐ τε xai δαπανᾶσθαι, χαθά φασιν αὐτοὶ, πᾶλν 


o €—— 


1105 


οἣν δύναμαν ταῦ θεοῦ. 1 Οὐ γὰρ ἣν ἀμήχανον τῷ φιλ- 
ανθρώπῳ Θεῷ, οἱστὸν ἑαυτὸν ἀποφῆναι τοῖς τῆς ἀν- 
θρωπότητος μέτροις, καὶ τοῦτο ἡμῖν προῦ πέφηνεν αἷνι» 
Ὑματωδῶς Μωσέα μυσταγωγῶν, καὶ τὸ τῆς ἐνανθρω- 
πήσεως μυστήριον ὡς ἐν τύποις ὅτι ζωγραφῶν. 
ἘΕΈπεφοίτησε μὲν γὰρ ἐν εἴδει πυρὸς. τῷ βάτῳ χατὰ 
τὴν ἔρημον (11), xal ἐνήστραπτε μὲν τῷ θάμνῳ τὸ 
κὔρ, πλὴν οὐ χατεχαίετο. Τεθαύμαχε δὲ τὴν ὅρασιν 
ὁ Μωσῆς. Καίτοι πῶς αὐχ ἀσύμθατον εἴῃ ἄν τῷ πυρὶ 
τὸ ξύλον ; Οἰστὴ δὲ ὅκως ταῖς τῆς φλογὸς ἐμύθολαὶς 
ἡ εὐχατάπρηστος ὕλη. ᾿Αλλ᾽ ἦν, ὡς ἔφη, μυστηρίθῳ 
τὸ χρῆμα τύπος, οἱστὴν ἀποφαίνοντος olg. eie ἀν- 
Ὀρωπότητος μέτροις τὴν θείαν τοῦ Λόγον φύσιν, αὖ- 
τοῦ γε ἐθέλοντος’ ἀδυνατεῖ γὰρ αὐτῷ παντελῶς 
οὐδέν. 

B. Ὡς εὖ ἴσθι τοι, μὴ ἂν ἑλέσθαι τὰ ἴστε φρονεῖν 
αὐτοὺς ἄλλως. 


Α. Ἔσται τοίνυν καὶ ἀναμφιλόγως υἱοὺς ἣμῖν δύο 


φαὶ χριττοὺς ὁ πρὸς αὐτῶν πρεσδεύων λόγος. 


B. Δύο μὲν, οὐχί" φασὶ δὲ, ὅτι εἷς μέν ἐστιν ὁ 
«κατὰ φύσιν Υἱὸς, ὁ ix Θεοῦ Πατρὸς Λόγος" ὁ δὲ 
ληφθεὶς, ἄνθρωπος μέν ἐστι φύσει τοῦ Δαδὶδ, Υἱὸς 


δὲ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸ ἀνειλῆφθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου, 


ὃς διὰ τὰ χατῳκηχέναι ἐν αὐτῷ τὸν Θεὸν Λόγον, εἰς 
«αὐτὴν ἦλθε τὴν ἀξίαν, xal χάριτι τὴν οἷοθεσίαν 


ἔχει. 
Α. Εἶτα κοι κοτὲ vou καὶ φρενὸς l'otev ὧν οἱ τῇδε 


δοξάζοντες; Ἢ πῶς οὐ δυάδα φααὶν vidv, ἀπα- 
διϊστκάντες ἀλλήλων ἄνθρωπον xal Θεόν ; Εἴπερ ἐστὶ 
κατ᾽ αὑτοὺς, ὁ μὲν φύαει χαὶ ἀληθῶς, ὁ δὲ χάριτι τὴν 
υἱοθεσίαν ἔχων, καὶ εἰς ταύτην ἦλβε τὴν ἀξίαν, ὡς 
ἑἐνοιχοῦντος αὐτῷ τοῦ Aóyeu; "Ap' οὖν ἔχει τι τὸ 
μεῖζον ὁ χαθ᾽ ἡμᾶς, ἐνανλίζεταε γὰρ xal ἡμῖν αὖ- 
«οἷς, xai πρός γε τοῦτο ἡμᾶς ἐμπεδοῖ λέγων ὁ ἱερώ- 
satog Παῦλος" « Τούτου χάριν χάμπτω τὰ γόνατά 


μου πρὸς τὸν Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 


ατοῦ, ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανῷ χαὶ ἐπὶ γῆς 
ὀνομάζεται, ἵνα δῷ ὑμῖν κατὰ τὸν πλοῦτον τῆς δόξης 
αὑτοῦ, δυνάμει χραταιωυθῆναι διὰ τοῦ Πνεύματος αὖ- 


τοῦ, χατοιχῆσαι κὰν Χριατὸν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν.» 
Ἐν ἡμῖν γάρ ἐστι διὰ τοῦ Πνεύματος, «àv d χράζο- 
μεν 'A66à à Πατήρ. εθὐχαῦν xav' οὐδένα τρόπον εἴη 
ἂν τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς ἕν μείασιν, εἰ τῶν ἴσων ἠξιούμεθα 


QUOD UNUS SIT CBRISTUS, 
ἐροῦμεν' « Ηλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς Γραφὰς, μηδὲ A ipsi volunt, iterum respondebimus : 


1994 


« Erratis 
Besclentes feripturas, neque potenuam Dei **, » 
Neque enim erat difficile benignissimo Deo gestabi- 
lem ac tolerabilem 86 prebere humanz conditioni ; 
atque loc quidem nobis figurate przsignificavit 
Mosen instruens, et incarnationis mysterium veluti 
in typis adliue atque umbris describens. Immisit 
enim se in forma ignis rubo in deserto. Atque ignis 
quidem in rubo emieabat, neque tamen adureba- 
tur. Attonitus fuit ejus rei spectaculo Moyses **. 
Atqui quo pacto non agat ignis in lignum ? Materia 


. tamen que facile succendi potest flammas vim per- 


talit. Caeterum erat, ut dixi, res hac mysterii 
adumbratio, declarans tolerabilem fore humanz 
imbecillitati divinam Verbi naturam, ipso ita vo- 


B lente. Nihil enim ipsi est impossibile. 


B. Quam recte nosti illos ita sentire nolle! 


A. Duos itaque procul dubio fllio$, et daos 
christos illorum sermo nobis predicat. 

B. Duos quidem, nequaquam. Aiunt vero unum 
quidem esse secundum naturam Filium, Verbum 
ex Deo Patre : eum autem qui assumptus est , ho- 
minem quidem esse natura David, Dei vero Filium 
ideo qued a Verbo Dei assumptus sit, et quia iuba. 
bHavit in ipso Verbum Dei, eamdem dignitatem 
consecutus est, et Filius per gratiam est. 

Α. At quo pacto non sint. emot: mentis qui ita 
statuunt ? aat quomode non duos filios faciunt, se- 
parentes inter se hominem et Deum? Siquidem est 
ex ipsorum sententia bic quidem natura ae vere 
Filius, hie vero per adoptionem eadem diguilate 
preditus est, vulpote inbabitante ipsum Verbo? 
Habet itaque aliquid amplius nostri similis. [nhabi- 
tat onim etiam in nobisipsis. Quod et eea(rmat 
saeratissimus Paulus dieens : 738 «Hujus rei gratia 
fleeito genua mea ad .Patrem Domiui nostri Jesu 
Christi, ex quo omnis paternitas in colis et in 
terra nominatur, ot dei vobis secusdum divitias 
glorize suse, virtute corroborari peer. Spiritum ejus, 
habitare Christum in cordibus nostris *. » la nobis 
enim est per Spiritum,« in. quo elamamus : Abba, 
Pater *. » Nuda itaque ratione erimus inferiores 
etiam nos, siquidem Deus ac Pater nos iisdem re- 


παρὰ τοῦ &soU xal Πατράς. Χάριτι yàp καὶ ἡμεῖς p bes dignatns est. Nam δὲ nos per gratiam sumus 


υἱοὶ xai θεοί. ᾿ξνηνέγμεθα δὲ πάντως οἱ; ταύτην 
τὴν ὑπερφυᾶ sa τεθαυμασμένην ἀξίαν, ὡς ἔναυλον 
ἔχοντες τὸν μαναγενῇ τοῦ Θεοῦ Λόγον. ᾿Ανόσιον δὲ 
xai ἀπόπληχτον παντελῶς, τὸ ἠξιῶσθαι λέγειν αὐ- 
«τοὺς τῆς υἱοθεσίας τὸν Ἰησοῦν, καὶ ὡς ἐν χάριτος 
μοίρᾳ τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν ἑλεῖν. 

B. Φράσαις ἂν ὅκως. 

Α. Καὶ μάλα. ΗἩρῷτον μὲν γὰρ, ὡς ἔφην, ἕτερος 


** Matuh.. xxi, 29. 


** Esed. it, 9$ seqq. ! Ephes. in, 14-16. 


fili. et dii. Translati porro spmus omnino ad eaim- 
dem. illam supereminentem atque sdmiraudam 
dignitatem, utpote inhabitante in nobis unigenito 
Dei Verbo. Impium vero et absurdum prorsus fue- 
rit dicere dignatos esse nos Jesum &liatioae , ac 
veluti per gratiam hunc henprem accepisse. 

B. Die quemode. 

À. Dicam. Primum enim, ut dixi, diversus exsi- 


* Galat. tv, 6. 


BON. VULCANII NOT &. 


(11) Cyrillus Glaphyris in Exodum cap. 5, id latius explicat. 


1295 


S. CYRILL! ALEXANDRINI ARCHIEP. 


siens separatim Filius et Christus et Dominus, A ὧν ἰδικῶς Υἱὸς καὶ Χριστὸς xai Κύριος, παρὰ τὸν 


pr:ter illum qui vere et secundum naturam, binc 
intelfigatur. Praeterea aliud etiam absurdum conse- 
quitur, rectisque ratiocinationibus repugnans. 


B. Quidnam ? 

A. Sapientissimus Joannes de Christo inquit : 
«In propria venit, et sui eum non receperunt. 
Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potesta- 
tem filios Dei fieri *. » Qui ergo per gratiam filia- 
tionem consecutus est, et ascititiam dignitatem 
adeptus est esse id quod est, largietur aliis quod 
ipse γα nactus est. Annon tibi id dissentaneum 
vero videatur? ^ 

B. Omnino. 


ἀληθῇ τε καὶ κατὰ φύσιν, voolv' ἂν ἐντεῦθεν. Εἶτο 
πρὸς τούτῳ, xal ἕτερόν τι τῶν ἀμηχάνων claxplve- 
ται, χαὶ τοῖς εἰς ὀρθότητα λογισμοῖς οὖκ ἀπεοιχότως 
ἀντανιστάμενον. 

B. Τὸ ποῖόν τι qc; 

A. Ὁ πάνσοφος Ἰωάννης περὶ Χριστοῦ ret 
€ Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαθον. 
Ὅσοι δὲ ἕλαδον αὐτὸν, ἔδωχεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέχνα 
Θεοῦ γενέσθαι.» ἾΑρ᾽ οὖν ὁ χάριτε τὴν υἱοθεσίαν 
ἔχων, καὶ εἰσχεχριμένον ἑλεῖν ἀξίωμα τὸ εἶναι 6 
ἐστι, χαρίσαιτ᾽ ἂν χαὶ ἑτέροις ὃ πεπληύτηχε μόλις. 
Οὐχ ἀπίθανον εἶναΐ σοι τὸ χρῆμα δοχεῖΐ ; 


Β. Καὶ μάλα. 


A. Quod vero nen naturallter inest, sed potius B A, Τὸ δὲ μὴ φύσει προσὸν, ἔξωθεν δὲ μᾶλλον sle- 


adventitium est, noune etiam Geri potest ut. amit- 
tatur ? 

B. Quidni! 

A. Fieri itaque poterit ut et Filius aliquando Blia- 
tione sua excidat. Neque enim extra amittendi 
aleam positum est quod natura stabilitum non est. 


B. Ita videtur. 

A. Sed et alia ratione perspici potest quanta tur- 
pitudine absurditsteque illorum doctrina sit referta; 
Nam si verum est, id quod per adoptionem et gra- 
tiam est. similitudinem referre ejus quod naturali- 
ter ac vere est : quo pacto simus nos per adoptio- 
nem filii, relationem ad ipsum babentes ut vere 
Filium, si etiam ipse nobiscum inter adoptitios 
censetur? quo pacto autem in evangelicis para- 
bolis tanquam filius mittitur post servos? quem 
cum aspexissent curatores vine, dixerunt : « Hic 
est hzres, venite, interficiamus eum *. » Est igi- 
tuf is qui in carne 799 apparuit, et Judzxo- 
rum ssviliam expertus est, vere Filius et liber, 
utpote ex libera natura genitus, et. non ex iis qui 
sub jugo sunt, quatenus censetur Deus, tametsi fa- 
etus sit similis nobis qui sub jogo versamur; filius 
servitutis qui nalura ac vere Filius est, quique extra 
omne jugum omni creatura superior est: ad quem 
nos per adoptionem et gratiam filii formati sumus. 

B. Non dicimus, inquiunt, bominem esse Filium 
Dei, ne duos natura filios statuamus. Quemadmo- 
dum enim Verbum quod ex coelis descendit non 
est secundum naturam filius David: ita neque is 
qui est ex semine David est Filius Dei secundum 
naturam. 

A. Dividentur itaque in duos filios, atque ambo 
falso ita appellari deprehendentur? Dixerli vero 
aliquis inanem ac vanam imposturam esse Christi 
mysterium, si lta se res habet atque deliri haretici 
volunt. Quznam igitur erit. unitas? aut qua de 
causa factam illam dicent ? Quinetiam falsum quoque 
fuerit, quod factus sit Caro, et supervacaneum coim- 
mentum erit, si non vocatus sit filius David Ver- 


? Jean. i1, 11, 18. * Mattb. xxi» 58. 


πεποιημένον, οὐχ ἀπόδλητον γένοιτ᾽ ἂν, κατά γε τὸ 
ἐγχωροῦν; 

B. Hó« γὰρ οὔ; 

Α. Οὐχοῦν εἴῃ ἂν τῶν ἐνδεχομένων xal ἀκολ- 
σθεῖν ποτε δύνασθαι τῆς υἱότητος τὸν Tiv. Οὐ yàp 
ἀνύποπτον tl; ἀποδολὴῆν, ὃ μὴ φυσιχοῖς ἐρήρεισται 
νόμοις. 

B. Ὧδε ἔχει. 

À. Καὶ καθ᾽ ἕτερον δὲ τρόπον χαταθεῷ τις ds, 
ὡς ἀχαλλές τέ ἐστι, xal τῆς ἀνωτάτω wwe 
ἐπίμεστον ἀληθῶς τὸ δόγμα αὐτοῖς. El γὰρ txn 
ἀληθὲς, ὡς τὸ χατὰ θέσιν xal χάριν ἀεΐ πως ἐστὶν b 
ὁμοιώσει τοῦ κατὰ φύσιν xal ἀλήθειαν, πῶς ἡμεῖς 
κατὰ θέσιν υἱοὶ, πρὸς αὐτὸν ἔχοντες τὴν ἀναφουρὲν 
ὡς πρὸς Υἱὸν ἀληθῶς, εἰ xal αὐτὸς μεθ᾽ ἡμῶν ἐν ak 
χατὰ χάριν ἐστί; πῶ; δὲ χαὶ ἐν ταῖς εὐαγγελικαῖς 
παραθολαῖς, ὡς υἱὸς πέμπεται μετὰ τοὺς οἰχέτα:: 
ὃν ἑωρακότες οἱ τοῦ ἀμπελῶνος μελεδιωνοί" « Οὗτός 
ἔστιν ὁ χληρονόμος" δεῦτε, ἀποχτείνωμεν αὐτέν.» 
Ἔστι τοίνυν ὁ ἐν σαρχὶ πεφηνὼς, καὶ τῆς Ἰουδαίων 
σχαιότητος εἰς πεῖραν ἐλθὼν, Υἱὸς ἀληθῶς, χεὶ ἐλεύ- 
θερος, ὡς φύσεως δηλονότι τῆς ἐλευθέρα; ixcryt- 
χὼς, xal οὐχ ἕν γε τοῖς ὑπὸ ζυγὸν, xabb γοεῖτει 
Θεὸς, χαὶ εἰ γέγονε χαθ᾽ ἡμᾶς τοὺς ὑπὸ ζυγὸν, δου- 
λείας υἱὸς, ὁ Υἱὸς, ὡς ἔφην, φύσει τε καὶ ἀληϑῶς, ὁ 
πέρα ζυγοῦ xal ὑπὲρ τὴν χτίσιν * πρὸς ὃν xai ἡμεῖς 
ol χατὰ θέσιν καὶ χάριν υἱοὶ μεμορφώμεθα. 

B. Οὐ λέγομεν, φασὶ, τὸν ἄνθρωπον, Υἱὸν εἶναι 


D τοῦ Θεοῦ, ἵνα μὴ δύο φύσει υἱοὺς εἴπωμεν. Ὥτκερ 


γὰρ ὁ ἐξ οὐρανῶν χατελθὼν Λόγος, οὐχ ἔστ: χατὰ 
φύσιν υἱὸς τοῦ Δαδὶδ, οὕτως οὐδὲ ὁ Ex σπέρματο; 
τοῦ Δαδὶδ, Υἱός ἐστι κατὰ φύσιν τοῦ Θεοῦ. 


A. Διατετμήσονται δὴ οὖν εἰς υἱοὺς δύο, καὶ ἄμ 
ψευδώνυμοι χαταφωραθεῖεν ἄν; Φαίη δ᾽ ἂν, οἶμαι, τὶ; 
εἰκαῖον εἶναι φεναχισμὸν, τὸ Χριστοῦ μυστήριον, 
εἴπερ ὧδε ἔχει καθὰ ληροῦντές φασιν οἱ διεναντίας. 
Ποῦ τοιγαροῦν ἡ ἕνωσις, xai ἐφ᾽ ὅτῳ πεπράχθαι φα- 
σὶν αὑτήν; Ἢ τάχα που, χαὶ τὸ γενέσθαι σάρκα τὸν 
Λόγον, οὐχ ἀληθὲς ὃν ἐχφαίνεται, χαὶ περιττῶς dla- 
χεχομισμένον, εἰ μὴ χεχρημάτιχεν Υἱὸς τοῦ Asl, 


1207 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


T 


ὁ ἐχ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, διὰ τὸ ix σπέρματος αὐτοῦ A bum ex Deo Patre. Atqui censuerim illos a nobis 


γενέσθαι χατὰ τὴν cápxa. Χρῆναι δὲ οἶμαι καὶ πρὸς 
ἡμῶν ἀχοίειν αὐτοὺς, τὸ παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ 
τοῖς Ἰουδαίων χαθηγηταῖς εἰρημένον « Τί ὑμῖν δοχεῖ 
περὶ τοῦ Χριστοῦ ; τίνος υἱός ἐστι; » Κἂν εἰ φαῖεν ὅτι 
τοῦ Δαδὶδ, ἀχούσονται πρὸς ἡμῶν' « Πῶς οὖν Aa615 
ἐν Πνεύματι Κύριον αὐτὸν χαλεῖ, λέγων « Εἶπεν ὁ 
Κύριος τῷ Κυρίῳ μου’ Κάθου £x δεξιῶν μου, ἕως ἂν 
θῶ τοὺς ἐχθρούς cou ὑποπόδιον τῶν ποξῶν cov; 
Εἰ οὖν Δαδὶδ ἐν Πνεύματι xaAet αὑτὸν Κύριον, πῶς 
Υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν,» ὁ μὴ κατὰ φύσιν χαὶ ἀληθῶς Υἱὸς, 
καθά φασιν οἱ διεναντίας, συνεδρεύει τε τῷ Θεῷ, 
xaX ὁμόθρονος, εἰπέ μοι, τῷ πάντων χρατοῦντι γί- 
νεται; Καίτοι, χαθά φησιν ὁ πάνσοφος Παῦλος, 
οὐδενὶ πώποτε τῶν ἀγγέλων εἴρηχεν ὁ Πατήρ' 
e Υἱός μου εἶ σύ. » ᾿Αλλ᾽ οὐδέ" « Κάθου ἐχ δεξιῶν 
gov. » Εἶτα, πῶς ἐν τοῖς ὑπερτάτοις ἀξιώμασι, καὶ 
kv τοῖς τῆς θεότητος θάχοις ὁ Ex γυναιχὸς, καὶ πέρα 
πάσης ᾿Αρχῆς xaX Κυριότητος, Θρόνων τε xal Ἐξου- 
σίας, xai παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου ; "Alpe: 
δὲ, ὅπως ὁ Κύριος λέγων᾽ « Εἰ οὖν Δαδὶδ ἐν Πνεύματι 
Κύριον ὀνομάζει, πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἔστι; » φρονεῖν 
ἀναπείθει τοὺς οἵπερ ἂν εἶεν τῆς ἁληθείας ἐρευνηταὶ, 
ὡς ἐν μεθέξει σαρχὸς xaX αἴματος γεγονὼς ὁ Λόγος, 
εἷς μεμένηχε χαὶ οὕτως Υἱὸς, ὅτι μέν ἐστι Θεὸς, ἐχ 
θεοπρεποῦς ὑπεροχῆς χαὶ χυριότητος μαρτυρούμενος" 
ὅτι δὲ πέφηνεν ἄνθρωπος, τοῦ xal Υἱοῦ χρηματίσαι 
Δαδὶδ εὖ μάλα χατασημαίνοντος. 

B. Φαῖεν ἂν ἴσως χαὶ πρός γε ταῦτα, διατεχμαέ- 
ρομαι Y&p: "Ap' ix τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, 
καὶ αὐτὸν εἶναι δώσομεν τὸν ἐχ σπέρματος τοῦ 
Aa6ló ; 

A. Καίτο: πῶς ἡ τοιάδε πεῦσις οὗ πολὺ δὴ λίαν 
τὸ ἀσύφηλον ἔχει : Καὶ ἀπᾳδόντως ἂν γένοιτο τῇ 
τοῦ μυστηρίου δυνάμει χαὶ τοῖς τῆς ἀληθείας φιλο- 
θεάοσιν ; 

B. Φράσον ὅπως. ᾿ 

Α. Mh γάρ μοι διέλῃς, ὡς ἕτερόν τινά λέγων παρὰ 
τὸν ἕνα Χριστὸν xat Υἱὸν Κύριον, τὸν Ex σπέρματος 
τοῦ Δαδίδ. Ὃ γάρ τοι τῆς ὀρθότητος λόγος, τὸν ἐχ 
Θεοῦ Πατρὸς φύντα Υἱὸν μονογενῆ, αὐτὸν χαὶ οὐχ 
ἕτερον εἶναι βούλεται τὸν ἐκ Δαδὶδ χατὰ σάρχα. Μὴ 
τοίνυν ἐξ ἀμετρήτου λεγόντων ἑμόροντησίας, ὅτι 
ὥσπερ ὁ ἐξ οὐρανοῦ κατελθὼν Λόγος, οὐχ ἔστι χατὰ 


idipsum audire debere, quod Christus ipse Judzo- 
rum principibus dixit: « Quid vobis videtur de 
Christo ? cujus filius est *? » Quod si dixerint, Da- 
vidis, audient a nobis: « Quomodo igitur David 
Dominum ipsum in Spiritu vocat, dicens : Dixit 
Dominus Domino meo : Sede a dextris meis, donec 
ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Si 
ergo David in Spiritu vocat ipsum Dominum, quo- - 
modo (iilius ejus est,» qui non est naturaliter ac vere 
Filius *, ut h:retici censent * aut quo pacto assi- 
del Deo totius universi Domino? Atqui, quemad- 
modum sapientissimus Paulus inquit, nemini un- 
quam angelorum dixit Pater: « Filius meus es 
tu *. » Sed neque : « Sede a dextris meis *. » Prz- 


B terea quomodo in suprema illa dignitate et in solio 


divinitatis sedebit qui ex muliere natus est, supra- 
que omnes Principatus et Dominationes ac Thronos 
οἱ Potestates, supraque omne nomen quod voca- 
tur *? Animadverte vero quo pacto Dominus 
dicens : « Si ergo David in Spiritu Dominum vocat, 
quomodo Filius ejus est? » veritatis investigatoribus 
persuadere vult quod Verbum Dei carnis et sangui- 
nis particeps factam, etiam hoc pacto mansit unus 
740 Filius, Deum quidem esse ex divina super- 
eminentia et dominatione declarans ; hominem vero 
factum, per id quod vocet F'ilium David. 


B. Dixerint ad hzc fertasse, quantum conjectura. 
consequi possum : Ergo ex essentia Dei ac Patris 
fatendum fuerit esse eliam eum qui est ex semine 
David ? 

À.. At vero quomodo non hzc interrogatio stoli- 
ditatig plena censeatur, et a studiosis veritatis vir- 
tuti mysterii plane repugnare judicetur ? 


B. Dic quo pacto. 

Α. Ne mihi hec dividas, tanquam diversum 
quemdam statueus ab: uno Christo et Filio Domino, 
eum qui est ex semine David. Veritatis enim ratio 
boc vult ut unigenitus Filius ex Deo Patre genitus, 
ipse et non alius sit ex David secundum carnem. 
Audiendi itaque non sunt, qui ex immensa quadam 
insania volunt, quod sicut Verbum quod e calo 


φύσιν Υἱὸς τοῦ Δαδίδ. Οὕτως οὐδὲ ὁ ix σπέρματος. p descendit non est secundum naturam lilius David, 


«οὔ Aa615, Υἱός ἐστι χατὰ φύσιν τοῦ Θεοῦ. Ὁ váp cot 
φύσει χαὶ ἀληθῶς ἐχ τοῦ Πατρὸς ἀναλάμψας Λόγος, 
ἐν προσλήψει γεγονὼς σαρχὸς χαὶ αἵματος, χαθάπερ 
ἔφην ἀρτίως, μεμένηχεν ὁ αὐτὸς, τουτέστι, φύσει τε 
καὶ ἀληθῶς Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, εἷς ὧν χαὶ μόνος, χαὶ 
οὔὖχ ὡς ἕτερος μεθ᾽ ἑτέρον, ἵνα καὶ ἕν αὐτοῦ νοῆται 
πρόσωπον, Συναγείροντες γὰρ οὕτως πρὸς ἕνωσιν 
ἀληθῆ, καὶ τὴν ὑπὲρ νοῦν xal λόγον τὰ τοῖς τῆς φύ- 
σεως λόγοις πρὸς ἀνομοιότητα διδσχοινισμένα, τὴν 
ἁπλανῇ τῆς πίστεως βαδιούμεθα «τρίδον. Ἕνα γὰρ xal 
τὸν αὐτὸν εἶναί φαμεν Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ Θεοῦ μὲν 
Πατρὸς, ὡς Θεὸν Λόγον, ἐκ σπέρματος δὲ κατὰ σάρχα 


ita neque is qui est ex semine David est Filius se- 
cundum naturam Dei. Nam Verbum quod naturali- 
ter ac vere ex Patre effulsit, cum carnem οἱ san- 
guinem assumpsit, quemadmodum modo dixi, man- 
sit idem, hoc est, natura et vere Filius Patris : 
unus exsistens ac solus, et non ut alius cum alio, 
ut et una ipsius censeatur persona. lloc enim pacto 
reducentes ad veram unilatem, et intellectum ac 
mentem noslram superantem quae ratione matur 
dissimilia inter se sunt, rectam fidel viam insisti- 
mus. Unum enim e(lam ipsum esse dicimus Jesu: 
Christum : ex Deo quidem Paue ut Deum Verbuu ; 


! Matth, xxn, 42. * ibid. 45-45. 1 Hebr. 1, 5. * Ibid. 15. | * Ephes. », 21. 


1299 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


» 


41508 


ex semine autem, seeundom carnem, Davidis. A τοῦ θεσπεσίου Aa615. Ἢ οὐκ ἄριστά cot ταῦτα &- 


Anne tibi recte de hís egisse videor? 

B. Omnino, 

A. Caeterum aliquid preterea adversariis adji- 
eiam. 

B. Quidnam? 
.. A. Neque enim Unigenitum Beum Verbum es- 
sentiam ex Deo Patre habere credunt; sed homi- 
nem illum, qui per conjunctionem, ut ipsi volunt, 
assumpius est, ΟΣ semine David factum esse con- 
tendunt. 

B. Ita aiunt. 

A. Superabit itaque onmino Verbum quod na- 
tura ac vere Deus est, eur qui est ex semine Da- 
vid : et tanto quidem ercellet, quantum est in 


εσχέφθαι δοχῶ ; 

Β. Πάνυ μὲν οὖν. 

A. Προπερήσομαι δέ τι καὶ ἕτερον τοὺς διεναν- 
«la. 

B. Τὸ τί δὴ φῆς; 

A. Οὐ γὰρ kx τοῦ Πατρὸς τὴν ὕπαρξιν ἔχειν πεκι» 
στεύχασι τὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον, «τόν γε μὴν, ὡς 
αὐτοί φασι ληφθέντα χατὰ συνάφειαν ἄνθρωπον, lx 
σπέρματος gone τοῦ θεσπεσίου Δαδὶδ διατεῖ- 
γονται. 

B. Οὕτω φασί. 

A. Πλεονεχτήσει δὴ οὖν κάντη τε καὶ πόνος, 
φύσει τε χαὶ δόξῃ Θεὸς ὧν, ὁ Λόγος, τὸν Ex σπέρμανπς͵ 
τοῦ Δάδίδ. Καὶ ὑπεράλεῖται τοσοῦτον, ὅσο» ἂν ἔχοι 


naturarum differentia intervalli. Aut si ita se res B τὸ μεσολαδοῦν «ὧν φύσεων ἡ διαφορά. Ἢ εἴπερ οὐχ 


non habet ac dico, cur itaque distinguunt ? Atque 
huic quidem tribuunt glori facultatem , hunc vero 
tanquam acceperit introducunt, atque id quod est, 
instar doni, atque 74 beneficii lucrifecisse. Inferior 
autem et posterior est qui accipit, quam qui dal; 
et is qui ab alio glorie particeps efficitur, quam is 
qui gloriam impertitur. 

B. Maximam, arbitror, etiam ipsi differentiam sta- 
tuunt inter Deum et homines. 

A. Atqui quomodo sapientissimus Paulus divino- 
rum mysteriorum minister ipsum illum qui pradi- 
catur inhabitantem in se habens, et loquens in Spi- 
ritu, secundum carnem ex Judaeis et Deum appellat, 
et benedictum esse dicit in. szecula : amen 391 Quid 
superius est Deo qui supra omnes est? quid 
autem majus in Verbo quod ex Patre genitum est 
quis deprehendat, quam in eo qui secundum carnem 
ex Judsis ? siquidem est alius ab ipso et peculia- 
riter Filius atque hoc non vere. 

B. Sed admissus est, inquiunt, secundum conjun- 
ctionem is qui est ex semine David, et cum inhabi- 
tarit in ipso Deus exsistens Verbum, communem 
eum illo dignitatem et gloriam consequitur; quod 
el sacratissimas Paulas de ipso scribeus docet: 
« Quia factus est obediens Patri usque ad mortem, 
mortem autem erucis. Ideo et Deus superetaltavit 
cum, οἱ dedit ei nomen quod est super omne no- 
meu *!, » hoc est, Deus. 

A. Peculiariter itaque, et ut diverso seorsim Fi- 
lio qui est ex semine David, datuin (uisse dicunt a 
Deo nomen quod est super omne nomen. 

B. lta aiunt. Cum enim  Ünigenitus sit Deus et ex 
Deo secundum naturam, quomodo illi datum fuerit 
il quod ex se habet ? 

A. Ergo si de !pso dietum non 681 quod accepe- 
vit, inquiramus accurate quamobrem divinus Pau- 
lus scripserit : « Hoc enim sentite in vobis quod el 
in Christo Jesu : qui cum in forma Dei esset, non 
rapinam arbitratus est se esse sequalem Deo, sed 
gemetipsum exinanivit, formam servi accipions, ia 
similitudinem hominum faetes. et habitu inventas 


40 Rom. 1x, ὃ. !! Philipp. ἡ, 8, 9. 


ἔστιν ἀληθὲς ὃ φημι, διαιροῦσιν ἀνθ᾽ ὅτου, xai τῷ 
μὲν νέμουσι τῆς δόξης τὴν ἐξουσίαν, τὸν δὲ λαύόντα 
παραχομίζουσι, xai τοῦθ᾽ ὅπὲρ ἐστὶν, ἐν τάξει γερῶν, 
καὶ ἐν χαρίσματος μοίρᾳ xspóalvovva. Μεῖον δὲ πάν. 
πως καὶ ἐν δευτέροις τοῦ διδόντος, tb δεχόμενον, 
xaX τοῦ δοξάζοντος, τὸ τῆς παρ᾽ αὑτοῦ δόξης μεῖ- 
ἐσχηχός. 

B. Πλείστην, οἶμαι, καὶ αὐτοὶ φαῖεν ἂν τὴν iege 
pàv θεοῦ τε καὶ ἀνθρώπων. 

A. Εἴτα πῶς ὁ πάνσοφος Παῦλος, ὁ τῶν είων pr 
στηρίων ἱερουργὸς, ὁ αὐτὸν ἕνοιχον ἔχων 9n τὴ" 
ρυττόμενον, καὶ λαλῶν ἐν Πνεύματι, τὸν χατὰ ebpts 
ἐξ Ἰουδαίων, xat Θεὸν ὀνομάζει, καὶ εὐλογητὸν ehei 
φῆσιν εἰς τοὺς αἰῶνας, &pfv; TL τὸ ἐπέχεινα τῶι 


C bmi παντὸς Θεοῦ ; τί δὲ τὸ μεῖζον ἐν τῷ ix Tlowk 


φύντι Λόγῳ καταθρήσαι tt; ἂν παρά γε τὸν πατὸ 
σάρχα ἐξ Ἰουδαίων, εἴπερ ἐστὶν ἕτερος παρ᾽ αὐτὸν, 
xal ἰδιχῶς Υἱός xal τοῦτο οὐχ ἀληθῶς ; : 


B. 'AXX εἰσεδέχθη χατὰ συνάφειαν, φασὶν, ὁ i 
σπέρματος τοῦ Δαθὶδ, καὶ ἐπειδήπερ ἐνῴκησεν αὐτῷ 
Θεὸς ὧν ὁ Δόγος, χοινωνεῖ τῆς ἀξίας αὐτῷ καὶ τῆς 
τιμῆς. Καὶ τοῦτο διδάξει γράφων ὁ ἱερώτατος Dc 
λος περὶ αὐτοῦ" « Ὅτι γέγονεν ὑπήχοος τῷ Ta 
μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ " διὸ xai ὁ θεὸς 
αὐτὸν ὑκερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ 
ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, » τοῦτο δέ ἐστι τὸ, Θεός. 


A. "Αρ᾽ οὖν ἰδιχῶς τε xal ὡς ἑτέρῳ χαταμόνας 
Υἱῷ τῷ ἐχ σπέρματος Δαδὶδ δεδόσθαι φασὶ καρὰ τον 
Θεοῦ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ κᾶν ὄνομα; 

B. Ναὶ φασί, Θεῷ γὰρ ὄντι xoi ἂχ Θεοῦ χατὲ 
φύσιν τῷ Μονογενεῖ, πῶς ἂν γένοιτο δοτὸν, 653p 
ἔχει; 

À. Οὐχοῦν εἰ μὴ ἐπ᾽ αὐτοῦ πέθειται τὸ λαθεῖν, 
βασανιζέσθω λεπτῶς, ἐξ ὧν γέγραφεν αὐτὸς ὁ θι- 
σπέσιος Παῦλος, « Τοῦτο γὰρ φρονεῖτε ἕχααστος ὑμῶν 
αὐτῶν, ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ " ὃς ἐν μορφῇ 8» 
ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγρμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, 
ἀλλ' ἑαυτὸν ἐχένωδε, μορφὴν δούλου λαδὼν, ἐν ópe- 


ματι ἀνθρώπου γενόμενο;, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς 


A561 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1302 


ὡς ἄνθρωπος ᾿ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπ- A ut. liomo. Humiliavit seieiipsum factus. obediens 


£xoog μέχρι θανάτου, Üavátou δὲ σταυροῦ διὸ xaX ὁ 
Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, xaX ἐχαρίσατο αὐτῷ τὸ ὄνο- 


μα, τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. » Εἴπερ οὖν ἐστι xax αὐτοὺς 


ὁ ix σπέρματος τοῦ Δαδὶδ ἰδιχῶς τε xal χατὰμόνας 
νοούμενος ἄνθρωπος, τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα λαδὼν, ἀπο- 
φαινόντων αὐτὸν προὔπάρχοντα μὲν ἐν μορφῇ τοῦ 
Θεοῦ, οὐχ ἡγησάμενον δὲ ἁρπαγμὸν τὸ εἶναι: ἴσα Θεῷ, 
καὶ πρός γε τούτῳ, λαθόντα τὴν δούλου μορφὴν, ὡς οὐκ 
ἔχονέα δηλονότι, χαὶ οὖχ ὄντα τοῦτο πρὶν λάδῃ. Καί. 
τοι, χαθά φασιν αὐτοὶ, καὶ φρονεῖν ἐγνώχασιν, αὐτός 
ἐστιν ἡ τοῦ δούλου μορφή. Εἶτα πῶς ἂν αὐτὴν ὡς 
οὐχ ἔχων λάδοι ; πῶς δ᾽ ἂν xol ἄνθρωπος ἐν ὁμοιώ- 
ματι ἀνθρώπων γενέσθαι νοοῖτο ; εὑρίσχοιτο δὲ xal 
ὡς ἄνθρωπος σχήματι; ἄρ᾽ οὖν περιτρέψειεν ἂν 


αὐτοὺς χαὶ οὐχ ἑκόντας, ἤδη πως τῶν ἐννοιῶν ἡ δύ- Β 


ϑαμις, ἐπί γε τὸ δεῖν εἰδέναι τὸ ἁληθές, 


B. Τὸ ποῖον: 

À. Ὁ γὰρ ὑπάρχων ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ xai Πα- 
τρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ yapaxcho, 
ὁ χατὰ πᾶν ὁτιοῦν ἰσομερῶς ἔχων τῷ φύσαντι, χε- 
κένωχεν ἑαυτόν. 

B. Καὶ ποία τίς ἐστιν ἡ χένωσις; 

Α. Τὸ ἐν προσλήψει γενέσθαι σαρχὸς, χαὶ ἐν δού- 
λου μορφῇ, ἡ πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσις τοῦ μὴ xa ἡμᾶς 
xat*' ἰδίαν φύσιν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ πᾶσαν ὄντος τὴν κτίσιν. 
Οὕτω τεταπείνωχεν ἑαυτὸν, χαθεὶς οἰχονομεκῶς ἐν 
«οἷς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις. ᾿Αλλ’ ἣν καὶ οὕτω 
Θεὸς, ὡς μὴ δοτὸν ἔχων τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ. 
Τοιγάρτοι xai ἔφασχε πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς 
"τέρα xai Θεόν" « Πάτερ, δόξασόν με τῇ δόξῃ, f 
εἶχον, πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρὰ σοί. » Οὐ γάρ 
τοι φαῖεν ἂν, οἶμαί πον, προχόσμιον δόξαν ὡς ἰδίαν 
αἰτεῖν, τὸν ix σπέρματος τοῦ Δαδὶδ ἐν ἐσχάτοις τοῦ 
αἰῶνος τεχθέντα καιροῖς, εἴπερ ἐστὶν ἕτερος ἰδιχῶς 
Υἱὸς παρὰ τὸν φύσει τε xai ἀληθῶς, θεοπρεπεστάτη 
δὲ μᾶλλον εἴη ἂν ἡ τοιάδε φωνή. "Ἔδει γὰρ, ἔδει καὶ 
τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος αὐτὸν συμπλάττεσθαι μέ- 
τροις, χαὶ ἀπαράσημον ἔχειν τῆς θεοπρεποῦς ἀξίας 
τὴν ὑπεροχὴν οὐσιωδῶς ἐνοῦσαν αὐτῷ, καθάπερ ἀμέ- 
λει χαὶ τῷ Πατρί. "Evtl τίνα τρόπον ἀληθὲς τὸ, « Οὐχ 
ἔσται ἐν σοὶ θεὸς πρόσφατος,» εἴ γε θεοποιεῖται κατ᾿ 
αὐτοὺς ἄνθρωπος συναφείᾳ τῇ πρὸς τὸν Λόγον, σὖν- 


θρονός τε χαὶ χοινωνὸς τῷ Πατρὶ τῆς ἀξίας ἀναδε- D 


δειγ ένος: 


Β. Εὖ ἔφης. 

Α. Πῶς δ᾽ ἂν νοῆται πρέποι τὸ διὰ τῆς τοῦ Παύλου 
φωνῆς σοφῶς εἰρημένον" « El γὰρ χαὶ εἰσὶ θεοὶ 
πολλοὶ ἕν τε οὐρανῷ χαὶ ἐπὶ γῆς, ἀλλ᾽ ἡμῖν εἷς Θεὸς 
6 Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς ἐξ ἀὐτοῦ, καὶ 
εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι᾽ οὗ τὰ πάντα, xal 
ἡμεῖς δι᾽ αὐτοῦ.» ἙἝ νὸς δὲ ὄντος Κυρίου Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ, χαὶ δι’ αὑτοῦ τὰ πάντα παρῆἧχθαι πρὸς γένεσιν 
εὖ μάλα διειρηχότος, τί δράσομεν, ὦ γενναῖοι, διορι- 
ζόντων ὑμῶν τοῦ ἀναληφθέντο; ἀνθρώπου, χαθά 


** Philipp. ui, 5-9. '* Joan. xvn, 5. 


' Exod. xx,95; Psal. ixxx, 10. 


usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter 
quod et Deus exaltavit illam, et donavit illi nomen 
quod est super omne nomen '*. » Si ergo, ut ipsi 
volunt, is qui est ex semine David peculiariter ac 
solum cehsetür homo., aceepto nomine quod est 
super omne nomen, cum ipsi statuant ipeum prius 
ezstilisse quidem ih forma Dei, non vero arbitra- 
tum esse rapinam esse aequalem Deo, ac przterea 
accepisse format servi, nimirum ut ea non preedi- 
tum, neque exsistentern id antequam acciperet. 
Cumque, ut ipsi dicunt et sentire solen!, ipse sit 
3&9 servi fotma : quonam pacto eam ut non }18- 
bens accipiat ? aut quómodo etiam homo in simili- 
tudinem liominum factus intelligatur ? aut invenia- 
tur etiam habita ut homo? Ipsa ltáqué contemjya- 
tionum vis eos étiari invitos δα veritatis cognitio- 
nem compellát. 

B.-Cujusnat ? 

À. Deus enim Vetbum in Torma fei ac Patris 
exsistens, οἱ character essentix€ ipsius, dui omni- 
modà similitudine Patri :equalis est, exinanivil 
semetipsum. 

B. Quznarn vero ést ills exinanitio? 

À. Assumptio carnis οἱ forma servilis, et simili- 
tudo nostri, ejus qui juxta &uarn tstutám nobis ne- 
quaquam simili& est, sed omnem creaturam longe 
superat. Ità humiliavit seipsum, demittens se per ad- 
ministrationem ih. carne ad hbumanz naturz condi- 
tionem. Ceterum erat étiam hoc pacto Deus, utpote 
qui id quod ex natura sua habét, non acceperit. 
Proinde et ad coéstein Patrem δὰ Deum dixit, 
e Patér, glorifica mie ea gloria quam habui ante- 
quani mündus esset, apud te "5. » Neque enim 
dixerint, arbitror, gforiam qus anté constitutionem 
mundi fuit, tanquam propriam petere eum qui ex 
setiime David novissimis swculi temporibus natus 
fuit, si est alios seorsim Filius àb eo qui naturali- 
ter ae vere id est, sed potias ea vot divhiitati con- 
veniebat. Oportuit enim illum et humat naturae 
modulo conformari, atque integram divinz digni- 
tatis excellentiam reünere, essentialiter in ipso 
exsistentetn, sicut et in Patre. Siquidem quomodo 
verum erit illad : « Nonerit in te Deus recens !*, » 
si jaxta iHorum opinionem hemo efficitur Deus 
per eonjurittionem cum Verbo, assessot. et parti- 
ceps glorie eum Paire deelaratus ἢ 

B. Recte dicis. 

À. Quomodo autem intelligi possit illud a Paulo. 
ssplenter dietum, « Sl enim etiam sunt dii multi 
in colo et in terra : ai nobis unas Deus Pater, ex 
«quo omnia, et nos ex ipso ; et unus Dominus Jesus 
Christus, per quem omnía, et nos per ipsum !*? » 
Cum vero unus sit Dominus Jesus Christus, et. 
per ipsum omnia ad ortum adducta esse Paulus 
rectissime dicat : quid agemus, boni viri, cum vos 
assumptum illum, ut dicitis, hominem a Verbo. 


5 | Cor, vi,-5, € 


14505 


S. CYRILL! ALEXANDRINI ARCHIEP. 


4301 


quod ex Patre genitum | est, distinguatis? aut quem A qas, τὸν ix Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ; τῖνα γενέσθαι φα- 


esse dicemus omnium ortus auctorem ? 

B. Eum qui est Dei Patris secundum naturam 
Filius, hoc est, Unigenitus. 

À. Atqui magnus ille divinorum mysteriorum 
administer per Jesum Christum omnia ad esse tra- 
ducta 9/49 esse asseril, unumque ipsum esse ac 
solum. Repetam vero id quod Christi nomen inve- 
stígantes diximus, quod nimirum unctionem signi- 
ficet. Quia enim unctus est, Christus aliquis voca- 
tur. Àut igitur dicant Verbum ex Deo in propria 
8ua natura unctum esse, et sanctificatione per Spi- 
ritum sanctum indiguisse, particepsque ejus ab ipso 
factum fuisse; aut doceant quo pacto intelligatur 
Christus qui non sit unctus? quomodo vero voce- 
tur peculiariter etiam Jesus, unigenitum Dei Ver- 
hum, cum bestus Gabriel sancim Virgini dical : 
« Ne timeas, Maria ; ecce enim concipies in utero, 
et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum '*. 
lpse enim salvabit populum suum a peccatis eo- 
rum "7. » 

D. Ergo per hominem cuncta facta esse dicemus, 
et qui in novissimis szculi temporibus ex iuliere 
natus est, Creator est coeli et terrx, ac breviter 
, omDium qua in eis sunt. 

A. [18 sentias oportet. Annon enim, obsecro te, 
« Verbum caro factum est '*? » nonne appellatur 


Filius bominis? anne formam servi accepit ? nonme. 


evacuayit semetipsum, in similitudinem hominum 
factus, alque habitu inventus ul honio !*? At vero 
si incarnationem negent, sancti discipuli obsistent, 
dicentes : « Et nos vidimus et testamur, quod Pa- 
ter misit Filium Salvatorem mundi. Quicunque con- 
Giebitur quod Jesus est Filius Dei, Deus in ipso 
manet, et ipse iu Deo **. » Et rursus : « In hoc 
cognoscitur Spiritus Dei : Omnis spiritus qui con&- 
tetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est;et 
omnis spiritus, qui non confitetur Jesum, ex Deo non 
est *'. » Deinde, quzxnam ratio sit dicere de homine 
quod assumpserit carnem ὃ Convenit vero potius ei 
qui extra carnem est, neque nostra nalurz similis 
est, carnem assumere, et cum ea venire in hunc 
mundum, ita ut maneat id quod erat. Proinde, 
tametsi factus est homo, nihil obstat quominus 
omnia per ipsum ad ortum traducta esse censea- 
mus, quatenus est Deus et cozternus Patri. Neque 
enim Deus exsistens Verbum immutatum est, tam- 
elsi carnem anima intelligente przditam as- 
sumpserit : el non hominem sibi ipsi conjungens, ut 
isti innovatores fidei statuunt, sed ipse factum ca- 
ro, ut dixi, hoc est, homo. V4 Hac enim rationc 
ipsi unctio etiam conveniat, citra calumniam. Vo- 
cabitur autem et Jesus, ut ipse revera exsistens qui 
secundum carnem ex Virgine natus est. Salvavit 
enim lioc pacto suum ipsius populum, non ut homo 
Deo conjunctus, sed ut Deus similis factus iis qui 


16 Luci, 50, 51. 


" Matth, i, 21. 
t ibid. 2, 5. 


!*^ Joan. 1, 11. 


piv γενεσιουργὸν ὅλων ; 

B. Τὸν ix Θεοῦ Πατρὸς xatà φύσιν Yübw, τουτ- 
ἐστι οὃν Μονογενῆ. 

A, ᾿Αλλ' Oye τῶν θείων ἡμῖν μυστηρίων !e0o70- 
qoc, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰ πάντα φησὶ παρῆχθαι 
πρὸς ὕπαρξιν, ἕνα τε αὑτὸν εἶναι xal μόνον. Μεμνή- 
σομαι δὲ, ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα βασανίζοντες ἐλέ- 
γόμεν, ὅτι χρίσεως ἡμῖν εἰσχομίζεε δήλωσιν. Διὰ 
γάρ τοι τὸ χεχρῖσθαι, χριστὸς ὀνομάζοιτό τις. "H τοί- 
νυν λεγέτωσαν τὸν ἐχ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, εἰς ἰδίαν 
χεχρῖσθαι φύσιν, “χαὶ ἐν ἐνδείᾳ γενέσθαι τοῦ διὰ 
Πνεύματος ἁγιασμοῦ χαὶ τῆς ἀπ᾽ αὐτοῦ μετοχῆς 
ἤγουν διδασχέτωσαν, πῶς àv voetco Χριστὸς, ὁ μὴ 
χεχρισμένος; πῶς δ᾽ ἂν χαταμόνας καλοῖτο χεὶ 
Ἰησοῦς ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, xaíco τοὺ 
μαχαρίου Γαθριὴλ τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ λέγοντος" «Mi 
φοθοῦ, Μαριάμ: ἰδοὺ γὰρ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, χαὶ τέξῃ 
υἱὸν, xai χαλέσεις τὸ ὄνομα αὑτοῦ ησοῦν. Αὐτὸ; 
γὰρ φώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν e)- 
τῶν. » 

B. "Ap' οὖν, δι’ αὐτοῦ πεποιῆσθαξ φαμεν τὰ zi 
τα, xal ὁ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος »atpol; τὴν ix 
γυναιχὸς ἀπότεξιν ἔχων, δημιουργός ἐστεν οὖν οὐρε- 
vou xai γῆς, συλλήῤδην ἀπάντων τῶν ἐν abws. 

À. Φράζε δὴ οὖν xal αὑτὸς, ἐρήσομαι γάρ᾽ cdp ὦ 
« γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος ;» ἄρ᾽ o0 χεχρτ μάταεν YU 
ἀνθρώπου ; οὐχ ἔλαδε δούλου μορφὴν ; οὐχ ἐχένωξεν 
ἑαυτὸν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος. χαὶ oyt- 
ματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος; Εἰ μὲν οὖν ἀρνοῦνιαι 
τὴν οἰκονομίαν, ἀνταναστήσονται λέγοντες οἱ θεστί- 
σιοι μαθηταί" « Καὶ ἡμεῖς ἐθεασάμεθα καὶ ps2 
ροῦμεν, ὅτι ὁ Πατὴρ ἀπέσταλχε τὸν YUv, Σωτῆρα 
τοῦ χόσμον" ὃς ἂν ὁμολογήσῃ, ὅτε Ἰησοὺς ἐστιν ὁ 
Υίός τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, χαὶ αὐτὸς tv 
τῷ θεῷ. » Καὶ πάλιν’ « Ἐν τούτῳ γινώσχεται τὸ 
Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ" Πᾶν πνεῦμα, ὃ ὁμολογεῖ 15207v 
Χριστὸν ἐν σαρχὶ ἐληλυθέναι, ἐχ τοῦ Θεοῦ tv. χαὶ 
πᾶν πνεῦμα, ὃ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν, ἐχ τοῦ θεὰ 
οὐχ ἔστιν. » Εἶτα, ποῖον ἂν ἔχοι λόγον, τὸ ἐπ᾽ ἀν’ 
θρώπου νοεῖν ὡς παραγέγονεν ἐν capxi; Π|ρέπο: 
& ἂν μᾶλλον τῷ ἔξω σαρχὸς xat φύσεως οὐχ ὄντι τῇ; 
ya0' ἡμᾶς, τὸ καὶ ἐν σαρχὶ γενέσθαι, xai μετὰ ταῦ- 
τῆς ἐλθεῖν εἰς τόνδε τὸν χόσμον μετὰ τοῦ μεῖναι ὃ ἦν. 


D Οὐχοῦν εἰ xa γέγονεν ἄνθρωπος, τὸ ἀπεῖργον οὐδὲν 


ἐννοεῖν, δι᾽ αὑτοῦ παρἶἦχθαι τὰ πάντα, xa0* ὃ νοεῖται 
Θεὸς xaY συναΐδιος τῷ Πατρί. Οὐ γὰρ lola 
Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, εἰ xat γέγονεν ἐν προσλέψει σαρχὸς 
ἐψυχωμένης νοερῶς, χαὶ οὐχ ἄνθρωπον ἑαυτῷ συν- 
άψας, χαθά φασιν οἱ χαινατομοῦντες τὴν ictu, 
ἀλλ᾽ αὐτὸς γενόμενος σὰρξ, ὡς ἔφην, τουτέστιν ἄν- 
θρωπος. Ἕσται γὰρ οὕτως αὑτῷ xai τὸ χεχρῖ:θαι 
πρέπον γαὶ διαδολῇς ἀμοιροῦν. Κεχλήσεται δὲ xal 
Ἰησοῦς, ὡς αὐτὸς ὑπάρχων κατὰ ἀλήθειαν, ὁ τὴν 
κατὰ σάρκα ἐχ γυναιχὸς ὑπομείνας γέννησιν. Σέσωχε 
γὰρ οὕτω τὸν ἑαυτοῦ λαὸν, οὐχ ὡς ἄνθρωπος θεῷ 


'" Philipp. n, 6,7. **1 Joan. iv, {1,1}. 


; 


1505 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS, 


1306 


συναφθεὶς, ἀλλ᾽ ὡς Θεὸς γεγονὼς ἐν ὁμοιώσει τῶν A periclitabantur : ut ip ipso et quidem primo genus 


χεχινδυνευχότων, ἵν᾽ ἐν αὐτῷ xat πρώτῳ τὸ ἀνθρώ- 
πινον γένος ἀναπλάττηται πρὸς τὸ ἐν ápyalc. Πάντα 
γὰρ ἦν ἐν αὐτῷ χαινά. 

Β. Οὐχοῦν διαδεδλήσεται πρὸς ἡμῶν, τὸ χρῆναι 
φρονεῖν f| ) γειν, ἄνθρωπον συνῆφθαι τῷ Θεῷ Λόγῳ, 

xaY χοινωνὸν γενέσθαι τῆς ἀξίας αὐτῷ, xaX ἐν τάξει 
| χάριτος τὴν υἱοθεσίαν ἔχειν. 

Α. Παντάπασι μὲν οὖν. Οὐ γὰρ οἷδε τοῦτο τῶν 
ἱερῶν Γραμμάτων ἡ δύναμις, εὕρεμα δὲ μᾶλλόν ἕστι, 
φιλοχένου τε χαὶ ἀδρανοῦς, χαὶ παρειμένης φρενὸς, 
χαὶ οὐχ ἐχούσης ὁρᾷν τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος. Ποῦ 
γάρ τοι τοιοῦτον παρὰ τῆς ἁγίας εἴρηται Γραφῆς; 
Ὃ μὲν γὰρ θεσπέσιος Παῦλος τῆς ἐνανθρωπήσεως 
«οὔ Μονογενοῦς διατρανῶν εὖ μάλα τὸ μνστήριον" 


humanum ad pristinum statum instauraretur. Omnia 
eniin erant in ipso nova **. 


B. Rejiciemus itaque hanc opinionem tanquam 
erroneam, quod homo sit conjunctus Deo Verbo, 
et particeps glorixs cum ipso effectus, quodque per 
gratiam adoptatus sit in Filium. 

À. Omnino, Neque enim ex sacris Lítteris pro- 
bari potest : sed potiys commentum est ingenii im- 
becillis, remissi et novitatis studiosi, ac mentis 
que mysterii alüitudinem perspicere nequeat. Ubi 
enim (ale quidpiam in sacra Scriptura reperias? 
Nam divinus Paulus mysterium | iucarnationis Uni- 


. geniti optime dillucidans : « Quia ergo pueri, inquit, 


« Ἐπειδὴ γὰρ τὰ παιδία, φησὶ, χεχοινώνηχεν αἴμα- B coumunicaverunt carni et sanguini, et ipse simili- 


τος xai σαρχὸς, xal αὑτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν 
αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου χαταργήσῃ τὸν τὸ χράτος 
ἔχοντα. τοῦ θανάτου, τουτέστι, τὸν διάδολον. » Καὶ 
μὴν καὶ ἑτέρωθί που" « Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ vó- 
pos, ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρχὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ 
γιὸν πέμψας, ἐν ὁμοιώματι σαρχὺς ἁμαρτίας, xal 
περὶ ἁμαρτίας χατέχρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ 
σαρχὶ, ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ iv ἡμῖν 
τοῖς μὴ χατὰ σάρχα περιπατοῦσιν, ἀλλὰ χατὰ πνεῦ- 
μα. » Κεχοινωνηχέναι δέ φαμεν αἴματος χαὶ σαρχὸς, 
κατὰ γε τὸν τοῖς θειρήμοσιν ἑοιχότα νοῦν, οὐ τὸν ἐν 
σαρχὶ χαὶ αἴματι xac! ἰδίαν φύσιν, xal ἑτέρως εἶναι 
μὴ δυνάμενον, ἀλλὰ τὸν οὐχ ὄντα τοῦτό ποτε, χαὶ 
φύσεως ἑτέρας f| xa0' ἡμᾶς" γεγονέναι δὲ χαὶ ἐχ 
γυναιχὸς, καὶ ἐν ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρτίας, τὸν 
δι᾽ ἡμᾶς, καθ᾽ ἡμᾶς, μετὰ τοῦ χαὶ ὑπὲρ ἡμᾶς, χαθὸ 
νοεῖται Θεός. Γέγονε μὲν χαὶ σὰρξ ὁ Λόγος, πλὴν οὐ 
σὰρξ ἁμαρτίας, ἀλλ᾽ ἐν ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρ- 
vla4, συνανεστράφη μὲν τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, ὡς ἄνθρω- 
πος, χαὶ ἐν ὁμοιώματι γέγονε τῷ χαθ᾽ ἡμᾶς, πλὴν 
οὐ μεθ᾽ ἡμῶν ὑφ᾽ ἁμαρτίαν, ἀλλ᾽ ἐπέχεινα τοῦ εἰδέ- 
ναι πλημμελεῖν, "Hv γὰρ ὁ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ xal 
ἄνθρωπος. Οἱ δὲ τὴν οὕτω σεπτὴν χαὶ τεθαυμασμέ- 
νην οἰχονομίαν ἀποφέροντες οὐχ οἶδ᾽ ὅπως τοῦ Mo- 
γογενοῦς, ἄνθρωπον αὐτῷ συνάπτουσι σχετιχῶς, τι- 
pat, ταῖς θύραθεν ἐξωραϊσμένον, xaX ἀλλοτρίᾳ δόξῃ 
λελαμπρυσμένον, xai οὐ Θεὸν ἀληθῶς, ἀλλὰ Θεοῦ 
χοινωνὸν χαὶ μέτοχον, χαὶ Υἱὸν ψευδώνυμον, xat 


ter participavil eisdem, ul per mortem destrueret 
eum qui habebat mortis imperium, hoc est, diabo- 
lum **, » Et alío ifi loco : « Quod enim impossibile 
erat legi in quo infirmabatur per carnem : Deus 
Filium suum mittens in similitudinem carnis pec- 
cali, eL de peccato damnavit peccatum in carne: 
ut justificatio legis impleretur in nobis, qui non se- 
cundum carnem ambulamus, sed secundum spiri- 
wm **. » Communicasse autem dicimus carni et 
sanguini juxta moduw divinis eloquiis convenien- 
tem non eum qui in carne et sanguine secundum 
propriam naturam versabatur, neque aliter esse 
poterat ; sed qui id nunquam fuerat, et natura erat 
diverse 8 nostra : factum vero esse etiam ex inu- 
liere **, et in similitudinem carnis peccati qui pro- 
pter nos nostri similis est effectus : ita tamen ut no- 
bis superior esset, quatenus est Deus. Verbuiw enim 
caro factum est ; czeterum non caro peccati, sed in 
similitudinem carnis peccati. Et versatus quidem 
est cum hominibus, ut homo, nostrique similis fa- 
clus, sed non una uobiscum peccato obuoxius, sed 
a peccato plane liber. Erat enim ipse Deus simul 
et homo. Hi vero venerabilem hauc atque admi- 
randam incarnationem ab Uuigeuito nescio quo 
pacto avellentes, V5 hominem ipsi stricte con- 
jungunt, externis ascititiisque honoribus ornatum, 
atque aliena gloria splendidum, neque vere Deum, 
sed Dei participem, et falsi nominis Filium , et 


Σωτῆρα σωζόμενον, xal λυτρούμενον Λυτρωτήν' p Salvatorem eum qui salvatus sit, atque redemplo- 


καίτοι γεγραφότος ὡδὶ τοῦ gaxaplou Παύλου" « Ἐπέ- 
φανς γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀν- 
θρώποις, ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέδειαν, χαὶ τὰς 
χοσμιχὰς ἐπιθυμίας, σωφρόνως xal ἐπιειχῶς ζήσω- 
μὲν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, προσδεχόμενοι τὴν μαχαρίαν 
ἐλπίδα, xal ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου Θεοῦ 
xaX Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. » 

B. Ναὶ, φασίν. Ἐπειδὴ γὰρδλως ἠξιώθη συναφείας 
τῆς πρὸς τὰν Θεὸν Λόγον͵ μέγας xaX αὐτὸς ὠνομάσθη 
Θεὸς, xaltot γεγονὼς ix σπέρματος τοῦ Δαδίδ, 


A. Βαδαὶ τῆς ἀποπληξίας ' «ε Φάσχοντες εἶναι 


** {{ ογ. v, 17. ** Hebr. i, 14. 


** Rom. vii, 3, 4. 


rem euim qui redemptus est, cum alioqui beatus 
Paulus manifeste ita scribat : « Apparuit enim gratia 
Dei Salvatoris nostri omnibus hominibus, erudiens 
nos ut abnegantes impielatem et szecularia desideria, 
sobrie et juste et pie vivamus in hoc seculo, ex- 
spectantes beatam spem et adventum glorie magni 
Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi 35.» 

B. Ita aiunt. Postquam enim semel admissus est 
ad conjunctionem cum Deo Verbo, magnus etiam 
ipse Deus vocatus est, tametsi ex semine David 
ortus. a-— 

À. O immensum stuporem ! « Cum se dicant sa- 


3 Galat. iv, 4. ** Tit. v1, 11-13. 


4301 


$. CYAILLU ALEXANDRÍNI ARCHIEP. 


pléntes, stuhi facti sunt, » juxta. Scripturam *'. A cogol, ἐμωράνθηδαν, » χατὰ τὸ γεγραμμένον. Μεθ. 


Trasdueünt enim, ut dixi, omnem mysterii Christi 
vim ac virtutem in contrarium. Et qued ipsum di- 
cunt dignum eo honore judicatum esse, nihil aliud 
est quam communem aliquem hominem statuere, 
et diversitatem quamdam imperite, ac dualitatem 
filiorum adorandam proponere, quorum alter sil 
natura ac vere Filius, alter ascititius et spurius, 
nihilque habens quod suum sit ; ita ut illi perinde 
ac nobis dici possit : « Quid habes quod non acce- 
peris **? ; Praterea quid de sapientisshno Paulo 
statnemu$, (4 dicente : « Dei eniin Filius Jesus 
Christus, qui in vobis per nos prazdicatus est, per 
me et Silvanuin et Timotheum, non fuit in illo gsr 
et xox, sed gsr in illo fuit $*. » Quomodo enim non 


ἰστᾶσι yàp, ὡς ἔφην, τοῦ χατὰ Χριστὸν μυστηρέον 
τὴν δύναμιν, εἰς πᾶν τοὐναντίον, καὶ μὲν ἐξιῶσθαι 
λέγειν αὐτὸν͵ & ἂν ἕτερον οὐδὲν, πλὴν ὅτι χοινὸν 
ἄνθρωπον ἀποςαίνειν, καὶ εἰς ἑτερότητα τὴν εἰσάπαν 
ἀποτειχίζειν ἀδούλως, ὡς υἱῶν νοεῖσθαι buábs 
προσχυνητὴν, ὧν ὁ μέν ἔστι φύσει xal Ar fox. 
θάτερός γε μὴν, εἰσποιητός τέ χἀὶ νόθος. καὶ οὐδὲν 
ἔχων ὃ ἔστιν ἀὐτοῦ, ἵνα Xa abt λέγητα: μεθ᾽ 
ἡμῶν «Τί γὰρ ἔχεις, ὃ οὐκ ἔλαδες; « Εἶτα ὅτο: 
ποτὲ βαδιεῖται λέγων ὁ ἀάνσοτος Παῦλος,» Ὃ τοῦ 
Θεοῦ γὰρ Υἱὸς Χριστὸς Ἱτσοῦς, 6 ἐν ὑμῖν χη ρυχθεὶς 
δι᾽ ἐμοῦ xaX Σιλουανοῦ καὶ Τιμοθέου, οὖν. ἐγένετο 
Nal xai Οὔ, ἀλλὰ Ναί ἐν αὐτῷ γέγονε. ». Πῶς γὰρ 


' eb γέγονε Ναί χαὶ OD, εἰ θεὸς εἶναι λέγεται χαὶ οὐχ 


fuerit EsT. et NoN , si Deus esse dicltur, et non est B ἔστι Θεός ; cl χατεψευσμένον ἐπ᾽ αὐτοῦ τὸ, Yi4z xat 


Deus ? si falso de ipso dicitur illud, Filius et Domi- 
nus? Si vero ità. se res liabet, ut isti volunt, opor- 
tuerit etiam, ut arbitror, dicere: « Gratia Dei sum 
id quod sum 39, » Quod enim naturaliter non inest, 
sed ext&insecus ascitum est, et ab alio datum, non 
est dicendum ejus qui accepit, sed ejus qui dedit 
aique largitus est. (uo paeto autem dixit : « Ego 
sunm. Veritas **, » si niliil in ipso est veri? Atqui 


cotnpreheuderint eliain ipsum tenebrz, si menti-- 


tur. Ceterum « ion fecit peccatum, neque inventus 
est in ore ipsius dolus, » ut scriptum est **, 

B. Non sane. 

A. Quisnam vero fuerit exinanitio; aut cui ac- 
ciderit? Neque enim quemquam exinanitum videre 
est, 72,6 sed poiius contra impletum, cuin alioqui 
pleritudinem ex sua natura habeat. Neque enim 
aliena ope éguit; et supervacaneum in eo fuerit 
acciperé, cuin ex sua natura sit perfectissimus, ni- 
bilque ei desit; sed ex plenitudine Christi omnes 
nos accepimus , neque divinorum eloquiorum 
praecóues mentiti fuerint. Plenus enim est Chri- 
s(üs, neque quidquam omnino in ipso est, quod ab 
alio acceperit, quatenus censetur et est Deus : tam- 
etsi proprium etiam οἱ factum est, accipere, 
propter humans nature conditionem ; et quatenus 
apparuit nostri similis. Nobis enim, el quidem 
recle dicatur : « Quid enim habes, quod non ac- 
cepisti ? » 


Κύριος ; Ἔχοντι δὲ ὧδε, χαθά φασιν abzot, πρέτο 
ἂν, οἶμαί που, xal τὸ χρῆναι λέγειν“ « Χάριτι δὲ 
Θεοῦ εἰμι Ó εἶμι. » Τὸ γὰρ μὴ φύσει προσὸν, ἀλλ᾽ 
ἔξωθεν xal εἰσχεχριμένον, xat παρ᾽ ἑτέρου δοτὸν, 
οὐχὶ τοῦ λαδόντος εἴη ἂν μᾶλλον, ἀλλὰ τοῦ νεΐμαντος 
xa χαρισαμένου. Πῶς δὲ xai ἔφασχεν, « "Evo εἰμι 
ἡ ἀλήθεια, » εἰ μηδὲν ἀληθὲ; ἐπ᾽ αὐτοῦ ; Κα τελήτθη 
τάχα ποὺ xai ὑπὸ τῆς σχοτίας, εἰ ψεύδεται. ᾿Αλλ᾽ 
« οὐχ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ 
στόματι αὐτοῦ, » χαθὰ γέγραπται. 


B. Οὐ γὰρ οὖν. 

Α. Ποῦ δὲ ἡ κένωσις ; χαὶ τίνος ἂν νοοῖτο γενέ- 
σθαι λοιπόν; Οὐ γὰρ ἔστιν ἰδεῖν χεχενωμένον τινὰ 
μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἔχ γε τῶν ἐναντίων πληρούμενον, καΐτοι 
τὸ πλῆρες ἔχοντα κατ᾽ ἰδίαν φύσιν. Οὐ γὰρ ἂν ἐδεέθη 
τῶν παρ᾽ ἑτέρου, xal περιττὸν ἦν αὐτῷ τὸ λαθεῖν, 
οἴχοθεν ἔχοντι τὸ αὐτοτελὲς, χαὶ τὸ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν 
ἀποχρώντως ἔχον, ἀλλ᾽ Ex πληρώματος τοῦ Χριστοῦ 
πάντες ἡμεῖς ἐλάθομεν, χαὶ οὐχ ἂν δια᾿Ψεύσαιτο τὸ 
τῶν θεηγόρων χέρυγμα. Πλήρης γὰρ ὁ Χριπτὸς, χεὶ 
δοτὸν αὐτῷ παντελῶς οὐδὲν, καθὰ νοεῖται χαὶ ἔστι 
Θεὸς, εἰ xal γέγονεν αὐτοῦ τὸ λαδεῖν, διὰ τὸ τῖς 
ἀνθρωπότητος μέτρον, xal χαθὸ πέφηνε χαθ᾽ ἡμᾶς, 
οἷς ἂν λέγοιτο χαὶ μάλα ὀρθῶς" « Τί γὰρ ἔχεις, ὃ 
οὐχ ἔλαθες ; » 


B. Certe hoc asserunt, unum esse Christum, et D B. Ναὶ, φηδῖν, εἷς ἐστι Χριστὸς, xal Υἱὸς, χαὶ 


Filium, et Dominum, Verbum ex Deo Patre **, con- 
juncto interim ipsi eo qui est ex semine David. 

A. Ai dicat aliquis illis : Qui conjunctum sibi 
habet alium, non potest censeri unus, sed unus 
cum uno, hoc est, alio: duo autem hi prorsus sint 
necesse est. Unus vero intelligetur revera esse Fi- 
lius, si eundem dicamus esse ex Deo quidem divi- 
nitus genitum Deum Verbum ; admirabiliter autem 
bomipeui et secundum carnem factum ex muliere. 
Si vero eum qui est ex semine David seorsim sta- 
tuentes ac distinguentles verum Deum et Filium 


*! Rom. 1, 92. ** (Cor. wv, 7. 
B Petr. i, 38. 35 foon. 1, 16. 


** |i Cor. t, 49. 
δὲ T Cor. viii, 6. 


Κύριος, ὁ ix Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ocuvazÜüÉvro; 
αὑτῷ τοῦ ix σπέρματος Δαθίδ. 

A. ᾿Αλλ᾽, ὦ βέλτιστοι, φαίη τίς ἄν αὑτοῖς, ὁ 
συνημμένον ἔχων ἕτερον, εἷς οὐχ ἂν νοοῖτο, πόϑεν ; 
'AXY' εἷς μεθ᾽ ἑνὸς, ἤγουν μεθ᾽ ἑτέρου, δύο δὲ οὗτοι: 
πάντη τε xal πάντως. Εἷς δ᾽ ἂν νοοῖτο χατὰ ἀλή- 
θειαν ὑπάρχων Υἱὸς, εἰ τὸν αὐτὸν εἶναί φαμεν, ἐκ 
Θεοῦ μὲν θεϊχῶ: γεννηθέντα Θεὸν Λόγον: παραδόξως 
δὲ ἄνθρωπον, xai χατὰ σάρχα Ex γυναιχός. El δὲ δὴ 
τὸν ix σπέρματος τοῦ Δαδὶδ ἰδίᾳ τιθέντες xai διο- 
ρίζοντες, τοῦ χατὰ ἀλήθειαν εἶναι Θεὸν xal YU 


δ [(ογ. xv, 10θ. ?! Joan. xiv, 6. 3158. un 9: 


1.09 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1310 


ἐχπέμπουσι, χοινωνὸν δὲ μᾶλλον υἱότητος xal μέ- A esse nolunt, sed potius participem (liatlonis et glo- 


«oyov δόξης ὀθνείας εἶναί φασιν, οὐ μάτην, ὡς οἶμαι, 
τὰς παρὰ τῶν Ἰουδαίων διαδολὰς, ἐπ᾽ αὐτῷ γενο- 
μένας εὑρήσομεν. Ἔφασχον γὰρ, ὅτι « Περὶ χαλοῦ 
ἔργου οὐ λιθάξομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, ὅτι 
σὺ ἄνθρωπος ὧν, ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν. 

B. Καὶ μὴν xai θεὸν καὶ Υἱὸν ἀληθινὸν εἶναί φασι 
τὸν ἕνα Χριστόν. 

A. Δῆλον δὲ ὅτι τὸν ix Θεοῦ Λόγον, λαθόντα 
χατὰ αυνάφειαν τὸν ἐκ σπέρματος τοῦ Δαδίδ. 

B. ᾿Αλλ᾽ εἰ μή ἐστιν αὐτὸς ὁ ἐχ Θεοῦ Πατρὸς Aó- 
γος, ὁ xal χατὰ σάρχα ix γυναιχὸς, ἀλλ᾽ ἕτερος 
μεθ᾽ ἑτέρον, πῶς ἂν λέγοιτο Χριστὸς, ὁ μὴ χεχρι- 
σμένος, χαθὰ xai φθάσαντες εἴπομεν ; 

À. Οὐχοῦν, εἰ μή ἐστιν ἕτερος παρὰ τὸν ix. Θεοῦ 


Πατρὸς Λόγον, ὁ ix σπέρματος τοῦ Δαδὶδ, λεγέσθω Β 


χαὶ προαιώνιος. 

B. Εἶτα πῶς ὁ πάνσοφος Παῦλος, ἐχθάλλων τὴν 
δόξαν, ὡς iv ἐρωτήσεσίν ἐστιν ἀπαιτῶν xal λέγων, 
« Ἰησοὺς Χριστὸς χθὲς χαὶ σήμερον ὁ αὐτὸς, xa εἰς 
τοὺς αἰῶνας. » Εἰ γοῦν xal ἕτερος, ὁ γὰρ χθὲς xa 
σήμερον, φησὶν, Ἰησοῦς, ὁ αὐτὸς ἔσται χαὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας, πρόπτφατος δηλονότι, χαὶ χθὲς χαὶ σήμερον, 
χαΐτοι τοῦ Θεοῦ Λόγου τῷ ἰδίῳ Πατρὶ σννυφεστη- 
χότος. 

Α. Μάλιστα μὲν ἀδιχοῦσι, παροχετεύοντες τὴν 
ἀλήθειαν, ἐπὶ τό γε σφίσιν αὐτοῖς ἀσυνέτως δοχοῦν, 
χαὶ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὸ ἀχριδὲς παραφθεί- 
ροντες. El δὲ δή τις λέγοι χαὶ προαιιύνιον Χριδιὸν 
Ἰησοῦν, οὐχ ἂν ἁμάρτοι τἀληθοῦς, εἴπερ ἐστὶν εἷς 
Υἱὸς χαὶ Κύριος, ὁ προαιώνιος Λόγος, τὴν ἐν ἐσχά- 
τοις τοῦ αἰῶνος xatpolg χατὰ σάρχα ἐὲχ γυναιχὸς 
ὑπομείνας γέννησιν. "Ὅτι δὲ οὐχ ἡλλοίωται γεγονὼς 
ἄνθρωπος καθ᾽ ἡμᾶς ὁ Λόγος, διαμεμήνυχε λέγων ὁ 
ἱνευμανοφόρος" « Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς χαὶ σήμερον 
ὁ αὑτὸς, xat εἰς τοὺς αἰῶνας. » Καὶ σημαντιχὸν μὲν 
τοῦ παρῳχηχότος χρόνου ποιεῖται, τὸ χθές, τοῦ γε 
μὴν ἐνεστῶτος, τὸ σήμερον, τοῦ δὲ ἐνεστῶτος χαὶ 
μέλλοντος, τὸ, εἰς τοὺς αἰῶνας. Εἰ δὲ οἴονταί τι σοφὸν 
ἐννενοηχέναι, τὸ χθός xal σήμερον ἀντὶ τοῦ προσ. 
φάτου δεχόμενοι, διατεινόμενοί τε χαὶ λέγοντες, Ὁ 
χθὲς χαὶ σήμερον, πῶς ἂν εἴη χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας : 
μεταστήσομεν xal ἡμεῖς τὴν τῆς ἐρωτήσεως δύναμιν, 
εἰς τὸ ἔχον ἐναντίως. Ὁ γὰρ εἰς τοὺς αἰῶνας ὧν 
Λόγος, πῶς ἄν λάθοι τὸ χθὲς χαὶ σήμερον ἐφ᾽ ἑαυτῷ, 
εἴπερ ἐστὶν εἷς ὁ Χριστὸς, χαὶ οὐ μεμέρισται χατὰ 
τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν. “ὅτε γὰρ οὕτω 
πρὸς ἡμῶν ἐθέλει γνωρίζεσθαι, κἀντεῦθεν εἴσῃ τοι, 
Καίτοι γὰρ ὁρώμενος ἐν σαρχὶ, χαὶ τοῖς τῆς ἀνθρω- 
πότητος μέτροις ἐμδεδηχὼς, τὴν προαιώνιον ὕπαρξιν 
ἑαυτῷ προσμεμαρτύρηχε λέγων " « ᾿Αμὴν, ἀμὴν 
λέγω ὑμῖν, πρὶν ᾿Αδραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι. » Καὶ 
πάλιν’ « Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν, xat οὐ πιστεύετε, 
κῶ;, ἐὰν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια, πιστεύσετε ; ) 
Καί" « Οὐδεὶς ἀναδέδτχεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ Ex 
τοῦ οὐρανοῦ xata6à;, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.» Ὡς 
γὰρ ὑπάρχων ἀεὶ χαὶ προαιώνιος Λόγος, καθιγμένος 


ἋΣ loan. 3, $5. 35 {{ ὖγ. ΧΗ, 8. 


47 Juan. viti, 58. 


riz alienz esse statuunt, non frustra, ut arbitror, 
Judzi illum calumniati fuerint, dicentes : « Quia 
ob bonum opus uon lapidamus te, sed ob blasphe- 
miam, quod cum sis homo, facias teipsum 
Deum **, 

B. Atqui et Deum et Filium esse dicunt unum 
Christum. 

A. Verbum scilicet ex Deo, quod assumpsit ra- 
tione conjunctionis eum qui est ex semine David. 

B. Ceterum, si non est ipsum ex Deo Patre Ver- 
bum, quod et secundum carnem est ex muliere, sed 
alius cum alio; quomedo dicatur Cliristus qui. non 
est unctus, ul οἱ ante diximus ? 

À. Ergo si is qui est ex semine David non est 
alius a Verbo ex Deo Paire, dicatur etiam aute 
secula exstitisse. : 

B. At quo pacto sapientissimus Paulus inquit : 
« Jesus Christus heri et hodie : ipse el in 828» 
cula ** ? » Sí ergo etiam alius est (Jesus enim, in- 
quit, est heri et hodie), iden erit etiam in szecula, 
recens nimirum, el hodie alque heri : licet Ver- 
bum cum Patre coexsistat. 


À. Perperam certe faciunt, derivantes 7/27 ac 
distorquentes veritatem ad suam imperitam libidi- 
Dem, et sacrarum Literarum veram sententiam 
corrümpentes. Si vero quis affirmaverit Christum 
Jesum ante ssecula exstitisse, a vero nequaquam 
aberraverit. Siquidem est unus Filius et Dominus, 
Verbum ante s:cula, quod in novissimis szculi 
temporibus nativitatem secundum carnem ex mu. 
liere subiit, Quod autem Verbum bouio. nostri si- 
milis factum immutatum uon sit, sigui(icavit Paulus 
Spiritu afflatus dicens : « Jesus Christus hodie οἱ 
heri, ipse et in sz«ula ; » ac per heri, praeteritum 
tempus indicat; per hodie, praesens; per sccuwía 
vero, praesens el futurum. ΑἹ οἱ putant se magnum 
aliquid excogitasse, quod per heri et hodie, recen- 
tem intelligant, ita contendentes ; Qui heri et hodie 
est, quomodo sit eliam in ssecula? trausferemus et 
nos interrogationis vim in contrarium : Verbum 
enim exsistens in secula, quo pacto recipiat in se 


p heri et. hodie? Siquidem est unus Christus, et uou 


est divisus, juxta divini illius Pauli vocem. Quod 
enim ita ἃ nobis cognosci voluerit, índe iutelligi 
potest. Quamvis enim in carne apparuerit, et hu- 
mans natura conditienem subierit, se tamen ante 
δου δ exstitisse testatur, dicens : « Amen, amen 
dico vobis, antequam Abrabam fleret ego suu *f. » 
EL rursum : « Si terrena dixi vobis, ei non credi 
tis, quomedo, si coelestia dixero vobis, credetis *^? » 
Et : « Nemo ascendit in colum nisi qui ex coelo 
descendit, Filius hominis **, » Nam ut semper el 
ante szcula exsistens Verbum  desceudit e coelis : 
deiude idem apparuit homo nostri similis, tanquaum 


9 Joan. 11:5, 12. ?*? ibid. 13. 


1511 


S. CYRILLI ALEXANDRINI -ARCHIEP. 


1514 


unus Christus et Dominus, et quando factus est A ἐξ οὐρανῶν, εἶτα πεφηνὼς ὁ αὐτὸς καθ᾽ ἡμᾶς, ex 


caro, bujusinodi locutus est. 


B. Aliam quoque rationem excogitarunt. [ta 
enim, aiunt, censendus est is 40] est ex semine David, 
esse Filius Dei, sicut et ipsum Verbum ex Deo Pa- 
tre dicitur esse Filius David. Natura enim, non 
alius. 

Α. Vera: itaque laudis ratio recipiatur ut ita cre- 
datur Verbum caro factum, hoc est homo : atque 
idcirco Filius David non lictitius, sed tanquam ex 
ipso apparuerit. secundum carnem, οἱ manserit id 
quod erat, nimirum Deus a Deo. ldcirco et sancti 
evangelista: scientes ipsum Deum simul et homi- 
nem esse, ita ad nos de ipso 74,48 locuti sunt. 
Scriptum enim est de heato Baptista, quod « Pos- 
tridie videt Jesum venientem ad se, et dicit : Ecce 
Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi. Hic est de 
quo dixi : Post me venit vir, qui ante me factus 
est, quia prior me erat, el ego nesciebam eum, 
sed ut manifestetur in Ísrael, propterea veni ego 
jin aqua baptizans **. » Intelligis itaque quomodo 
virum vocans, agnumque ipsum appellans, non 
alium esse dicit qui tollit peccata mundi, et ma- 
gnam hanc atque immeusam divinamque dignita- 
tem ei tribuit. Ante vero ac priorem se factum ait, 
licet posterior fuerit, ratione nimirum temporis 
quo secundum carnem nalus est. Quamvis enim 
Emmanuel quatenus homo post illum natus fuit, 


εἷς Χριστὸς xai Κύριος, xai ὅτε γέγονε σὰρξ, τὰ 
τοιάδε φησίν. 

B. Ἐξεύρηταί τις αὐτοῖς xai ἕτερος λόγος. Ἕστι 
δὲ οὗτος, οὕτω γὰρ χρῆναί φασιν Υἱὸν νοεῖσθαι 
Θεοῦ τὸν ἐχ σπέρματος τοῦ Δαδὶδ, ὡς ἂν xal αὑτὸς 
ὁὲχ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος Υἱὸς εἶναι λέγοιτο τοῦ Δα- 
6i5. Φύσει γὰρ, οὐδ᾽ ἕτερος. 

ἀ. Οὐκοῦν, ὁ τῆς ἀληθοῦς αἰνέσεως εἰσίτω τρό- 
πος, ἵν᾽ οὕτω πιστεύηται σὰρξ γεγονὼς ὃ Λόγος. 
τουτέστιν ἄνθρωπος, καὶ διὰ τοῦτο, Υἱὸς τοῦ Δαδιδ 
οὗ κατεψευσμένος. ᾿Αλλ᾽ ὡς ἐξ αὐτοῦ πεφηνὼς χατὰ 
σάρκα, xaX μεμενηχὼς ὅπερ ἦν, δῆλον δὲ ὅτι Θεὸς 
£x Θεοῦ. Καὶ γοῦν οἱ τῶν γενικῶν [Tp. εὐαγγελι- 
κῶν] κηρυγμάτων ἱερουργοὶ, τὸν αὐτὸν γινώσχοντες 
Θεόν τε ὁμοῦ xal ἄνθρωπον, τοὺς περὶ αὐτοῦ πρὸς 
ἡμᾶς πεποίηνται λόγους. Γέγραπται γοῦν περὶ τοῦ 
μαχαρίου Βαπτιστοῦ, ὅτι « Τῇ ἐπαύριον βλέπει τὸν 
Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγει" Ἴδε ὁ 
᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων ἁμαρτίαν τοῦ χόσμονυ, 
οὗτός ἐστι περὶ οὗ ἐγὼ εἶπον’ Ὁπίσω μου ἔρχεται 
ἀνὴρ, ὃς ἔμπροσθέν pou γέγονεν, ὅτι πρῶτός po 
ἐστι, χἀγὼ οὐκ εἶδον αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἕνα φανερωθῇ τῷ 
Ἰσραὴλ, διὰ τοῦτο ἦλθον ἐγὼ ἐν ὕδατι βαπτίζων.» 
Σύνες οὖν ὅπως ἄνδρα λέγων, xai ἀμνὸν ὀνομάζων 
αὐτὸν, οὐχ ἕτερον εἶναί φησι τὸν αἴροντα τὴν ἀμαρ- 
ταν τοῦ χόσμου, xai τὸ μέγα τοῦτο χαὶ tfm — 
ἀληθῶς καὶ θεοπρεπὲς ἀξίωμα προσνενέμτηχεν 
αὐτῷ. "Ἔμπροσθεν δὲ xal πρῶτον γενέσθαι φησὶν 


erat tamen ante omnia secula, ut. Deus. Ejusdem α αὐτοῦ, καίτοι χατόπιν γενόμενον, χατά γέ φημι τὸν 


jtaque est el recentem esse ratione humans na- 
turze, et xlernum, ratione divinz. ldcirco et pre- 
stantissimus ille Petrus, non nudum et absque 
carne respiciens Verbum, sed quod in carne et 
sanguine apparuerat, manifestam eL certissimam 
fidei in ipsum professionem edit, dicens : « Tu es 
Christus Filius Dei vivi. » Cui Christus respondit : 
«Beatus es, Simon, fili Jonz, quia caro et sanguis non 
revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis *'. » 
At nisi altum revera est mysterium, et Deus erat 
in carne : homo autem, ut ipsi volunt, flliationem 
per gratiam consecutus, quomodo ijndiguit tanto 
mysterii doctore, adeo ut. nemo mortalium disci- 
pulo revelarit, sed a Patre ipso id edoctus sit * Quin 


et discipuli cum illum aliquando in mari obambu- D 


lantem conspicati essent, attoniti miraculo profes- 
sionem fldei sux ediderunt, dicentes : « Vere Filius 
Dei es **. » At si nothus et falsi nominis est, et ad- 
ventilium ei est quod sit Filius, mendacii illos 
arguant, quod et jurejurando confirmarunt. Adjece- 
runt enim, « vere, » asseverantes ipsum esse Filium 
Dei ac Patris. 


τῆς χατὰ σάρχα γεννήσεως χρόνον. Ei γάρ ἔστιν 
ὀψιγενὴς χαϑὸ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανονὴλ, ἀλλ᾽ ἦν πρὸ 
παντὸς αἰῶνος ὡς Θεός. Αὐτοῦ τοιγαροῦν xai τὸ 
πρόσφατον ἀνθρωπίνως, καὶ τὸ ἀΐδιον θεϊχῶς, ταύ- 
τῇ τοι χαὶ ὁ πανάριστος Πέτρος, οὐ γυμνὸν, οὐδὲ 
ἄσαρχον χαταθεώμενον τὸν Λόγον, ἀλλ᾽ ἐν σαρχὶ καὶ 
αἴματι πεφηνότα, cag; τε χαὶ ἀπλανῶς τῆς εἰς 
αὐτὸν πίστεως τὴν ἀπόδοσι") ἐποιεῖτο, λέγων. «Do 
εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. ν ᾿Αχήχοε 
δὲ πρὸς τοῦτο’ «Μαχάριος el, Σίμων, Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι 
σὰρξ καὶ αἷμα οὐχ ἀπεχάλυψέ σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατὴρ 
μου, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» ᾿Αλλ᾽ εἰ μὴ βαθὺ τὸ 
μυστήριον, χαὶ Θεὸς ἣν ἐν σαρχὶ, ἄνθρωπος δὲ xav 
αὐτοὺς, χάριτι τὴν υἱοθεσίαν ἔχων, πῶς ἂν ἐδεήθη 
τοσούτου μυσταγωγοῦ, ὡς μηδένα μὲν τῶν ἐπὶ τῆς 
Υγἷς ἀποχαλύψαι τῷ μαθητῇ, παιδευτὴν δὲ πρὸς 
ποῦτο λαχεῖν αὐτὸν τὸν Πατέρα; Καὶ μὴν xai οἱ 
θεσπέσιοι μαθηταὶ, διαθέοντα ποτὲ τῆς θαλάττης τὰ 
νῶτα βλέποντες, χατατεθήπεσαν μὲν τὴν θεοσημίαν, 
ὡμολόγουν δὲ τὴν πίστιν, λέγοντες" « ᾿Αληθῶς Θεοῦ 
Υἱὸς εἴ. » ᾿Αλλ᾽ εἰ νόθος ἐστὶ xat ψευδώνυμος, καὶ 
εἰσποιητὸν ἔχει τὸ εἶναι Υἱὸς, ἐγχαλείτωσαν αὐτοῖς 


τὴν φευδηγορίαν, xai τοῦτο ὁμωμοχόσι, Προστεθείχασι γὰρ τὸ, ἀληθῶς, Υἱὸν αὐτὸν εἶναι διαδεδαιηύ- 


μένοι τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρός. 
B. Optime dixisti. 


À. Quo pacto autem etiam proprios habet ange- 
los Filius hominis, et spiendet in gloria Patris sui 


* joan. 1, 29-51. "1: Matth, xvi, 16, 17. 


B. "Ἄριστα ἔφης. 
A. Πῶς δὲ καὶ ἰδίους ἔχει τοὺς ἀγγέλους ὁ Υἱὸς 
τοῦ ἀνθρώπου, διαπρέπει ὃὲ καὶ ἐν τῇ δόξῃ τοὺ 


^ Matth. xiv, 35. 


4515 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1514 


Πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ ; Kal πάλιν" A cum angelis suis **? Et rursus : « Et mittet Fi- 


« Kal ἀποστελεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπον τοὺς ἀγγέλους 
αὐτοῦ. » Εἰ δὲ χαὶ ἀπιστοῦσιν ἔτι, καὶ δόξῃ θεοπρε- 
πεῖ xal τοῖς οὕτω λαμπροῖς xal ὑπερτάτοις ἀξιώ- 
pa3tv ὁρῶντες χατεστεμμένον, ἀχούσονται λέγοντος 
αὐτοῦ: «Εἰ ἐμοὶ οὐ πιστεύετε, τοῖς ἔργοις μὸν 
πιστεύετε.» Καὶ πάλιν" « El οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ 


Πατρός μον, μὴ πιστεύετέ μοι. El δὲ ποιῶ, xlv. 


ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μον πιστεύετε.» Τὸ 
γὰρ ἐν ἀνθρώπῳ βλέπειν τῆς ἀφράστου δόξης τὴν 
ὑπεροχὴν, οὐχ ὡς ἀλλοτρίαν μᾶλλον ἤγουν ἐν χάρι- 
τος μέρει προσπεπορισμένην, ἀλλ᾽ ἰδίαν αὐτοῦ, κῶς 
οὐχ ἀναπείσει, ὅτι Θεὸς fiv ἐν εἴδει τῷ χαθ᾽ ἡμᾶς, 
xai Υἱὸς ἀληθῶς τοῦ ἐπὶ πάντας Θεοῦ ; 

B. Ἑαυτοῦ, φησὶ, τοὺς ἀγγέλους εἶναι διϊσχυρί- 
σατο, χαὶ τῶνδε τῶν σημείων γέγονεν ἀποτελεστὴς, 
&votxouvto; αὐτῷ τοῦ Λόγον, δόξαν δὲ τὴν ἰδίαν 
αὑτῷ καὶ τὸ ἐνεργὲς ἐχνενεμηχότος. Γέγραπται γὰρ, 
ὅτι « Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρὲτ ὡς ἔχρισεν αὐτὸν ὁ 
ϑεὸς Πνεύματι ἁγίῳ xa δυνάμει, ὃς διῆλθεν εὐεργε- 
τῶν, καὶ ἰώμενος πάντας τοὺς χαταδυναστευομένους 
ὑπὸ τοῦ διαδόλου. » Κεχρισμένος οὖν xaX δυνάμει 
χαὶ Πνεύματι, τερατουργὸς fv. 

Α. Οὐκοῦν, ἐπειδήπερ Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, ἅγιός τε 
χαὶ χατὰ φύσιν, χαὶ οὐσιῶδες ἔχων τὸ παναλχὲς, 
δέοιτ᾽ ἂν οὐδαμῶς, ἣ τῆς παρ᾽ ἑτέρου δυνάμεως, 
ἤγουν ὡς εἰσχεχριμένου τοῦ ἁγιασμοῦ, τίς δὴ ἄρα 
ἐστὶν ὁ χεχρισμένος δυνάμει xat ἁγίῳ Πνεύματι ; 


B. Φαῖεν ἂν ἴσως τὸν ληφθέντα κατὰ συνάφειαν C 


ἄνθρωπον. 

Α. Αὐτὸς οὖν ἄρα ἐστὶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἰδιχῶς τε 
καὶ καταμόνας, xal περὶ οὗ φησιν ὁ πάνσοφος 
Παῦλος " « ᾿Αλλ᾽ ἡμῖν εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ 
πάντα, xal ἡμεῖς 6 αὑτοῦ, xal εἷς Κύριος Ἰησοῦς 
Χριστὸς, δι᾽ οὗ τὰ πάντα, xal ἡμεῖς δι᾿ αὐτοῦ. » 
Πῶς οὖν, εἰπέ μοι, δι᾽ ἀνθρώπου τὰ πάντα ; ἀνθότου 
δὲ χαὶ ἀμέσως ὡς Υἱὸς Πατρὶ συντάττεται, μεσολα- 
θοῦντος οὐδενός: Εἶτα ὅποι ποτὲ τὸν Movoyevi; θή- 
σομὲν εἰς τὸν αὐτοῦ τόπον ἀναδιδάζοντες τὸν ἄν- 
θρωπον, καὶ τοῦτο, καθά φησιν, ἐνεργούμενον παρ᾽ 
αὐτοῦ, χαὶ δι᾽ αὑτὸν τιμώμενον ; Αρ᾽ οὐχ ἐχδέδηχε 
τὸ εἰχὸς ὁ λόγος αὐτοῖς ; οὐχ ἕξω φέρεται σχοποῦ, 
xal ὡς τῆς ἀληθείας ὁλοτρόπως ἡμαρτηχὼς, γελῷτο 
ἂν ἐνδίχως ; 

B. Ἄνθρωπος, «721v, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ὠνόμασται 
χατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον. Ὥσπερ γὰρ ὁ παρ᾽ αὐτοῦ 
ληφθεὶς ἄνθρωπος, ἐγεννήθη μὲν ἐν Βηθλεὲμ τῆς 
Ἰουδαίας, εἴρηται δὲ Ναζωραῖος, διὰ τὸ οἰκῆσαι τὴν 
Ναζαρὲτ, οὕτω χαὶ ὁ θεὸς Λόγος, ἄνθρωπος ὀνομά- 
ζεται, διὰ τὸ κατοικῆσαι ἐν ἀνθρώπῳ. 

À. "Q φρενὸς γραοπρεποῦς, xal νοῦ παρειμένον, 
καὶ βατταρίζειν εἰδότος, χαὶ ἕτερον οὐδέν. Ἐχνήψατε, 
οἱ μεθύοντες, ἐξ οἴνου αὐτῶν, ἐπιφωνείτω τις τοῖς 
διεναντίας, τί παραθδιάζεσθε τἀληθὲς, καὶ τῶν θείων 
δογμάτων τὴν δύναμιν παρευθύνοντες, ἔξω φέρεσθε 


9 Matth. xvi, 27. ** Matti. xii, ὁ]. 55 Joan. x, 58. 


^ Matth. it, Ὁ. 55 Luc, it, 51. 


lius hominis angelos suos **. » Si vero adliuc fidem 
derogant et increduli sunt, cum eum divina gloría 
adeoque splendida atque eximia dignitate ornatum 
videant, audient ipsummet dicentem : « Si mihi 
749 non creditis, operibus meis credite **. » Et 
rursus : « Si non facio opera Patris mei, ne creda. 
tis mihi. Sed si facio, et si mihi non creditis, ope- 
ribus meia credite *. » Cum enim ineffabilis gloria 
excellentia in homine cernatur, non ut aliena ab 
ipso 801 per gratiam collata, sed propria ipsius, 
quomodo non persuadeat nobis quod Deus eral in 
forma nosirse simili et Filius vere supremi Dei? 


B. Suos, inquiunt, angelos esse dixit, et miracula 


B edidit, ob inhabitans in se Verbum, gloriam suam 


et vim atque efficaciam ipsi tribuens. Scriptum est 
enim : « Jesum Nazarenum, unxit ipsum Deus 
Spiritu sancto et virtute, el transivit juvans el sanans 
omnes ohsessos a diabolo ". » Unctus itaque vir- 
tute et Spirito, miracula edebat. 


A. Ergo, cum Deus exsistens Verbum sanctum 
sil ex sua natura, atque essentialiter omnipotentiam 
in se habeat, nullaque ratione indigere censeri 
debeat aut. virtute aliena, aut ascititia sanctifica- 
tione ; quisnam est is qui unctus est virtute et 
Spiritu sancto ? 

B. Dixerint fortasse, euin hominem qui per con- 
junctionem assumptus est. 

A. Ipse igitur est Jesus Christus singulariter ac 
solus, et de quo inquit sapientissimus Paulus : « Sed 
nobis unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos ex 
ipso : et unus Dominus Jesus Christus, per quem 
omnia, et nos per ipsum *5. » Quomodo igitur, 
obsecro, per bominem sunt omnia ? quam vero ob 
causam immediate ut Filius Patri adjungitur , ne- 
mine interveniente ? deinde ubinam tandem Unige- 
nitum collocabimus, si hominem in ipsius locum 
evehimus ; et quidem, ut ipsi volunt , vi 3c virtute 
ab ipso insignitum, glorisque per ipsum affectum ἢ 
Anne tibi illorum rationes absurd:e et a scopo aber- 
rantes, atque adeo a veritate prorsus alieuz, risu 


D merito excipiende videntur? 


B. Verbum Del, inquiunt, vocatur homo, hnjus- 
cemodi quadam ratione. Quemadmodum enim homo 


qui ab ipso assumptus est natus quidem est in 


Bethlehem Judzz ** ; dictus autem. est Nazarzeus, 
quod in Nazareth habitaret ** ; ita et Deus Verbum 
vocatur homo, quia inhabitat in homine. 

À.O anilia commenta, merasque nugas, verba, voces 
preetereaque nibil! Evigilate, temulenti, ex vino ves 
stro, meritoquis haereticisocclamet. Quid 7 50 veri- 
tati vim infertis * et divinorum dogmatum virtutem 
subvertentes, a via regia deflectitis ? Neque enim, ut 
** ibid. 37. 


V Act, x, 38. "DL Cor. vii, 6. 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1316 


videtur, Verbum caro faatum est, sed potius ἀνθρωπο- A 1pí6ou τῆς βασιλιχῆς ; Γέγονε γάρ, ὡς lotxsv, οὐκ 


«oA (cnc, hoc est, hominis iucola, et conveniens fuerit 
illum non homiuera $ed humanum vocare : quergad- 
meodum et qui Nazareth igbabitavit Nazarenus dictus 
est, non Nagareib., Quinimo nihil proreug obstiterit, 
ai commentum illorum verum est, hominem voeari 
upa cum Filioetiam Pawem eJ Spiritum sapotum.Ha- 
hitat enim in nobig por Spiritum, saneta et eonsuly- 
etantialia Trinitatis plenitudo, Unde et Paulus inquit : 
« An nescitis quod templum Dei eetis, et Spiritus 
Dei inhabitat in vobig 1 » Quia οἱ ipsemet Chri- 
sius : « δὶ quis amat me, sermonem meum servahit, 
et Pater meus diligat eum , ei veniemus, a6 mansia- 
nem apud euin faciemus **. » Caterum Pater nulla 
raiiope dictus est homq, ui nea Spiritus sanetus, 


Ex. μὲν σὰρξ ὁ Λόγος κατὰ τὰς Γραφὰς, ἀνθρωκο- 
φολίτης δὲ μᾶλλον, καὶ ἦν ἀκόλουθον αὐτὸν ἀνθρω- 
παῖον μᾶλλον, οὐχ ἄνθρωπον ὀνομάζεσθαι, καθάπερ 
ἀμέλει xal ἁ χανοικήσας τὴν Ναξαρὲτ, Ναζωραῖος 
ὠνόμασται, χαὶ οὐ Ναζαρέτ. Εἴργει δὲ, οἶμαι, παν-, 
τελῶς οὐδὲν, εἴπερ εὖ ἔχειν οἴονται τὸ σφίσιν αὐτοῖς᾽ 
ἀευνέτως ἐξευρημένον, ἄνθρωπον ὀνομάζεσθαι σὺν 
Υίῷ τὸν Πατέρα xai προσέτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 
Κατοιχεῖ γὰρ ἐν ἡμῖν διὰ τοῦ Πνεύματος, τῆς ἁγίας 
736 xal ópepuelou Τριάδος τὸ πλήρωμα. Kqi γοῦν ὁ 
Βαῦλός quw: « Οὐχ οἴδατε ὅτι ναὺς Θεοῦ ἔστε, xai 
τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ χατοιχεῖ ἐν óplv; » Καὶ μὴν 
καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ε Ἐάν τις ἀγακᾷ pe, τὸν λόγον 
pou τηρήσει, xal ὁ Πατήρ uou ἀγαπήσει αὐτὸν, χαὶ 


quis in nohis habitarunt, Bed irrident isti ipearna- p ἐλευσόμεθα, καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα. » 


tionis mysterium adeo receta atque vegeranda Eecle- 
aie doguata ad absurdum detorquentes. Αἱ nosira 
rursum procedat oratio, omissis illorun deliriis. 
Si enim ideo miracula edidit, quia Verbum in ipso 
erat , unum aliquem sanctorum prephetarum ipsum 
esse statuunt, Nam et miracula per manus prophe- 
tarum edidit. Si vero in his Filiura statuunt, pro- 
phetic:e sive apostolice conditionis ipsum faciyut. 


᾿Αλλ᾽ εἴρηται μὲν οὐδαμῶς ἄνθρωπος ὁ Πατὴρ, οὔτι 
μὴν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, διὰ τὸ χατοιχεῖν ἐν ἡμῖν. 
Γελῶσι δὲ οὗτοι τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸ μυστέριον, 
περιτρέποντες εἰς τὸ ἀπηχὲς τὰ οὕτως ὀρθὰ καὶ 
ἀξιάχουστα τῆς Ἐχχλησίας δόγματα. Πλὴν ἴτω πάλιν 
ἡμῖν χατὰ ῥοὺν ὁ λόγος, τοῖς ἐἑχείνων ἐμετοῖς τὸ 
χαιρεῖν εἰπών. Εἰ γὰρ, ἐπείπερ ἣν ὁ Λόγος kv αὐτῷ, 
φημείων γέγονεν ἀποτελεστὴς, ἕνα που τάχα τῶν 


ἁγίῳων προφητῶν φασιν αὐτόν. Ἑνήργηχε γὰρ διὰ χειρὸς ἁγίων τὰς θεοσημίας. Εἰ δὲ ἐν «ούτας shw 
φασι τὸν Yibv, ἐν προφητιχοῖς αὐτὸν ἤγουν ἀποστολιχοῖς χαταχομίζουσι μέτροις. 


B. Nonne enim, iuquiunt, dictus est. propheta et 
apostolus ? Neque enim falleris. 
A. Moyses quidem dixit iis qui erant ex sanguine 


B. Οὐ γὰρ εἴρηται, φασὶ, προφήτης xai àcónvie 
οὐχ ἂν διαψεύσαιο. 
A. Ὁ Μωσῆς μὲν ἔφη τοῖς ἐξ αἵματος "lopstk 


Israel : « Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus C " Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν ἐα 


vester ex fratribus vestris, sicut me **. » Quiu et 
divinus Paulus scribit : « Uude, fratres sancti, 
vocationis coelestis participes, considerate apostolum 
et pontificem confessionis nostra Jesum **. 1.Dicant 
itaque, interrogabo enim, num cuivis bomini laudi 
sit, prophetize gratia, sive apostolica munere deco- 
Fari, vocari vero etiam pontificem ? 


B. lta censeo. 

À. Atqui hxc exigna atque indigna judieentur 
esse Christo, quatenus est Deus. Tametsi per haec 
ipse cernatur exiaauitus, et una cum lhumass 
natura ea accepisse. Quegiadmodum vero cum sit 
uatura Deus, et vere Domiuus, formam 481 servi ace 


τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν, ὡς ἐμέ.» Γέγραφε δὲ xd ὁ 
θετπέσιος Παῦλος - « “Ὥστε, ἀδελφοὶ ἄγιοι, κλήσεως 
ἐπουρανίου μέταχο', κατανοήσατε τὸν ἀπόπτολον χαὶ 
ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν. » Φραζόντων 
δὴ οὖν, ἐρήσομαι γὰρ, 3p! ἂν γάνοιτο πρὸς εὐκλείε; 
ἀνθρώπῳ παντὶ τῆς προφητείας 4| χάρις, ἔγνων 
ἀποστολιχῶν ἀξιωθῆναι γερῶν, χρηματίσαι δὲ xal 
ἑἱερουργόν:; 

B. Φημί. 

Α. ᾿Αλλὰ ταυτὶ δὴ μικρὰ xal οὐχ ἀξιόληπτα φαῖεν 
ἂν elvat Χριστῷ, χαθὰ νοεξται Θεὸς, xàv διὰ τούτων 
αὐτῶν ὁρᾶται χεχενωμένος, χαὶ μετὰ τῆς ἀνθρωπό- 
τητος λαδὼν αὐτά. “Ὥσπερ δὲ Θεὸς ὧν φύσει καὶ 
Κύριος ἀληθῶς, ἔλαθε δούλου μορφὴν, xe ἐν αὐτῇ 


cepit, utpote in ea nalus, οἱ nostra assumpsit : ita 8 γεγονὼς, xat ἐν προσλήψει τῶν xa0' ἡμᾶς, οὕτω 


quoque el prophetig spiritum dedit, et apostolos 
constituens, et pontilücega creaus, faetus esi per 
omnia similis fratribus lia enim vocas eet et 
propheta, et apostolus, et pontifex. 

B. Ceterum, ut etiam dent ipsum eese prophetam, 
Don tanquasà unups ex prophetis faotusm  dieuni, 
sed potius longe illos superare. Hi enia certam ac 
defjnitam pro eo ac visum fuit Deo graiau conse- 
cuti sunt, eL qua in tempore ipsis accidit : hie vero 
plenus erat Deitatis etiam ex ipsa statim nativitate. 
Adera! enim ipsi Deus exsistens Verbum. 

À. Ergo quantitate gratize, et longinquitate tempo- 
16. 


"1 Cor. itt, 85 Joan. xiv, 25. 


καὶ τῆς προφηνείας τὸ Πνεῦμα διδοὺς, xal ἀποστό- 
λους ἀναδειχνὺς, καὶ καθιστὰς ἱερουργοὺς, ὡμοιώθη 
κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς " ὠνομάσθη γὰρ οὕτω, καὶ 
προφήτης, χαὶ ἀπόστολος, χαὶ ἀρχιδρεύς. 

B. ᾿Αλλ᾽ εἰ xai δοῖεν αὐτὸν εἶναι προφήτην, οὐχ 
ὡς ἕνα τῶν προφητῶν γενέσθαι φασὶν, ὑπερχεῖσθαι 
δὲ μᾶλλον πολὺ τὰ ἐχείνων. Ol μὲν γὰρ, μεμετρη- 
μένην χατὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν ἐσχήχασι χάριν, xal 
ἂν χρόνῳ προσγενομένην αὑτοῖς " ὁ δὲ πλήρης ἣν τῆς 
θεότητος, χαὶ ἐξ αὐτῆς εὐθὺς τῆς γεννήσεως * συνῖν 
γὰρ αὑτῷ Θεὸς ὧν ὁ Λόγος. 

A. Οὐχοῦν ἐν ποσότητι χάριτος, χαὶ ἐν μήχει 


* Deut. xvi, 15. ** Τοὺς. ini, 4. 


4511 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1318 


καιροῦ πεπλεονέχτηχεν ὁ Χριστὸς, τοὺς πρὸ αὑτοῦ A ris superavit Ghristus eos qui ante ipsum exstite- 


γεγονότας ἁγίους προφήτας, xal τοῦτό ἐστιν ἐν 
αὐτῷ τὸ ἐξαίρετον. Πρόχειται δὲ πολυπραγμονεῖν, 
εἰ προφήτης ὅλως, xaX οὔτι mou τὸ μᾶλλον f| τὸ 
μεῖον ἔχων, ἣ xat ὑπερχείμενος, ὡς Ev γε τῷ εἶναι 
προφήτην, xai τῷ μὴ πέρα μέτρου τοῦ xa0' ἡμᾶς, 
τὸ σμιχροπρεπές ἐστιν αὐτῷ, χἂν εἰ ἀπαρχῆς νοοῖτο 
τοῦτο ὑπάρχων, χαθάπερ ἀμέλει καὶ ὁ θαυμάσιος 
Βαπτιστὴς περὶ οὗ φησιν ὁ μαχάριος ἄγγελος" « Καὶ 
Πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται ἔτι bx χοιλίας μητρὸς 
αὐτοῦ. » Εἶτα πῶς ὁ μὲν ἦν οἰχέτης, ὁ δὲ τοῖς ὃς- 
σποτιχοῖς ἀξιώμασιν ἐναθρύνεται; Καὶ ἑᾳυτοῦ μὲν 
πέρι, φησὶν ὁ μαχάριος Ἰωάννης" « Ὁ ὧν ἐχ τῆς 
γῆς, £x τῆς γῆς λαλεῖ. » Περὶ δέ γε τοῦ Ἐμμανουήλ᾽ 
« Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων ἐστί. » 


rupt sanctos prophetas : atque hoc est in ipso exi- 
mium, Propositum vero est inquirere, num pnopheg- 
ta omoino (nerit, non autem an major aut minor, 
aut syperior : [14 ut inp eo quod sit propheta, et 
quod nqn excedat nostram conditionem, humilitas 
ejus consístat, tame(si id ab initio exstitisse cen- 
seatur, sicut et divinus Daptisia, dequo dicit beatus 
angelus : « Et. Spiritu sancto. replebitur adhuc in 
utero matris sug V. à Deinde quamodo hic quidem 
erat servus, ille vero Dominica diguitate illustris? 
Ac de seipso. beqtus Joannes ita ait : « Qui ex terra 
est, terrena loquitur; » de Emmanuele vero : « Qui 
e supernis venit, supra omnes est **. » 


D. Καΐτοι φαῖεν ἂν ἴσως, ἄνωθέν τε εἶναι, xal μὴν B B. Atqui digerint fortasse ὁ supernis, et supra 


xdi ἐπάνω πάντων, τὸν ix Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότα 
Λόγον, δεδίασι δὲ προσνέμειν αὐτῷ τὰ ἀνθρώπινα, 
μὴ ἄρα πῳς ἀδιχοῖτο δι᾿ αὑτῶν, xal χαταχομίζοιτο 
πρὸς τὸ δυσχλεές. Ταύτῃ τοι διατείνονται λαθεῖν 
αὐτὸν ἄνθρωπον, ἑαυτῷ τε ταῦτον συνάψαι, περὶ ὅν 
ἂν γένοιτό τε χαὶ λέγοιτο τὰ ἀνθρώπινα, "Ἔσται δὲ 
ὅλως εἰς τὴν αὐτοῦ τοῦ Λόγου φύσιν, τὸ βλάδος 
οὐδέν. 

Α. Οὐχοῦν, ἕτερος μὲν ὁμολογουμένως vooiz àv 
καὶ λέγοιτο παρ᾽ αὑτὸν, ὁ ληφθείς " πλὴν οὐ ταῖς 
ἐχείνων ἀδελτηρίαις ἐψόμεθα, οὔτε μὴν ὁριστὰς αὖ- 
τοὺς xai χανοτόμους τῆς ἑαυτῶν ποιησόμεθα πί- 
στεως, τὴν ἱερὰν παρέντες Γραφὴν, xav τὴν ἐχ τῶν 


ἁγίων ἀποστόλων, xal εὐαγγελιστῶν παράδοσιν ἀτι- C 


μάσαντες" οὐδὲ ἐπείπερ αὑτοῖς àbpavic «s xai 
ἀμαθέστατος ἑνῴκισται νοῦς, xal τὸ τοῦ μυστηρίου 
βάθος κατιδεῖν οὐχ οἷός τε, ταύτῃ τοι xal ἡμεῖς 
πλανώμεθα, συναμαθαίνοντες αὐτοῖς, χαὶ τὸ εὐθὲς 
«ἧς ἀληθείας ἱέναι παραιτούμενοι. Ἴσμεν δὲ γεγρα- 
φότα τὸν ἱερώτατον Παῦλον, ὅτι χρὴ « λογισμοὺς 
χαθαιρεῖν, χαὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον χατὰ τῆς 
Ὑνώσεως τοῦ θεοῦ, χαὶ αἰχμαλωτίζειν πᾶν νόημα, 
εἰς τὴν ὑπαχοὴν τοῦ Χριστοῦ. » Πλὴν οὖν, ἄρα 
ἔχοις εἰπεῖν τὰ ἐφ᾽ οἷς σχανδαλίζονται, xal τῷ λίθῳ 
τοῦ προσχόμματος περιπταίγυσιν Ἰ͵ονδαϊχῶς ; 

B. “ἔχοιμ᾽ ἂν, πῶς γὰρ οὔ ; καὶ πλεῖστα μὲν ὅσᾳ 
ταυτί" λελέξεται δὲ ἀναμέρος ἕχαατα. Φασὶ του» 
γαροῦν, Χριστὸν ἡγιάσθαι παρὰ τοῦ Πατρός" γέγρα» 


omnes ease Verbum ex Deo Patre. genitum ; veren- 
tur autem illi tribuere liumana, ne ipsum injuria 
afficere, gloriamque ipsius imminuere videantug. 
Idcirco contendunt ipsam assumerehominein, eum- 
que sibiconjungere, in quem cadant et de quo di- 
cantur bominis proprietates ; iia uk Verbi ipsius 
natura pullum ompino detrimentum, accipiat. 


À. Diversus itaque ip. upiversum et erit el dice- 
lur ab ipso, is qui assumptus est. Ceterum nes 
illerum imperitiam nullo inodo sectabimur, sscra 
Scriptura preterita, et sanctorum — apostolorum 
atque evangelistarum traditione contempta neque 
8i illorum mentem tanta imbecillitas atque inmpe- 
ritia occupavit, ut mysterii magnitudinem concipere 
nequeant, idcirco etiam nos illorum errori adjuu- 
gemus, parique cum ipsis ignorantia laborabirqus, 
veritatis rectitudine neglecta. 7959. Neque enim 
ignoramus quid sacrotissimus Paulug scripserit, 
debere nos « consilia destruere, et omnem altitu- 
dinem extollentem se adversus scientiam Dei, et ia 
captivitatem redigere omnem intellectum in obso- 
quium Christi , » Ceterum habesne alia comme- 
moranda quibus ipsi offenduntur, et ad lapidem offen- 
diculi Judaice impiggunt ? 

B. Habeo quidem eomplura qus sigillatim di- 
cendo persequar. Aiunt itaque Christum sanctiti- 
catum a Patre. Scriptum est enim : « Et. testimo- 


πται Y&p, ὅτι χαὶ « Ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης λέγων, D nium perhibet loapnes, dicens : Vidi Spiritum 


ὅτι Τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα xava6atvov ἐξ οὐρανοῦ, xal 
ἔμεινεν ἐπ᾽ αὐτὸν, χἀγὼ οὖχ εἶδον αὐτὸν, ἀλλ᾽ ὁ 
πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐχεῖνός μοι εἶπεν" 
"Eg ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα xaxaGalvov χαὶ μένον ἐπ᾿ 
αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν τῷ Πνεύματι τῷ 
ἁγίῳ. Κἀγὼ, ἑώραχα xal μεμαρτύρηχα, ὅτι οὗτός 
ἔστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. 1 Γέγραφε δὲ xa ὁ Παῦλος 
περὶ αὐτοῦ" «"O τε γὰρ ἀγιάζων xat οἱ ἁγιαζόμενοι 
ἐξ ἑνὸς πάντες. à ᾿Αγιασθείη γὰρ ἤχιστά γε Θεὸς ὧν 
ὁ Λόγος καὶ ἅγιος χατὰ φύσιν. Λείπεται δὴ οὖν 
ἡγιάσθαι λέγειν τὸν ληφθέντα παρ᾽ αὐτοῦ χατὰ 
συνάφειαν ἄνθρωπον. 


descendentem quasi columbagy de ocslo, et mansit 
super eum, et ego nesciebaro eup : sed qui tnisit 
me baptizare in aqua, ille mibi dixit : Super quem 
videris Spiritum descendentem, ei manentem super 
&um, hie est qui bapligat in Spiriiu sancto. ἘΔ ego 
vidi, et testimonium  perhibui quia bie est Filius 
Dei *5. » Quin et Paulus de ipso scripsi : « Sacril- 
cans enim el sauci(eali ex uno omnes "ἢ. » Ne- 
que enim Verbum, cum sit Deus, et ex sua natura 
sanctus, sagciificatym fuit, Superes igiiur san- 
ctificatutp fuisae bomiges quem per conjuactio- 
nem assumpsit. 


5! Luc 1, 15. ** Joan. u1, 51..." lE Cor. x, 4,5. ** 90an. 1, 32 24. ** Hebr. ui, 44. 


1519 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1540 


A. Atqui quomodo is qui baptizatus est, et in A Α. Εἶτα πῶς ὁ βεδαπτισμένο;, xat τὴν ἐμφανῆ 


quem Spiritus manifeste descendit, in sancto Spi- 
rita baptizat , eaque praestat qua soli divine na- 
ture sunt propria ἢ Sanctificationem enim largitur 
aique suppeditat. Quod quidem demonstrans Verbum 
proprium suum bonum esse, inspiravit sanctis 
apostolis, dicens : « Accipite Spiritum sancitum : 
quorumcunque remiseritis peccata , remittuntur : 
quorumcunque retinueritis, retenta sunt **. » Quo 
pacto autem sanctificatum manifestissime ostendens 
divinus Baptista, testatus est, quod hic sit Filius 
Dei, singulariter ac solus ἢ Oportebat enim hunc 
orbis terrarum doctorem, si modo alium 8 vero 
Filio cognoscebat, rei veritatem explicare, aperte- 
que dicere : Hic est qui ratione conjunctionis cum 


τοῦ Πνεύματος λαδὼν χαταφοίτησιν, ἐν ἁγίῳ βαπτί- 
ζει Πνεύματι, xal τὰ μόνῃ πρέποντα καὶ ἐοιχότα τῇ 
θείᾳ φύσει πληροῖ; Χορηγὸς γάρ ἔστιν ἁγιασμοῦ, 
καὶ τοῦτο δειχνὺς, ὡς ἴδιον ἀγαθὸν ὁ ἐνανθρωπήσας 
Λόγος, σωματικῶς, ἐνέφυσησε τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις 
λέγων’ εΛάδετε Πνεῦμα ἅγιον: ἄν τινων ἀφῆτε τὰς 
ἁμαρτίας, ἀφίενται" ἄν τινων χρατῆτε, χεχράτηνται."» 
Πῶς δὲ τὸν ἡγιασμένον ἐναργέστατα χαταδειχνὺς ὁ 
θεσπέσιος Βαπτιστὴς, μεμαρτύρηχεν, ὅτι Οὗτός ἐστιν 
ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, μοναδιχῶς καὶ ἐνάρθρως ; Ἔδει 
γὰρ ὄντα τῆς ὑφ᾽ ἡλίῳ μνσταγωγὸν, εἴ πω ἕτερον 
ὄντα παρά γε τὸν ἀληθῶς Υἱὸν ἠπίστατο, καξα- 
σημᾶναι τὸ ἀληθὲς, λέγοντα σαφῶς;, Οὗτός ἐστὶν. 6 
χατὰ συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν φύσει καὶ ἀλτθῶς 


eo qui natura ac vere Filius est, beneflcio οἱ gra- B Υἱὸν, δόσει τε xal χάριτι γεγονὼς Υἱός * ἀλλ᾽ οὐδὲν 


tia factus est -Filius. Ceterum nihil hujusmodi 
dixit : sed unum atque eumdem esse scieus, et ex 
Deo Patre Verbum, et ex semine David secundum 
carnem, sanctificatum quidem ait, quatenus homo 
est ; ac rursus sanctificare, quatenus est Deus. Erat 
enim, ut dixi, et hoc eL illud. Si ergo non est 
factus homo, si non natus est ex muliere secundum 
carnem, 753 avellimus ab ipso humans natura 
proprietates. At si verum est quod se demiserit ad 
exinauitionem, et factus sit nostri similis, quam- 
obrem ea per 48 exinanitionem subiit, ipsi detra- 
hunt administrationis in carne artificium imperl- 
tissime convellentes ? 


B. Si ergo dicatur etiam gloriam accepisse, et 
factus est Dominus, atque exaltatus esse a Patre, 
declaratusque esse rex, ascribesne etiam hzc Deo 
Verbo citra ullam glorie ipsius imminutionein ? 


A. Quod quidem Dei Verbi natuza omni gloria el 
regno atque dominatione vera referta sit, quonam 
pacto cuipiam dubium esse queat, qnodque divina 
dignitas convenienter ei tribuatur? Cum vero factus 
est homo, cui omnia sunt data atque ascilitia, ea 
ratione tametsi omnibus abundet, et ex sua ple- 
nitudine omnibus iimpartiatur, humano more 2acci- 
pit, novumque est et inguditum in Christo mira - 
eulum, in servili forma, dominatio ; in. humana 
tenuitate, gloria divina, et regia dignitas in servi- 


μὲν ἔφη τοιοῦτον, ἕνα δὲ xai τὸν αὐτὸν ὄντα γινώ- 
σχων, xai ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ Ex σπέρματος 
τοῦ Δαδὶδ χατὰ σάρχα, ἁγιασθῆνάι μέν φησι, καϑὸ 
ἄνθρωπος, ἀγιάζειν δὲ αὖ, χαθὸ νοεῖται Θεός. "Hv 
γὰρ, ὡς ἔφην, ἐν αὐτῷ τοῦτο χἀχεῖνο. El μὲν οὖν ob 
γέγονεν ἄνθρωπος, εἰ μὴ γεγέννηται χατὰ σάρχα tx 
γυναιχὸς, ἀποσοδοῦμεν αὐτοῦ τὰ ἀνθρώπινα. El δὲ 
ἀληθὲς, ὅτι καθεὶς ἑαυτὸν εἰς χένωσιν γέγονε χαϑ' 
ἡμᾶς, ἀνθότου τὰ δι᾽ ὧν ἂν νοοῖτο χεκχενωμών;, 
ἀφιστᾶσιν αὐτοῦ, τῆς μετὰ σαρχὸς olxovopix, τὸ 
εὐτεχνὲς ἀδουλότατα παραλύοντες ; 


B. Ἐὰν οὖν λέγηται, καὶ δόξαν λαδεῖν, xat γενέ- 
60a. Κύριος, ὑψωθῆναί τε παρὰ τοῦ Πατρὸς, κατα- 
στῆναι δὲ χαὶ βασιλεὺς, ἀνάψεις ἄρα καὶ ταῦτα τῷ 
Θεῷ Λόγῳ, χαὶ οὐ πάντη τε xal πάντως ἀδιχήσεις 
αὑτοῦ τὴν δόξαν: 

Α. Ὅτι μὲν οὖν, δόξης τε καὶ βαδιλείας καὶ χυ- 


« ριότητος ἀληθοῦς, ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου με μέστωται φύ- 


σις, πῶς ἂν ἐνδοιάσειέ τις ; ἀραρότως δὲ ὅτι xal ἐν 
ὑψώμασι νοεῖται τοῖς θεοπρεπεστάτοις - ἐπειδὴ ἃ 
πέφηνεν ἄνθρωπος, ᾧ πάντα ἐστὶ δοτὰ καὶ εἰσχεχρι- 
μένα, ταύτῃ τοι πλήρης ὑπάρχων xal ἐξ ἰδίου πλη- 
ρώματος πᾶσι διδοὺς, ἀνθρωπίνως δέχεται, τὴν ἡμῶν 
πτωχείαν οἰχειούμενος, χαὶ fiv ἄηθές τε χαὶ ξένον ἐν 
Χριστῷ τὸ παράδοξον, ἐν οἰχετικῇ μορφῇ, χυριότης, 
ἐν ἀνθρωπίνῃ σμιχροπρεπείᾳ, δόξα θεοπρεπὴς, καὶ 


we, quantum ad humans nature condiiionem p βασιλείας αὐχήμασιν ἐστεφανωμένον, τὸ ὑπὸ ξυγὸν, 


attinet ; et. humilitas summa eininentia przdita. 
Factus est enim homo Unigenitus, non ut in exina- 
nitione permaneat, sed ut accipiens cuin ea ejus 
proprietates ; Deus tamen naturaliter esse etiam 
hoc pacto intelligatur, hominisque naturam im seipso 
illustret, sacrarum ac divinarum dignitatum parti- 
cipem ipsam declarans. Nam et sancti Filium, 
etiam postquam factus est homo, gloriam Dei ac 
Patris, et regem ac Dominum appellant. lsaias 
enim ita ait : « Sicul homo vindemiat oleam, ita 
vindemiabunt eos, et quando cessaverit vindemia, 
isti voce clamabunt. Qui vero relicti fuerint. super 


** Joan. xx, 22-95. 


τό γε ἦχον el; ἀνθρωπότητος μέτρον, xai kv ὑπερτά- 
ταῖς ὑπεροχαῖ;, τὸ ταπεινόν. Γέγονε γὰρ ἄνθρωπος € 
Μονογενῆς, οὐχ ἵνα τοῖς τῆς χενώσεως ἐναπομείνῃ 
μέτροις, ἀλλ᾽ ἵνα λαδὼν σὺν αὐτῇ τὰ αὐτῆς, Θεὸς ὧν 
φύσει, χαὶ οὕτω γνωρίζηται, χαὶ τὴν τοῦ ἀνθρώπου 
χατασεμνύνῃ φύσιν ἐφ᾽ ἑαυτῷ, μέτοχον αὐτὴν ἀπο- 
φήνας ἱερῶν xa θείων ἀξιωμάτων " εὑρήσομεν δὲ 
xa αὐτοὺς τοὺς ἁγίους, δόξαν ὀνομάζοντα- τοῦ Θεοῦ 
xaX Πατρὸς, xai μέντοι xai βασιλέα, xai προσέτι 
Κύριον, τὸν Υἱὸν, χαὶ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. "Haata; 
μὲν γὰρ ὧδέ πη φησίν" « Ὃν τρόπον ἐὰν ἄνθρωπο; 
χαλαμᾶται ἐλαίαν, οὕτω καλαμήσονται αὐτοὺς, καὶ 


1521 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


102} 


ἐὰν παύσηται ὁ τρυγὴτὸς, οὗτοι φωνῇ βοήσονται" οἱ A terram, exsullabunt cum gloria Domini *. » Et 


δὲ χαταλειφθέντες ἐπὶ τῆς γῆς, εὐφρανθήσονται &po 
τῇ δόξῃ Κυρίου.» Καὶ πάλιν ἕτερος τῶν ἁγίων, 
€ Φωτίζου, φησὶν, Ἱερουσαλήμ᾽ fixec γάρ σου τὸ φῶς, 
ES ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλχεν. Ἰδοὺ σχότος 
χαὶ γνόφος χαλύψει γῆν, ἐπὶ δὲ σὲ φανήσεται Κύριος, 
, xai δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ὀφθήσεται... Ἰάχωδός γε 
μὴν ὁ αὑτοῦ μαθητὴς, « ᾿Αδελφοὶ, φησὶ, μὴ ἐν προσ- 
ωποληψίαις Éysvs τὴν πίστιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν "I- 
σοῦ Χριστοῦ τῆς δόξης.» Πέτρος δὲ αὖ 6 θεσπέσιος, 
« Εἰ ὀνειδίζεσθε ἐν Χριστῷ, μαχάριοί ἐστε τῆς δό- 


Enc, xal τὸ τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀναπέπαυ." 


ται.» 

B. Φράζε δὲ ὅπω: πρὸς ἡμῶν νοεῖσθαι πρέπει τὸ 
περὶ Χριστοῦ γεγραμμένον, « Ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις 
τῆς σαρχὸς αὑτοῦ, δεήσεις τε xal ἱχετηρίας πρὸς 
“ φὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν Ex θανάτον, μετὰ χραυ- 
γῆς ἰσχυρᾶς xaX δαχρύων προσενέγχας, χαὶ εἰσαχου- 
σθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαδείας͵ καίπερ ὧν ΥἹὸς, ἔμαθεν, 
ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε, τὴν ὑπαχοὴν, καὶ τελειωθεὶς, ἐγένετο 
τοῖς ὑπαχούουσιν αὐτῷ αἴτιος σωτηρίας ἀκαταλύ- 
τοῦ» προσεποίσω δὲ χἀχεῖνο οἷς ἔφην, τὸ, « Θεέ 
μου, Θεέ μον, ἵνα τί με ἐγχατέλιπες ; ». ᾿Απεοιχότα 
γὰρ εἶναί φασι τὰ τοιάδε τῷ Θεῷ λόγῳ, καὶ ἡττῆ- 
σθαι πολὺ τῆς ἐνούσης ὑπεροχῆς αὐτῷ φαίντν ἄν. 


.. 4. Ἴσημι xat αὐτὸς ἐγὼ, μὴ ἂν ἁρμόσαι ταντὶ 

τῷ ἐχ θεοῦ Πατρὸς. .. .. Λόγῳ, ἐξωσθέντος τοῦ 
«ρόπου τῆς οἰχονομίας, καὶ οὐχ εἰσδεχθέντος πρὸς 
ἡμῶν τοῦ, ὅτι γέγονε σὰρξ χατὰ τὰς Γραφάς. 
᾿Επειδὴ δὲ πρὸς τοῦτο διερηρείσμεθα, καὶ τὸ ἐνδοιά- 
(atv ὅλως δυσσεδείΐας ἔχει γραφὴν, φέρε τῆς οἶχο- 
νομίας τὸ βάθος, ὡς ἕνι, χατασκδπτώμεθα. Ἐπέφανε 
τοίνυν ἡμῖν ἐν εἴδει νῷ χαθ᾽ ἡμᾶς ὁ ἐχ Κυρίου 
Πατρὸ; Λόγος, κατὰ μυρίους ὅσους ὁνήσων τρό- 
ποὺς τὰ ἀνθρώπινα, xai χαταδείξων εὖ μάλα τὴν 
εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν τεθαυμασμένων ἀποκομίζουσαν 
τρίθον. "Hv οὖν ἀναγχαῖον ἀναμαθεῖν, πειρασμοῦ 
“καταθέοντος τοὺς τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης ἕνεχα χινδυ- 
νεύοντας, ὁποίους τινὰς εἶναι χρὴ τοὺς τὴν εὐχλεᾶ 
xai ἐξαίρετον πολιτείαν χαὶ ζωὴν χατορθοῦν ἡρημέ- 
νους, πότερα μεθιεμένους χαὶ ἀναπίπτοντας εἰς τὸ 
ῥάθυμον, καὶ οὐκ ἐν xatpip τρυφῶντας xai εὑρυνο- 
μένους εἰς εὐθυμίαν, ἣ συντεινομένους εἰς λιτὰς, xal 
δεδαχρυμένους ὁρᾶσθαι τῷ σώζοντι, χαὶ τὴν παρ" 
αὐτοῦ διψῶντας ἐπιχουρίαν, καὶ μέντοι καὶ εὐαν- 
δρίαν, εἴπερ ἕλοιτο καὶ παθεῖν ἡμᾶς. "Ἔδει τε πρὸς 
«οὐτοις εἰδέναι χρησίμως, ὅποι ποτὲ ἄρα τὸ τῆς 
ὑπαχοῆς διέξεισι πέρας, xal διὰ ποίων ἔρχεται γε- 
ρῶν, ὅσος τὲ χαὶ οἷος τῆς ὑπομονῆς ὁ μισθός. Γέγονε 
τοίνυν ὑποτύπωσις τῶν τοιούτων ἡμῖν ὁ Χριστὸς, χαὶ 
πρὸς γε τοῦτο ἡμᾶς ἐμπεδοῖ λέγων ὁ θεσπέσιος 11ὲ- 
τρος" € Ἰ]οἷον γὰρ χλέος, εἰ ἁμαρτάνοντες xal χολα- 
φιζόμενοι ὑπομένετε ; ᾿Αλλ᾽ εἰ ἀγαθοποιοῦντες ὅὃπο- 
μένετε, τοῦτο χάρις παρὰ θεῷ, ὅτι χαὶ Χριστὸς 


*! [ς8. xxiv, 15,18. ** [«ἡ. 13, 1.9. 
Maul. xxvi, 46. 471 Petr. 11, 20,21. 


PaTrRoL. Gn. LXXV. 


*3 Jac. 1, 1. 


B Christo scriptum 


* 


*' TJ Petr. iv, 14, * Hebr. v, 7-9. 


rursus alius quidam e sanctis : « lHlluminare, inquit, 
Jerusalem. Venit enim lumen tuum, et gloria Do- 
mini super te orta est. Quia ecce tenebrz operien 
terrara, et caligo populos: super te autem orietur 
Dominus, et gloria ejus in te videbitur **. » Et 
Jacobus ejus discipulus : « Fratres, inquit, nolite 
in personarum aeceptione habere fidem Domini 
nestri Jesu Christi gloriz **. » Petrus. vero : « Si 
exprobramini in Christo, beati eritis, quoniam quod 
est honoris glorie et virtutis Dei, et qui est ejus 
Spiritus super vos requicacet **. » 


9354 B. Sufficiunt jam hac. Ceterum boc mihi 
dicas velim, quomodo intelligendum sit illud de. 
: « Qui in diebus carnis sua 
preces sapplicationesque ad eum qui possit ipsum 
salvum facere a morte cum clamore volido et la- 
crymis offerens, exauditus est pro sua reverentia. 
Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex iis quz 
passus est, obedientiam. Et consummatus factus 
est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis 
stern», » Adjiciam vero dictis etiam illud : 
« Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti **? » 
Aliena enim hec esse dicunt a Deo Verbo, atque 
ego quidem dignitate ipsius atque excellentia longe 
inferiora ea csse judicaverim. 

À.. Quin et egoipse facile intelligo hxc non 
convenire Verbo genito ex Deo Patre, si illud ab 
administratione in carne removeamus, neque ad- 
mittamus id quod Seriptura testatur, quod nimi- 
rum factus sit caro. Cum vero hoc firmiter tenea- 
mus et dubitatio hac in re cum  ünpietate sit 
conjuncta, incarnationis mysterium quantum fleri 
potest perpendamus. Apparuit itaque nobis Verbum 
ex Deo in forma nostre simili, innumeris modis 
humanam naturam juvans, optimeque nobis de- 
imonstrans viam quz ad optima quaque deducit. 
Necesse itaque erat ut diceremus, cum tentatio 
invadit eos qui ob dilectionem Dei periclitantur, 
quales oporteat esse eos qui Jaudabilem atque cxi- 
miam vitam instituere velint : utrum ad ignaviam 
pronos, et deliciis deditos, hilaritatique et gaudio 
animum laxantes : an potius una precibus intentos, 


D et lacrymantes coram. Salvatore cerni, et ipsius 


auxilium avide appetentes, fortique animo pre- 
ditos esse, si etiam nos pati voluerit. Consultam 
preterea erat scire quis sit obedientia flnis, et 
qualis quantaque tolerantiz merces sit proposita. 
Horum itaque omnium [flgura atque exemplum 
nobis factus est Christus, quod et divinus ille 
Petrus confirmat dicens : « Quz enim est laus, si 
peccantes et colaphizati suffertis ? Sed si bene 
facientes patienter sustinetis, hzec est gratia apud 
Deum : quia et Christus passusest pro vobis, relin- 
quens vobis exemplum ut sequamini vestigia ejus “Γ΄. » 


* Psal. xxsj, 15 


42 


1525 
ἐγερθήσεται.» '0 δὲ, ἐπείτοι φιλόθεος ὧν, « 


πρὸς αὐτὸν ὁ Χριστός ; « Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, 
σκάνδαλόν uot εἶ, ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ 
τὰ τῶν ἀνθρώπων. » Καίτοι πῶς ἡμάρτανε τοῦ εἰ- 
χότος ὁ μαθητῆς, ἀποφέρεσθαι θέλων coU διδασχάλου 
τὸν πειρασμὸν, εἰ δύσοιστος; fv αὐτῷ, καὶ ἥχιστα 
μὲν φορητὸς, χαθιεὶς δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸ ἄναλχι xal 
συνθραύειν ἕκανὸν τὸν τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ἐπισχή- 
πτοντα, τῶν τοῦ θανάτου δειμάτων χατευμεγεθεῖν, 
xai παρ᾽ οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ παθεῖν, ἔστ᾽ ἂν ἀνύηται 
πρὸς αὐτῶν τὸ Θεῷ δοχοῦν ; Θαυμάζω ὃ, ὅτι συν- 
ἤφθαι λέγοντες αὐτὸν τῷ Μονογενεῖ, χαὶ τῶν θείων 
ἀξιωμάτων ἀποφαίνοντες χοινωνὸν, τῶν τοῦ θανάτου 
δειμάτων ῥίπτουσι χατόπιν, ἵν᾽ ὁρῷτο xa0* ἡμᾶς 


γυμνὸς δηλονότι, xal ὡς ἀπὸ τῶν θείων ἀξιωμάτων D 


χεχερδαχὼς οὐδέν. 

Β., Ὁποῖος ἂν ἄρα ἐστὶ τῆς ἕν γε τούτοι: Ὀΐχονο- 
μίας ὁ λόγος; 

Α. Μυστιχὸς ὅτι χαὶ βαθὺς, χαὶ τεθαυμασμένος 
παρά Ὑε τοῖς εἰδόσιν ὀρθῶς τὸ Χριστοῦ μυστήριον. 
Άθρει γάρ μοι τοὺς τῇ χενώσει πρέποντας λόγους, 
wel τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις οὐχ ἀπεφιχότας, 
ὡς ἐν καιρῷ xal χρείᾳ γεγενημένους, ἵνα φανῆται 
πανταχοῦ χαθ᾽ ἡμᾶς γεγονὼς ὁ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν χτί- 
σιν. ἝΨεται δὲ τούτῳ xàxclyo δὴ a5. 

Β. Τὸ ποῖόν τι φής; 

A. Ἐπειδὴ γὰρ γεγόναμεν ἑπάρατοι, διὰ. τὴν ἐν 
᾿Αδὰμ παράθασιν, πεπτώχαμεν δὲ χαὶ ὑπὸ θανάτου 
πάγην, ἐγχαταλειφθέντες ὑπὸ Θεοῦ, πάντα δὲ γέγο- 
νεν ἐν Χριστῷ χαινὰ, καὶ ἀναφοίτησις τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς 
gig «b ἐν ἀρχαῖς" ἐχρὴν ἀναγκαίως τὸὐ δεύτερον 
'Abàp. τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τὸν ἁπάσης ἁμαρτίας χρείτ- 
«ova, τὴν πάναγνον xal ἀδέδηλον ἀπαρχὴν τοῦ 
γένους δευτέραν, τουτέστι Χριστὸν, ἀπαλλάξαι τῆς 
δίχης τὴν ἀνθρώπου φύσιν, xal χαλέσαι πάλιν ἐπ᾽ 
αὐτῇ τὴν ἄνωθεν χαὶ παρὰ Πατρὸς εὐμένειαν, λῦσαξ 
τε τὴν ἐγχατάλειψιν διὰ κῆς ὑπαχοῆς χαὶ τῆς εἰσ- 
ἅπαν ὑποταγῆς. Οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, κε- 
πλούτηχε δὲ τὸ ἀμώμητον fj ἀνθρώπου φύσις ἐν αὖ- 
τῷ, καὶ τὸ ἀνεπίληπτον παντελῶς, ἵνα δύνηται λοι- 
πὸν Ex παῤῥησίας ávabodv: « Θεέ μου, Θεέ μον, ἵνα τί 
ps ἐγχατέλιπες ; 9 "Evvósc γὰρ, ὅτι γεγονὼς ἄνθρωπος 
ὁ Μονογενὴς, ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, καὶ ὑκὲρ ἀπάσης τῆς 


φύσεως τὰς τοιαύτας ἢφίει φωνὰς, μονονουχὶ λέγων’ D voces. emisit, 


Πεπλημμέληχεν 6 πρῶτος ἄνθρωπος, καρώλισθεν εἰς 
Tapaxohv, κατημέλησε τῆς δοθείσης ἐντολῆς, τοῖς 
τοῦ δράχοντος φεναχισμοῖς εἷς τὸ ἐξήνιον συνηρπά-" 
ζετο" ταύτῃτοι, καὶ μάλα εἰχότως, ὑπενήνεχται τῇ 
φθορᾷ, καὶ γέγονεν ὑπὸ δίχην " ἀλλ᾽ ἐμὲ δευτέοαν 
ἐφύτευσας ἀρχὴν τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, χεχρημάτιχα 
δεύτερος ᾿Αδάμ. Ἐν ἐμοὶ κγεχαθαρμένην ὁρᾷς τὴν ἀν- 
θρώπου φύσιν, κατορθώσασαν τὸ ἀκλημμελὲς, ἁγίαν 
χαὶ πάναγνον. Δίδου λοιπὸν τὰ ἐξ ἡμερότητος ἀγαθὰ, 
λύε τὴν ἐγχατάλειψιν, ἐπιτίμησον τῇ φθορᾷ, καὶ 
πέρας ἐχέτω τὰ ἐξ ὀργῆς. Νενίχηχα γὰρ αὑτὸν τὸν 
“τάλαι κρατήσαντα Σατανᾶν. Εὖρε γὰρ ἐν ἐμοὶ τῶν 


τὸ Math. xvi, 92, 93. 7* ll Cor. v, 47. 


QUOD UNUS siT « CIIuSTUS. 


“λεώς ἃ autem com ei vehementer charus osset : « 
cot, Κύριε, φησὶν, οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο. ». Καὶ τι: 


Ια. ttt, 9, 0 Petr. rn, 22. 


1ϑὲῦ 
Absit, - 
inquit, lioc ἃ te, Domine ; non erit tibi hoc. » Cui 
respondit Christus: « Vade post me, Satana, quía 
scandalum mihi es, et non sapis ea quas Dei sunt, 
sed quae liominum ?5, » At quomodo peccavit disci- 
pulus cupiens a magistro suo removere tentationem, 
si intolerabilis ipsi erat, el eo imbecillitatis dejece- 
rot, que animum frangere posset ejus qui suis 
discipulis msndabat mortis terrores superare, et 
pro nibilo putare si quando ipsum pati cernerent 
ut Dei voluntas perficeretur ? Miror vero quod cam 
illum Unigenito conjunctum fuisse statuant, et in 
divinarum dignitatum sive proprietatum societatem 
assumptum, timori mortis subjiciant, ita οἱ nudus 
plane instar nostrum cernatur, nibilque ex divi- 
narum dignitatam communicatione commodi acce- 
pigse. 

B. Qusnam igitur est in hisce (conomism rae 
Uo ? 

A. Mystica atque admiranda iis qui Christi 
mysterium recte intelligunt. Animadverte enim ver- 
ba exinanitioni convenientia, et ab humanz na- 
tur conditione nequaquam aliena, suo tempore 
atque opportune habita, ut js qui supra omnem 
creaturam est, nostri prorsus similis factws esse 
cernatur. Consequetut autem ad hoc, etiam illud. 

B. Quidnam? 

À. Cum enim facti. sumus exsecrabiles, propter 
wransgressionem Ads, incidimus vero in nmrortis 
laqueos, deserti a Deo, omnia vero facta suut in 
Christo nova **, et. natura nostra pristina: sux in- 
tegritati restittta est ; necessarium omnino fuit ut 
secundus Ádam ex eoelo omnis peccati expers, ct 
purissinie generis nostri primitiz, hoc est Christus, 
humanam naturam a poena. liberaret, et ceelestein 
Patris benevolentiam ei rursus. conciliaret ; illam- 
que nostri desertionem aboleret, per obedientiam 
integramque subjectionem. Neque enim fecit pecca- 
tum 17, humanaque natura in ipso inculpata irrepre- 
hensibilisque est effecta : ut 757 possit deinceps 
libere exclamare: «Deus meus, Deus meus, quare 
me dereliquisti ? » Animadverte enim, quod cum 
Unigenitus factus est homo, sicut unus ex nobis, 
pro universa etiam matura humana ejusmodi 
quasi dicens : Peccavit primus 
homo, lapsus in inobedientiam ; neglexit prxce- 
ptum quod ei datum erat, et draconis impostora 
ad imobedientiam raptus est. idcirco, et quidem 
merito, cofruptieni et pesnze obnoxius factus cst. 
Sed we mortalibus secundum principium atque 
auctorem censtituisti, et vocatus sum secundus 
Adam 8, in. me mundatam vides humanam na- 
turam, atque integritati restitutam sanctam ac 
puram. Largire illi deinceps benignitatis τ bona, 
alienationem abs te abole, interitum solve, et fiaem 
habeat tua ira. Vici enim Satanam qui jam olim 
imperium obtinuerat. Nihil enim prorsus in me 


181 Cor. xv. 45. 


4331 


S. CYRILLI ALEXANDRIN ARCHIEP. 


1218 


suum invenit. Talis itaque est, ut arbitror, verbo- A ἑαυτοῦ παντελῶς οὐδέν. Τοιοῦτος μὲν οὖν, ὥς [s Oi- 


. rum Salvatoris sensus. Non enim sibi, sed nobis 

' benignitatem Patris poscebat. Nam sicut in uni- 
(versam hominis naturam ex Adamo veluti prima 
radice pena peccato debita pervaserat, « regnavit 
enim mors ab Adamo usque ad Moysen, etiam in 
cos qui non peccaverunt in similitudinem prse- 
varicotionis Adae 75 ; » ita etiam ex secundo nostro 
principio, hoc est Christo, rursus in universum 
genus humanum vita transfuuditur. Quod quidem 
cliam sapientissimus Pauius confirmat dicens : « Si 
enim unius delicto multi mortui sun!, multo magis 
unius justitia multi vivent *. » Et rursum : eQuem- 
admodum enim in Adam omnes moriuntur : ila 
etiam in Christo omnes vivificabuntur δ᾽.» 


DB. Ineptum itaque et dissentaneum a sacra. Scri- 
ptura est existimare ei dicere hominem  assume- 
ptum veluti desertum a Verbo ipsi conjuncto, 
humanis vocibus usum fuisse. 


À. linpium plane, atque exiremae cujusdam in- 
sanis argumentum fuerit, neque alienum ab iis 
qui recte sentire nesciunt. Cum enim sejungant ac 
separent oninino el voces. et res, atque has quidem 
soli ac peculiariter Unigenito tribuant, has vero 
cuidam diverso ab hoc Filio, et ex muliere nato, 
ἃ vera 758 rectaque via aberrant, Christique 
mysterium uon iulelligunt. 


B. Non sunt itaque separandae voces aut res, alla- 
tis in médium evangelicis atque apostolicis testi- 
nmoniis ἢ 

A. Nequaquam, quantum attinel. ad personas 
duas et. hypostases duas distinctas inter se, et spe- 
cialiter inter 4e remotas : cum enim 81 unus 
Filius Verbum propter nos incarnatum, dixerim 
omnia esse ipsius, voces nimirum el res, divinaque 
simul et humana. 

B. Ergo cum ex itinere defessus fuisse dicitur, 
atque esuriisse, somnumque cepisse, convenitne ut 
res adeo minutas ac viles Deo Verbo ascribamus? 


A. Nude quidem et nondum incarnato; ac prius- 
quam exinanitionem subiret, nequaquam : recte 
enim judicas. Αἱ vero incarnato atque exinanito 
quidnam detrimenti hoc ei afferre posee censeas ? 
Quemadmodum enim propriam ipsius carnein factam 
esse dicimus, ita vicissim ipsius esse statuimus per 
consortium incarnationis, et ratione exinanitionis, 
carnis etian incommoda atque imbecillitatem. Similis 
enim factus est per omnia fratribus 55, excepto solo 
peccato. Neque mireris si una -cum carne etiain 
carnis imbecillitates sibi ascivisse ipsuin diciinus ; 
unde et erlernas contumelias a Judzis ferociter 
sibi illatas, sibiipsi ascripsit, dicens per vocom Psal. 


μαι, τῶν τοῦ Σωτῆρος λόγων ὁ νοῦς. Ἐχάλει γὰρ οὐχ 
ἐφ᾽ ἑαυτὸν μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἡμᾶς αὑτοὺς, τὴν παρὰ 
Πατρὺς εὐμένειαν. “Ὥσπερ γὰρ εἰς ὅλην τὴν ἀν- 
θρώπου φύσιν καθάπερ ἐχ ῥίζης τῆς πρώτης, φημὶ 
του ᾿Αδὰμ, διέδη τὰ ἐξ ὀργῆς « βεδασίλευχε γὰρ ὁ 
θάνατο; ἀπὸ ᾿Αδὰμ μέχρι Μωσέως, καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ 
ἁμαρτήσαντας ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραδάσεως 
'Abáp: » οὕτω xal τὰ ἐκ τῆς δευτέρας ἡμῶν ἁξπαρ- 
fies τουτέστι Χριστοῦ, πάλιν εἰς ἅτταν τὸ ἀνθρώπινον 
διαδήσεται γένος, xal πιστώσεται λέγων ὁ πάνσοφος 
Παῦλος « El γὰρ τῷ 190 ἑνὸ; παραπτώματι οἱ πολ- 
λοὶ ἀπέθανον, πολλῷ μᾶλλον τῷ τοῦ ἑνὸς διχαιώματι 
οἱ πολλοὶ ζήσονται.» Καὶ πάλιν" c Ὥσπερ γὰρ iv τῷ 
᾿Αδὰμ πάντες ἀποθνήσχουσιν, οὕτω χαὶ ἐν τῷ Χριστῷ 


Β πάντες ζωοποιηθήσονται. » 


B. "Asogov οὖν ἄρα xol ἀπᾷδον παντελῶς τοῖ 
ἱερόϊς Γράμμασι, τὸ οἴεσθαί τε xaX λέγειν, τὸν &ve- 
ληφθέντα ἄνθρωπον, ὡς ἐγχαταλειφθέντα ὑπὸ τοῦ 
συναφθέντος αὐτῷ Λόγου, ταῖς ἀνθρωπέναις ypfss- 
σθαι φωναῖς. 

A. Δυσσεδὲς μὲν οὖν, ὦ ἑταῖρε, καὶ τῆς εἰς λῆξιν 
ἐμδροντησίας ἀπόδειξις εἴη ἂν xai μάλα σαφὲς 
τουτὶ, οὐχ ἀπεοιχός γε μὴν τοῖς μὴ φρονεῖν εὖ ipw 
χόσιν. Ἐπειδὴ γὰρ διιστᾶσί τε καὶ διορίζουσι za» 
ταχῇ χαὶ φωνὰς xal πράγματα, καὶ τὰς μὲν pw 
xai ἰδιχῶς Exveveuf;xaot τῷ Movovevst, τὰς ἃ ὡς 
ἑτέρῳ πὰο᾽ αὑτὸν Υἱῷ τε καὶ ἐχ γυναικὸς, sa) 
διημαρτήχασι τῆς εἰς εὐθύ τε xal ἀπλανεστάτοί 
ὁδοῦ, xai τοῦ εἰδέναι σαφῶς τὸ Χριστοῦ qom 
ριον. 

B. Οὐ διαιρετέον οὖν ἄρα φωνὰς, ἣ πράγμεια, 
παροισθέντων εἰς μέσον τῶν εὐαγγελικῶν xal ἀπο" 
στολιχῶν χηρυγμάτων ; 

A. Οὐμενοῦν, τό γε ἦχον εἰς πρόσωπα δύο, χαὶ 
ὑποστάσεις δύο διηρημένας ἀλλήλων, xal &xope- 
τώσας εἰσάπαν ἰδιχῶς τε xal ἀναμέρος. Ἕνὸς γὰρ 
ὄντος Υἱοῦ, τοῦ δι᾽ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντος Λόγου, 
φαίην ἂν εἶναι πάντα αὐτοῦ, λόγους τε xal πράγμε- 
τὰ, τά τε θεοπρεπῇ χαὶ προσέτι τὰ ἀνθρώπινα. 

B. Οὐχοῦν, xàv ti Ex τῆς ὁδοιπαρία:; χοκιάσει 
λέγοιτο, πεινῆσαί τε xal ὕπνου μεταλαχεῖν, πρέποι 
ἂν, εἰπέ μοι, προσνεῖμαι τῷ θεῷ Λόγῳ τὰ οὕτω 
σμικρὰ xax κατεῤῥιμμένα ; 


D Α. Γυμνῷ μὲν ἔτι, καὶ οὕπω σεσαρκωμένῳ, xol 


πρὶν χαθιχέσθαι πρὸς χένωσιν, πρέποι ἂν ἧχιστά ve 
φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς" ἐνανθρωπήσαντι δὲ xai χεχε- 
νωμένῳ ὁποῖον ἄρα προστρίψαι βλάδος τὸ χρῆμα 
αὐτῷ; “Ὥσπερ γὰρ ἰδίαν αὐτοῦ τὴν σάρχα γενέσθαι 
φαμὲν, οὕτω πάλιν αὐτοῦ κατ᾽ οἰχείωσιν oixovopi- 
χὴν, καὶ χατά γε τὸν τῆς χενώσεως τρόπον, τὰς τῆς 
σαρχὸς ἀαθενείας. Ὡμοιώθη γὰρ χατὰ πάντα τοῖς 
ἀδελφοῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Καὶ μήτοι θαυμάσῃ:, 
εἰ τὰς τῇ; σαρχὸς ἀσθενείας οἰκειοῦσθαί φαμεν αὐτὸν 
μετὰ τῆς σαρχὸς, ὅθεν χαὶ τὰς θύραθεν παροινίας, 
τὰς ἀπό γε τῆς τῶν Ἰουδαίων σχαιότητο; ἐπενεχθεί- 
02; αὑτῷ, πάλιν ἑαυτῷ προσγενέμηχε, λέγων διὰ 


* Rom. ν, 14. δ. )υῖ4, 19. *! 1GCor. χν, 33. 45 Hebr. 15, 17. 


1839 


QUOD UNUS SIT- CHRISTUS. 


4330 


τῆς τοῦ Ῥάλλοντος φωνῆς" εἀιεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά A mist : « Diviserunt sibi vesümenta mea, et super 


μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου E6aXoy χλῇ- 
pov.» Καὶ πάλιν {Πάντες οἱ θεωροῦντές με, ἐξεμυχτή- 
ρισάν με, ἐλάλησαν ἐν χείλεσιν, ἐχίνησαν χεφαλήν. » 

B. Οὐχοῦν xàv εἰ λέγοι τυχὸν, « Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, 
ἑώραχε τὸν Πατέρα" Ἐγὼ χαὶ ὁ Πατὴρ, ἕν ἐσμεν" » 
εἶτα πρὸς Ἰουδαίους, « Τί με ζητεῖτε ἀποχτεῖναι ἄν- 
θρωπον, ὅς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα, ἣν fixouca 
παρὰ τοῦ θεοῦ ; » ἑνὸς εἶναι δώσομεν χαὶ τοῦ αὐτοῦ, 
ταύτας τε χἀχείνας τὰς φωνάς ; 

À. Πάνυ μὲν οὖν, μεμέρισται γὰρ οὐδαμῶς ὁ Χρι- 
στὸς, εἷς δὲ χαὶ μόνος χαὶ ἀληθινὸς Υἱὸς πρὸς ἁπάν- 
τῶν εἶναι πιστεύεται τῶν προσχυνούντων αὐτόν. Ἡ 
γὰρ εἰκὼν τοῦ ἀοράτου Θεοῦ, τὸ ἀπαύγασμα τῆς 
δόξης τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς, ὁ τῆς οὐσίας 


αὑτοῦ χαραχτῆρ, ἔλαθε δούλου μορφὴν, οὐχ ὡς ἄν- Β 


θρωποὸν ἑαυτῷ συνάψας, χαθά φασιν, ἐν αὐτῇ δὲ 
μᾶλλον αὐτὸς γεγονὼς, μεμενηχὼς δὲ χαὶ οὕτως ἐν 
δμοιώσει τῇ πρὸς Θεὸν xat Πατέρα. Γέγραφε γοῦν ὁ 
πάνσοφος Παῦλος, ὅτι « Ὁ Θεὸς, ὁ εἰπὼν ἐχ σχότους 
φῶς λάμψαι, ὃ: ἔλαμψεν Ev ταῖς χαρδίαις ἡμῶν πρὸς 
5 φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης αὑτοῦ, ἐν προσ- 
" To Χριστοῦ Ἰησοῦ.» "A0pet γὰρ ὅπως ἐν προσ- 
K dy Χριστοῦ τῆς θείας τε καὶ ἀποῤῥήτον δόξης τοῦ 
; Θεοῦ xai Ιατρὸς ὁ φωτισμὸς ἀναλάμπει, Δείχνυσι 
i qàp ἐν αὐτῷ τὴν τοῦ Πατρὸς δόξαν, καΐτοι γεγονὼς 
ἄνθρωπος ὁ Μονογενής. Μόνος γὰρ οὗτος, χαὶ οὐχ 
Á ἕτερος Χριστὸς νοεῖται xaX ὀνομάζεται, ἤγουν διδα- 
σχόντων ἡμᾶς οἱ διεναντίας, τίνα τρόπον κατίδοι τις 


vestem meam miserunt sortem δ.» Et rursum : 
« Omnes videntes me deriserunt me ; locuti suut 
labiis, et moverunt caput **, » | 

B. Ergo etiamsi dicat : « Qui vidit me, vidit et 
Patrem δ: ego. et Pater unum sumus ** ; » prze- 
terea ad Judzos : « Quid me quzeritis interficere, 
hominem qui veritatem loeutus sum vobis, quam 
audivi a Deo *' ? » unius atque ejusdem dicemus 
esse has voces et illas? 

A. Omnino ; nulla. enim ratione- divisus est Chri» 
stus **, Ünus.vero ac solus et verus Filius' esse 
creditur ab omnibue qui lpsum adorant. Image 
enim invisibilis. Dei, splendor glorie substantize 
Patris **, essenjizque- ipsius .charaeter, servi for- 
mam accepit ** : non ut hominem sibi conjungens, 
quemadmodum isti volunt, sedin illa potius ipse 
faetus ; similitudinem interim cum Patre nihilo- 
minus retinens. 759 Scripsit itaque sapientissimus 
Paulus, quoniam « Deus qui dixit de tenebris 
lucem splendescere, ipse illuxit in cordibus nostris. 
ad illuminationem scientie claritatis Dei in facie 
Cliristi Jesu 3". » Vide enim, quo pacto. in persoua 
Christi divinum atqne ineffabile glori: Dei ac Patris 
lumen respleudeat. Ostendit.enim in seipso Unige- 
nitus Patris gloriam, tametsi factus sit. bomo. Solus 
nainque lic, et non alius Ghristus censetur ey veca- 
tur. Aut alioqui doceant.adversarii quomodo. quis 
in vulgari aliquo homine. cernere possit divinas 


᾿ ἂν ὧ; tv ἀνθρώπῳ xotwip τῆς θείας΄ δόξης τὰν φω- ( δἰοτίαε lumen, sive notitiam 3 Neque enim i» bo» 


«ισυὸν, ἤγουν τὴν ἐπίγνωσιν ; Οὐ γὰρ ἐν ἀνθρώπου 
᾿μορφῇ Θεὸν ὀψόμεθα, πλὴν ἐν μόνῳ τῷ χαθ᾽ ἡμᾶς 
γεγονότι καὶ ἐνανθρωπήσαντι Λόγῳ, μεμενηχότι δὲ 
χαὶ οὕτω φύσει τε xai ἀληθῶς Υἱῷ, παραδόξως ἣν 


EM xol τοῦτο ἰδεῖν, χαθὸ νοεῖται Θεός. Καὶ γοῦν ὁ τῶν 


ἘΦ αὐτοῦ μυστηρίων ταμίας, Χριστὸν Ἰησοῦν ὀνομάσας 
αὐτὸν, ὡς γχαθ᾽ ἡμᾶς γεγονότα χαὶ σεσαρχωμένον, 
ἴδεν δυτα μετὰ τοῦ φύσει τε xal ἀληθείᾳ Θεόν" 
γράφει γὰρ ὧδ" ε Τολμηρότερον δὲ ἔγραψα ὑμῖν 
πὶ ἀπὸ μέρους, ὡς ἐπαναμιμνήσχων ὑμᾶς διὰ τὴν χάριν 
Ef τὴν δοθεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ εἶναί με. λει- 
m ζουργὸν Χριστοῦ Ἰησοῦ εἰς τὰ ἔθνη ἱερουργοῦντα τὰ 
i Ἐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ. » Προφητεύει δὲ χαὶ Ζαχαρίας 

τῷ οἰχείῳ παιδὶ, φημὶ δὴ, τῷ Βαπτιστῇ᾽ « Καὶ σὺ, 












minis forma Deum cernemuse, pr:cterquam in. solo 
Verbo nostri simili facto, atque. incarnato ; quod 
tamen eliam lioc pacto permansit naturaliter ac 
vere Filius, admirabiliter id factum videmus, qua- 
tenus est Deus. Idcirco et Paulus, Christum Jesune 
ipsum nominaus, ut nostri similem factum atque 
incarnatum, optime intellexit ipsum simul esse. 
naturaliter ac. vere Deum. lta enim soribit: « Au- 
dacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam ie 
memoriam vos reducens, propter gratiam qu*e mibi- 
data est ἃ. Deo : ut sim minister Christi Jesu ie 
gentibus ; sanctilcans Evangelium Dei **. » Quin- 
etiam Zacharias filio suo prophetat, Baptistae inquam, 
« Et tu puer, propheta Altissimi vocaberis. Proibis 


BB παιδίον, προφήτης ὙΨίστου χληθήσῃ πραπορεύσῃ D enim ante faciem Domini, ad przparandum populum 


ΜΝ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου, ἐτοιμάδαι λαὸν αὐτῷ. » 
WB ΕἸτα τὸν ὝΨιστόν τε καὶ Κύριον ὁ θεσπέσιος Banzt- 
k | στὴς χατεδείχνυ λέγων" « "bs ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ 
WiÀ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Οὗτός ἔστι περὶ οὗ 
WI ἡ γὼ εἴπον᾽ Ὀπίσω μου ἔρχεται ἀνὴρ ὃς ἔμπροσθέν 
Wil noo γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἧν.» "Ap! οὖν ἐνδοιάσαι 
ΒῈΝ θέμις, ὡς εἷς καὶ μόνος xal ἀληθῶς Υἱὸς εἴη ἂν ὁ 
ΜΗ dx Θεοῦ Πατρὸς Λόγος μετὰ τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ 
ΒΝ παρχὺς, xaX οὐχ ἀψύχου μᾶλλον χατά τινας, ὡς ἔφην, 
WBE ἐγ υχωμένης δὲ νοερῶς, χαὶ ἕν σὺν αὐτῇ πρόσωπον 

πανταχῇ ; 

i 


33 Ps3]. xxi, 19. 
9 pebr. 1, 5. 


** ibid. 8. ** Joan. xiv, 9. 


v l'hilipp. n, 1. ?* H8 Cor. 1v, 6. ** Rom. xv, 15, 16. 


ipsius **, » Deinde divinus Baptista, Altissimuim et 
Dominum demonstrat, dicens : « Ecce Agnus Dei, 
qui tollit peccata mundi. Fic est de quo dixi : Post 
me venit vir, qui ante me factus est, quia prior 
me crat **. » Fasne igitur fuerit dubitare, quod unus. 
el solus ac vere siL Filius, Verbum ex Deo Patre 
cuni unita sibi carne, non illa inanimata secundun 
nonnullos, ut dixi, sed anima intelligente pra dita, 
unaque prorsus cum ipso persona ? 


1? Joan. virt, 0. **ICor. 1, 15. 


86 Joan. x, 5. 
*! Luc. 1, 76. ** Joan. 1, 29,30. 


453 


8, CYRILEI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1232 


B. Equidem nequaquam dubitaverim. « Unusenim A — B. Ἐνδοιάσσιμι: μὲν ἔχιστά γε. ε Εἷς γὰρ Κύριος, 


Dominus, uno fides, unum baptisma "δ. » At si 
dicatur Christus profecisse :-iate, sapientia, ei 
gratia **, cuinam he acciderunt ἢ Cum Verbum ex 
Deo Patre sit plenum et perfeetam per se, qualenam, 
obsecro, alicujus imcreocientum rei accipiat ? Cum 
veroipse sit sapientia ", non dicetur sapientiam 
accepisse. Quzerendum itaque aiunt, cui hzc acci- 
derint. 

760 ^. Alius itaque, ut videtur, introducendus 
erit Filius et Dominus, quia nonnull| sacrarum 
Litterarum intelligentiam consequi nequeunt. Atqui 
sapiens evangelista cum inducit Verbum incarnatum, 
ostendil ipsum cconomice immissum propriz carni, 
per propriz suz naturae leges processisse. "Hlumanz 
vero naturz est proficere xtate et sapientia, addi- 
derim autem et gratia, concurrente ac promovente 
quodammodo una cum corporis incremento, etiam 
intelligentia qu: in unoquoque est. Minor enim est 
in infantibus, major in pueris. Neque vero crat 
impossibile ut Deo, Verbo ex Patre genito, corpus 
Sibi unitam etiam ex ipsis fasciis attollere, atque 
ad perfectam ztatem transferre ; atque adeo facilli- 
mum ei fuisset etiam infanti exquisitam admira- 
bilemque sapientiam tribuere. Czeterum hoe aliquid 
moustri simile fuisset, et ἃ ratione incarnationis 
alienum. Mysterium enim tacite modesteque peractum 
est. Huinanz itaque naturz leges ceconomice etiam 
in se valere voluit. Nam et hoe ad similitudinem 
nostri referendum est. Nos eniin a parvis ad magna 
procedimus, evehente nos tempore ad incrementum 
aptalis, et non absimilis parumque convenientis 
cum zaloste intellectus. Verbum itaque ex Patre, 
quatenus est Deus, perfectissimum ex se est, nullaque 
plane re, ut nec incremento eget. Coterum no- 
eiram naturam sibi propriam fecit, cum factus 
est nostri similis, tametsi sciamus ipsum etiam hoc 
pacto nobis superiorem esse, ut Deum. Ac proinde 
Paulus tametsi optime nossel ipsum carnem esse 
facium, tamen, Deitatis eminentiam. contemplans, 
ipsum bominem non esee alicubi dicere audet. Nain 
ad Galatas ita. scribit : « Paulus apostolus non ab 
hominibus, neque per hominem, sed per Jesum 
Christum **. » Et alibi : « Notum énim vobis facio 
Evangelium quod evangelizatum est a me, quia non 
est secuidum hominem. Neque enim ab homine 
accepi illud, neque didici, sed per revelationem 
Jesu Christi **. » 

B. Ascribendum itaque ei est, quod dicatur 
proficere ztate el sapientia, quemadmodum οἱ 
esurire et defatigari, aliaque his similia. Quinetiam 
si dicatur passus esse, et vivificatus esse a Patre, 
ipsi quoque hzc tribuemus. 


761 ^. Ipsiusenim esse dicimus quatenus per in- 
carnationem propria sibi illa fecit, el una cum carre 
eliam carnis proprietates assumpsit; siquidem non 


D 


μία πίστις, Ev βάπτισμα. » Πλὴν εἰ λέγοιτο zpe- 
χόπτειν Ἰησοῦς ἡλιχίᾳ, καὶ σοφίζ, xai χάριτι, τίς 
ὁ ἐν τούτοις γεγονώς ἐστι; Πλήρης γὰρ ὧν xai αὗτο 
τελὴς ὁ ἐχ Θεοῦ Πατρὸς Δόγος, ὁποίαν ἂν λάθοι χαὶ 
εἰς τί τὴν ἐπίδοσιν, fiot τὴν προχοπῆν; Logs 
δὲ ὧν αὐτὸς, οὐχ ἂν λέγοιτα σοφίας δεχτιχός. Ζττη- 
τέον οὖν ἄρα φασὶ, περὶ ἦν ἂν γένοιτο ταντέ. 


A. Ἕτερον οὖν, ὡς ἔοιχεν, εἰσχομιστέον Yiby χαὶ 
Κύριον, διὰ τὸ μὴ δύνασθαί τινας χαθεχνεῖσθα: τοῦ 
βάθους τῶν ἱερῶν ᾿ραμμάτων. Ὁ γάρ τοι σοφὸς cx 
αγγελιστὴῆς, σάρχα γεγονότα προεισενεγχὼν τὸν Ac 
γον, δείχνυσιν αὐτὸν οἰχονομικῶς ἐφέντα τῇ iG 
σαρχὶ, διὰ τῶν τῆς ἰδίας φύσεως l£vat νόμων. "Av- 
θρωπότητος δὲ τὸ προχόπτειν ἐστὶν ἡλιχία ci oxi 
σηφίᾳ, φαίην δ᾽ ἂν ὅτι χαὶ χάριτι, ovvavazrbust; 
τρόπον τινὰ τοῖς τοῦ σώματος μέτροις xa τῆς ἐν 
ἑχάστῳ συνέσεως. Ἑτέρα δὲ αὖ ἐν τοῖς ἤδη zr3, 
xal ὑπὲρ τοῦτο ἔτι. Ἦν μὲν γὰρ οὐχ ἀδύνατον, ἔχουν 
ἀνέφιχτον, ὡς Θεῷ τῷ ἐκ Πατρὸς φύντ: Δύγῳ, τὸ 
ἐνωθὲν αὐτῷ σῶμα, καὶ ἐξ αὐτῶν σπαργάνων aig: 
τε ὑψοῦ, xat εἰς μέτρον ἡλιχίας τῆς ἀρτίως ἐχούστ; 
ἀνενεγχεῖν. Φαίτν δ᾽ ὅτι xal ἐν νη πεΐῳ Gozíav Exzzvai 
τεθαυμασμένην ῥάδιόν τε xai εὐήλατον ὧν “ὐτῷ" 
ἀλλ᾽ fv τὸ χρήμα τερατοποιίας οὐ μαχρὰν, xit τοῖς 
τῆς οἰχονομίας λόγοις ἀνάρμοστον. Ἐτελεῖτο τὴρ 
ἀψοφητὶ τὸ μυστήριον. Ἡφίει δὴ οὖν οἱ χονομιχῶς 
τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις ἐφ᾽ ἑαυτῷ τὸ xor 
τεῖν. ετάξεται γὰρ ἐν μοίρᾳ καὶ τοῦτο t£; πος 
ἡμᾶς ὁμοιώσεως, οἷς xaxà βραχὺ πρὸς τὸ μεῖζον ἡ 
πρόοδος, αἴροντος ἡμᾶς χαιροῦ πρὸς izitosu f- 
χίας χαὶ οὐχ ἀναρμόστου φρονήσεως. Οὐχοῦν zr» 
τέλειος μὲν, χαὶ ἀπροσδεὴς παντὸς ὁτουοῦν, χαὶ γοῦν 
αὐξήσεως, ὡς θεὸς, ὁ Ex Πατρὸς Λόγος" οἰχειοῦτα! v5 
μὴν τὰ ἡμῶν, ἐπεί «ot γέγονε χαθ᾽ ἡμᾶς. .. ἵτμεν 
ὄντα αὐτὸν χαὶ οὕτως ὑπὲρ ἡμᾶς, ὡς 0:67 Τωμᾶ 
γοῦν ὁ Παῦλος, χαίπερ εἰδὼς ὅτι γέγονε σὰρξ, ταῖς 
τῆς θεότητο; ὑπεροχαῖς ἐνορῶν, ἔσθ᾽ ὅτε, οὐδὲ Eve 
θοωπον αὐτὸν εἶναι ἐνιαχοῦ λέγειν" ἐπιστέλλει γοῦν 
κοἷς Ex Γαλατίας" ε Παῦλος ἀπόστολο:; οὐχ àz iv 
θρώπων, οὐδὲ δι᾽ ἀνθρώπου, ἀλλὰ διὰ "Insoo Χοι- 
στοῦ" » χαὶ μὴν χαὶ ἑτέρωθ:, « Γνωρέζω ὃὲ ὑμῖν τὸ 
Εὐαγγέλιον τὸ εὐαγγελισθὲν ὑπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι οὐχ ἔστι 
κατὰ ἄνθρωπον. Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ ἀνθρώπου 717 
ἔλαθον αὑτὸ, οὐδὲ ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι᾽ ἀποχαλύντως 
Ἰησοῦ Χριστοῦ. ἃ 


D. Ἑφαρμοστέον οὖν ἄρα αὑτῷ xai τὸ λέγε53:: 
προχόπτειν σοφίᾳ xai ἡλιχίᾳ xai χάρ:τι, χαθάπερ 
ἀμέλει xal τὸ πεινῆν xal μέντοι xai χοπιᾶν, χαὶ τὸ 
τούτοις ἑοιχότα. Καὶ τάχα που, χἂν εἰ λέγοιτο ταθεῖν 
ἐζωοποιῆσθαΐ τε παρὰ τοῦ Πατρὸς, αὐτῷ zpozvsas 
μεν χαὶ ταῦτα. 

A. Αὐτοῦ γὰρ εἶναί φαμὲν χατ᾽ οἰχείωσιν C 
κονομιχὴν τὰ ἀνθρώπινα, xal μετὰ «fc σαρχὸς 
τὰ αὐτῆς’ ἐπεὶ μὴ ἕτερος νοεῖται πρὸς duet 


* Eohes. 1v, 5. ** Luc. n, 52. Ν ICor. 3, 25. ** Galat, 1,1. *? ibid. 11, 12. 


1595. 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1334 


παρ᾽ αὐτὸν Υἱὸς, ἀλλ' αὑτὸς Κύριος σέσωχεν ἡμᾶς, A alius censetur a nobis ab ipso F ilius, sed ipse Doni- 


τῆς ἀπάντων ζωῆς ἀντάλλαγμα, τὸ ἴδιον αἷμα δούς. 
« ᾿Πγοράσθημεν γὰρ τιμῆς οὐ φθαρτῆς ἀργυρίῳ 
ἣ χρυαίῳ, ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου 
zai ἀσπίλου Χριστοῦ, προσχομίσαντος ἑαυτὸν ὑπὲρ. 
ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ θεῷ καὶ Πατρί " » καὶ 
πρός γε τοῦτο ἡμᾶς πιστώσεται γεγραρὼς ὁ νομο- 
μαθέστατος Παῦλος " « Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ 
Θεοῦ, ὡς τέχνα ἀγαπητὰ, καὶ περικατεῖτε ἐν ἀνάπη, 
χαθὼς xol ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, xai παρέδω- 
χαν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, προσφορὰν xai θυσίαν τῷ 


Θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. » Ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ὑπὲρ. 


ἡμῶν εὐωδία Χριστὸς, καταδείξας ἐν αὑτῷ τὸ ἀπλημ- 
μελὲς ἔχουσαν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, παῤῥησίαν ἐσχή- 
χαμεν δι᾽ αὐτοῦ τε χαὶ ἐν αὐτῷ πρὸς τὰν. ἐν τοῖς 


οὐρανοῖς Πατέρα xai Θεόν. Γέγραπται γὰρ, ὅτι 
«Ἔχοντες οὖν ἀδελφοὶ παῤῥησίαν εἰς τὴν εἴσοδον. 


τῶν. ἁγίων, ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ, ἣν ἐνεχαί- 
νισὲν ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον xaX ζῶσαν διὰ τοῦ xaxa- 


πετάαματος, τουτέστι, τῆς σαρχὸς αὐτοῦ. » Σύνες. 
οὖν ὅπως αὐτοῦ τὸ αἷμα xal αὐτοῦ τὴν σάρχα φησὶν, 


ἣν xal χαταπέτασμα χαλεῖ, χαὶ μάλα εἰκότως, ἵν᾽. 
ὕπερ ἐν τῷ ναῷ τὸ ἱερὸν εἰργάζετο χαταπέτασμα, 
χαταχρύπτον εὖ μάλα τὰ "Aqta τῶν ἁγίων, τοιοῦτόν 


τι νοοῖτο δρᾷν χαὶ 1j τοῦ Κυρίου σὰρξ, οὐχ. ἐφιστᾶσα, . 


τρόπον τινὰ, γυμνῶς χαὶ ἀχρύπτως ὁρᾶσθαι πρός 
τινος τὴν ὑπερφυᾶ καὶ ἑξαίρετον ὑπεροχὴν τε καὶ 


δόξαν τοῦ ἐνωθέντος αὐτῇ Θεοῦ Λόγου. Καὶ γοῦν, οἱ. 


μὲν Ἡλίαν ἣ ἕνα τῶν προφητῶν ἑτόπασαν εἶναι Χρι- 
στόν᾽ Ἰουδαῖοί γε μὴν, οὐ αυνέντες ὅλως τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ 
μυστήριον, χαταχερτομοῦντες Éqaoxov: « Οὐχ οὗτός 


ἐστιν ὁ τοῦ ^éxtoyo; νίός; πῶς νῦν λέγει, "Oct 


ἐχ τοῦ οὐρανοῦ καταδέδηχα; » ᾿Αόρατον μὲν γὰρ τῇ 
φύσει τὸ Θεῖον. "Dow γε μὴν «τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἐν 
εἴδει τῷ χαθ᾽ ἡμᾷς, ὁ xacà φύσιν ἰδίαν οὐχ ὁρατὸς, 


καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν Θεὸς ὧν Κύριος, Καὶ τοῦτο, οἶμαι, 
διδάσχει λέγων ὁ θεσπέσιος Δαδίδ᾽ « Ὁ Θεὸς ἐμφα-. 


νῶς ἥξει, ὁ Θεὸς ἡμῶν, xal οὐ παρασιωπηθήσε- 
C21. ) 


D. Φρονεῖς piv ὀρθῶς " ἐχεῖνοέ γε μὴν οὐχ. ὧδέ- 
ταῦτ᾽ ἔχειν διατείνονται, πολλοῦ γε χαὶ δεῖ, Kaz' οὐ-. 
δένα γὰρ τρόπον τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ πάθος ἀξιοῦσι. 


προσνέμειν τῷ ἐχ Θεοῦ φύντι Λόγῳ, παρασχενάσαι 
ὃὲ μᾶλλον φασὶν αὑτὸν τὸν συναφθέντα αὐτῷ xax' ἰσο- 


C gentes, subsannantes dicebaut : 
filius fabri *? at quo pacto dicit : Quia ex colo.- 
desceadi 5? ». Neque enim Deitas naturaliter cerni: 


nus salvavit nos, proprium suum sanguiuem.in pre- 
lium redemptionis vite omnium dans. « Redempti 
enim sumus.non corruptibilibug. argento et auro, 
sed pretioso sanguine quasi agui immaculati atque 


incontaminati Cbristi, qui obtulit se pre nobis in. 


odorem suavitatis Deo ac Patri ! ; »-cujus rei. fidem 


quoque nobis faciet legis peritissimus Paulus ita . 


scribens : e Estote itaque imitatores Dei, sicut (ilii 
charissimi, et ambulate in dilectione, sicut et Chri- 
sius dilexit nos, el tradidit semetipsum pro nobis 
oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis*. » 
Cum igitue Christus sit faetus pro nobis suavitas: 
odoris, et humanam naturam in seipso inculpatam 
declararit, nacti sumus per ipsum et in ipso aeces- 
sum ad coelestem Patrem ac Deum. Scriptum est 


enim : « Habens itaque, fratres, fiduciam in introitu - 


sanctorum in sanguine Christi, quam initiavil no- 
bis viam novam et viventem per velamen, id est car- 
nem *, » lutelligis itaquo quomodo sanguinem ipsius 


et carnem ipsius dicat, quam et velamen vecat, et . 
quidem merito, ut quod ia templo sanctum velamen . 


operabatur occultans-Sancia sanctorum, tale quid- 


piam etiam Christi caro prestare censeatur : non. 


permittens quodaminodo ut nude et sine tegumento 
cerbaur eaimia atque immensa excellentia et glo- 


ria Dei Verbi quod carni unitum est. Porro nonnulli. 


censebant Christum esse Eliam, aut. unum ex pro- 


- 


plietis. Judi vero mysterium ejus plane non intelli- 


« Nonne hie est 


potest. Apparuit autem mortalibus in forma nostra 
simili, is. qui ratione sux nature videri nequit; 
manifestusque est nobis Dens exsistens Dominus. 


Atque hoc quidem, ut arbitror, docet divinus David . 


dicens : « Deus manileste veniet, Deus noster, el 
non. silebit *. ».. 


B. Recte quidem- sentis. At illi haec non ita sese 
habere contendunt. Longe enim abest. Nulla s:- 
quidem ratione. 74$ passionem crucis Verbo quod 
ex Deo genitum est tribuere volunt. At potius pra- 
parasse ipsum hominem illum qui secundum aqua. 


τιμίαν ἄνθρωπον, tà; Ex. τῶν Ἰουδαίων ὑποστῆναι D litatem honoris ab ipso assumptus est, ut Judzorum 


παροινίας, χαὶ τὰ ἐπὶ τῷ σταυρῷ πάθη, xai μὴν xai 
αὑτὸν τὸν θάνατον, xal αὐτὸν γενέσθαι τῆς σωτη- 
ρίας ἡμῶν ἀρχηγὸν, τῇ τοῦ συνόντος αὐτῷ Λόγου 
δυνάμει, παλινδρομήσαντα πρὸς ζωὴν, χαὶ τὸ τοῦ 
θανάτου. χαταργήσαντα χράτος. 

A. "Apa: οὖν ἔχοιεν ἂν ἐξ ἱερῶν Γραμμάτων, τὸν 
ἐπὶ τούτοις ἡμῖν ἀληθῇ παραστῇσαι λόγον ; ἣ χαινο- 
τομοῦσι τὴν πίστιν, τὰ ἀπὸ καρδίας αὑτῶν λαλοῦντες, 
xaX οὐχ ἀπὸ στόματος Koplou, χατὰ τὸ γεγραμμένον : 
ἣ τάχα πον οὐχ εἰδότες λέγειν" « Ἑ μοὶ δὲ μὴ γένοιτο 
χαυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ, 5v οὗ 
ἐμοὶ χόσμος ἐσταύρωται, χἀγὼ τῷ χόσμῳ. » 

' | Petr. 1, 18, 19. 3 Ephes. v, 1, 2. 
XxLiX, 9. 7 Jerem, xxii, 16. * Galat. vi, 14. 


8 [lebr. x. 


contumelias.sübiret, et passionem crucis, atque 
adee mortem ipsam ; .atque ipsum factum esse s2- 
lutis nostrae. auctorem, quippe qui vi ac virtute 
Verbi quod ipsi conjunctum erat resuscitatus fuerit, 
et mortis imperium aboleveril. 


A. Atqui possintne sententize sus rationem.ex . 


sacris Litteris comprobare?-aut innovant. fklem ex 
suo ipsorum corde loquentes, et non ex ore Dowini, 
sicut scriptum est 17 aut fortasse nescientes dicere : 
« Mibi vero non contingat gloriari nisi in crueec 
Christi, per quem mihi mundus eruciflxus est, et 
ego mundo *. » 


19,30. * Mauth. xij, δὅ. δ Joan, vi, 8. * Psal. 


1355 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.- 


1556 


B. Moxime aiunt; confirmat enim in hoc nos sa- Δ D. Ναὶ, φασίν᾽ ἐμπεδοζ γὰρ πρὸς τοῦτο ἡμᾶς dá 


pientissimus Paulus, ita scribens : « Decebat enim 
eum propter quem omnula, et per quem omnia, qui 
multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis 
eorum per passionem consummare ἢ. » Hic enim, 
inquiunt, in quo omuia, el per quem omnia, non 
alius fuerit quam Verbum ex Deo genitum. Ipse 
igitur perfecit per passionem auctorem salutis ao- 
sir, hoc est eum qui est ex semine David. 


A. Non igitur redempti suinus ἃ Deo. Quomodo 
enim, aut unde? sed potius alieno sanguine ; mor- 
tusque est quidam pro nobis supposititius sive suc- 
cidaneus homo, et falsi nominis filius, Atque ita 
, magnum illud ac venerandum incarnationis Unige- 


πάνσοφος ΠΙαῦλος, ὡδὶ γεγραφώς" « "Empezt γὰρ 
αὐτῷ δι᾽ ὃν τὰ πάντα, xal δι᾽ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς 
υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα, τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας 
αὑτῶν διὰ παθημάτων τελειῶσαι.» Ὁ γάρ τοι, φα- ͵ 
σὶν, ἐν ᾧ τὰ πάντα, xat δι᾽ οὗ τὰ πάντα, εἴη ἂν ἔτε- ' 
οὺς οὐδεὶς παρά γε τὸν Ex Θεοῦ φύντα Λόγον. Αὐτὸς 
τοιγαροῦν ἐτελείωσε διὰ παθημάτων τὸν ἀρχηγὸν 


πῆς σωτηρίας ἡμῶν, τουτέστι, τὸν Ex σπέρματος τοῦ 


Δαθίδ. 
Α. Λελυτρώμεθα οὖν, παρὰ Θεοῦ μὲν οὐχ ἔτι (πῶς 


γὰρ, ἣ πόθεν), ἀλλοτρίῳ δὲ μᾶλλον αἴματι " xol τέ- 


θνηχέ τις ὑπὲρ ἡμῶν ὑπούδολιμαῖος ἄνθρωπος, xai 
υἱὸς ψευδώνυμος" χαὶ τὸ σεπτὸν χαὶ μέγα τῆς bvav- 
θρωπήσεως τοῦ Μονογενοῦς μυπτήριον, ὕθλος ἦν ἄρα 


niti mvsterium, mer: nugs» alque impostura fue- B γχαὶ φεναχισμός * xal οὔτε γέγονεν ἄνθρωπο:. Ἐπι- 


rint. Sed neque homo factus est. Salvatorem vero ac 
Redemptorem vocabimus, non quidem Unigenitum, 
aed illum potius qui sanguinem suum pro nobis dedit. 
. Atqui sacratissimus Paulus ad quosdam ita scribit : 
« Necesse est. ergo .exemplaria quidem coelestium 
his mundari : ipsa autem coelestia, melioribus ho- 
stiis quam, istis. Non enim in manufacta sancta Jesus 
introivit, exemplaria verorum, sed in ipsum caluin, 
ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Neque ut 
sxpe offerat semetipsum, quemadmodum pontifex 
intrat in Sancta per singulos annos in sanguine 
alieno : alioquin oportebat euim frequenter pati ab 
origine mundi; nunc autem semel in cousumima- 
tione seculorum ad destructionem peccati per ho- 


γραψόμεθα Σωτῆρα xol Λυτρωτὴν, ἤχιστα μὲν aà- 
τὸν, ἐχεῖνον δὲ μᾶλλον, ὃς τὸ ἴδιον αἷμα δέδωχεν 


ὑπὲρ ἡμῶν. Καίτοι γέγραφέ τισιν ὁ ἱερώτατος Παῦ- 
Àog* « ᾿Ανάγχη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς τούτοις χαθαρίζεσθαι, αὑτὰ δὲ τὰ ἐπουρά- 
va χρεέττοσι θυσίαις παρὰ ταῦτα. Οὐ γὰρ εἰς χε:- 
ροποίητα εἰσῆλθεν ἅγια Χριστὸς, ἀντίτυπα τῶν ἀλη- 
θινῶν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῦναι 
τῷ προσώπῳ 102 Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. Οὐδὲ ἵνα πολλάχις 
προσφέρῃ ξαυτὸν, ὥσπερ ὁ ἀρχ!ερεὺς εἰσέρχεται εἰς 
τὰ "Ayta χατ᾽ ἐνιαυτὸν αἵματι ἀλλοτρίῳ, ἐπεὶ ἔδει αὖ- 
τὸν πολλάχις παθεῖν ἀπὸ χαταθολῆῇς χόσμου * νυνὶ δὲ 
ἅπαξ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς ἀθέτησιν τῆς 
ἁμαρτίας διὰ τῆς θυτίας αὐτοῦ πεφανέρωται. » Οὐχ- 


βιΐλιν suam 763 apparuit !*. » Typus itaque habet, C οὖν ὁ μὲν τύπος ἔχει τὸ ἐν αἵματι τῷ ἀλλοτρίῳ ποιεῖ- 


iu sanguine alieno fieri aditum et mundari non- 
nullos. Rei autem veritas longe praestantius quid in 
se habet, hoc est, Jesum qui proprio sanguine hec 
prestet, introeuntem, non in recens aliquod et ina- 
uufactum tabernaculum, quod iu uinbra ac typis 
intelligitur, sed in celeste ac verum, hoc est, in 
colum. Necesse enim est exemplaria caslestium his 
mundari, hoc est, figuratis atque alienis : celestia 
vero longe melioribus hostiis quam bz sunt. Qus- 
rendum igitur est et quidem necessario in Christo, 
jd quod est przsstantius quam figure. Verum autem 
dico id quod est in sanguine proprio. 


B. Recte ais. 

A. Cum vero apostolico dicto iusultent, perinde 
ac si ad vulgarem aliquem Loiminem referretur, 
age tolam sententiam ab initio repetamus, «quousque 
ad institutum sermonem (acit, Scriptum itaque est: 
« Eum autein qui modico quam angeli minoratus est, 
videmus Jesum propter passionem mortis gloria et ho- 
nore coronatum. Decebat eniin cum propter quem om- 
nia, et per quem omnia, qui multos filios in gloriam 
adduxerat, auclorem salutis eorum per passionein 
consummare. Qui enim sancti(ficat, el qui sanctifican- 
tur ex uno omues. Propter quaui causam non con- 
funditur eos fratres vocare dicens : Nuntiabo nomen 


'* Hebr. n, 10. 19 Hebr. ix, 23-35. 


σθαι τὴν πρόσοδον, xaX ἀποχαθαίρε[ι]σθαΐ τινας" τό γε 
μὴν ἀληθὲς, ἤγουν fj ἀλήθεια, δέξεται πάντως που τὸ 
ἄμεινον, τουτέστι τὸ ἐν αἵματι τῷ ἰδίῳ τοῦτο δρᾶν 
εἰσελαύνοντα τὸν Ἰησοῦν οὐχ εἰς προόσχαιρόν τινα 
καὶ χειροποίητον σχηνὴν τὴν ὡς [ἐν] σχιᾷ χαὶ τύποις, 
ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἄνω χαὶ ἀληθῇ, τουτέστιν, εἰς τὸν οὐ- 
ρανόν. 'Aváyxn γὰρ, τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς, τούτοις χαθαρίζεσθαι, δτλον δὲ ὅτι τοῖς τν- 
κπιχοῖς 5s xal ἀλλοτρίοις " αὐτὰ δὲ τὰ ἐπουράνια 
χρείττοοι θυσίαις παρὰ ταύτας. Ζητητέον οὖν ioa 
xai ἀναγχαίως ἐν Χριστῷ τὸ χρεῖττον ἢ χατὰ τοὺς 
τύπους " φημὶ δὲ τὸ ἀληθὲς, ὅπερ ἐστὶν ἐν αἵματι 
τῷ ἰδίω. 

B. E5 ἔφης. 

A. Ἐπειξὴ δὲ τὴν ἀποστολιχὴν χατεξανιστᾶτι ón- 
σιν, ὡς ἐπ' ἀνθρώπον χοινοῦ προενηνεγμένην, φέρ: 
λέγωμεν ἑλόντες ἀπ᾿ ἀρχτὶς τῶν γεγραμμένων, μέχρι 
χαταλήξεως; τῆς ἀποχρώσης τῷ λόγῳ. Γέγραπται 
τοίνυν" «Τὸν δὲ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἡλαττωμένον 
βλέπομεν Ἰτσοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου, ξόξη 
xai τιλῇ ἐστ ᾿εφάνῳ μενον. ἝἜποεπε γὰρ αὐτῷ, δι᾽ ὃν 
τὰ πάντα, xal δι᾽ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς νἱοὺς εἰς δόξαν 
ἀγαγόντα, τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ 
παθημάτων τελειῶσαι. Ὃ τε γὰρ ἀγιάζων xaX οἱ 
ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες" δι᾽ ἣν αἰτίαν οὐχ ἐπ- 
αἰσχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς χαλεῖν, λέγων ᾿Απαγγελώ 


1351 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


1558 


τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς uou. Καὶ πάλιν" Ἰδοὺ ἐγὼ A tuum fratribus meis, Et iterum : Ecce ego et pueri 


xai τὰ παιδία, & μοι ἔδωχεν ὁ Θεός. Ἐπεὶ οὖν τὰ 
. παιδία χεχοινώνηχεν αἵματος xat σαρχὺς, xaX αὐτὸς 
παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου 
χαταργήσῃ τὸν τὸ χράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτ- 
ἐότι, τὸν διάδολον, χαὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόδῳ 
θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζῇν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας. 
Οὐ γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμδάνεται, ἀλλὰ σπέρ- 
ματος 'A6paàp. ἐπιλαμδάνεται. Ὅθεν ὥφειλε χατὰ 
πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι. » Ἰδοὺ γὰρ, ἰδοὺ, 
χαὶ μάλα σαφῶς, ἡλαττῶσθαι Xov αὐτὸν παρὰ τοὺς 
ἀγγέλους διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου, χατεστέφθαι 
γε μὴν δι᾽ αὐτὸ τιμῇ τε χαὶ δόξῃ, χαθίστησιν ἐμφανῆ 
τὸν ἐφ᾽ ᾧ ποιεῖται τοὺς λόγους, δῆλον δὲ ὅτι τὸν 
Διονογενῆ. Μετεσχηχέναι γάρ φησιν αὑτὸν αἵματος 
χαὶ σαρχὸς παραπλησίως ἡμῖν, χαὶ οὐχ ἀγγέλων 
ἐπιλαθέσθαι μᾶλλον, ἀλλὰ σπέρματος ᾿Αδραάμ. 
Ἔπρεπε γὰρ τῷ θεῷ καὶ Πατρὶ, δι᾽ ὃν τὰ πάντα, 
καὶ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, χαθιγμένον εἰς χένωσιν xal ἐν- 
ανθριυυπήσαντα τὸν Υἱὸν, ὡς τὴν τοῦ δούλου λαθόντα 
μορφὴν, τελειῶσα: διὰ παθημάτων, τῆς ἀπάντων 
ζωῆς ἀντίλυτρον τὴν ἰδίαν αὐτῷ χαθιεροῦντα σάρχα. 
Τέθυται γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, τὸ ἅμωμον ἱερεῖον, 
χαὶ μιᾷ προσφορᾷ τετελείωχεν εἰς τὸ διηνεχὲς τοὺς 
ἁγιαζομένους, ἀναμορφῶν εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὴν 
ἀνθρώπου φύσιν. « Πάντα γὰρ ἐν αὐτῷ χαινά. »Ὅτι 
γὰρ ὁ θεὸς xoY Πατὴρ δέδωχεν ὑπὲρ ἡμῶν τὸν ἴδιον 
Υἱὸν, οὐδὲν ἧττον ἡμᾶς πιστώσεται γράφων ὁ πάνσο- 
φος Παῦλος πεοὶ αὐτοῦ" ε Ὃς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ 
ἐφείσατο, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν ἀπάντων παρέδωχεν ab- 
τὸν, πῶς οὐχὶ xal σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσε- 
ται, » Ἴδιον δέ φαμεν Yibv' τοῦ Θεοῦ, τὸν ix τῆς 
οὐσίας αὑτοῦ πεφηνότα Λόγον" δεδόσθαι γε μὴν ὑπὲρ 
ἡμῶν, οὐ γυμνὸν ἔτι καὶ ἄσαρχον, ἀλλ᾽ ὅτε γέγονε 
σάρξ xal τὸ λέγεσθαι παθεῖν, ἀμώμητον fjv αὐτῷ. 
Πέπονθςε γὰρ, οὐ φύσει θεότητος, ἀλλ᾽ ἰδίᾳ σαρχί. Ὁ 
γὰρ Θεὸς χαὶ Πατὴρ, χαθάπερ ἔφην ἀρτίως, τὸν μὴ 
γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἑποίησεν, 
ἵνα ἡμεῖ; γενώμεθα δικαιοσύνη Θεοῦ σὺν αὐτῷ. ἾΑρ᾽ 
οὖν ἁμαρτίαν αὐτὸν γενέσθαι νοοῦμεν ; ἣ ὅτι μᾶλλον 
ὡμοιώθη τοῖς ὑπὸ ἁμαρτίαν, ταύτητοι xat ἀμαρτία 
λένεται: 

B. ᾿ροοθῶς ἔφης. | 

Α. Ὥσπερ οὖν τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν 
ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα διχαιοσύνη 
Θεοῦ ἐν αὐτῷ (δεδιχαίωται γὰρ ἡ ἀνθρώπου φύσις 
ἐν αὐτῷ)" οὕτω τὸν οὐχ εἰδότα θάνατον (ζωὴ γάρ ἔστι 
xaX ζωοποιὸς ὁ Λόγος), σαρχὶ παθεῖν παρεσχεύασεν, 
ἔξω μείναντα τοῦ παθεῖν, χαθὸ νοεῖται Θεὸς, ἵνα 
ἡμεῖς ζήσωμεν δ'᾽ αὐτοῦ τε χαὶ ἐν αὐτῷ. Διὸ xa 
ὁμοίωμα θανάτου τὸ Χριστοῦ πάθος ὠνόμασται. Γέ- 
γρᾶπται οὖν" XE! γὰρ σύμφυτοι γεγόναμεν τῷ ὁμοιώ - 
͵ pat! τοῦ θανάτου αὐτοῦ, ἀλλὰ χαὶ τῆς ἀναστάσεως 
ἐσόμεθα. » "EQ γὰρ ὁ Λόγος xaX γευομένης θανάτον 
τῆς ἁγία; αὐτοῦ σαρχὸς, ἵν᾽ ἡττηθέντος θανάτου, xat 
πεπατημένης τῇς φθορᾶς, ἡ τῆς ἀναστάπεως δύναμις 
εἰς ἅπαν ἔρχητα: τὸ ἀνθρώπινον γένος. ᾿Αληθὲς γὰρ, 


!, |I Cor. v, 17. 


" Hebr. i1, 9-17. 


12 Join, vit, 93. 


mei, quos dedit mihi Deus. Quia ergo pueri communi- 
caverunt carni et sanguini, et ipse similiter participa- 
vit eisdem, ut per mortem destrueret eum qui habebat 
mortis imperium, id est, diabolum, et liberaret eos 
qui timore mortis per totom vitam obnoxii erant 
servituti. Nusguam enim angelos apprehendit, sed 
seinen Abrahz apprehendit. Unde debuit per omnia 
fratribus assimilari **. » Ecce enim, ecce, el quidem 
apertissime, cum illum dicat imminutum ab angelis 
propter passionem mortis, atque ob id coronatum 
esse gloria et honore, manifeste illum ostendit de 
quo verba facit, nimirum Unigenitum. Participem 


. enim factum esse ait carnis et sanguinis perinde ac 


nos; et non angelos apprehendisse, sed semen 
Abrahae. Decebat enim Deum ac Patrem, propter 
quem omnia, el per quem omnia, Filium suum, 
764 qui exinanitionem subierat, atque incarnatus 
erat, forma servi accepta, consummare per passio- 
nes, consecrantem atque offerentem suam ipsius 
carnem in pretium redemptionis vite omnium. 1Im- 
molatus enim est pro nobis Christus immaculata 
hostia, atque unica oblatione consummavit in :eler- 
num sanctificatos, humanam naturam in pristinum 
statum reformans. «Omnia enim in ipsosunt nova !*.» 
Quod enim Deus ac Pater dederit pro nobis pro- 
prium suum Filium, nihilo secius confirmat sapien- 
tissimus Paulus, ita de ipso scribens : « Qui pro- 
prio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus 
tradidit illum, quomodo non etíam cum ipso omnia 
nobis largietur !*? » Proprium autem dicimus Filium 
Dei, Verbum ex ipsius essentia genitum : datum 
vero esse pro nobis, non nudum et carnis expertem , 
sed quando factus est caro. Et quod dicitur passus 
esse, nihil detrimenti ipsi affert. Passus enim est 
non natura divinitatis, sed propria carne. Deus 
enim ac Pater, sicut modo dixi, eum qui non novit 
peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos fieremus 
justitia Dei cum ipso **. Nonne vero etiam peccatum 
factum esse ipsum dicimus? aut quia potius similis 
facius est iis qui obnoxii erant peccato, idcirco 
eliam peccatum dieitur ? 

B. Recte ais. 

A. Quemadmodum igitur eum qui non novil pee- 


D catum pro nobis peccatum fecit, ut nos fleremus 


justitia Dei in ipso (justificata enim est humana natu- 
ra in ipso) : ita eum qui non novit mortem (vita enim 
est et vivificans Verbum) carne pati permisit, cum 
interea, quatenus est Deus, a passione liber esset ; 
ut nimirum nos vivamus per ipsum et in ipso. ld- 
circo et similitudo mortis, Christi passio vocata est. 
Scriptum itaque est : « Si enim complantati facti 
sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectio- 
nis erimus !). » Vivebat enim Verbum, cum sancta 
ipsius caro mortem obiret, ut, superata morte et 
proculcato interitu, resurrectionis vis ac virius in 
universum genus humanum transiret, Verum enim 


^ ll Cor. v, 21. ?* Rom. vi, 5. 


1339 


S. CYRIELI: ALEXANDRINI ARCHIEP.. 


4310 


est, quod quemadmodum in Adam omnes.moriuntur, A ὅτι ὥσπερ ἐν τῷ ᾿Αδὰμ πάντες ἀποθνήσχουσιν, οὕτως 


ita et in Christo omnes vivificantur. Siquidem quo 
pacto adjutam fuisse censucrimus liominis naturam. 
per mysterium administrationis Unigepiti-in carne, 
nisi Deus exsistens Verbum, factum est caro? et 
nisi demisit seipsum ad exinanitionem, et nostram 


naturani assumpsit, qui est super omnem ereaturam ?: 


Disi corpus factum est vite, id quod 765 interitui 
obnoxium erat, ut morte atque interitu superius 
evadat ? Ipsum itaque Verbum ex Deo Patre, carne 
propter nos passum esse dicimus. 

B. Omnino. 

A. Siquidem verum est quod Paulus de ipso di- 
cit : « Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus 
omnis creatura, quia in ipso creata sunt omnia vi- 
sibilia el invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, 
sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso creata 
sunt; el ipse est ante omnes, et omnia in ipso 
constant, et. ipse est caput corporis Ecclesi, qui 
est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit in 
omnibus ipse primatum iemens δ, » Ecce quo 
pacto, et quidem apertissime, imaginem invisibilis 
Dei, primogenitum omnis creaturz, visibilis et in- 
visibilis, per quem omnia, et iu quo omnia, caput 
datum esse Ecclesi? inquit, esse vero etiam primo- 
genitum ex mortuis. Propria enim sibi fecit, ut 
dixi, ea qua carnis suz sunt; mortemque subiit, 
ignominia contempta. Neque enim simpliciter ho- 
minem, qui conjunctione cum ipso nescio quo 
modo decoratus esset, pro nobis datum esse dici- 
mus : 
est. « Si enim cognovissent, inquit, non utique Do- 
minum glorie crucifixissent "7. » Passus autem est 
propter nos et pro nobis carne, secundum Scriptu- 
ras '5, « Qui secundum carnem ex Judzis est, qui est 
&uper omnes Deus, et benedictus in szecula, Amen. » 
]ta enim scripsit przco et apostolus, quique ipsum 
in se Christum habuit, sacratissimus Paulus. At 
vero hoc mili prxterea dicito : quomodo intelli- 
gaut illud quod a Christo ad mulierem Samaritanam 
dictum est : « Vos adorátis quod nescitis, nos ad- 
oramus quod scimus, quia salus ex Judzis est 15.» 
Atqui salvavit nos, non legatus, non angelus, sed 
ipse Dominus; non aliena morte, et. communi ac 
vulgari quodam homine intercedente, sed proprio 


suo sanguine. Idcirco, et merito admodum, sapien- . 


tissimus Paulus inquit: « Irritam quis faciens le- 
gem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus 
testibus moritur : quanto magis putatis deteriora 
mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit, et 
sanguinem testamenti communem duxerit , et Spi- 
ritum gratiz contumelia affecerit, in quo sanctifi- 
catus est *? ? » Atqui si est non incarnati veri Fi- 
lii venerandua sanguis, sed potius spurii cujusdam 
diversi ab ipso, quique per gratiam in Filiun 7266 
8iL adoptatus, quomodo uon communem illum esse 
censent? Proinde, tametsi dicatur pati carne, pere 


!* Coloss. », 15-18. 17} Cor. i1, 8. 


1$ [ Petr. iv, 1, 


xal ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ξζωοποιηθήσονται. Ἐπεὶ 
τίνα τρόπον óvijgai φαμεν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, τῆς 
μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας τοῦ Μονογενοὺς τὸ μυστή- 
ριον, εἰ μὴ Θεὸς ὧν ὁ. Λόγος γέγονε σάρξ; εἰ μὴ 
χαθῆχεν ἑαυτὸν εἰς χένωσιν, xai χαταπεφοίτηχεν ἐν 
τοῖς καθ᾽ ἡμᾶς ὁ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν χτίσιν; εἰ μὴ 
σῶμα γέγονς ζωῆς τὸ ὑπὸ φθορὰν, ἵνα γένηται θανά- 
του πέρα xaY φθορᾶς ; Αὐτὸν οὐκ ἄρα φαμὲν τὸν ix 
Θεού Πατρὸς Δόγον, σαρχὶ παθεῖν δι᾿ ἡμᾶς, 


B. Πάνν. μὲν οὖν.. 

A. Εἴπερ ἐστὶν ἀληθὴς ὁ Παῦλος λέγων περὶ aó- 
τοῦ, «Ὅς ἐστιν εἰχὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτον, προιυτός- 
τοχος πάσης χτίσεως, ὅτι ἐν αὑτῷ ἐχτίσθη τὰ πάντα, 


B τὰ ὁρατὰ χαὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε Θρόνοι, εἴτε Koptótn- 


τες, εἴτε ᾿Αρχαὶ, εἴτε ᾿Εξουσίαι, τὰ πάντα 6c αὑτοῦ 
xa εἰς αὐτὸν ἔχτισται. Καὶ αὐτός ἐστι ποὺ πάντων, 
χαὶ τὰ πάντα ἐν αὑτῷ συνέστηχε, χαὶ αὐτός ἐστιν ἡ 
χεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐχχλησίας, ὃς ἔστιν ἀρχὴ,» 
πρωτότοχος ἐχ τῶν νεχρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν 
αὐτὸς πρωτεύων.» » Ἰδοὺ γὰρ, ἰδοὺ σαφῶς xal μάλα, 
πὴν εἰχόνα τοῦ ἁοράτον Θεοῦ, τὸν πρωτότοχον “ἄστς 
χτίσεως, ὁρατῆς τε xai ἀοράτου, δι᾽ οὗ τὰ πάντα, 
xai ἐν ᾧ τὰ πάντα, κεφαλὴν δεδόσθαι τῇ ᾿Εχχλησίᾳ 
φησὶν, εἶναι δὲ καὶ ἐχ νεχρῶν πρωτότοχον. Οἰχειου- 
και γὰρ, ὡς ἔφην, τὰ τῆς ἑαυξοῦ σαρχὸς, xai ὑτ- 
ἐμεινε σταυρὸν, αἰσχύνης χαταφρονήσας. Οὐ γὰρ 
ἄνθρωπον ἁπλῶς, συναφείᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν οὐχ ot 
ὅπως τετιμημένον, ὑπὲρ ἡμῶν δεδόσθαι φαμὲν, à 


sed est ipse Dominus gloriz qui crucifixus C ἔστιν αὐτὸς ὁ τῆς δόξης Kópto;, ὁ ἐσταυρωμένος. 


« Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, φησὶν, οὐχ ἂν τὸν Κύριον τῆς 
δόξης ἐσταύρωσαν. » Πέπονθε δὲ δι᾽ ἡμᾶς xat ὑπὲρ 
ἡμῶν σαρχὶ, χατὰ τὰς Γραφὰς, « ὁ χατὰ σάρχα ἐξ. 
Ἰουδαίων, ὁ ὧν ἐπὶ πάντας Θεὸς, καὶ εὐλογητὸς εἰς 
τοὺς αἰῶνας. 'Apfv.» Γέγραφε γὰρ ὧδ᾽, χῆρυξ xai 
ἀπόστολος ὧν, χαὶ αὐτὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Χριστὸν, 

ὁ ἱερώτατο; Παῦλος. Φράξζε δέ μοι χἀχεῖνο πρὸς 

τούτοις, πῶς ἂν συνεῖεν τὸ εἰρημένον ὑπὸ Χριστοῦ 

πρὸς τὴν ἐχ τῆς Σαμαρείας γυναῖχα᾽ «Ὑμεῖς mpos- 

χυνεῖτε ὃ οὐχ οἴδατε, ἡμεῖς προσχυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν, 

ὅτι ἡ σωτηρία Ex τῶν Ἰουδαίων ἐστί, » Καίτοι σέσω- 
xev ἡμᾶς, οὐ πρέσθδυς, οὐχ ἄγγελος, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ 
Κύριος, οὐχ ἀλλοτρίῳ θανάτῳ, xat ἀνθρώπου xov? 
μεσιτεύοντος, ἀλλ᾽ αἴματι τῷ ἰδίῳ, Ταύτῃτοι xal 
μάλα εἰκότως ὁ πάνσοφος ἔφη Παῦλος" ε᾿Αθετήσα; 
τις νόμον Μωσέως, χωρὶς οἰχτιρμῶν ἐπὶ 675) 1 
τρισὶ μάρτυσιν ἀποθνήσχει" πόσῳ δοχεῖτε χείρονος; 
ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Yibv τοῦ Θεοὺ xazaaa- 

τῆσας, xai τὸ αἷμα τῆς χάριτος ἐνυδρίσας ἐν ᾧ 
ἡγιάσθη;» ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν οὐχ ἐνανθρωπὴ ταντος 
μᾶλλον τοῦ χατὰ ἀλήθειαν γἱοῦ τὸ τίμιον αἷμα, 
νόθου δέ τίνος παρ᾽ αὑτὸν ἑτέρου, xal χάριτι τὴν 
υἱοθεσίαν ἔχοντος" πῶς οὐ χοινὸν εἶναί φασιν αὑτόν ; 
Οὐχοῦν, χἂν εἰ λέγοιτο παθεῖν σαρχὶ, τηρεῖτα: xal 
οὕτω τὸ ἀπαθὲς αὐτῷ, χαθὸ νοεῖται Θεός. Τοιγάρτοι 
φησὶ xal ὁ θεσπέσιος Πέτρος" «"0:: Χριστὸς ἅπαξ 


! Joan. 1v, 93, 35 Hebr. x, 29. 


134 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


13543 


ὑπὲρ ἁμαρτιῶν περὶ ἡμῶν ἀπέθανε, δίχαιος ὑπὲρ A manet lamen etiam hoc pacto expers passionis , 


ἀδίκων, ἵνα ἡμᾶς προσαγάγῃ co, θανατωθεὶς σαρχὶ, 
ζωοποιηθεὶς δὲ πνεύματι. »᾿Ανθότου γὰρ, φαίη ἂν, 
οἶμαι, τὶς, οὐχ ἁπλῶς ἣ ἀδιορίστως ἔφη παθεῖν αὐτὸν 
ὁ πνευματοφόρος, προσεπήνεγχε[δὲ], τῇ σαρχί; "Host 
γὰρ, fjóe« περὶ Θεοῦ λέγων τοιγάρτοι τὸ ἀπαθὲς 
προσνενέμηχεν αὐτῷ, καθὸ νοεῖται Θεὸς, εὐτεχνέστατα 
προσενεγχὼν τῇ capxl, περὶ ἦν ἂν γένοιτο τὸ πα- 
θεῖν. 


B. ᾿Αλλ᾽ ἐοιχέναι φασὶ τερατολογίᾳ, χαὶ ἀπονεῦσαι 
λίαν εἰς τὸ ἀπιθάνως ἔχον, τὸ χρῆναι λέγειν, τὸν αὐ- 
τὸν χαὶ παθεῖν χαὶ μὴ παθεῖν. Ἢ γὰρ ὅλως οὐ πέ- 
πονθεν ὡς θεὸς, f], εἰ πεπονθέναι λέγεται, πῶς ἂν εἴη 
Θεός ; Οὐχοῦν ὁ παθὼν νοοῖτ᾽ ἂν μόνος ὃ ἕχ σπέρ- 
μᾶτο; τοὺ Δαθδίδ, 


Α. Καίτοι πῶς οὐχ ἀδρανοῦς διανοίας ἔλεγχος εἴη ἂν, 
xat μάλα σαφὴῆς, τὸ ταυτὶ δὴ φάναι, χαὶ μὴν χαὶ ἑλέσθαι 
φρονεῖν ; Οὐ γὰρ χοινὸν ἄνθρωπον δέδωχεν ὑπὲρ ἡμῶν 
ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς ἐν μεσίτου τάξει παρειλημμέ- 
vov, xai χατάπλαστον ἔχοντα τὴν τῆς υἱότητος δόξαν, 
καὶ σχετιχῇ συναφείᾳ vector μένον, ἀλλ᾽ ἐψεΐδει τῷ x20" 
ἡμᾶς, δι᾽ ἡμᾶς γεγονότα, τὸν ὑπὲρ πᾶσαν τὴν χτίσιν, 
τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ πεφηνότα Λόγον, ἵνα xal 
ὁρῷτο τῆς ἁπάντων ζωῆς ἀντάξιος. Ἔστι δὲ, οἶμαι, 
τῶν λίαν ἐχτοπωτάτων, σαρχὸς χατὰ τὰς Γραφὰς 
γεγονότος, ὡς ἔφην, τοῦ Μονογενοῦς, xal οὐχ ἀπ- 
αξιώσαντος τὴν οἰχογομίαν, μονονουχὶ καὶ ἐπιτιμᾷν 
αὑτῷ πως τῇ ila δόξῃ μεμαχημένῳ, χαὶ σαρχὶ πα- 
θεῖν παρὰ τὸ εἰχὸς ἐλομένῳ. ᾿Αλλ᾽ ἦν, ὦ γενναῖε, τὸ 
χρῖμα σωτήφιον τῷ κόσμῳ παντί, Ἐπειδὴ δὲ ἡθέλτσε 
à τοῦτο πλθεῖν ὁ πέρα τοῦ δύνασθαι παθεῖν, διά 
τοι τὸ εἶναι φύσει Θεὸ;, τῆν τοῦ παθεῖν δεχτιχὴν 
ἠμπέσχετο σάρχα, χαὶ ἰδίαν ἀπέφηνεν αὐτὴν, ἵνα 
χαὶ αὐτοῦ λέγοιτο τὸ παθεῖν, ὅτι μὴ τὸ ἑτέρον τινὸς, 
ἀλλὰ τὸ αὑτοῦ πέπονθε σῶμα. Οὐχοῦν διδόντος τοῦ 
τρόπου τῆς οἰχονομίας ἀνεγχλήτως αὐτῷ χαὶ τὸ, 
σαρχὶ μὲν ἐλέσθαι παθεῖν, Θεότητι δὲ μὴ παθεῖν (ἣν 
γὰρ ἐν αὐτῷ Θεός τε ὁμοῦ χαὶ ἄνθρωπος), περιττολο- 
γοῦσιν οἱ διεναντίας, xal τὴν τοῦ μυστηρίου δύναμιν 
 ἀσυνετώτατα χιδδηλεύοντες, οἴονται τάχα που xal 
ἐπαίνου μεστὴν ποιεῖσθαι τὴν ἕνωσιν. Ἐδόχει μὲν γάρ 


quatenus est Deus. Idcirco et divinus Petrus dicit : 
« Quia Christus semel pro peccatis nostris mortuus 
est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo, morti- 
ficatus quidem carne, vivificatus autem Spiritu *!, » 
Cur enim, dicat, ut arbitror, aliquis, non dixit 
Apostolus simpliciter atque indefinite passum ipsum 
esse : sed adjecit, carne? Artificiose vero aljecit, 
carne : ut cum Deum ipsum esse sciret, passionem 
carni accidisse significet : Christum vero, quatenus 
est Deus, passionis expertem fuisse. 

B. Ceterum prodigii simile esse dicunt, atque 
incredibile absurdoque proximum, dicere : eum- 
dem et passum esse et non esse passum. Aut enim 
prorsus mon est passus, ut Deus : aut si passus 
esse dicijur, quomodo sit Deus? Censendum itaque 
es! solum eum qui est ex semine David passum 
esse. 

À. At vero quomodo non sit manifestissimum 
argumentum imbecillis intellectus, hujusmodi quid 
senlire ac dicere? Neque eniin communem ac vul- 
garem hominem tradidit Deus pro nobis, instar me- 
diatoris assumptum, et aseititia Filii gloria. praedi- 
ium, et stricta quadam conjunctione decoratum : 
sel omnem creaturam exsuperans Verbum ex es- 
sentia ipsius genitum, nostri similem propter nos 
factum , ut. eerneretur omnium vitze pretio par. 
Perabsurdum autem judicaverim, eum Unigenitus , 
ul dixi, caro secundupi Scripturas sit factus, et iu- 
carnationem dediguatus non fuerit, ipsum quodam- 
modo culpare ac cepreliendere, tanquam qui priva- 
te suae glorix offecerit, et carne pati przeter a. quum. 
voluerit, Cieterum fuit ea res mundo universo sa- 
lutaris. Cuin autem idcirco pati voluerit is in quem 
nulla passlo cadere potest, quod nimirum sit na- 
tura Deus, idcirco carnem passionis capacem in- 
duit, eamque propriam suam declaravit : ita ut ipse 
diceretur pati, Neque enim alterius cujuspiam, sed 
suum ipsius corpus passum est.-Cum itaque incar- 
nationis ratio id ferat, eique tribuat ut. carue qui- 
dem pati voluerit, Deitate vero nequaquam (erat 
enim in ipso Deus simul et hono) , adversarii mul- 
tis inanibus verbis obstrepunt, el mysterii viin 
atque virtutem imperitissime adulterantes, eximisim 


Ttg προστρίφεσθαί τινα μῶμον αὐτῷ τὸ xal ὅλως p quamdam et laudis plenam unitatem putant conti 


ἑλέσθαι σαρχὶ παθεῖν, ἀλλ᾽ ἣν ἑτέρως εὐχλεές, Ὅτι 
γάρ ἔστι θανάτου χρείττων χαὶ φθορᾶς, ζωὴ xal 
ζωοποιὸς ὑπάρχων, ὁ Θεὸς, μεμαρτύρηχεν tj ἀνάστα- 
σι;. ἙἘγήγερχε γὰρ τὸν ἑαυτοῦ ναόν. Τοιγάρτοι φησὶν 
ὁ θεσπέσιος Παῦλος" « Οὐ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ Εὐ- 
ayiov: δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ 
τῷ πιστεύοντι. » Καὶ πάλιν" «'O λόγος γὰρ ὁ τοῦ 
σταυροῦ, τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστὶ, τοῖς δὲ 
σωζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ ἔστιν * αὐτοῖς δὲ τοῖς 
χλττοῖς, Ἰουδαίοις τε xai Ἕλλησι, Χριστὸς, Θεοῦ 
δύναμις χαὶ Θεοῦ σοφία.» Καὶ μὴν xai αὐτὸ; ὁ 
Ylóg, μέλλων &va6aivzty ἐπὶ τὸ σωτήριον πάθος, 


4. Petr. n) 18. ?* Ron. 1, 06, 


cere, Existiuarunt enim hoc ei labem aliquam 
aspergere, quod 7677 omnino voluerit carne mori, 
al contra insigne ae praeclarum est. Quod eni 
morte aique interitu superior sit, cum sit vita et 
vivificans, utpote Deus, resurrectio tesiala est. 
Suscilavit enim suum ipsius templum. ldcirco ei 
divinus Paulus inquit : « Non erubesco Evangc- 
lium. Virtus enin Dei est in salutem oumi cre- 
denti 35. » Et rursum : « Verbum enim crucis, per- 
euntibus quidem stultitia est : iis autem qui salvi 
fiust, hoc. est nobis, Dei virius est. Ipsis autem 
vocatis Judaris atque Graecis, Christus Dei virtus, et 


1545 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1344 


Dei sapientia 3*, » Atque adeo ipse Filius cum ad A « Νῦν ἐδοξάσθη, φησὶν, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπον, xai ὃ 


salutareus passionem conscenderet : « Nunc, in- 
quit, clarificatus est Filius hominis, et Deus clari- 
licatus est in eo : et Beus clarificabit euim 19 
semetipso, et continuo clarificabit eum ?*. » Resur. 


Θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ, χαὶ ὁ Θεὸς δοξάσει αὐτὸν ἐν 


ἑαυτῷ, xai εὐθὺς δοξάσει αὐτόν. » ᾿Ανεδίω γὰρ σχυ- 
λεύσας τὸν ἄδην, καὶ τοῦτο οὐκ εἰς μακρὰν, ἀλλ᾽ οἷον 
εὐθὺς χαὶ κατὰ πόδας τοῦ παθεῖν. 


rexit. enim, spoliato inferno, e& quidem id non multo post, sed quodainmodo- stalim — atque e 


vesligio post passionem. 

B. Atqui iuquit sapientissimus Paulus: « Àn 
experimentum quzritis ejus qui in me loquitur 
"Christi; qui non iufirmatur, sed potens est in 
nobis? Nam etsi crucillxus est ex infirmitate, sed 
vivit ex virtute Dei **. » Quo pacto vero quispiam 
dicat intirmatum esse ipsum Verbum, atque ex vir- 
(ute Dei vivere ? 

A. Nonnein universum Loc statuimus, Verbum 
caruem factuin esse, et bumamnam naturam assum- 
psisse? 

D. Omnino. 

Α. Proinde is qui in(irmatus est carne, quatenus 
declaratus est liomo, vixit hic idem ex virtute Dei, 
non quidem aliena, sed qua ipsi inerat. Deus enim 
erat in carne. 

B. Atqui Pater ipsum suscitasse dicitur : seri- 
ptum est enim : « Secundum operationem potentiz 
virtutis ejus, quam operatus est in Christo, susci- 
tans illum a mortuis, el constituens ad dexteram 
suam in celestibus, supra omnem principatum , et 
potestatem, et virtutem, et dominationeui, et omne 
nomen quod nominatur **, ) 

À. Gielerum ipsum esse dicimus vivificantem vir- 
tute. Patris, et paternis dignitatibus przeditum 
esse, tametsi factus sit caro, quod quidem ipsemet 
testatur dicens : « Quemadmodum enim Pater quos 
vult vivificat ; ita et Filius quos vult vivificat *'. » 
Atque ut is qui absque negotio id pr:estare potest, 
juézos ita compellavit : « Solvite templum hoc, el 
in tribus diebus suscitabo illud **. » Porro cum re- 
surrexissel, sedit ad dexterain Patris sui iu. coclesti- 
bus, supra omnein Principatum et Potestatem, Tliro- 
nos et Dominationes, et supra omue nomen quod 
noininatar **, 768 Anne lanquam diversus a Verbo 
quod est ex Patre, nuda tantum conjunctione cum 
illo decoratus, et deitatis nomen per gratiam con- 
secutus : an potius ipse natura el vere Filius, in si- 
militudiae hominum factus, et habitu inventus ut 
liomo per incarnationem ? 


B. Dixerint fortassis hominem illum qui ex se- 
mine David conjunctus ei fuit, et ad zqualitatem 
honoris ascitus, cui quidem conveniat mortem 
obire. 

A. Ceterum aequalitas honoris qux alicui col- 
leta dicitur, non unum numero fuerit, ut antea 
dixi, sed unum cum uno, H:ec vero duo esse ceu- 
suerim, et ratione naturz jnter se inzqualia, si- 
quidem inferior dicendus est qui honore afficitur, 


* | Cor. 1, 19-24... ?* Joan. xii, 91, 92. 
M Joan. i, 19. ?*. Ephes. 1, 21. 


9. |] Cor. xui ὁ, 4. 


B. Καίτοι φησὶν ὁ πάνσοφος Παῦλος « Ἐπεὶ 5o- 
χιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ, ὃς 
οὐκ ἀσθενεῖ, ἀλλὰ δυνατεῖ ἐν ἡμῖν. Καὶ γὰρ ἔσταυ- 
ρώθη ἐξ ἀσθενείας, ἀλλὰ ζῇ Ex δυνάμεως θεοῦ. » 
Εἶτα πῶς αὐτὸν ἀσθενῆσαι φαίη τις ἂν Λόγον. xai 
μὴν xai Ex δυνάμεως ζῆσαι Θεοῦ ; 


B. &. οὐ γὰρ ἄνω τε xal χάτω τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον 


σάρχα τε γενέσθαι χαὶ ἐνανθρωπῆσαί φαμεν: 


B. Na!* πῶς γὰρ οὔ; 
᾿Α. Οὐχοῦν, ὁ ἀσθενήσας σαρχὶ, χαθὸ πέφηνεν ἄν- 
θρωπος, ἔζησεν οὗτος ἐκ. δυνάμεως Θεοῦ; χαὶ οὐχ 
ἀλλοτρίας μᾶλλον, ἀλλὰ. τῆς ἐνούσης αὐτῷ. Θεὸς γὰρ 
ἣν ἐν σαρχί. 

B. Καὶ μὴν ὁ Πατὴρ αὐτὸν ἀναστῆσαι λέγεται" 
γέγραπται qàp , ὅτι « Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ χρά- 
τους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ἣν ἐνήργηχεν ἐν τῷ Χριστῷ, 
ἐγείρας αὐτὸν Ex νεχρῶν, καὶ χαθέσας ἐν δεξιΐ αὖ- 
τοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις, ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς, καὶ 
ἐξουσίας, καὶ χυριότητος, xai παντὸς ὀνόματος óvo- 
μαζομένον. » 

Α. ᾿Αλλ᾽ αὐτὸν εἴναί φαμεν τὴν ζωοποιὸν δύναμιν 
τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῖς τοῦ τεχόντος ἀξιώμασιν εἰχὸς 
ἑναδρύνεσθαι, χαὶ εἰ γέγονε σὰρξ, χαὶ αὑτομάρτυς 
αὐτὸς εἰσδήσεται λέγων « "ὭὩσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ coi; 
θέλει ζωοποιεζξ, οὕτω xal ὁ Υἱὸς o0; θέλε: ζωοποιεῖ.» 
Καὶ τοῦτο ἁμογητὶ χατορθοῦν εὖ μάλα δυνάμενος, “οἷς 
Ἰουδαίων δήμοις προτπεφώνηχε λέγων « Λύσατε τὸν 
ναὸν τοῦτον, χαὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. » 
Πλὴν ὁ ἀναστὰς χεχάθιχεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, 
ἐν τοῖς ἐπουρανίοις, ὑπεράνω πάσης ᾿Αρχῆς xa 
Ἑξουσίας, Θρόνυυ τε xaX Κυριότητος, χαὶ παντὸς 
ὀνόματος ὀνομαζομένου. "Ap' οὖν ὡς; ἕτερος ὧν 
Υἱὸς παρὰ τὸν ἐξ αὑτοῦ φύντα Λόγον, Ψιλῇ σὺυν- 
ἀφείᾳ τετιμημένος, xal ἐν χάριτος μοίρᾳ τὸ τῆς 


Ὁ θεότητος ὄνομα λαχών; ἣ μᾶλλον αὐτὸς ὁ φύσει 


τε xal ἀληθῶς ὑπάρχων Υἱὸς, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώ- 
πων γενόμενος, χαὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος 
οἰχονομιχῶς ; 

B. Φαῖεν àv ἴσως αὗτοὶ τὸν ix σπέρματος τοῦ 
Δαδὶδ συναφθέντα αὑτῷ χατ᾽ ἰσοτιμίαν ἄνθρωπον, 
ᾧπερ ἂν πρέποι χαὶ τὸ παθεῖν τὸν θάνατον. 


A. ᾿Αλλὰ τὸ ἰπσότιμόν τινι γενέσθαι λεγόμενον, 
εἴη ὃν οὐχ ἕν μᾶλλον τῷ ἀριθμῷ, χαθάπερο ἤδη 
προεῖπον, ἀλλ᾽ ἕν μεθ᾽ ἑνός. Δύο δὲ οἶμαι ταντὶ, xat 
ἀνισομέτρως ἔχοντα xazX φύσιν, εἴπερ ἐστὶν ἐν 
μειώσει τοῦ τιμῶντος, τὸ τιμώμενον. Ἐπειδὴ δὲ 


3. Ephes. 1, [9-21, 17 Joan. v, 24. 


19545 


QUOD UNUS SIT CIIRISTUS. 


1316 


εἷς χεχάθιχεν Υἱὸς, διδασχόντων αὐτοὶ, τίς τοῖς A quam qui afficit. AL cum unus assederit Filius, do- 


᾿ ἀνωτάτω τετίμηται θάχοις, xat συνεδρεύει τῷ Πατρὶ, 
εἰ χαὶ ὅτι μάλιστα τῶν ἄγαν σφαλερωτάτων εἴη ἂν 
τὸ ἀναχομίζειν ἀποτολμᾷν εἰς ἰσοτιμίαν τῷ δεσπότῃ 
τὸ δοῦλον, νῷ χτίστῃ τὸ ποιηθὲν, τῷ βασιλεῖ τῶν 
ὅλων τὸ ὑπὸ ζυγὸν, τῷ πάντων ἑπέχεινα τὸ ἐν 
πᾶσι τελοῦν. 

B. Σαφηνιεῖς οὖν ἄρα τοῦτο ἡμῖν εἰδέτι. 

Α. Καίτοι, χαθάπερ ἐγὥῷμαι, caqhe xal ἀποχρῶν 
ὁ ἐπ᾿ αὐτοῖς δὴ τούτοις ἡμῖν ἐχκεπόνηται λόγος, 
ὄχνου δὲ δίχα παντὸς προσθείην «ἂν οἷς ἔφην xai 
ἕτερα, xal οὐχ ἀγεννῆ συναγόρευσιν τὴν ὑπέρ γε 
τῶν ἱερῶν δογμάτων καθάπερ τινὰ παντευχίαν ἀνα- 
λαδὼν, ἀνταναστήσω τὸ ἁληθὲς τοῖς φρονοῦσι τὰ 
διεστραμμένα. Ὅτι γὰρ ὁ μονογενὴς τοῦ θεοῦ Aó- 
Ὑος. οὐ μεσολαθοῦντο; τὴν οἰχονομίαν υἱοῦ παρ᾽ 
αὐτὸν ἑτέρον, xal συναφθέντος αὐτῷ σχετικῶς, κατ- 
fiprnxe τοῦ θανάτου τὸ χράτος, αὐτὸς δὲ μᾶλλον δι᾽’ 
ἑαυτοῦ, πιστώστεται λέγων’ € Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ 
Θεὸς τὸν χόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ 
ἔδωχεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόλλη- 
ται, ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. ν Αἵροντος δὲ ὑψοῦ τὴν 
εἰς τὸν χόσμον ἀγάπην τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρὸς, ὑπερ- 
μεγέθη τε χαὶ ὑπερφυᾶ γεγενῆσθαι λέγογτος, ἀνθ- 
ὅτου χατασμιχρύνουσιν οἱ διεναντίας, οὐ τὰν ἀληθῶς 
Υἱὸν ὑπὲρ ἡμῶν δεδόσθαι λέγοντες, ἀλλ᾽ Eva τῶν χαθ᾽ 
ἡμᾶς, εἰσποίητον ἔχοντα τὴν τῆς υἱότητος χάριν, εἰς 
τὸν τοῦ χατὰ φύσιν Υἱοῦ τόπον ἀναδιδάζοντες, ὄντος 
δὲ Μονογενοῦ; τοῦ δοθέντος ὑπὲρ ἡμῶν ; Εἶτα γεγρα- 


φότος Ἰωάννου σαφῶς -" « Ὁ μονογενὴς Θρὸς, ὁ ὧν ς 


εἰς τὸν χόλπον τοῦ Πατρός" » πῶς οὐχ ἄν ἀγάσαιτό 
τις τῆς ἀμαθίας αὐτοὺς, ἐξωθοῦντας μὲν τῆς olxovo- 
μίας τὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον, ἀντεισφέροντας δὲ, ὡς 
ἔφην, ταῖς θύραθεν δόξαις ἐξωραϊσθέντα τινὰ, χαὶ 
ἐπαχτὸν ἔχοντα τὸ τῆς θεότητος ὄνομα; Εἶτα τί τὸ 
un xai ἀξιάγαστον ἐν τῇ τοῦ Πατρὸς ἀγάπῃ qa- 
γεῖται λοιπὸν, εἰ μέρος τί χόσμου, καὶ τοῦτο βραχὺ, 
δέδωκεν ὑπὲρ αὐτοῦ; Ἢ τάχα που καὶ ἀνεπίπληχτον 
εἰπεῖν, ὡς λελύτρωται χόσμος οὐδὲν ἔχων παρὰ Θεοῦ, 
ἀλλὰ τοῖς αὐτοῦ μέρεσι πρὸς τοῦτο ὑπηρετούμενος. 


B. Δεδόσθαι φασὶ τὸν Μονογενῇ παρὰ τοῦ Πατρὸς, 
ἵν᾽ οἰκονομήσῃ τὰ xa0' ἡμᾶς, οὐχ ἵνα τι πάθῃ τῶν 


ceant ipsi quisnam in supremum illud solium asci- 
tus sit, Patrique assideat. Siquidem absurdum im- 

primis iuerit aequalitatem honoris tribuere servo 
cum domino, ereature cum creatore, ei qui sub 
jugo est cum totius universi Domino; el quod in 

omnibus paret imperio, cum eo qui supra omnia est. 
. B. Explica hoc nobis ulterius. 

A. Atqui, ut arbitror, manifeste satis et. prolixe 
nobis hac de re pertractatum est; neque vero mc 
pigebit iis quze dixi etiam alia quzdam adjicere ; et 
non ignobili patrocinio pro sacris dogmatibus veluti 
quadam omnis generis armatura indutum, verita- 
tem opponere iis qui contraria sentiunt. Quod enim 
unigenitum Dei Verbum, non interveniente ad in- 
carnationem filio qui a se diversus essel, et stri- 
οἷα οἱ conjungeretur, mortis imperium dissolverit, sed 
ipsum potius Verbum Dei per se, probabit, dicens : 
« lta enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum 
unigenitum dederit, ut omnis qui eredi: in ipsum 
non pereat, sed habeat vitam :eternam ἢ.» Cum 
vero Dei ac Patris dilectionem erga mundum ita 
extollat, et immensam atque inexhaustam fuisse 
dicat, cur b:zretici hanc elevant atque imminuunt, 
dicentes non verum filium pro nobis datum esse, 
sed quemdam ex nobis per grasiam in filium ad- 
optatum, eumque in naturalis filii locum attollentes , 
cum sit Unigenitus qui pro nobis datus est ? Prz- 
terea cum Joannes aperte scribat: « Unigenitus 
Deus qui est in sinu Patris δ᾽ : » quomodo non ad- 
miretur quispiam illorum imperitiam, qui ab admi- 
nistratione in.carne Unigenitum Dei Verbum exclu- 


dant, 769 ac potius alium quemdam, ut dixi, in- - 


Wwoducant, extrinseca atque ascititia gloria splendi- 
dum, adventitioque Deitatis nomine przditum ? 
beinde quidnam eximium aut magnopere admiran- 
dum in dilecLione Patris esse censeatur , si partem 
quaindam mundi, atque illam quidem exiguam, pro 
ipso dedit? Quinetiam hoc fortasse recte dici po- 
terit, redemptum esse mundum niliil habentem ἃ 
Deo, sed suas ipsius partes redeinptioni inse- 
ruisse. 

B. Aiunt quidem datum esse a Patre Unigenitum 
ut res nostras administret, non autem in sua na- 


ἀνθρωπίνων αὐτὸς εἰς ἰδίαν φύσιν " ἀμήχανον γάρ. p tura humanum aliquid patiatur; nam boc fleri non 


À. Πάθοι μὲν ἂν αὐτὸς εἰς ἰδίαν φύσιν τὸ σύμπαν 
οὐδέν. ᾿Ασώματος γὰρ ὑπάρχων ὡς Θεὸς, ἔξω που 
πάντω; χείσεται τοῦ παθεῖν ἐπεὶ δὲ χατὰ τὴν αὐτοῦ 
φωνὴν, τὴν διά γε, φημὶ, τῆς τοῦ ψάλλοντος λύρας, 
σῶμα αὐτῷ χατήρτισται παρὰ τοῦ Πατρὸς, παρῆλθεν 
ἐνσώματος, τοῦ ποιῆσαι τὸ θέλημα αὐτοῦ, Τοῦτο δὲ 
ἦν fj διὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ λύτρωσις xal ἀναχε- 
φαλαίωσις τῶν ὅλων, δι᾽ αὐτοῦ τε xal εἰς αὐτὸν εὖ 
μάλα χατορθουμένη. Συλλέψεται δὲ οἷς ἔφην χαὶ ὁ 
πανάριστος Παῦλος, 6X γεγραφώς" ε Τοῦτο φρονεῖτε 
ἔχαστος ἐν ὑμῖν αὑτοῖς, ὃ χαὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς 


** Joan. i1, 16, 9 Joan. 1, 18. 
e 


potest. 

À. ]pse certe in sua natura nihil omnino patitur. 
Cum enim sit incorporeus, ut Deus, passionis om- 
nis expers est. Cum vero juxia ipsius vocem, juxta 
Davidis, inquam, lyram, corpus ei a Patre coapta- 
tum est, corporeus advenit ut exsequeretur volunta- 
tem Patris. Hzc porro erat redemptio per vencran- 
dam ac pretiosam crucem, atque iustauratio uni- 
versorum per ipsum el in ipso optime peracta. 
Consentil vero iis qu:e dixit etiam optimus Paulus, 
ita scribens : « Hloc enim sentite in vobis, quod et 
in Christo Jesu, qui cum in forma Dei esset. non 


4541 7 


S. CYfULLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


318 


rapinam arbitratus est, esse se aqualem Deo : sed Α ἐν μορφὴ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρπαγιὸν ἡγήσατο τὸ 


semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in 
similitudinem liominum factus, et habitu. inveutus 
αἱ homo. Huniliavit semetipsum, faclus obediens 
usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter 
quod et Deus exaliavit illum, et donavit illi nomen 
quod est super omne nomen, ul in vomine Jesu 
Christi omne genus flectatur, celestium, terre- 
etrium, et infernorum, el omnis lingua confiteatur 
vjuia Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Pa- 
tris ὅδ. » Quem enia esse dicis, qui est quidem in 
forma Dei ac Patris, et cum iulegrum ei csset 
equalem Patri permanere, non rapinam arbiira- 
tus est eximiam illam atque divinam dignitatem, et 
supra omnes excellentiam ? anne Deum Verbum ex 


εἶσι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐχένωσε, μορφὴν δούλον 
λαθὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ pi 
μᾶτι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. ἙἘταπείνωσεν ἑαυτὸν, 
γενόμενος ὑπήχοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυ- 
ροῦ" διὸ χαὶ ὁ Θεὸς αὑτὸν ὑπε ρύψωσε, xai ἐχαρέσατὸ 
αὐτῷ ἤνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι 
Ἰησοῦ Χριστοῦ πᾶν γόνυ κάμψη ἐπουρανίων, ἐπι: 
γείων καὶ χαταχθονίων, xal πᾶσα 14332 ἐξομολο- 
γήσηται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ 
Πατρός. » Τίνα γὰρ εἶναι φὴς τὸν ὑπάρχοντα μὲν 
ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς, εἶτα μένειν ἐξὸν iv 
ἰσότητι πρὸς αὐτὸν, οὐχ ἀρπαγμὸν ἡγησάμενον τὸ 
ὑπερφυὲς οὕτω χαὶ θεοπρεπὲς ἀξίωμα, χαὶ τὴν κατὰ 
πάντων ὑπεροχήν" οὐχὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ πεφηνότα Θεὸν 


Patre? At quomodo non omnibus manifesta hzc res B Λόγον; ᾿Εἶτα πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργὲς τὸ χρῆμά 


δ! ἢ Ceterum idem iu forma Patris exsistens, eique 
vqualis, forma servi accepta, non secundum stri- 
ciam aliquam conjunctionem, in similitudinem ho- 
aniuum factus, atque habitu inventus ut liomo (crat 
euim simul etam Deus), humiliavit semetipsum ; 
facus autem obediens usque ad mortem , mortem 
3ulem crucis.. 


770 B. At dictum est, inquiunt, de illo, quod 
dcdit illi Deus nomen quod est super omne nowen, 
ut in nomine Jesu omne genu flectatur. Hic vero 
cum esset Verbum, ac proinde Deus, quo pacto cen- 
seri potest accepisse? Necessarium igitur est uL 
potius liomini assumpto nomen quod est super omne 


nomen datum intelligamus, ne quid de Unigenito € 


cogitare videamur quod ab eo sit alienum. 


A. Imo vero quomodo non sit multo satius dicere 
datum id esse a Patre naturali Filio propter nos in- 
carnato, ut etiam in humana natura intelligatur 
Deus, et in summa celsitudine constitutus qui se 
pro nobis humiliavit, me novus quidam et recens 
Deus angelis atque hominibus proponatur, cui dei- 
tatis gloria essentialiter non insit, sed extrinsecus 
advenerit, tanquam 8014 voluntate Dei ac. Patris, 
1psi itaque Verbo ex Deo Patre genito datum esse 
dicimus nomen quod est super emne nomen. 


B. Omnino. 


Α. Neque vero sermo noster a scopo aberrat, 
siquidem verum est, quod non rapinam arbitratus 
est se esse zqualem Deo: descendit vero ad id 
quod non est gloriosum, quatenus factus est homo. 
Idcirco etiam dixit: « Pater major me est **, » 1a- 
metsi seinper in illo sit, quatenus est Deus, et ex 
ipso genitus secundum naturam , omuimodam cum 
ipso similitudinem habens, et deitatis gloria illu- 
stris. Oportuit itaque eum qui propter nos ad hu- 
manie nature conditiones se demisit, naturali suo 
splendore atque excellentia nequaquam destitui : 
sed exinanitum nostrique similem factum , plenitu- 
dinem Deitatis haberc, et in humilitate celsitudi- 


^ Plilipo. i, 5-11. ?! Joan. x, 28. 


* 


ἔστιν 'ÀXÀ' οὗτος αὐτὸς ἐν μορφῇ xat ἰσότητι τοῦ 
Πατρὸς,. μορφὴν δούλου λαθὼν, οὐ χατὰ συνάφειαν 
σχετιχὴν, ἐν ὁμοιύματι ἀνθρώπων γενόμενος, xel 


᾿σχέματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος (ἣν γὰρ μετὰ τούτου 


xai Θεὸς), ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γέγονε δὲ oct» 
μέχοι θανάτον, θανάτου δὲ σταυροῦ. 


B. "AX εἴρηται, φαδὶ, περὶ αὐτοῦ, ὅτι Eyapisaco 
αὐτῷ ὁ θεὸς ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ 
ὀνόματι ΔΙησοῦ πᾶν γόνυ χάμψῃ. "O δὲ ἣν ὁ Aéyo;, 
δῆλον δὲ ὅτι Θεὸς, πῶς ἂν νοοῖτο λαύων ; Ἔστι τού- 
νυν ἀναγχαῖον, τῷ ἀναληφθέντι μᾶλλον ἀνθρώπῳ &- 
δόσθαι λόγειν τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνο»»α, ἵνα μὴ τι τῶν ἀπεο'- 
κότων φρονοῦντες ἁλισχώμεθα περὶ τοῦ Ἀδονυγενοῦς. 


A. Εἴτα πῶς οὐχ ἄμεινον ἀσνγχρίτως, ἔνανθρω- 
«τῆσαντι δι' ἡμᾶς τῷ χατὰ φύσιν Υἱῷ, δεδόσθαι λέγειν 
αὑτῷ παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἵνα xat ἐν ἀνθρωπότητι νοῦται 
Θεὸς, xaX ἐν ὑπερτάτοις ὑψώμασιν, ó «tv χαθ᾽ ἐμᾶς 
«απείνωσιν ἀνατλὰς, ἵνα μὴ νέος χαὶ ἀρτιφανὴς ἀγ- 
γέλοις τε xal ἀνθρώποις εἰσχομέζηται Θεὸς, τὴν τῆς 
θεότητος δόξαν, οὐκ οὐσιωδῶς ᾿ἐνυπάρχουσαν ἔχων, 
ἀλλ᾽ ἔξωθεν εἰσχεχριμένην, xat ὡς ἐν μόνῃ θελήσει 
τοῦ Θεοῦ χαὶ Πατρός. Αὐτῷ δὴ οὖν ἄρα τῷ ἐχ Oc 
Πατρὸς φύντι Λόγῳ δεδόσθαι φαμὲν τὸ ὄνομα τὸ 
ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. 


D P. Πάνυ μὲν οὖν. 


A. Eliot δὲ ἡμῖν ὁ λόγος οὐκ ἀπὸ σχοχοῦ, εἴπερ 
ἐστὶν οὐ κατεψευσμένον, ὦ; οὐχ ἁρπαγμὸν ἐγέσχτο 
τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, κατα περοίτηκε δέ κως ἐκὶ τὸ μὴ 
ὃν ἐν δόξῃ, χαθὰ πέφηνεν ἄνθρωπος. Τοιγάρτοι καὶ 
ἔφαδγεν. « Ὁ Πατὴρ μείζων μού ἐστι » χαΐτοι 
μετὸν αὐτῷ xaX ἐνυκάρχοντι ἀεὶ xa05 νοεῖται, καὶ 
ἔστι θεὸς, καὶ ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται κατὰ φύσιν, τὸ 
ἀπαραλλάχτως ἔχειν πρὸς κἂν ὁτιοῦν, xai τῇ τῆς 
θεότητος ἐναδρύνεσθαι δόξῃ “δε: δὴ οὖν, τὸν xaza- 
φοιτήσαντα δι' ἡμᾶς εἰς τὸ τῆς ἀνθρωνπότττος ui- 
ρον, οὐχ ἀπολισθῆῇσαι δοχεῖν τῆς ἐνούσης αὑτῷ 
χατὰ φύσιν λαμπρότητος χαὶ ὑπεροχῆς, ἀλλ᾽ ἐν χε- 
γώσει τῇ χαθ' ἡμᾶς τὸ πλῆρες ἔχοντα θεϊχῷ;, xr 


4500 


QUOD UNUS 511 CHRISTUS. 


155 


ἐν ταπεινώσει τὸ ὑψηλὸν, καὶ τὸ φύσει προσὸν ὡς A nem, et id quod natura ipsi inest quasi acceptum 


δοτὸν διὰ «b ἀνθρώπινον προσχυνεῖσθαι πρὸς ἀπάν- 
των. Κάμπτει γὰρ αὐτῷ πᾶν γόνυ τῶν τε ἐν οὗ- 
ρανοῖς, καὶ ἐπὶ γῆς, καὶ πᾶν τάγμα δοξολογεῖ. Κύ- 
ptoz γὰρ εἶναι πιστεύεται Χριστὸς Ἰησοῦς εἰς δόξαν 
Θεοῦ Πατρός. Καὶ γοῦν ἔφη πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρα- 
vole Πατέρα χαὶ Θεόν᾽ « Πάτερ, δόξασόν pe τῇ δόξῃ 
f| εἶχον, πρὸ τοῦ τὸν χόσμον elvat, παρὰ aol. ν ἾΑρ᾽ 
οὖν, εἰπέ μοι, προχόσμιος ἣν ὁ ἄνθρωπος, ὃν ὀνει- 
λῆφθα! φασι παρὰ τοῦ Μονογενοῦς κατὰ συνάφειαν 
eyexixtv ; 

B. Οὐδαμῶς. 

À. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ δόξαν αἱτῶν, ἣν xaX πρὸ 
αὐτῆς τῆς τοῦ κόσμου χαταδολῆς ἐνυπάρχειν ἑαυτῷ 
φησιν, ἀεὶ καὶ διὰ παντὸς ὄντι παρὰ Θεῷ; Οὐχ ὁ 
συναΐδιος τῷ Πατρὶ Θεὸς Λόγος, ὁ σύνθρονός τε 
καὶ συνυφεστηχὼς αὐτῷ, περὶ οὗ φησιν ὁ πάνσοφος 
εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης" ε« Ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, 
καὶ Θεὸς fv ὁ Λόγος ; » | 

B. Πῶς γὰρ οὔ; 

ἃ. Ὥσπερ οὖν τῆς δόξης Κύριος ὧν, εἶτα χαθεὶς 
ἑαυτὸν διὰ μέσου πρὸς τὸ δυσχλεὲς τῆς δούλου μορ- 
qc, τῆς ἐνούσης ἀεὶ δόξης ἑαυτῷ τὴν ἀνάληψιν 
αἱτεῖ, χαὶ τοῦτο δρῶν ἀνθρωποπρεπῶς" οὕτω xat Θεὸς 
ὑπάρχων ἀεὶ, πρὸς τὴν τῆς ἰδίας θεότητος ὑπεροχὴγ 
τε xoi δόξαν ix τῶν xa0' ἡμᾶς μέτρων ἀναφοιτᾷ, 
ἵν᾽ ὡς ἑνὶ λοιπὸν Υ͵Ἱῷ τῷ κατὰ φύσιν xal ἀληθινῷ, καί- 
tot χαθ' ἡμᾶς γεγονότι xaY σεσαρχωμένῳ, κἀάμπτῃ 
“κἂν γόνυ, χαθάπερ ἔφην ἀρτίως. Taux γὰρ, οἶμαι, 
φρονοῦντες ὧδέ τε πιστεύοντες, ἐγχλημάτων ἀνθρω- 
πολατρίας, οὐρανόν τε xaX γῆν ἀπαλλάξομεν. Γέγρα- 
κται γὰρ, ὅτι « Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, 
καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » 


B. Πλείστων ἂν δέοιτο τῶν ἐπιχουρη μάτων ὁ ἐπὶ 
τῷδε λόγος. Ἴθι δὴ οὖν χαὶ δι᾽ ἑτέρων ἡ μῖν ἐννοιῶν 
διασάφει τὸ μυστήριον. 

Δ. Οὐχοῦν εἶμέ τοι, καὶ μάλα προθύμως " φαίην 
δ' ἂν, ὅτι ἡμαρτήχασι τἀληθοῦς, ὡς ἕτερον ἡμῖν υἱὸν 
τὸν ἐχ σπέρματος τοῦ Δαδὶδ παραζευγνύντες τῷ φύ- 
cet xai ἀληθῶς, δῆλον δὲ ὅτι τῷ Μονογενεῖ, καίτοι 
βοῶντος σατῶς ἱεροῦ Γράμματος" «€ Ὁ πρῶτος ἄν- 
θρωπος £x γῆς χοϊχὸς, ὁ δεύτερος ἐξ οὐρανοῦ" » xal 
μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι « Καταδέδηχα Ex τοῦ οὐ- 
ρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλῃ- 
μα τοῦ πέμψαντός us. Τοῦτο δέ ἔστι τὸ θέλημα τοῦ 
πέμψαντός με, ἵνα πᾶν ὃ δέδωχέ μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ 
αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. » Τίνα 
δὴ οὖν ἄρα φασὶ τὸν ἐξ οὐρανοῦ καθιγμένον ; Γεγέν- 
yn:at γὰρ τὸ σῶμα ἐκ γυναιχός. 

B. Τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς δηλονότι γεννηθέντα Λόγον. 
Οἶμαι γὰρ οὐχ ἕτερόν τι φρονεῖν ἐλέσθαι παρὰ τοῦτο 
αὐτούς. 

A. Ὀρθῶς, ὦ ἑταῖρε. Γέγραφε δέ που xal ὁ πάν- 
$090; Ἰωάννης * « Ὃ ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω 
κάντων ἐστίν. » Εἶτα πῶς ἐθέλοντος τοῦ Πατρὸς 


δι 710..), xvin, ὃ, 


-Φ- 


35 Deut, vi, 15; Matth. iv, 10. 


liahentem propter humanitatem, ab omnibus adorari. 
Flectunt enim ei genu omnia coelestia, et terrestria, 
el omnis ordo clarificat. Dominus enim esse credi- 
tur Christus Jesus in gloriam Dei Patris: quin el 
ipse ad Patrem ac Deum coelestem ita inquit : « Pa- 
ter, glorifica me ea gloria quam habui, antequam 
mundus essel, apud te **. » Dic vero inihi : homo 
ille quem ab Unigenito ratione arctz conjunctionis 
assumptum esse dicunt, exslititne ante coustitu- 
tionem munJi? 

B. Nequaquam. 

À. Quisnam igitur est qui petit eam gloriam, qua 
se ante conditum mundum przditum fuisse ait, 
771 semperque et ab zterno apud Deum exsti- 
tisse? Nonne cozlernum Patri Verbum, una cum 
jpso exsistens, eique assidens, de quo evaagelieta 
Joannes inquit : « Verbum erat apud Dcum, et Deus 
erat Verbum ? » 

B. Quis dubitet ? 

A. Quemadmodum igitur glori: Dominus exsi- 
Stens, cum se demisit postea ad servilis formx hu- 
militatem, gloriam qua ab zterno pra ditus est reddi 
sibi poscit et quidem hoc congruenter humanz na- 
turz facit : ita etiam Deus semper exsistens , ad 
proprie sux deitatis supereminentiam οἱ gloriam 
e nostra conditione rursum conscendit, ut tanquam 
uni deinceps naturali ac vero Filio, tametsi no- 
stri simili fecto atque incarnato. omne genu fle- 
ctatur, sicul modo dixi. Jtaeuim sentientes atque 
credentes, ccelum pariter et terram ab eo crimine 
quod hominem adoret liberamus. Scriptum est enim ; 
quia « Doininum Deuin. tuum adorabis, et illi soli 
servies **, » 

B. Multis adminiculis sermo hac de re indigeat. 
Perge itaque, et aliis etiam rationibus nobis my- 
sterium explica. 

À. Pergam, et quidem perlibenter. Dixerim vero 
eos a vero aberrare, quod alium nobis filium qui sit 
ex semine David conjungunt cum naturali ac vere 
Filio , nimirum Unigenito, cum alioqui sacra 
Scriptura aperte clamet : « Priimushomo ex terra 
terrenus, secundus ex culo coelestia ** : » quin 
et Filio ipso dicente, quia « Descendi ex coelo, uou 


p "1 faciam veluntatem meam, sed voluntatem ejus 


qui misit me. Hzc est autem voluntas ejus qui mi- 
sit me, ut ompe quod dedit mihi non amilam ex 
eo, sed resuscitem illud in nevissimo die 37.» Quem- 
nam igitur esse dicunt eum qui e celo descendit ἢ 
natum enim est corpus ex muliere. 

B. Verbum profecto ex Deo Patre genitum. Ar- 
bitror enim ipsos non aliud quidquam hoe 
velle. 

A. Recte ais, o amice. Scripsit vero alicubi eliam 
sapientissimus Joannes : « Qui e supernis venit, 
super omnes est ?*, »Atqui quomodo cum Pater velit 

**. | Cor. xv, MT. 


" Jgan. Vi, 98, $99. "5 joan. 


1551 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


155 


resuscitare omne quod datum est ei, el. cum res A ἀναστῆναι πᾶν τὸ δοθὲν αὐτῷ, xal ἀγαθοῦ γε ὄντος 


bona sit, atque adeo divina (convenit enim Deo 
salvare), ipse dixit descendere se, non ut faciat vo- 
luntatem suam, sed Patris? Existimetne igitur 
quisquam nosiruim, a Dei et Patris benignitate Fi- 
liutn qui ex ipso genitus est, degenerare?et bonum 
quidem nentiquam esse, resuscitare vero id quod 
datum est ei et ab interitu. liberare ipsi 772 dis- 
plicere ? 

B. Periclitamur. 

Δ. Atqui imerito quidem ita statuamus, cum Pater 
bonus sit, Filium quoque suum reipsa bonum esse. 
Nam ἃ fructu arbor cognoscitur **, juxta ipsius di- 
etum. Vere dicit, cum ait : « Qui vidit me, vidit 
el Patrein 46, Ego et Pater unum sumus δ". » 


D. Recte ais. Declara itaque tu ipse id quod 
obscure dictum est. 

Α. Dicimus non fuisse preter voluntatem Filii 
abolere mortem, et ab humanis corporibus inter- 
itum profligare: « Neque enim delectatur interitu 
viventium. Salutares vero sunt generationes mundi,» 
Bicut scriptum est **. «Invidia autem diaboli mors iu- 
troivit in orbem terrarum **. : At. tristissimum mor- 
tis imperium non alia ratione excuti poterat, quam 
per solam Unigeniti incarnationem. ldcirco iu uo* 
stra forma apparuit, propriumque sibi fecit corpus 
quod interitui obnoxium crat, secundum rationes 
qux naturz insunt, ut cum ipse sil vita (genitus 
enim est ex vita Patris) proprium suum bonum 
illi inserat, hoc est, vitam. Cum autem ipsi omnino 
placuerit benignitate atque benevolentia erga hu- 
manum genus, nostram similitadinem subire, opor- 
— tuit quoque eum pati impias Judzorum contuime- 
lias. Erat vero illi gravis conjuncta cum passione 
ignominia. Idcirco inminente jam tempore, quo 
illum pro omnium vita crucem adire oportebat, ut 
passionem preter voluntatem suam accidere sibi 
declararet, humano more ad eam accessit, et iu 
modum precationis ita Patrem allocutus est: « Pa- 
. ter, si fleri potest, transeat a me calix iste. Ca- 
terum non ut ego volo, sed sicut tu **. » Descendisse 
ex colo ait, non invite facturum id quod dolorem 


vJ 


TOU πράγματος, xaX προσέτι θεοπρεποῦς (ἑοχὸς vàg 
Θεῷ τὸ σώξειν ἐστίν), αὑτὸς ἔφη χατελθεῖν, οὐχ ἵνα 
ποιῇ τὸ θέλημα τὸ δαυτοῦ μᾶλλον, ἀλλὰ τὸ τοῦ Ila- 
*pó:; "Ap οὖν οἱήσαιτ᾽ ἄν τις τῶν ἐν ἡμῖν, τῆ: τοῦ 
Θεοῦ xal Πατρὸς ἡμερότητος ἱέναι κατόπιν τὸν ἐξ 
αὐτοῦ φύντα Υἱὸν, xal εἶναι μὲν ἀγαθὸν ἧκιστά γε, 
τὸ δὲ ἀναστῆσαι τὸ δοθὲν xal ἁπαλλάξαι φθορᾶ;, 
ἀπάδει[ν] αὐτῷ ; 

R. Κινδυνεύομεν. 

A. Καίτοι χαταλογισαίμεθα ἄν, χαὶ μάλα εἰχότως, 
ἐπείπερ ἐστὶν ἀγαθοῦ Πατρὸς γνέσιον γέννημα, νοοῖτ' 
[&v] ὑπάρχειν καὶ αὐτὸς ἀγαθὸς, ἤγουν αὐτόχρημα, ὅτι 
ἀγάθόν. ᾿Απὸ γὰρ τοῦ χαρποῦ τὸ δένδρον γινώσχε- 
και,» χατὰ τὴν αὐτοῦ φωνήν" ἀληθεύσει δὲ, οὕτω 
λέγων: Ὃ ἑωραχὼς £pi, ἑώραχε τὸν Πατέρα. Ἐτγὼ 
χαὶ ὁ Πατὴρ, ἕν ἐσμεν. » 

B. ES ἔφης. Διασάφει δὴ οὖν αὐτὸς τὸ ἀμυδρῶς 
εἰρῆσθαι δοχοῦν. 

A. Οὐχ ἀδούλητον μὲν γενέσθαι φαμὲν τῷ Υἱῷ τὸ 
καταργῆσαι θάνατον, καὶ ἀποσοδῃσαι τῶν ἀνθρωτί- 
νων σωμάτων τὴν φθοράν. « Οὐ γὰρ τέρπεται ἐπ᾽ 
ἀπωλείᾳ ζώντων * σωτήριοι δὲ καὶ ai γενέσει; τοῦ 
χόσμου, » χατὰ τὸ γεγραμμένον. « Φθόνῳ δὲ διαδό- 
λου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν χόσμον. » ᾿Αλλ᾽ ἦν οὐχ 
ἑτέρως τὸ ἀμειδὲς τοῦ θανάτου χατασείεσθαι χράτος, 
πλὴν ὅτι διὰ μόνης τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογε- 
νοῦς. Ταύτῃτοι πέφηνε xa ἡμᾶς, xat ἴδιον ἐποιήσατο 
σῶμα τὸ ὑπὸ φθορὰν, κατά γε τοὺς Evóvzac τῇ φύσει 
λόγους, tv' ἐπείπερ ἐστὶν αὐτὸς ἡ ζωὴ (γεγένντται 
γὰρ Ex ζωῆς τοῦ Πατρὸς), ἐμφυτεύσῃ τὸ ἴδιον ἀγ1» 
θὸν αὐτῷ, τουτέστι τὴν ζωήν. Ἑλομένῳ δὲ ἅπαξ ἐξ 
ἡμερότητος xol φιλανθρωπίας, τὴν πρὸς ἡμετέραν 
ὁμοίωσιν ὑπελθεῖν, ἔδει συμόῆναι καὶ τὸ παθεῖν, τῆς 
Ἰουδαίων ἀνοσιότητος ἐμπαροινούσης αὐτῷ. ᾿Α)λ᾽ 
ἦν αὐτῷ φορτιχὸν τὸ ἐν τῷ παθεῖν δυσχλεές. Καὶ 
γοῦν ἐνστάντος χαιροῦ, χαθ᾽ ὃν ἔδει τὸν ὑπέρ γε τς 
ἁπάντων ζωῆς ὑπομεῖναι σταυρὸν, ἵνα τὸ παθεῖν 
ἀδούλητον ἀποφήνῃ, ἀνθρωποπρεπῇ τὴν πρόσοδον 
xai ὡς ἐν σχήματι προσευχῆς ἐποιεῖτο λέγων" « D 
τεο, εἰ δυνατὸν, παρελθέτω ἀπ᾽ ἐμοῦ τὸ ποτέριον 
ποῦτο᾽ πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ᾽ ὡς σύ. » Κατα- 
θῆναι τὸν ἐξ οὐρανοῦ φησιν, οὐχ ἀδούλητον ποι σό- 
μενον τὸ λυποῦν, ἵνα χατορθώσῃ τοῖς ἐπὶ γῆς τὴν 


afferret, ut eorum qui in terris sunt resurrectio- p ἀνάστατιν, fjv δὴ xal μόνος αὐτὸς χεχαινοτόμηχε τῇ 


nem constitueret, cujus quidem ipse solus humanz 
nature auctor fuit. Factus est. enim primogenitus 
ex mortuis secundum carnem *5 , et primitize eorum 
qui obdormierant **. Ipsius igitur et non alterius 
passio fuit, quatenus homo factus est, tametsi man- 
serit passionis expers, quatenus est Deus. 

B. lta sentio. 

À. Sacra vero Scripturze etiam memineris, di- 
centis : « Factus est primus homo Adam iu animam 
viventem ; ultimus Adam in spiritum vivifican- 
tem "'. , 


9 Joan. xiv, 9. 
δ ] Cor. xv, 20. 


39 Matth, Xil, 99. 
xxvi, 99. "5 Coloss. 1, 18. 


*! Joan. x, 50. 
V! ibid, 45. 


ἀνθρώπου φύσει. Γέγονε γὰρ πρωτότοχος ix νεχρῶν 
χατὰ σάρχα, καὶ ἀπαρχὴ τῶν χεχοιμημένων. Αὐτοῦ 
τοιγαροῦν τὸ πάθος, καὶ οὐχ ἑτέρου, λέγοιτο ἂν, καθὸ 
πέφηνεν ἄνθρωπος, εἰ καὶ μεμένηχεν ἀπαθὲς, χαὐὸ 
γοεῖται Θεός. 


Β, Οὕτω φημί. 

A. Διαμέμνησο δὲ τῆς θεοπνεύστου λεγούσης Tpaz- 
qns € Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος "Aóxp εἰς ζυ- 
χὴν ζῶσαν, ὁ ἔσχατος ᾿Αδὰμ, εἰς πνεῦμα ξωοποιοῖν.» 


* Sap. 1, 13, 18. 45 Sap. n, 94. ** Mati. 


4555 


QUOD UNUS SIT CIIRISTUS. 


41554 


B. "Ap' οὖν τὸν ἔσχατον 'AbXxp, τὸν Ex Θεοῦ ρα. — B. Ultimuin itaque Adamum vocatum esse dici- 


«£v ὠνομάσθαι Λόγον; 

Α. Οὐ γυμνὸν, ὡς ἔφην, γεγονότα, δὲ μᾶλλον ἐν 
ὁμοιώσει τῇ πρὸς ἡμᾶς. Αὐτὸν οὖν εἶναί φαμεν, εἴ- 
περ ἐστὶν οὐχ ἀνθρώπινον, θεοπρεπὲς δὲ μᾶλλον τὸ 
ζωοποιεἶν. Κεχρημάτιχε δὲ xal ἔσχατος ᾿Αδὰμ, ὡς 
ἐξ ᾿Αδὰμ γεγονὼς κατὰ σάρχα, καὶ ἀρχὴ δευτέρα τῶν 
ἐπὶ γῆς, ἀναστοιχειουμένης ἐν αὐτῷ τῆς ἀνθρώπου 
φύσεως, εἰς χαινότητα ζωῆς, τῆς ἐν ἁγιασμῷ τε καὶ 
ἀφθαρσίᾳ, διὰ τῆς Ex νεχρῶν ἀναστάσεως" χατηρ- 
γήθη οὕτω θάνατος, οὐχ ἀνασχομένης τῆς χατὰ φύ- 
σιν ζωῆς, ὑποθεῖναι τῇ φθορᾷ τὸ ἴδιον σῶμα, καθότι 
οὐχ ἦν δυνατὸν χρατεῖσθαι Χριστὸν ὑπ᾽ αὐτῆς, κατὰ 
τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν * διέδη δὲ oto xal 
εἰς td; αὐτοὺς τὸ ἐχ τοῦ κατορθώματος ἀγαθόν. 


B. "Aptaza ἕφῃης. 

Α. "A0psc δὲ δή pot χἀκεῖνο πρὸς τούτοις. 

B. Τὸ τί δὴ φής ; 

À. Ἔφη που Χριστὸς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, 
« Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτί- 
ζοντὲες αὐτοὺς εἷς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, 
καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. » Βεδαπτίσμεθα δὴ οὖν 
εἰς ἁγίαν χαὶ ὁμοούσιον Τριάδα, τὴν ἔν γέ φημι τῷ 
Πατρὶ, χαὶ τῷ Υἱῷ, χαὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Ἢ οὐχ 
ἁληθὲς ὅπερ ἔφην; : 

B. Καὶ πῶς γὰρ οὔ; 

Α. Οὐ Πατέρα μὲν νοοῦμεν τὸν γεγεννηχότα, Υἱὸν 
δὲ δὴ xai αὖ τὸν ἐξ αὐτοῦ χατὰ φύσιν γεννηθέντα 
μονογενῆ Θεὸν Λόγον; 

B. Καὶ πάνυ. 

A. Πῶς οὖν εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ βεδαπτίσμεθα, 
, κατὰ τὴν τοῦ μαχαρίον Παύλου φωνήν ; « "Ὅσοι γὰρ, 
φησὶν, εἰς Χριστὸν ἐδαπτίσθημεν, εἷς τὸν θάνατον αὐὖ- 
κοῦ ἐδαπτίσθημεν. » ᾿Αλλ᾽ εἷς Κύριος, μία πίστις, ἕν 
βάπτισμα, χαὶ οὐ δήπου φαῖεν ἂν, ὡς εἰς ἕτερον ὄντα 
xai ἰδιχῶς Υἱὸν τὸν ix σπέρματος τοῦ Δαδὶδ βεδα- 
“τίσμεθα. Ἐπειδὴ δὲ Θεὸς ὧν φύσει πέρα νοεῖται 
πάθους, εἶτα παθεῖν ἠθέλησεν, ἵνα σώσῃ τοὺς ὑπὸ 
φθορὰν, ὡμοιώθη κατὰ πάντα τοῖς ἐπὶ γῆς, xal ἀπό- 
πεξιν ὑπέμεινε τὴν χατὰ σάρχα ix γυναιχὸς, xai 
ἴδιον ἐποιήσατο, ὡς ἔφην, σῶμα, τὸ γεύσασθαι τοῦ 
θανάτου - δυνάμενον, ἀναδιῶναί τε xal αὖ, ἵνα μέ- 
νων αὐτὸς ἀπαθὴς, σαρχὶ τῇ ἰδίᾳ λέγοιτο παθεῖν. 
Σέσωχε γὰρ οὗτος τὸ ἀπολωλός. Καὶ γοῦν ἔφασχεν 
ἐναργῶς, « Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ χαλός. Ὁ ποιμὴν ὁ 
χαλὸς, τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ τίθησιν ὑπὲ2 τῶν προβά- 
των. » Καὶ πάλιν * € Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχὴν μου ἀπ᾽ 
ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ᾿ ἐμαντοῦ. Ἐξου- 
σίαν ἔχω θεῖναι αὑτὴν, xal ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λα- 
δεῖν αὐτήν. » "AX ἣν οὐχ ἑνὸς τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς, 
οὔτε μὴν ἀνθρώπον χοινοῦ, τὸ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί 
^s ψυχὴν xai ἀναλαδεῖν αὐτὴν. Τέθειχε δὲ xai ἀν- 
ἐλαόεν ὁ Μονογενὴς xaX ἀληθῶς Υἱὸς, τῶν τοῦ θανά- 
του βρόχων ἡμᾶς ἔξω τιθείς. Ἴδοι δ᾽ ἄν τις εὖ μάλα 
τουτὶ, χαὶ ἐν ταῖς Μωσέως βίδλοις, ὡς ἐν σχιαῖς ἐπὶ 
τοῖς πάλαι διχμορφούμενον᾽ ἐξεΐλετο γὰρ θανάτου 


^ flebr. n, 10-15. ** Matth. xxviii, 19. 
PíTnOL. Gn. LXXV, 


59 nom. vi, 5. 


mus Verbum ex Deo Patre? 

A. Non nudum, ut dixi, 473 sed potius nostri 
simile factum. Jpsuim igitur esse dicimus; siqui- 
dem non est humanum, sed potius divinum vivi- 
flcare. Vocatus autem est etiam ultimus Adam , 
tanquam ex Adam factus secundum carnem et se- 
cundum principium eorum qui in terris degunt : 
instaurata in ipso humana natura in novitatem vite 
iu sanctificatione atque immortalitate, per resur- 
rectionem e mortuis, lta enim abolita est. irrita- 
que facta tors, cuin naturalis vita non su-tinuit 
proprium suum corpus interitui subjici, quatenus 
fieri non poterat ut Cliristus ab. ea. vinceretur, 
juxta. divini Pauli vocem **. Transiit vero hoc 


B pacto etiam in nos illius przclari facti fructus. 


B. Recte ais. 

A. Caeterum illud etiam mihi animadverte. 

B. Quidnam? 

À. Christus alicubi sanctis apostolis suis iuquit : 


,.« Euntes, docete omnes. gentes, baplizantes eos 


in nomine Paris, et Filii, et Spiritus sancti**. » Ba- 
ptizati ergo sumus in sanctam et consubstantialem 
Trinitatem : Patrem, inquam, et Filium et Syi- 
ritum sanctum. Nonne verum est quod dico ? 


B. Quis hoc negaverit? 
A. An non igitur Patrem vocamus eum qui ge- 


.puit ; Filium vero qui ex ipso naturaliter genitus 


est, unigenitum Deum Verbum ? 

B. Omnino. 

À. Quo pacto igitur in mortem ipsius baptizati 
sumus, juxta beati Pauli vocem * « Quotquot enim, 
inquit, in Christum baptizati sumus, in morte ejus 


baptizati sumus **, » Sed unus est Dominus, una 


fides, unum baptisma δ", et nequaquam dixerit , 
quod in alium quemdam diversum ah hoc Filium 


. ex semine David baptizati simus. Cum vero Deuz 


nalura exsistens expers passionis ceusealur ; de- 
inde pati voluit, ut salvet eos qui interitui obnoxii 
sunt, similis factus est per oinnia hominibus , nasci- 
que ex muliere secundum carnem voluit , et pro- 
prium sibi fecit, ut dixi, corpus quod morie obire 
possel, rursusque resuscitari, ut cuim ipse perma - 


p "eret passionis expers, propria sua carne passus 


esse diceretur. Hac enim ratione id. quod perierat 
salvavit. Et quidem manifeste dixit: « Ego sum pa- 
&tor bouus. Pastor bonus animan; suam poniLpro ovi- 
bus. » Et rursum : « Nemo tollit animam meam a 
me : sed ego pono eam a me ipso. Potestatem 
habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum 
sumeudi eam **, » Atqui boc non iuerit alicujus no- 
sirum, neque vulgaris hominis habere facultatem 
po»endi animam suam, et sumendi illam. Depo- 
suit vero et recepit eam Uuigenitus , 77 & ac vere 


. Filius, mortis laqueis nos eripiens. Quod quidem 


etiam in. Mosaicis libris optime, veluti in umbris , 


** Jogn, x, 411, 18. 
43 


" Ephes., iv, 5. 


1555 


S. CYRLLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1256 


deliueatum fuisse veteribus comperias. Ovis enim A xai φθορᾶ: tj τοῦ προδάτου σφαγὴ τοὺ: ἐξ "lopari, 


maciatio ]sraelitas a morte atque interitu exemerat , 
εἰ interfectorem placavit. Atqui res hc Christi 
typus ac figura erat. Pascha enim nostrum pro no- 
bis immolatus est Christus, ut wristissimum inortis 
imperium dissolveret **, οἱ proprio suo sanguine 
— wüiversum terrarum orbem sibi aequireret **. Empti 
enim sumus pretio δ, eL non sumus nostri '*, 
Unus enim pro omuibus mortuis. est, qui pretio 
omnes superabat, u& viventes non amplius sibi 
ipsis vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et 
resurrexit 9, Consentit vero his etiam Paulus , 
dicens : « Ego euim per legem legi mortuus sum, 
ut Deo vivam : Christo confixus sum cruci. Vivo 
autem, jam non ego, vivit vero in me Cliristus. 
Quod sutem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii 
Dei, qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro 
me ^, » Christi ergo omnes sumus et per ipsum 
conciliati Patri, qui carne passus est pro nobis, ut 
mundos efficeret. Scriptum est enim : « Propter 
quod et Jesus, ut sanctificaret per suum sanguinem 
populum, extra portam passus est δ. » Et : « Nos 
cum essemus aliquando alicnati et inimici sensu 
jn operibus malis : nuuc autem reconciliavit in 
corpore carnis ejus per mortem, exhibere vos san- 
etos οἱ immaculatos, et irreprehensibiles coram 
ipso **. » Intelligis itaque quo pacto proprium san- 
guinem et propriam carnem ipsius vocet , eam quz 
pro nobis data cst; neque alterius cujusdam fllii 
diversi ab ipso esse dicamus, qui distinctus ab ipso 
sit, et sola conjunctione cum ipso decoralus, et 
ascititia gloria przeditus sit, essentiali dignitate at- 
que eminentia carens ; sed, insta* vestis ei larvee 
cujusdam , Filii ac Dei omnium supremi nomen 
gerat. Nam si ita se naturaliter habeat, ut adver- 
sarii sentiunt, nulla ratione illi conveniat dicere : 
« Egosum veritas **, » Qaomodo enim verum sit 
quod non ita se babet ac dicit, sed spurium et falsi 
nominis? At vero Christus veritas est, et super 
omnes, ut Deus, Mansit cnim Verbum id quod erat, 
tametsi facium sit caro, ut qui supra omnes est, 


et in omnibus factus, propter humanam naturam salvatam | sit supra omnes, 


excedat, 


καὶ δεδυσώπηχε τὸν ὁλοθρευτήν. Τύπος δὲ ἣν &gu 
τὸ χρῆμα Χριστοῦ. Ἰὸ γὰρ Πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν 
ἐτύθη Χριστὸς, ἵνα τὸ ἀμειδὲς τοῦ θανάτον καταλύσῃ 
χράτος, αἴματί τε τῷ ἰδίῳ καταχτήσηται τὴν ὑπ᾽ οὐ- 
ρανόν. Ἠγοράσμεθα γὰρ τιμῆς, xal οὐχ ἐσμὲν ἕαυ- 
τῶν, Εἷς γὰρ ὁπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ὁ πάντων 
ἀξιώτερος, ἵν᾽ οἱ ζῶντες μηχέτι ἑαυτοῖς ζώσιν, ἀλλὰ 
κῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι χαὶ ἐγερθέντι. Συλλέψε- 
«at δὲ χαὶ ὁ Παῦλος, λέγων, «€ ᾿Εγὼ γὰρ διὰ νόμου 
νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω, Χριστῷ δὲ συνεσταύ- 
ρωμαι, ζῶ δὲ οὐχ ἔτι ἐγὼ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστό;. 
Ὃ δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρχὶ, ἐν πίστει ζῶ, τῇ τοῦ Υἱοῦ 
ποῦ Θεοῦ, τοῦ ἀγαπήσαντός με, xal παραδόντος; kas- 
τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. » Χριστοῦ τοιγαῤοῦν ol πάντες ἐσμὲν, 
xai δι᾽ αὐτοῦ χατηλλάγμεθα τῷ Πατρὶ, σαρχὶ παθόν- 
τος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵν’ ἡμᾶς ἀποφήνῃ κεχαθαρμένωυς. 
Γέγραπται γὰρ, ὅτι « Διὸ καὶ Ἰησοῦς, ἕνα ἁγιάσῃ 
διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος τὸν λαὸν, ἕξω τῆς πύλης ἔκα- 
θεν. » Καὶ πάλιν’ « Καὶ ἡμᾶς ποτε ὄντας ἀπηλλο- 
τριωμένους xal ἐχθροὺς τῇ διανοίᾳ ἂν τοξ; ἔργοις 
τοῖς πονηροῖς " νυνὶ δὲ ἀποχατήλλαξεν ἐν τῷ σώματι 
πἧς σαρχὴς αὐτοῦ διὰ τοῦ θανάτου, παραστῇσαι ὑμᾶ; 
ἁγίους καὶ ἀμώμους κατενώπιον αὐτοῦ. » Σύνες οὖν 
ὅπως ἴδιον αἷμα χαὶ ἰδίαν σάρχα φησὶν αὐτοῦ, τὴν 
δοθεῖσαν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα μὴ ἑτέρου “παρ᾽ αὐτὸν υἱοῦ 
λέγωμεν αὐτὴν, νοουμένου τε ἀναμέρος. καὶ φυῇ 
συγαφείᾳᾷ τετιμημένου, καὶ ἐπαχτὴν ἔχοντος δόξαν, 
χαὶ οὐκ οὐσιώδη. τὴν ὑπεροχὴν, ἐπίδλημα δὲ χὰ 
ὥσπερ τι προσωπεῖον ἐπεῤῥιμμένον αὐτῷ, τό τε τῆς 
υἱότητος χαὶ τῆς ὑπὲρ πάντα θεότητος ὄνομα. ὑὔτω 
γὰρ ἔχοντι χατὰ φύσιν, καθὰ φρονεῖν ἐγνώκασιν οἱ 
δι᾿ ἐναντίας, ἁρμόσειεν ἂν αὐτῷ κατ᾽ οὐδένα τρόπον 
τὸ χρῆνάι λέγειν, « Ἐγώ εἶμι ἡ ἀλήθεια. » Πῶς v3p 
ἁληθὲς, τὸ οὐχ οὕτιο ἔχον, ὡς λέγεται, νόθον δὲ ὧσ- 
περ τι xal ψευδώνυμον ; ᾿Αλλὰ μὴν ἀλήθεια, Χρι- 
στὸς, xal ἐπάνω πάντων ὡς Θεός - Βεμένηχε γὰρ 
ὅπερ ἣν ὁ Λόγος, εἰ καὶ γέγονε σάρξ- ἵν᾽ ὁ πάντων 
ἐπέχεινα χαὶ ἐν τοῖς πᾶσι γεγονὼς, διὰ τὸ ἀνθρώει- 
voy σωζόμενον, ἔχοι τὸ εἶναι πέρα παντὸς, xai τῶν 
τῆς χτίσεως ἐπέχεινα μέτρων. 

et creature conditionem 


|. B. At inuretur, 775 inquiunt, Deo Verbo magna D — B. ᾿Αλλ᾽ ἐναπομάξεται, φησὶ, τῷ Θεῷ Λόγῳ πολύ 


Ignominia, si dicatur passus esse ; et venerandum 
vi'ostruiu mysterium infame reddetur. 


A. Sed, contempta ignominia, pati carne pro ne- 
bis voluit, secundum Scripturas **. Ego vero Ja- 
daici ingenii morbum, et gentilis ignorantize vitium 
esse censuerim dicere, passionem crucis dedecori 
esse. Scribit ergo ita divinus Paulus : « Quoniam 
et Judaei signa petunt, et Greci sapientiam quz- 
ΤῊ} : nos ?»uten) predicamus Christum erucitixum, 
Ju.leis quidem scandalum, gentibus autem stulti- 
liam : ípsis autem vocatis Judzis atque Grzcis, 


δι | Cor. v, 7; Hebr. t, 14. 85 Act. xx, 98. 


δὲ | Cor. vii, 23. 
106. ** Galat. i, 19, 20. 5᾽ IMebr.. xin, 132. * Coloss. 1, 21, 22. *' Joan. xiv, 6. 


τι τὸ δυσχλεὲς, τὸ λέγεσθαι παθεῖν" διαδεδλήσεται δὲ 
πρὸς τούτῳ xol αὐτό που τάχα τὸ σεπτὸν ἡμῶν 
μυστήριον. 

A. ᾿Αλλ᾽ αἰσχύνης χαταφρονήῆσας εἵλετο παθεῖν 
σαρχὶ δι᾽ ἡμᾶς, χατὰ τὰς Γραφάς. ᾿Αῤῥώστημα ἃ 
φρενὸς Ἰουδαϊχῆς, xal τῆς Ἑλλήνων ἀδελτηρίας 
ἔγχλημα δεινὸν χαταλογίσαιμεν ἂν, τὸ αἱσχύνεπϑαι 
δοχεῖν τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ πάθος. Γράφει γοῦν ὁ ϑθε- 
σπέσιος Παῦλος, « Ἐπειδὴ xai Ἰουδαῖοι σημεῖα αἱ- 
τοῦσι, xal Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν . ἡμεῖς δὲ χι- 
ρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίεις μὲν 
σχάνδαλον, ἔθνεσε δὲ μωρίαν, αὐτοῖς δὲ τοῖς xnl; 


86 I Cor. VI, 19. 81 u (Cnr. τι 15, 


48. Hebr, xi, 2. 


1557] 


QUOD UNUS SIT CIRISTUS. 


1558 


Ἰουδαίοις v2 χαὶ Ἕλλησι, Χριστὸν θεοῦ δύναμιν, A Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam, οὐρὰ 


καὶ Θεοῦ σοφέαν, ὅτι τὸ μωρὸν τοῦ Θεοῦ, σοφώτερον 
ζῶν ἀνθρώπων ἐστὶ, xai τὸ ἀσθενὲς τοῦ Θεοῦ, isyv- 
βότερο" τῶν ἀνθρώπων ἐστί. » 

B. Τίνα τρόπον ; συνίημι γὰρ ἧκιστά γε. 

A. Οὐ γὰρ Ἰουδαίοις μὲν σχάνδαλον τὸ ἐπὶ τῷ 
σταυρῷ πάθος γενέσθαι φησὶν, Ἕλλησι δὲ μωρίαν ; 
Ol μὲν γὰρ ἔφασχον, ἀπηρτη μένον ὁρῶντες τοῦ ξύ- 
λου, xa τὰς μιαιφόνους ἐπ᾽ αὐτῷ σείσντες κεφαλὰς, 
4 ΕἸ Υἱὸς εἴ τοῦ Θεοῦ, κατάδηθι ἀπὸ σταυροῦ, καὶ 
πιστεύσομέν σοι. » ἽὭοντο γὰρ ὅτι τῆς αὐτῶν ἰσχύος 
ἡττώμενος ἥλω καὶ κέπονθε * πεπλάνηντῳ γὰρ, οὐχ 
Υἱὸν εἶναι Θεοῦ νομίσαντες ἀληθῶς, ἀλλ᾽ εἰς μύνην 
ὁρῶντες τὴν σάρχα. “Ἕλληνές γε μὴν, τὸ τοῦ μυστη- 
Οἷου βάθος; xav' οὐδένα τρόπον συν!έναι "ἘΝ μενοι, 
μωρίαν εἶναι νομίζουσι τὸ λέγεσθαι πρὸς ἡμῶν, 
τεθνάναι Χριστὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσμου ζωῆς. ᾿Αλλ᾽ 
αὐτὸ δὴ τουτὶ τὸ δοχοῦν εἶναι μωρὸν, σοφώτερον τῶν 
ἀνθρώπων ἐστί. Βαθὺς γὰρ ὁ λόγος, καὶ τῆς ἀνωτάτω 
σοφία; ἐπίμεστος ἀληθῶς, ὁ ἐπί γε, φηδὶ, τῷ πάντων 
ἡμῶν Σωτῆρι Χριστῷ, καὶ τὸ ἀσθενὲς εἶναι νομισθὲν 
παρά γε τοῖς Ἰουδαίων δήμοις, ἰσχυρότερον τῶν 
ἀνθρώπων ial. Σέσωχε γὰρ ἡμᾶς ὁ μονογενὴς τοῦ 
Θεοῦ Λόγος, τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ὑποδὺς, ἵνα 
σαρχὶ παθὼν, xaX ἐγηγερμένο; Ex. νεχρῶν, xpsic- 
τονα Üavátou xal φθορᾶς τὴν ἡμῶν ἀποφήνῃ φύσιν. 
Ἔστι ὃξ ὑπὲρ χεῖρα τὴν xa0' ἡμᾶς, τὸ χατωρϑω- 
μένον. Οὐχοῦν ἰσχυρότερον τῶν ἀνθρώπων ἐστὶ τὸ 


quod stultum. est Dei, sapientius est hominibus : 
quod infirmum est Dei, fortius est hominibus *?, » 


B. Quo pacto? neque enim intelligo. 

A. Noune enim Judeis scaudalo fuisse dicit pas- 
sionem cruciía, Griecis autem stultitiam? illi eniu 
dixerunt, eum illum suspensuui e ligno cernerent, 
sanguinolenta molitanles capita : « Si Filius Dei 
es, descende e cruce, et crelemus tibi **. 1 Existi- 
maábant enim illum violentia ipsorum superatum, 
paesum esse. Errarunt autem, putantes vere Filium 
Dei noo esse, solam carueim intuentes. Grzeci vero 
eum mysierii inagnitudinor pulla ratione percipere 
possent, atulium esse dicunt dicere Christum pro 


B vi mundi inortuum esse, Sed hoc ipsum quod vi- 


deiur esse suiltum, est sapientius hominibus. Gra- 
vissimus enim est sermo, summaque sapientia ple- 
nus de Christo omnium Salvatore habetur, et quod 
ἃ Judzis censetur esse ipfürmum, fortius est liomi- 
nibus. Salvavit enim nos wuigenitum Dei Verbum, 
nostri similitudinem subiens, ut passus carne el sus- 
cilatus e mortuis, naturam nostram morte 30que 
interitu superiorem declararet. Est. vero. id qued 
prestitum est, potestate nostra superius. Fortiug 
itaque est hominibus, quod iu inlirmitate nosire 
simili et in passione peractum esse videtur, el iivi- 
uam poteutiam demonstrat. 


ἀσθενείᾳ τῇ xa0' ἡμᾶς: χαὶ ὡς ἕν γε τῷ παϑεῖν πεπράχθαι δοκοῦν, δυνάμεώς τε τῆς θεοπρεποὺς ἐπίδειξιν 


ἔχον. 

R. Εἶτα πῶς ἂν ὁ αὐτὸς, φασὶ, μὴ πάθσι; 

A. Σαρχὶ τῇ ἰδίᾳ παθὼν, καὶ οὐ θεότητος φύσει, 
καὶ ἀπόῤῥητος μὲν παντελῶς ὁ ἐπὶ τούφοις λόγος, 
καὶ οὐχ ἄν τις ἐφίχοιτα νοῦς τῶν οὕνωμᾳ ἰσχνῶν xai 
ὑπερηρμένων ἐννοιῶν. "Enápsvol γε μὴν τοῖς εἰς ὁρ- 
ϑότητα λογισμοῖς, xal τὸν τοῦ εἰχότος περιαθροῦντες 
Αόγον, οὔτε τοῦ λέγεσθαι παθεῖν ἀλλοτριοῦμεν αὖ- 
τὸν, ἵνα μὴ πρὸ τούτου καὶ τὴν χατὰ σάρχα γέννη- 
σιν, οὐχ αὑτοῦ μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἑτέρου φῶμεν εἶναί τι- 
νος, οὔτε μὴν εἰς τὴν θείαν αὑτοῦ xa ὑπερτάτην 
πεπράχθαι φύσιν διοριζόμεθα τὰ σαρχός" νοοῖτο δ᾽ 
ἂν, ὡς ἔφην, σαρκὶ τῇ ἰδίᾳ παθεῖν, χαίΐτοι θεότητι 
μὴ καθὼν, χαθ᾽ οἷον δή τινα τρόπον. ᾿Δαθενεΐ μὲν 
yàp πᾷσα παραδειγμάτων δύναμις, xal τῆς ἀληθείας 
κατόπιν ἔρχεται. Πλὴν ἐνίησι τῷ νῷ φαντασίαν 
ἐσχνὴν τοῦ πράγματος, καὶ ὡς ἀπό γε τῶν ἐν χερσὶν, 
ἀναθδιδάτει πρὸς τὸ ὕψος, xai τὸ πέρα λόγου. “Ὥσπερ 
γὰρ ὁ σίδηρος ἤγουν ἑτέρα τις ὕλη τοιαύτη ταῖς τοῦ 
φυρὸς ὁμιλήσασα προσδολαῖς, εἰσδέχεται μὲν αὑτὸ, 
καὶ χατωδίνει τὴν φλόγα εἰ δὲ δὲ χατακαίοιτο τυ- 
χὸν ὑπό του, δέχεται μὲν ἡ ὕλη τὸ βλάδος, ἀδιχεῖται 
δὲ ὅλως πρὸς τοῦ παίοντος οὐδὲν ἡ τοῦ πυρὸς φύσις " 
οὕτω πὼς συνήσεις χαὶ ἐν τῇ σαρχὶ λέγεσθαι παθεΐν, 
θεότητι δὲ μὴ παθεῖν τὸν Υἱόν. Καὶ σμιχρὰ μὲν, ὡς 
ἔφην, τῶν παραδειγμάτων dj δύναμις, ἀποφέρει δέ 
φως τῆς ἀληθείας ἐγγὺς τοὺς τοῖς ἱεροῖς Γράμμασιν 
ἀπειθεῖν ἡρημένους. 


*t* Math, xxvii, 42. 


hi 


" l Cor. l, 322-25. 


€ B. Atqui quomodo, inqniunt, ipse non patiatur? 


À. Propria earne passus, non autem natura divi- 
nitatis, idque ineffabili quadam ratione, quam nulla 
mens 6 percipere queat. Nes vero ratioeinatio- 
nibus quae veritati maxime consentanez sint inlie- 
rentes, neque alienum ipsum ab eo censemus, qeod 
dicalür passus esse, ne et nativitatem secandum 
carnem, qu:& passionem pracessit, nen ipsius se 
alterius cujuspiam faisse dicamus, neque ea quae 
carnis sant In divinam ipsias atqwe supremam na- 
turam facta esse statuamus. Intelligatur vero carne 
propria, ot dixi, passus esse, tametsi deitate passus 
non sit. Quo autem modo, nullis exemplis satis ex— 
plicari potest. Omnia enim inferiora sunt rei ipsis 
veritate. Venit tamen mihi in meitein quadam ina - 
glinatio, qux ex lis quze manibus contrecetamus aox 
attollit ad aliitudinem ejus quod rationem onuem su- 
perat. Quemadmodum enim ferrum, aut alia qua - 
plam ejuscemodi materia recipit quidem in se et 
patitur flammam : si vero pereutiatur ab aliquo, 
ipsa quidem materia detrimentum accipit, ipsa vere 
ignis natura a percutiente non Leditur : ita fere In- 
telliges Filium corne qnidem passum, divinitate 
vero nequaquam. Et exigua quiden est, ut dixi, si- 
militudinum vis ac facultas, propius tamen ad veri- 
tatis cognitionem adducit eos qui sacris Litteris 
&dem adbibere non recusant, 


4559 


B. Recte dicis. 

A. Nisi enim immediate propria Verbi facta sit 
caro quie ipsi ineffabiliter supraque omnem intelle- 
cium unita est, quomodo censeri possit vivificans ? 
.i1« Ego enim, inquit, sum panis vivificsns qui de 
: leaelo- descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane, 
,vivet in :ternum. Et panis quem ego dabo, caro 
mea est pro mundi vita **. » At si est caro Filii ab 
ipso diversi, qui areta quadam conjunctione ipsi 
ascitus erat, et z»qualitate honoris cum eo donatus, 
quo pacto suam vocat, cum alioqui mentiri nesciat? 
Quomodo autem alterius cujuspiam €earo mundum 
viviflicare queat, nisi fscta sit propria vite, nimi- 
rum Verbi ex Deo Patre geniti, de quo divinus 
Joannes ita ait : « Et scimus quoniam Filius Del 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1560 


B. Εὖ λέγεις. : 
A. Εἰ γὰρ οὐχ ἀμέσως ἰδία τοῦ Λόγου γέγονεν d) 
ἀποῤῥήτως αὐτῷ καὶ ὑπὲρ νοῦν xal λόγον ἐνωθεῖσα 
σὰρξ, πῶς ἂν νοοῖτο ζωοποιός; « Ἐγὼ γάρ εἶμι, 
φησὶν, ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐχ τοῦ οὐρανοῦ χαταδὰς, 
xai ζωὴν διδοὺς τῷ χόσμῳ. Ἐάν τις φάγῃ ix τοῦ 
ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα, χαὶ ὁ ἄρτος δὲ 
ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν, ὑπὲρ τῆς τοῦ 
χόσμου ζωῆς. 5 ᾿Αλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν ἡ σὰρξ, Ylou παρ᾽ 
αὐτὸν ἑτέρου, κατὰ συνάφειαν σχετιχὴν οἰχειωθέντος 
αὐτῷ, καὶ χάριτι χεχλημένου πρὸς ἰσοτιμίαν, πῶς 
ἰδίαν αὐτὴν ὀνομάζει, καίτοι ψεύδεσθαι μὴ εἰδώς ; 
Πῶς δ᾽ ἂν καὶ ζωοποιήσει τὸν χόσμον 1j ἑτέρον τινὸς 
σὰρξ, εἰ μὴ γέγονεν ἰδία τῆς ζωῆς, δῆλον δὲ ὅτι, τοῦ 
ἐχ Θεοῦ Πατρὸς ὄντος Λόγου, περὶ οὗ φησιν ὁ θεσπέ- 


venit, et dedit nobis sensum ut cognoscamus verum B σιος Ἰωάννης " « Καὶ οἴδαμεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ 


Deuimn , et sumus in vero Filio ipsius Jesu Christo. 
flic est verus Deus, et vita zeterna **? » 


B. Ceterum hoc etiam, ut arbitror, objicient, 
dictum esse ab ipso, et quidem manifeste : « Amen, 
amen dico vobis, nisi mandueaveritis carnem Filii 
*hominis, et brberitis sanguinem ipsius, non habetis 
977 vitam in vobis "7. » Nos itaque censerus, in- 
quiunt, non esse Dei Verbi, sed potius hominis qui 
ipsi conjunctus est pretiosum corpus et sanguinem. 
-. &. At vero quid tandem de magno religionis no- 
str:e mysterio statuent? Tolletur enim, ut apparet, 
Dei Verhi exinanitio, qui cum esset in forma atque 
zqualitate Patris, voluit propter nos formam servi 


ἧἥχει, καὶ ἔδωχεν ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσχωμεν ab- 
κὸν, καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χρι- 
στῷ. « (τός ἐστιν ἀληθινὰς Θεὸς, xal ζωὴ αἰώνιος; 
B. ᾿Αλλ᾽, οἶμαι, πρὸς τούτῳ φαῖεν ἂν, εἰρῆσθαι 
παρ᾽ αὐτοῦ xal μάλα σαφῶς, « ᾿Αμὴν, ἀμὴν λέγω 
ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάργα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀν- 
θρώπου, xa πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν 
ἑαυτοῖς. » Συνίεμεν τοίνυν ἡμεῖς, φασὶν, ὡς Em 
μᾶλλον 00 τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἀλλὰ τοῦ συναφθέντο; 
αὐτῷ ἀνθρώπου, τὸ τετιμημένον σῶμα xal τὸ αἷμα, 
. À. Εἶτα ὅποι ποτὲ θεῖεν ἂν τὸ μέγα τῆς εὐσεδείας 
μυστήριον; ᾿Αναιρεῖται γὰρ, ὡς Éo:xev, ἣ τοῦ θεοῦ 
Λόγου πένωσις, ὄντος μὲν ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ 
Πατρὸς, ἑλομένου δὲ δι᾽ ἡμᾶς, μορφὴν δούλου λαδεΐν, 


accipere, similisque nobis fleri **, et particeps fleri C xax ἐν ὁμοιώσει γενέσθαι τῇ πρὸς ἡμᾶς, καὶ μεῖα- 


earuis et sanguinis **, et incarnationis administratio- 
nem universo orbi terrarum largiri. Salvatus enim 
est per ipsam, iustaurante Patre in ipso omnia qux 
in ccelis el qua in terra, sicut scriptum est 75. Si 
ergo non ipsum dicunt esse Unigenitum, divina pa- 
;fiter οἱ bumana ratione dicentem : « Et panis quem 
-ego dabo, caro mea est pro mundi vita; » sed 
-alium quemdam diversum ab ipso Filium hominis 
.40s salvasse, certe ipse non est Dominus, ut Scri- 
ptura de illo praedicant, sed unus ex nobis, et vivi- 
dicat deinceps ea quz corruptioni obnoxia sunt, non 
per Deum vivificandi virtute preditum, sed per 
«quemdam corruptioni obnoxium, qui perinde ac 
nos vitam per gratiam acceperit. Αἱ si verum est 


σχεῖν αἵματος xai σαρχὸς, xai τὴν τῆς ἐνανθρωκῆ- 
σεως olxeyouiav ὅλῃ χαρίσασθαι τῇ ὑπ᾽ οὐρανόν. 
Σέσωσται γὰρ δι᾿ αὐτῆς, ἀναχεφαλαιουμένου τὰ 
πάντα τοῦ Πατρὸς ἐν αὐτῷ, τά τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς 
xai τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, χαθὰ γέγραπται. Εἰ μὲν οὖν 
οὐχ αὐτὸν εἶναί φασι τὸν Movoytvr, θεοπρεπῶς τε 
ὁμοῦ xal ἀνθρωπίνως λέγοντα, « Καὶ ὁ ἄρτος δὲ, ὃν 


ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσμου 


ζωῆς » ἕτερον δέ τινα παρ᾽ αὑτὸν ἰδιχῶς νοούμενον 
Yibv ἀνθρώπου σεσωχέναι ἡμᾶς, οὐχ αὐτός ἔστι 
Κύριος, xazà τὸ γεγραμμένον, ἀλλ᾽ εἷς ἐξ ἡμῶν, καὶ 
ζωοποιεῖται λοιπὸν τὰ ὑπὸ φθορὰν, οὐ διά γε Θεοῦ 
μᾶλλον ζωοποιεῖν ἰσχύοντος, ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑνὸς τῶν ὑπὸ 
φθορὰν, χάριτι μεθ᾽ ἡμῶν λαδόντος τὸ ζῇν. Εἰ δὲ 


quod Verbum factum est caro, secundum Scriptu- D ἁληθὲς, ὅτι σὰρξ γέγονεν ὁ Λόγος, χατὰ τὰς Γραφὰς, 


ras 7", οἱ in terra apparuit, et cui lioininibius versa- 
tus est?* , formam servi ut propriam gerens, voca- 
bitur etiam Filius hominis, quod quidein, si indigne 
ferunt nonnulli, graviter peccasse deprehendentur. 
Neque enim alia ratione caro vivifica effici potest, 
quam secundum propriam suam naturam corrumpi 
atque interire necesse erat, nisi propria facta esset 
Verbi omuia vivificantis. lloc enim pacto operata 
est el przsstitit qux ipsi Verbo sunt propria, vivifi- 
canti ipsius virtuli couversala, Et quidem mirum 


** | Joan. v, 90. 
1. Daruch i1, 93. 


* Joan. vi, 51, 52. 
1 10. 7* Joan. 1, 44. 


417 Joan, vi, 51. 


xai ἐπὶ γῆ; ὥφθη, xal τοῖς ἀνθρώποις cuvaveatpá- 
qn, τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ὡς ἰδίαν ἔχων, χεχλή- 
σεται χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου, xàv ἀσχάλλωσέ τινες ἐπὶ 
τούτῳ, τοῖς τῆς ἁμαρτίας ἐγχλήμασι aod; αὐτοὺς 
ἑνιέντες ἀλοῖεν ἄν. Οὐ γὰρ οὖν ἑτέρως ζωοποιὸν γε- 


᾿νέσθαι τὴν σάρχα, xaX κατ᾽ ἰδίαν φύσιν ὑπενηνεγμέ» 


νὴν τῷ φθείρεσθαι δεῖν, εἰ μὴ γέγονεν ἰδία τοῦ ζωο- 
ποιοῦντος τὰ πάντα Λόγου. Ἐνηργεῖτο γὰρ οὕτως τὰ 
αὐτοῦ, τῇ ζωοποιῷ αὐτοῦ δυνάμει ὁμιλήσασα. Καὶ 
θαυμαστὸν οὐδέν. Εἰ γάρ ἐστιν ἀληθὲς, ὅτι ταῖς 
** philipp. ii, 6. 


* Hebr. n, 18. ** Ephes. 


4561 


QUOD UNUS SIT CHRISTUS. 


156? 


ὕλαις ὀμιλῆσαν τὸ πῦρ, καίτοι θερμὰς οὐχ οὔσας αὖ- A non est. Nam si verum est quod ignis circa mate- 


τὰς χατ᾽ ἰδίαν φύσιν, ἀποφαίνει θερμάς " ἐνίησι γὰρ 
xai μάλα πλουσίως αὐταῖς τῆς ἐνούσης αὐτῷ δυνά- 
psox τὴν ἐνέργειαν * πῶς οὐ μᾶλλον ἑνίησι Θεὸς ὧν 
ὁ Λόγος τῇ ἰδίᾳ σαρχὶ, τὴν ζωοποιὸν ἑαυτοῦ δύναμιν 
xai ἐνέργειαν, ἐνωθεῖσαν αὐτῇ καὶ ἰδίαν αὐτὴν 
ἀποφήνας, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, xal χαθ᾽ ὅν οἷδε 
τρόπον αὑτός ; 


B. ᾿Αναγχαῖον οὖν ἄρα συνομολογεῖν, οὐδενὸς 
ἑτέρου μεαολαδοῦντα;, παντελῶς ἴδιον τενέαθαι τὸ 
σῶμα τοῦ ix τοῦ Πατρὸς ὄντος Λόγου, xdv ἐψνχω- 
μένον νοοῖτο ψυχῇ νοερᾷ. 

A. Πάνν μὲν οὖν, εἰ τὸν ἀπλανῆ τῆς πίστεως ὀρθο- 
τομοῦμεν λόγον, χαὶ τῶν τῆς ἀληθείας δργμάτων 


riam aliquain versans, eam quz alioqui ex sua na- 
tura calida non est, calidam efficit ( immittit enim 
ei abunde faculiatis qua praeditus est efficaciam), 
quo pacto non potius immittit Deus Verbum propri:e . 
carni viviicantem suam virtutem atque operatio- , 
nem, cum illam sibi unitam et propriam, citra con- - 
fusionem aut mutationem et quo ipse novit modo, 
declarari? 

B. Necessarium itaque est fateri, nemine alio in- 


' terveniente, perfecte proprium factum. esse corpus 


Verbo ex Patre, tametsi anima intelligente anima- 
tum censeatur? 

A. Omnino, si rectum et sincerum fidei sermo- 
nem tenere velimus, et 778) dogmatum veritatem 


ἐσμὲν ἐρασταὶ, xai τῶν ἁγίων Πατέρων οὖχ ἀπο- B amamus, atque a sanctis Patribus non deflectimus, 


φερόμενοι τῆς εὐθείας, οὔτε μὴν τὴν βασιλιχὴν 
ἀφέντες τρίδον, χαὶ ταῖς τινων εἰχαιομυθίαις εἰς 
κίόδηλον νοῦν ἀποχομιζόμενοι, ἐποιχοδομούμενοι δὲ 
μᾶλλον ἐπ᾿ αὐτῷ τῷ θεμελίῳ, τουτέστι Χριστῷ. 
« θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν 
χείμενον, » χαθὰ γέγραφεν ἀληθῶς ὁ σοφὸς &pyt- 
τέχτων, καὶ τῶν αὐτοῦ μυστηρίων ἱερουργός. Ἕνα 
τοιγαροῦν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς εἶναι πι- 
στεύομεν, χαὶ ἐν ἑνὶ προσώπῳ νοούμενον τὸν Κύριον 
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, γεννηθέντα μὲν bx τοῦ Θεοῦ 
xai Πατρὸς, θεϊχῶς, ὡς Λόγον, πρὸ παντὸς αἰῶνος 
καὶ χρόνου * kv ἐσχάτοις δὲ τοῦ αἰῶνος χαιροῖς, τὸν 
αὐτὸν γεγονότα χατὰ σάρχα kx γυναιχὸς, αὐτῷ τε 
προσνεμοῦμεν τά τε θεοπρεπῇ χαὶ τὰ ἀνθρώπινα, 
xai αὐτοῦ γενέσθαι φαμὲν τὴν χατὰ σάρχᾳ γέννησιν, 
xal τὸ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ πάθος, οἰχειόυμένου μὲν 
ἅπαντα τὰ τῆς ἰδίας σαρχὸς,, μεμενηχότος γε μὴν 
ἀπαθοῦς τῆς θεότητος φύσει. Κάμπτει γὰρ οὕτως 
αὐτῷ πᾶν γόνυ, xai πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογεῖται, 
ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν τοῦ Πατρός. 
᾿Αμήν. 


neque deserta via regia, aliorum vana aique inania 
commenta sectamur, in reprobam mentem abduct; : 
sed potius super jpsum fundamentum, hoc.est 
Christum, zdificamus. « Fundamentum enit aliud 
nemo potest ponere, prseter id quod positum est *; » 
ut vere scripsit sapiens ille architectus 15, et myste- 
riorum Dei administrator '*. Unum itaque Filium 
Dei ac Patris esse credimus, et in una persona in- 
tellectum Dominum nostrum Jesum Christum, geni- 
tum quidem ex Deo et Patre divinitus, ut Verbum, 
ante omnia secula ét tempora, novissimis autem 
δου} temporibus eumdem factum carnem ex mu- 
liere, ipsique tribuimus et divinas et humanas pro- 
prietates : et illius factam esse dicimus nativitatem 
secundum carnem, et passionem in cruce, quippe 
qui omnia sibi adaptarit quse carni sue sunt pro- 
pria; manente interim natura deitatis experte pas- 
sionis. Hac enim ratione illi flectitur omne genu, et 
omnis lingua confitetur quia Dominus Jesus Christus 
in gloria Patris ᾽ν, Amen. 


** | Cor. in, 11. 7* Ibid. 10, ?* ] Cor. iv, 1. "* Philipp. it, 10, 11. 


1565 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 1364 
ENuZtIAIX— ELLE L—RERAMÁLLM—————É—————————M———————— — Á—À 


SANCTI CYRILLI 


ALEXANDRINI ARCHIEP. Ὁ 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


(Ex edit. P. Garterii, Opp. Marii Mercatoris, MM Grikcis 40: Joznnes Autbertus ex codice Regio 
uerat. 


ADMONITID. 


— 


Tractatuá isté, ho prástantior quam üliliór, inscribitur Scholia de incarnatione Unigeniti : propterea 
quod continel non tantuin explicationem trium vocum diffteilium intellectu, Christus, Emmanuel, Jesus, 
quarum prznotione opus est ad mysterium incarnationis Dominice tractandum; sed etiam solotioaem 
implicatv quastionis, quomodo duz "aturz, sine cotfusione et conversione, conveueriet in unitalem 
person:z divinze, eamque non σχετιχὴν et moralem, sed φυσιχὴν et substantivam : qui cardo totis 
quiestionis tanta commotione totius orbis agitatze. 

Quo auctore scriptus sit, dubitare non licet, cum Theodoretus in secundo dialogo qui dicitur Incenfusus, 
Leo Magnus epistola 97, concilium Chalcedonense actione 2 in (ine, Facundus Hermianensis libris mn οἱ τ, 
Leontius scbolasticus libro 1 contra Nestorianos et Eutyebianos, aliique, non tantum hujus operis, tanqssm 
ἃ Cyrillo editi, meminerint, sed ex eo quoque ad confirmandam fidem testimonia deprompserint. &éde 
quod in bibliotheca Regia Parisiis non modica pars Graece habetur, Cyrili nemine inscripta, quam 
Juaaues Autbertus transtulit iu suam Operum Cyrilli 'Greco-Eatipam editionem, temo V, parte 1». 

Quo tempore compositus fuerit, conjicere ex eo licet, quod etsi contra Nestorium saacius βυεὶ 
defensor disputet, eu: tamen nomiue non appellet, solitus alioqui nop tacere, post condemnationem, 
imo el ante condemnationem, siaüm atque lis quasi intentata est, copptaumque agi jure, id est, pest 
missam cum summi powificis litteris depositionis sententiam conünentibue synedicain ex /Egypuac 
synodo epistolam, capitaque daodecim, qui anathematismi dicunwr, Compositus igitar dici debet anie 
concilium Ephesinum. 

Sed quo in loco, quove distinctius tempore? Ephesi, opinabitur forte quispiam, tunc cum Cyrillss, 
ipsis exigentibus catholicis, esponere coactus est nonnulla, quw paulo vel durior, vel ebeeuriora 
videbantur in anathematismis, praesertim ut propulsaret invidiam sibi ab adversariis conflatam, quasi 
cum Apollinaristis sentiret, unicam esse in Christo naturam, versumque in carnem Verbum divinum. 

Ego vero Alexandria scriptum puto, longe antea : Cyrillus namque antequam responderet, vcl Andre2 
Samosateno, vel Theodoreto, anathematismos reprehendentibus, id operis suscepit, quo instrueret 
disputaturos pro fide, de primis quasi notionibus vocum, atque aliis nonnullis, quibus inter disputandum 
usus foret. Instruxit vero, nisi me fallit opinio, cum primum ferveret quzstio apud Alexandrinos , nec 
satis adhuc animi exercitatione eruditi éssent; cumque ipse etiam primum Cyrillus pro Christo pugnam 
cum Nestorio iniret, datis prioribus litteris officii monitricibus. Scriptus est igitur tractatus iste eodem 
fere tempore quo epistola ad monachos Jgypti, id est, sub medium aut saltem sub finem ann. 499. 
Idem enim est utriusque argumentum, nec aliud videtur discrimen quam methodi, qua in epistola oratoria 
magis est, in Scholiis fere scholastica. 

Jn eam me sententiam impellunt tria. Primum, quod Scholía ante concilium Epbesinum scripta sint, ut 
antea confectum est : nec parvo tamen tempore, cum Andreas Samosatenus apud Anastasium Sinaitam 
liujusce operis tanquam pervulgati meminerit. Alterum, quod videatur elementaria quzedam doctrina, 
rudibus controversie ingeniis tradita : continetur enim expositione vocum, distinctionibusque 3d 
clijectiones solvendas necessariis, οἱ exemplis ad rem explicandam faciie. Tertium, quod in opere toto 
nulla per se fiat mentio Dei pontificis; sed eorum tantum qua in primo Nestorii sermone secundoque et 
terlio contra fidei regulam leguntur, cuim tamen digna foret ista quxestio, quie tractaretlur propter suam 
give subtilitatem, sive necessitatem. Orta vero est ex homilia Procli a Nestorio acerbius reprehensa, de 

niliil afferri potuit nuntii Alexandriam ante definitum hactenus tempus. 


1365 SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 4566 


De interprete paulo difficilior est quzstio. Quisquis ille fuerit, ipsum oportet quinto szculo scripsisse, 
imo temporibus Cjrilli : siquidem ex hac ipsa versione, qux nunc habetur, et Leo Maguus statim post 
obitum Cyrilli tanquam ex vulgata, et concilium Chalcedonense, et Facundus Hermianensis decerpserint, ! 
quz locis antea citatis referunt. Crediderit non immerito quispiam, tribuendum hoc opus uni ex Alexandrinis! 
illis quorum Latieitatem apud sanetuin Colestinum Cyrillus excusabat, cum chartas mitteret ab iis versas.! 
Verum opinabilius videtur, interpretem dicere Marium Mercatorem, virum alioqui melioris Latinitatis 
scientem : nam et inter ejus opera reperitur in utroque manuscripto codice, quo usi sumus ; et ea setate 
vixit, qua scribebatur, et ardore fidei incensus Latina fecit quz Graeci defensores (idei scriberent; et in 
praefatione ad sermones Nestorii eontestatus est, se Latinitatis leges sprevisse in operibus Nestorii 
Cyrillique vertendis. In quibus, inquit, verbum de verbo, in quantum fieri poluit conatus sum translator 
exprimere, ne prius falsarius magis quam verus poslea probarer interpres. Da. igitur veniam, pie lector, si 
aui minus oralio [uculenta, aut verborum: wbicunque presumplorum novitas aurem [orte perculerit. Elegi 
obtrectatorum linguis. magis exponi, 4.6 a veritate sensuum exprimenda, ubi omne est de {πἰεἰϊαία 
periculum, longius aberrare. 

Non levis opera ponenda nobis fuit in emendanda versione tam antiqua, ideoque ab exscribentibus , ut 
fi!, corrupta : juverunt quidem manuscripil codices et libri typis excusi. At cum una sit omnium versio, 
eaque non minus a notariis depravata, quam ab interprele neglecta, quoties non preluxerunt Grzca, 
przlurerunt vero non. szpe, divinandum foit, ut quas adhibuisset voces interpres, reatitueremms pro 
virili : religioni enim fuit ullas inutare, nec si aliunde licuisset, potuissemus tamen, cum defleiat Graecus 
textus in pluribus; quem enim babemus, vel ex Theodoreto, vel ex Chalcedonensi synodo, vel ex 
bibliotheca Regia acceptus est. 

Prodit vero eximium opus, et a sanctis Patribus summis Jaudibus ornatum, non tantum emendatius, 
uod certe leve nen est ; sed quarta fere yarte auctus, qusm legatur, vel apud Cyrilli operum editores , 
vel apnd concHierum collectores. Quid autem desit in vulgatis libris iadicabimus, ubi erit opus. 

Vulgati cedices totius operis habent capíta viginti δὲ octo; maauscriptus Marianus triginta quinque ; s 
Phoiius non ptura irevemdecim numerst, redactis scilicel ad hunc numerum cuaclis, quae apud alios non 
optima sane de causa separantur. Operz pretium est Photii verba exscribere : Lectus est item alter liber 
sic inscriptus : ScBeLiew. δὲ  UnicENITI INGARNATIONE, (Quo hac fere exponuntur, quid eet. Christus; qua 
ratione intelligendus Emmanuel ; quid est; Jesus Christus; juxia quid Dei Verbum dictum est homo; juzta 
quid esacuatum esse. Dei. Verbum dicitur; quomodo item Christus emus esi; quomodo etiam. unus. est 
Emmanuel ; quamnam dicimus esse exingnitionem? Item de ignito carbone viso ab Isaia, aliaque preterea, 
his tamen affinin, capita decem. Permajgnam vero legentibus utititatem tiber hic afferre potest. 

Aliam videri potest Facundus fermianensis in codice quo usus est partitionem ínvenisse : nam quod 
PPhotiss oeurvom capit &bse indicat, septimum ipse vocat ; decimum vero, quod apud Photium undecimum 
ponitur. Sic enim scribit : Cyrillus in libro quem Scholia muncupavit, titulo septimo, quam esse dicimus 
sdunationem, anima, inquit, omnia qute sunt corporis, etc. (Lib. xi, e. 7.) Et postea : Rursus aulem eodem 
dibro s titulo decimo, quid dixerit, vel quid prima fronte eolus ipse titulus prefcrat , advertamus ; nam hoc 
in illo se ostensurum esse promisit dicens (Ibid.), quod et adunato Deo Verbo vere humanitati, inconfus:e 
4amen substantie permanserint. Utque hoc probaret subjecit ista : Erectum est. secundum Dei voluntatem 
eanctum tabernaculum per desertum, ete. 

Quanquam in utrumque locum facile potuit mendum irrepere, si modo litteris Romanis, ut ercdibile 
esl, vii, xi, numerus scriptus sit ? potuit enim facile detrahi in uno loco, et in altero addi ab incuriosis 
librariis tertia vocalis. Quare Facundi lectio corrigenda mihi videtur, retinenda Photii, contractis tamen 
in unum capitibus duobus de carbone vel lilio: quz: exempla ad id, quod in titulo propositum est, 
probandum pariter conducunt. 

Et vere par est credere, suum singulis capitibus inscriptum fuisse argumentum quod tractandum foret ; 
von item id contigisse, quod in libris editis legitur, ut singula. capita singulis, sive testimoniis, sive 
exemplis incencinne et ἀμεθόδως tribuerentur. Mercatoris porro codex nihil adjumeiti conferre valuit ad 
alieratram opinionem confirmandam, siquidem titulos babet sine ullis numeris. 

gitur tametsi distributio capitum, qux usu recepta est, religiose servanda sit, visum est' tamen opera 
pretium fore, si singulis capitibus Scholiorum Photii numeri cum vulgatis apponerentur, et hic, propositis 
singulorum capitum ex Mercatore titulis, per synopsim totum opus exhiberetur. 


Cyrilli episcopi Alexandrie de incarnatione Unigeniti. 


!— Carum lY. Quid est Christus. 
Cav. 1l. Qualiter intelligi debeat Emmanuel. 
Car. Wl. Quid est Jesus. 
Car. IV. Quam ob caus:m bomo dictum sit Dei Verbum. 


4367 5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.—— 1362 


Cap. V. Quam ob causam exinanitum dicatur Dei Verbum. 

Cap. VI. Quomodo unus Christus. 

Cap. Vil. Quomodo unus Emmanuel. 

Cap. Vill. Quam esse dicimus adunationem. 

Car. IX. Quod incorporalis divinitatis corpus facta fuerit ipsa caro. babens animam rationabilem ; et 
quod si ea a se dividere voluerimus, procul dubio labefactabimms dispensationem , quae iu Christo 
intelligitur. 

Cap. X. Quod adunato Deo Verbo vere humanitati, ἱποοηίυ 888 tamen substantie permanserint. 

Car. XI. Quod, cum esset Deus Verbum, factus sit homo, nec homo simpliciter, nuda conjunctione 
lionoraWis, vocatus sit-ad parem dignitatem Dei Verbi, sive auctoritatem, sicut quibusdam videtur. 

Car. XII. Quod Cliristus Jesus vocetur homo factus Deus Verbum. 

Car. XIII, Quod Christus non sit homo Θεοφόρος, nec simpliciter in homine inhabitarit Dei Verbum; 
. sed magis caro sit factum, sive homo perfectus, secundum Scripturas. 

Car. XIV. Dicta apostolica, in quibus Deus nominatus sit Christus. 

Cap. XV. Quomodo oporteat intelligere : Verbum caro (actum est, et habitaeit in. nobis : ct quomodo 
inittitur Verbum quod Deus est ; quomodo proprium ipsius dicitur corpus. 

Car. XVI. Quomodo intelligatur Θεοτόχος Virgo sancta. — , 

Car. XVII. Quod Deus nominetur et homo, apparens Unigenitus. 

Car. XVIII. De Christi passione, quod utile sit. Quod ΖΝ 'aliud et aliud de uno eodem dicitar, 
nec dividinius in duo, 

Car. XIX. Adversus illos qui aiunt, quod sola relatione Deum Verbum deceant humana. 

Etsi porro quinque capita, eaque prolixa, que vulgo deficient, Marianus codex suppeditet, vix ausim 
. tamen spondere, etiamnum integrum opus edi, si qua fides Anastasio Sinaitz : citat enim locum de staiere 
reperto in ore piscis, qui non reperitur in Scholiis, cujusmodi nunc habentur; Sed valde suspicor, 
. Anastasium memoria lapsum pro alio opere Scholia posuisse:. eoque probabilior suspicio videtar, quod 
librum ὁδηγοῦ recordatione potius quam lectione auctorum se epmposuisse testatus sit, moneatqee ideiree 
lectorem de recognoscendis vel etiam restituendis testimoniis. , 

Occasione porro Scholiorum, ex quibus tria testimonia Theodoretus adduxit in secundo  Erasist 
dialogo, przetermittere non possum, quid conjecerim de testimoniis illis, que in concilio Chalcedonensi 
sancli Leonis epistolze subjuncta sunt : ea nempe a Theodoreto ajjuncta esse; nam omnia totidem verbis 
in dialogo quem dixi, leguntur, nullaque fit in tota epistola sive méntio, sive promissio afferendorum. Adde 
quod Theodoretus a Facundo dicitur asseruisse adversus Palxstings et Illyricianos reclamantes epistolam 
Leonis, adducto scilicet, ut habent acia concilii Chalcedonensis , testimonio, quod inter subjuncta legitur. 
Non fuisset vero adducto opus, si jam epistolze subjunctum esset : fuisset enim proeul dublo simal lecuua, 
aliaque pariter, si modo aliqua essent tunc temporis. Quid quod a Theodoreto aut cerle ab iis qui 
Theodoreii partibus studebant, versam in sermonem Graecum epistolam proditum est, imo et a 
vertentibus vitiatam, quod postremum Leo ipse queritur apud Marcianum imperatorem. Accedat etiam, 
quod in epistola pontifex plura fidei capita, non tantum adversus Eutychem, sed etiam contra Nestorium 
exponat ; nec alia tamen testimonia subdantur, quam qus ad distinctionem naturarum asserendam valent, 
quzque in dialogo qui dicitur Inconfusus, adhibita fuerant ad eos, qui Theodoreto Apollinarismi nomine 
suspecti erant, confutandos ; non afferantur quas ex libris contra Nestorium scriptis, in ipso etiam citato 
dialugo leguntur. 

Quauti vero pretii sit opusculum istud, zstimare licet vel inde maxime, quod nemo fere consequentium 
tractatorum, quí auctoritate Cyrilli in mysterio Incarnationis exponendo uti voluerit, testimonium aliquod 
ex Scholiis non sumpserit. Adde quod Cyrillus ipse videri possit hanc suam elucubrationem commendasse, 
cum scriberet Eulogio : Complectitur, inquit, idem liber sub finem breves quasdam de Christi dispensatione 
expositiones, easque pulchras admodum εἰ utiles. Oportet enim expositiones quas memorat, vel a Scholiis, 
vel a cousequente tractatu de Incarnatione Verbi, vel a dialogo subjuucto non differre : neque enim aliad 
quidpiam scripsit, de quo dubium esse possit. Αἱ differt profecto a consequente tractatu qui revera unus 
quidam sermo est; differt etiam a dialogo mox dieto: quis enim dialogum ἐχθέσεως nomine proprio 
appellet? Quanquam potuit dialogus subjungi Scholiis, ut epitome quzxdain et velut ὑπόμνημα. 

Quam accurata methodo sit conscriptum, ex serie apertum est. Cyrillus a simplicium vocum 
interpretatione exorsus exponit, quid sit Christus, quid Émmanuel, quid Jesus, quid unus, quid unio. 
Mox ad propositiones, qux in hac materia usurpari solent, orationem deflectens edisserit, qua ratione 
Christus sit. unus, unus Emmanuel, unus Jesus, id est, unus Dominus, ctc. Tum quomodo Verbum 
dicatur exinanitum, carni unitum, factum homo, nec ideo tamen mitatum, aut divinitate exatum. Hiae 
quo pacto. Christus non sit homo θεοφόρος, aut numine afflatus, sed vere homo Deus, deinde qua ratione 
Verbum perhibeatur in. nobis habitare, ad nos itti, corpus liabere proprium, et quomodo. intelligatur 


1569 


". SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1510 


Θεοτόχος Virgo sancta. Tandem quod Unigenitus in esrne visibili apparens; nominetur Deus et homo: 
qnomodo passus, et in quo postremo refellit eos qui humana non. alia ratione Deum decere putant, quam 
relatione sola. Ceterum, quod jam monui, distinctionibus ad declinandas heterodoxorum oljectiones 


utilibus singula fere capita plena sunt. 





TOY ATIOY KYPIAAOY 


ΠΕΡΙ 


THX ἘΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ TOY ΜΟΝΟΓΕΝΟΥ͂Σ. 


[e 


SANCTI CYRILLI 
SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


KEQAA. A'. 

Ti ἐστιν ὁ Χριστός: | 
Τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὄρου δύναμιν ἔχει, οὔτε 
μὴν τὴν τινος οὐσίαν, ὅ τί ποτέ ἐστι σημαίνει" xa- 
ἀπερ ἀμέλει xaX τὸ ἄνθρωπος, f) ἵππος, 1] βοῦς; 
Πρόγγνατος δὲ μᾶλλον ἐνεργουμένου περί. «ita, ποιεῖ» 
ται δήλωσιν. Ἐλαίῳ μὲν ἐχρίοντο τῶν ἀρχαιοτέρων 
τινὲς, χατά γε τῷ Θεῷ τὸ τηνιχάδε δοχοῦγ. Ka σύν- 
θημα βασιλείας fv ἡ χρίσις αὐτοῖς. ᾿Εχρίοντο δὲ xot 
οἱ προφῆται νοητῶς τῷ ἁγίῳ Πνεύμαξι, ὥστε xal 
ἐντεῦθεν ὀνομάζεσθαι χριστοὺς. Ψάλλει γοῦν ὁ μα- 
χάριος Δαδὶδ ἔχ προσώπου τοῦ Θεοῦ, καί φησι" « Μὴ 
ἅπτεσθε τῶν χριστῶν pov, καὶ ἐν τοῖς προφήταις μὴ 

πονηρεύεσθε. » Φησὶ δὲ xal ὁ προφήτης ᾿Αὐδαχούμ᾽" 


^u 


propheta Habacuc : 


CAP. I. 
Quid est Christus. 


779 Christ nomen nec definitionis vim obtinet, 
nec cujuspiam substantiam, qualis sit, significat , 
icut forte bomo, aut equus, aut bos ; sed rei magis 
quae in aliquo agatur, habet significationem : oleo 
namque unügebantur quidam superiorum, juxta quod 
Deo tune temporis placebat, οἵ signum regni il!is 
erat unctio. Ungebantur auiem et prophet: sensi- 
biliter Spiritu sancto, ut inde quoque nominarentur 
christi. Denique beatus David psallit ex persona 
Dei, et ait : « Nolite tangere christos meos, et in 
prophetis meis nolite malignari *. » Ait autem et 
« Existi ad salutem populi tut, 


« Ἐξῆλθες εἰς σωτηρίαν λαοῦ σον, τοῦ σῶσαι τοὺς p ut salvares christos Dos » 


χριστούς σου. » 

Ἐπὶ δέ γε τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ, 
χρίσιν μὲν γενέσθαι φαμέν. Πλὴν οὔτε συμδολιχὴν, 
ὡς ἐλαίῳ, δρωμένην, οὔτε μὴν τὴν ὡς ἐν χάριτι τῇ 
προφητιχῇ " ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐχείνην, τὴν ὡς Ev γε τῷ προ- 
χειρίζεσθαι νοουμένην πρὸς χατόρθωςιν τοῦ τοιούτου 
δ'ά τινος πράγματος" ὁποῖόν τι γενέσθαι φαμὲν, xal 
* ἐπὶ Κύρον τοῦ Περσῶν τε xai Μήδων βεδασιλευχότος, 
ὃς χατεστράτευσε τῆς Βαδυλωνίων, παραθήγοντος 
εἰς τοῦτο αὐτὸν τοῦ πάντα ἰσχύοντος Θεοῦ. Εἴρηται 
γὰρ, « Οὕτω λέγει Κύριος τῷ χριστῷ μου Κύρῳ, 
οὗ ἐχράτησα τῇς δεξιᾶς. » Καίτοι γε εἰδωλολάτρης 
ὑπάρχων ἀνὴρ, ὠνόμασται χριστὸς, διὰ τὸ οἱονεὶ χε- 
χρΐτθαι πρὸς βασιλέα τῇ ἄνωθεν ψήφῳ" προχεχεί- 


In Christo autem omnium Salvstóre unctionem 
quidem factam esse dicimus : ceterum neque sym- 
bolicam, quasi oleo factam, nec quasi in gratia pro- 
phetica ; sed nec illam, quz intelligitur fleri ad per- 
fectionem alicujus hujusmodi negotii, .qualem fa- 
ctam esse dicimus in Cyro Persarum et Medorum 
rege. Contra Babylonios enim ille duxit exercitum, 
instigante ipsum in id Deo omnipotente. Dictnm est 
enim : « Hxc dicit Dominus ehristo mco Cyro, 
cujus apprehendi dexteram *. » Atqui ille vir, cum 
esset idolorum cultor, nominatus est christus, ideo 
quod quasi unctus est in regnum, celesti suffragio, 
et ordinatus est ἃ Deo ut Babvlonem vehementer 


ριπταί τε παρὰ Θεοῦ xatà χράτος αἱρῆῇσαι τὴν Ba6u- C expugnaret. 


λωνίων. 
"Exsivo δὲ μᾶλλον... 
᾿Αδὰμ παράδασιν, 


Ἕπειδὴ yàp, διὰ τὴν ἐν 
βεδασίδευχε χατὰ πάντων ὑ 


δυαρτία, ἀπέπτη δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" χαὶ vivove 


! Pyal civ, (Ὁ, ? BHabac, in, 15, just LNN. 


νι. xL v, 1. 


Hilud autem magis de Christo. Quoniam enim pro- 
pter Ada pravaricationem * regnaverat supra oin- 
nes peccatum, et Spiritus ab humanitate discesse- 


* Rom. v, 1H. 


4371 


8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


4512 


rat", ob eamque eausam ia melis omnibus illa A ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας ἐν παντὶ καχῷ" ἔδει δὲ πάλιν 


versabatur; opus autem erat ut rursum, per Dei 
. misericordiam in pristinum revocata, Spiritum me- 
reretur : homo factum est unigenitum Dei Verbum, 
et cum terreno corpore terrenis apparuit. Fuit 
eiiam liberum a peccato, ut et in ipso, et in eo 
solo, iunocentiz laudibus natura hominis coronata, 
Spiritu sancto ditaretur, ac sic reformaretir ad 
Deum per sanctificationem. 9&0 Transit enim 
ad nos quoque gratia cepta a. Christo, qui est in 
nohis primogenitus; idque nos docens beatus Da- 
vid psallit ad Filium : « Dilexisti justitiam et odisti 
iniquitatem, ideo unxit t6 Deus Dens tugs deo ἰ2- 
tite Ὁ» : 

ὕνοιυ est igitur exemplo nostro Filius innocentis 
laudibus, et, ut ante dixi, in ipso natura hominis 
iliustrata, et digna jam sortiri Spiritam sanctam, 
δι nou discessurum, sieut antea, sed mansurum 
magis in ipsa. Ideoque scriptum est, quod « degcen- 
dii in eum Spiritus, et mansit euper ipsum *. » 
Dicitur ergo Christus Dei Verbum, quod propter 
nos et nostri similis homo est factum, et in servi 
forina : et ungitur quideia humane, secundum car- 
neni; ungit autem divine suo Spiritu eos qui in 
ipsum credunt. 


CAP, 11. 
Qualiter intelligi debeat Emmanuel. 


Emmanuel nominatur Deas Verbum, quod Abre- 
hi semen apprebendit, et similiter ae nos parüci- 
pavil carni eL sanguini δ, Interpretatar autem Em: 
manuel, z2obiscum Deus. Conütemur autem nobis- 
euin fuisse Dei Verbum, non localiter : in quo enim 
loco non est Deus, qui implet omnia? Nee quod 
adesse nobis conspicitur auxilii ratione; diotum est 
enim hoc modo ad Jesum filium Nave: « Et sicut 
eram cum Moyse, ila gre et tecum *. » Sed quod 
factum est in nostris, id est, in humanitate, non 
derelicta sua natura : inconverüibile eet emim na- 
tura Dei Verbum. 

C:eterum quam ob causam, cum plane dicatur ad 
Jesum ülium Nave, quod « sicut eram cum Moyse, 
sic ero tecum, » non est tamen nominatus Emma- 
nuel? ipsa autem ratie est : eisi enim cum aliquo 
sauctorum fuisse dicatur ; non tamen nobiscum fa- 
ctun) esse dicimus Deum Verbum, nisi eo tempore 
quo juxia quod dicit Baruch, « in terra visus est, 
ei inter howines conversatus est, et omnem viain 
inveniens disciplines, et dans eam Jacob puero suo, 
et Israel dilecto a se : ipse est enim Deus noster, et 
non comparabitur alius ad eum !'*, » 

Quantum enim ad Dei Ὅσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς 
naturam pertinet, non- τὸ εἶναι Θεὸς χατὰ φύσιν, 
dum erat nobiscum ; mul- οὐκ ὧν μεθ᾽ ἡμῶν' ἀσύγ- 


Gen. vi. 3. 
x, l. 3 58. vin, 14. 


* Psal. xyiv, δ. 1 Joan. 1, ὅδ. * Hebr. τ’, 44. * Josue s, v. 


ἐλέῳ Θεοῦ, πρὸς τὸ kv ἀρχαῖς ἀναδαίνουσαν ἀξιωθῆναι 
τοῦ Πνεύματος " ἐνηνθρώπησεν ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ 
Λόγος. Ἤφθη τε τοῖς ἐπὶ γῆς μετὰ γηΐνου σώματος, 
εἶτα γέγονεν ἁμαρτίας ἐλεύθερος, ἵνα ἐν αὐτῷ τε χαὶ 


μόνῳ τοῖς τῆς ἀμαρτησίας αὐχήμααι, ἡ ἀνθρώπου φύ- 


σις στεφανουμένη καταπλουτήσῃ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" 
ἀναμορφῳθείη τε οὕτω πρὸς Θεὸν δι᾽ ἁγιασμοῦ. Διά- 
δαίνει δὲ οὕτω χαὶ εἰς ἡμᾶς ἡ χάρις, ἀρχὴν Xa6ouca 
Χριστὸν τὸν ἐν ἡμῖν πρωτότοχον. Καὶ διὰ τοῦτο Bv 
δάσχων ἡμᾶς ὁ μαχάριος ψάλλει Δαδὶδ πρὸς τὸν Ylóv 
c Ἠγάπησας διχαιοσύνην, xat ἐμίσησας ἀδιχίαν, διὰ 
«οὔτο ἔχριρέ ες ὁ θεοὺς ὁ θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιά- 
σεως. ὃ 

Κέχρισται τοίνυν χαθ᾽ ἡμᾶς ἀνθρωπίνως ὁ Υἱὸς 


Β τοῖς τῆς ἀναμαρτησίας ἐπαίνοις, ὡς ἔφημεν " ἔχλε- 


λεμπρυμμένης ἐν αὐτῷ τῆς τοῦ ἀνθρώπου φύσεως, 
ἀξίας τὲ ἤδη γενομένης τοῦ χρῆναι μετασχεῖν τοῦ 
ἁγίου Ἡγεύματος " οὐχ ἀποφοιτῶντος ἔτι χαθὰ xai 
ἐν ἀρχαῖς, ἐμφιλσχωροῦνεος δὲ μᾶλλον αὐτῇ. Ταύ- 
τῇτοι καὶ γέγραπται, ὅτι e Κατέπτη μὲν ἐπὶ Χριστῷ 
τὸ Πνεῦμα, μεμένηχε δὲ ἐπ᾽ αὐτόν. » Λέγεται τοίνυν 
Χριστὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγας ὁ δι᾽ ἡμᾶς xaX χαθ᾽ ἡμᾶς 


᾿ ἄνθρωπος, xaX ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ ᾿ xal γριό- 


μενος μὲν ἀνθρωπίνως χατὰ τὴν σάρκα, χρίων δὲ θεῖ- 
xig τῷ δίῳ Πνεύμαει τοὺς εἰς αὐτὸν “τιστεύοντας. 


(em enis interest. iater 
deitatem etlimaeniistem; 
δὶ ingene est nimis ἀϊδο- 
rentia oSturormap. 


xpueov γὰρ 4b μεταξὺ 
ügóenteg χαὶ ἀνθρωπό- 
φηθος καὶ πολλή εἰς 
ἄγαν τῶν φύσεων ἔστιν ἡ 
διαφορά. 

Ideoque divinus David ad prezimitaqem mysti- 
cam [al. unionem aretissimam], Deum Verbem, 
quod nondum ad nos venerét, vecabet, dieses ia- 
spiritu: « Ob quid, Domipe, discessisti louge '! ? » 

(1) Ergo jam non discessit, sed nobiscum ([ait, 
qui cum manaisset id quod erat, apprehendit Abrs- 
hz» semen, ut dixi ; accepit autem etiam serwi for- 
yam, et conspectus homo ia terra est. 

Christus vero et Enimanuel eumdem nobis flum 
designant, partim quia unetus est more nostro, be- 
mane hominis nare epiritum accipiens, ut jn se 
ipso et primo [a/. humana nalura spiritum acci 
piente in ipso, ut primo]. Positus est enim primor- 
dium generis, rursus ipse ungens, ut Deus, Spirits 
sancto eos qui iu se credunt : partim, quia fuit no- 
biscum secundum quas modo reddidi rationes, et de 
eo nos facit certos Isaias propheta dicens : « Ecce 
virgo in utero accipiet, et pariet filium, et vocabi- 
tur nomen ejus Emmanuel '*. » Cum enim sancta 
Virgo, ex Spiritu quidera sancto przegnana est facta, 
peperit autem secundum carnem filium ; tunc eliam 
Emnianuel dictus est: fuit enim nobiscum, pet 
carnalem generationem iucorporalis; et id erat, 


19 Baruch μι, 38. '! Psal 


(4) Balyz. : Discessit, sed. nobiscum fuit ; qui, εἰς. Epir. 


43915 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


quod per vocem David significabatur : « Deus mani- A omnium Dominus, utpote qui natura et veritate ex 


feste veniet, Deus noster, oet non silebit !*; » et 
illu opinor : « lpse qui locutus sum, praeesto sum. » 
locutus enim per prophetas, ut ipcorporale adhuc 
Verbum, advenit etiam corporaliter. 
CAP. Ill. 
Quid est Jerus. 


Vi quidem intentionum, qua opórteal a nobis 
ununi dici Fillum Dei, tantumdem est, et Christus, 
et Emmanuel, εἰ Jesus; et id quidem quasi ex re 
nomen est factum : « Ipse enim, inquit, salvabit 
popaium suum ἃ peccatis sols **. » Ouemalüihodum 
enim Emmanuel significabat, per generatlopem ex 
muliere nobiscum factum fuisse Dei Verlum ; et 


Christus, quia factus bomo, unctus dicitMf juxta p 


mos humane: ita etiam Jesus, quod salv$vit nos 
*ium populem, quod maxime eem üemonstust vere 
€i natura omaium Dominum. Neque enim Whorninis 
cmnmunis creatura esse dicatur ; deceat aütem ma- 
εἰς omnia dicere esse Unigeniti, etsi Taelus sit 
homo. 

Dicet fotte alfhjilis : Atqui Moysis dictus est popu- 
ins 1srael. Ad hoc dieenas, qnod Dei αι ἐπὶ popu- 
hus nominatus sit, et 1d erat. verum. Verutn. quo- 
niam ad defectionem deductis est; et. vitalurm fecit 
cer desertam, imbonoratus est ἃ Deo : non tnim jam 
sunm nominare popsiam dignabstur, sed &bm jam 
howini destinavit, At nos mou ita: proprii enim 
sumus filii, eo quod et Deus sit, et per ipsuim creata 


sint omnia. Jta enim ait David: « Quoniam ipse G 


fecit nos, et non ipsi nos ; nos aulem populus pa- 
δι: ejus, el oves manos ejus '*,.» Dedique etiam 
íyse de uobis dizit : « Oves mete vocem meam au- 
dius el sequentar me 55. » Et rorsus: « Alias oves 
liabeo, quse non eunt ex hoe ovili, εἰ illas opertet 
Jue.congregore, et fct unos grex, et unos paster !!. » 
BMandabot autem etiam besto Petro : s Simon Joan- 
wis, awos me? faece agnoB xeeos , pasoe oves 
seas "δ. » 


CAP. TY. 
Quam ob causam Dei Verbum diclum sit homo. 


lomo nominatum est, . 


cum sit natura Deus, Dei 
lP'auris Verbum : quoniam 
Similter δὲ nos  $au- 
guini communicavit οἱ 
carui "5, Sic enin Ler- 
renis apparuit, non aiilt- 
tens id quod erat, sed 
assumens — lhumauitatis 
usturam in sua rationc 
perfectam. 


ΚΑνθρωπος ὠνάμασται, 
καίτοι χατὰ φύσιν ὑπάρ- 
χων Θεὸς, ὁ ἐχ Θεοὺ Ba- 
τρὸς Λόγος, ὡς μετεσχῃ- 
χὼς αἵματας, xai σαρχὸς 
παραπλησίως ἡμῖν. "ὭὨφθῃ 
γὰρ οὕτω τοῖς ἐπὶ [Qo 
χαὶ οὐ μεθεὶς ὄπερ ἦν, 
ἀλλ᾽ ἐν προσλήψει γεγο- 
νὼς τῆς χαθ᾽ ἡμᾶς ἀν- 
θρωπότητος τελείως ἐχού- 
σὴς χατὰ πὸν ἴδιον χόγον. 


Verumtamen et in. humanitate Deus wmaunsit, et 


9? Psal. six, 3. 
** [febr. dn, 11. 
? |a. xXL1v, Ὁ. 


!'* Matth, i, 29]. 
3? | Cor. Ἀν, 435. 
** | Cur, vin, 9, 6. 


*! Juan, i1, 9l. 


1 Psal. xciv, 5. 
"! Joap, vini, 95. 


Deo natus est Patre. Et id nobis evidentissime sa- 
pientissimus Paulus ostendit : « Primus enim, in- 
quit, bomo ex terra de limo; secmudas o caelo **. » 

Aiqui Virgo sancia peperit templum Verbo uni- 
ium ; sed e colo dicitur, εἰ recie quidem Emwa- 
puel: desuper enim οἱ ex substantia Dei et Patris 
natum est Verbum ipsius : descendi vero ad aes, 
tunc cum factum est bomo; tameb sic queque de- 
super est. Testaius est eutbm G1 Joannes de ee 
dicens : « Qui desurswmn venil, supra ommes 
est **, » EA ipse Ghristus οὐ ad populum Judoto- 
rum: « Vos deorsum estis, ego desuper sum **. » 
Εἰ rurgus : « Ego neu sua ex hec mundo *?, » licet 
pars mundi eicut home nuncupatus si; scd erat eum 
hoc quoque supra mundum ui Deus. Meminimus 
enim plane dicentis : « ΕΔ neuo asceudit in ccelum, 
nisi qui descendit de culo Filius bominis **. » De- 
scendisse auiem diclmes de ccelo Filium bominis, 
per unitatem dispensetoriam, Verbo iribuente pro- 
pri carai glorie sus el divinse subjestatis clarite- 
digerm. 

CAP. Y. 

Quam ob causam. exinanitum dicilur Dei Verbum. 


Plenum secundum naturem, ei ex omni parie 
perfectum Deum Verbum, et distribuens ex sua 
plenitudine bona sua creature, eo quod ait : « Eí- 
fundam de Spiritu meo super omnem carnem **. » 
Exinanitum dicimus ; nihil in setnra propria viola- 
tum, nec, ut aliter se baberet, commultalum, nec 
inferius ex ulla parte factum :inconvertibile enim et 
immutabile est ipsum quoque, sicut et generator 
ipstes, et 'munmquam [foit passtonis ullias capax. 
Qeendo vero facium fuit caro, id est Tiomo, tiuina- 
milatés prapertetem proprizm sibi. fecit. Primum, 
quod semel homo sit factus, etsi remanserit Dens : 


deinde quod servi formum aeceperit, qui secundum 


suam UratoTzm "ber est, utpote Fitins, Atque ita 
eum sit ipse cglorize Doininus, gloriam dicitur aceí- 
pere; cum sit ápse vita, vivificari perlrbetur, et in 
emmres accipit potestatem, cum sit ipse rex omnium; 
eumque Deo sit :qualis Patri, obediens fuit cracem 
passus, et czetera. Verum cum hac quidem hums- 
nitatis mensura conveniant , ea. tamen familiaria 


D anc esse cum carne, et inmplel dispensationem, 


snancens quod erat. 
CAP. VI. 
Quomodo unus es! Clrisius. 

Dixinus Paetus scribit: « Fui sust dii multi et 
demiui multi in celo, et in terra; sed nobis unus 
Deus Pater, e& 4uo omeia, ei nos ex 60; et unus 
Dominus Jesus Christus, per quei omwiu, el μοῦ 
per eum ?*, » A4 vere sapientissiuus Josaoes de Deo 
Verbo dixit, quod « omuia per ipsum faeta sunt, et 


168. 7912). x, 97. 57 Ibid. 16. 


18 joan. xiv, 16. 


'* Joan. xxi, 17. 
3). Joan. ini, 19. 


41574. 


U?-GC , 


1375 


.absque eo factum esi nihil **. » Evangelizabat au- A 


tem beatus Gabriel sanctze Virgini dicens : « Ecce 
concipies in utere, et paries Filium, et vocabis no- 
men ejus Jesum **, » Cum igitur per Christum Je- 
sum omnia diviuus Paulus facta esse commemoret ; 
confirmet autem vim sententiz, et opificem omnium 
fuisse Deum evangelizet, rem veram dicens evan- 
gelieta divinus; designet autem etiam angeli vox, 
vere ex sancta Virgine natum esse Jesum Christum, 
nec absque humanitate intelligimus Deum Verbum ; 
sed unum dicimus ex ambobus effectum, et Deum 
hominem factum, eumdem ex .Patre, ut Verbum, 
patum divine, et ex muliere homane, ut hominem : 
non tanquam ut secuudum substantie initium vo- 
catum tunc cum secundum carnem dicitur natus ; 
eed natum quidem ante omnia szcula, instante ta- 
men tempore, quo debuerat implere dispensatio- 
nem, natum etiam ex muliere secundum carnem. 
[Ergo, etsi alii simili appellatione vocati sunt chri- 
sti, unus tamen est per quem omnia, Jesus Chri- 
sius; non quod homo sit factus opifex omnium, | 
sed quod Deus Verbum: « Per quem omnia facta 
sunt, similiter ac nos participarit carni et san- 
guini **, » et nuncupatus sit homo, non tamen per- 
diderit esse, quod erat : ita enim et iu carne factus 
intelligitur merito opifex omnium. 


789 CAP. VIII. 


Quam esse dicimus adunationem. 


(1) Adunatio multis modis impletur : sejuncti enim 
nonnulli affectu vel voluntate, et discordantes inter 
se, adunari dicuntur, per reconciliationem s0cia- 
lem, deposita simultate. Adunari item dicimus ea 
quz sibi conglutinantur, sive modis aliis conferun- 
tur, aut per compositionem, aut per mistionem, aut 
per temperationem. Quoties autem adunatum esse 
nostr: nature Dei Verbum dicimus; omni humana 
cogitatione adunationis ejus modus videtur esse su- 
perior. Neque enim per supra scriptos modos facta 
est arcana illa, et nulli penitus nota, nisi ei cui 
omnia nota sunt, unio. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. - 


4316 
CAP. VII. 

Quomodo unus est. Emmanuel. 
Novissimis szculis Deus Verbum homo dicitur 
factus, et, sicut ait divinus Paulus, « per sacrift- 
cium suum mapifestatus est **. » Et quodnam est 
sacrificium ? « Suum enim corpus obtulit pro nobis 
in odorem suavitatis Deo et Patri, et intravit in 
sancta semel, non per sanguinem hircorum, aut 
taurorum, sed per suum sanguinem. Sic enim cre- 
dentibus in se remissionem in slernum compara 
vit?'. » Érgo plurimi quidem ante ipsum sancii 
fuere; sed nemo eorum Emmanuel nominatus est. 
Quam ob causam ? Nondum enim venerat tempas 
quo deberet esse nobiscum, id est, in. nostram ve- 
nire naturam per carnem, is qui est omni superior 


B creatura. Unus igitur Emmanuel, semel enim f»- 


etus est, homo Unigenitus, tunc cum per sanctam 
Virginem generationem carnalem perpessus est 
Dictum est enim et ad Jesum filium Nave : « Quod 
ero tecum **, » At non erat ille Emmanuet. Fuit 
etiam Cum Moyse ; sed nec ille Emmanuel nomias- 
tus est. Igitur quoties audimus nomen Filio datem 
esse, « nobiscum Deus, » sapienter intelligames, 
non ita fpsum fuisse nobiscum novissimis Lempori- 
bus, sicut dicitur aliquando fuisse cum ssanciis: illis 
enim eret tantum adjutor; nobiscum auem (vit, 
id est, factus est similis nostri, cum suam nos ami- 
sisset naturam : est enim inconvertibilis, ut Dess. 


KE9AA. H'. 
Tiva, φησὶ, 1έγομεν slvat τὴν &vocur. 


Τὸ τῆς ἐνώσεοως χρῆμα χατὰ πολλοὺς ἐπιτελεῖται 
τρόπους" διῃρημένοι váp τινες χατὰ διάθεσιν xal 
γνώμην, xai διχονοοῦντες πρὸς ἀλλήλους, ἐνοῦσθει 
λέγονται χατὰ σύμδασιν φιλικὴν, ἐχ μέσου ποιοῦντες 
τὰς διαφοράς" ἑνοῦσθαι δέ φαμεν xal τὰ ἀλλήλοις 
χολλώμενα, ἤγουν συνηνεγμένα χαθ᾽ ἑτέρους τρί’ 
πους, 7) χατὰ παράθεσιν, ἣ μίξιν, f) χρᾶσιν " ὅταν 
οὖν ἐνοῦσθαι λέγομεν τῇ xa0' ἡμᾶς φύσει «bv τοῦ 
Θεοῦ Λόγον, χρείττων ὁρᾶται τῆς ἀνθρώπου διανοίας 
ὁ τῆς ἐνώσεως τρόπος * o0 γάρ τοι xaO" ἕνα τῶν sipr- 
μένων ἐστίν" ἀπόῤῥητος δὲ παντελῶς, καὶ οὐδενὶ 
τάχα τῶν ὄντων διεγνωσμένος, πλὴν ὅτι μόνῳ τῷ 
πάντα εἰδότι Θεῷ. 


Et nihil mirum, si in hujusmodi cogitatione D Καὶ θαυμαστὸν οὐδὲν, εἰ τῶν τοιούτων ἑἐννοιὼν 


vincamur, cum res nostras, quomodo se habeant, 
jnquirentes, ultra modum nostra mentis inventio- 
nem esse conflteamur ; quonamque modo animam 
hominis suo corpori adunatam esse putemus ? Quis 
est qui id possit exprimere? Sed si oportet eos, qui 
parva ea vix intelligere soleant; imo et eos qui 
valeant intelligere, tam subtiles res et omnem ra- 
tionem transcendentes conjectare : dicimus quod 


deceat cogitare (quamvis minor sit oratio ad veri-. 


*! Joan. 1, ὅ. ** Luc. 1,91. 


** Hebr. n, 14. 


ἡττώμεθα᾽ ὅτε τὰ xa0' ἡμᾶς αὐτοὺς ὅπως ἂν ἔχα 
διερευνώμενοι, τῆς ἐνούσης ἡμῖν διανοίας: ἐπέχειν: 
τὴν κατάληψιν ὁμολογοῦμεν ὑπάρχειν. Τίνα γὰρ «pó- 
πὸν ἡνῶσθαι νοοῦμεν τὴν τοῦ ἀνθρώπου Ψυχὴν τῷ 
ἰδίῳ σώματι; Τίς ὁ φράσαι δυνάμενος : El δὲ χρὴ, 
μικρὰ καὶ μόλις ἐννοεῖν εἰωθότας, xa λαλεῖν ἰσχύον- 
τας, τῶν οὕτως ἰσχνῶν, xal ὑπὲρ νοῦν xai λόγον 
πραγμάτων χατατεχμύρασθαι, φαμὲν, ὅτι πρέποι ἂν 
ἐννοεῖν" μείων δὲ πάντω; τῆς ἀληθείας ὁ λόγος " τοῖ- 
δι [bid. 


80 Hebr. ix, 19, 81 Josue 1, v. 


(1) Autbertus versionem | Mercatoris emendare voluit ex Graco. 


.45 71 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


| - 


4578 


αὐτὴν εἶναι τὴν ἕνωσιν τοῦ Ἐμμανουὴἣλ, ὁποίανπερ À tatem) talem esso adunationem ipsius Emmanuel, 


ἂν λογίσαιτό τις xal τὴν [ To. τῆς τοῦ ἀνθρ. duy] 
τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν πρὸς τὸ ἴδιον σῶμα. Οἰχειοῦται 
γὰρ tj ψυχὴ τὰ τοῦ σώματος, χαΐτοι χατὰ φύσιν ἰδίαν 
. ἀμέτοχος οὖσα τῶν αὐτοῦ παθῶν. φυσιχῶν τε ἅμα, 
᾿ xai τῶν ἔξωθεν ἐπαγομένων. Κινεῖται μὲν γὰρ εἰς 
ὁρέξεις τὸ σῶμα φυσιχὰς, xal συναιαθάνεται διὰ τὴν 
ἕνωσιν ἡ ἐνοῦσα Ψυχή" συμμετίσχει δὲ χατ᾽ οὐδένα 
τρόπον οἴεταί γε μὴν ἰδίαν ἀπόλαυσιν εἶναι τὸ τῆς 
ὀρέξεως ἀποτέλεσμα" χἂν εἰ χαταξαίνοιτο τυχὸν τὸ 
σῶμα, xai σιδήρῳ χαταξαίνοιτο συναλγεῖ μὲν, ὡς 
ἰδίου πάσχοντος σώματος αὐτῇ γε μὴν εἰς ἰδίαν φύ- 
σιν οὐχ ἄν τι πάθοι τῶν ἐπενηνεγμένων. 

Πλὴν xai ὑπὲρ τοῦτό φαμεν ἐπὶ τοῦ Ἐμμανουὴλ 
τὴν ἕνωσιν. " Hy μὲν γὰρ ἀναγχαῖον, τῷ ἰδίῳ σώματι 


συναλγεῖν τὴν ἐνωθεῖσαν ψυχήν " ἵνα φεύγουσα τὰς B 


αἰχίας, εὐήνιον ὑποφέροι τῷ Θεῷ τὸν αὐχένα. ᾿Επὶ 
δέ γε τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸ συναισθάνεσθαι τῶν αἰχιῶν 
ἄτοπον εἰπεῖν * ἀπαθὲς γὰρ τὸ Θεῖον, καὶ οὐχ ἕν γε 
tol; xa0' ἡ μᾶς " ἀλλ᾽ voto μὲν σαρχὶ, ψυχὴν ἐχούσῃ 
τὴν λογιχὴν πασχούσης δὲ αὐτῆς, ἀπαθῶς ἦν ἐν εἰ- 
δήσει τῶν εἰς αὐτὴν γινομένων * xal ἠφάνιζε μὲν ὡς 
Θεὸς τὰς τῆς σαρχὸς ἀσθενείας, χειοῦτό γε μὴν 
αὐτὰς ὡς ἰδίον σώματος " οὕτω χαὶ πεινῇσαι λέγεται 
καὶ χαμεῖν, χαὶ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν. 


Οὐχοῦν παρειχάζοιτο ἂν fj ἕνωσις τοῦ Λόγου πρὸς 


τὸ ἀνθρώπινον οὐχ ἀπὸ σχοποῦ τοῖς xa0' ἡμᾶς. Ὧσ- 
περ γὰρ ἑτεροφυὲς μὲν τὸ σῶμα πρὸς τὴν Ψυχὴν, εἷς 


γε μὴν ἐξ ἀμφοῖν ἄνθρωπος ἀποτελεῖται xal λέγε- ^ 


ται" οὕτω xal ix τελείας ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ AÓ- 
του, χαὶ μὴν χαὶ ἐξ ἀνθρωπότητος τελείως ἐχούσης 
κατὰ τὸν ἴδιον λόγον, εἷς ὁ Χριστὸς, ὁ αὐτὸς ὑπάρχων 
àv ταυτῷ θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Καὶ οἰκειοῦται 
μὲν ὁ Λόγος, ὡς ἔφην, τὰ τῆς ἰδίᾳς σαρχὸς, ὅτι καὶ 
αὐτοῦ τὸ σῶμα, καὶ οὐχ ἑτέρου " χοινοποιεῖται δὲ 
ὥσπερ τῇ ἰδίᾳ σαρχὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ θεοπρεποῦς 
δυνάμεως τὴν ἐνέργειαν ὥστε δύνασθαι καὶ ζωο» 
ποιεῖν τοὺς dido , xai ἰᾶσθαι τοὺς iv ἀῤῥω- 
στίαις. 


ΚΕΦΑΛ. 9. 
Περὶ τοῦ ἄγθρακος. 


Ri ὃὲ χρὴ, xai τοῖς ix τῆς θεοπνεύότου Γραφῆς D 


παραδείγμασι χεχργ μένους, χαθάπερ ἐν τύποις τὸν 
τῆς ἑνώσεως χαταδεῖξαι τρόπον, φέρε λέγωμεν. Ὁ 
μαχάριος Ἡπαῖας, ᾿Απεστάλη,« φησὶ, πρός με ἕν τῶν 
Σεραφίμ᾽" καὶ ἐν τῇ χειρὶ εἶχεν ἄνθραχα, ὃν τῇ λα- 
Οἰδι ἔλαδεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίον * xaX ἦλθε πρός με, 
xa ἥψατο τῶν χειλέων μου, χαὶ εἶπεν" Ἰδοὺ ἥψατο 
κοῦτο τῶν χειλέων σου, xal ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας σου, 
xai τὰς ἁμαρτίας σου περιχαθαριεῖ. » Φαμὲν δὲ τὸν 


?' [sa vi, 6, 7. 


(1) Hoc fragmentum iisdem ferme verbis refert 
Facundus lib. xi, cap. 7. 

(2) Facundus, passionum corporis et naturalium 
ei qug exirinsecus. accidunr'; quod melius est. 


qualem quis intelligat animam hominis ad suum 
corpus habere. |(1) Anima enim omnia quas sunt 
corporis, esse repulat sua, licet per naturaim pro- 
priam expers sit (2) passionibus corporis, et natu- 
ralibus, et qux extrinsecus accedunt : movetur enim 
corpus in concupiscentias naiurales, et consentit 
anima, et nullo licet modo participans, concupi- 
scentie tamen exitum delectationem propriam du- 
cit. Et si forte ferro corpus percutiatur, aut tor- 
queatur, condolet illa quidem, quod suum corpus 
patiatur : ipsa vero in sua natura nullum patitur 
omnino tormentum. 

Tamen super hoc quoque dicimus esse aduna- 
tionem, qua est in. Emmanucele facta : erat. enim 
necesse cum suo corpore adunalam ei animam do- 
lere, (3) ut dum timebat passiones, subditain cer- 
vicem Deo submitteret]. De Deo autem Verbo con- 
dolere passionibus nefas est dicere : 73 impassi- 
bilis enim Deus est, et nostrarum rerum longe dis» 
similis; sed adunatus quidem erat carni habenti 
animam rationabilem, qua patiente ipse impassibi- 
lis, ea quie animze contingerent, cognoscebal, et 
contuudebat quidem, ut Deus, carnis infirmitates; 
8uas tamen eas, tanquam sui corporis, esse duee- 
bat. Itaque esuriisse dicitur, fatigatus esse, passus 
fuisse pro nobis. 

Ergo Verbi adunatio, qux est cum humanitate 
facta, non irrationabiliter rebus nostris comparc- 
iur. Nam sicut corpus alterius est naturse praeter 
animam, et unus tamen ex uiroque homo efficitur 
et vocatur ; ita etiam ex perfecta Dei Verbi suhsi- 
stentia οἱ ex humanitate perfecta unus est Chri- 
stus, idem in: eodem Deus simul et bomo; ei sua 
quidem ducit Deus Verbum, ut ante dixi, ea que 
sunt carnis propria, quia ipsius est corpus, uon 
alterius. Communes autem facit tanquam cum sua 
carne divinse sus majestatis operationes, ut ροῦν» 
set etiam vivificare mortuos, et sanare infirmos. 


CAP. IX 
De carbone. 


(4) At si convenit exemplis etiam divine Scri- 
pturs, quasi per figuram , adunationem demon- 
sirare, age, dicamus, ut possumus. Beatus lsaias : 
« Missus est, inquit, ad me unus ex Seraphim, ei 
in mapu habebat carbonem, quem forcipe accepit 
ab altari, οἱ venit ad me, et tetigit labia mea, el 
dixit ad me : Ecce tetigit hoc labia tua, et adimet 
iniquitates tuas, et peccata tua repurgabit *!. » 
Carbonem autem dicimus figuram et imsginem no- 


Ὁ) Facundus, κί timendo. 
) Hie iterum interpolavit Autbertos Mercatoris 
Pd vut et in sequentibus, quorum textum 


. Grsecum babuit. 


1519 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCITIEP. 


14580 


bis exhibere Verbi hominis facti: quod, si labia A ἄνθραχα τύπον ἡμῖν xol εἰχόνα πληροῦν τοῦ ἕναν- 


bostra tetigerit, id est, si fidem in ipsum confessi 
fuerimus, tunc nos ab omni peccato puros eflicit, 
et pristinis criminibus liberat. 


C:eterum, tanquam in imagine, licet in. carbone 
conspicere ádunatum quidem humanitati Dei Ver- 
bum, non tamen projecisse quod fuerat, transfor- 
masse autem magis assumptam naturam in suam 
gloriam et operationem. Quemadinoduimn enim ignis 
ligno afflxus, et id penetrans, comprehendit quidem 
ipsum, et quamvis lignum esse non desinat, vim 
tamen suam 7846 speciemque transmutat, etomnem 
$e coufert in lignum, et cum ipso jam quasi unum 
aliquod zstimatur : idem intellige de Cbristo. Ad- 
unatos euim juzstimabiliter homanitati Deus. ser- 
vavit quidem ipsam in eo quod fuerat, et ipse per- 
mansit quod erat; semel tamen adunatus, quasi 
unus jam cum ipsa potatur, ea quae sunt illius 
sua faciens; conferens autem ei etiam ipse nature 
8015 operationem. 


CAP. X. 


Quod incorporalis divinilatis corpus facta (uerit ipsa 
caro, habens animam ralionabilem : el quod, εἰ ea a 
sese dividere voluerimus, procul dubio labefacta- 
bimus dispensationem que in Christo intelligüer. 


In Cantieo canticorum ipse nobis intreductus est 
dicens Dominus noster Jesus Chrietus : « Ego fles 


campi, et lilium convallium **, » Quemadmodum C 


ergo odor res quidem est incorporea, habet autem, 
quas| proprium corpss, id in que inest; tamen 
unum ex wiroque intelligitur lilium : corrumpitar 
autem Ípsius ratio unius rei discessu ; in subjecto 
enum. corpore odor est : Δ etiam in Christo intelli- 
gimus divinitatis naturam, quse euam eacelleaiissi- 
mam majestatem, wt odorem suavissimum, mando 
dispergit, tanqwam ir subjeeto, esse. in eerpore 
humanitatis ; et id quod incorporale est per natu- 
ram, per adunationem dispensatoriam, pene dicam 
facium fuisse corporale, propterea quod voluit se 
cognosci per corpus : in eo enim divina signa ope- 
ratus est. Igitur id quod incorporale est, tanquam 
fn suo corpore intelligi potest, quemadmodum etiam 


odor in flore subjecto; tilium tamen jam et odor D 


et flos nominatur. 


CAP. ΧΙ. 


Quod, adunato Deo Verbo vere humanitati, ineon(use 
lamen substan |id est subsistentic] permanse- 
runt, 
|Erectum est secundum Dei voluntatem sanctum 

tabernaculum per desertum, et in eo multis modis 

formabatur Emmanuel (1). ] Dixit Deus omnipotens 
ad divinum Moysen : « Et facies mibi arcam testi- 


35 Canltic. n, 4. 


θρωπέσαντος Λόγον " ὃς, εἴπερ ἄψαιτο τῶν χειλέων 
ἡμῶν, τοῦτ᾽ ἔστιν, ὅταν τὴν εἰς αὐτὸν ὁμολογήσωμεν 
πίστιν, τότε χαὶ ἀπάσης ἁμαρτίας ἀποφαίνει χαθα- 
ροὺς, καὶ τῶν ἀρχαίων αἰτιαμάτων ἐλευθεροξ. 

Πλὴν ἔστιν ἰδεῖν, ὡς ἐν εἰχόνι τὸν ἄνθρακα [τῷ ἄν- 
θραχι], ἐνωθέντά μὲν τῇ ἀνθρωπότητι τὸν τοῦ Θεοῦ 
Λόγον, οὐ μὴν ἀποδεδληκχότα τὸ εἶναι ὅ ἐστι, peta- 
στοιχειώσαντι [ μεταστοιχειώσαντα 1 ὃ μᾶλλον τὸ : 
ληφθὲν, ἤγουν ἑἐνωθὲν, εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν τε xal 
ἐνέργειαν. θνπερ γὰρ τρόπον τὸ πῦρ ὁμιλῆ,σαν ξόλῳ, 
xai εἰσδεδυχὸς αὐτὸ, χαταδράττεται μὲν αὐτοῦ, xdi 
οὐκ ἐξίστησι μὲν τοῦ εἶναι ξύλον, μεθίστησι δὲ μᾶλ- 
λον εἰς τὴν τοῦ πυρὸς ὄψιν τε xal δύναμιν, καὶ πᾶν 
αὐτῷ τὸ ἴδιον ἐνεργάζεται, καὶ ὡς ἕν ἤδη λελό- 


B γισται μετ᾽ αὐτοῦ" οὕτω νοήσῃς xa ἐπὶ Χριστοῦ. 


Ἑνωθεὶς γὰρ ἀποῤῥήτως ἀνθρωπότητι Θεὸς, τετῆ- 
ρῆχε μὴν αὐτὴν τοῦθ᾽ ὅπερ εἶναί φαμεν" μεμένηχ» 
δὲ xai ἀὐτὸς ὅπερ ἦν“ ἑνωθεὶς δὲ ἅπαξ, ὡς εἷς λε- 
λόγισται μετ᾽ αὐτῆς, οἰχειούμενος μὲν τὰ αὐτῆς, 
ἐμποιήσας δὲ xaX αὐτὸς αὐτῇ τῆς ἰδίας φύσεως civ 
ἐνέργείαν. 


ΚΕΦΑΛ. Γ΄. 


Ὅτι τῆς ἁσωμάτ 0458 γέγονεν 
σὰρξ, Vo χ ΠΝ Ὁ Mdh E xal. ὅτι a 
τες ἀπ᾽ ἀ.1.1ήἠλων αὐτο; πάντη t& xal phis, 

ὕσομεν τ - 

εὐ νη RP dpa. νου νο νῶν 

Ἐν τῷ “Ἄσματι τῶν ἀσμάτων αὐτὸς ἢμῖν εἰεχεχό- 
αιοταςικ λέγων ὁ Κύριος * « “Ἐγὼ ἄνθος σοῦ πεδίου, χρ'- 
νὸν τῶν χοιλάδων. » “Ὥσπερ οὖν ἡ ὄδομὴ ἀσώματον 
μὲν τοι [ζσ΄. τι) χρῆμά ἐστι" χέχρηται δὲ ὥσπερ 
ἰδίῳ σώματι τῷ ἐν d ἔστι" πλὴν ἕν ἐξ ἀμφοῖν νοεῖ» 
ται τὸ xplvov, καταφθείρει δὲ πάντως τὸν ἐπ᾽ αὐτῷ 
λόγον ἡ ἑνὸς ἀπόστασις " ἐν ὑποχειμένῳ γὰρ ἣ ὁσμὲ, 
xai ἔστι σῶμα τὸ ὑποχείμενον" οὕτω νοήσωμεν καὶ 
ἐπὶ Χριστοῦ, θεότητος φύσιν τὴν ἰδίαν τε xat óg:p 
κόσμιον ὑπεροχὴν εδωδιάζειν τῷ χόσμῳ καθάπερ ἐν 
ὑποχειμένῳ τῇ ἀνθρωπότητι, xal τὸ ἀσώματον κατὰ 
φύσιν, χαθ᾽ ἕνωσιν οἰχονομιχὴν μονονουχὶ γενέσθει 
καὶ ἐνσώματον, διά τοι τὸ θέλειν ἐπιγινώσχεσθαι διὰ 
σώματος. Ἐνήργηχε γὰρ ἐν αὑτῷ τὰ θεοπρεπῆ. Οὐχ- 
οὖν νοοῖτ᾽ ἂν εἰχότως ὡς ἐν ἰδίῳ «ματι τὸ ἀσώμε- 
τὸν, χαθάπερ ἀμέλει xol ἐν ὑποχειμένῳ τῷ ἄνθει 
τῆς εὑοσμίας τὸ χρῆμα" λέγεται δὲ xplvoy τὸ σὺν- 
ἀμφότερον, 


KE9AA. lA'. 


Ὅτι καὶ πρὸς ὄνωσιν ἀληθινὴν συνεναχθέντος 
τοῦ Λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώκιγον, ἀσύγχνεα με- 
μενγήχασι τὰ ἡνωμένα. 

Ἐγήγερται χατὰ βούλησιν Θεοῦ xacà τὴν ἔρημον 

ἡ ἀγία σκηνὴ, καὶ ἣν ἐν αὐτῇ πολυτρόπως uoppo?- 

μένος ὁ ἙἘμμανουΐλ' ἔφη τοίνυν ὁ τῶν ὅλων Θεὸ; 

τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ᾽ «Καὶ ποιήσεις χιδωτὸν μαρτυρίου 


(1) Et hunc quoque locum ex ista versione citat Facundus in eodem loce. 


SCHOLIA Dk INCARNATIONE UNIGENITI. ' 


ἐκ ξύλων ἀσήπτων, δύο πήχεων xal ἡμίσσυς τὸ μῇ- A monii ex lignis imputribilibus, 78:5 dworum cwbi- 


χος ' xa πήχεος xai ἡμίσους τὸ πλάτος * xai πήχεος 
xai ἡμίσους τὸ ὕψος" χαὶ καταχρυσώσεις αὑτὴν 
Xoucio χαθαρῷ, ἔξωθεν χαὶ ἔφωθεν χρυσώσεις αὖ- 
τὴν. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ἄσηπτον ξύλον εἴη ἂν εἰς τύπον 
τοῦ ἀφθάρτου σώματος * Renzo; γὰρ ἡ χέδρος" τὸ 
δὲ χρυσίον, ὡς ὕλη τῶν ἄλλων ὑπερηρμένη, τῆς 
θεία; ἡμῖν οὐσίας κατασημήνειεν ἂν τὴν ὑπεροχήν, 
"A0pgt δὲ, ὅκως ἡ χιδωτὸς ὅλη χεχρύψωτο χρναίῳ 
χαθαρῷ ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν. νωτο μὲν γὰρ τῇ 
ἁγίς σαρχὶ Θεὸς ὧν ὁ Λόγος ᾿ καὶ τοῦτον αἷμαι, ἐστὶ 
τὸ ἔξωθεν χεχρυσῶσθαι τὴν κιδωτόν. Ὅτι,δὲ καὶ τὴν 
ἐνοῦσαν τῷ σώματι ψυχὴν λογικὴν ἰδίαν ἐπορλήσατον 
χαταδείξειεν ἂν τὸ χαὶ ἔδωθεν αὐτὴν χαταχρυφοῦεθαι 
δεῖν ἐπιτάξαι. “Ὅτι καὶ ἀσύγχυτοι μεμενήκαδιν ai 


torum et dimidii longitudine; et insurabis eam auro 
puro, extfa et iutra inaurabis eam **. » Sed liguum 
quidem, cum imputribile sit, est figura corporis in- 
corrupti : imputribilis enim cedrus; aurum vero, 
quasi materies aliis pretiosior, divinae nobis indicat 
substantie majestatem. 


Attendite igitur quoniam arca tota inaurata sit 
euro puro extra et. intra. Adunatus quidem fuerat 
sanete carni Deus Verbum, οἱ id est, ut opinor, 
aream fuisse extra inauratam. Quod vero et animam 
rationabilem, quae corpori inerat, propriam fecerit, 
ex hec apparet, quod et intra aream przeceperit iu- 
surari. [Quod sutem naturz sive substautiz incon- 


φύσεις, ἤγουν ὑποστάσεις, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Τὸ B fuse manserit, hiuc scimus : aurum enim super- 


Ὑάρ τοι χρυπίον ἐπαληλειμμένον τῷ ξύλῳ, μερένηχον 
ὅπερ ἦν" xal χκανεπλούτει μὲν τὸ ξύλον τοῦ χρυσίου 
τὴν δόξαν πλὴν οὐκ ἀπέστῃ τοῦ εἶναι ξύλον. “Ὅτι δὲ 
ἢ χιδωτὸς εἰς τύπον παραλαμθάνεται τοῦ Χριστοῦ, 
διὰ πολλῶν ἄν τις κιστώδεται λόγων᾽ προεδάδιζε γὰρ 
κὧν ἐξ Ἰσραὴλ, ζητοῦσα αὐτοῖς ἀνάπανφιν. "Eun δέ 
που xal ὁ Χριστός" « Πορεύφημαι, καὶ ἑτοιμάσω τόπον 
ὑμῖν.» 


CAP. ΧΗ. 


Quod cum esset. Deus Verbum, fattus sii homo, nec 
homo simpliciter , fudá conpunetione. honoratas, 
veratus sit ad parem dignitatem Dei Verbi; eive ap- 
elorilatem, sicut quibusdam videtur. 
Divinus Paulus ᾽" magnem quidem ait. evite my- 

sterium pietatis. Et vere ità. se res habet : mani- 

fesiatus ost ewim ia earmé, cwns eit Deus Verbum ; 
justifieatus est autem ín Spiritu, Nello eakin modo 
nostris videtur inlirmitatibus centimeri, licet jozta 
nos homo sit factus : non enims fecit. deccatum : 
apparuit autem et angelis. Neque eni genera- 

Aionem ipsius secundum carnota | ignoraverum : prat- 

dicatus autem et gentibus, quasi Deus home fa- 

Cus; ila autem creditus 65 

vii autem divinus Paulus ita soribens : « Propter 

quod memeres estote, quud aliqueado voa gentes ín 

earne, qui dicimini prsputium, ab ea qua dicitur 
eireumcisio in earme manufaeta : quia. eratis illo 

. tempore eiae Christo alienati a conversatione lgrael, 


inh mundo. Proba- 


pestum ligno mansit id qued erat, et ornabatur 
quidem lignum auri decore ; tamen liguum esse non 
desiit. Quod vero arca in Christi. accipiatur imagi« 
nem, pluribus potest probationibus declarari (1). ] 
Preambulabat euim his qui sunt ex Israel, quaerens 
ipsis requiem. Ait alicubi et Christus : « lbo, et 
parabe vobis locum **, » 


Credimus igitar, nou ia anum nostri similem dei- 
tate per gratiam honoratum, ne cultores esse homi- 
nis detegamur; sed in Dominum magis, qui in servili 
forma comparuit, οἱ qui fuit vere nostri similis, et 
in hamanitate tamen Deus mansit : Deus enim Ver- 
bum, carne assumpta, non deposuit quod erat ; in- 
telligitur tamen idem Deus simul et bomo. 

Κι üdei quidem ratio ita se habel, et recte qui- 
dem. Sed si forte aliquis dicat, Quid mali est, si 
intelligatur homo similis nostri apprehendere dei- 
tatem, ac nou magis Deus homo fieri? respondebi- 
mus mille esse quae contrario possunt opponi, el 
pene etiam nutu significanua, nos oportere reniti 
constanter, nec credere ita esse. 

Age onim, ante alia dispensationis, quze cum carne 
faeta esi, modum cernamus, ei nosirarum rerum 
naturam subtilius perscrutemur : periclitata est bo- 
minis natura, et depressa est malis extremis, male- 
dictione et morte damnata, el peccati. laqueis irre- 
tita, errabat, et erst 786 in tenebris; Deum ne- 


e hospites testamenterum, promissionis spem non D sciebat eum, qui est natura εἰ vorilate; pro Deo 


babentes, et sine Deo in hoc mundo **-**, ; Erant ergo 
gentes in mundo sine Deo, cum absque Christo es- 
sent, Verum quouiam eum vere et natura Deum 
esse agnoverunt, ipse quoque ab eo agnitse sunt, 
fldem cou(itentes, et ipse assamptus est. in. glori», 
certe divina. Psallit enim beatus David : « Ascendit 
Deus in jubilo**. » Ascendit. enim certe tum eor- 
pore, nec in nuda deitate : Beus enim erat incarna- 
its. 


** Exod. xxv, 10. 
38 toin, 1, 95. 


** Joan. xiv, 9. 


δι | Tim. in, 16. 


eoluit creaturam **. Quomodo igitur hujusmodi malis 
poterat liberari? An illud dicemus, quod fas erat 
humanitati divinam naturam apprehendere , qu: 
nesciret omnino, qualls esset dignitas naturze caele- 
stis, cam eset ignoranti; tenebrís occupata, et 
peccati sordibus inquinata ? Quomodo poterat fleri 
wt apprehenderet sanctam naturam , et acciperet 
gloriam, quam nemo inveniat, nisl acceperit ? Con- 
cedemus enim qnod cognoverit fortasse, et scierit 


5.3 Ephes. n, 11, 12. 3) Psal. χιν!, 6. 


(4) Hunc quoque locum ex eadem versione citat Facundus ibidem. Citat etiam Leontius Bvzantius in 


Bue libri primi adversus Eutychianos. 


4535 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


438A 


apprehendere Deum [pro deitatem]. Quis est qui A deitatis? Vel quomodo non sit factus altissimus, qui 


docuerit? « Quomodo enim credent, nisi audie- 
rint **? » Czterum non id est apprehendere deita- 
tem, et convenientem ei gloriam capere. 

Ergo decentius sit, et recte quidem, ita sentire, 
quod servare volens id quod perierat, descendens ad 
nos Deus Verbum, per quod omnia, et in id se, 
quod non erat, immisit, ut et hominis natura, id 
quod non erat, fleret; et divinze majestatis dignita- 
tibus per adunationem patesceus, quz sublevata est 
magis ultra naturam, quam dejicit infra naturam 
invertibilem Deum. Conveniens erat, ut incorrupti- 
bitis natura apprehenderet corruptibilem, ut eam a 
corruptioue liberaret. Conveniens erat eum, qui 
peccare non noverat, cum peccatoribus conformari, 
ut peccata compesceret. Quemadmodum enim ubi- 
eunque lux fuerit, caligo interit tenebrarum; ita 
eliam immortalitate praesente , omnis certe pestis 
fugitiva discedet; et praesente eo qui peccatum non 
novit ( qui etiam proprium sibi corpus effecit, quod 
est sine (1) peccato), cedet omne peccatum. 

Quod vero Verbum, cum esset Deus, factum sit 
homo, et non magis hoino τεθεοποιη μένος intelliga- 
tur Christus, etiam ex sacris Litteris enitar osten- 
dere. Ait igitur beatus Paulus de Unigenito : « Qui 
cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus 
est, ut esset zequalis Deo; sed exinanivit se, formam 
servi accipiens, in similitudinem hominum factus, 
et habitu inventus ut hono. Humiliavit sese factus 
obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. 
Propterea et Deus ipsuin superexaltavit, et donavit 
ti nomen quod est super omne nomen, nt in nomine 
Jesu Christi omne genu flectatur ccelestium, et ter- 
renorum, et infernorum, et omnis lingua confiteatur 
quod Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Pa- 
wis". ; 

Quem igitur dicemus, in forma Dei esse, et in 
equalitate Patris, et hiec non rapinam arbitratum ; 
'sed descendisse magis iu exinanitatem, et in formam 
servi, et se humiliantem, et in similitudinem nostram 
fuisse factum? Si hominem factum ex muliere nu- 
dum et solum : quomodo habebat plenitudinem, ut 
intelligatur exinanitus? Vel in qua antea positus 
celsitudine, semet humiliasse dicitur? Vel quomodo 


in gloriam supernam ascenderit? 

lgitur dicimus noa hominem Deum esse factum, 
sed potius factum esse in exinanitate, propter huma- 
nitatem, Deum Verbum, qui erat in s:equalitate Patris 
et forma : exiganitus est enim hoc modo, propter 
similitudinem noslram, cum esset plenus, ut Deus.; 
Humiliatus est. propter carnem, ita ut a divinze ma-, 
jestatis fastigio non descendat; sedem enim habet. 
alüssimam. Factus est in similitudine hominom, 
cum sit ejusdem forms cum Patre, utpote cujus est 
figura substantie. Verum quoniam semel factus est 
juxta nos, ascendisse dicitur eum carne in glorism 
deitatis, quam patentem quidem habet quasi pro- 
priam, alio tamen pacte in ea fuit, propter hemani- 
tatem * Dominus enim omnium esse creditur, etiam 
cum cerne. 

Flectitur autem ipsi omne genu, et id non ad do- 
lorem et contumeliam Patris, sed magis ad gloriam : 
gaudet enim, et glorificatur, dum ab hominibus Fi- 
lius aderatur, licet factus sit similis nostri. Scriptum 
vero est rursus : « Non enim angelos apprehendit, 
'Sed semen Abrahe ; unde debuit per omnia fratribos 
assimilari**. » Ecce semen Abrabz apprehesdit 
Verbum Deus, et non homo, nescio quis nostri si- 
milis deitatem apprehendit, et ipse nobis assimils- 
tur, et. nuncupatur frater noster, ui homo, noa 
quantum est ad deitatis naturam. « Quoniam yeeri 
communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter 


c Participavit eis, ut per mortem desirueret eum qui 


imperium obtinet mortis, id est, diabolum, et libe- 
raret eos qui timore mortis per omnem vitam nativa 
continebantur servitute?*, » Ecce iterum ipse, simi- 
liter ac. nos, participavit sanguini et carni, et ea res 
causam babet conjunctam statim ac prosimam; 
scriptum est enim : « Nam quod impossibile eral 
legi, in quo infirmabatur in carne, Deus Filium 
suum misit in similitadine carnis peccati, et de 
peccato damnavit peccatum in carne**. » Attende 
iterum, quod non homo affectans naturam diviuam 
ostenditur, et ad ejus dignitatem ascendens; sed 
mittens magis Filium suum Deus et Pater, in simi 
litudine carnis peccati, ut destrueret peccaiem. 
787 Ergo verbum, cum Deus sit, se in exinanita- 


in similitudinem hominum factus est, qui id erat et p tem homo factus immisit, et non homo simplieiter, 


antea per naturam, etsi id factus forte non diceretur? 
Ubi autem exinanitus est, assumens plenitudinem 


CAP. Xll. 


Quod Christus Jesus vocetur homo factus Deus 
Verbum. 

Dispensationis iucarnati Unigeniti mysterium sub- 
tilius considerantes, id aaserimus, lidem reclam 
servantes el veram : quod ipsum Patris Dei Verbum, 
Deus verus ex Deo vero, et lumen de lumine, in- 


i 


divinam gloriam affectans, Christus videtur. 


ΚΕΦΑΛ. II". 


"Ott Χριστὸς "Inc oUc καλεῖται γεγονὼς ἄνθρωπος 
ὁ tov Θεοῦ Λόγος. 

Τῆς μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας τοῦ Μονογενοὺ: 
πολυπραγμονεῖν ἐθέλοντες τὸ μυστήριον, ἐχεῖνό 
φαμεν, δόξαν ἔχοντες ἀληθῆ, xal πίστιν ὀρθὴν, ὅτε- 
περ αὐτὸς ὁ ix Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ὁ ἀληθινὸς 


* Rom. x, 14. δ Philipp. 5, 6-11. δ Hebr. t1, 16, 11. 39 ]bid. 414,15. ** Rom. vin, 5. 


(1) Daluz. legit in. pro sine, vectius, ut videtur. Ebir. 


1585 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


4330 


Θεὸς, ὁ Ex Θεοῦ ἀληθινοῦ, τὸ φῶς τὸ Ex τοῦ φωτὸς, A carnatani sit, et homo factum, et descenderit, et 


ἐσαρχώθῃη τε xal ἐνηνθρώπησε " χατῆλθεν, ἔπαθεν, 
ἐγήγερται δὲ Ex νεχρῶν, Ὡρίσατο γὰρ οὕτω τὸ τῆς 
πίστεως Σύμόδολον ἣ ἁγία τε χαὶ μεγάλη Σύνοδος (1). 
Διερευνώμενοι δὲ χαὶ μαθεῖν ἐθέλοντες ὅ τί ποτέ 
ἐστι χατ᾽ ἀλήθειαν, τὸ σαρχωθῆναί τε xal ἐνανθρω- 
πῆσαι τὸν Λόγον, χαταθρήσωμεν, ὅτι οὐχ ἄνθρωπόν 
ἔστι προσλαδεῖν ὡς ἐν συναφείᾳ τῇ χατά γε τὴν ἰσό- 
τῆτα τῆς ἀξίας, ἤγουν αὐθεντίας, ἣ καὶ χατὰ μόνην 
τῆς νἱότητος ὁμωνυμίαν, μᾶλλον δὲ τὸ γενέσθαι χαθ᾽ 
ἡμᾶς ἄνθρωπον, μετὰ τοῦ ἀτρέπτως xat ἀναλλοιώ- 
τως ἔχειν ἀνασώσασθαι τῇ ἰδίᾳ φύσει τὺν ἐν προσ- 
λήψει σαρχὺς xal αἵματος οἰχονομιχῶς γεγονότα. 


Εἷς μὲν οὖν ἐστιν ἄρα πρὸ μὲν τῆς ἐνανθρωπήσεως 


passum sit, et surrexerit ex mortuis. lta enim defi- 
nivit fidei Symbolum Synodus magna et sancta. 


Perquirentes autem οἱ nos, el discernere cupien- 
tes, quid sit tandem, incarnatum esse, et hominem 
factum Dei Verbum : cernimus, quod non hoc est, 
hominem assumere lanquam in conjunctione, qua 
fiat per zqualitatem dignitatis, sive auctoritatis, 
vel per solam filietatis ὁμωνυμίαν ; magis autem fieri 
juxta nos hominem ( ita tamen ut nulla conversio 
vel commutatio subsequatur), et sublevare pariter 


cum sua natura eum qui in assurnplione fuit carnis 


et sanguinis dispensatorie. 
Unus igitur est, qui ante incarnationem a divina 


ὀνομαζόμενος διὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς Μονό- B Scriptura nominatur, et Unigenitus, et Verbum, et 


γενῆς, xal Λόγος, xal Θεὸς, xai εἰχὼν, xaX ἀπαύ- 
γᾶσμα. καὶ χαραχτὴρ τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς, 
ζωὴ, δόξα, φῶς, σοφία, δύναμις, βραχίων, δεξιὰ, 
ὕψιστο;, μεγαλοπρέπεια, Κύριος Σαδαὼθ, καὶ ἐτέ- 
ροις τισὶ τοιούτοις ὀνόμασι, voi; ἀληθῶς θεοπρεπε- 
στάτοις ' μετὰ δέ γε τὴν ἐνανθρώπησιν, ἄνθρωπος 
Χριστὸς Ἰησοῦς, ἱλαστήριον, μεσίτης, ἀπαρχὴ τῶν 
χεχοιμημένων, πρωτότοχος ἐχ νεχρῶν, δεύτερος 
᾿Αδὰμ, χεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐχχλησίας, ἐπο- 
μένων αὐτῷ καὶ τῶν ἐν ἀρχαῖς ὀνομάτων. Πάντα γὰρ 
αὐτοῦ, τά τε πρῶτα, χαὶ τὰ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος 
καιροῖς. 

Εἷς ἄρα ἐστὶν ὁ xo πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως Θεὸς 
ἀληθινὸς, καὶ ἐν ἀνθρωπότητι μεμενηχὼς ὅπερ ἦν, 
xa ἔστι, xai ἔσται. Οὐ διοριστέον οὖν ἄρα τὸν ἕνα 
Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς ἱδιχῶς ἄνθρωπον, xal 
εἰς Θεὸν ἰδιχῶς, ἀλλ᾽ ἕνα χαὶ τὸν αὐτὸν Ἰησοῦν 
Χριστόν φαμεν εἶναι, τὴν τῶν φύσεων εἰδότες διαςο- 
ρὰν, xai ἀσυγχύτους Gi fiat; τηροῦντες αὐτάς. 

Ὅταν οὖν λέγῃ τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, ὅτι ἐν Χρι- 
στῷ « χατῴχησε κἂν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σω- 
ματιχῶς,» 00 διὰ τοῦτό φαμεν, ὡς ἐν ἑτέρῳ Χριστῷ 
τῷ ἀνθρώπῳ, καταμόνας χατοιχῆσαι τὸν Λόγον" 
οὔτε μὴν διασπῶντες ἀλλήλων τὰ ἡνωμένα δύο 
γοοῦμεν υἱούς ἐχεῖνο δὲ μᾶλλον, ὅτι Χριστὸν óvo- 
μάζει τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, xal ὡς Ex μέρους ἔσθ᾽ 
ὅτε, τὴν ἀνθρωπότητα τοῦ Θεοῦ Λόγου ἰδίαν ἔχων ἐν 
τάξει πεποίηται ναοῦ. Γέγραπται δέ mou xal περὶ 
τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν * « Τοὺς δὲ χατοιχοῦντας 
οἰχίας πηλίνας, ἐξ ὧν χαὶ αὐτοὶ ἐχ τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ 
ἄσμεν. » Αρ᾽ οὖν ἐπειδήπερ οἰχίας πηλίνας τὰ τῶν 
ἀνθρώπων ὀνομάζει σώματα, διαδεθδαιοῦται δὲ χατοι- 
x&iv ἐν αὐταῖς τὰς ψυχὰς, εἰς δύο χατατεμοῦμεν 
ἀνθρώπους τὸν ἕνα. Καίτοι πῶς οὐχ ἀμώμητον 
παντελῶς, τὸ xal ἐν ἀνθρώπῳ λέγεσθαι χατοιχεῖν τὸ 
πνεῦμα αὐτοῦ; Ὥστε χἂν εἰ τὸ τοῦ λόγου σχῆμα 
διὰ τοιούτων ἔρχεται τρόπων, οὐχ ἑτέρως ἔχειν 
δυνάμενον, οὐ τὰς τῶν πραγμάτων ἀξδιχεῖσθαι 
φύσεις διὰ τοῦτο πρέπει, ἐννοεῖν δὲ μᾶλλον αὐτὰς, 
χχὶ χατευθὺ τῆς ἀληθείας διασπεύδειν ἐπείγεσθαι. 


41 Coloss. 11, 9. 53 Job τιν, 19. 


p €t de animabus liuniavis : 


Deus, et imago, et lumen, et figura substantize Pa- 
tris, et vita, et gloria, et splendor, et sapientia, et 
virtus, et brachium, et dextra, el Altissimus, et ma- 
guificentia, et Dominus Sabaoth, et aliis talibus no- 
minibus, quz: vere conveniunt deitati. Post incar- 
nationem vero homo, Christus, Jesus, propitiato- 
rium, mediator, primiti:te dorimientium, primoge- 
nitus a worluis, secundus Adain, caput corporis 
Ecclesi, cum eum ctiam nomina prisca sequantur : 
omnia eniin ipsius propria sunt, et priora, et qua 
novissimis facta temporibus. 


Unus igitur est, et qui ante incarnationem Deus 
erat verus, et qui in humanitate mansit id quod erat, 
el est, et erit. Nou disceruendus igitur unus Dominus 
Jesus Christus, in homineu) seorsum, et seorsum in 
Deun  ; sed unum eumdemque Jesum Christum esse 
dicimus, non ignorantes differentiam  naturaruin, 
7688 sed eas inconfusas intcr sese servantes. 

Quoties igitur Littera sacra coinmemorat quod in 
Christo « inbabitavit omnis plenitudo divinitatis 
corporaliter δ᾽ ; » non ideo dicimus tanquam in alio 
Christo, in homine seorsum inhabitasse Deum Ver- 
bum ; nec porro dividentes ea qux unita sunt, duos 
intelligimus filios; illud autem magis, quod Chri- 
sium nominat Littera sacra ex parte nonnunquam, 
et quod humanitatem Dei Verbum, quam propriain 
liabet , in locum posuit templi. Scriptum est autem 
« Inbabitantes autem 
domos luteas, de quibus et ncs ex eodem luto su- 
mus **, » Ergone , quoniai luteas domos humana 
corpora nominat, et affirmat in his animas habitare, 
in duos bomines unum hominem dividemus ? Atqui 
uon irrationale omnino sit, ut in homine spiritus 
suus inhabitare dicatur. Ergo, etsi per hujusmodi 
modos orationis figura procedat, cum aliter fleri 
non possit, non tamen ideo rerum corrumpi naturas 
oporteat, sed magis eas recto verilatis tenore ser- 
vari. 


(1) Intellige magnam illam et οἶχουμενιχὴν synodum Nicznam. 


PATROL. GR. LXXV. 


i4 


1581 


Quoties igitur quxpiam, qux dissimilem sunt A 


iuter se sortita naturam, collecta in adunationem per 
compositionem videntur : deinde alterutrum ex fis in 
alterutro habitare dicitur, non dividendum in duo, 
adunationis conventione minime violata, licet suis 
nominibus per sese ea qua adunata &unt nomi- 
nentur a nobis. Dicitur namque, ut ante dixi, et in 
homine babitare spiritus suus, nec tamen honio 
dicitur, et seorsum spirilus suus, seorsum et corpus. 
Et tale quid nobis divinus Paulus obliqua signiflca- 
tione [ id est obscure et quasi zenigmatice ] com- 
memorat , dicens : « Nam etsi exterior noster homo 
corrumpitur ; sed interior renovatur de die in 
diem **, » Si quis igitur dixerit interiorem nostrum 
hominem in exteriore homine inhabitare, verum qui- 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIED. 


1583 


Ὅταν τοίνυν «τινὰ τῶν ἀλλήλοις οὗχ ὁμοίαν λαχόν- 
των τὴν φύσιν ὁρῷτο συνειλεγμένα πρὸς ἑνότητα 

τὰ σύνθεσιν" εἶτα τὸ δέ τι τυχὸν ἐν ἐχείνῳ 
λέγοιτο χατοιχεῖν, οὗ διοριστέον tl; δύο, τῆς εἰς 
ἑνότητα συνδρομῆς χατ᾽ οὐδένα τρόπον ἀδιχουμένης, 
χἂν εἰ τῶν ἡνωμένων ἑχάτερον ἰδικῶς ὀνομάζοιτο 
πρὸς ἡμῶν, τοῦθ᾽ ὅπερ ἂν εἶεν ἀμφότερα. Λέγεται 
γὰρ, ὡς ἔφην, καὶ ἐν ἀνθρώπῳ κατοιχεῖν τὸ πνεῦμα 
αὐτοῦ - πλὴν ἄνθρωπος λέγεται, xol ἰδικῶς τὸ 
πνεῦμα, xal μὴν καὶ τὸ σῶμα. Καίτοι τοιοῦτον ἡμῖν 
ὑπαινίττεται ὁ σοφώτατος Ηαῦλος λέγων’ « El γὰρ ὁ 
ἕξω ἡμῶν ἄνθρωπος διαφθείρεται, ἀλλ᾽ ὁ ἔσω ἀναχαι- 
νοῦται ἡμέρᾳ χαὶ ἡμέρᾳ.» Ὅταν οὖν τις λέγοι τὸν ἔσω 
ἡμῶν ἄνθρωπον ἐν τῷ ἔξω ἀνθρώπῳ κατοιχεῖν, ἀλη- 
θεύει μὲν, εἰς δύογε μὴν τὸν ἕνα τεμὼν οὐχ ὁρᾶται" 


dem memoravit, in duo tamen unum dividere non B φησὶ δά που χαὶ ὁ προφήτης Ἡσαΐας - « Ἐχ νυχτὸς 


videbitar. Ait autem alicubi etiam propheta Isaias : 
« De nocte vigilat «piritus meus ad te, Doniine **. » 
Utrunine tanquam alius preter ipsum spiritus ip- 
sius ad Deum dicitur vigilare ? Nonne id ineptissi- 
muin videatur? Ergo scire quidein necesse est ora- 
tionis figuras, non tamen ab intellectu discedere 
competenti , sed referre magis sententiarum visn ad 
sensum qui unicuique. rei conveuiat. 

489 Εἰ si dicatur « prolicere Jesus zetate, sapien- 
tia et gratia 5, » dispensationis hzc res est. Deus 
etenim Verbum  lhuinanitatem more suo proficere 
permittebat, ei quasi paulatim divinitatis suze glo- 
riam volebat declarare, et. cum corporis state 
eliam sua extendere, ne quid novum videretur, 
idque nonnullos nimia novitate perterreret. Cum 
praesertim sic quoque dicerent : « Quomodo hic 
litteras. scit, cuim non didicerit ** ? » Ergo corpo- 
rale augmentum, et. profectus gratia ac sapientia, 
humanitatis mensure convenil ; ipsum vero Deum 
Verbum per suam natnram perfectissimum confite- 
mur, non egenum profectue, non sapiente, non 
gratie. Ipsum enim creature et sapientiam et gra- 
tiam, et bona omnia impertil. 


Si vero Jesus passus esse dicatur, passio quidem 
erit dispensationis ; ipsius tamen dicitur, et recte 
quidem, quia corpus ipsius proprium passum esl, 
et erat iit corpore patiente ipse, qui pati non poterat, 
impassibilis est enim, ut Deus : quantum tamen ad 
couviciatorum petulantiam pertinuit, passus esset, si 
pati posset. Ergo quoniam nostri similis factus est 
Unigenitus, quotiescunque homo nominatur a divina 
Scriptura , intuentes dispensationem, Deum | ipsum 
natura sic quoque confiteamur. 


ὀρθρίξει τὸ πνεῦμά μον πρὸς σὲ, ὁ Θεός. » Ap" οὖν ὡς 
ἕτερον παρ᾽ αὐτὸν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ πρὸς Θεὸν ὄρθρί- 
ζειν λέγεται; Καίτοι πῶς οὐχ ἄτοπον τὸ φάναι 
τοιοῦτόν τι; Οὐχοῦν εἰδέναι μὲν ἀναγκαῖον τὰ τῶν 
λόγων σχήματα, οὐ μὴν χαὶ ἐξίστασθαι τοῦ εἰχό- 
τος, περιάγειν δὲ μᾶλλον τῶν σημαινομένων τὴν 
δύναμιν ἐπὶ τὸν ἑχάστῳ πράγματι πρέποντα σχοξόν. 


ΕἸ δὲ δὴ χαὶ λέγοιτο « προχόπτειν ὁ Ἰησοῦς ἡλιχέᾳ, 
xai σοφίᾳ xal χάριτι,» τῆς οἰχονομίας ἔσετι τὸ 
χρῆμα. Zuveyopsc γὰρ ὁ Θεοῦ Λόγος διὰ τῶν τῆς 
ἰδίας φύσεως ἐθῶν ἱέναι τὸ ἀνθρώπινον - xX οἷον 
κατὰ βραχὺ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος ἤθελε χατευρύνειν 
τὸ περιφανές " xal τῇ τοῦ σώματος ἡλιχέᾳ sup- 
παρεχτείνειν τὰ ἑαυτοῦ * ὡς ἂν μή τι τὸ ξένον ὁρῷτο, 
xai τῷ λίαν ἀσυνήθει ταράττοι τινάς, Ὅτε xai 
οὕτως Égacxov* « Πῶς οὗτος οἷδε γράμματα μὴ με- 
μαθηχώς ;; » Οὐχοῦν σωματιχὴ μὲν ἡ αὔξη, χαὶ τὸ 
προχόπτειν ἐν χάριτι καὶ σοφίᾳ, πρέποι ἂν τοῖς τῆς 
ἀνθρωπότητος μέτροις. Αὐτόν γε μὴν xav ἰδίαν 
φύσιν παντέλειον εἶναί φαμεν τὸν kx. Θεοῦ Λόγον, οὐ 
προχοπῆς δεόμενον, οὐ σοφίας, οὐ χάριτος " διανέμειν 
δὲ μᾶλλον τῇ χτίσει σοφίαν χαὶ χάριν, καὶ τὰ δι᾽ ὧν 
ἔχοι καλῶς. 

Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο παθεῖν ὁ Ἰησοῦς, τὸ μὲν πάϑος 
ἔσται τῆς οἰχονομίας " αὐτοῦ δὲ λέγεται, χαὶ σφόδρα 
εἰχότως * ὅτι xal ἴδιον αὐτοῦ τὸ πεπονθός. Καὶ ἣν ἐν 
τῷ πάσχοντι σώματι, πάσχειν μὲν οὐχ εἰδώς - ἀπα- 
θὴς γάρ ἔστιν ὡς Θεός " ὅσον δὲ ἧχεν εἴς γε τὸ τῶν 
ἐμπαροινησάντων θράσος, παθὼν, χἂν εἰ μὴ παθεῖν 
ἐδύνατο. Οὐχοῦν ἐπειδήπερ χαθ᾽ ἡμᾶς γέγονεν 6 
Μονογενὴς, ὁσάχις ἂν ἄνθρωπος ὀνομάζηται παρὰ 
τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ἐννοοῦντες τὴν olxowo- 
μίαν, Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν αὐτὸν χαὶ οὕτως ὁμολο- 
Υἦσωμεν. 


CAP. XIV. 


Exempla diving Scripture quod Dei Verbum homo factum manserit Deus. De propitiatorio 


Ait alicubi Deus ad pontificem Moysen : «Et facies 
propitiatorium itpositione auri puri duorum  cubi- 
torum et. dimidii longitudinem, et cubiti unius et 
dimidii altitudinem : et facies duos Cherubim au- 


reos ornatos, et imponens illos ex utroque lx 
tere. Cherub unus de latere hoc, et Cherub unus 
de latere isto propitiatorii, Et facies duos Cherubim 
super duo latera. Erunt Cherubim extendentes pen- 


"M Cor. iv, 16. "Isa. xxvi, 9. Luc. 5, 52. 56 Joan. vni, 15. 


1589 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1590 


nas sursum superobumbrantes pennis suis super A minus noster Jesus Clristus, imagine et figura, 


propitiatorium ; et vultus eorum adinvicem respicien- 
tes propitiatorium erunt "', » Enigma certissimum id 
sit, Deum Verbum etiam in bumanitate Deum man- 
sisse, eLin sua gloria ac majestate, etsi propter 
dispensationem factus sit similis nostri : Propi- 
tiatorium namque per fidem factus egt nobis Emina- 
uuel. ld autem nobis comprobavit sapientissimus 
Joannes dicens : « Filioli, scribo vobis, ut non 
peccetis ; sed si quis peccaverit, consolatorem ha- 
bemus apud Pauem, Jesum Christum justum 
el ipse est propi/iatio pro peccatis nostris *?-*9, » 
Nec non etiam Paulus, « Quem proposuit, inquit, 
Deus propitiatorem per fidem in suo sanguine 59.» 

Caterum cerne Cherubim circunistantes propitia- 
torium, et superobumbrantes quidem pennis ; eon- 
versos aulem ad propitiatorium, et pepe nutui 
Dominico oculum intendentes. Ad Dei enim volun- 
tatem tantum respicit sancta celestium apirituum 
multitudo, et nunquam Dei satiatur aspectu. Ita 
Filium. propheta lsaias vidisse se dicit in sede 
altissima et eminentissima, circumstantibus Sera- 
phini et obsequentibus ei ut Deu *!- 


790 CAP. XV. 
Aliud de virga Mosis. 


Destinabatur aliquando divinus Moyses ut Israel 
ab /Egyptiorum violentia liberaret. Verum quoniam 
necesse erat eos, qui sub jugo essent servitutis 
insolite, prius docere quod eis Deus jam esset 
reconciliatus, prodigia eum facere imyerabat : ple- 
rumque enim miraculum nos adducit In fidem. Ait 
igitur Moyses ad Deum omnipotentem : « Si autem 
non crediderint mihi, neque audierint vocem meam, 
dicentes : Non apparuit tibi Deus ; quid dicam illis? 
Dixit deinde Dominus : Quid hoc est quod est in 
manu tua ? Respondit : Virga. Et ait illi : Projice 
illam iu terram ; et faceta est serpens, et fugit Moyses 
ab ea. Et dizit Dominus ad Moysen : Extende ma- 
num tuam, et apprehende caudam ejus ; et exten- 
dens nianum apprehendit caudam, οἱ faceta est virga 
in manu ejus. Εἰ dixit illi : Ut credant tibi, quia 
apparuit tibi Dominus Deus patrum suorum , Deus 
Abraham, et Deus [saac, et Deus Jacob **. » Aniin- 
adverte in his natura et veritate Filium Dei, 
tanquam quaedam virga sit Patris; virga autem 
insigne est regni : « Filio enim dedit habere om- 
nium potestatem **. » Unde etiam divinus David : 
« Thronus tuus, inquit, Deus, in seculum szculi, et 
virga :quitatis, virga regni tui *.» Sed eam projecit 
in terram, id est, corpore terreno circumdedit, sive 
per humanitatem misit in terram : tunc enim in 
similitudine factus est malignorum hominum, selli- 
cet malignitlatis signum est serpens. 

Quod autem verum sit, hinc scimus. Ipse enim Do- 


V" Exod. xxv, 17. 
xvi 9. ** Psal. xLiv, 7. 
9 Exod. 1$, 6. ** [sa. x1 vini, 45. 
** Levit. xut, 2, 


9*9 1 Joan. i1, 1, 2. 
5 Num, xxr 8. 


Ὁ rursus prolatam, et de cztero non 


80 Rom. 11, 35. 
" Joan. 
*! Psal. xxxi, 6. 


propter dispensationem factam cum carne , pro ser- 
pente accipitur aereo, quem erexit Moyses, ut ser- 
pentum morsus arceret ὅδ, Aitenim : « Et sicut 
Moyses exaltavit serpentem in deserto , ita oportet 
exaltari Filium hominis, ut omnes qui credunt ia 
ipsum, uon pereant, sed habeant vitam zelernam ὅδ.» 
Quemadmodum enim serpens factus ex zre salutis 
erat periclitantibus causa ( sanabantur euim in eum 
respicientes ) : eo modo etiam Dominus Jesus Chri- 
stus eis qui eum vident quidem in similitudine 
maliguoruin, eo quod factus sit liomo, non ignoraut 
tamen quod Deus sit vivificus causa erit vite, et 
dat posse animalia venenosa vitare, id est, contrarias 
pote-tates. 

ld quoque hujus rei figura sit, quod Moyseos virga 
virgas alias levoraverit, quas ju terram magi pro- 
jecerant "7. lj itur virga quidem in terram projecta 
est ; non tamen semper remansit. Resuinpta autem 
iterum fuit quod erat : nam licet facta sit, uL ante 
dixi, in similitudine nostra Patris virga, id est, Filius, 
per quem habet omniutn potestatem ; attamen, iin- 
pleta dispensatione, revolavit in coelum, et fuit 
iterum tanquam in manu Patris virga. 2quitatis 
ac regni : sedet. eniin. ad dexteram Genitoris sui in 
propria majestate, sedes altissimas obtinens , etiam 
cum carne **, 


CAP. XVI. 
Aliud de manu Moysis leprosa et integre sanata. 


« Dixit autem ad eum. Deus Doniinus iterum : Infer 
manuu tuam in sinum tuum ; et protulit manum de 
sinu suo, el facta est nianus ejus sicut nix. Eidixit 
iterum : Infer manum tuam in sinum tuum : et in- 
tulit manum suam in sinum suum, et protulit eain 
de sinu suo, et iterum restituta est in colorem carnis 
ejus **. » Manum ad dexteram Dei et Patris verum 
Filium ejus divita Scriptura nominat. Induxit enin: 
ipsum dicentem : « Ego manu mea firmavi ce- 
lum ** ; » nec non etiam David divinus cantat : 
« Verbo Domini cceli (firmati sunt *!* » Cerne igitur, 
in sinum quidem Moysis adhuc manum ejas occul- 
lari, et nondum factam leprosam , prolatam vero 
statim leprosam factam : deinde mox illatam, et 
leprosam : 
« Restituta est enim, inquit, in colorem carnis ejus. » 
Ergo quandiu quidem erat in sinu Patris Deus 
Verbum, divinitatis nitore fulgebat ; verum quando 
aliquo modo extra fuit per incarnationem slve 
ἑνανθρώπησιν, factus est « in similitudine carnis 
peccati , ei inter iniquos reputatus est **. » Ait 
enim divinus Paulus, « eum qui peccatum non no- 
verat, pro nobit peccatum fuisse, ut nos fleremus ju- 
stitia in ipso *. » Hoc existimo lepram sigrrijcare, 
immundus enim secundum legem leprosus **. Sed 


δὲ [sa. vi, 1. ** Exod. iv, 1-5. ** Joan, 
ni, 14. ἢ Exod. iv, 8. ** Psal. xnv, 7. 
*! Rom. vin, 9; Isa. tcu:,. 492. "IL Cor. v, 91. 


450] 
qu 
in resurrectionem a mortuis), prolata iterum ma- 
nus videbatur munda : adveniet euim post tempora 
Dominus noster Jesus Christus, in sinceritate divini- 
iatis et gloria, quamvis similitudinem nostram non 
projecerit, Ait enim et beatus Paulus de Christo : 
« Quia semel mortuus est ad multorum exhaurienda 
peccata, Secundo siue peccato apparebit exspectan- 
tibus se in salutem **. » Ergo quoties nobis sacra 
Littera nominat Christum Jesum, 791 ne hominem 
seorsum putaveris, non vere adunato ipsi Deo 
Verbo ; sed existimaveris magis ipsum 6556 ex Deo 
et Patre Verbum Jesum Christum, cun factus. sit 
limo. 


CAP. XVII. 


Quod Christus non erat homo θεοφόρος, πὲς simplici- 
ter in. homine. inhabitarit Deus. Verbum ; sed quod 
magis caro sit factum, sive homo per[ectus, secundum 
Scripturas. 


Qui üdem habent in Christo immaculatam et 
rectis omnibus suffragiis comprobatam, dicant vide- 
licet quod ipseex Deo Patre Deus Verbum in exina- 
uitatem descenderit, formam servi accipiens, 
propriumque sibi facieus corpus, quod est natum 
ex Virgine ; quod factus sit nostri similis, et nuncu- 
patus Filius hominis. Est autem Deus quidem secun- 
dum spiritum ; homo autem idem secundum carnem. 
Deinde divinus Paulus Judzoruin populuin alloque- 
batur dicens : « Multifariam multisque modis olim 


Deus loquens patribus in prophetis, novissimis diebus C 


istis lecutus es! nobis in Filio **. » Et quonam moro 
intelligatur lecutus fuisse Deus et Pater novissimis 
diebus in Filio ? Locutus est enim antiquioribus per 
ipsum dans legem, et idcirco ipse Filius suos dicit 
esse sermones, per sapientissimum Moysen prolatos. 
Ait enim ; « Nolite putare quia veni solvere legem, 
aut prophetas. Non veni solvere, sed implere. Dico 
euim vobis, iota unum, aut unus apex non transibit 
3 lege, donec omnia flant. Coelum et terra transibunt, 
verba autem mea noh transibunt *'. » Adde etiain 
prophete vocem : « lpse qui loquebar, prasto 
sum **, » Ergo cum factus est Filius in carne, 
tunc locutus est. nobis Pater in ipso, sicut ait 
beatus Paulus, novissimis diebus**. Sed ne pa- 
ruu credamus, quod ipse sit ille qui etiam ante saz- 
cula Filius, intuli&. statim : « Per quem fecit et 
secula "*, » splendorem etiam glorie et figuram 
substantize Patris esse commemorans "*. 

Homo igitur factus est vefe is per quem fecit et 
«ccula Deus Pater ; ei non, ut nonnulli existimant, 
iu homine fuit, ut homo intelligatur a uobis Lan- 
quam Deum habens inhabitantem. Nam si hzc recte 
se habere vere conlidunt, supervacaueus esse vide- 
bitur beatus evangelista Joannes diceus : « Et Ver- 
pum caro factum est 15.» Ubi enim necessitas £vav- 


€ Hebr. ix, 98. ** Hebr. 1, 4... Matth, v, 17. 
'" Joan. 1, 14. 12 Levit. xxvi, 12; E Cor. vi, 16. 
'* | Cor. vi, 19. 


S, CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 
oniam iterum in simu. fuit Patris (assumptus est Α Opuzfstog ? Aut quare incarnatum dicit Deum Ver- 


68 [sa, pr i1, 8. 


13502 


bum, si non factus est caro? Vis ἐνανθρωπήσεως 
et similem nostri eum faetum esse signiflcat, et man- 
sisse tamen sic quoque ipsum supra nos, imo su- 
pra universam ipsam creaturam. 

Oportere autem existimo, ea qu: dixi, exemplis 
etiam comprobare et persuadere, quod Unigenitus 
factus sit homo, et sit Deus, etiam cum carne, ac 
non tantum inbabitarit in homine, θεοφόρον ipsum. 
efliciens, tanquam alios, qui divinitatis ipsius fuere 
participes. 


CAP. XVIII. 


Quod Emmanuel Deum habuerit aliter inhabitantem, 
quam nos. 


B Ait alicubi Deus de nobis : « Inhabitabo in ipsis, 


et inambulabo, et ero ipsis Deus, et ipsi erunt mihi 
populus "5, » Nec non etiam ipse Dominus noster 
Jesus Christus : « Ecce ego venio; et si quis mibi 
aperuerit, intrabo ego, et apud eum coanabo, et 
Pater, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum 
faciemus '*. » Nominati summus etiam templum Dei: 
« Vos enim, inquit, templa estis Dei vivi 75.» Et 
rursus : « Nescitis corpora vestra templum esse Spiri- 
tus sancti, qui est in vobis, quem habetis a Deo **?) 
Veruni si ita aiunt, ipsum quoque se habere Emaas- 
nuel, et, tanquam unumquemque nost rum, inhabitaa- 
tem in sese Deum habuisse, aperte confiteantur; com 
ipsum adorari conspiciunt, tam a nobis, quam ab 
angelis, in coelo pariter et in terra, erubescant tan- 
quam diversa alienaque sentientes, et Litterarem 
sacrarum pfopositum nescientes, nec habentes in 
se fidem, quam nobis tradiderunt, qui in principio 
et viderunt, et minietraverunt Verbo. 

Si autem dicant, quod propterea Deus sit, et ut 
Deus glorificetur, quia in eo tantum inbabitavit Dei 
Patris Verbum, ac non propterea, quia factus sit 
homo ; audient rursus a nobis : Si iis, qui inhabitan- 
tem in se Deum habuerint, salis est, ut idcireo vere 
dii esse possint, et ab bominibus adorentur, omnes 
saue angeli hominesque sint. dii et adorandi ; inha- 
bitat enim Deus in sancüis angelis. Habuimos ctiam 
nos ipsum inu nobis per Spiritum sanctum; sed non 
sufficit hoc ostendere, natura deos et adorandos eos 


p qui habent Spiritum sanctum. Igitur non propterea 


Deus est, et adorandus Emmanuel, quod inhabitarit 
in eo, tanquam in homine commuui, et seorsum 
intelligendo et in parte Deum Verbum; sed quod 
factum sit caro, id est, lomo : mansit enim idem 
et Deus, et adorandus. 


799 CAP. XIX. 


Dicta apostolica in quibus Deus nominatus es 
Christus. 


De mysterio dicens secundum Christum : « Quod 
aliis, inquit, generationibus non est agnitum filiis bo- 


** Hlebr. «, 1... "* ibid. 2. Τὶ ibid. 3. 
το Apoc. ut, 20; Joan. xiv, 16. ἴδ 1 Cor. ει, 17. 


1395 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


4394 


minum, sicut nune revelatum est sanctis apostolis??.» & « Apparuit enim gratia Dei salvatoris omnibus, eru- 


Et : « Mysterium quod absconditum fuit a sxeculis 
et generationibus, nunc autem mauifestum est san- 
ctis ejus, quibus veluit revelare divitias glori: my- 
sterii hujus tn gentibus, quod est Christus, in vobis 
spes glorie, quem nos annuntiamus **. » Si igitur 
est θεοφόρος, et non Deus vere, quomodo ipse est 
diviti gloriae. mysterii, quod annuntlatur gentibus? 
Vel quomodo omnino Deus annuntiatur ? 


CAP. XX. 
Aliud. 


« Volo enim vos scire qualem sollicitudinem ha- 
beam pro vobis et pro iis qui sunt Laodice:e, et qui- 
cunque non viderunt faciem. meam im carne, ut 
eonsolentur corda ipsorum, instructi in charitate, 
et in omnes divitias plenitudinis intelleetus, ip aguni- 
lionem mysterii Dei Christi *. » Ecce. mysterium 
Dei, mysterium nominat Christi, et plene intelligere 
quosdam vult in agnitionem ipsius. Quo igitur intel- 
lectu opus erat, volentibus Christi mysterium di- 
scere, si fuerant audituri, quod inliabitaret in ho- 
mine Dcus? Opus est autem nimio intellectu, ut 
scias contra quod Verbum, cum sit Deus, factum 
sit homo. 


CAP. XXI. 
Aliud. 


« ἃ vobis enim sonuit sermo Domini, non solum 
in Macedonia et Achaia; sed omni loco (ides vestra, 
qua est ad Deum, exivit **, » Ecce iterum in Deuin 
fidem factam esse commemorat, cum etlam Christus 
dicat : « Qui credit in me, habet vitam ztérnam *!, » 
Sermonem autem przdicationem dicit de seipso. 


CAP. XXII. 
Aliud. 


« Ipsi enim seitis introitum nostrum apud vos, 
quoniam non inanis fuit; sed ante multa passi, et 
contumeliis affecti, sicut scitis, in Philippis, confisi 
fuimus in Deo colloqui ad vos Evangelium Dei **. » 
Ecce loqnens in Deo, Dei Evangelium memoravit ; 
qui przdicat gentibus Christum. 


CAP. XXIII. 
Aliud. 


« Recordamini, fratres, laborem nostrum et zruim- 
nam, nocte et die operantes, ne quem vestrum gra- 
varemus; predicavimus Evangelium Dei inter vos**.» 
Et iterum : « Propterea et nos gratias agiinus Deo 
sine intermissione ; quoniam cum percepisselis a 
nobis verbum, auditu Dei excepistis, non ut verbuin 
hominum, sed ut verbum Dei, qui operatur in vobis, 
qui credidistis **. » Nonne evidenter Evangelium 
Dei, et Dei verbum praedicationem de Christo eoin- 
memorat? quippe id omnibus manifestissimum est : 


ἴδ Coloss. 1, 20. 
* ibid. 15. 
** ibid. 


19 Coloss. qu, 1 
v Tit n. 11. 


ΤΊ Ephes. i1, 5. 
*3 | Thess. 1}, 4. 
δ. Galat. 1, 6. 


C 


D 


diens nos, nt abnegantes impietatom et. &«weularia 
desideria, sobrie et juste el pie vivamus, in hoc 
ssculo, exspectantes beatam spem, et adventum 
gloriz magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi ***.) 
Ecce Deus, et magnus, plenissime nomiuatus est 
Dominus noster Jesus Christus : ipse est enim cujus 
adventum giorie exsperciantes, sobrie vivere et 
irreprehensibiliter festinamus. Sed si est homo 
βεοφόρος, quomodo sit magnus Deus ? Vel quoinodo 
beata spes in eum ? Siquidem verus est profecto Je- 
remias dicens : « Maledictus qui spem suam pouit 
in homine **. » Neque enim Deum ipsum possit effi- 
cere, ut ante dixi, id quod est Deum portare. De- 
nique doceant nos, quid impediat alios etiam omnes 
deos esse et adorandes, qui in se habuerint Deum? 
Deum autem et magnum et beatum, habentem illu- 
minationem "Christuro nominat beatus Paulus, qui 
invenitur dicens dc Judzis et Emmanuel : « Quorum 
patres, et testamentum, et promissiones, et ex qui- 
bus Christus secundum carnem, qui est super om- 
nia benedictus in sxcula szeulorum, Amen **, , 
Quod vero secundum divinam revelationem fa- 
ciebat przdicationem, perspicuum fit, ipso dicenic ; 
« Deinde post annos quatuordecim iterum ascendi 
Hierosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. 
Ascendi autem secundum revelationem, et exposui 
eis Evangelium, quod pridico gentibus; seorsum 
autem iis qui videbantur aliquid esse, ne forte in 
vacuum currerem, aut cucurrissem Κ΄. 999 €hri- 
stum przdicans gentibus, ut Deum, divinum nomi- 
nat ipsius ubique mysterium. Ascendit per revela- 
tionem lierosolymam, et exposuit his qui vide- 
bantur aliquid esse, id est, sanctis apostolis, sive 
discipulis, ne forte in vacuum currat. Cum vero ab 
Hierosolymis descendisset, et rursus gentium gre- 
gibus interfuisset, emendavitne aliquid ex prioribus? , 
Nonne perseveravit Deum confitens Christum ? At- 
que ideo scribit quibusdam : « Miror quod sic cito 
transferimini ab eo, qui vos vocavit in aliud evan- 
gelium, quod non est aliud, nisi aliqui sunt centur- 
bantes vos et volentes convertere Evangelium Chri- 
sti **. » Ait autem. iterum : « Sed etsi nos aut 
angelus de ccelo evangelizaverit vobis, prater id 
quod accepistis, anathema sit δ. » Pro qua igitur 
causa alios omnes omittens, licet Deum inliabitan- 
tem habuerint, solum pr:edicabat Jesum sicut Deuin. 


CAP. XXIV. 
Aliud.. 


Scriptum est de Christo :: « Cum autem esset in 
llierosolymis in die festo, multi crediderunt in no- 
mine ejus videntes signa 4115 faciebat ; ipse autem 
Jesus non credebat.se illis ; quod ipsc sciebat omnes, 
et quod non necesse habebat, ut aliquis testimonium 


δι Joan. v1, 35, 551 Thess. i, 2. 


*? 1 Thess. 1, 8. 
** Rom. jv, 9. 5 Galat. n1, 4, 


Jerem, ἢ 9. 


4595 S. ΟΥ̓... ALEXANDRINI ARCIIEP. 1396 


perhiberet de homine : ipse enim sciebat quid erat A esse talia, in. quibus habitavit Deus. omuipotens, 
in homine **', » Si homo esset θεοφόρος, quomodo Scripsit autem «licubi etiam divinus Paulus : « ]t- 
non decepti sunt multi, qui Hierosolyuis in nomen — rita faciens quis legem Moysis, sine ulla misera- 
ejus crediderunt? Vel quare solus cognoscit qux — tione duobus aut tribus testibus oritur, quaute 
sunt in homine, cum presertim nemo alius sciat? — magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium 
Finxisse enim dicitur Deus corda nostra sigillatim *. — Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti pollutum 
Vel quare solus remittit peccata ? Ait euim : « Quia. duxerit *** » Atqui divina erat lex, et mandata dicta 
potestatem habet Filius in terra remittere peccata *!,» — per angelos. Quomodo igitur dignus erit deteriore 
Quare solus pr:eter alios assessor sedet Dei et Pa- — supplicio, qui pollutum duxerit sanguinem Christi? 
tris ἢ Quare soli obsequuntar angeli? Cur nos qui- — Vel quomodo potior est religione, quz? est gecunduimn 
dem docuit communem putare Patrem, qui est in. legen, fides in Christum? Sed, ut jam ante diximus, 
celis ; sibi autem eum specialiter scribebat 3 Christus non similis aliorum sanctorum, homo θεο- 

Sed forte dices quod liujusmodi voces inhabitanti φόρος, sel Deus magis vere, et omni mundo celsio- 
Verbo deputandse sint. Nonne igitur eum oportebat, — rem possidet gloriam, quod cum Deus sit natura Dei 
juxta prophetis convenientem mensuram,ipsum quo- — Verbum, factus est caro, sive homo perfectus : 
que dicere : « Hzec dicit Dominus? » Verum cum ea D animatum enim et rationabile esse, quod adunatum 
«quz supra legem sancire vellet, assumens sibi conve- — est ei, 79$ credimus corpus, ct vera otonino est 
nientem legislatori auctoritatem, aiebat : « Ego dico — adunatio. 
vobis ** (1). » 

Quomodo liberum se ait, et non obuoxium Deo? CAP. XXV. 


Ideo quia est. Filius in. veritate ? Et si esset homo — Quomodo oporteat intelligere: « Verbum caro factam 


θεοφόρος, essetue etiam liber secundum naturam? esl, el habitavit in nobis; » et quomodo preprium 
Hujus enim Deus liber, atque solutus est : solus ipsius dicatur corpus. | 
enim quasi tributa omuium exigit; el ianquam loco Semen Abrahae apprehendisse Verbum Dei anige- 


debitorum ab omnibus recipit religionem. Etsi exitus — nitum, beatus Paulus commemorat 57: mee se 
legis et prophelarum Christus est, est autem homo — etiam, quod propemodum ac nos participarit carni 
(εοφόρος ; nonne diecre liceat, quod proplieticarum — et sanguini **. Memores autem sumus etiam Josn- 
pr..dicationum exitus ἀνθρωπολατρίας nobis crimen — nis; ait enim : « Verbum caro factuim est, et tab 
induxerit ? tavit in nobis **. » [dne igitur fuit propositum viris 

Deine lex quidem praedicabat : « Dominum Deum || spiritalibus, docere, quod Dei Verbum conversionis 
tuum adorabis, et illi soli servies **. » Qua nos eru- '^ Sit patiens; aut quod ipsum fas sit commutationem, 
ditione perduxit ad Christum, quasi ad agnitionem — quz magis creaturiz conveniat, sustinere : adeo ot 
ilis qui in umbris fuerant potiorem : spernentesue — i4 quod non erat, forsitan in id sua sponte dere- 
igitur Deum legis et prophetarum adorare, adorabi- — niat; aut alius contra ipsius voluntatem ad aliam 
mus hominem habentem Deum inhabitantem? Ubi — naturam impellatur? absit. Manet namque idem, ἃ 
enim przstabilius erat Deum intelligi? [un coelo, an — sua natura commutationem omnem excludens, con- 


in terra? In Seraphim, an in terreno corpore ? versionis umbram nesciens pati : fixa est enim sem- 
Si erat homo θεοφόρος, quomodo « propemodum — per in suis superna illa ceelestisque natura. 
&c nos participavit carni ac sanguini **? » Nam si Quomodo igitur Verbum caro. factum sit, videre 


quia Deus inhabitavit, hoc ei sullicit, ut similiter ac — necesse est. Primum quidem divina Scriptura carnem 
nos parliciparet carni et sanguini; et ita his parti-— plerumque nominat hominem, et quasi ex parte ani- 
cipare id ipsum est, quod bominem factumesse:in- malis totius signilicationem facit, nec non etiam a 
habitavit autem el in multis sanctis; homo igitur — sola anima interdum tantumdem agit; scriptum est 
non semel, sed sspissinie facetus est. Quare ergo — enim quod « Videbit omnis caro salutare Dei ". « Εἰ 
« semel in consummatione szeculorum, in destructio- p !Pse divinus Paulus : « Non consensi, inquit, carni 
nem peccati, per hostiam suam dicitur apparuisse ?» οἱ sanguini *. » Allocutus est autem eos qui sunt ex 
Quomodo autem unum nobis Verbi adventum pre- — Israel pontifex Moyses : « In septuaginta et quinque 
dicant divinze Scripturze, si θεοφόρος erat homo? Si — animabus descenderunt patres tui in Egyptum *. » 
templum et ipse factus est Dei, quoniodo et in nobis — Sed non idcirco dixeris, quod nud: et sine carnibus 
eiiam Christus est? Sicutne templum in templis? — animze in. "Egyptum descenderint; nec porro quod 
An ut Deus magis in templis per Spiritum ? Si 0:o- — inanimis corporibus, et solis carnibus, salotare 
φόρος erat homo, cur est solius ipsius corpus vivi- — suum Deus indulserit, Quoties igitur audimus car- 
ficum ? Oportuerat enim aliorum etiam corpora nem factum esse Verbum, hominem intelligimus ex 


^** Joan. ii, 35, "* Psal. xxxi, 15. ?! Matth. ix, 6. ** Matti. v, 33. ** Deut, vi, 5. ** Hebr. n, 14. 


*' Hebr. ix, 26. ** llebr. x, 28, 29. " Hebr. n, 0. ** ibid. 44. **Joan. 1 14. ' Luc. & 
* Galat. 1, 16. * Deut. x, 22. , , uL, 


-- 


(4) Videtur aliquid hic deesse; id, opinor, quod Anastasius Sinaita memorat de statere ἴῃ tributum 
pensitato. : 


4591 


SCHOLIA BE INCARNATIONE UNIGENITI. 


4308 


anima et corpore. l'actuin est autem Verbum, cum A Υἱὸν οἷδε μονογενῇ τὸν enim unum esse Filium 


sit Deus, homo perfectus, corpus accipiens animatum 
eL rationabile, idque sibi vere adunavit : quomedo 
ipse sciat, nostris enim sensibus hujusmodi cogita- 
tiones omoino cerni non pessunt : et nuncupatus est 
Filius hominis. 

Sed si oportet tanquam in speculum intuentes di- 
cere, conjectat aliquo modo sensus hamanus, ad- 
unatum fuisse Verbum corpori habenti animam ra- 
tionabilem qualiter etiam hominis animam suo cor- 
pori, ipsam quidem diversze naturz, sortitam tamen 
communionem adunalionemque cum corpore; ul 
pene videatur non esse alia prieter corpus, eo quod 
per compositionem ex utroque animal unum efficia- 
tur, manente tamen ipsa, ut ante memoravi, in sua 
natura. Ergo non per commutationem aut &onver- 
sionem hominem factum Dei dicimus Verbum ; nec 
prorsus, quod Deus.esse desierít; sed quod carnem 
accipiens ex muliere, et ei ex utero adunatas, exiit 
homo idem simul et Deus; neque Dei et Patris ge- 
neralionem zternam projiciens, sustinuit Lempora- 
lem, ex muliere inde initium, ut esset, accipiens. 
Permittebat autem carni proprie soz natura legi- 
bus nasci, nRativítatis ratione duntaxat. Czteruam 
habet in. se aliquid ab humana natara dissimile : 
natus est enim ex Virgine, et solus habet (4) matrem 
innuptam ; factum autem ipsum etiam carnem, et 
: in nobis inhabitasse, evangelista commemorat, ut 
uireque comprobaret, et factum fuisse horsinem, et 
suum non perdidisse : mansit enim quod erat. 

intelligitur ^ namque Νοεῖται γὰρ πάντως, 
eerie tanquam aliud in ὡς ἕτερον Ev ἑτέρᾳ, τὸ 
alio inlabitare, id est, χατοιχοῦν, τοῦτ᾽ ἔστιν, ἡ 
divina natura in humani- θεία φύσις kv ἀνθρωπό- 
tate, non perpessa com- τῆτι, xat οὐ παθοῦσα φυρ- 
mixtionem, aet confusio- μὸν, ἢ ἀνάχυσίν τινα, xal 
nem, aut commutatio- μετάστασιν, τὴν εἰς ὅπερ 


nen, ul esset quod non 
erat, Quidquid enim in 


alio habitare dicitur, non: 


ipsum fit tale, quale est. id 
in quo habitat; sed aliud 
in alio inagis intelligi- 
tur. At vero ín Verbi na- 
tura et humanitatis, s0- 
lam uobis differentiam de- 
signat diversitas natura- 
rim. Unts enim ex utro- 
que intelligitur Christus. 
Ergoinconfusione,ut ante 
dixi, servata, iuhabitasse 
Verbam ait in nohis : scit 


* Coloss. n, 9. 


οὐχ fjv. Τὸ γὰρ ἐνοιχεῖν 
ἑτέρῳ λεγόμενον, οὐχ αὖ- 
τὸ γέγονεν, ὅπερ ἐστὶ τοῦ- 
το, Ev (p χατοιχεῖ" νοεῖται 
δὲ μᾶλλον ἕτερον Ev ἑτέρῳ. 
Ἐν δέ γε τῇ φύσει τοῦ 
Λόγον, xat τῆς ἀνθρωπό- 


σάρχα γενόμενον, xai unigenitum carnem fac- 
ἐνανθρωπήσαντα. tam, et hominem. 

(2) Carne autem mihi videtar divinus Evangelista 
totain sapienter naturam hominum nominoere : ait 
enim Verbum inhabitasse in nobis, non alterius, ut 
ego opinor, gratia, incarnationem Verbi factam esse, . 
eommemorans ; nisi ut etiam nos, participatu ipsius. 
per Spiritum sanctum locupletati, adoptionis bene- 
ficium lucrareimur. fgitur in Christo unitatem sum- 
mam veramque credimus factam. Sin autem in nohis 
Christus inhabitare dicatur, σχετιχὴν ipse faciet in- 
habitationern, Non autem cum Deus dicitur inhabi- 
tasse in Cliristo : « Inlabitavit namque in eo omnis 
plenitado divinitatis corporaliter *; » non per parti- 
cipatum, vel σχέσιν simplicem, quasi: sole illucente, 
aut igne insitum sibi calorem altis immittente; sed, 
ut ita dicam, ipsa divina sinceraque natura, juxta 
totum id quod est, inhabitationem sibi faciente, per 
veram, ut ante diximus, unitatem, in templo quod 
est natum ex Virgine : ita enim unus et est, et in- 
telligitur Cliristus Jesus. 

Quod vero in expressionum summa noster sermo 
vincatur, non negabo; sed non idcirco Christi my- 
sterium non credatur ; sed magis sit merito mirabi- 
lius. Quanto enim omni est mente superius et ser- 
mone, tanto magis ultra omnem admirationem po- 
nendum esl. 

Carnem vero factum Verbum, id est, homine 


C perfectum, non dicimus mensura corporis compre- 


hendi, id enim ineptissimum est ; sed implere sic 
quoque credimus, sicut solet, coelum et terram, Εἰ 
quz inferius posita sunt : omnia etenim plena sunt. 
Deo, et omnia ipsi parvula sunt. At quomodo et in 
singulis, et in omnibus totus sit, intellectu dictuque 
difficile est, imo vero etiam impossibile. Id autem, 
ut opinor, eo possidet, quod incorporeus si! et indis- 
pertibilis. 

Proprium autem Verbi corpus dicitur a. nobis : 
non quemadmodum proprius est hominis risus, vel 
eqni hinnitus; sed quod, factum ipsius per aduna- 
tionem veram, instrumenti ei praebeat officium, ad 
exsequendum ea quz» more solito operatur, absque 
solo peccato. 


τητος, μόνην ἡμῖν ση- D Sip vero Deus Verbum ctiam missum fuisse forte 


μαίνει διαφορὰν τῶν φύ- 
σεων τὸ διάφορον. Εἷς 
γὰρ ἐξ ἀμφοῖν νοεῖται 
Χριστός. Οὐχοῦν τὸ ἀσύγ- 
χυτον εὗμάλα τετηρηχὼς, 
φησὶν ἐν ἡμῖν ἐσχηνωχέ- 
vat τὸν Λόγον. "Eva γὰρ 


(4) 1d est, que viri amplexibus inquinata non 


fuissct, Nuben 


i enim vocabulum sape reperitur 


in obscenis. Ilinc illud ex Evangelio D. Marci : Ne- 
que nubent, neque nubentur.. Et lib. vi, Capitula- 
vium cap. 209 : Si ipse tamen. innuptus cel. innupta 


dieatur, ne quis vestrum terreatur, illud cogitans : 
Quo perget incorporeum, vel quo cedet is quo plena 
sunt omuia ? Sciat autem magis, quod sit ct alius 
missionis modus. Non ut locum de loco, qui mittitur, 
mutet; sed ut ministerium magis sacrum suscipiat, 
quod etiam discipulis injunctum csse discimus ἃ - 
Christo omnium Salvatore. 


permanserit. BALU7. 

(2) Qu:e sequuntur, usque ad luctam Jacobi cum 
angelo eaque verba, cap. 51, latitudinem [emoris 
ejus, desuut in cditionibus vulgatis, et nunc primum 
cduutur. 


1593 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1400 


Denique etiam divinus Paulus ait de Christo : A « Amen dico vobís, antequam Abraham esset, ego 


e Ergo, fratres sancti, vocationis coelestis participes, 


ronsiderate apostolum et poutificem confessionis : 


nostr: Jesum *. » Auimadverte autem quod, cum 
eum ministrantem hominum more ostendit, licet 
natura sit Deus, tunc ei etiam offlcium apostolatus 
attribuit : nibil autem, ut ante diximus, absurdum 
est, si Deus Verbum miui etiam dicatur a Patre; 
implet namque certissime omnia, et nulli loco pe- 
nitus deest : nos vero huinanis vocibus divina in- 
terpretantes, figurationibus corporis immortalis na- 
ture dispensationem solemus intelligere. 

Denique cum sanctus Spiritus omnia impleat, 
&cribit beatus Paulus, et dicit : « Quoniam autem 
estis filii, misit Deus Spiritum Filii sui in corda 
nostra, in quo clamamus : Abba Pater *. » Ait autem 
et ipse Salvator : « Expedit vobis, ut ego eain ; nam 
8i non abiero, Paracletus non veniet ad vos ἧ. » 
Oportet jgitur ad rationem pietatis omnia referentes, 
ceria cogitatione sectari : id enim facientes nobis- 
meltipsis maxime profuerimus. 


CAP. XXVI. 
Quomodo intelligitur Θεοτόχος Virgo sancta. 


Natum est quidem inzxstimabiliter Verbum Dei et 
Patris; et lic generatio omnem sensum cogitatio- 
nemque transcendit, et est incorporali nature con- 
venieus. Verumtamen id quod natum est, proprius 
partus intelligitur Genitoris, et ejusdem cum eo sub- 
stantiz ; ideoque etiam Filius nominatur, nomine 
scilicet indicante quasi veram sinceramque proge- 
niem ; sed cum sit vivus in zeternum Pater, necesse 
est, euin quoque vivere in zelernum, propter quem 
est Pater. lgitur « In principio erat Verbum, et 
Deus erat Verbum, et erat etiam. Verbum apud 
Deum *, » ut sapientissimus Evangelista comniemo- 
rat. ln cousummatione autem temporum, propter 
nos homines, et propter nostram salutem incarna- 
tum est, et homo est factum; non amittens quod 
erat, sed retinens inconverüibilem suam naturam, 
et semper in divinitatis fastigio collocatam ; subiens 
tamen propter nos dispensatorie exinanitatem ; nec 
inhonorans [id est, non despiciens] pauperiem, 
que humans nature convenit : nam « cum esset 
dives, pauper est factus, sicut scriptum est : ut nos 
paupertate ejus divites essemus *. » Factum est 
igilur homo, et generationem ex muliere passum di- 
citur. lgitur propterea quod ex sancta Virgine vere 
sibi adunatum corpus acceperit ; inde Θεοτόχην esse 
dicimus Virginem sanctam, quia id humane, sive 
secundum carnem peperit, licet haberet ante szecula 
generationem ex Patre. 

Opinari autem. nonnullos Verbum hinc initium 
fuisse sortitum, cum homo sit factum, impietatis 
est furorisque plenissimum. Eos etenim insipien- 
| tissimos esse, monstravit ipse Salvator de se dicens : 


5 Hebr. i, 4. 


* Galat. iv, 6. 
*! Joan, 1, 30. 


Ἴ Joan. xvi, 7. 
'* Joan. 3, 93. 


"^ ] Cor. 1, 23 


sum 19-!!, 5 Quomodo enim aliter ante Abraham 
erat, qui inultis post temporibus secundum carnem 
natus est ? Satis autem ipsos, ut opinor, redarguet 
divinus Joannes dicens : « Hic erat, de quo ego dixi : 
Post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior 
me erai 9, » | 

9495 ' Pretermittentes igitur in re tam frivola 
sine causa certare, ad illud magis veniamus, quod 
eliam emolumenti oliquid possit afferre, ne mole- 
ste ferant nonnulli audientes, esse sanctam Virgi- 
nem Θεοτόχον, nec incredulitatis Judaicze suas ep- 
pleant mentes, imo vero etiam paganicse impietatis. 
Judei etenim aggrediebantur Christum dieentes : 
« De bono opere non lapidamus te; sed de blasphe- 
inia, quod cum sis homo, facis te Deum !?. » At vero 
6111 paganorum Ecclesi€ dogmata derident, au- 
dientes ex muliere Deum esse progenitum ; ted illi 
quidem sux dementis exedent fructus, et audieat 
a nobis: « Stultus stulte loquitur, et cor ipsiss 
vana intelliget. » Nostri enim mysterii ratio, licel 
Judais sit scandalum, gentibus autem stultitia !*; 
nobis tamen, quod scimus, vere est admirabile, αἱ 
salutare, et dignissimum credi : οἱ si esset omnino 
quisquam, qui dicere auderet, bane carnem terre- 
nam nude divinitatis fuisse genitricem, et ex es 
creatura omni superiorem natam fuisse nauem, 
insania id esset et furor. Neque enim ex terra 
vina est facta natura ; nec corruptibile incorruplie- 
nis radix unquam flet; nec mortalitas pariet vi- 
tam ; nec corporis tractabilis incorporale fiet ger- 
men; nec increatum a creato nascetur; nec qued 
absque initio, ab eo quod habet initium. 

Verum quoniam Dei Verbum juxta nos factum 
esse affirmamus, et nostris corporibus corpus sum- 
psisse consimile, idque sibi verissime adunasse, 
arcana inenarrabilique ratione, et sic hominem fa- 
ctum carnaliter natum esse, quid absurdum est, vel 
quod .credi non debeat? Cum przsertim hominis 
anima, ut sepissime diximus, cum sit naturae alte- 
rius prater corpus, nascatur tamen cum ipso, cum 
sit ei adunato, nec quisquam arbitretur naturam 


D corporis animz initium przbere substantiis; sed 


immittit quidem ipsam iuzstimabiliter Deus in cor- 
pus, et cum ipso etiam nascitur : unum tamen ex 
utroque animal definimus, hominem scilicet. Igitur 
Verbum quidem Deus erat, factum est autem et 
liomo, et quia natum est secundum carnem, propter 
humanitatem necessarium est, ut quz ipsum pe- 
perit, sit Θεοτόχος : nam si non peperit Deum, certe 
nec dicetur Deus, qui est ab ipsa progenitus ; sin 
vero Deum ipsum divinze Scripturze nominant, pe- 
perit ipsa Deum hominem factum, siquidem homo 
aliter fieri non posset, nisi per generationem ex 
muliere. Quomodo igitur non sit, quz ipsum pepe- 
rít,Bcozóxoc? Quod autem Deus sit verus, qui natus 
inde est, ex divina Scriptura discimus. 


Joan. 1, 1. * I| Cor. vin, 9. "9:11 Joan, vini, 58. 


{401 
CAP. XXVII. 
Dicta de Christo. 


t Ecce virgo in utero accipiet, el pariet filium, 
εἰ vocabunt nomen ejus Emmanuel !*. » Quomodo 
ergo id quod natum est ex sancta Virgine, Emma- 
nuel nominatur, cui. Emmanuel, ut ante dixi, si- 
gnificet in nostra natura propter carnem fuisse 
Verbum, quod est Deus verus de Deo vero? Sed 
factus est Emmahuel : exinanivit enim se 5, geue- 
rationem nostram et similem passus, ac sie nobis- 
cum conversatus est. Ergo et Deus in carne, et 
Θεοτόχος vere est quzxe eum carnaliter, sive secun- 
dum carnem generavit. | 


CAP. XXVIHM. 
Aliud. 


« Quoniam omnes stolam dolo congregatam, et 
vestimentum cum commulatione reponent, el vo- 
lent, si fuissent isti combusti; quoniam parvulus 
natus esi nobis, et filius datus est nobis, cujus 
principatus factus est in humero ejus, et vocatur 
nomen ejus inagni consilii nuntius 17.» Audis, quod 
puer nominatus sit, quodque generationem sit no- 
sire similem passus. At eum puerum colum per 
stellam clarissimam indicavit ; magi adoraverunt ex 
ultimis terrz limitibus adventantes ; angeli pastori- 
bus evangelizabant, Salvatorem esse natum dicen- 
tes, et pacem nec non etiam Patris bonam volunta- 
tem annuntiantes : « Est magni consilii nuntius. » 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 
A est benedictum in terra. Observa autem quod pro- 


1402 


priam nominet matrem, qua suuin peperit corpus. 
Ergo si Deum verum se esse cognoscit, illa quz 
eum carnaliter peperit, 8cozóxog dicitur, et quidem 
recte: sin vero non est Deus, id quod audacter, 
imo potius scelerate nonnulli sentiunt, privari opor- 
tet ipsam Virginem sanctam hoc nomine quo θεο- 
τόχος esse dicatur. 


CAP. XXIX. 
Quod Deus nominatur et homo apparens Unigenitus. 


Salomon aif orans. « Et nunc, Domine Deus 
Israel, credibile fiat verbum toum, quod locutus es 
puero tuo David. Ergone credibile est quod habita- 
vit Deus cum hominibus in terra ** ? » Animadverte, 
quod miretur Verbi incarnationem : habitavit num- 
que cum hominibus in terra, cum homo est factum, 
res enim incredibilis videbatur. Alioquin quomodo 
id praecipuum quiddam sit, vel quomodo id mira- 
tione dignum, cum Deus ab his, quie ipse creave- 
rit, non discedat, fovens ea scilicet, et ea quidem 
continens, qu: jam facta sunt; ea vero qua nou- 
dum facta sunt, creans? Miraculum autem vere 
praecipuum, quod in terra cum hominibus habitarit 
homo factus Deus, juxia promissiones jam antea 
datas divino David; scriptum est enim : « Juravit 
Dominus David veritatem, et non frustrabitur 
eam **. » Quid autem juravit? « De. fructa ventris 
tui ponam super sedem tuam". » Ei vero ille, 


Manifestavit etenim nobis Patris voluntatem, cui C quamvis credidisset, quod nunquam abneget pro- 


« in eo complacuit orbem salvare terrarum '*, » et 
per ipsum et in ipso mundum sibi reconciliare : 
Christo enim reconciliati, Deo àumus reconciliati !*, 
Deus est euim vere Filius Dei et Patris. Quodnam 
igitur sit Patris eonsilium, cujus uobis fuerit nun- 
tius, ipse docebit diceus : « [12 eniin. dilexit Deus 
mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut 
omnis qui credit ipn ipsum, non pereat, sed habeat 
vitam zternam ἴδ.» Filius autem unigenitus ille est 
qui est ex saucta Virgine procreatus : ipsum enim 
Verbum bomo factuin, quod fuit Deus in carne, ac sic 
terrenis apparuit, Denique dicebat : « Qui credit in 
me, habet vitam aeternam **. » Quod vero per ipsum 
et in ipso credamus Patri, explanavit dicens: « Qui 


inissionem Deus omnipotens, tamen ipsum genera- 
tionis locum curiosius inquirebat, ideoque dicebat : 
« Si ascendero super lectum sirati mei, si dedero 
somnum oculis meis, aut. palpebris meis dormita- 
tionem, aut requiem temporibus meis, donec inve: 
niain locum Domino, tabernaculum Deo Jacob **. » 
Deiude cum id quoque per spiritum reperisset, et 
carnalis generationis Unigeniti locum cognovisset, 
evangelizabat et dicebat : « Audivimus eam in 
Ephrata, » id est, in Bethleem ; « invenimus eam in 
campis silvze **. » Quod vero dicens Ephrata, signi- 
flcet Bethleem , propheta comprobavit : « Et tu, 
Betlileem, domus Ephrata **. » Observa autem quo- 
modo eum, quem crediderat creatum juxta nos in 


credit in me, non credit in me, sed in eum qui mi- D Ephrata, Deum Jacob nominet, cujus inbabitatio 


Sil me *; » et : « Qui vidit me, vidit eum qui mi- 
sit me 35,» 

« Audite me, insule, et attendite, gentes. l'ost 
multum temporis stabit, dicit Dominus; ex utero 
matris Yocabunt nomen meuiu **. » Cum Verbum 
sit Deus, non ignoravit quod generationem patietur, 
ex muliere incarnatum propter nos. Sciebst autem 
quod vocabitur Christus Jesus a Deo et Fatre; 
omnibus nobie novum fllii nomen praedicans, quod 


15 [sa,. vii, 44, jnxta Matth. et Cyrilli lectionem. 
Coloss. 1, 90. '* Rom. v. 10. ** Joan. it, 16. 
** ibiJ, 6. 


80 Mich, v, 2. ?! Psal. XLVI, 0. 


1* Philipp. n, 7. 
*! Joan. vi, 47. 
xix, l, juxta. LXX. ** 1l Paralip. vi, 17, juxta LXX. 


fuit in tabernaculo : ibi enim peperit Jesum sancta 
Virgo. 

Nominat autem eum et alibi Deum Abraham di- 
cens : « Principes populorum congregati sunt cum 
Deo Abrabam *!. » Pene enim mentis suz& oculis, 
per illuminationem Spiritus saneti, futurorum acien- 
tia eruditus, prineipes populorum, id est, sanctos 
apostolos in Domini nostri Jesu Christi cernebat 
obsequio. Cum igitur « Deus Abraham » et « Deus 


5 [52. xr, 5,6, juxta LXX. 1" 
*? ibid. 45. ** [sa. 
" jpid. 3$ 5. 


32 Joan, xn, 44. 


" Psal. cxxxi, 11. 57 ibid. 


3405 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


41104 


Jacob, » qui est natas ex muliere, nominatus sit, A anima mea. » Deus namque cst natura Emmanuel. 


quare non sit Virgo sancta Θεοτόκος ὃ 
CAP. XXX. 


Aliud. 


Propheta Habacuc : « Domine, inquit, inaudivi 
auditum tuum, οἱ timui, Consideravi opera tea, et 
expavi. In medio duorum animalium cognesceris : 
in adventum temporis ostenderis in eo : duin. con- 
turbata fuerit anima mea, in ira misericordi: me- 
mor eris, Deus de Theman veniet, et sanctas de 
monate Pharan **. » Vide, quomodo 4n medio duo- 
rum animalium coguoscelur : nam cura natus esset 
ex muliere, et vixisset nsque ad tempus pretiosz 
crucis; « Gratia. Dei, sicut. ait beatus Paulus, per 
suum corpus pro omnibus gustavit mortem 33.» Sed 
quoniam natura erai Deus, resurrexit denuo in 
sempiternam vitam. Coguitus est igitur hic, qui pro 
nobis pretiosam sustinnit erucem in medio duorum 
animalium. Nam ipse alicubi ait ad Judzos : « Cuin 
exaltaveritis Filium hominis, tum cognoscetis quia 
ego sum **. » Vide etiam, quomodo Deum ipsum 
nominans, ex Tbemam venturum, et ex Pharau 
iDonte pronuntiat (interpretatur autem Theman Au- 
eter): apparuit enim Christus, non a regionibus 
Aquilonis, sed ab australi Jud:ea, in qua etiam 
Beubleem est. Cum igitur is, qui Domiuus et Deus 
nominatus est, ex Judza venerit australi, natus est 
enim in Bethleem ; quomodo non sit sàncta Virgo 
Θεοτόχος ? 


CAP. XXXI. 
Aliud. 


In Genesi scriptum est : « Subremansit autein 
Jacob solus, et luctabatur homo cum ipso usque ad 
mane : vidit autem quod non pravaleret ad ipsum, 
et tetigit. lautudiuem 795 femoris ejus, cum 1u- 
ctaretur cum eo, et dixit ei : Dimitte me, ascen- 
dit enim ortus. llle autem dixit : Non te dimitto, 
nisi benedixeris milii **. » Et post alia : « Benedixit 
autem eum ibi, et vocavit nomen loci illius, faciem 
Dei : vidi enim, inquit, Deui facie ad faciem, et 
Salvata est anima mea :ascendit autem sol, et 
transiit facies Dei; ipse autem titubabat femore 


Dicitur autem. etiam facies Dei. Nam est « figura 
substantia: Patris 57, » et ita se vocabat apud Je- 
daos, cum diceret de Deo et Patre : « Neque faciem 
ejus vidistis, et verbum ejns non habetis im vobis 
manens, quia quem misit ille, huic vos non cre- 
ditis 38.» 

Quod vero Deus sit verus homo ille qui luetaba- 
tur cum Jacob, sacra. iteram littera faciet fidem ; 
dixit enim : v Inquit. Dominus ad Jacob : Serge, 
ascende in locum Bethleem, habita ibi, εἰ fac ibi 
altare Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie 
fratris tui. Esau 39. » Revertens enim ex Mesopeu- 
mia Dei jussu, et timens Esau, trajecit Jacob pae- 
ros el omnia vaaa sua : τ Subremausit autem selus, 


B et luctabatur homo cum eo. » 


CAP. XXXII. 
Aliud. 

Beates Daniel horribilem visionem nobis expo 
nens : « Videbam, inquit, io visione noctis, et ecce, 
οὐ nübibus coli quasi Filius hominis veniens, ei 
usque ad Vetuetum dierum pervenit, et im conspe- 
ctum ejus adduxerunt eum, et ipsi datus est honor, 
et reguum : et omnes popnli, tribus, et Kagus ipsi 
servient : potesias ejus potestas im aetermsem, que 
non transgredietur, et regaum ejus eon corrampe- 
tur **. » Audis quemadmodum non hominem simplá- 
cher se vidisse commemoret, n6 unus ex nobis, et 
justa nos Emmanuel esse credatur ; sed quasi Fi 
lium hominis. (| (1) Cum enim Verbum natnra si 
Deas, cin similitudine tamen hominum (aciem 
fuit, et inventum est habitu ut homo *5, » ut in eo- 
dem utrumque intelligatur, id est, neqne homo 
nudus, neque Verbum absque humanitate et earne.| 
Taten ei principatum et honorem, quae semper ha- 
beat, data esse commemorat : ait enim quod « om- 
nes populi, tribus, et lingue ipsi servient. » Cum 
igitur etiam in humanitate positum unigenitum Dei 
Verbum servientem habeat creaturam , et. Patris 
principatum et suum, pepererit autem secundum car- 
nem ipsum sancta Virgo; quoniodo non intelligitur 
Θεοτόχος ὃ 

CAP, XXXIII. 


suo **. » Mysticus quidem est Scripturarum sensus : D De Christi passione ; et quod utile s1t, quod. secun- 


subindicare enim videtur Judaeorum obluctationem, 
qua utebantur cum Christo, pene cum ipso luctan- 
tes ; qui tamen superati sunt, et ipsi etiam impe- 
traturi benedictionem ipsius, si per fidem ad eum 
novissimis temporibus se convertissent. Attamen 
ille certe homo erat, qui luctabatur, et eum tamen 
Jacob Dei faciem nominabat ; neque id solum, sed 
sciebat eum Deum esse secundum veritatem : « Vidi 
enim, inquit, Deum facie ad faciem, et salvata est 


35 Hehr. n, 9. ?* Joan. 


3 [Tabac. nm, 1 seqq. ig 
en. xxxv, 1. 


Δ Hebr. 1, 5. ?* Joan. v, 58. 
9. | "I Cor. xv, 3. 


9 Dan. vii, 15 seqq. *! Philipp. i, 7. 


dum aliud el aliud de uno et eodem dicitur, mec 

dividimus in duo. 

Sanctus Paulus salutarem passionem mobis ex- 
ponit, ait namqae ; « Nunc gratia Dei pro omnibus 
gustavit mortem *5, » nec non etiam : « Tradidi entm 
vobis imprimis, quod et accepi : qaoniam Christos 
mortuus est pro peccatis nostris, secundum Scri- 
pturas, et quia sepultus est, et quia resurrexit tertia 
die ". » Ad hoc etiam sapientissimus Peirus : 


vin, 28. ?*" Gen. xxxn, 24-96. ?* ibid. 99-31. 
** Jlebr. d, 


(4) Hic locus liabetur descriptus in libro primo Looutii Byzantini adversus Eutychianos sub ncm. 


latt2z. 


- 


1405 


SCBOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


1406 


« Christo, inquit, passo pro nobis carne **. » Cum A Pullis duobus comparatur Christus, non quod duo 


unum igitur credimus Dominum nostrum Jesum 
Christum, id est, in humana forma conspectum , 
sive hominem factum juxia nos, Deum Verbum , 
quomodo et passionem ipsi deputemus, et impas- 
6ibile tamen servemus, ut Deum? 

Ergo passio dispensationis erat, sua quidem du- 
cente Deo Verbo ea, qus» sunt propria carnis, 
propter inenarrabilem unitatem ; manente vero 
extra passionem, quantum ad ipslus nateram per- 
linet : impassibilis enim Deus est. Nequeid mirum, 
cim et ipsam hominis animam videamas , si quid 
corpus passum fuerit, extra passionem quidem ma- 
nentem, quantum pertinet ad naturam; attamen 
non extra passionem esse intelligi , eo quod pro- 


prium sit corpus ipsius quod patitur. 796 Et licet B 


incontigua sit, et simplex ; tamen id quod patitur 
non est alienum. Sic intelliges etiam de Christo 
omnium Salvatore, Utar autem exemplis, qux quasi 
per enigma nobis possint ostendere, quod coim- 
municarit quidem passioni Unigenitus, quantum 
pertineat ad familiaritatem corporis sui, manserit 
autem passionis.expers, ut Deus. 

lisque Deus ownipotens prodigia sapientissimo 
Moysi jubebat efficere, ut erederet ei Israel , quod 
esset missus a Deo, eL ut a violentia liberaretur ; ait 
autem : « Et accipies aquam de flumine, et effundes 
super terram, et erit aqua quam accipies a fluinine, 
sanguis super terram '"*, » Inquimus, quod aqua 
quidem figura sit vite, et quod sit per naturam vita 
Filius ex Patre tanquam ex flumine exiens; ejusdem 
substantix: ratione; itaque omnia vivificat. « Sed 
cum aquam, inquit, effuderis super terram, erit san- 
gnis. » Verbum, cum factum est caro de terra, id 
est, quando a terra carnem sibi circumdedit, tunc in 
ea mortem nostre similem dicitur passum, licet 
per naturam sit vita. 


CAP, XXXIV. 
Aliud. 


In Levitico pollutum Deus et immundum leprosum 
esse significat, atque ita eum de castris ejici praci- 
pit oportere**; et si sanatus fuerit morbus, lioc 
eum pacto purgari : « Et accipiens duos pullos 
mundos, οἰ lignum cedrinum, ei coccinum et hys- 
sopum, el przcipiet sacerdos, et occidens pullum 
uuum in vase fictili, in aqua viva, et pullum qui 
vivit accipiet , et lavabit ilium in sanguine pulli 
occisi in aqua viva, et aspergat super eum qui pur- 
gatus est a lepra septies, et mundus erit ". » Red- 
dit quidem nos mundos , et pollutionum sordes 
abluit, et carnalis concupiscentiz mortalitatem re- 
pellit sanguis pretiosissimus Christi, et purgatio 
baptismatis sacrosancti. Ceterum illud aspice : 
omittentes enim scriptorum vim exaininare quod 
mysterio expediat, in presentia memorabimus. 


δὲ [ Petr. iv, 1. 


δὲ Exod. iv, 9. 
* Luc. i1, 52. 


* Levit. xn 2 seqq. 


sint fllii, sed quod unus potius ex duobus, divi- - 
nitate et humanitate in unitatem collatis. Mundi 
autem pulli : neque enim fecit peccatum Deus  no- 
ster Jesus Christus; sed erat Verbum sanctum, et 
divinitatis et humanitatis ratione. Volucribus vero 
comparatur, quod quasi in sublimi sit supra ter- 
ram, et e collo desuper : e coelo enim homo est 
Christus, licet carnem sancta Virgo pepererit ; eo 
modo igitur desuper et de caelo. Deus enim Verbum, 
quod est desuper et ex Patre, carnem ex Virgine 
sancta accipiens, et eam suam propriamque existi- 
mans, tanquam si eam desuper et de colo detu- 
lisset, dicebat : « Nemo ascendit in coelum, nisi 
qui de ccelo descendit Filius hominis, qui est in 
codo **, » Ea enim qux sua sunt, proprie carhi 
semper attribuit ; adunatum vero semel , jam cum 
ipsa unum scilicet zestimatur. ' 

Ceterum vide, occiso uno pullo, lavari quideia 
alterum ejus sanguine, tamen uon emori ; et quid 
hocsit? Vivebat Verbum, licet sua caro fuisset 
emortua, et communení passionem esse dicebat, - 
propter adunationeim et faimniliaritatein quam habebat 
cum carne. lgitur ipsum quidem vivit, ut Deus ; 
corpus vero tanquam proprium faciebat, et sic iu 


. $e familiariter acfipiebat corporis passiones, cum 


ipsum nihil in natura propria pateretur. Prodest 
igitur et necessarium est, si in uno Christo id acci- 
piamus quod secundum aliud et aliud de uno eo- 
demque constituatur, et quod in duo dividi non 
permittatur , licet diversa inter se, el minime con- 
venientia, actu esse dicantur. 

Est autem tale quod dico. Natum esse secundum 
carnem ex muliere Deum dicimus Verbum , quam- 
vis omnibus ipse przebeal nasci, et ad nativitatem, 
qui nondum nata sunt, vocet. Secundum aliud e& 
aliud natum est, eo quod liomo nostri similis intel- 
ligatur ; vocat autem ad nativitatem omnia, eo quod 
natura sit Deus. 

Scriptum est etiam de ipso : « Puer proficiebat, 
et confortabatur, et implebatur sapientia el gra- 
tia **, » Cum natura sit perfectum ut Deus, et ex 
sua plenitudine spiritalia sauctis impertiat ; cum 
ipsum sit sapientize dator et gratie, quomodo pro- 
ficit puer, et sapientia impletur et gratia ? Secun- 
dum aliud et aliud : cum sit enim ipse idem homo 
simul et Deus, propter unitatem quidem propria 
ducit humana ; est autem perfectus, et sapientiie et 
gratie dator, ut. Deus. 

Nuncupatus est etiam et primogenitus, et uni- 
genitus ; sed si quis vim ipsam scrutari voluerit 
dictionum, primogenitus est, qui inter fratres plu- 
rimos primogenitus ; unigenitus vero , ut unigeni- 
tus, non jam primogenitus, nec inter plurimos fra- 
tres. Αἱ est ipse, et hoc, et illud ; quomodo ergo? 
Sccundum aliud et aliud : primogenitus enim , ut 


V Levit. xiv, 49-51. "5 Joan. nmi, 15. 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 1408 
A etiau Lunc cum in multis fuerit fratribus : tunc enim 


4101 


luter 7977 plurimos fratres, propter humanitatem ; 
unigenitus porro idem, ut solus ex solo Patre na- 
tus, et ut Deus. 

Saueti(icatus fuisse dicitur per Spiritum , cum 
ipse sanctilicare soleat accedentes; baptizatus se- 
cundum carnem, qui in sancto Spiritu baptizabat. 
Quomodo igitur idem et sanctificat el sauctiflca- 
tur, baptizat et baptizatur ? Secundum aliud et 
aliud : sanctificatur enim humane, sicut etiam bap- 
tizatur/ ; sanetificat autem divine, οἱ baptizat in 


Spiritu sancto. 

Cum ipse suscitet mor- 
tuos , resurrexit a mor- 
iuis, et cum sit per natu- 
ram vita, vivificari dici- 
tur; hoc quonam modo? 
Secuudum aliud nempe et 
aliud : ipse enim resur- 
rexit quidem a mortuis, 
et vivificari dicitur secun- 


Αὐτὸς ἐγείρων τοὺς ve- 
χροὺς, &x νεχρῶν ἐγήγερ- 
ται" χαὶ ζῶν χατὰ φύσιν 
τυγχάνων, ζωοποιεῖσθαι 
λέγεται. Καὶ πῶς τοῦτο; 
Κατ᾽ ἄλλο xoi ἄλλο, Ὁ 
γὰρ αὐτὸς ἐγήγερται μὲν 
ἐχ νεχρῶν, ζξωοποιεῖσθαί 


dum carnem ; vivificat 
autem et suscitat a mor- 
tuis, utpote Deus. Pati- 
tur, el non patitur, se- 
cundum aliud οἱ aliud : 
patitur. quidem  liumane 
carne, eo quod liomo sit ; 
impassibilis autem divine 
123net, ut Deus. 

Adoravit ipse nobiscum : « Vos enim, inquit 
oratis quod nescitis ; nos adoramus quod sciinus ** ; » 
et est eiiam adorandus : « Flectitur enim ipsi omne 
genu *"'. » lloc quoque secundum aliud et aliud. 
Adorat enim, quia naturam assumpsit, qux debeat 
adorare ; adoratur autem porro idem, quasi major 
adorante natura, eo quod intelligitur Deus. Ad- 
oratione vero non est dividendum in hominem seor- 
sus ei seorsus in Deum; neque vero tanquam Deo 
conjunctum xqualitate dignitatis, divisis substantiis, 
cum ipso adorari dicimus hominem (id enim ex- 
trema impietatis plenissimum est) : sed unum ad- 
oraudum hominem factum, et incarnatum Dei Ver- 
buin; ita tamen, ut. credamus corpus ei adunatum 
animam juxia nos habuisse rationabilem. Neque 
enim Deus omnipotens duos primogenitos pracepit 
oportere, tam a nobis quam ἃ sanctis angelis, ad- 
orari. Unus est enim, qui est introductus in orbem 
terrarum **; et si introductionis modum curiosius 
perscrutemur, carnalis dispensationis mysterium 
inveniemus. Introductus est autem. in orbem ter- 
rarum, tunc eum factus est liomo, licet natura sua 
distare ab orbe longissime videatur, et in divinitatis 
eminentia vere esse credatur : alius est enim przter 
clementa creator ipsorum. Ergo super ea, qux ipse 
condidit, secundum naturam cst, quod natura sit 
Deus. Unus tamen, uL ante dixi , adorandus est , 


ξωοποιεῖ δὲ xal ἀνίστησιν 
τοὺς νεχροὺξ, ὡς Θεός" 
πάσχει, χαὶ οὐ πάσχει, 
χατ᾽ ἄλλο καὶ &)3o* πά- 
cyst μὲν γὰρ ἀνθρωπί- 
νως σαρχὶ, χαθὸ ἄνθρω- 
πος * ἀπαθὴς δέ ἐστι θεῖ- 
κῶς, ὡς Θεός. 


^ Joan. iv, 93. 


^! Philipp. i, 10. 
3Iv, 99. Hr 


τε λέγεται χατὰ oápxa, 


51 JTebr. 1, 6. 


propterea dictus est primogenitus. " 

Unum Filium adoravit cecus 8 nativitate sua , 
cum pra cipuo mirabilique modo sanatus est. Nam, 
« cum invenisset eum in templo Jesus, dixit : Tu 
credis in. Filium Deif llle autem dixit : Quis est, 
Domine, ut credam ia eum * ? » Christus vero ei 
seipsum cum corpore demoustraus, aiebat : « Ei 
vidisti quidem eum, et qui loquitur tecum , ipse 
est ". » Vides quod singulari numero utatur , non 
permittens Deum el bominem seorsus intelligi; 
imo vero et si quis hominem nominaverit Emma- 
nuel, minime quidem communem hominem sigai- 
ficaverit ; sed Dei Verbun i adunatum nostrae natur. 
Hunc sicut unum, hominem adoravere beali dis 


B cipuli, cum eum videntes miris mo«is inter aquas 


ambulare, adoravere, dicentes : « Vere Dei Filios 
es **. ) 

Si vero hominem cum Deo coadorari dixerimus, 
divisionem  spatiosissimain induceimus : σὺν enim 
semper (quod est Latine cum), nisi in significatione 
unilatis, qug est per compositionem, ponatur, dvo 
omnino coget intelligi. Quemadmodum enim nemo 
sibi convenire dicatur , neque conccaenare, aot cosd- 
orare,aut coambulare ; duarum enim persosarum si- 
gnificationem inducit prepositio verbo praeposita : 
ita etiam si quis coadorari hominem cum Deo dixerit, 
duos plaue filios dicit, et a sese disjunctos ; wnitatis 
enim ratio, si in sola dignitatis zequalitate sive sa- 


d. € ctoritatis intelligatur, non esse vera convincitur, id- 
, "wu 


que a nobis jam pluribus ante probatum est. 
4/798 CAP. XXXV. 


Adversus iNos qui aiunt, quod sola relatione Dcum 
Verbum deceant humana. 

Garriunt nonnulli de carnali dispeusatiose Uni- 
geniti, et venerabile, ac maguum, et superuis spi- 
ritibus amabilissimum mysterium, per quod etiam 
salvati sumus, ad sensus fragiles deferentes, decus 
contaminant pulehritudinemque veritatis ; cum eos 
oporteat, non si quid ipsis recte habere videatur, 
roborare conari; sed inspicere magis, subtili acato- 
que mentis oculo, sacrarum propositum Litterarum, 
atque rectum ita iter ingredi, sectautes ea quae Pa- 
tres sanctissimi examiuarunt, qui sancti Spiritus 
lluminationibus eruditi, sanxere nobis symbolum 
fidei, ipsum dicentes, quod ex Patris substantia in- 
vstimabiliter natum est, Deum Verbum, per quod 
omnia facta sunt, qux in celo, et quze in terra, pro- 
pter nos homines, et nostre salutis causa descen- 
disse, liominem factum, passumque, ascendisse ia 
colum, venturum post tempora judicare vivos et 
imortuos. 

Verum nonnulli sunt, doctos se esse scientesque 
opinati, et supercilio, et tumore sufllati, qui si hzc 
verba audierint, derident ; ct ea que tam recte sunt 
dicta, deliramenta magis existimant : eum prasser- 


9! Joan. ix, 98, 39. 


" jbid...57.  ** Mauh. 


1409 


SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 


4410 


tim credamus illuminatione Spiritus sancti patuisse A patiente, eo quod corpus ipsius fuisse dicitur pro- 


sanctis Patribus scientiam veritatis. At illi, tanquam 
si soli possint meliora sentire, non ipsum existi- 
mant, unigenitum Dei Filium, qui est ex substantia 
ejus, Deum Verbum passum esse sua carne pro 
nobis humane, licet eo quod Deus intelligitur, in sua 
natura habeat, ut pati non possit ; hominem autem 
,seorsus Εἰ separatim eum ponentes, qui est ex san- 
ctia Virgine procreatus. Deinde ei, quantum ipsis 
videtur, modum glori: tribuentes, adunatum fuisse 
dicunt Verbo Dei Patris ; et rationem adunationis 
exponentes, donatam esse ipsi dicunt a Deo zequa- 
litatem dignitatis, sive auctoritatis, et ut simili 
appellatione, et Christus, et Filius dicatur, et Do- 
minus, Sin vero etiam passus esse aliquid dicatur 


homo, qui ab ipsis excogitatur, oportere aiunt in B 


ipsum Deuní Verbum referri, eo quod conjunctum 
sit ipsi :equalitate dignitatis, cum, naturis divisis, 
unusquisque id sit, quod est. 

Explanabo autem vim sententiarum, quantum 
ipse valuero, sacrarum Litterarum exempla pro- 
ponens. Esuriit Christus, itinere fatigatus est, dor- 
inivit, ingréssus est in naviculam, pulsatus est a 
ministris verberibus, ἃ Pilato flagellatus est, spu- 
tamina militum excepit, qui lancea latus pungentes, 
acetum mistum felle ori ejus obtulerunt ; gustavit 
autem et mortem, crucem passus, et alia convicia 
Jjudzorum. Hxc omnia homini quidem contigisse 
commemorant, referri vero in Filii veri personam. 
Atnos credimus, sicut in. unum Deum Patrem, 
omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium 
factorem ; ita. etiam in. unum Dominum Jesuin 
Christum, Filium ejus. Dividere vero seorsus in 
hominem Emmanuel, et seorsus in Verbum, recu- 
Samus. Scientes autem quod factum sit juxta nos 
Verbuin. homo, vere ipsum eumdemque dicimus 
Deum de Deo ; lumone vero bowinem juxia nos 
ex muliere. Áffirinamus autem porro propter faini- 
liaritatem, carnis quidem eum infirmitates fuisse 


perpessuim ; servasse vero nature sue impassibili- . 


tatem, eo qued. non. homo erat solum, sed idem 
etiain Deus natura ; et queniadmodum  propriuin 
erat corpus ipsius, ita etiam naturales corporis el 
inculpabiles passiones, nÉcnon etiam ea quz ei illata 
sunt, petulantia nonnullorum. 

Patiebatur autem impassibiliter, quia non idcirco 
se humiliavit, ut esset tantum similis nostri ; sed 
quia, ut ante dixi, id naturze su:ze, uti sit omnibus 
superior, rcservarat. Αἱ si diceremus, quod per 
couversionem vel conunutationem naturae sue in 
naturam iransierit carnis, necesse erat. omnibus 
modis nos, invitos etiam, confiteri, arcanam divi- 
uaque naturain fuisse passibilem. Sin autem, licel 
juxta nos liomo sit factus, manserit incommutatus, 
est enim proprium culesti naturz, ut pati non 
possit ; deinde per adunationem ipsius factum fucrit 
corpus passibile : oportet ut patiatur, corpore 
" ibid. 7. 


** Joan, xxxi, 931. Exod. xvi, 5. 


δ ] Reg. viu, 5. 


prium ; manet vero ipse impassibilis, eo quod ipsius 
est proprium αἱ pati non possit. 

Quod si glorifica tus est Emmanuel per passionem, 
ut ipse Jixil, cum pro nobis pretiosam crucem 
esset passurus 2 « Nuoc glorificatus est Filius ho- 
minis ** ; » cur, paiasionis gloriam homini tribuen- 
tes solam habenti conjunctionem cum eo in &qua- 
litate. dignitatis, non erubescunt ? Nam, sicut. ipsi 
existimant, conjuuxit sibi secundum voluntatem 
Patris et complacitum hominem simpliciter, et eum 
sue glorie porem effecit, et concessit, ut simili 
appellatione Christus, et Filius, et Deus nominatus 
sit, et Doininus. 

Ergo neque incarnatum est vere Verbum, nec 
prorsus homo est factum. An forte, etiam falsos 
mendacesque dicere doctores sanctos mundi tolius, 
nullum pariat detrimentum ? Aut 799 enim di- 
cant, imo magis procedant in medium probaturi, 
quod qui conjunctionis ab ipsis inducitur nodus, 
incarnationis habeat vim, et id sit, Verbum esse 
hominem factum. Aut si ea non ita habere existi- 
mant, quare conjunctionis nobis inconjuncta: mo- 
dum excogitant, veritale neglecta ? cum deceat eos 
dicere humanitati nostre adunatum fuisse Dei 
Verbum et Patris : ita euim carne quidem propria 
intelligatur passus humana. Quautum vero pertinet 
ad divinitatis naturam, molestiz omnis expers, ut 
Deus. | 

Quod vero relationem  noininantes, quz nescio 
quomodo ab ipsis reperta est, glorie detrahaut 
Emmanuelis ; quodque eum vix tnum sanctorum 
efficiant prophetarum ; et quod inter mensuras 
constituant plurimorum, in eoque procul dubio 
capiantur, probabo porro, diving Scripturae ponens 
exempla. 

Murmurabat aliquando ia deserto adversus Moy- 
sen et Aaron populus Israel, dicens : « Utinam 
morlui essemus, percussi ἃ Domino in Egypto, 
cum sedebamus ad ollas carnium, et edebamus 
usque ad satietatem "Κ. » Dicit deinde sapientissimus 
Moyses (erat enim consequens tam temere impa- 
tientes confutare) : « Nos autem quid sumus ? Neque 
enint adversus nos est murmuratio vestra, sed ad- 


D versus Deum **, » Regnabat enim per Illa tempora 


etiam Deus omnipotens, per sanctos prophetas, in 
populo lsrael. 

lili autein in. hoc etiam pusillanimes, accedebant 
ad divinum Samuel, dicentes : « Ecce tu senuisti, 
et filii tui nou ambulant ip viis tuis, et nunc consti- 
(ue super nos regem, qui judicet nos, sicut caeterae 
habent gentes *. » Moleste id quidem nimis ferebat 
propheta. Ait autem Deus omnipotens : « Audi vo- 
cem populi, sicut locutus est ad te ; quia non te 
spreverunt, sed me spreverunt, ut non regnem 
super eos **. » 

Dixit autem alicubi etiam Christus sanctis apo- 


* ibig. 7. 


UE 


$. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


4n 


stolis : « Qui recipit vos, me recipit **. » Necnon A bilem vero ut Deum servavimus. Nam lieet. facets 


etiam misericordes pro tribunali suo allocutarum 
se pcllicetur : « Vepite, benedicti Patris mei, perci- 
pite p»ratum vobis regntm a constitutione inundi**, » 
l'robitaiis vero ipsorum mores familiariter agnoscens 
de iis, quibus bene consultum fuerat ab ipsis : 
« Quandiu feceritis, inquit, uni horum minimorum, 
piihi fecistis **. » 

Ecce, in bis relationis modus qualis sit, cognosci- 
tur evidenter. Murmurabat adversus Moysen et 
Aaron populus Israel, et res quidem habebat rela- 
tionem in Deum; erant tamen homines Moyses et 
Aaron similes nostri. Eodem pacto etiam in aliis 
intelliges, quorum nuper fecimus mentionem : sed 
erant. quidem, ot ante dixi, sancti et admirabiles 
homines, homines tamen similes nostri. Eone igitur 
modo etiam homo Deo Verbo conjunctus, sicut illi 
aiunt, relationem in id suarum habeat passionum f 
Et quomodo jam non sit homo communis, et seorsus, 
et aliud nihil ? Ergo non est vere Deus Emmanuel, 
non unigenitus Filius, non Deus secundum naturam. 

Deinde quam ob causam nemo aliorum a Deo 
Verbo honoratus est qualitate dignitatis, sive 
auctoritatis ? Solum autem hunc. paría omnia sor- 
titum fuisse contendunt ; maxime cum Deus Salvator 
omnium, non judicet ad personam, sed justum judi- 
cium, sicut ipse commemorat *. Quare ergo consi- 
det solus ? Quomodo veniet judex, obsequentibus 
angelis ? Quare autem solus tam a nobis quam ἃ 


sit similis nosifi, attamea scire debemus ceplesuun 
dignitatum et divinz ejus eminentiae majestatem. 

Praemissa igiter unitate es, quasi aliquo funda- 
mento fidei pra;jacio, carae passum esae con Stemur ; 
mansisse vero extra passiones, quippe cum in se 
babeat, ut pa non possit : sin vero in parte pona- 
mus Deum εἰ bominem, naturas a sese divideute:, 
et secundum solam relationem dicamus Verbum su 
duxisse ea, 4025 corpori contigerunt, Moysis nempe 
et Aaron modum babet is, qui est ex sacra Virgiue 
procreatus Euwmanuel, quod est interpretatum, 
nobiscum Deus. 

$00 Ergo etsi per prophetas sanctos deat: 
« Dorsum meum posui in flagella ; eaaxillas autem 
meas in palmas ; faciem. meam autem noa averti 
a confusione sputorum **. » Porro: « Infoderunt ma- 
Mus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia 
ossa mea **. » Et porro: « Dedere in cibum meum 
byssopum, et in sitim meam obtulerunt mibi ace- 
tom *"'. » Ipsi omnia bzc Unigenito auribuimass, 
ques pro nobis dispensatorie carne passus est, secu 
dum Scripturas : « Vibice enim ejus mos samau 
sumus, et ipse infirmatus est propier pecca 
nostra *. » [mpassibilem vero eum nsa esse 
cognoscimus : nam si, ul dudum dixi, idem bomo 
est simul et Deus, sunt certe humaaitalis ejus 
passiones, Dei porro proprium, ut impassibilis imel- 
ligatur. 


supernis spiritibus adoratur ? Sed valde, inquit : te — Haec ita sentientes servabimus pietatem, εἰ pet 


enim quoque id agere invenimus ; passum eniin 
ipsum confiteris, quatenus ei carnis attribuis passio- 
nes, licet impassibilem serves ut Deum. At nos, vir 
optime, cum prius adunaveriinus Verbum et homi- 
nen, carni quidem passiones tribuimus, impassi- 


** Matth. xxv, 54. 


*! Luc. ix, 48. 
** |sa. Lui, 5. 


*' Psal, xvii, 22. 


45 jbid. 40. 


rectas cogitationes euntes δὲ sensus, ad calesus 
vocaüonis palmam perveniemus in Christo, pef 
quem, et cum quo, Deo et Patri gloria cum Spiriu 


sancto in saecula szculorum. Amen. 


** Joan. vir, 106. *5 Isa. 1, 6. 45 Psal. xxi, 1$, 


44135 


SCHOLIA DE INCARNATIONE VERBI DEI. 


4114 





WU EDD. arent peo ri Ee ia Ri a Oan s E e Ee En "o p erm, € TEE QR e. ἄφαρ. 


TOY MAKAPIOY KYPIAAOY, 


APXIEIITZKOIIOY AAEEANAPEIAZ, 


HEPI ΤῊΣ ENAN8PDIIHZEQZ TOY ΘΕΟΥ͂ ΛΟΓΟΥ͂, TOY ΥἹΟΥ͂ TOY ΠΑΤΡΟΣ. 


BEATI CYRILLI 


ARCHIEPISCOPI. ALEXANDRINI, 


DE INCARNATIONE VERBI DEI, FILII PATRIS. 


'H τῆς θείας Γραφῆς ὀρθοτάτη ἕννοια, εἰσοιχιζο. A. S0 Germanus diving Scripturz sensus saucto- 


μένη εἰς τὸν τῶν ἁγίων νοῦν, χαταχοσμεῖν εἴωθε τὰς 
τῶν ἁγίων ψυχάς ἃς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰσάγει 
εἰς τὰ πελάγη τῆς ἀεννάου γνώσεώς τε xal σοφίας 
Χριστοῦ" δι᾽ ὧν ὁ Πατὴρ τῶν ὅλων Θεὸς δοξολογεῖ- 
ται. θησαυροὺς τοίνυν ἀποχρύφους, ἀοράτους, ἀνοίξω 
σοι, χατὰ τὸ γεγραμμένον. Θησαυροὺς δέ φημι τοὺς 
τῆς ὀρθῆς γνώσεως διανοίας ὀφθαλμοὺς, ὑγιῶς ὀρῶν- 
τας xai ἀλωδήτως. Οὐ γὰρ χαρίσματα ἀτελῆ δωρεῖ- 
ται Θεὸς vol; ἐπεγνωχόσιν αὐτόν" οὔτε μὴν ὅροις 
ἀνθρωπίνης διανοίας περιγραφόμενα" τέλειος γὰρ ὧν 
ὁ τῶν ἁπάντων ἡμῶν Δεσπότης Θεὸς, τελείως δωρεΐ-- 
ται τὰ ἄφθονα τοῖς ἀξίως πολιτευομένοις αὐτοῦ " 
ἐραστὴς γὰρ πέφυχε τῶν ἐν χαθαρᾷ χαρδίᾳ δουλευόν- 
των αὐτῷ ἀνυποχρίτως. Ἡχέτω τοίνυν πᾶς ὀρθὰ 
φρονεῖν ἡρημένος ἐπὶ τὴν ἀένναον πηγὴν τὸν Χρι- 
στὸν, ἀχούων αὐτοῦ προσφωνοῦντος διὰ τοῦ Εὐαγγε- 
λίου" « Ἐάν τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με, καὶ πινέτω.» 
Οὐ γὰρ δέον ἐστὶν ἡμᾶς, μὴ πρότερον ἐπιγνόντας τὸ 
τῆς εὑσεθείας μυστήριον, διερευνᾷν ἢ ἐχλαμθάνειν 
ἁπλῶς περὶ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ. Ὑποχλέπτειν τοίνυν 
οἴονταί τινες τῶν ἀχροωμένων τὰς ψυχὰς, ἄνθρωπον, 
φησὶ, λέγοντες ἀνειληφέναι τὸν Θεὸν Λόγον " χαὶ διὰ 
τοῦτο πρόοδον πεποιῆσθαι διὰ τῆς ἀγίας Παρθένου, 
χαὶ τοῦτον αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον ἀποτεθεῶσθαι τῷ 
Θεῷ Λόγῳ, οὐ συνιέντες τὸ τῆς εὐσεδείας μυστήριον, 
χαὶ τῆς μετὰ σαρχὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενοῦς τὴν 
χάριν μετρίαν ποιούμενοι. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτω δεδι- 
δάγμεθα" ἕνα, χαὶ τὸν αὐτὸν ἴσμεν, ἀδελφοὶ, τὸν 
διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου τῆς Θεοτόχου Μαρίας γεννη- 
θέντα, Θεὸν τέλειον, καὶ ἄνθρωπον τέλειον, ἔμψυχον, 
λογιχόν. Ταύτῃτοι χαὶ Θεοτόχον λέγομεν τὴν ἁγίαν 
Παρθένον, χαὶ ἐνῳχηχέναι οὐσιωδῶς τὸν Θεὸν Λόγον 
tv αὑτῇ οὐ δοχήσει, ἀλλὰ ἐνεργείᾳ " τὸν αὐτὸν διμη- 
ναῖον, xai τριμηναῖον, Υἱόν τε Θεοῦ ἅμα, xal Υἱὸν 
ἀνθρώπου. ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ τὰς τῆς ἀνθρωπότητος, χαὶ 
μὴν xal τὰς ἐν ἐξουσίᾳ τῇ θεοπρεπεῖ φωνὰς, ἃ- δι- 
ἀγορεύουσιν ἡμῖν αἱ θεῖαι Γραφαὶ περὶ αὐτοῦ, εἰς ἕν 


']sa. xLv, 5. * Joan. vn, 57. 


rum mentibus illapsus, illorum animos exornat, 
quos Spiritus sanctus in illud perennis scienti: οἱ 
sapientie Christi pelagus inducit : per que Pater 
ille universorum Deus glorificatur. Thesauros pro- 
inde absconditos et invisibiles, ut est in sacris Lit- 
teris *, tibi recludam. Thesauros autein rectze cogui- 
tionis appello mentis oculos, qui sincere inoffenseque 
perspiciunt. Neque enim Deus imperfecta, aut hu- 
mana mentis limitibus circumscripta munera iis qui 
illum agnoverint , impertitur. Nam, quia perfectus 
est ipse Deus noster omnium Domiuus, perfectam 
quoque bonorum suorum copiar illis qui ipso non 
indignam vitam agunt, dilargiri solet. Nam qui puro 


- omnique simulatione vacuo animo illi serviunt, eos 
B singulari aniore et benevolentia complectitur. O- 


Des itaque qui recte sapere instituerunt, ad Chri- 
siuun perennem illum fontem accedant, illum per 
Evangelium clamantem 2udientes : « Si quis sitit 
veniat ad me, et bibat*.» Neque enim opus est, non 
agnito prius illo pietatis wysterio, temere de Christo 
Deo investigare, vel disserere. Sunt ergo qui in au- 
ditorum apiuios furtim ae per fraudem irrepunt, 
Deum Verbum asserentes hominem assuimpsisse, ac 
ideirco per sanctam Virginem prodiisse, et hunc 
eumdem hominem a Deo Verbo deillcatum esse; 
magnum illud pietatis mysterium non intelligentes, 
dispensationisque Unigeniti cum carne beueficium 
parvifacientes. Nos autem, fratres, non sic edocti 
sumus. lilum namque qui ex sancta Virgine natus 
est, unum eumdemque esse agnoscimus, perfectum 
Deum et perfectum hominem anima rationali prz- 
ditum. Hac etiam de causa sanctam Virginem Dei- 
param appellamus ; Deumque Verbum non opinione, 
sed re ipsa in illa habitasse dicimus : eumdem bi- 
mestrem et trimestrem, Filium Dei simul, et Filium 
hominis. Quin. etiam voces illas, quas divinz Lit- 
terze modo humanitati, modo divinse illius potestati 


1115 


5. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


1416 


tribuunt, 804 in unam duntaxat personam conve- A πρόσωπον συνῆχθαί φαμεν. Τὸν αὐτὸν γὰρ ἴσμεν ἐπὶ 


nire predicamus, Eumdem enim agnoscimus qui 
super cervical dormiebat, et qui mare et ventos ex 
potestate increpabat * : eumdem qui ex itinere de- 
fatigabatur *, et qui super mare, perinde ac super 
solidam terram, sua potestate gradiebatur *. ldem 
itaque citra ullam controversiam Deus simul et 
hoino exsistit. Quid enim mirum esset, si nostra 
conditionis homo quispiam Dei potestate munitus 
miraeula patraret? Verum ut illud ipsum Dei Ver- 
bum non imaginatione, aut apparenti quadam ra- 
tione, sed re ipsa se exipanivisse, diving Scripturae 
uobis ostendant δ; unum euindemque Deum simul 
et hominem per prophetas et apostolos nobis diserte 
pronuntiantes dixerunt. Dei itaque erat illa ex Vir- 
gine conceptio, Dei nativitas, Dei similitudo, qua 
nobis nostri causa dispensatorie per omnia assimi- 
latus est; Dei passio, Dei iis qui in carcere et in te- 
uebris erant prxdicatio, Dei resurrectio, Dei tandem 
in celos assumptio. Qui capi non poterat, per car- 
nem quam nostri causa ex Maria sumpsit, virginali 
utero coucludi ac dellniri sustinuit. Qui late omnia 
excedit, earne continetur. In quem nulla mutatio 
cadit, humanam formaw subiit, [Impatibilis, ultro 
pro nobis et propter nos per propriam carnei pas- 
sus est. Deo et Patri indivulse cohzrens, in terra, 
ut scriplum est, visus est, et cum hominibus con- 
versatus *. Qui sub tactum non veniebat, ab iniquis 
lancea compunctus est δ. Iinpassibilis, voluntariam 
crucem nostri causa pertulit. lnmortale lumen morti 
seipsum obtulit, et morti quidem crucis. Qui in sinu 
Patria erat, per propriam carnem in celum assumi 
"on recusavit. Qui autem Dei Filium [Deum Ver- 
bum] hominem quempiam nostri similem assum- 
psisso dicunt; ipsum autem vivum et efficax Dei 
Verbum *, quod in propria [efficacem Dei Filium, 


«b προσχεφάλαιον χαθεύδοντα [xa0fjuevov], τὸν αὐτὸν 
τῇ θαλάσσῃ ἐπιτιμῶντα ἐν ἐξουσίᾳ, χαὶ τοῖς ἀνέμοις" 
τὸν αὑτὸν xal ἐπὶ τῆς ὁδοιπορίας χεχμηκχότα, τὸν 
αὐτὸν χαὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης περιπατοῦντα, ὡς ἐπὶ 
στερεᾶς γῆς, ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ ὁ αὐτὸς τοίνυν Θεὸς, ὁ 
αὐτὸς ἄνθρωπος ὁμολογουμένως. Τί γὰρ τὸ θαῦμα, 
εἰ ἄνθρωπός τις τῶν xa0' ἡμᾶς &v ἐξουσίξ δυνάμεις 
Θεοῦ ἐνεργεῖν [ἴσ΄. ἐν ἐξουσίᾳ Θεοῦ, δυνάμεις ἐνεργεῖν) 
λέγεται; ᾿Αλλ᾽ ἵνα τὸν αὐτὸν θεὸν Λόγον χεχενῶσθαι 
ὑποδείξωσιν ἡμῖν αἱ θεῖαι Γραφαὶ, οὐ δοχήσει, ἀλλὰ 
ἐνεργείᾳ, ἕνα xal τὸν αὑτὸν ἡμῖν διαγορεύουσι 
προφητιχοῖς, χαὶ μὴν xal ἀποστολικοῖς χηρύγμασι, 
τὸν αὐτὸν εἶπον Θεὸν, τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον. Θεοῦ 
τοίνυν ἣ σύλληψις ἡ παρθενιχή " Θεοῦ f) γέννησις " 


B Θεοῦ ἡ κατὰ πάντα πρὸς ἡμᾶς, καὶ δι᾽ ἡμᾶς ὁμοίω- 


σις οἰχονοβιχῶς * Θεοῦ τὸ πάθος * Θεοῦ τοῖς ἐν φυλαχῇ 
xai ἐν τῷ σχότει f] χήρυξις" Θεοῦ ἀνάξτασις - Θεοῦ 
ἡ ἀνάληψις. Ὃ ἀχώρητος ἑαυτὸν δέδονχε χεχωρῇσθαι 
δι᾽ ἡμᾶς ἐν τῇ τῆς Παρθένου μήτρᾳ, μετὰ τῆς ἰδέας 
σαρχὸς, ἣν προσελάδετο ἐξ αὐτῆς. Ὃ ἀχώρητος ἐν 
σαρχὶ ἐχωρεῖτο" ὁ ἀναλλοίωτος ἐν ἀνθρώπου μορφῇ" 
ὁ ἀπαθὴς πέπονθε δι᾿ ἡμᾶς ἐχουσίως, xal ὑπὲρ ἡμῶν 
τῇ ἰδίᾳ σαρχί. Ὃ ἀχώριστος τοῦ Θεοῦ xai Πατρὸς 
ἐπὶ γῆς ὥφθη, χατὰ τὸ γεγραμμένον, xa Ev col; ἂν- 

θρώποις συνανεστράφη. Ὁ ἀψηλάφητος λόγχη ὑτὸ 

τῶν παρανόμων κχατενύττετο. Ὁ ἀπαθὴς σταυρὸν 

ἐθελούσιον ὑπέμεινε δι᾽ ἡμᾶς - τὸ φῶς τὸ ἀθάνατον 

θανάτῳ ἑαυτὸν ἐχδέδωχε, θανάτῳ δὲ σταυροῦ. Ὁ ὧν 
ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Πατρὸς, ἀνάληψιν ὑπέμεινε διὰ τῆς 
ἰδίας σαρχός. Τοὺς δὲ λέγοντας, ἄνθρωπόν τινα τῶν 
xa0* ἡμᾶς ἀνειληφέναι τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ μὴ ἄλλον 
αὐτὸν τὸν Υἱὸν τὸν ἐνυπόστατόν τε xal ἐνεργῆ, xa! 
ζῶντα, γενέσθαι ἄνθρωπον xat ἐν τοῖς xa0' fai; 
οἰκονομικῶς δι᾽ ἡμᾶς, ἐξορίζει ἡ ἁγία Σύνοδος, ἡ ἐν 
τῇ Ἐφεσίων πόλει γεγενημένη. 


qui in propria] persona subsistit, hominem factum, dispeusatorieque in. humanis propter nos ver- 
satum esse inficiantur; illos sacra Synodus Fphesina explodit et ejicit. 


Disputatio de eodem. 


Interrogatio. Cur Deus, qui comprehendi non po- 
test, virgineo utero comprehensus est? Responsio. 
Quia mortalium genus redimere, et a servitute in 
libertatem asserere placuit. 

Interrog. Cur initio carens ex muliere nasci per- 
tulit? Resp. Quandoquidem sub maledicto erant 
omnes homines (erant enim sub peccati 803 re- 
guo), ideo in naturse initia relatus est a nobis ipsis, 
αἰ et cognatorum nativitatem, et ipsmn uterum 
sauctificaret, 

Interrog. Cur inalterabile et immutabile Dei Ver« 
bum inter homines computatum, et homo factum 
ex? Resp. Ob id Dei Verbo dispensative propter nos 
in humanis versari , nobisque per omnia, solo pec- 
cato excepto, assimilari placuit, quia humanum ge- 
nus salvare voluit. 


* Marec, tv, 88. * Joan. iv, 6. 


5 Matth. xiv, 95. 
$54." Ibbr. iv, ?3. 


Συζήτησις περὶ τοῦ αὐτοῦ. 


"Eporncic. Πῶς ὁ Θεὸς ὁ ἀχώρητος ἐχωρέθη ἐν 
μήτρᾳ παρθενιχῇ ; Ἀπόχρισις, Ἐπειδὴ εὐδόχησε 
λυτρώσασθαι, χαὶ ἐλευθερῶσαι τὸ τῆς ἀνθρώπου 
φύσεως γένος. 

"Epor. Dux ὁ ἄναρχος γέννησιν ὑπέμεινε τὴν διὰ 
γυναιχός; ᾿Απόχρ. Ἐπειδὴ ὑπὸ χατάραν ἐγεγόνει 
λοιπὸν πᾶς ἄνθρωπος βεδασίλευτο γὰρ ὑπὸ τς 
ἁμαρτίας " διὰ τοῦτο εἰς ἀρχὰς τοῦ εἶναι λελόγισται 
πρὸς ἡμῶν αὐτῶν, ἵνα χαὶ τὴν τῶν ὁμογενῶν γέννγσιν 
χαὶ μήτραν ἁγιάσῃ. 

'Epot. Πῶς ἐν ἀνθρώποις Χατελογΐίσϑτ,, xai &v- 
θρωπὸος γέγονε, ἄτρεπτός τε xai ἀναλλοίωτος ὁ τοῦ 
Θεοῦ Λόγος; Ἀπόχρ. Τὸ ἀνθρώπου Ὑένος cusa: 
βουλόμενος, εὐδόχτσς δι᾿ ἡμᾶς ἐν | fc. γενέσθαι iv] | 
τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς οἰχονομιχῶς, xai ὡμοιῶσθαι ἐμὲν 
χατὰ πάντα, χωδὲς ἁμαρτίας. 

* Philipp. n, 7. 


' Baruch. m, 38. — * 2052. xix. 


1417 


SCHOLIA DE INCARNATIONE VERBI DEI. 


1418 


'"Epoc. Ili; τῷ ἀπαθεῖ ὕπνον, xai κόπον, xoi A — Interrog. Quomodo impatibili somnum, laborem, 


"πεῖναν, xaX σταυρὸν, xaX πάντὰ τὰ ὑποχείμενα φθο- 
ρᾷ, περιάπτειν πολμᾶτε; ᾿Απόχρ. Εὐφήμε:, ὦ ἄν- 
ύρωπε, παραχαλῶ. "Ἤδη προεῖπον, σαρχὶ παθητῇ, 
χαθὼς χαὶ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ἡμῖν παραδεδώκασι [δεδη- 
λώχασ!], περιῆφθαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, xa ἡνῶσθαι 
αὐτὸν αὐτῇ, χαὶ δι᾽ αὐτῆς πεφηνότα τὸν Υἱὸν τοῦ 
Θεοῦ, τὸν Θεὸν Λόγον, μετ᾽ αὐτῆς ὕπνον ὑπομεῖναι, 
χαὶ χόπον, χαὶ πάντα τὰ τοῦ ἀνθρώπου, χωρὶς 
ἁμαρτίας, οὐ τῇ φθορᾷ ὑποχείμενος * ἀμείνων γὰρ 
φθορᾶς, xal θανάτου ὁ ἄφθαρτος xal ζωοποιὸς τοῦ 
Θεοῦ Λόγος, ἀλλὰ τὴν φθορὰν ἀποσοδῶν ἀπὸ τοῦ 
γένους τῶν ἀνθρώπων. Οὐχ οἶμαι ἔγχλημα περι- 
άπτεσθαι βασιλεῖ, ὁπόταν βουλόμενὸς σῶσαι τὸ ἴδιον, 
τὸ τοῦ δούλου Gyfjua ἐνδύσηται. Καὶ πῶς τολμήσει 


defatigationem, crucem, famem, ceteraque omnia 
corruptioni subjecta tribuere audetis ? Resp. Parce, 
quieso, maledictis. Jam ante monui, Dei Verbum 
carne passibili, secundum Seripturarum traditio- 
nem, se induisse, et se illi unisse : per ipsam au- 
tem. Deum Verbum et Dei Filium apparuisse, et 
cum ipsa laborem, et somnum et humana omnia, 
peccato tantum excepto, sustinuisse : non quod 
corruptioni subjacerel, siquidem incorruptibile et 
vivificum Dei Verbum corruptione et interitu longe 
superius est; sed ut interitum ab liominum genere 
submoveret. .Nec arbitror regi vitio verti posse, si 
servare quod ejus proprium est volens, servili ha- 
bitu sc induat. Et quomodo quispiam ei, qui suapte 


τις τῷ τῇ φύσει ἐλευθέρῳ ἐγκαλεῖν, ὅτι γέγονε δι᾽ D natura liber est, crimini vertere audeat, quod nostri 


ἐμᾶς ἄνθρωπος, xai ἐν τοῖς xa0* ἡμᾶς οἰκονομιχῶς ; 
᾿Αποδέχου τοῦ Πατρὸς τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι τὸν 
ἴδιον Υἱὸν δωρεῖται Ov ἡμᾶς" μὴ περιεργάζου τὸ 
πρᾶγμα, παραχαλῶ᾽" οὐ γὰρ ἐξ Ἑλληνιχῆς σοφίας 
τὸ γνώρισμα" οὐδὲ ἀπὸ φρονήματος χοσμιίχοῦ" ἀλλό- 
&ptoy γὰρ ἑκατέρων. « Μαχάριος el, » φησὶν ὁ Κύριος 
τῷ Πέτρῳ, « Σιμὼν Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι σὰρξ, χαὶ αἷμα 
οὐχ ἀπεχάλυψέ σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ μου, ὃ ἐν τοῖς οὐ- 
ρανοῖς. » Οὐράνιον τὸ δῶρον τὸ τῆς θείας ἐπιφοιτή- 
σεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ γνώρισμα. 

'Epór. Πῶς ὁ τῶν πάντων ποιητὴς Θεὸς Λόγος, 
ὁ ἀψηλάφητος, ὁ ἀόρατος, ὁ ἀναλλοίωτός τε xat περι- 
τραφὴν μὴ ἀνεχόμενος, ἐν εὐτελεῖ ξύλῳ σταυρὸν 
ὑπέμεινε, xal θάνατον; ᾿Απόχρ. Θάνατόν φάμεν 
ὑπομεμενηχότα τὸν τοῦ Θερῦ Λόγον, καὶ σταυρὸν, 
διὰ τῆς σαρχὸς τῆς ἰδίας, ἵνα ἡμᾶς ἀπαλλάξῃ θανά- 
του, χαὶ φθορᾶς " τὴν ἰδίαν γὰρ ψυχὴν τέθειχεν ὑπὲρ 
ἡμῶν, οὐχ ἀλλοτρίαν o33av, fj ξένην τοῦ θεοῦ Λόγου" 
ἀπόῤῥητος yàp jj ἕνωσις" αὐτὸς γὰρ εἶπεν" « Ἔξου- 
σίαν ἔχω τὴν Ψυχήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω 
᾿ πάλιν λαθεῖν αὐτήν. » Ταύτης ἴδιον τὸ ἀδημονεῖν, τὸ 
λύπην ὑπομεῖναι [ὑπομένειν], τὸ ἐχδημεῖν ἀπὸ τοῦ 
σώματος, ὡς xat σαρκὸς τὸ χοπιᾷν, τὸ σταυροῦσθαι, 
τὸ ἀνίττασθαι, τὸ μετάρσιον ὑπομένειν θέσιν " πλὴν 
Θεοῦ τὰ πάντα λέγεται, καὶ εἰσί" Θεοὺ γὰρ καὶ ἡ 
ψυχῆ Θεοῦ χαὶ τὸ σῶμα. 


'Epxr. Πῶς ὁ παντοδύναμος Λόγος τοῦ Πατοὺς 
ἀναστάσει περιεπλάχη, xat φθορᾷ ὁ ἄφθαρτος [ἀῦά- 
νατος]; Ἀπόκχρ. Φθορὰν μὲν οὐχ ὑπέμεινεν οὐδ᾽ αὐτὴ 
ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρξ νόθως γὰρ διαλαμθάνοντες, 
νόθως χαὶ ἐπερωτᾶτε * προανεχεχράγει γὰρ ὁ προφή- 
τῆς περὶ αὐτοῦ « Οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν δια- 
φθοράν. » Πάθος μὲν ὑπέμεινεν ἐθελούσιον ὁ τοῦ Θεοῦ 
Yió; * ὁ χωρῶν ἐν ἑαυτῷ τὸν ἀχώρητον Πατέρα " χω- 
ρούμενο; δὲ xai αὐτὸς ὑπὸ τοῦ Πατρός " χωρούμενος 
γὰρ ὑπὸ τοῦ Πατρὸς, χαὶ ὧν ἐν τῷ χόλπῳ τοῦ Πα- 
τρὸς, ἐχωρεῖτο ἀῤῥήτως καὶ ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρχί. 'Av- 
εδίω δὲ τριήμερος, λαφυραγωγήσας τὸν ἄδην᾽ καὶ 
ἐπέφανεν ἡμῖν μετὰ τῆς ἰδίας σαρχὸς ὁ τοῦ Θεοῦ 
Υἱός - ἵνα χαὶ ἡμᾶς ἀπαλλάξῃ θανάτου xal φθορᾶς. 


0 Matth. xvi, 17. "' Joan. x, 18. 
ΡΑΤΒΟΙ, GR. LXXV. 


causa homo fieri dispensatorieque in nostris ver- 
sari non abnuerit? Patris benignitatem, qui pro- 
prium Filium propter nos donavit, amplectere ; in 
ipsam autem rem curiosius, quzeso, noli inquirere. 
Non enim per Grecorum sapientiam, aut munda- 
num sensum percipitur, sed ab utroque est aliena. 
« Deatus 65, Simon Bar-Jona, » inquit Dominus Petro, 
« quia caro et sanguis non revelavit' tibi, sed Pater 
meus qui est in coelis **, » Nam divini adventus Filii 
Dei cognitio, celeste donum est. 

Interrog. Quomodo Üniversorum opifex Deus Ver- 
bum, qui nec tangi, nec cerni, nec mutari, nec cir- 
cumscribi potest, in vili ligno crucem mortemque 
sustinuit? Resp. Mortem et crucem Dei Verbum per 
propriam carnem sustinuisse dicimus : sustinuit au- 
tem liec, ut nos a morte et corruptiome immunes 
redderet. Nam animam propriam ille pro nobis po- 
uit, non peregrinam, aut a Deo Verbo alienam : in- 
explicabilis enim est unio. Ipse enim ait : « Potesta- 
tem habeo ponendi animam meam, et potestatem 
labeo iterum sumendi eam*'!, » Hlius anims pro- 
prium edere, contristari, e ΘΟ Δ, corpore emi- 
grare, quemadmodum et carni quoque peculiare est 
defatigari, crucifigi, exsuscilari, in altum sublatam 
collocari. Verumtamen omnia haxc et Dei sunt, et 
Dei esse dicuntur. Dei enitn est anima, Dei est 
caro. 

Interrog. Quomodo omnipotens Patris Verbum re- 


Ὁ surrexit, aut. incorruptibile corruptioni obnoxium 


fuit? Resp. Corruptionem haud sustiuuit nec ipsa 
quidem Dei Verbi caro. Nam quia parum legitime 
distinguitis, parum etiam legitime interrogatis. Jam 
enim dudum ante propheta de Christo pronuntia- 
rat: « Nou dabis Sanctum tuun videre corruptio- 
nem !*. » Sane passionem voluntariam sustinuit Dei 
Filius, qui Patrem immensum in se continet, et ab 
ipso vicissim Patre continetur. Nam a Patre com- 
preliensus, et in paterno sinu exsistens, inexplica- 
bili quodam modo etiam propria carne continebatur. 
Idem Dei Filius tertia die revixit inferis despoliatis, 
et cum propria carne nobis apparuit, quo videlicel 


13 Ds3l. xv, 10 ; Act. 1, 91. 


45 


. 419 


S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


14120 


nos quoque a morte et corruptione liberaret !*. Dei A Θεοῦ τοίνυν τὸ πάθος, Θεοῦ xal ἡ ἀνάστασις, Θεοῦ 


isque est passio, Dei resurrectio, Dei assumptio, 
Dei denique illa nobiseum per omnia similitudo, 
peccato excepto !* : neque iinaginarie, sed vere oin- 
uia in eo fucrunt. Ipsi simul cum Patre et Spiritu 
sancto sit gloria , nunc et semper, et in secula sz- 
culorum, Amen. 


!* Rom. vint, 23]. "5 Hebr. iv, 15. 


καὶ ἡ ἀνάληψις, Θεοῦ καὶ ἡ κατὰ πάντα πρὸς ἡμᾶς 
ὁμοίωσις, χωρὶς ἁμαρτίας. Οὐ δοχήσει, ἀλλὰ ἀληθείᾳ 
τὰ πάντα γέγονεν ἐν αὑτῷ. Αὐτῷ ἡ δόξα, ἅμα τῷ 
Πατρὶ xai τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν, xal ἀεὶ, καὶ εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


Pd 


—— 





TOY ATIOY KYPIAAOY 
ΠΕΡῚ THX TOY KYPIOY ENANOPOIIHXEOZ. 


SANCTI CYRILLI 
DE INCARNATIONE DOMINI *. 


Mat, Biblioth. nova Patrum, 11, 51. 


&0m 1. Quod siilis sit. audientibus divine incar- B A'. Ὅτι ὠὡρέλιμον τοῖς ἀχούουσεν 3) τῆς θείας 


nationis cummmemoraltio. 


Satis, ut puto, de saneta Trinitate tanquam in 
erihodoxorum concione el evaggelicis dogmatibus 
eredentium disseruimus. Nou eniin contradicere in 
presenti irreligiosis, sed apostolorum discipulis fi- 
dem exponere propositum nobis fuit. Quia vero et 
divinorum benelieiorum magnitudo magnopere so- 
let succendere Deo addictorum affectum eosque 
fervidiores efficere Dei amatores, ideo necessario 
hunc quoque aggredior libellum, ut preterito ser- 
woni de Deo copnectam incornationis mysterium 
demonstremque qualia et quanta' Creator generi 
nostro beneficia contulerit, Nunquam enim cessa- 
runt divinorum donorum fontes quominus bona ho- 
minibus effunderent. 

M. Narratio eorum que Deus ad hominum jam in- 
de ab initio utilitatem contulit, 

Ex quo hunc optime temperatum mundum crea- 
vit Deus, variis simul beneficiis naturam nostram 
cumulat. Et primo quidem eam qu:e nou erat fecit, 
et formatam honoravit,pulveremque in hominis na- 
turam prout voluit convertit ; et deformi luto pul- 
ehritudinem simul animamque 806m largitus est, 
oculorum claritatem, vultus hilaritatem, genarum 
levitatem, linguz flexibilitatem, sanguinis rivulos 
ad omnia corporis discurrentes membra, et. con- 
gruam carni nervis atque cuti rigationem mini- 
s$irantes, ossium duritiem, et inclusarum his me- 


οἰχονγομίας ἀγάμνησις. 

Ὃ μὲν περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος ὡς; ἐν εὑσεδῶν 
συλλόγῳ, χαὶ τοῖς εὐαγγελιχοῖς δόγμασιν πειθομέ- 
νων, ἀποχρώντως ἡμῖν, ὡς οἶμαι, λόγος διήνυσται. 
Οὐ γὰρ ἀντειπεῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῖς ἀσεθέσιν, 
ἀλλὰ tolg φοιτηταῖς τῶν ἀποστόλων ἐχθέσθαι πίδτιν 
προὐθέμεθα. Ἐπειδὴ δὲ xal τῶν θείων εὐεργεσιῶν 
τὸ μέγεθος ὑφάπτειν οἷδε μειζόνως τῶν φιλοθέων τὸν 
πόθον, χαὶ θερμοτέρους αὐτοὺς χαθίστησιν ἐραστὰς 
τοῦ Θεοῦ, ἀναγχαίως xal ἐπὶ τοῦτον βαδιοῦμαι τὸν 
λόγον, τῇ θεολογίᾳ τὴν οἰχονομίαν συνάπτων, χαὶ 
δεικνὺς ἡλίχα καὶ ὅσα ὁ ΠΙοιητῆς τὸ ἡμέτερον εὖ- 
ηργέτησε γένος. Οὐ γὰρ ἐπαύσαντο ταύποτε τῶν 
θείων δωρεῶν αἱ πηγαὶ τοῖς ἀνθρώποις τὰ ἀγαθὰ 


C ἀναδλύζουσαι. 


Β΄. Διήγησις τῶν ὑπὸ Θεοῦ γεγενημένων sic τὴν 
ἀγθρώπου εὐεργεσίαν ἐξ ἀρχῆς. 

'AXX ἀφ᾽ οὗπερ τόνδε τὸν παναρμόνιον χόπμον 
ἐδημιούργησεν, ταῖς ποιχίλαις εὐεργεσίαις τὴν ἐμε- 
τέραν ἐπιχλύζει φύσιν ὁ Ποιητήῆς. Καὶ πρῶτον μὲν 
μὴ ὄντα πεποίηχε χαὶ διαπλάττων ἐτίμησεν, χαὶ τὸν 
χοῦν εἰς ἀνθρώπου φύσιν μετέδαλεν ὡς ἠθέλησε, xol 
τῷ δυσειδεῖ πηλῷ κάλλος xai ψυχὴν ἐδωρήσατο, 
ὀφθαλμῶν λαμπρότητα, xal γαλήνης χαθαρότητα, 
xal παρειῶν λειότητα, xal γλώττης ἀπαλότηπα, καὶ 
αἵματος ὀχετοὺς εἰς ἅπαντα τοῦ σώματος διχθέοντας 
μέλη, χαὶ ἀρδεῖαν ἀποχρῶσαν σαρχὶ xoi νεύροις 
χορηγοῦντας χαὶ δέρματι, ὀστῶν ἀντιτυπίαν, χαὶ 


* Sequentia cuncta capitula opus constituunt prorsus. diversum | ab illis jamdiu editis S. Cyrilli Scholis 


de incarnatione Domini. 


1421 


DE INCARNATIONE DOMIN. 


1422 


τῶν ἐν τούτοις ἀποχειμένων μνελῶν τὸ χρειῶδες, A dullarum utilitatem, et quotquot alia in humano 


xaX τἄλλα ὅδα τοῦ ἀνθρωπίνου ζώου τὸ ὁρώμενον 
ἔχει. Καὶ πρὸς τούτοις, νοῦν ἔδωχεν ἡγεμόνα χαὶ 
χυδερνήτην, σοφίας πληρώσας, τέχνης ἁπάσης καὶ 
ἐπιστήμης ἐμπλήσας, καὶ λογιχὸν ἀπέφηνε τὸ πήλι- 
γον ἄγαλμα, xai οἰχείαν εἰχόνα πεποίηχε τὸν χοϊχὸν 
ἀνδριάντα, τὸ ἀρχιχὸν χαὶ αὐτοχρατοριχὸν χαὶ δη- 
μιουργικὸν τῇ νοερᾷ ψυχῇ χαὶ ἀθανάτῳ δωρησάμε- 
νος. Εἶτα βασιλέα χτηνῶν, xai τετραπόδων, xat ἐρ- 
πετῶν, νηχτῶν, χαὶ ἀμφιδίων, καὶ τῶν ἀεροπόρων 
ὀρνίθων ἐχειροτόνησε. Πρὸ δὲ τούτων ὥσπερ τινὰ 
παστάδα χαριεστάτην ἄνωθεν ἐξέτεινεν οὐρανὸν, 
λειμῶνας ἁστέρων ἐγχαταπῆξας, χρείαν τε ὁμοῦ xaX 
τέρψιν παρέχοντας" ἥλιόν τε ἀνίσχειν χελεύσας, xal 
δύεσθαι, χαὶ ποιεῖν ἡμέρας καὶ νύχτας, χαὶ τῷ 


δρόμῳ τὸν χρόνον μετρεῖν" σελήνην φθίνειν xal B 
πλήθειν, xa ταῖς Tuxval; μεταδολαῖς fjóevv τε ὁμοῦ 


xaX σημαίνειν χύχλον τὸν ἐνιαύσιον γὴν δὲ χάτωθεν 
ὑπεστόρεσε, χαὶ ποιχίλον αὐτῇ χόσμον δέδωχεν, εἰς 
ἄλση καὶ λήϊα xaX λειμῶνας διαχρίνας * ὄρη χιρτώ- 
σας εἰς ὕψος, xal νάπας χοιλάνας, καὶ πεδία ὕπτια 
xai ἰσόπεδα δείξας, καὶ πηγὰς ἀναδλύζειν ἐν μέσῳ 
χελεύσας, xai ποταμοὺς τρέχειν ἄπαυστα, xal 
«ἄλλα ὅσα γῆν χαλλωπίζει χαὶ θάλατταν. 


I". Διὰ τί τὸν ἄγθρωπον προσηγόρευσεν ᾿Αδάμ. 


Οὕτω δημιουργήσας τὸν πρῶτον ἄνθρωπον, xat τῇ 


εἰχόνι τιμήσας χαὶ τῷ πλήθει τῶν δωρεῶν ἀποχλύ - 
σας, τίθησιν αὐτῷ τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ᾿Αδὰμ γὰρ 


animali videre est. Et preter hec, mentem dedit 
ducem et gubernatricem, sapientia imbutam, artis 
omnis scientizeeque capacem ; et rationalem ezxbi- 
buit luteam statuam, atque ad imaginem suam con- 
formavit pulvereum simulacrum, imperativam vim, 
liberum arbitrium, et quidvis fabricandi potentiam 
intellectuali immortalique anims concedens. Dein- 
de hominem belluarum, et quadrupedum, ac reptí- 
tilium, aquatilium, et amphibiorum, et volatilium 
avium regem constituit. Ánte hec autem, quoddam 
veluti jucundissimum cubiculum desuper extendit 
celum, siderum amoenitates inserene, que usum 
simul deleciationemque preebent : solem oriri ju- 
bens et occumbere, diesque et noctes efficere, cur- 
suque suo tempora metiri ; lunam minui et augeri, 
suisque frequentibus revolutionibus delectare pari- 
ler, et annuum cireulum significare. Jam tellurem 
hic inferius substravit, eique varium ornatum de- 
dit, silvis, arvis, pratisque distinguens, montes in 
sublimitates curvans, valles excavans, campos $u- 
pinos equabilesque ostendens, fontesque de medi- 
tullio scaturire jubens, et flumina perenniter dis- 
eurrere, atque alia omnia quotquot terram mare- 
que exornant. 


Ill. Cur hominem appellaveriti Adamum. 


Cum sic primum bominem condidisset, et ima- 
ginis sux honore auxisset, donorumque copia 
obruisset, nomen ei natura ipsius proprium impo- 


αὑτὸν προσηγόρευσεν - τοῦτο δὲ τὸν χοῦν δηλοῖ τῇ C suit ; etenim Adamum nuncupavit, quod vocabulum 


'E6palov φωνῇ. Μία δὲ xaX αὔτη περὶ τὸν ἄνθρωπον 
χηδεμονία. Ἑπειδὴ γὰρ ἔμελλε τοσούτοις ἀγαθοῖς 
ἐντρυφήσειν, xal τοσούτων ἄρχων ἀνηγορεύθη xai 
βασιλεὺς, ἵνα μὴ τῷ πλήθει τῶν δωρεῶν ὑπερμαζή- 
ca;, xai τῷ ὕψει τῆς ἡγεμονίας ἐπαρθεὶς χατα- 
σχιρτήσῃ τοῦ χτίσαντος, xal μεγίστην Ex τῆς τυ- 
ραννίδος ἀπενέγχηται βλάδην, χατὰ τὸν πρῶτον 
ἀποστάτην ἐχεῖνον τὸν ὡς ἀστραπὴν ἐχ τοῦ οὐρανοῦ 
πεσόντα δι᾽ ἀλαζονείαν, ἀναγκαίως ὁ σοφὸς τῶν ὅλων 
πρύτανις χωλύων αὐτοῦ τὸν ὄγχον τοῦ φρονήματος, 
᾿Αδὰμ προσηγόρευσεν, ἵνα ἐχ τῆς προσηγορίας ἐν- 
νοῶν τὴν συγγένειαν, χαὶ τὰς ἀφορμὰς τῆς φύσεως 
λογιζόμενος, χαὶ τὸν πρόγονον χοῦν πρὸ τῶν ὀφθαλ- 
μῶν θεώμενος, ἑαυτὸν μὲν γνωρίζῃ, προσχυνῇ δὲ τὸν 
τοσαύτην΄ εὐπρέπειαν αὐτῷ xal μεγαλοπρέπειαν 
δωρησάμενον’ αὕτη πρώτη περὶ τὸν ἄνθρωπον 
ἐδείχθη τοῦ Ποιητοῦ μετὰ τὴν δημιουργίαν πρόνοια" 
οὕτως ἐξ ἀρχῆς οἷά τὶς πατὴρ καὶ ἰατρὸς xaX διδά- 
σχαάλος, χοσμῶν ὁμοῦ xal ἱατοεύων xal διδάσχων 
αὐτὸν τὴν ἀρετὴν, διετέλεσεν. 


Δ'. Διὰ τί τὴν γυγαῖχα àx τῆς πλευρᾶς ἐδημιούρ- 
γησε. 

Οὕτως αὐτὸν διαπλάσας, οὕτως προσαγορεύσας, 
βοηθὸν αὐτῷ xai συνεργὸν xaX τοῦ βίου χοινωνὸν 
παραχρῆμα ἐδημιούργησεν᾽ οὐχ ix μόνης δὲ τῆς 
γῆς, ὡς ἐπ᾽ ἐχείνου, λαμδάνει τὰς ἀφορμὰς τῆς 


! jsa. xiv, 12. 


in Hebrzeorum lingua pulverem siguilficat. Atque 
hac etiam erga hominem providentia 807» fuit. 
Nam quia tantis bonis fruiturus erat, totque crea- 
turarum princeps constitutus erat. et.rex, ne donc- 
rum myltitudine laeciviens et principates excelii- 
tate elatus adversus Createrem petulans feret, 
niaximumque ex hac veluti tyrannide detrimentum 
caperet, more illius primi -apostatae, qui tanquam 
fulgur superbie su» causa coelo excidit !, neces- 
sario sapiens rerum omnium curator, (umorem 
ipsius mentis comprimens, Adamum appellavit, ut 
ex nomiue conditionem suam reputans, et natur» 
primordia considerans, parentemque suum pulve- 
rem pra oculis habens, se ipsum quidem cogno- 
sceret, adoraret autem illum, qui tantum ei decorem 
ac speciositatem donavit. Prima hzc erga hominem 
Factoris post creationem providentia exstitit. lta is 
jam inde ab initio, ceu pater quidam et medicus et 
magister, ornans simul et sanans virtutemque do- 
cens, se gessit. 


IV. Cur mulierem ex viri latere formaverit. 


Postquam eum ita formaverat atque appella. 
verat, auxiliarem eidem et cooperatricem vitzeque 
sodalem illico fabricsvit. Haud tamen ex sola ter- 
r3, sicut in ipso fecerat, materiam plasmatis sum- 


1425 


S CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 


4431 


psit; 8cd unam ex viri costis capieus, atque hac ceu A διαπλάσεως, ἀλλὰ μίαν τῶν πλευρῶν Exctvou λαθὼν, 


basi et fundamento utens, femineam naturam com- 
posuit: haud sane materiz penuria, sola enim ei 
voluntas ad cujusvis rei creationem sufficiebat, sed 
quia concordie vinculum naturz indere voluit. 
Hortum quoque consevit, eumque plantis omnige- 
nis exornavit, idque habitaculum homini conces- 
sit, przbens illi virtutis exercitium, haud laborio- 
sum neque multi sudoris preceptum imponens, sed 
modesto certe perfacile. 


V. Cur ei legem constituerit. 


Nam cum omnibus horti plantis Vesci eum jus- 
sisset, unius gustum vetuit ; neque id ipsum teme- 
re fecit, sed ut homo SOB m. auctorem suum agno- 


xai ταύτῃ καθάπερ τινὶ χρηπῖδι καὶ θεμελίῳ χρησά- 
μενος, τὴν γυναιχείαν φύσιν ποιεῖ * οὐχ ὕλης ἀπὸο- 
ρίᾳ᾽ μόνη γὰρ αὐτῷ βουλὴ πρὸς τὴν ὅλων δημιουρ- 
γίαν ἤρχεσεν " ἀλλ᾽ ἐν τῇ φύσει τῆς ὁμονοίας ϑελή- 
σας ἐνθεῖναι τὸν σύνδεσμον. Φυτεύει xal παράδεισον, 
χαὶ φυτοῖς αὐτὸν χαταχοσμεῖ παντοίοις, χαὶ τοῦτον 
ἐνδιαίτημα τῷ ἀνθρώπῳ χαρίζεται, δεδωχὼς αὐτῷ 
γυμνάσιον ἀρετῆς, ἐντολὴν οὐχ ἐπίπονον, οὐδὲ γέ- 


.uoucav ἱδρῶτος, ἀλλὰ μάλα σωφρονοῦντι ῥᾳδίαν. 


ΒΕ’, Αιὰ τί νόμο» αὐτῷ τέθεικεν. 
Πάντων γὰρ τῶν φυτῶν τοῦ παραδεέσου χελεύσας 
ἀπολαύειν, ἑνὸς ἀπηγόρευσε τὴν μετάληψιν" οὐχ 
ἁπλῶς οὐδὲ τοῦτο πεποιηχὼς, ἀλλ᾽ ἕνα τὸν πεποιτ- 


'sceret, atque instar jugi cujusdam legem Creatoris p χότα γνωρίζῃ, καὶ ὥσπερ τινὰ ζυγὸν ἔχῃ τὸν νόμον 


haberet ; utque sciret se quidem in terra regnare, 
'sed tamen Factorem suum vicissim sibi dominari, 
prxesse el subjici, imperare et imperari, ducere et 
duci.Sed et alioquin congrua est rationalibus legis- 
latio :: est enim brutorum proprium sine lege vi- 
vere. Mandatum autem circa escam Creator illi 
: "imposuit, quia alius.eujusvis legis tunc fuisset in- 
utilis latio. Quid enim ei vetandum erat ? Num ne 
occideret ? Atqui nemo erat, in quem cades cade- 
ret. Num ne moecharetur ? Atqui ne si vellet qui- 
dem id poterat, cum alia femina non esset. Num ne 
furaretur? At cujus bona? Cuncta enim in ejus 
potestate erant. Erat igitur ille mundus tempori 
suo conveniens, neque tantummodo illis qui duo 


τοῦ δημιουργήσαντος, ἵνα γινώσχῃ ὡς βατιλεύει μὲν 
τῶν ἐν τῇ γῇ, βασιλεύεται δὲ ὑπὸ πλάσαντος, ἄρχει 
καὶ ἄρχεται, δεσπόζει xal δεσπόζεται, ἡγεῖται xol 


ἄγεται. “Αλλως δὲ καὶ πρόσφορος f) νομοθεσία toi; 


λογιχοῖς * ἀλόγων γὰρ ἴδιον τὸ νόμων χωρὶς πολι- 


᾿τεύεσθαι" τὸν δὲ περὶ βρώσεως νόμον τέθειχεν αὑτῷ 


ὁ Ποιητὴς, ἐπειδὴ τῶν ἄλλων νόμων ἡ θέσις περιττὴ 
τηνιχαῦτα ἦν. Τί γὰρ αὐτῷ xal ἀπαγορεύειν ἐχρῆν; 
Μὴ φονεῦσαι ; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἣν ὁ τοῦτο πεισόμενος. ᾿Αλλ 
μὴ μοιχεῦσαι; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ βουληθεὶς οἷός τε ἦν, γυ- 
ναιχὸς ἄλλης οὐχ οὔτης. ᾿Αλλὰ μὴ κλέψαι; Τὰ τί- 
νος; Αὐτοῦ γὰρ ἦν ἅπαντα. ᾿Αομόδιος τοῖνον ὁ 
κόσμος ἐχεῖνος ἣν τῷ τότε χαιρῷ, xaX οὗ μόνον τοῖς 
μόνοις οὖσιν, ἀλλὰ xal παιδίοις ἀρτιγενέσιν cup- 


.soli erant, verum eliam pueris recenter natis ido- C 6alvov. 


neus. 
VL De Adani ezsilio. 


Sed postquam invidia diaboli, et mulieris sim- 
plicitate errorem commisit (namque banc utpote 
debiliorem fallens, primo per ipsam, ceu persua- 
dendo aptiorem, Adamum nostr salutis hostis cir- 
cumvenit), pulsus illico paradiso fuit, ct ad conna- 
turalem suam terram dimissus est, sudori, labori, 
uzvrumn:que deditus, ac veluti freno quodam, agri- 
culture labore, aliorumque vita inaloruim perpes- 
sione constrictus. Quia enim illam labore omni ac 
dolore liberam vitam non cum grato animo tulerat, 
calamitate deinceps implicitus fuit, ut contractum 
prosperitate morbum , laboribus depellerct. Tum 
etiam morte peccati cursum legislator interrupit, 
et poenam ipsam instar clementiz intulit. Cum enira 
trausgressioni morlem «decrevisset legislator, fa- 
.ctus vero transgressor homo in eam ponam in- 
veurrisset, operam ille dedit ut poena in salutem 
vergeret. Namque hoc animal mors dissolvit, ma- 
liti:: actionem sistit, laboribus subtraliit, sudoribus 
liberat, doloribus curisque vcripit, finem corporis 
809^". imponit passionibus. Tanta nimirum cle- 
mentia parnami temperavit judex ! 


VH. Quam ingrati homines fuerint, et quam prorvi- 
dus Deus, narratur, 


Sed nihil inde genus hominum ingratum perce- 


- 


(ζ΄. Hep! τῆς ἑξορίας τοῦ Ἀδάμ. 

Ἐπειδὴ δὲ φθόνῳ διαδόλου, καὶ γυναικὸς εὐχολίζ 
τὴν ἀπάτην ἐδέξατο (ταύτην γὰρ ὡς ἁτπαλωτέραν 
φεναχίσας, πρότερον δ'᾽ αὐτῆς, ὡς πιθανωτέρας, τὸν 
᾿Αδὰμ ὁ τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀλάστωρ ἐπολιόρχη- 
σεν), ἐξεόλήθη μὲν εὐθὺς τοῦ παραδείσου, xal * ph; 
τὴν συγγενῆ γῆν παρεπέμφθη, ἱδρῶτι xal πόνῳ χαὶ 
ταλαιπωρίᾳ συγχληρωθεὶς, xat οἷόν τινι χαλινῷ τῇ 
γηπονίᾳ χαὶ χαχοπαθείᾳ χαὶ ταῖς ἄλλαις τοῦ Bic. 
πονηρίαις παραδοθείς. Ὡς γὰρ τὴν ἄπονον ἐχείντι» 
xai ἄλυπον οὐχ ἐνεγχὼν εὐγνωμόνως ζωὴν, τῇ δυτ- 
ἡμερίᾳ συξεύγνυται, ἵνα τὴν ἀπὸ τῆς εὐημερίας ς-:- 
ρομένην νόσον διὰ τῶν πόνων ἀποσχευάσηται. Δ:- 
χόπτει 6i xal θανάτῳ τὸν δρόμον τῆς ἁμαρτίας ὁ 
νομοθέτης, xaX αὐτὴν δείχνυσι τὴν τιμωρίαν ςιλ- 
ανθρωπίαν. Ἐπειδὴ γὰρ τῇ παραδάσει νομοθετῶν 
συνέζευξε θάνατον, παραδὰς δὲ ὑπὸ τὴν τιμωρΐίτν 
ἐχείνην ἐγένετο, οἰχονομεῖ τὴν τιμωρίαν σωτηρίαν 
γενέσθαι. Διαλύει γὰρ τοῦτο τὸ ξῶον ὁ θάνατος, χαὶ 
παύει μὲν τὴν τῆς πονηρίας ἐνέργειαν, ἀπαλλάττει 
ὃξ πόνων, καὶ ἱδρώτων ἐλευθεροζ, λύπας xal φροντὶ- 
δας ἐλαύνει, τέλος τοῖς τοῦ σύματος δίδωσι πάθεσι. 
Τοταύτῃ φιλανθρωπίχ τὴν τιμωρίαν ἐχέρασεν ὁ 
χοιτῆς 
7’. Διήγησις «ἧς τῶν ἀνθρώπων dyepictíac, καὶ 

τῆς τοῦ Θεοῦ χηδεμονίας. 


AAÀ' οὐδὲν ἐντεῦθεν τὸ ἀχάριστον γένος τῶν év- 


125 ᾿ 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


1496 


θρώπων ἀπώνατο᾽ μείζοσι δὲ ἀγνωμοσύναις τὸν εὖ. A pit utilitatis : imo.et pejoribus maleficiis. benefacto- 


ἐργέτην ἠμείψατο. Εὐθὺς γὰρ ἀδελφοχτονία τολμᾶ- 
ται, χαὶ φθόνος, χαὶ Ψεῦδος, ἀχολασίαι τε καὶ 
ἀσέλγειαι, ἀδιχίαι, xal ἀλληλοφονίαι, χαὶ τῶν 
ἀλλοτρίων ἁρπαγαὶ, χαὶ τἄλλα ὅσα ἑἐδλάστησεν ἡ 
ἁμαρτία καχά. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ὁ Ποιητὴς ἣν διέ- 
πλασεν ἀπτνγόρευσεν φύσιν σοφῶς δὲ αὐτὸ χαὶ δια- 
φόρως ἐτέλεσεν, ἰατρεύων, ἐπιτιμῶν, ἐγχαλῶν, εἰσ- 
Ἡγούμενος τὸ δέον, συμθουλεύων, ἀπειλῶν, ἐπάγων 
τὴν ἀπειλὴν, χολάζων τοὺς πονηροὺς, στεφανῶν τοὺς 
ἀγαθοὺς. xai τὸν μὲν ἀναχηρύττων, τὸν δὲ μετα- 
τιθεὶς, τὸν δὲ ξύλῳ μετὰ τοῦ γένους διασώζων, καὶ 
σπινθῆρα τῇ φύσει διατηρῶν, ἐπιχλύξων τὴν γῆν, 
διαφθείρων ὕδατι τοὺς ἐργάτας τῆς ποντίας, αὔξων 
αὖθι; τὸ ἀνθρώπινον γένος, pepixat; τιμωρίαις xot- 
νὰς ἱατρείας ποιούμενος, πόλεις ἀσεδείαι!:ς συξώσας 
πυρὶ καταφλέγων οὐρανίῳ, τὸν σὺν αὑτοῖς μὲν ol- 
χοῦντα, τῆς δ᾽ ἀσεδείας οὐ χοινωνοῦντα, τῆς τμω- 
ρίας: ἐλευθερῶν, εὐετηρίαις δωρούμενος, ἐν χαιρῷ 
ὑετὸν χαριζόμενος, αὔξων ἀῤῥήτως τὰ παρὰ τῶν 
ἀνθρώπον χαταθαλλόμενα σπέρματα, χαρπῶν ἀφθο- 
vix; βρύξιν τὰ δένδρα χελεύων, λιμῷ παιδεύων 
τοὺς οὐδὲν ix τῆς εὐθηνίας ὠφεληθέντας, νόσους 
ἐπάγων, χαὶ πάλιν ταύτας ἐλαύνων, χαλασφενδονῶν 
τὰς τῆς: ζωῆς ἀφορμὰς, νέφεσιν ἀχρίδος τὸν ἥλιον 
κρύπτων xal τοὺς χαρποὺς διαφθείρων᾽ νεύων αὖθις, 
xai τὰ λυπηρὰ μεταβάλλων, τοὺς τὴν εὐσέδειαν 
ἀγαπήσαντας οὐχ ἑῶν͵,, χαὶ τούτοις φαινόμενος, xal 
φιλιχῶς διαλεγόμενος, χαὶ διὰ τούτων προσημαίνων 
τὰ μέλλοντα. 

H'. Ὅτι φιλανθρωπίας γέμει ἡ τοῦ Θεοῦ ἐναν- 

θρώπησις. 

Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα, xai τἄλλα τὰ μυρία xa 
δυσδιήγητα τῆ; θεία: οἰχονομίας εἴδη ὀλίγους μὲν 
εὐηργέτησεν, οἱ δὲ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων ἀνηχέστως 
διέχειντο, τότε δὴ, τότε τὸ μέγα χαὶ ἄῤῥητον γίνεται 
«ἧς οἰχονομίας μυστήριον" αὐτὸς γὰρ ὁ Λόγος τοῦ 
Θεοῦ, ὁ δημιουργὸς ἁπάσης τῆς χτίσεως, ὁ ἀχώρη- 
τος, ὁ ἀπερίγραπτο;, ὁ ἀναλλοίωτος, fj πηγὴ τῆς 
ζωῆς, τὸ Ex τοῦ φωτὸς φῶς, ἡ ζῶσα τοὺ lIazpb; 
εἰχὼν, τὸ ἀπαύγασμα τῆς δόξης, ὁ χαρακτὴρ τῆς 
ὑποστάσεως, τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἀναλαμβάνει, 
xai τὴν οἰχείαν εἰχόνα νεοποιεξ τῇ ἁμαρτίᾳ àus- 
φθαρεῖσαν, xal τὸν ἀνδρ'άντα τὸν ὑπὸ τοῦ υἱοῦ τῆς 
πονηρίας παλαιωθέντα ἀνανεοῖ, χαὶ τοῦ πρώτου χα- 
ριέστερον δείχνυσιν, o)x ἀπὸ γῆς ὡς πάλαι τοῦτον 
δημιουργήσας, ἀλλ᾽ αὐτὸς χαταδεξάμενος " ob τὴν 
θείαν φύσιν εἰς ἀνθρωπείαν μεταθαλὼν, ἀλλὰ τῇ θείᾳ 
τὴν ἀνθρωπείαν συνάψα: " μένων γὰρ ὃ ἦν, ἔλαδεν 
ὃ οὐχ ἦν" καὶ τοῦτο ἡμᾶς διδάτχε, ὁ μαχάριος 
Παῦλος βοῶν ε Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν, ὃ χαὶ ἐν 
Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ 
ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν 
ἐχένωσε, μορφὴν δούλου λαδών. » Ἐξ ὧν εὔδηλον, 
ὡ; ἡ τοῦ Θεοῦ μορφὴ, μένουσα ὃ fv, Elab: τὴν 
δούλου μορφήν" μορφὴν δὲ καλεῖ οὐ τὸ ςαινόμενον 
μόνου τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ πᾶσαν th» ἀνθρώπου 


5 Mebr. 1, ὅ. ? Philipp. u, 5-7. 


D 


D 


rem remuneratus est. Statim enim fraterne cadis 
facinus, invidia, mendacium, intemperantia, luxu. 
τὶ, injurize, mutux occisiones, alien» rei rapinzm, 
et alia hujusmodi qux» peccatum peperit mala. Sed 
ne sic quidem quam formaverat abjecit Deus natu- 
ram: sed varia sapientia ad eum finem usus est, 
wedens seilicet, iucrepans, incusans, ad officium 
erudiens, consilia suggerens , comminansg , minas 
ipsas in rem conferens, malos puniens, bonos mu- 
nerans, et aliii. quidem laude ornans, alium de 
mundo transferens, alium arca lignea cum genere 
salvans, et natur:e scintillam conservans ; terram 
diluvio obruens, et nequiti.e operatores auis prz- 
focans ; imultiplicaus rursus humanuim genus, sin- 
gularibus poenis generales medelas faciens, civila- 
tes scecleribus deditas igne exurens caelesti ; virum 
illarum quidem incalam, scd scelerum minime par- 
ticipem, poen: eripiens * annuos proventus suppe- 
ditans, imbrem opportune largiens, augens arcano 
modo jacta ab hominibus semina, fructuum ubertate 
arbores luxuriare jubens, fame aliquando erudicus 
illos quos abundantia non juverat, morbos imuit- 
tens, atque hos rursus depellens ; grandine verbe- 
raus vitade subsidia; locustarum nimbis solem ob- 
scurans, frugesque corrumpens;. favens iterum, et 
molestias avertens, religiosos. homines non dese- 
rens, his etiam apparens, amice colloquens, per- 
que hos futura portendens. 


Vill. Quod summam demonstrat. clementiam incur- 
natio Dei. 

Tostquam vero tum liec tum alia innumera vix- 
que effabilia divin: piovidentiz. 8. 1. Qo. genera, 
paucis oppido profuerunt, reliqui autem homineg 
insanabiles permanebant, tunc deinum magnuin at- 
que ineffabile peractum fuit incarnationis. myste- 
rium. Ipsum enim Dei Verbum, rei univers: crea- 
He auctor, immensus ille, incireumscriptus , im- 
mutabilis, vitze fons, lumen de lumine, viva Patris 
imago, splendor glorise, figura substantiz *, huma- 
pam naturam assumpsit, propriamque imaginem 
peccato corruptam instauravit, statuam a filio iui- 
qui'atis antiquatin. renovavit, et priore pulchrio- 
rem ostendit, haud jam ex terra, ut olim, eam for- 
mans, sed ipsemet ir se recipiens : liaud sane di- 
vinam naturain. in humanam convertens, sed. divi- 
nx humanam. copulans. Manens enim quod erat, id 
quod non erat suscepit. Quam rem nos docet bea- 
tus Paulus clamans : « Hoc sentite in vobis quod et 
iu Christo Jesu, qui cum in forma Dei esset, non 
rapinam arbitratus est esse 86 aequalem Deo, sed 
semetipsum exinanivit, formam servi accipiens ὃ. » 
Unde patet, Dei formam in eo quod erat manentem, 
servi formam sumpsisse. Formam autem appellat 
uon id tantummodo hominis quod apparet, sed tot«im 
prorsus hominis naturam. Nam sicuti Dei forma, 


1129 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


14120 


γενέσθαι, xaX σχήματι εὑρεθῆναι! ὡς ἄνθρωπον, τῆς Α ut hominem, prava omai hominum operatione 


ὁ πονηρᾶς ἐνεργείας τῶν ἀνθρώπων ἀπηλλαγμένον. 
Διὸ xai ἑτέρωθι ἔλεγε᾽ « Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ vó- 
μου ἐν ip ἠσθένει διὰ τῆς σαρχὸς, ὁ Θεὸφ τὸν ἑαυτοῦ 
Yüv πέμψας, ἐν ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρτίας, καὶ 
περὶ ἁμαρτίας, χατέχρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν σαρχὶ, 
ἵγα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν τοῖς μὴ 
κατὰ σάρχα περιπατοῦσιν, ἀλλὰ χατὰ πνεῦμα (1). » 

Ὁρᾶτε πῶς διὰ τούτων ἐχείνων λύει τὴν ἀσά- 
φδιᾶν. « Ὁ Θεὸς, φησὶ, τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν 
ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρτίας" » οὐχ ἁπλῶς εἶπεν, ἐν 
ὁμοιώματι σαρχὸς, διαλύων τῶν ἀσεδῶν δογμάτων 
τὴν βλασφημίαν ᾿ προγινώσχει γὰρ ἅπαντα ἡ χάρις 
τοῦ Πνεύματος" ἀλλ᾽, €&v ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρτίας,» 
ἵνα μάθωμεν ὡς τὸ εὁμοίωμα,» διὰ τὸ πάσης ἁμαρ- 


alienum. Propterea alibi quoque aiebat : « Nam quo 
impossibile erat legi, in quo per carnem infirmabatur, 
Deus Filium suum mittens io similitudinem caruis 
peccati, et pro peccato, damnavit in carne pecca- 
tum ; ut justificatio legis impleretur iu nobis, qui 
non secundum carnem ambulamus, sed seeundum 
spiritum *. » | 

Animadverlite quomodo per hae illorum solvit 
obscuritatem. « Deus, inquit, Filium. suum mittens 
in similitudinem carnis peccati : » noa simplieiter 
dixit, in similitudinein carnis, nempe wt impiorum 
dogmatum. blasphemiam dissiparel ; etenim omuia 
pravidet gratia Spiritus ; sed, « in similitudinem car- 
nis.peccati, » ul intelligamus, vocabulum. « simili- 


τίας ἀπηλλάχθαι τὸν ἡμέτερον Σωτῆρα, τέθειχεν" B tudo » ab eo positum, quia peccato omni Servator 


ἄνθρωπος γὰρ γενόμενος τὴν φύσιν (2), χατὰ τὴν 
ἁμαρτίαν γέγονεν ἄνθρωπος" διὸ ἐν ὁμοιώματ: σαρ- 
χὸς ἁμαρτίας χατέχρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ capul: 
ἀνθρωπείαν μὲν φύσιν ἀναλαδὼν, τῆς δὲ τυραννού- 
σης ἐν τοῖς ἀνθρώποις ἁμαρτίας τὸν ζυγὸν μὴ δεξά- 
μενος, ἀλλὰ πᾶσαν ταύτης ἀποῤῥίψας τὴν δεσπο- 
«είαν, xai δείξας, ὡς δυνατὸν ἐν ἀνθρωπείᾳ φύσει 
τῶν τῆς ἁμαρτίας περιγενέσθαι βελῶν * οὕτως χατ- 
ἐχρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρχὶ, τὸ ἀσθενὲς αὐτῆς 
ἐλέγξας, καὶ τὴν τυραννίδα παύσας, χαὶ νικᾷν οὕτω 
τοὺς ἀνθρώπους διδάξας " διὸ ἐπήγαγεν ὁ μαχάριος 
Παῦλος, "Iva τὸ διχαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν 
τοῖς μὴ χατὰ σάρχα τοῦ νόμου περιπατοῦσιν, ἀλλὰ 
κατὰ πνεῦμα. Οὐχοῦν ἐδιχαμώθημεν, τῆς ἁμαρτίας 
ἐν σαρχὶ χαταχριθείσης - χατέχρινε δὲ ἐν σαρχὶ τὴν 
ἁμαρτίαν, ἐν ὁμοιώματι; σαρχὸς ἁμαρτίας γενόμενος 
ὁ Σωτὴρ ὁ ἡμέτερος" τὴν μὲν ἀνθρωπείαν φύσιν 
ἀναλαδὼν, τὴν δὲ πάλαι ταύτης δεσπόζουσαν μὴ xa- 


ταδεξάμενος ἁμαρτίαν. Οὕτως ὁ θεσπέσιος Παῦλος. 


ἐν ὀλίγοις ῥήμααιν ἅπαν τῶν αἱρετιχῶν τὸ στίφος 
διέλυσεν, ᾿Αρείουν. μὲν xai Εὐνομίου τὴν μανίαν 


ἐλέγξας, ἐν τῇ τῶν προειρημένων ῥημάτων ἀρχῇ. 


« Τοῦτο γὰρ φρονείσθω ἐν ὑμῖν, ἃ χαὶ ἐν Χριστῷ 
Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων. οὐχ ἁρπαγμὸν 
ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐχένωσε, μορ- 
φὴν δούλου λαδών, » Οὐ γὰρ εἶπεν, ἐν μορφῇ Θεοῦ 
γενόμενος, ἀλλ᾽, « ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων. » Οὐδὲ 
εἶπεν Οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα ἑαυτῷ, 
ἣ ἴσα ἀγγέλοις, ἣ ἴσα τῇ χτίσει, ἀλλ᾽ (aa, ἔφη, Θεῷ 
τῷ Πατρὶ, τῷ γεννήσαντι, ἀνάρχῳ, τῷ ἀγεννήτω, τῷ 
ἁπεράντῳ, τῷ τῶν ὅλων Δεσπότῃ. 

ἽΑρειος μὲν οὖν xat Εὐνόμιος (5) ἰσχυρὸν ἐντεῦθεν 
ἐδέξαντο τῆς οἰχείας ἀσεδείας τὸν ἔλεγχον, χαὶ Σα- 
θδέλλιος δὲ χαὶ Μάρχελλος xa Φωτεινὸς, οἱ τὰς τρεῖς 
ὑποστάσεις ἀρνούμενοι, καὶ τὰς τῆς θεότητος συγ- 
χέοντες ἰδιότητας, ἐντεῦθεν βλασφημοῦντες ἐλέγχον- 
ται" ἕτερος γὰρ χατὰ τὴν ὑπόστασιν ὁ ἐν μορφῇ 
Θεοῦ ὑπάρχων, καὶ ἕτερος ἐχεῖνος οὗ ἐν μορφῇ ὑπάρ- 


? Non. vint, ὅ, 4. 


(1) Legesis Cyrillum in commentariis suis ad hune 
D'auli locuin apud ios. 
(2) lfaud scio an hic interponenda sit. negativa 


nester caruit. Homo:eBim natura factus, secunduui 
peccatum factus est homo. ldeo in similitudiue 
carnis peceati damnavit in carne peccatum : huma- 
nam quidem naturam assumens, sitamen tyranni 
hominum peccati jugum non subiens, sed hujus 
omnem dominatum respuens, demonstransque flesi 
posse ut in humana natura peccati tela vitemus. 
Sic damnavit in carne peccatum, debilitatem ejus- 
dem coarguens, tyrannidem cobibens, atque ita ad 
victoriam homines erudiens. ldeo addidit beatus 
Paulus : Ut justificatio legis impleretur in nobis, qui 
non secundum carnem ambulamus, sed sccundum 
spiritum. Ergo fuimus justificati, peccalo in carne 
damnato. Damnavit autem in carne peccatum, cuam 
in similitudinem carnis peccati Servator nostet 
factus est ; humanam quidem naturam assumens, 
minime tamen dominans ei peccatum admittens, 
Sic divus Paulus verbis paucis universum hzreti- 
corum agmen profligavit, 8.88 m. Arii utique et 
Eunomii insaniam refutans predictorum verberam: 
initio : « Hoc enim sentite in vobis quod et in Ghri- 
βίο Jesu, qui cum in forma Dei esset, non rapinare 
arbitratus est esse se a2qualem Deo, sed semetipsum 
exinapivit, formam servi accipiens, » Non enim 
dixit, in forma Dei factus, sed, « cum in forma Dei 
esset. » Neque item dixit : Non rapinam arbitratus 
est esse ae equalem sibimet aut angelis, aut a»qualem 
creatura, sed zqualem dixit Deo Patri qui se 


Ὁ genuerat, Patri, inquam, abeque principio, ingenito,. 


infinito, rerum omnium Domino. 


Arius igitur atque Eunomius validam hinc per- 
tulerunt impietatis sus redargulionein : insuperque 
Sabellius et Marcellus atque Photiunus, qui negant 
(res hypostases, et deitatis coafundunt proprietates, 
hinc blasphemi coarguuntur. Álius est enim secune« 
duin hypostasim ille qui in forma Dei erat, et alius. 
ille cujus in forma erat : et alius rursus qui rapi- 


particula οὐ, non. 
(5) In. hoc et sequente opusculo nullum hareti- 
cum rccentiorem Eupomio nominat Cyrillus, 


4455 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


1454 


πλέον ἡμῖν τοῦ Θεοῦ Λόγου τὴν ἐνοίχησίν «s xai A perfectus erat zeque ac nos ; sed przeler rem nostram, 


ἕνωσιν" xal σάρχα μὲν εἶχεν ἔμψυχόν τε xol λογι- 
xhv ὡς ἡμεῖς, τῶν ὃΣ τῆς ἁμαρτίας οὐκ ἠνέσχετο 
κινημάτων ὥσπερ ἡμεῖς, ἀλλ᾽ ἐν σώματι ὑφ᾽ ἁμαρ- 
κίας πολεμουμένῳ, τὴν τῆς ἁμαρτίας τυραννίδα χατ- 
ἐλυσε. διὰ τοῦτο ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπου γενό- 
μενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, ἑαυτὸν 
ἐταπείνωσεν, γενόμενος ὑπήχοος μέχρι θανάτου, θα- 
νάτου δὲ σταυροῦ " χαὶ αὐτὸ δὲ τὸ ὄνομα τῆς ταπει- 
γνώσεως δηλοῖ τὴν τῆς ταπεινῆς ἀνάλτψιν φύσεως. 
"Aog τε περὶ τοῦ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχοντος δια- 
λεγόμενος, ἐπήγαγεν᾽ « Ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων 
γενόμενος, xal σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, » 
διδάσχων ὅτι ὁ ἀσώματος Θεοῦ Λόγος ὡς ἄνθρωπος 
ὥφϑη, φύσιν ἀνθρωπείαν ἀναλαθών " διὸ χαὶ τὸ « ὡς 
ἄνθρωπος » τέθειχεν, ἵνα μὴ τροπήν τινα γεγενῖ σθαι 
νομίσωμεν τοῦ ἀοράτου Θεοῦ, ἀλλὰ πιστεύσωμεν ὅτι 
σάρχα λαδὼν ἔμψυχόν τε χαὶ λογιχὴν, Θεὸς ὧν ἐν 
ὁμοιώματι ἀνθρώπου ἐγένετο, καὶ σχήματι εὑρέθη 
ὡς; ἄνθρωπος " οὕτως ὁ μέγας τῆς εὐσεδείας προ- 
αγωνιστὴς, ὁ μαχάριος λέγω Παῦλος, τὰ ποιχίλα χαὶ 
διάφορα τῶν αἱρετιχῶν κατέλυσε στόματα. ᾿Αλλ᾽ 
ἐνταῦθα μὲν ἡμᾶς ὁ Λόγος παρήνεγχε, τὴν τῶν al- 
ρετιχῶν ἐλέγχων ἑμδροντησίΐαν, xaX δῆλα ποιῶν τοῖς 
«ροφίμοις τῆς εὐσεδείας τῆς ἁληθείας τὰ δόγματα. 
᾿λναχωρεῖν οὖν, ὅθεν ἐξέθην, χαιρός. 


IA', Τίνος χάριν τὴν ἀνθρωπίνην οὖσιν ὁ Θεὸς 
ἀγέλαδε Aóyoc. 

Τοίνυν τὴν ἡμετέραν φύσιν ὁ llo:mzhg οἰχτείρας 
ὑπὸ τοῦ Πονηροῦ πολεμουμένην, καὶ τοῖς πικροῖς τῆς 
ἁμαρτίας βέλεσι βαλλομένην, χαὶ τῷ θανάτῳ παρα- 
πεμπομένην, ἐπαμύνει τῇ εἰχόνι, καὶ τοὺς πολε- 
μοῦντας χαταγωνίζεται, οὐ γυμνῇ τῇ δυνάμει χρη- 
σάμενος τῇ θεότητι, οὐδὲ τῇ ἐξουσίᾳ τῆς βασιλείας 
χαταπλήξας τοὺς ἀντιπάλους, οὐχ ἀγγέλους στρατεύ- 
σας, οὐδὲ τοὺς; ἀρχαγγέλους εἰς συμμαχίαν λαθὼν, 
οὐδὲ χεραυνοὺς ἣ πρηστῆρας χατὰ τῶν ἐναντίων 
ὁπλίσας, οὐδὲ μετὰ τῶν χερουδὶμ φανεὶς ἐπὶ τῆς 
ἡπείρου χαὶ τῶν ἡμετέρων ἀντιδίχων διχαστιχῶς 
καταψηφισάμενος [cod. mendose γχαταψησάμενος], 
ἀλλ᾽ εἷς τῶν ὑπευθύνων xal πολεμουμένων vtvóps- 
νος, xai χαταχρύψας τὸ μεγαλοπρεπὲς τῆς θεότητος 
τῇ εὐτελείᾳ τῆς ἀνθρωπότητος, xal τὸν ὁρώμενον 
ἄνθρωπον εἰς πάλην ἀλείψας, καὶ νικήσαντα στεφα- 
νώσας " xg παιδόθεν μὲν τὴν ἀρετὴν ἐχδιδάξας, xol 
διχαιοσύνης εἰς ἀχρότατον ἀγαγὼν, ἀήττητον δὲ φυ- 


C 


habuit etiam Deum Verbum &15 m. inhabitans et 
unitum. Carnem habuit animatam et. rationalem 
uli nos, at peccati commotiones non aque ac nos 
expertus est ; sed in corpore quod peccato solet 
esse obnoxium, peccati tyrannidem  debellavit.' 
Propterea in similitudinem hominis factus, et ha- 
bitu inventus ut homo, semet humiliavit, factus 
obediens usque ad mortem, morlem autem cru- 
cis ***, Et quidem ipsum humiliationis vocabulum 
demonstrat humilis naturz? assumptionem. Aliunde 
etiam, de eo qui in forma Dei erat disserens, addi- 
dit : « ln similitudinem hominum factus, et habitu 
inventus ut homo ; » docens incorporeum Dei 
Verbum uti hominem apparuisse, humana scilicet 
assumpla natura. ldeo et dixit « ut homo, » ne nui- 
tationem aliquam factam existimemus invisibilis 
Dei, $ed credamus potius, ipsum carue assampta 
animata ac rationali, cum Deus csset, in similitu- 
dinem hominis (actum, et habitu inventum ut ho- 
minem. Sic magnus recte fidei propugnator, bea- 
lus, inquam, Paulus, diversa ae varia hzreticorum 
ora dissipavit. Sed ulterius jam nos provexit sermo 
noster, dum haoreticorum vesaniam coarguit, et 
recta fidei alumnis dogmata veritatis pandit. Ergo 
jam tempus est illuc, unde discessimus, revert-ndi. 


Xl. Cujus rei gratia humanam naluram Deus. Ver- 
bum assumpserit. 

lgiur naturam  uostram Creator miserans a 
malo diemone oppugnatam, et acerbis peccati sagit- 
tis vulueratam, mortique addictam, propriam ultus 
est imaginem, hostesjue propulsavit, haud solis 
deitatis viribus utens, nequc majestatis potentia 
colluctatores profligpans, mon angelorum aciem 
instruens, neque arcbangelos auxiliares assumeus, 
non fulmina ant turbiues coutra inimicos armaus, 
neque cum cherubinis in terra apparens adversarios 
pro tribunali condemians ; sed. tanquam unus de 
reis oppugnatisque factus, deitatisque magnificen- 
tiam vilitate humauitatis celans, &16 m. visibi- 
lem hominem ad pugnam corroboravit, et victorem . 
coronavit : et jam inde a pueris virtutem edocuit, 
atque ad Justitie culmen provexit, invictum ser- , 
vans, et peccati telis iumunem,  permittens simul 
ut morti succumberet, quo peccati injustitiam 
coargueret, οἱ mortís potentiam destrueret. 


λάξας, xal τῶν βελῶν τῆς ἁμαρτίας ἐλεύθερον, συγχωρήσας δὲ ὅμως ὑπὸ θάνατον γενέσθαι, ἵνα τῆς 
ἁμαρτίας τὴν ἀδιχίαν ἐλέγξῃ, καὶ τοῦ θανάτου χαταλύσῃ τὸ xpáto;. 


Εἰ γὰρ τῶν ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν γεγενημένων ὁ θά- 
νατος ἐπιτίμιον, ὁ ταύτης ἀπηλλαγμένος παντάπασι, 
δηλονότι ζωῆς ἀπολαύειν, ἀλλ᾽ οὐ θανάτον, δίχαιος 
ἦν τοίνυν ἡττηθεῖσα ἡ ἁμαρτία, xal τὸν νιχητὴν 
χαταχρίνασα θανάτῳ, xai τὴν αὐτὴν ἐξενεγχοῦσα 
, Xatà τοῦ νενιχηχότος ψῆφον, ἣν ἀεὶ χατὰ τῶν ἧττω- 
ἱμένων ἐξέφερεν, ἀδικοῦσα ἑάλω. Μέχρι μὲν γὰρ τοὺς 
ὑπηχόους τῷ θανάτῳ πάρέπεμπεν, ὡς δίχαια ποιοῦσα 


519 Philipp. u, 7, 8. 


Nam si corum qui peccato succubuerunt poena 
mors est, is qui peceato prorsus fuerat alienus, 
vita scilicet frui, non mortem pati dignus erat. 
Porro victum peccatum cum ipsum victorem morti 
addixisset, eamdemque adversus dominatorem suum 
sententiam tulisset, quam perpetuo contra subditos 
suos exercebat, injuste agere deprehensum est. 
Nam quandiu peccatum subditos suos morte mul- 


4451 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


1468 


καὶ δεῖ, καθάπερ ἐχείνῳ τῆς χοινωνίας (1) ἐχοινωνή- A vimus, ita bonis nos simul perfrui cum illo qui de 


σαμεν, οὕτως ἡμᾶ; συναπολαῦσαι τῶν ἀγαθῶν τῷ ἐξ 
ἡ μῶν μὲν ἀναληφθέντι, ὑπὲρ ἡμῶν δὲ στεφανωθέντι" 
διὸ καὶ ὁ θεῖος ᾿Απόστολος ἔλεγεν, ὅτι « Οὗς προέγνω 
xa προώρισε συμμόρφους τῆς sixóvog τοῦ Υἱοῦ αὐὖ- 
τοῦ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοχον ἐν πολλοῖς ἀδελ- 
φοῖς o9; αὐτὸς προώρισε, τούτους xal ἐχάλεσε * xal 
o), ἐχάλεσε, τούτους xai ἐδιχαίωσε" χαὶ οὗς ἐδι- 
χαίωσε, τούτους xai ἐδόξασε. » Καὶ δτέρωθεν λέγει" 
« Εἰ δὲ τέχνα, xaX χληρονόμοι " χληρονόμοι μὲν θεοῦ, 
συγχληρονόμοι δὲ Χριστοῦ " εἴπερ χαὶ συμπάσχομεν, 
ἵνα xaX συνδοξασθῶμεν. » Καὶ ἀλλαχοῦ * « Εἰ ὑπομέ- 
νομεν, χαὶ συμδασιλεύσομεν. » Ὑπὲρ πάσης τοίνυν 
τῆς ἡμετέρα; φύσεως ὃ τοῦ Θεοῦ Θεὸς Λόγος τὴν 
ἡμετέραν ἀπαρχὴν ἀνελάδετο, ἵνα διὰ πάσης αὐτὴν 


ἀρετῆς ἀγαγὼν, εἰς πάλην μὲν προτρέψῃ τὸν- ἀντ- B 


ἀγωνιστὴν, δείξῃ ὃὲ τὸν ἀθλητὴν ἀήττητον xal 
τοῦτον μὲν στεφανώσῃ, ἐχείνου δὲ τὴν ἧτταν χηρύξῃ, 
καὶ χαταθαῤῥεῖν αὐτοῦ πάντας παρασχευάσῃ᾽ διὸ ἐν 
τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις ἔλεγε, νῦν μέν’ « Εἶδον τὸν 
Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα» 
γῦν δέ" « Ἐὰν μή τις εἰσέλθῃ εἰς τὴν oixlav τοῦ 
ἰσχυροῦ, χαὶ τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ, πῶ; τὰ σχεύη αὐτοῦ 
διαρπάσει; » οἰχία) λέγων τοῦ ἰσχυροῦ τὴν ἀνθρω- 
πείαν φύσιν, ὡς πρὸς ἐχεῖνον αὐτομολήσασαν, χαὶ 
πᾶν τὸ χελευσθὲν ὑπ᾽ ἐχείνου ποιεῖν ἀνασχομένην, 
xai αὐθαίρετον δουλείαν ἑπισπασαμένην. Καὶ ἀλλα- 
χοῦ 65, « Θαρσεῖτε, φησὶν, ἐγὼ νενίχηχα τὸν χόσμον.» 
Καὶ ἑτέρωθεν" « Νῦν χρίσις ἐστὶ τοῦ χόσμου τούτου, 
νῦν ὁ ἄρχων τοῦ χόσμου ἐχδληθήσεται ἔξω" χἀγὼ 
ἐὰν ἀπὸ τῆς γῆς ὑψωθῶ, πάντας ἑλχύσω πρὸς 
ἐμαυτόν.» Καὶ προϊὼν δὲ τοῦτο λέγει σαφέστερον" 
II". Ὅτι κοινὴ τῶν ἀνθρώπων δὺὑδργεσία ἡ τοῦ 
Σωτῆρος οἰκονομία. 

€ Περὶ δὲ χρίσεως, ὅτι ὁ ἄρχων τοῦ χόσμου τούτου 
χέχριται"» xal αὖθις" « Ἔρχεται ὁ τοῦ χόσμου τού- 
του ἄρχων, καὶ ἐν ἐμοὶ οὐχ ἔχει οὐδέν" » πάσης γὰρ 
ἀπηλλαγμένος αἰτίας, οὐδὲν εἶχε τῶν τοῦ διαδόλου 
σπερμάτων. Διὸ xal τὸ τυραννεῖν κατέπαυσεν, xal 
ἐξέδαλεν ἕξω, χαὶ ὑπὸ τῶν πάλαι δουλευόντων πα- 
τεῖσθαι πεποίηχε, παρεγγυῶν, xol λέγων « Ἶδοὺ 
δίδωμι ὑμῖν ἐξουσίαν πατεῖν ἑπάνω ὄφεων, χαὶ σχορ- 
κίων, χαὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ Ἐχθροῦ. » "Iva 
δὲ χαὶ αὐτὴν ἴδωμεν τὴν πρὸς τὸν διάδολον πά- 
λην, ἔλθωμεν ἐπὶ τὴν ἱστορίαν τῶν Ἐῤαγγελίων. 
 ᾿Ἀνήχθη ὑπὸ τοῦ Πνεύματος Ἰησοῦς εἰς τὴν ἔρημον 
μετὰ τὸ βάπτισμα, πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ διαῤδόλου. 
᾿Ανήχθη δὲ οὐχ ὁ Θεὸς Λόγος, ἀλλ᾽ ὁ Ex σπέρματος 
Aa615 ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου ληφθεὶς ναός" οὐ γὰρ τὸν 
Θεὸν Λόγον εἰς τὴν πρὸς τὸν διάδολον πάλην ἀπήγαγε 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ᾽ ὃν ἐν τῇ Παρθένῳ διέπλασε 
τῷ Θεῷ Λόγῳ ναόν. Ασιτος διετέλεσεν ἡ μέρας τεσ- 
σαράχοντα, καὶ νύχτα: ἰσαρίθμους " οὐ γὰρ ἠθέλησεν 


nobis sumptus est, et pro nobis coronatus. Quare 
et divus Apostolus aiebat : « Quos prascivit et 
praedestinavit conformes fleri imaginis Filii sui, u£ 
sit ipse 81 8». primogenitus in multis fratribus. 
Quos ipse prdestinavit, lios et vocavit : et quos 
vocavit, hos et justificaviL : qnos autem justificavit, 
hos et glorificavit !*. » Et alibi 3i: « Si autem 
filii, utique et heredes : hxredes quidem Dei, co- 
hzeredes autem Christi : si tamen compatimur, ut 
el conglorificemur *'. » Et alibi: « Si sustinueri- 
mus, etiam conregnabimus '*. » Pro universa ergo 
natura nostra Dej Verbum Deus inchoationem no- 
stram suscepit, ut eam per omnem virtutem dedu- 
cens, ad certamen provocaret adversarium, suum 
vero athletam invictum praestaret : et hunc quidem 
coronaret, illius autem cladem proclamaret, et om- 
nibus adversus illum audaciam augeret. ldcirco in 
sacris Evangeliis modo aiebat : « Videbam Satanam 
sicut fulgur de ccelo cadentem !*; » nunc vero: 
« Nisi quis in fortis domum intraverit, fortemque 
alligaverit, quomodo vasa ejus diripiet ** ? » domum 
foris dicens humanam naturam, ceu qda ad illum 
profugerit, eL omuia ipsius mandata exsequi passa 
(uerit, servitiumque sibi sponte imposuerit. Et alibi 
quoque : « Confidite, inquit, ego vici mundum *'. » 
Et alio loco : « Nunc judiciui est mundi, nunc muudi 
princeps ejicietur foras **; » et « Ego si exaltatus 
fuero a terra, omnes traham ad me ipsum **. » Et 
porro pergens, id ipsum clarius dicit : 


Xil. Quod commune erga homines beneficium (ueri 
Servaloris incarnatio. ' 


« De judicio quidem, quia princeps muudi hujus 
jam judicatus est**. » Et rursus : « Venit. mundi 
hujus princeps, el ip me non habet quidquam ** : » 
namque, omni crimine alienus, nulla diaboli semina 
habebat. Unde et hunc tyrannide deposuit, et foras 
ejecit, et illorum qui aniea ei serviebant pedibus 
subjecit, adbortans dieensque : « Ecce ego dedi 
vobis potestatem caleandi supra serpentes et scor- 
pionea, et super omnem virtutem Inimici **. » At- 
que ot ipsam adversus diabolum luctam spectemus, 
sd evangelicam &Em. historiam veniamus. Du- 
ctus est ἃ Spiritu in desertum Jesus post bapti- 
smum ut tentaretur a diabolo ". Ductuim est autem 
non Dei Verbum, sed illud ex Davidis semine a Deo 
Verbo templum assumptum. Non enim Deum Ver- 
bum ad luctandum cum diabolo abduxit Spiritus 
sanetus, sed illud, inquam, quod ex Virgiue fornia- 
verat Deo Verbo templem. Perseveravit jejunus 
quadraginta diebus, totidemque noetibus. Non enim 


16. Rom. vir, 99, 580. 7 ibid. 17. "511 Tim. n, 12. '* Luc. x, 18. ** Matth. x60, 29. ?! Joan. xvit, 


99. 35 Joan. xui, 51. 35 ibid. 52. 


** Joan. xvi, 14. 


** Joan. xiv, 20. ** Luc. x, 19. *' Matth. iv, 1. 


(1) lta cod. χοινωνίας, quie si. lectio sana est nibilve deest, videtur idiolismus, uti est χοινὸς in 


sacris Bibliis pro pollutus, profanus. 


1441 


« Εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται. » Τῆς μὲν 
γὰρ ἄνωθεν ἐλθούσης φωνῆς ἤχουσα, φησὶ, τοῦτό σε 
χαλεσάσης, ἀπιστῶ δὲ ἕως ἂν λάθω τὴν πεῖραν δι- 
δάσχαλον. Πεῖσόν uc διὰ τῶν πραγμάτων, ὡς ὃ χέ- 
χληται, ἀληθῶς ὑπάρχεις. “Δν γὰρ τοῦτο μάθω, φεύ- 
ξομαι, xal δραπετεύσῳ, xa τὴν πρὸς σὲ παραιτήσο- 
μαι πάλην * οἷδα γὰρ ὅσον ἐμοῦ καὶ σοῦ τὸ διάφορον. 
Δεῖξον τοίνυν τὸ θαῦμα καὶ τὴν θαυματουργίαν, δίδα- 
ξον τὸ" τοῦ θαύματος ποιητήν" « Εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι 
οὗτοι ἄρτοι γένωνται. » 

Τούτων ἀχούσας χρύπτει μὲν τὴν θεότητα, ἐχ δὲ 
τῆς ἀνθρωπείας διαλέγεται φύσεως" « Οὐχ ἐπ᾿ ἄρτῳ 
μόνῳ, λέγων, ζήσηται ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ ῥῆ- 
μᾶτι διὰ στόματος ἐχπορευομένῳ Θεοῦ. » Δύναμαι, 


φησὶν, ἄνευ ἄρτον τραφῆναι. Οὐ μόνον γὰρ ἄρτοις ἡ Β 


τῶν ἀνθρώπων συγχροτεῖται ζωὴ, ἀλλὰ ῥῆμα Θεοῦ 
ἀρχεῖ πᾶσαν τῶν ἀνθρώπων διαθρέψαι τὴν φύσιν " 
οὕτως ὁ Ἰσραηλιτιχὸς διετράφη λαὸς, τεσσαράχοντα 
ἔτη συλλέγων τὸ μάννα, χαὶ θήρας ἀπολαύων ὀρνίθων 
πεπεδημένης βουλῇ Θεοῦ * xai ᾿Ηλίας κόραχας ἑστιά- 
τορᾶς ἔσχε" xal "EXtsalog ἀγρίοις λαχάνοις τοὺς 
θιασώτας διέθρεψε " χαὶ τί με δεῖ τὰ παλαιὰ χατα- 
λέγειν; Ἰωάννης οὗτος ὁ ἔναγχος ἐν τῷ Ἰορδάνῃ 
βαπτίζων, πᾶσάν τε τὴν ἡλιχίαν ἐν τῇ ἐρήμῳ διατε- 
λέσας, ἀχρίσι τρέφεται, χαὶ μελιττῶν ἀγρίων χαρπῷ" 
οὐδὲν τοίνυν ἁπειχὸς, χαὶ ἡμᾶς ἀπὸ θεοῦ ξένῃ ἐστια- 
θῆναι τροφῇ, καὶ ἄρτου μὴ δεηθῆναι. 

Τούτων ἀχούσας ὁ διάθδολος, ἤλγησε μὲν ὡς ἧττη- 


DE INCAIHNATIONE DOMINI. 
τοῖς ἔχέχρη το Pgastv, ἀλλὰ θαῤῥῶν προσῆξι λέγων" A fidenter accedebat dicens : 


1442 
« Dic ut lapides isti pa- 
nes flant. » Nam supernam, inquit, vocem audivi, 
Filium te vocitantem ; ignoro autem, donec expe- 
rientiam magistram nactus fuero. Factis mihi per- 
suade, qui appeilaris, eum te esse revera. Nu, si 
hoc didicero, fugiam, evadam, quominus tecum col- 
lucter depreeabor. Etenim quantum inter nos duos 
intersit, scio. Demoustra ergo prodigium, tuamque 
miracula patrandi efficaciam ; doce me prodigii au- 
ctorem: « Dic ut lapides isti paues fiaut. » 


Ergo his auditis, celat deitatem Christus, huma- 
naque natur more loquitur : 891. « Non ex solo 
pane vivit bomo, sed ex omni verbo quod procedit 
de ore Dei **. » Possuin, inquit, sine pane nutriri. 
Neque eniin panibus tantum vita hominum susteu- 
tatur, sed Dei verbum sufficit universe hominum 
alendz natura. Sic Israeliticus pastus fuit populus, 
quadragiuta annis manna colligens, et avium venatu 
fruens qux» Dei voluntate irretiebantur. ltem Elias 
corvos altores habuit; Eliszeus autem agresti olere 
sodales suos nutrivit, Sed cur vetera euumero? 
Joannes, qui nuper apud Jordanem baptizabat, om- 
neque :etateum in. deserto transegit, locustis alitur 
et apum silvestrium fructu. Illaud ergo incredibile 
est, nos quoque insolito a Deo cibo nutriri, et pane 
uon indigere. 


liec audiens diabolus, vicium quidem se doluit ; 


θεὶς, οὐχ ἀπηγόρευσε δὲ τὴν νίχην, ἀχούσας ὡς &v- C sed lamen eum intelligens hominem esse, de victoria 


θρωπος εἴη διὸ δευτέραν αὐτῷ xat τρίτην αὖθις 
πεῖραν προσάγει, πὴ μὲν λέγων, «Εἰ Υἱὸς εἴ τοῦ Θεοῦ, 
βάλε σεαυτὸν ἄνωθεν xáto* » πὴ δὲ τὰς βασιλεία- 
τῆς οἰχουμένης ὑποδειχνὺς, χαὶ ταύτας ἀντιδώσειν 
ὑπισχνούμενος, εἰ πρότερον παρ᾽ αὑτοῦ τὴν προσχύ- 
νησιν λάθοι" ὡς δὲ πάλιν αὐτὸν τῶν παλαιῶν νομί- 
pov ἀνέμνησε, « Γέγραπται, λέγων, Κύριον τὸν Θεόν 
σου προσχυνήσεις, xaY αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις, » xal 
ἐδίδαξεν ὅτι οὐχ ἀνέξεται ἑτέρῳ τινὶ τὸ θεῖον γέρας 
προσενεγχεῖν, χαὶ ἑτέρων δὲ ὑπομέμνησε ῥημάτων 
τοῦ θεοῦ χαὶ διδαγμάτων διαγορευόντων μὴ πειράζειν 
τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, ὁ μὲν ἀπέδρα, τῆς ἥττης τὴν 
αἰσχύνην οὐ φέρων, καὶ δειλιῶν, χαὶ τρέμων, χαὶ τῆς 
τυραννίδος ἐχδληθήσεσθα! προσδοχῶν. Πάντα γὰρ 


non desperavit. Propterea secundam illi tertiamque 
admovet tentationem; modo dicens : « Si Filius Dci 
es, mitte te hinc deorsum ?*; » modo regna mundi 
ostendens, eaque se daturum promittens, si se prius 
adorasset, Sed ubi Christus illi prisca dicta in inen- 
tem revocavit, « Scriptum est, inquiens, Dominum 
Deum tuum adorabis, et illi soli servies **; » admo- 
nuilque, nunquam se comtmissurum ul cuivis alii 
divinum obsequium offerret ; atque alia iusuper Dei 
effata ac precepta commemoravit, qu: univerga- 
lem Deum tentare vetabant ; ille quidem fugiebat, 
ignominiam cladis non ferens, timens tremensque, 
et se tyraunide depulsum iri exspectans. Nam cum 
tela omnia insumpsisset, cunctasque | fraudis luctas 


αὐτοῦ χενώσας τὰ βέλη, xai πάσας αὐτοῦ τῆς ἀπάτης p) ipsi admovisset, invulnerabilem invictumque 41}}}6- 


τὰς πάλας προσενεγχὼν, ἄτρωτον εὗρε xal ἀήττητον 
τὸν ἀθλητήν. Καὶ ὡς τῷ ᾿Αδὰμ προσελθὼν, οὐχ sb- 
psv ὃν προσεδόχησεν" ἄγγελοι ói τῷ νιχητῇ προῦ- 
ἰόντες, ot πόῤῥωθεν ἑώρων τὴν πάλην, καθάπερ τινὲς 
ἐρασταὶ διηχόνουν, ἐχόρευον, εὐφήμουν τὸν ἀθλητὴν, 
ἐστεφάνουν, ἀνεχήρυττον, ἔχαιρον ἐπὶ τῇ τῶν ὁμο- 
δούλων ἀνθρώπων ἐλευθερία, ἐγάννυντο τοῦ ἀντιπά- 
λοῦ τὴν ἧτταν ὁρῶντες. 
IE'. “Ὅτι εἰ νοῦν οὐκ dvéAa6zr, οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς 
ἡ κατὰ τοῦ διαδόου víixn. Κατὰ τοῦ "'AxoJAi- 


γαρίου (1). 
Ταῦτα τὴν ᾿Απολιναρίου ἐλέγχει ματαιολογίαν, ὃς 


δὲ Math. iv, ἅ. ?^ ibid. 5, 6. ** ibid. 9, 10. 


tam esse cognovit. Etenim cum eum Adami iustar 
fuisset aggressus, non qualem exspectabat, comperit. 
Porro angeli ad victorem accedentes, qui eminus 
antea luctam speclaverant, ceu quidain amatores 
jam ministrabant, choream agebant, atliletam ma- 
guificabant, coronabant, przdicabant, 899m. gra- 
tulabantur conservoruim bominum libertati, adver- 
sarii cladem spectantes gaudebant. 


XV. Nisi Chriztss mentem quoque assumpsisset, mi- 
hil. nostrum isteresset vicioria de diabolo. Contra 
Apollinarem. 


Ilec stultum. Apollinaris deliramentum refutant, 


(1) De variis Apollinaris erroribus memini me olim disserere Script. vet. t. 1, ed. prim. p. 185, in 


- 


1445 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


1446 


οὐ δυνάμενον νόμους. Καὶ μαρτυροῦσι πατριάρχαι, A Testes sunt patriarchze atque. prophetze, et Deo 


xai προφῆται, καὶ τῶν θεοφιλῶν ἀνθρώπων τὰ τά- 
Ἵματα, τῶν τε πρὸ τοῦ νόμου, καὶ τῶν μετὰ τὸν vó- 
pov, οἱ ἐν ἀξζυγίᾳ, οἱ ἐν ζυγῷ, οἱ ἐν πλούτῳ, οἱ ἐν 
ἀχτησίᾳ πληρῶσαξ σου τὰς ἐντολὰς μὴ δυνηθέντες 
διὰ τοῦτον" χαὶ ταῦτα τῷ παναγίῳ σον Πνεύματι 
βοηθούμενοι. Καὶ τί δεῖ τὰ πολλὰ λέγειν ; Αὐτὸς, ὦ 
Δέσποτα, ἐν σαρχὶ παραγέγονας, χαὶ δάρχα μὲν 
ἡμετέραν ἀνέλαδες, τὸν δὲ νοῦν ὡς κωλύοντα τῆς 
ἀρετῆς ἑὴν κτῆσιν, χαὶ τῆς ἁμαρτίας τὴν ἀπάτην 
ἑᾳδίως ὑποδεχόμενον ἀπέῤῥιψας, καὶ οὐχ ἠνέσχου 
λαθεῖν " γέγονας δὲ ἀντὶ νοῦ τῇ σαρχὶ, χαὶ τῷ τρόπῳ 
τούτῳ τὴν διχαιοσύνην χατώρθωσας. Τούτῳ τῷ 
τρόπῳ τὴν ἁμαρτίαν νενίχηκας. Θεὸς γὰρ ὑπάρ- 
χεις, βουλῇ ποιῶν τὸ δοχοῦν, νεύματι μετασχευάζων 
τὰ πράγματα. Ἡμεῖς δὲ νοῦν ἔχοντες τὸν ἀνθρώπινον, 
ὃν ἀναλαδεῖν οὐχ ἠθέλησας, ἀναγχαίως ὑπὸ τὴν 
ἁμαρτίαν ευγχάνομεν, τοῖς σοῖς ἀχολουθῆσαι ἴχνεσιν 
οὐχ ἰσχύσαντες. Τί γὰρ νοῦς ἀνθρώπινος πρὸς Θεοῦ 
δυνάμιν χαὶ Θεοῦ σοφίαν, χαὶ φῶς, χαὶ δικαιοσύνην, 
xal ζωὴν, xat τὰς ἄλλας ἐνεργείας τῆς σῆς οὐσίας, 
ai χαθάπερ ἀχτῖνες χαὶ λαμπηδόνες Ex. τῆς σῆς ἀν- 
ἰίσχονσι φύσεως: Ταῦτ᾽ ἂν εἰχότω; εἴποιεν οἱ τῇ 
ἁμαρτίᾳ δουλεύειν αἱρούμενοι, εἴπερ ὁ Θεὸς Λόγος 
μηχανησάμενος τὸ ἀναμάρτητον. 


IZ'. Κατασχευὴ, ὅτι εὐ τοὸς ἡ τοῦ νοῦ ἀγθρωπίγον 
ἀνάληψις. 

᾿Αλλὰ τὴν μὲν ἀδολεσχίαν ἐχείνων χαταλίπωμεν 
ἐπὶ τοῦ παρόντος " ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὴν προχειμένην 
ὑπόθεσιν ἐπανέλθωμεν, xal δείξωμεν τὴν τοῦ Σωτῇ- 
ρος ἡμῶν οἰχονομίαν ἀναγχαίως γεγενημένην. Ἐπει- 
δὴ γὰρ ἅπα: ὁ ἄνθρωπο; ἡπατήθη, καὶ ἅπας ὑπὸ τὴν 
ἁμαρτίαν ἐγένετο, χαὶ πρὸ τοῦ σώματος δὲ τὴν ἀπάτην 
ὁ νοῦς ὑπεδέξατο᾽ ἡ τοῦ νοῦ γὰρ πρότερον συγχατάθε- 
σις τὴν ἁμαρτίαν σχιαγραφεῖ, εἶθ᾽ οὕτως διὰ τῆς Evep- 
γείας τὸ σῶμα ταύτην μορφοΐ, εἰχότως ὁ Δεσπότης 
Χριστὸς τὴν πεπτωχυΐαν φύσιν ἀναστῆσαι βουλόμε- 
νος, πᾶσι χεῖρα ὀρέγει, xal χειμένην ἐγείρει τὴν 
σάρχα, φημὶ, xai τὸν νοῦν, ὃς ἐγεγόνει xac! εἰχόνα τοῦ 
Κτίσαντος ἀόρατός τε γάρ ἐστι, καὶ ἀθέατος, ἀνέφ- 
ιχτός τε xal ἀχατάληπτος, οὐδ᾽ ἑαυτὸν ἐπιστάμενος, 
πρὸς δὲ τούτοις xal ἀπερίγρατφος" εἴπερ εἰς τὴν τῶν 
λογισμῶν ἀποδλέψαιμεν φαντασίαν, ἡγεμονίᾳ τε xal 
ἐξουσίᾳ τετιμημένος, τέχναις xal ἐπιστήμαις xexo- 
σμημένος, βραχύς τις καὶ νέος δημιουργὸς, , τό va 
ἀλτθέστερον εἰπεῖν, τοῦ Δημιουργοῦ μιμητὴς, βασι- 
λεὺς τῆς ὁρωμένης κτίσεως, fj βασιλέως εἰχὼν, φόρους 
συλλέγων x γῆς, Ex θαλάττης, ἐξ ἀέρος, ἐξ ἡλίου xai 
σελήνης χαὶ ἀστέρων, ἐξ οὐρανοῦ χαὶ νεφῶν, ἐχ προ- 
θάτων χαὶ βοῶν καὶ τῶν ἄλλων χτηνῶν, μᾶλλον δὲ 
πάντας αὐτῶν τοὺς χαρποὺς δρεπόμενος " δι᾿ αὐτὸν 
ζὰρ ἐγένετο τὰ ὁρώμενα" Θεὸς γὰρ τούτων ἀπροσδεής. 

Οὔκουν ἡτίμασε τὸν οὕτω τίμιον, τὸν θεραπείας 
δεόμενον" οὐδὲ τὸ φθειρόμενον, χαϊ νόσῳ xat γήρᾳ δου- 


Β 


clarorum hominum agmina, tum ante tum post le- 
gem, ium ezlibes, tum conjugati, tum opulenti, tum 
inopes, qui mentis causa tuas adimplere leges haud 
potuerunt, nequidquam Spiritu tuo sanctissimo auxi- 
liante. Sed cur pluribus verbis opus sit? Tu ipse, 
Domine, carne indutus venisti ; sed earnem quidem 
nostram assumpsisti, inentem tamen ut virtutis ad- 
eptioni contrariam, et peccati errori facile obnoxiam, 
recusasti nec sumere passus es : tuque S9fen. adeo 
mentis vice in carne functus es, atque ita justitiam 
felici successu pereyisti. Hac videlicet ratione 
peccatum vicisti, Deus enim es, voluntatis vi quid- 
quid libuerit agens, nutu tuo negotia versans. Nos 
vero mente humana przditi, quam iu tibi sumere 
noluisti, necessario sub peceato degimus, tua sequi 
vestigia non valentes. Quid est enim humana 
mens pre Dei viribus, sapientia, lumine, justitia, 
vita, aliisque substantie tuze efficaciis, qu: veluti 
radii ac lampades ex natura tua scaturiunt ? Hee 
eredibiliter dicerent ii qui peccato servire deerevis- 
sent, si Deus Verbum dum vere bominem sssumeret, — 
hec ratione impeccantiam suam sibi conciliasset. 


dau ἂν συνανέλαδεν ἄνθρωπον, touto τῷ τρόπῳ 


. XVII. Argumenta ad demonstrandum vecte- (actam 


C 


[uisse mentis humane assumptienem. 


Sed jam istorum nugas in praesenti omittamus. 
Nos vero ad propositum argumentum revertamur, 
atque demonstremus neceseariara fuisse Servatoris 
nostri incarnationem. Quia enim tetus homo dece- 
ptus fuerat, totusque sub peceatem  deciderat, et 
anie ipsum corpus mens errorem admiserat ; name 
que antea mentis censensus peeeatum deliueat, dein- 
de id corpus per suam aetienem figurst, merito 
Christus Doinimus lapsam maturam erigere volens, 
utrique simul manum perrigit, et jacentem erigit, 
carnem, inquam, ac mentem, quse ad Creatoris ima- 
ginem facte fuit, Est enhn mens invisibilis, incon- 
templebilis, impervia et incomprehensibilis, neque 
se ipsam cogneseens, et insuper ineiscumscripta : 
ei si cogitationum phantasiam spectamus, ducatu 


p 9! Potestate prodita, artibus et seientiis ornaia, 


λεῦον καὶ θανάτῳ ἀνέλαδε, τὸ δὲ λογιχὸν xal ἀθάνατον 


χαλχατ᾽ εἰχόναγεγενημένον ὑπερεῖδε, καὶ ταῦτα χαχῶς, 
ὥς φασι, διακείμενον ἀλλὰ πᾶσαν τὴν quay παλαιωθεῖ- 


parva quadam ac nova creatríx, vel, ut verius dicam, 
Createris imitatrix, regina creature visibilis, vel 
regis imago, iributa de terra colligens, ex mari, 
stique aere, ex sole ac lues ei stellis, ex ecelo && 
nubibus, ex ovibus, bobus, aliisque Qm. peeu- 
dibus ; ime vero omnium fructus carpens : ejus enim 
gratia visibilia euncta sunt facta : nam Deus horum 
non est indigus. 


Non ergo contempsittam pretiosam partem medela 
egeutein ; morboque et senecta corruptam mortique 
wancipatam humanitatem non ita assumpsit, ut 
partem ipsius rationalem et immortalem atque ad 
imagiuem suam factam despezxerit ; praesertim quia 


1419 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


4450 


γυπτον ξδδομήχοντα πέντε (1). Εὔδηλον δὲ ὡς οὐχ A ingresse sunt cum Jacobo in Egyptum , septua- 


ἀσώματοι ἦσαν ol τοῦ "laxi 6 υἱοί τε xaX ἔχγονοι, 
. ἀλλ᾽ ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν ὁ ἱστοριογράφος ἐδήλωσε. 
Καὶ πάλιν" € Yoyh ἡ ἁμαρτάνουσα, αὑτὴ ἀποθανεῖ- 
ται. » Οὐδεὶς δὲ ἔγνω πώποτε ψυχὴν ἄνευ σώματος 
ἁμαρτίᾳ περιπεσοῦσαν * xai αὖθις, « Οὐ μὴ χατα- 
᾿ μείνῃ τὸ Πνεῦμά μον ἐν τοῖς ἀνθρώποις τούτοις, διὰ 
τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρχα. » Καὶ ὁ προφήτης ἑτέρωθι, 
« Πᾶσα σὰρξ χοῦς [ita cod., non χόρτος], xal πᾶσα δόξα 
ἀνθρώπου ὡς ἄνθος χόρτου" » xaX ὁ μαχάριος Aa615, 
€ Ἐμνήσθη, φησὶν, ὅτι σάρξ εἶσι, πνεῦμα Topevópe- 
vov, χαὶ οὐχ ἐπιστρέφον. » Παντὶ δὲ δήπουθεν γνώρι- 
μον, ὡς οὐκ ἄἅψυχοι ἧσαν οὗτοι ὧν χατηγορεῖ, xat οἷς 
νομοθετεῖ, χαὶ ὧν ἑρμηνεύει τὴν φύσιν. 

Οὐ μόνον δὲ τοὺς χατηγορουμένους [λέγει ἡ Γρα- 


ginta quinque fuere *^. Constat autem non fuisse 
incorporeos Jacobi filios atque nepotes; sed ex parte 
totum historicus demonstravit. Εἰ rursus : « Anima 
qu:e peccaverit, ipsa morietur **. Nemo vero unquam 
scivit animam absque corpore in culpam incidisse. 
Et denuo : « Non permanebit Spiritus meus in homi- 
nibus istis, quia 897m caro sunt**.» Et alibi pro- 
pheta : «Omnis caro pulvis, etomnis hominum gloría 
ceu feni flos *!.» Beatus quoque David : « lecordatus 
est, inquit, quod caro sunt, spiritus vadens et non 
rediens **. » Est autem unicuique exploratum, non 
fuisse hos inanimes quos reprehendit, vel qui- 
bus legem constituit, vel quorum naturam describit. 

Ncque solum de vituperatis ita loquitur Scri- 


qh], ἀλλὰ xal τῶν ἐπαινουμένων τοὺς κορυφαίους * B ptura, verum etiam de laudatissimis. Testis Paulus, 


xai τούτων μάρτυς ὁ μαχάριος Παῦλος ἐν τῇ πρὸς 
Γαλάτας λέγων᾽ € Ὅτε ὃΣ εὐδόχησεν ὁ θεὸς ὁ ἀφορί- 
σας με &x χοιλίας μητρός pou, xal χαλέσας διὰ τῆς 
χάριτος αὐτοῦ ἀποχαλύψαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοὶ, 
εὐθέως οὐ προσανεθέμην σαρκὶ xat αἵματι, ἀλλὰ (2) 
πρὸς τοὺς πρὸ ἐμοῦ ἀποστόλους ἀνῆλθον. » Εἰ δὲ οὐ 
μόνον ἐπὶ τοῦ σαρχιχοῦ φρονήματος χαὶ τῆς θνητό- 
τητος, τὸ τῆς σαρχὸς φρόνημα λαμδάνεται, ἀλλὰ xal 
ἐπὶ πάσης τῆς τοῦ ἀνθρώπου φύσεως, εὔδηλον ὡς τὸ, 
« Ὁ Λόγος σὰρξ ἑγένετο, » οὐ τὸ φαμενόμενον τοῦ ζώου 
μόνον, ἀλλ᾽ ὅλον σημαίνει τὸν ἄνθρωπον οὐδὲ τρο- 
πὴῆν τινα τῆς θείας οὐσίας εἰς σάρχα φησὶ γεγενῇ- 
σθαι, ἀλλὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἀνάληψιν τῆς 
ἀνθρωπείας: χηρύττει φύσεως ὥσπερ γὰρ vb, «Xpt- 
otb, ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ix τῆς χατάρας τοῦ νόμου, 
γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν χατάρα, » οὐ τὴν εἰς χατάραν 
μεταδολὴν τῆς τῶν ἀγαθῶν πηγῆς αἰνίττεται, ἀλλὰ 
τὴν δι᾽ αὐτοῦ γενομένην τῆς ἀμαρτίας ἤγουν τῆς 
χατάρας ἀπαλλαγὴν, xai τὸ, « Γενέσθαι ἀμαρτίαν 
ὑπὲρ ἡμῶν τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, » οὐ τὴν τῆς 
διχαιοσύνης σημαίνει τροπὴν (ἄτρεπτον γὰρ τὸ Θεῖον, 
xai ἀναλλοίωτον, ὡς διὰ τοῦ προφήτου βοᾷ" ε Ἐγώ 
εἶμι, χαὶ οὐχ ἡλδλοίωμαι, ») ἀλλὰ τὴν τῶν ἡμετέρων 
ἁμαρτημάτων ἀνάληψιν" « “δε γὰρ, φησὶν, ὁ ᾿Αμνὸς 
τοῦ Θεοῦ, ἴδε ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ χόσμου" » 
οὕτω τὸ, ε« Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, » οὐ τὴν ἀλλοίωσιν 
λέγει τῆς Θεότητος, ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως 
ἀνάληψιν * τὴν ἄφατον γὰρ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν 


qui in Epistola ad Galatas ait : « Cum autem placuit 
ei, qui me segregavit ex utero matris mes, et vo- 
cavit per gratiam suam, ut revelaret Filium suum 
in me, continuo non acquievi carni et sanguini , 
sed ad precessores meos apostolos accessi **. » Si 
ergo non tantum de carnali affectu, et de mortali- 


tate, carnis sensus intelligitur, verum etiam de 


universa hominis natura, patet dictionem, « Ver- 
bum caro factum est, » noa quod visibile animantis 
est tantummodo, sed totum hominem significare. 
Neque conversionem quamdam divinae substantia 
jn carnem evenisse dicit, sed assumptam a Deo 
Verbo humanam naturam praedicat. Sicut. enim 
locutio, « Christus redemit nosde maledicto legis, 
factus pro nobis maledictum **, » nequaquam innuit 
mutationem fentis bonorum in maledictum , sed 
potius factam per ipsum peccati sive maledicti de- 
pulsionem ; et sicuti verba, « factum esse peccatum 
pro nobis eum qui peccatum non noverat "δ, » ne- 
quaquam justitia mutationem significant (est enim 
inverlibilis Deus et immutabilis, sicuti per prophe- 
tam clamat: « Ego sum, et non mutor **, »)sed pec- 
catorum nostrorum assumpliionem ? « Ecce enim, 
ait, Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi*' ; ) 
sic, inquam, dictio, « Verbum caro facium est, » 
non mutationem dicit Deitatis, sed humanz noatur:e 
assumptionem. Namque ineffabilem Dei erga ho- 
mines charitatem prszdicare volens evangelista , 


ὁ εὐαγγελιστὴς κηρύττων, ὡς ἐδίδαξεν ὡς ὁ ἐν ἀρχῇ p postquam docuit, S&,8m eum qui ab initio erat, et 


ὧν (δ), καὶ Θεὸς ὧν, xat πρὸς τὸν Θεὸν ὧν, xal οὐ- 
δέποτε μὴ ὧν, ὁ δημιουργῆσας πάντα, ὁ τὰ μὴ ὄντα 


89 Ezech. xvin, 4. 
δὲ Galat. μι, 1ὅ. '5 Il Cor. v, 21. 


3$ Gen. xLvi, 97. 
|, 15. 


(4) Hunc numerum in Grzca Genesi scriptum, et 
cum Act. apost. vii, 14, consentientem , sequuntur 
Latini etiam Patres aliquot, teste Sabaterio; apud 
quem Hieronymus quoque et Augustinus de re dis- 
serunt. 

(2)lta cod, ἀλλά, sed, pro οὐδέ neque, quod tamen 
contra communem prorsus codicum el editionum 
auctoritatem esse videtur. 

(3) Opportune magnus Cicero in Scipionis Somnio 
circa finem, ubi de Deo rerum omnium motore lo- 


PATROL. GR. LXXV. 


40 Gen. vr, 9, M. "Isa, xz, 6. 
*5 Malach. i1, 6. 


qui Deus erat, et qui apud Deum erat, et qui nun- 
quam non fuerat, qui omnia creaverat , qui non 


** Psal. Lxrvit, 59. 


*3 Galat, 
*! joan. i, 99. 


quitur : Principio nulla est origo, nam ez principio 
oriuntur omnia, ipsum autem nulla ez re : quod si 
nunquam orilur, me occidit quidem unquam. Nam 
principium exetiuctum , nec ipsum ab alio renascetur, 
nec ez ae aliud creabit , etc. Si ergo Verbum , ut te- 
statur Joanues, in principio erat, et quidem apud 
Deum ; nunquam cepit , et ipsuin sempiternum est. 
Winc Dominus Jesus, Joan. vini, 25, interrogantibus 
Judzis : Tu quis es? respondit divinitus : Princi- 
pium, qui et loquor vobis. 


46 


1252 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


1454 


λογικὴ xal τοῦ (uou τὴν ἡγεμονίαν πεπιστευμένη, A mortalis autem et rationalis, cui animantis regi- 


οὗ κατελείφθη εἰς ἄδου, ἀλλὰ πρὸς τὴν olxelav ἐπαν- 
fixe cápxa* καὶ μάτην ἀδολεσχοῦσιν, ἅψυχον 1) 
ἄνουν τοῦ Θεοῦ Λόγον τὸν ναὸν προσαγορεύοντες. 
Ἡμεῖς δὲ Πέτρῳ ἐψόμεθα, xai σάρχα χηρύττοντι μὴ 
δεξαμένην διαφθορὰν, xaX ψυχὴν μὴ καταλειφθεῖσαν 
εἰς ἄδου, ἀλλ᾽ ἐπανελθοῦσαν xal τῷ οἰχείῳ σώματι 
συναφθεΐῖσαν" πιστεύομεν δὲ xal αὐτῷ τῷ Κυρίῳ λέ- 
Ὑόντι" « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχὴ μου ἕως θανάτου. » 
Τῆς γὰρ λύπης τὴν αἴσθησιν τὸ ἐν ἡμῖν λογιχὸν ὑπο- 
δέχεται" εἰ δὲ ἀντὶ νοῦ ὁ Θεὸς Λόγος ὑπάρχων, τὰ 
τοῦ νοῦ χατεδέχετο πάθη, αὐτὸς ἦν ὁ λυπηθεὶς, καὶ 
φοδηθεὶς, καὶ ἀγνοήσας, xal ἀγωνιάσας, xat ἀγγε- 
λιχῇ συμμαχίᾳ ῥωσθείς " εἰ δὲ χαὶ ταῦτα φήσουσιν οἱ 
τῆς ᾿Απολιναρίου ματαιολογίας χληρονόμοι, μετὰ 
᾿Αρείου xaX Εὐνομίου τῶν χριστομάχων ταχθήτωσαν᾽ 
ὧν γὰρ ἴση ἡ βλασφημία, τούτων μίαν εἶναι τὴν 
ἑταιρίαν δίκαιον (1)* ἡμεῖς δὲ ἀχούσωμεν τοῦ Κυρίου 
λέγοντος" « ἙἘξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχὴν μου, xat 
ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαθεῖν αὑτὴν " οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν 
ἀπ᾽ ἐμοῦ.» Ἔχ γὰρ τῶν λόγων τούτων μαθησόμεθα, 
ὡς ἕτερος μὲν ὁ τιθεὶς, ἕτερον δὲ τὸ τιθέμενον " χαὶ 
Θεὸς μὲν ὁ τιθεὶς χαὶ λαμδάνων, ψυχὴ δὲ f) τιθεμένη 
xhi λαμδανομένη" xal Θεὸς μὲν τὴν ἐξουσίαν ἔχων, 
ψυχὴ δὲ ἡ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ἐχείνην τεταγμένη. 


K'. "Oti οἱ προφῆται τε.είως τὴν φύσιν ἀνα,1η- 
φθῆναι θεσπίζουσι. 


Τούτοις συνῳδὰ καὶ Ἡσαΐας ὁ προφήτης θεσπίζει ( 


βοῶν c Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται 
υἱὸν, χαὶ χαλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανονὴλ, » ó 
ἔστι μεθερμηνευόμενον, χατὰ τὴν τῶν Εὐαγγελίων δι- 
δασχαλίαν, Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός" τὸ δὲ, Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεὸς, 
μετὰ ἀνθρώπων ἑρμηνεύει Θεόν" εἰ τοίνυν τὸ κύημα τῆς 
Παρθένου ταύτην ἕλαδε τὴν προσηγορίαν, εὔδηλον 
ὡς ὁ Θεὸς ὁμοῦ xal ἄνθρωπος fjv * τὸ μὲν ὑπάρχων, 
τὸ δὲ λαδὼν, xaO. ἑχάτερον τέλειος διὰ μὲν γὰρ τοῦ, 
« Μεθ᾽ ἡμῶν, » τοῦ ἀνθρώπου τὸ τέλειον δείχνυται" 
τελείως γὰρ ἡμῶν ἕχαστος ἔχει τοῦ ἀνθρώπου τὴν 
φύσιν διὰ δὲ τοῦ, « Θεὸς, » xal τῆς προσθήχης τοῦ 
ἄρθρου, ἡ τοῦ Υἱοῦ θεότης γνωρίζεται". χαὶ τούτου 
διδάσχαλος ὁ μαχάριος Παῦλος Mov: « Ἐν ᾧ χατ- 
οἰχεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματιχῶς" » 
χαὶ ὁ θεόληπτος δὲ Λουχᾶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἐναργῶς 
ἡμῖν δείχνυσι τὸν νοῦν τὸν ἀνθρώπινον τοῦ Σωτῆρος 
Χριστοῦ * « Τὸ παιδίον γὰρ, φησὶν, ηὔξανε, χαὶ ἔχρα- 
ταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σοφίας, χαὶ χάρις 
Θεοῦ ἦν ἐπ᾽ αὐτῷ. » Καὶ μετ᾽ ὀλίγα" « Ἰησοῦς δὲ προ- 
ἔχοπτεν ἡλιχίᾳ, χαὶ σοφίᾳ, καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ 
ἀνθρώποις. » Το δὲ σοφίᾳ προχόπτειν, οὐ Θεοῦ τοῦ 
σοφοῦ, τοῦ ἀπροσδεοῦς, χαὶ ἀεὶ τελείου, χαὶ μήτε 
ἐπίδοσιν, μήτε ἐλάττωσιν δεχομένου, ἀλλὰ τοῦ νοῦ τοῦ 
ἀνθρωπίνου, τοῦ ταῖς ἡλιχίαις συμπροϊόντος, xaX δι- 


*! Matth. xxvi, ὅ8. 53 Joan. x, 19. 
** ibid. 52. 


53 128. vii, 14. 


men est commissum, non est in inferno dere- 
licta, sed ad suam rediit carnem : ideoque fru- 
stra nugantur bi, qui inanime et rationis expers 
fuisse dicunt Dei Verbi templum. Nos autem Petro 
assentiemur qui et carnem przdicat corruptione 
expertem, et animam in inferno non dérelictam, 
sed reducem atque δὰ corpus suum recollectam. 
Credimus etiam Domino ipsi dicenti : « Tristis est 
anima mea usque ad mortem *!; » nam tristitiae 
sensum pars nostra rationalis excipit. Quod si in 
mentis loco Deus Verbum exsistens, mentis pas- 
siones excipiebat, utique ipsum Verbum tristabatur, 
metuebat, ignorabat, agonizabat, et angelica ope 
confortàbatur. Jam si hzec quoque dicant Apollina- 


p rianz stultitiz hzredes, il profecto eum Christi ho- 


stibus Ario atque 830m Eunomio collocentur. Nam 
quorure par est blasphemia , horum unam esse 
sodalitatem aequum est. Nos vere Dominum dicen- 
tem audiamus : « Potestatem habeo ponendi 
animam meam, et potestatem habeo iterum su- 
mendi eam ; nemo tollit eam a me "5. » Namque ex 
sermonibus his discimus alium esse qui ponit, 
aliud quod est positum ; Deumque esse qui ponit, et 
qui sumit ; animam autem et positam et sumptam ; 
et Dei quidem esse potestatem, animam autem sub 
ea potestate locatam. 

XX. Quod prophete perfectam fuisse assumptam na- 

turam affirmant. 

His consona 1saías quoque propheta affirmat, di- 
cens : «Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vo- 
cabitur nomen ejus Emmanuel, » quod est interpre- 
tatum, secundum Evangelii doctrinam δ", Nobiscum 
Deus. Porro Deus nobiscum Deum cum hominibus 
significat. Si ergo Virginis conceptus banc obtinuit 
appellationem, patet Deum fuisse simul et homi- 
nem ; tum preexsistentem, tum eliam suscipientem, 
in utroque perfectum. Nam vocabulo « nobiscum » 
hominem perfectum denotat : etenim unusquisque 
nostrum perfectam habet bominis naturam. Ex vo- 
cabulo autem « Deus » et articuli Greci adjectione 
Filii divinitas conspicitur. Atque hanc rem beatus 
docet Paulus dicens « : [n quo inhabitat omnis pleni- 
tudo divinitatis corporaliter **. » [tem a Deo inspi- 


D ratus Lucas evangelista perspicue nobis ostendit 


humanam Christi Servatoris mentem : « Puer, in- 
quit, crescebat et confortabatur spiritu, plenus s2- 
pientia, et gratia Dei erat cam illo**. » Et paule 
post : « Jesus proficiebat state, ac sapientia, ct 
gratia apud Deum et homines . » Jam vero sa- 
pientia proficere, non est Dei sapientis, nulliusquo 
rei indigi, semperque perfecti, sed mentis potius 
humanz, qua simul cum setate proflcit, et erudi- 
tione eget, et arti 891 m atque scientie exclpienda 


δὲ Matth. 1, 93. ** Coloss. n, 9. ** Luc. tt, 40. 


(1) Recole cap. ix. Namque anima amens par nulli reputata fuisset, Porro animam reapse in Chri- 


sto fujese, negabant Ariani. 


45] 


DE INCARNA'TIONE DOMINI. 


1158 


ἦγαγε" « Τὸν δὲ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἡλαττω- A dico quam angeli minoratus est, videmus Jesum, 


μένον βλέπομεν Ἰησοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανά- 
τοῦ, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον, ὅπως χάριτι 
Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου. » Τοῦτο δὲ μό- 
λιστα σαφῶς δείχνυσι τοῦ ἀναληφθέντος ἀνθρώπου 
τὸ τέλειον xal γάρ φησι" « 11 ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι 
μιμνήσχῃ αὐτοῦ : » ἀλλὰ τί ἔστιν ἄνθρωπος, καὶ 
πᾶσαν ὁμοῦ τὴν φύσιν περιλαδών" xa Κύριον μὲν 
προσαγορεύσας, τὸν ἑἐνοιχήσαντα Θεὸν Λόγον, τὸν 
τῆς οἰκείας εἰχόνος μνησθέντα, τὸν ἀῤῥήτῳ φιλαν- 
θρωπίᾳ χρησάμενον - ἄνθρωπον δὲ τὸν ἐξ ἡμῶν 
ἀναληφθέντα ναὸν, ὃν τῇ παρουσίᾳ ἐπεσχέψατο, καὶ 
ἑαυτῷ συνῆψε, xat τῇ ἑνώσει τὴν σωτηρίαν εἰργά- 
σατο" xal τοῦτο ἑρμηνεύων ἔφη" « Τὸν δὲ βραχύ τι 
παρ᾽ ἀγγέλους ἢλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ 
πάθημα τοῦ θανάτου.» ᾿Απέθανε δὲ οὐχ ὁ ἀθάνατος 
Θεὸς Λόγος, ἀλλ᾽ ἡ θνητὴ φύσις. Διὸ χαὶ ἡλαττοῦτο 
βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους, τῷ τοὺς μὲν ἀθανάτους 
εἶναι, τὴν δὲ θνητήν. Ὁ δὲ Θεὸς Λόγος οὐχ ἐλάττων 
ἀγγέλων, ἀλλὰ δεσπότης ἀγγέλων" « Ἐν αὐτῷ γὰρ 
ἐχτίσθη τὰ πάντα, εἴτε ὁρατὰ, εἴτε ἀόρατα, εἴτε 
Θρόνοι, εἴτε Κυριότητες, εἴτε ᾿Αρχαὶ, εἴτε Ἐξουσίαι, 
εἴτε ἽΛγγελοι, εἴτε Δυνάμεις " πάντα δὲ δι᾽ αὐτοῦ, καὶ 
εἰς αὐτὸν ἔχτισται. » Καὶ μετὰ πολλὰ πάλιν" t Ὃς 
ἐν ταῖς ἡμέραις, φησὶ, τῆς σαρχὸς αὐτοῦ δεήσεις xal 
ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον αὐτὸν ἐκ θανάτου ῥύ- 
σασθαι μετὰ χραυγῆῇς ἰσχυρᾶς xal δαχρύων προσ- 
ἐνεγχὼν, xal εἰσαχουαθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαδείας. » 
Καίπερ ὧν Υἱὸς, ἔμαθεν ἐξ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπαχοὴν, 
xa τελειωθεὶς γέγονεν ἅπασι τοῖς ὑπαχούουσιν αὑτῷ 
αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου. 


Τίς τοίνυν ὁ προσευχόμενος, καὶ δεήσεις xaX ἔχε- 
τηρίας μετὰ χραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δαχρύων mpossver- 
χών; Τίς ὁ tv εὐλαδείᾳ συζήσας, xal διὰ τοῦτο ὃν 
ἱκέτευσε πείσας ; Τίς ὁ μαθὼν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν 
ὑπαχοὴν, χαὶ τὴν πεῖραν λαδὼν διδάσχαλον, καὶ ταύ- 
τὴν ἀγνοῶν πρὸ τῆς πείρας ; Τίς ὁ λαδὼν κατὰ μέρος 
τὴν τελειότητα ; Οὐχ ὁ θεὸς Λόγος, ὁ τέλειος, ὁ εἰ- 
δὼς πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν, ἀλλ᾽ οὐ τῇ πείρᾳ 
μανθάνων" ὁ πάντας ἔχων εὐλαδουμένους, ἀλλ᾽ οὐχ 
αὐτὸς εὐλαδούμενος * ὁ ἀφελόμενος πᾶν δάχρυον ἀπὸ 
παντὸς προσώπου, ἀλλ᾽ οὐ δαχρύειν ὑπ᾽ ὀδύνης ἀνα- 
Ὑχαζόμενος " ὁ ἀπαθὴς xat ἀθάνατος, ἀλλ᾽ οὐ δεδιὼς 


propter passionem mortis, gloria et honore corona- 
tum, uL gratia Dei, pro omuibus morlem gusta- 
ret **. » Hoc autem manifestissime assumpti homl- 
nis perfectionem demonstrat. Ail enim : « Quid est 
homo, quod memor es ejus? » Sed quid est homo 


dum ait, universam simul naturam comprehendit. 


Et dum Dominum appellat, Deum Verbum inbabi- 
taus dicit, quod su: imaginis meimor fuit, quod in- 
effabilem clementiam exprompsit. Hominem denique 
ait illud quod de nobis sumptum est templum, quod 
presentia sua visitavit, sibique copulavit, eaque ad- 
unatione salutem peregit. Quz ipse interprelans ait: 
« Eum autem qui modico quam angeli minoratus 
est, videmus Jesum, propter mortis passionem. » 


B Mortuus est itaque non immortalis Deus, sed natura 
mortalis. Ideo et modico infra angelos minoratus 


est, quia hi sunt immortales, illa secus natura mor- 
talis est. Porro Deus Verbum non est infra angelos, 
sed angelorum 93m Dominus. « Quoniam in ipso 
condita sunt universa, sive visibilia, sive invisibi- 
lia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principa- 
tus, sive Potestates, sive Angeli , sive Virtutes; om- 
nia autem per ipsum, et in ipso creata sunt **. » Et 
alibi denuo : « Qui in diebus, inquit, carnis suz 
preces supplicationesque ad eum, qui possit illum 
salvum facere a morte, cum clamore valido et la- 
crymis offerens, exauditus est pro sua reveren- 
tia **. » Et quidem cum esset Filius, didicit ex iis 
que passus est obedientiam : et consummatus, fa- 
ctus est omnibus obtemperantibus sibi, causa salu- 
tis seterna. 

Quis ergo est orans, et preces supplicationesque 
cum clamore valido et lacrymis offerens? Quis cum 
religiosa reverentia vivens, ideoque ab eo quem ro- 
gavit impetrans? Quis discens ex iis quie passus est 
obedientiam, et magistri loco experientiam habens, 
ignarus ejus rei antequam experiretur? Quis pede- 
tentim adeptus est perfectionem? Haud sane Deus 
Yerbum, perfectum illud, et quod omnia antequam 
flant novit, minime vero experientia discens : quod. 
omnes habet sui cultores, dum ab ipso colitur nemo ; 
auferens ab omni facie laerymam, ipsum vero nullo 
dolore lacrymari compulsum ; impassibile, inimor- 


τὸν θάνατον, xal μετὰ χραυγῆς ἱχετεύων ἀπαλλα- p tale, non autem mortem timens, neque ut ab ea 


γῆναι θανάτου. Obxouv ἴδια ταῦτα τῆς ἀναληφθείσης 
ἀνθρωπότητος, ἢ χαὶ τὸν θάνατον ἐδεδίει, καὶ δι- 
ἐτέλει προσευχομένη, τῆς ἐνοιχούσης Θεότητος τῷ 
φόδῳ παραχωρούσης, ἵνα διὰ τῶν παθημάτων δει- 
χθῇ τοῦ ληφθέντος ἡ φύσις. Καὶ πάλιν" «€ Οὐ γὰρ 
δήπου ἀγγέλων ἑἐπιλαμδάνεται, ἀλλὰ σπέρματος 
᾿Αὐραὰμ ἐπιλαμδάνεται" ὅθεν ὥφειλε χατὰ πάντα 
τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, εἰς τὸ ἰλάσχεσθαι ταῖς 
ἁμαρτίαις τοῦ λαοῦ. » Ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς 
πειρασθεὶς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι. 
Καὶ μετ᾽ ὄλίγα « Οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυ- 
νάμενο" συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπει- 


** Hebr. 5, 9. ** Coloss. s, 16. ** Hebr. v, 7. 


liberetur cum clamore supplicans. Superest igitur 
ut hzc humanitatis assumptee sint propria, qua et 
mortem metuebat, et in oratione perseverabat, qua- 
tenus inhabitaos Deitas timori locum esse sinebat ; 
ut ex passionibus assumpti hominis natura digno- 
scerelur. Et rursus : « Nusquam enim angelos ap- 
prehendit, sed semen Abrabz apprehendit 5. unde 
debuit per omnia fratribus slmilari, ut delieta po- 
puli repropitiaret **. » In eo enim in quo passus est 
ipse et tentatus, potens est et eis qui tentantur, 
auxiliari. Et haud multis interjectis : « Non enim 
habeinus pontificem , qui non possit compoti infir- 


4“ [lebr. 1), 16. 


1161 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


Hue 


παρθενιχὴν ζώνην, οὐ τῇ γεννήσει διαῤῥήξας, ἀλλ᾽ A nativitate dirumpens, sed.incolumem intactamque 


ἀχήρατον xal ἀνέπαφον διαφυλάξας, xal τὸ μέγα 
τοῦτο xal ἄῤῥητον θαῦμα θαυματουργήσας " μέγα 
γὰρ τῷ ὄντι καὶ ἀνερμήνευτον, xal λόγου δύναμιν 
ὑπερόαϊνον, βότρυν ἰδεῖν Ex γῆς ἄνευ χλημάτων βλα- 
στήσαντα, οἶτον ἄνευ σπερμάτων φύντα, χιτῶνα 
χωρὶς νημάτων καὶ χειρῶν ὑφαντιχῶν ὑφασμένον, 
ἄρτον οὐ μύλῃ καὶ χερσὶ xal πυρὶ δημιουργηθέντα, 
ἀλλ᾽ ἀῤῥήτως ἐκ παρθενιχῶν ἀλεύρων γεγενημένον, 
. καὶ τὴν οἰχουμένην καλύψαντα" πρὸς δὲ τούτοις, 
Παρθένον οἰχείῳ βρέφει θηλὴν ὀρέγουσαν, καὶ γά- 
λαχτος ᾿χορηγοῦσαν πηγὰς, xal μητέρα γενομένην 
τὴν γάμον νόμον οὐ δεξαμένην, μητέρα γενομένην 
τὴν πῶς γίνεται μήτηρ οὐχ ἐπισταμένην, μητέρα 
γενομένην τὴν γυναῖχα πρότερον οὐ γενομένην, ἀλλ᾽ 


ἐν παρθενίᾳ xai τὸν Óyxov τῆς γαστρὸς ἐπιδειχνῦ- B 


σᾶν, χαὶ τὸν χαρπὸν ἐν ταῖς χερσὶ περιφέρουσαν, 
xoi τὰ μητρὸς ἐργαζομένην, σωζομένης τῆς παρθε- 
νίας, καὶ παρθένον μητέρα καλουμένην, καὶ τἀναν- 


^tà ὀνόματά τε xal πράγματα χατὰ ταὐτὸν συν- 


ἀγουσαν. 


KA'. Ἐν xepaAaíq διήγησις τῆς μετὰ τὴν γένγνη- 
σιν τοῦ Χριστοῦ zoJAitelac. 

Οὕτως τεχθεὶς ὁ Δεσπότης Χριστὸς (οὐ γὰρ εὐαγὲς 
μετὰ «ὃν τόχον f| Θεὸν Λόγον μόνον αὐτὸν προσ- 
αγοῤεύειν, ἣ ἄνθρωπον γεγυμνωμένον θεότητος, 
ἀλλὰ Χριστὸν, δ᾽ ἑκατέραν φύσιν τὴν τε λαδοῦσαν 
καὶ τὴν ληφθεῖσαν δηλοῖ ), πάντως τὰ ἡμέτερα πλὴν 
τῆς ἁμαρτίας χαταδέχεται πάθη, σπαργανοῦται 


conservans, atque ita magnum hoc et inenarrabile 
patrans prodigium. Etenim magnum reapse est, et 
inexplicabile, et orationis vim excedens, racemutm 
cernere de terra sine palmitibus germinantem, fru- 
meatum sine seminibus ortum, tunicam sine stamine 
et sine texente manu contextam ; panem sine mola 
ac manibus et igne fabricatum, sed arcane ex vir- 
ginali farina confectum, et universum mundum 
complentem ; preterea Virginem proprio infantulo 
mammam porrigentem, laciisque fontes praebentem, 
matrem effectam qux nuptiarum legem non admi- 
serat, matrem, inquam, effectam qux quomodo flat 
mater ignorabat, matrem denique effectam que 
matrona antea non fuerat, sed in virginitate tumorem 
ventris ostendentem, ejusque fructum manibus cir- 
cumferentem, et officia matris salva virginitate ex- 
sequentem, et cum matris nomine virginem, postre- 
mo contraria. nomina et contrarias res simul com- 
prehendentem. 


836" XXIV. Res post Christ. nativitatem geste 
summatim narrantur. 
Sic natus Christus Dominus (non enim pium sit, 
post partum vel Deum Verbum tantummodo illum 
appellare, vel hominem, divinitate nudatum, sed Chri- 
stus est appellandus, quod vocabulum utramque 
naturam, et sumentem scilicet et sumptam, denotat ) 
omnia nostra excepto peccato recipit, fasciis more 


παραπλησίως τοῖς βρέφεσι, xal γάλαχτι τρέφεται, ( infantium involvitur, laete alitur atque educatur, 


xaX τιθηνεῖται, καὶ χερσὶ περιφέρεται, xal χόλποις 
ἐντίθεται, xal χατὰ νόμον περιτέμνεται, χαὶ χαθαρ- 
σίοις θυσίαις χαθαίρεται, ἡ χαινὴ xal μόνη τῆς 
οἰχουμένης θυσία, ὁ τοῦ χόσμου τὴν ἁμαρτίαν ἄρας 
᾿Αμνός * ὑπὸ τοῦ Συμεὼν προσχυνεῖται, xal Σωτὴρ 
ὁμοῦ χαὶ Δεσπότης προσαγορεύεται" φεύγει τὸν 
Ἡρώδην μετὰ τῆς μητρὸς xal τοῦ χηδεμόνος, 
χαταλαμδάνει τὴν Αἴγυπτον, ἐπανέρχεται πάλιν, 
ἀγωνιᾷ, εἰς τὴν Ναζαρὲτ παραγίνεται, ἡλικίᾳ xal 
σοφίᾳ προχόπτει, τοῖς γονεῦσιν ὑποτάσσεται, πάσης 
τιμῆς ἀξιοῖ οὐ μόνον τὴν μητέρα, ἀλλὰ καὶ τὸν τῆς 
μητρὸς πάλαι μὲν μνηστῆρα, μετὰ ταῦτα δὲ χηδε- 
μόνα καὶ φύλαχα, τὰς ἐννόμους ἑορτὰς ἑορτάζει, τῷ 
ἱερῷ προσεδρεύει, τὴν Ἰουδαϊχὴν ἐλέγχει παχύτητα᾽ 


manibus circumfertur, sinu οχοϊρίίαν, legali ritu 
circumciditur, expiatoriis sacriteiis purificatur nova 
et unica mundi hostia, Agnus mundi peccatum tol- 
lens; a Simeone adoratur,et Servator simol Dominus- 
que appellatur. Fugit cum matre et custode ab He- 
rode, venit in AEgyptum, revertitur, periculem 
pavet, Nazarethum accedit, state et sapientia pro- 
ficit, parentibus obtemperat, omni honore prose-; 
quitur non matrem tantummodo, verum eliam ma- 
tris olim quidem sponsum, posthinc vero curatorem 
atque custodem, legalia festa celebrat, in templum 
frequens venit, Judaicorum ingeniorum tarditatem 
eoarguit ; idque agit vix. duodecennis post nativita- 
tem. Qusritur a cognatis, derelictus reprehenditur 


καὶ τοῦτο ποιεῖ δύο χαὶ δέχα γεγονὼς μόνον ἔτη τέως D a matre, factum defendit, et latenter quodammodo 


μετὰ τὸν τόχον᾽ ἐπιζητεῖται παρὰ τῶν προσηχόν- 
των (1), ἀπολειφθεὶς ἐγχαλεῖται παρὰ τῆς μητρὸς, 
ἀπολογεῖται, xal ἡρέμα πως παραγυμνοῖ τὴν θεό- 
τὴῆτα. € Οὐχ οἴδατε γὰρ, φησὶν, ὅτι ἐν τοῖς οἰχείοις 
τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναί ue ; » Δειχνὺς ὡς οὐ μόνον 


ἐστὶ τὸ ὁρώμενον, ἀλλὰ καὶ Θεὸς ἐν τῷ ὁρωμένῳ - 


χρυπτόμενος, ὑπέρχρονος xal προαιώνιος ἐχ τοῦ 
Πατρὸς προελθών" xal ἵνα συντόμως εἴπω, παρα- 
γίνεται πρὸς Ἰωάννην βαπτίζοντα, πείθει βαπτίσαι 
παραιτούμενον, προτυποῖ τὸ ἡμέτερον ἐν τῷ Ἶορ- 


" Luc. un, 49. 


divinitatem suam revelat : « Nesciebatis, inquit, 
quoniam in iis quee Patris mei sunt, oportet mo 
esse '' ? » Signillcans se non eum esse tantummodo 
qui cernebatur, sed Deum quoque esse sub illo 
aspectu celatum, ante omne tempus et szcula, ex 
Patre provenientem. Atque, ut summatim dicam, ve- 
nit ad Joannem baptizantem, persuadet ei recusanti 
ut se baptizet, preflgurat in Jordane baptismum 
nostrum, finem legi imponit, gratite januam reserat, 
a Patre colitus publicatur, Spiritus presentia de- 


(1) An dicendum ἐν τοῖς συγγενέσι xaX ἐν τοῖς γνωστοῖς, inter. cognatos εἰ notos, ut Luc. u, 44: 


1485 


DE INCARNATIONE DOMINI, 


11C6 


δάνον, ἀλλ᾽ αὐτοὺς τοὺς ἄρτους βρύουσάν τε xal A panes germinantem atque eructantem. Atque ut 


᾿πηγάζουσαν καὶ ἵνα ἐν χεφαλαίῳ εἴπω, αἵματος 
ἔστησεν ὀχετοὺς τὴν ἴασιν ἐχοντὶ συληθείς “ χόῤην 
ἄφρον ἁρπαγεῖσαν ὑπὸ θανάτου χαὶ πενθουμένην ὑπὸ 
τῶν οἰχείων ἀνθαρπάσας τοῖς φύσασιν ἀποδέδωχεν " 
ἕτερον νεανίαν εἰς τὸν τάφον προπεμπόμενον, εἰς 
ζωὴν ἐπανήγαγε, xaX εἰς χαρὰν τὸ πένθος μετέθαλε, 
χαὶ τὸν ἐπιτάφιον θρῆνον εἰς ὕμνων λόγον γαμηλίων 
ἔτρεψε" xal τὸν δυσώδη νεχρὸν μετὰ τετάρτην τῆς 
τελευτῆς Ex τῆς θήχης ἐξήγαγε, xal τὸν πεπεδημέ- 
νον βαδίζειν ἐχέλευσεν, xat παραχρῆμα ὅ τε θάνατος 
ἐδραπέτευσεν, xal ὁ νεχρὸς ἔδραμε τῆς σηπεδόνος 
᾿ἀπαλλαγεὶς, χαὶ τὴν τῆς σηπεδόνος ἀποθέμενος 
δυσωδίαν, xai τὰς τοῦ θανάτου πύλας διαφυγὼν, xal 
ὑπὸ τῶν δεσμῶν τρέχειν οὐ χωλυόμεδνος, καὶ τῷ μὲν 


«οὔ προσώπου καλύμματι τὸ βλέπειν ἀφῃρημένος, B 
ἀχωλύτως δὲ τρέχων πρὸς τὸν καλέσαντα, καὶ τὴν. 


Δεσποτιχὴν ἐπιγινώσχων φωνήν. 
KQ'. Ὅτι ἑκουσίως τὰ σωτήρια πάθη κατεδέξατο. 


Διὰ τούτων xal ἄλλων [cod. τῶν pro ἄλλων] θαυ- 
μάτων, τῶν ἐπαγγελιῶν ἐμπεδώσας τὸ μέγεθος, xal 
τὸν χορὸν τῶν ἀποστόλων εἰς ἀρετὴν παιδοτριθήσας, 
προστρέχει τοῖς ἀναγράπτοις πάθεσιν ἐθελοντῆς " 
πολλάκις μὲν ταῦτα τοῖς φοιτηταῖς προμηνύδας, 
ἐπιτιμήσας δὲ τῷ Πέτρῳ, μεθ᾽ ἡδονῆς μὴ καταδεξα- 


μένῳ τὰ τῶν παθῶν εὐαγγέλια, xdi δείξας ὡς διὰ 


τούτων χατορθοῦται τῆς οἰχουμένης ἡ σωτηρία * διὸ 
καὶ τοῖς ἐπελθοῦσιν ἑαυτὸν ὑπέδειξεν λέγων ε Ἐγώ 


verba ad compendium conferam, sanguinis fluxum 
cohibuit, sanitate ab eo sponte quidem, sed quasi 
furtim, impetrata. Puellam impuberem morte abre- 
ptam , et a suis defletam, vicissim eripiens, paren- 
tibus reddidit. Alium adolescentem ad sepulturam 
elatum, vites restituit, et in gaudium luctum eon- 
vertit, et funebrem lanientationem in nuptiales hy- 
mnos transmultavit. Preterea fetens post quatri- 
duum ab obitu cadaver ex arca eduxit, et institis 
illigatum ambulare jussit; reque vera diffugiente 
morte, mortuus discurrit, putredine liber, putredi- 
nisque fetore deposito, e mortis januis evasit : 
atque ita haud jam ligaturis a cursu prohibitus, et 
8 funereo faciei velo haud diutius visu spoliatus, 
sine ullo impedimento, ad vocantem, agnita voce 
Dominica, accurrit. 


XXVI. Quod sponte (Jesus) salutarem. passionem 
exceperit. 


His aliisque miraculis promissionum suarum ma- 
gnitudine confirmata, et apostolorum choro ad vir- 
tutem erudito, sponte accurrit ad cas qu:e de eo 
scripte fuerant 839m passiones; quas sepe di- 
scipulis suis prenuntiaverat, Petro etiam increpite 
qui baud libenter passionum nuntium excipiebat ; 
demonstrans denique sslutem mundi per bas con- 
fleri. Propterea et advenientibus semet exhibuit 
dicens : « Ego sum quem quaeritis **. » Et accusatus 


εἰμι ὃν ζητεῖτε. » Καὶ χατηγορούμενος οὐχ ἀντεῖπεν, C, non respondit, et cuum posset latere, noluit; quan- 


xai δυνάμενος λαθεῖν, τοῦτο ποιεῖν οὐχ ἠνέσχετο" 
xal ταῦτα πολλάχις ἡνίκα ἢδουλήθη διαφυγών " ἀλλὰ 
χαὶ χλαίει μὲν τὴν Ἱερουσαλὴμ, ὡς δὴ τῆς ἀπιστίας 
ἐπισπωμένης τὸν ὄλεθρον, καταψηφίζεται δὲ παν- 
ωλεθρίως τοῦ πολυθρυλλήτου πάλαι vec* ἀνέχεται 
χαὶ ἐπὶ χάρης [cod. xópnc ] παιόμενος, ὑπὸ διπλῆν 
δουλείαν δουλεύοντος [cod. δουλεύοντες χολαφιζόμε- 
νος, ἐμπτυόμενος, ὀνειδιζόμενος, στρεδλούμενος, 
μαστιγούμενος, χαὶ τὸ τελευταῖον σταυρούμενος, 
xai λαμδάνων λῃστὰς τῆς τιμωρίας χοινωνοὺς Exa- 
τέρωθεν, χαὶ ἀνδροφόνοις καὶ χαχούργοις συνταττό- 
μενος, xai ὄξος χαὶ χολὴν παρὰ τοῦ χαχοῦ ἀμπελῶ- 
νος χαρπούμενος, καὶ ἀχάνθαις ἀντὶ χλημάτων xal 
βοτρύων στεφόμενος, χαὶ πορφυρίδι χλευαζόμενος, 
ὁρυττόμενος, καὶ τέλος τάφῳ παραπεμπόμενος. 


quam alio non semel tempore appetitus insidiis, 
declinaverat. Insuper et Jerusalem deplorat, qux 
incredulitate sua exitium sibi comparabat, et $u- 
preme ruiuz addicit templum olim famigeratum. 
Patienter quoque se in capite percussum fert ab ho- 
mine dupliciter servili. Exalapatus, consputus, vi- 
tuperatus, excruciatus, flagellatus, et postremo ia 
crucem actus, et socios supplicii admittens utrimque 
latrones, et cum homicidis atque scelestia compu- 
tatus, acetumque et fel ex mala vite percipiens, 
spinisque pro palmitibus atque racemis coronatus, 
et purpura illusus, calamoque percussus, lancea 
latus perfossus, et denique.sepulcro illatus. 

xai χαλάμῳ παιόμενος, xal λόγχῃ τὴν πλευρὰν 


KZ. Τίς τῶν Δεσποτικῶν παθημάτων ἡ αἰτία. D XXVII. Quenam Dominice passionis causa. nerit. . 


Ὑπέμεινε δὲ ταῦτα, τὴν ἡμετέραν μηχανώμενος 
σωτηρίαν " ἐπειδὴ γὰρ οἱ τῇ ἁμαρτίᾳ δουλεύσαντες 
τοῖς ἐπιτιμίοις ὑπεύθυνοι τῆς ἁμαρτίας ἐτύγχανον, 
αὐτὸς ἁμαρτίας ἀπηλλαγμένος, καὶ διὰ πάσης ὁδεύ- 
σας διχαιοσύνης, τὴν τῶν ἁμαρτωλῶν χατεδέξατο 
τιμωρίαν, διὰ μὲν «οὔ σταυροῦ, τῆς παλαιᾶς κατ- 
ἀρας τὴν ἀπόφασιν λύων « ( Χριστὸς γὰρ, φησὶν, 
ἐξηγόρασεν ἡμᾶς Ex τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενό- 
μενος ὑπὲρ ἡμῶν xavápa* γέγραπται γάρ' Ἐπι- 
κατάρατος πᾶς ὁ χρεμάμενος ἐν ξύλῳ »), διὰ δὲ τῶν 


86 Joan, xviii, 6. Ν᾽ Galat, i0, 15, 14. 


Hzc autem perpessus est, dum saluti nostrze dat 
operam. Nam quia ii qui peccato servierant, peccati 
poenis facti erant obnoxii, ipse omni peccato immu- ! 
nis, et qui omnis justilise cursum confecerst, pec- 
cantium supplicium subiit, veleris maledicti decre- 
tum cruce sua delens. « Christus enim, inquit (Pau- 
lus), nos redemit de maledicto iegis, factus pro no- 
bis maledictum : quia scriptum est : Maledictus 
omnis qui pendet in ligno *!; » spinea vero corona 
finem Adami supplielis iinponens. Etenim post pec- 


á vo. ^. - 


1469 


DE INCARNATIONE DOWVINI. 


1470 


τες γὰρ, φησὶ, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτί- A et typus. mortis Dominica. « Nam si complantati, 


ζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, xai τοῦ Υἱοῦ, 
xai τοῦ ἁγίου Πνεύματος. » Τὸ βάπτισμα τοῦ Δεσποτι- 


inquit Paulus, fuimus similitudini mortis Filii 
ejus, erimus et resurrectionis *5 » 


χοῦ θανάτου σχιαγραφία τις ὑπάρχει xal τύπος. « El γὰρ σύμφυτοι, φησὶν ὁ Παῦλος, γεγόναμεν τῷ 
ὁμοιώματι τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθα. » 


ΚΘ. ᾿Απόδειξις ἐκ τῶν " D 
περὶ τῆς (ΔῸΣ τὰ τοῦ Pire cud 
Οὕτω γεννηθεὶς ὁ Δεσπότης Χριστὸς, οὕτω τρα- 
φεὶς, οὕτω θαυματουργήσας, διὰ ταῦτα παθὼν, 
σταυρωθεὶς, ἀποθανὼν, χήρυχας ἀποστείλας πᾶσιν 
ἀνθρώποις τοὺς ἱεροὺς μαθητὰς, εἰς τὸν οὐρανὸν 
ἀνελήφθη" χαὶ ταῦτα ἐν χεφαλαίῳ ἐν τοῖς πρὸς 
Τιμόθεον γραφεῖσιν, ὁ ᾿Απόστολος ἡμᾶς ἐδίδαξε λέγων" 
« Ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶ τὸ τῆς εὐσεδείας μυστή- 
ριον, Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρχὶ, ἑδιχαιώθη ἐν Πνεύ- 
ματι, ὥφθη ἀγγέλοις, ἐχηρύχθη ἔθνεσιν, ἐπιστώθη 
ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ. » Καὶ τὴν μὲν φανέρω- 
σιν συνέζευξε τῇ σαρχὶ, τὴν δὲ δικαίωσιν χατὰ τὴν 
τῶν αἱρετιχῶν ἀδελτηρίαν ἐδιχαιώθη δὲ τῇ συνερ- 
γείᾳ τοῦ Πνεύματος. "Aga τὸ διχαιῶσαν Πνεῦμα, 
Χρεῖττον τοῦ διχαιωθέντος Υἱοῦ : 'AXX' οὐχέτι ταῦτα 
οὐκ ἔστι" τὸ γὰρ ἡμέτερον ἐδιχαιώθη διὰ τοῦ ἐν 
αὐτῷ φανερωθέντος Θεοῦ, ὃς ἀχωρίστως αὐτῷ συν- 
ἡμμένος, τήν τε ἄχραν ἐπαίδευσεν ἀρετὴν, χαὶ τῶν 
βελῶν τῆς ἀμαρτίας ἐφύλαξεν ἄἅγευστον, xai ἀμύη- 
τον, χαὶ τῆς διαδολιχῆς ἀπάτης ὑπέρτερον xai θα- 
νάτου πρὸς βραχὺ γεύσασθαι συγχωρήσας, παραυ- 
τίχα τῆς ἐχείνου τυραννίδος ἀπήλλαξε, xot τῆς οἰχείας 
αὑτῷ ζωῆς μεταδέδωχε, χαὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνήγαγε, 
xat ἐχ δεξιῶν τῆς μεγαλωσύνης ἐχάθισεν, καὶ ὄνομα 
αὐτῷ ἐχαρίσατο τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, τὴν οἰχείαν αὐτῷ 
ἀξίαν δωρησάμενος" χαὶ τὴν τῆς φύσεως αὐτοῦ προσ- 
ἡγορίαν λαθὼν, Υἱὸς ἀνθρώπον ὁ προαιώνιος τοῦ 
Θεοῦ Λόγος ηὐδόχησεν ὀνομάζεσθαι. « Οὐδεὶς γὰρ, 
φησὶν, ἀναδέθηχεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐξ οὐρα- 
νοῦ χαταδὰς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρα- 
νῷ. » Κατέδη δὲ οὐχ ὁ ἐχ σπέρματος Δαδὶδ ix τῶν 
οὐρανῶν, ἀλλ᾽ ὁ τῶν [οὐρανῶν] ποιητὴς, ὁ ὑπέρχρο- 
νος Θεοῦ Λόγος, ὁ πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχων᾽ διὰ δὲ 
τὴν πρὸς τὸ ἀνθρώπινον ἕνωσιν, λαμόάνει τοῦ Υἱοῦ 
τοῦ ἀνθρώπου τὸ ὄνομα " χαὶ ἑτέρωθι δὲ πάλιν οὕτως 
αὐτὸν προσαγορεύει" ε Ἐὰν ἴδητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν- 
θρώπου ἀνερχόμενον ὅπου fjv τὸ πρότερον * ν οὐχ 
ἡ τοῦ δούλου μορφὴ, ἀλλ᾽ fj τοῦ Θεοῦ μορφή " καὶ 
αὖθις" « Ὅτι υἱὸς ἀνθρώπον ἐστὶ, φησὶ, μὴ θαυμά- 
ζετε τοῦτο, ὅτι ἔρχεται ὥρα ἐν ἧ ἀκούσονται οἱ ἐν 
τοῖς μνήμασι -ἧς φωνῆς αὐτοῦ, xal ἐξελεύσονται οἱ 
τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες, εἰς ἀνάστασιν ζωῆς" οἱ δὲ τὰ 
φαῦλα πράξαντες, εἰς ἀνάστασιν χρίσεως. » Οὐ τῆς 
ἀνθρωπότητος δὲ ψιλῆς τοῦτο τὸ ἴδιον, ἀλλὰ τῆς 
ἐνεργούσης θεότητος, χαὶ τῆς φαινομένης δὴ ἀνθρω- 
πότητος διὰ τὴν πρὸς τὴν θεότητα συνάφειάν τε καὶ 
ἕνωσιν. 


A'. Ὅτι Ylóc ἡ τοῦ δούλου μορφὴ διὰ τὴν 
συγάφειαν ὡσαύτως προσαγορεύεται. 


Οὕτως ὁ Θεὸς Λόγος οἰχειοῦται τῆς τοῦ δούλον 


8 Rem.vi, ὅ. 861 Timoth. ii 16. "7 Philipp. τι, 9. 


XXIX. Ex Apostoli scriptis fit demonstratio perfectam 
(uisse in. Christo hominis naturam. 

Sic natus Christus Dominus, sic enulritus, tot 
miraculis editis, atque ob hzc passioni deditus, 
crucifixus, mortuus, prs»dicatoribus ad universos 
homines missis sacris discipulis, in ccelum assumptus 
fuit. Hec quidem summatim, dum ad Timotheum 
scriberet, nos docuit Apostolus dicens : « Sine 
dubio magnum est pietatis sacramentum, Deus in 


p carne apparuit, justificatus est in Spiritu, visus 


est angelis, przedicatus est in. gentibus, creditum 
est ei in mundo, assumptus fuit in gloriam **. » 
Et manifestationem quidem hie connexuit propter 
carnem, justificationem autem propter hsereticorum 
stultitiam : justificatus est autein cooperante Spi- 
rito. Num ergo Spiritus justificans potior est justi- 
ficato Filio ? Nego enimvero : nam nostra potius 
natura justificata fuit, propter supervenientem ei 
Deum, qui eidem inseparabiliter conjunctus est, et 
summam docuit virtutem, et a peccali telis custo- 
divit intactam atque intemeratam, et diabolica 
íraude superiorem ; quam cum brevi tempore mor- 
tem gustare permisisset, mox ejusdem tyrannide 
8/49 m eripuit, eique propriam vitam impertitus 


C est, in coelum extulit, et in dextera majestatis col- 


locavit, eique noinen donavit quod est super omne 
nomen 57, suam nempe dignitatem ipsi conferens: 
ac natursg appellationem illius sumens, qui erat ante 
azcula Dei Verbum, Filius hominis nominari liben- 
ter voluit. « Nemo enim, inquit (Paulus), in celum 
ascendit, nisi qui de ccelo descendit Filius hominis, 
qui in ccelis est **. » Descendit autem de coelo 
non ἰδ qui erat de Davidis semine, sed colorum 


' ereator, Dei ànte omne tempus Verbum et ante 


saecula. Hic propter suam cum humanitate aduna- 
tionem, Filii bominis nomen accipit. Et alio rursus 
loco bunc ita appellat : « Si videritis Filium homi- 
nis illuc ascendentem ubi prius erat **, » non servi 
forma, sed forma Dei. Et rursus: « Quod fllius 
hominis eit, inquit, ne miremini ; venit enim hora, 
qua ii qui in monumentis sunt audient vocem illius : 
et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem 
vite ; qui vero mala egerunt, in resurrectionem 
judicii **. » Non est hoc unius humanitatis proprium, 
sed operantis divinitatis, et simul humanitatis con- 
spicue -propter suam cum divinitate conjunctio- 
nem alque adunationem. 


XXX. (Juod forma servi οὐ eamdem conjunctionem 
Filius similiter appelletur. 


lta Deus Verbum propriam sibi facit servilis 


'! Ephes, iv, 10. *? Joan. vi, 65. ** Joan, v, 27-29. 


1475 


DE INCARNATIONE DOMINI. 


4474 


συνεισφέρεται" τροπῆῇς δὲ εἰσιούσης, οὔτε Θεὸς ἐπὶ A comitatur : facia. denique niutatione, neque Deus 


τῆς ἰδίας μένοι ἂν φύσεως, οὔτε ἄνθρωπος ἐπὶ «ἧς 
οἰχείας. ᾿Ανάγχη γὰρ ἐχστῆναι τῶν τῆς οὐσίας 
ὅρων ἑχάτερον, xat μήτε τὸν Θεὸν γνωρίζεσθαι Θεὸν, 
μήτε τὸν ἄνθρωπον, ἄνθρωπον (1). Τοῦτο δὲ οὐδὲ 
ἐπὶ τῆς τοῦ ἀνθρώπου χατασχευῆῇς λάδοι ἄν εἰς εὖ 
φρονῶν. Οὐ γὰρ τῷ σώματι τὴν ψυχὴν χεχρᾶσθαι, 
ἀλλ᾽ ἡνῶσθαι, καὶ συνῆφθαι, χαὶ οἰχεῖν, καὶ ἐνεργεῖν 
φαμεν. Καὶ οὔτε τὴν ψυχὴν θνητὴν, οὔτε τὸ σῶμα 
εἴποι τις ἂν ἀθάνατον, μὴ χομιδῇ παραπαίων, ἀλλὰ 
τὴν μὲν ἑχατέραν [φύσιν] διαιροῦμεν, ἕν δὲ ζῶον 
γνωρίζομεν τὸ ἐξ ἐχείνων [cod. ἐχείνου] συγχείμενον" 
“καὶ ἐχατέραν μὲν φύσιν διῃρημένοις ὀνόμασιν ὀνο-- 
μάζομεν, τὴν μὲν ψυχὴν, τὸ δὲ σῶμα, τὸ δὲ ἐξ ἀμ- 
φοτέρων συνεστηχὸς ζῶον ἑτέρῳ χαλοῦμεν ὀνόματι" 


in propria natura permanebit, neque item bomo - 
in sua. Necesse est enim ut uterque ex proprise 
substantiz (lnibus decedal ; ita ut neque Deus 
videatur jam Deus, neque homo item homo. Atqui 
hoc ne in bominis quidem structura quisquam pru- 
dens sibi persuadeat. Non enim corpori animam 
concretam, sed unitam copulatamque inhbabitantem- 
que et simul operantem dicimus. Neque item ani- 
mam mortalem, neque corpus immortale quisquam 
dicet nisi |plane desipiens; sed utrsmque naturam 
discernimus, unum tamen animal agnoscimus ex 
illis compositum : et utramque naturam diversis 
nominibus vocitamus, animam scilicet atque corpus 
dicimus ; quod vero ex utraquere conflatur animal, 


ἄνθρωπον γὰρ προσαγορεύομεν (2). Ταῦτα τοίνυν B alio nomine vocamus, hominem scilicet nominamus. 


καὶ ἐπὶ τῆς οἰχονομίας τὴν εἰκόνα λαθόντες, τῆς 
βλασφημίας ἀπαλλαγῶμεν ἐχείνης, καὶ τὴν χρᾶσιν 
χαταλιπόντες (3), τῷ τῆς ἑνώσεως χαὶ συναφείας xal 
χοινωνίας ὀνόματι χρώμενοι διατελέσωμεν * φύσεων 
μὲν [cod. φύσεως] διάχρισιν, προσώπου δὲ ἕνωσιν 
δογματίζοντες. Οὕτω τὴν ᾿Αρείου χαὶ Ἐὐνομίου 
βλασφημίαν ἐλέγξομεν,τὰ μὲν ταπεινῶς εἰρημένα 
xal πεπραγμένα τῷ Σωτῆρι Χριστῷ, προσάπτοντες 
τῇ τοῦ δούλου μορφῇ᾽ τὰ δὲ ὑψηλὰ καὶ θεοπρεπῆ xot 
μεγάλα, τῇ ὑψηλῇ xai μεγάλῃ xai πάντα νοῦν 
ὑπερδαινούσῃ ἀνατιθέντες θεότητι. 

i ἢ jC 8) lc οὐραγνοὺ 
Mirdimye cde 00 ἠρεμοῦν δύο ΤΕΣ 
᾿ σπροεξξένισεν. 


Hec igitur etiam in iis quz attinent δὰ incarna- 
tionem exempli instar sumentes, a blaspliemia iila 
cavebimus ; et omissa concretione, vocabulis aduna- 
tionis, conjunctionis, et communionis constanter 
ulemur ; naturarum distinctionem, persone vero 
unitaten dogmatizantes. Sic Arii et Eunomii 
blasphemiam refutabimus ; humiliter quidem 'dicta 
et facta a Servatore Christo servi forme applican- 
tes ; sublimia autem et Deo digna ac magna su- 
blimi et magn» et omnia excedenti attribuentes 
divinitati. 

8545 m XXXIII. Quod nosire nature in. celum 
assumptio, Spiritus sancti dona. nobis comparaverit. 


᾿Αλλὰ καιρὸς ἀναδραμεῖν ἐπὶ τὸ προχείμενον. ἃ Sed jam tempus est revertendi ad propositum. 


᾿Αναληφθεὶς τοίνυν εἰς οὐρανοὺς ὁ Δεσπότης Χρι- 
στὸς, χαὶ ἑαυτὸν ὥσπερ ἐχέγγυον τῆς τῶν ἀνθρώ- 
vtov εἰρήνης προσενεγχὼν τῷ Πατρὶ, πέμπει τοῖς 
᾿ ἀνθρώποις τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, ὥσπερ τινὰ 
τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν ἀῤῥαθῶνα, παιδοτρί- 
6nv, xoi γυμναστὴν, τῶν tfj εὐσεθείας ἀγωνι- 
στὴν, φύλαχα τῶν πιστενόντων ἀχοίμητον, φῶς τῶν 
προσιόντων ἄσδεστόν τε xal ἀνέσπερον, τῶν ψυχιχῶν 
τραυμάτων θεραπευτὴν, ἰατρὸν τῶν ὑπὸ τῆς ἀμαρ- 
tla; γινομένων τραυμάτων, στρατηγὸν ἀριαστεύειν 
κατὰ τοῦ διαδόλου διδάσχοντα, ὑποπτέρους τοὺς χα- 
μαιπετεῖς ἐργαζόμενον, τοὺς γηΐνους τὴν τῶν οὐρα- 
νῶν πολιτείαν παιδεύοντα, χαταφρονεῖν σαρχὸς, ἔπι- 
μελεῖσθαι ψυχῆς, διαπτύειν τὰ παρόντα, ἐφίεσθαι 
τῶν μελλόντων, ὁρᾷν τὰ προσδοχώμενα διὰ πίστεως, 
μηδὲν ἡγεῖσθαι τῶν ἐν τῷ βίῳ λαμπρὸν, δόξης κατα- 
γελᾷν, τῶν τοῦ πλούτου ῥευμάτων ὑπερορᾷν, ὥραν 
σώματος ὡς ἄνθος ὁρᾷν μαραινόμενον, μὴ ἀλγεῖν 
πενομένους, μὴ ἀνιᾶσθαι νοσοῦντας, χαίρειν ἀδιχου- 
μένους, λεηλατουμένους εὐφραίνεσθαι, φέρειν χαρτε- 
ριχῶς τὰ δεινὰ, ὑπερεύχεσθαι τῶν ἀντιδιχούντων, 


(4) Perspicus, mira ac peremptoria Cyrilli do- 
etrina,de naturarum in Christo distinctione! Ego 
vero lectores meos magnopere horter, ut editam 
apud nos Script. Vet., t. Vl, novam Thevriani Graci 
cum Armenis Syribne Jacobitis theologicam dot. 
tationem adeaut, ubi res hac lueulentissime illu- 
stratur. . 

(3) En animae et corporis in unico homine propo- 


AÁssumpius ilaque in celum Christus Dorninus, 
seque veluti humanae pacis sponsorem Pairi exhi- 
bens, milit ad homines Spiritus saneti gratiam, 
ceu quamdam promissorum bonorum arrham, ma- 
gisLrum, gymnastam, piorum agonothetam, vigilem 
credentium custodem, lumen accedentium ad fidem 
inexstinguibile el minime oceiduum, spiritalium 
vulnerum curatorem, impositarum a peccatis pla- 
garum medicum ; ducem qui feliciter cum diabolo 
pugnare docet, et aliivolantes faeientem qui hwmi 
reptabant ; qui terrenos ad coelestem vitam instituit, 
atque ut carnem contemnaat, anima euram geraut, 
presentia despuant, futuris inhient, ea quz per fidem 
exspectantur pre oculis babeant, nihil in munde 
splendidum putent, gloriam irrideant, divitiarum 
torrentes despiciant, corporis pulchritudinem ceu 
florem caducum spectent, ue inopes doleant, ne 
segroli egre ferant, ut [δὶ gaudeant, spoliati leten- 
tur, fortiter ecumnas tolerent, orent pro adversan- 
tibus, benedicant maledicentibus, atque omnimo- 
dam, ut semel dicam, philosophiam sectentur. Hzc 


situm reete exemplum, quo perverse abutebantue 
Monophysitz. 

(9) Sapienter' hanc. cautelam post natos errores 
exposcit Cyrillus. Etenim paulo ante Gregorius Na- 
Zinnzenus, orat. 58, 15, ed. noviss., t. l, p. 671, ad- 
luc scribebat de opere incarnationis : "à τῆς καινῆς 
μίξεως ἴ ὦ τῆς παραδόξου χράσεως ! 


1471 


γενέσθαι Θεὸς, xal τὸ εἶναι εἰχὼν Θεοῦ προσαπ- 

(sce. 

ΛΕ". "Ort χρὴ Θεοτόχον xal ávOpozotóxov Aé- 
qew. 

Τοίνυν περὶ τὴν θεολογίαν μηδεὶς ἀπιστίαν vo- 
σείτω, μηδεὶς περὶ τὴν οἰχονομίαν χωλενέτω, ἀλλὰ 
τὸν ix Παρθένον γεννηθέντα Χριστὸν, Θεὸν ὁμοῦ καὶ 
ἄνθρωπον ὁμολογείτω xa0* ἑχάτερον * διὰ τοῦτο γὰρ 
χαὶ Θεοτόχος χαὶ ἀνθρωποτόχος (1) ἡ ἁγία Παρθένος 
ὑπὸ τῶν τῆς εὐσεδείας διδασχάλων προσαγορεύεται * 
τοῦτο μὲν ὡς φύσει τὸν [δούλῳ] ἑοιχότα γεννήσασα" 
ἐχεῖνο δὲ, ὡς τῆς τοῦ δούλου μορφῆς, xai Θεοῦ τὴν 
μορφὴν ἡνωμένην ἐχούσης οὕτω διὰ θεολογίας καὶ 
οἰχονομίας τὸν τὸ μυστήριον ἡμῖν τὸ ἀποχεχρυμμέ- 


νον γνωρίσαντα ἀνυμνήσωμεν, xal διὰ τῆς τοῦ βίου Β 


καθαρότητος ναοὺς ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ κατασχευάσαν- 
τες (2), ἕνοιχον αὐτὸν λάδωμεν" χαὶ ταῖς ἀχτῖσιν 
αὑτοῦ φωτιζόμενοι, ὡς ἐν ἡμέρᾳ εὐσχημόνως περι- 
πατήσωμεν, προσδεχόμενοι τὴν μαχαρίαν ἐλπίδα 
καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου Θεοῦ χαὶ Σω- 
τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ σὺν 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα καὶ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


* Rom. χ, 1ὅ. ! Tit. , 45. 


(4) Recte, si utrumque simul epitheton pronun- 
tielur; peperit enim Maria Christum Deum et ho- 
minem. Secus autem, si omissu Θεοτόχος, dicatur 
tantummodo ἀνθρωποτόκχος, in Nestorianam blasphe- 
miam incidere necesse est. 


DE INGCARNATIONE DOMINI. 
θεν ὃ προπάτωρ ᾿Αδάμ᾽ καὶ γὰρ ἐχεῖνος ἐπιθυμήσας A quoque excidamus : 


1218 


quod progenitor Adamus 

passus est, qui dum Deus fieri cupit, ut imago quo- 

que Dei esset amisit. 

XXXV. Quod oportet Dei et hominis matrem dicere 
Ϊ, sanctam Virgmem.) 

Ergo in theologia nemo incredulitate laboret, 
nemo circa incarnationis mysterium claudicet, sed 
ex Virgine natum Christum, Deum simul et homi- 
nem confiteatur. Propterea enim maler et Dei et 
hominis sancta Virgo a rectz religionis magistris 
appellatur ; boc quidem, quia naturaliter eum qui 
in forma servi crat genuit ; illud aulem, quia servi 
forma formam Dei unitam habet. Atque ita eum 
laudemus, qui per theologiam el dispensationem 
mysterium nobis absconditum revelavit. Tum vero 
vit:e- puritale templa nosmet Dei efficientes, habi- 
tatorem eumdem  nanciscamur : ejusque splendo- 
ribus illuminati, sicut in die honeste ambule- 
mus **, exspectantes beatam spem et adventum 
glorie magni Dei et Saivatoris nostri Jesu Chri- 
sli !*, cum quo Patri unaque sancto Spiritui gloria 
el potentia in saecula saeculorum. Amen. 


p Sic etiam przedictus Nicetas tractatum suum 
De Spiritu sancto concludit, p. 529 : et deinceps pa- 
cem et dilectionem sectantes , bonis semper operibus 
abundemus, eic. 


148ι 


ea qu£ nascuntur non ducit ad hoc, ut ex. seipsis 
nascantur. Cum verti debcat, sin autem nature lex 
eo non fertur, sed ad suscipiendam sebolem. 

Pag. 421. ἀπογεννώμεθα UEcol., desinimus ; forte 
legit ἀπογενόμεθα. 

Pag. 422. οὐχ ἐν ἴσῃ τάξει τοῖς πεποιημένοις τὴν 
ἐν χρόνῳ λαχόντα γένετιν. OEcol., non in ordine 
equali cum creaturis sortitum in. lempore habitu- 
dinem. 

Pag. 435. ἄρα γὰρ οὐχ ὥσπερ ἀγέννητον ἅπαν 
ἀγεννήτῳ παντὶ δοίη τις 3 χοινὸν ἔχειν λόγον, etc. 
ln toto hoc loco hallucinatus est OEcol. 

Pag. 424. ἡμᾶς τε χαὶ σέ. Desunt hzc verba in 
ed. LXX. : 

; Pag. 428. ἀλλ᾽ ὅτι. OEcol. legisse videtur. ἀλλ᾽ 


στι. 

Pag. 429. οὗ. Ita OEcol. legisse videtur, quem 
nos secuti sumus, In cod. Aug. εἰ. 

Pag. 430. εἰ τὸ ἀγέννητον οὐσία, etc. Totum hunc 
locum torquet ac turbat OEcol. 

Pag. 451. οὐ γὰρ ψιλὴν χαὶ παρεφθαρμέντν, etc. 
OEcol. misere ως confundit. 

Pag. 453. ἕξεδρα δὲ μᾶλλόν ἐστι. OEcol., sed sedes 
potius sunt. Putavit quippe legendum £&é6pa. Qus 
sequuntur perperam transtulit, suo more. 

ag. 435. Quod superest post medium bujus pa- 
ginz, et quidquid aversa fere continetur, sic inter- 
turbat et. confundit OEcol. ut non facile queat in- 
telligi. In aliis nihilo saniorem versionetn reperies. 
Quod quidem semel monuvisse satis est * nam errata 
sigillatim percensere infinitum esset. 

T 438. χτίσμασιν. Cod. Aug. χτήμασιν. Ibid. 
ph νέμων. Cod. Áug. μὴ ἐρῶν. 

ag. 442. ἀναίρεσιν. OEcol. legit αἴρεσιν, vertit 
enim, veritatis seclam. lbid. ἐξέστησάν τε δ'ὰ τοῦτο 
αὐτῆς τὸ τῆς ἐνεργείας πολνειδές. UEcol. perperain 
ita vertit, et inde provenire multiplicia opera. 

Pag. 443. xai ἰδίου xapmou τὴν τῶν ὅλων γενε- 
σιουργὸν ἀπονεῖμαι φύσιν. OEcol., sterilem. absque 
[ructu secedenie. Quo quid signilicetur ne ipse qui- 
dem intelligit. 

Pag. 45. συνθεούσης reposuimus pro συντεθού- 
σης. ἔνια. ἀδιαδλήτως. OEcol. legisse videtur ἀμε- 
ταδλήτως. 

Pag. 447. χαὶ μή. Cod. Aug. καὶ μήν. Ibid. τί δὲ 
δὴ χαὶ τὸ χαταλεύειν αὐτὸν διαχωλύσειεν ἄν, ἔγχα- 
λοῦντας Ἰουδαϊχῶς; quid porro vetat quominus eum 
quoque lapidibus pelamus Judaeorum instar expro- 
brantes ? OEcol., cur autem sic vocare se illum vetue- 
rent, reprehendentes Judaice? 

Pag. 451. εἰδόσι In cod. Aug. εἴδεσι. 

Peg. 452. γεννητός. OEcol. legisse videtur Tev- 


τῶς. 
ir Δὲ δ, ἄθρει δὴ οὖν ἵν᾽ εἰσὶ χαχοῦ, τὸ, ἑαυτοὺς 
δοχιμάζετε, εἰ ἐστὲ ἐν τῇ πίστει μεθέντες ὡς ἀπω- 
τάτω. Male OEcol., vide igitur quamium | aberrent, 
et si illos probaveritis. lbid. προσερήσομαι. In Aug. 
cod. προσαρνῆσομα!. 

Pag. 456. ἐχλελυπηχός. In exemplari Aug. ἐχλε- 
λυττηχός. 

Pag. 458. ἧς. OEcol. legisse videtur od. 

Pag. 465. ἀποσοδοῦντες. In exempl. Aug. ἀποσο- 
φοῦντες. lbid. περιεστήξει. Sic περιέστηχεν accipit 
Dionys. Halicarnass. Usitatius erat περιέστη. 

Pag. 466. εὑσεθὲς emendavimus cum in exempl. 
Aug. legeretur ἀσεδές. Quas emendatio nostra cuin 
versione OEcol. consentit. 

Pag. 467. διαστίλδων φύσιν. OEcol., conservans 
naturam. lbid. τὸ ἰσοστατοῦν. In exempl. Aug. vi- 
tiose scriptum erat ἰσοστρατοῦν. 

Pag. 468. ἔχει. In cod. Aug. ἔχειν. ; 

Pag. ὁ11. ἀποχρώντως εὖ μάλα τὸν ἐν ᾧπερ ἂν 
γένοιτο πληροῦντος ναόν. Male OE«col., non satis bene 
templum in quo [uerit implente. lbid. τῇ ἀπλῇ τε 
xaX ἀσυνθέτῳ τοῦ Θεοῦ φύσει τὸν ἐοιχότα προσώπῳ 
τῷ μὴ ἁπλῷ προσάπτοντα λόγον. Hzc verba UEcol. 
non tam explicat quam misere confundit, cum sim- 


PaTROL. GR. LXXV. 


VARIA? LECTIONES. 


1482 


plici et incomposita nalura Dei adaptantem Verbum 
simile persona non simpliciter. 

Pag. 476. εἰ μὴ τὸ τῆς οὐσίας ταὐτὸν xal ἀπαραλ- 
λάχτως Éyov συνεισφρῇσαι τρόπον τινὰ τῷ Θεῷ καὶ 
Πατρί. OEeol., nisi substantie identitas nullo modo 
varians simul includat modum quemdam cum Deo et 
Patre. 

Pag. 479. εὐηθείας. In exempl. Aug. ἀληθείας. 

Pag. 485. xal ὧνπερ ἄν τις ἕλοιτο τὴν χτῆσιν 
ἀπεμπολήσε!ιεν ἂν αὐτὴν χατά γε τὸ ἐγχωροῦν ὅτε μὴ 
φυσιχοῖς εἰς τὸ ἀραρότως ἔχειν διαχρατοῖτο νόμοις. 
lloc est, et que possidenda susceperis, eorum pos- 
sessionem, si fors tulerit, amittes, cum naturalibus 
legibus in firmo el inconcusso statu non couserven- 
tur. OEcol. vero, perturbate et ridicule, et pro 
quibus quis voluerit creaturam commultabit, quantum 
possibile : quando etiam naturalibus legibus conti- 
neniur «t congrue habeant. 

Pag. 484. Ὁ Υἱός. la. exempl. Aug. ὁ Θεός. lbid. 
ἀγαθὴν deest in Vulg. 

Pag. 490. χἀχεῖνο. Ita legisse videtur OEcol. ln 
exempl. Aug. χἀχεῖνος. 

Pag. 499: ἀγαθά. Vulg. Πνεῦμα ἅγιον. 

Pag. 495. διὸ μνημονεύετε ὑμεῖς τὰ ἔθνη ἐν σαρχί. 
Vulg. διὸ μνημονεύετε ótc ὑμεῖς ποτε τὰ ἔθνη. 

Pag. 496. ἐμδάλῃ. Vulg. ἐχδάλῃ. 

LS 503. οὐχ ἢγνοηχότος. Cod. Aug. οὐχ ἐγνω- 
χότος. 

lbid. οὗ καὶ τοῦ χόσμου τέθεινται φῶς, παρὰ τοῦ 
τὴν ἰδίαν οὐχ ἡγνοηχότος φύσιν, φημὶ δὴ τοῦ Χρι- 
στοῦ. OEcol., quem et mundi posuerunt lucem, ejus 
propriam non tgnoranties naturam, Christi inquam. 

Pag. 507. Πνεύματος. In exempl. August. παντός. 

Pag. 508. Πατήρ. In exempl. Aug. πρός. 

Pag. 519. παραδεδεγμένοι. In exempl. Augustano 
παραδεδειγμένοι. 

PF 516. ἔρευνα. Sic. emendavimus ex versione 
Olcol. cum vitiose legereturEpava.lbid. χεχινημένος 
reposuimus pro νενιχημένος, versionem ol. 
seculi. 

Pag. 599. ὁ μονογενής. Scribe ὁμογενής. 118. 
OEcol. Ibid. of. In exempl. Aug. οἱ. 

Pag. 551. γράμμασι. OEcol. πράγμασι. Ibid. ni- 
ναξιν ἐς emendavimus pro eo quod im exempL 
Aug. corrupte scriptum erat διναξινές. 

Pag. 565. ἀνειμένον. Forte ἀναχείμενον. [18 le- 
gisse videtur GEcol. 

Pag. 566. ἀπηλλωτριώθητε. Vul. χατηργήθητε. 

Pag. 590. χαταύάντος emend. pro χατά παντός. 

Pag. 605. &vlov. In exemplari August. ἀλόγων. 

Pag. 6357. μόνην. In cod. Aug. μόνον. lbid. συν-- 
δουλούμενοι. ÜEcol. legisse. videtur συνδούμενοι, 

Pag. 642. ἐγχέων emend. pro ἀγχέων. lbid. ἐπ -- 
eve Yxov emend. pro ἐνενεγχών. 

Pag. 045. Qux uncis inclusa sunt desiderantur 
jn versione OEcol. 

Pag. 649. χαταπημήνειεν. In exempl. Aug, xata- 
ποιμήνειεν. 

Pag. 656. διὰ τοῦ ἐνοιχοῦντος αὐτοῦ πνεύματος. 
Vulg. διὰ τὸ ἐνοιχοῦν αὐτοῦ πνεῦμα. 

Pag, 659. xal οὐδ' ὡς πιστεύσουσιν. I Cor. xiv, 
91, xai οὐδ᾽ οὕτως εἰσαχούσονται. 

Pag. 603, τῇ διαχονίᾳ. Vulg. 1j διαχονία. Ibid. 
διαφέρει. Vulg. περισσευει. 

Pag. 664. πῶς ἂν νοοῖτο γενητὸν, χαὶ οὐχὶ δὴ 
μᾶλλον Θεὸς xal ix Θεοῦ χατὰ φύσιν, ὡς τὴν τοῦ 
Θεοῦ παρουσίαν ἀποπληροῦν δι᾽ ἑαυτοῦ. Okcol., 
quando igitur presens est Spiritus in nobis, est πι- 
Mag. 0610, 3] xapérpan.. Vulg. 1, Mn χαρὰ 

ag. 670, ἣ χαράγματι. Vulg. ὁ yapáv pat. 

ΡΟ, θ75. AE Αἰγυπτίας υἱόν. Non £gyptie 
quidem, sed lsraelitidis ex. /Egyptio viro. Nomen 
Israelitidi Salomith filia Dabri Levit. xxiv, 11. Porro 
totus iste locus ab his verbis, inevitabile supplicium, 
usque ad, si, ut ait Salvator, in versione OEcol. non 
habetur. 

Pag. 681. εἴη. In exempl. Aug. «i. 


41 


1155 


Christus ex humaeitate et Verbo. mistus est, 197. Quo- 
inodo, 197. Christus est interliminium quoddam divinita- 
Uus et bumauitatis, 101. Christus defessus ex itinere dici- 
tur, el quomodo 7958. Esuriisse, 758. Cepisse somnum, 
198. Christi miracula, 857m. Christi passio voluntaria et 
quidem pro peccatis nostris, 858m, seq. Christi vitse sum- 
marium, 856m. Cur Cane nuptiis interfuerit , 837m. Chri- 
stus non tanquam Verbum, sed tanquam homo ductus a 
spiritu in desertum ut tentaretur, 819m. 

Comparatio Christi cum Mose et Aarone, 931}. Cuni ar- 
chitecto, 175. Comparatio spiritus cum vase, 349. Com- 
paratio senis cum piscibus, $89. Comparatio equi cum 
seue, 586. Comparat se auctor cum pedo et canibus, 388. 
Comparatio haereticorum cum vitulis petulantibus, 390. 
Cum statuariis, 412. Cum JEthiopibus et pardis, 417. Cum 
pictoribus, 429. Cum pueris et arundinibus, 435. Com- 
paratio fabri cum Deo, 475. Comparatio l'ilii cum lumine, 
480. Comparatio Patris et Filii cum opificibus, 616. Com- 
paratio Patris et l'ilii cum sole et lumine, 110, 114. 
Comparatio Filii eum sole, 140. Lumine et fonte, 109. 
Cum domo, 154. Comparatio currus cum tempore, 96. 
Comparatio bareticorum cum meretriculis , 2. 

Conjugium est res honoranda, 04, 724. 

Consubstantialis vocabulum, 391. Consubstantialem 
Deo et Patri Filium, 405. 

Contraria sunt immediata alia, alia mediata, 64. 

Core, Dathan et Abiron Levit: puniuntur, quare, 402 
et. seq. 

Corporei ad incorporeum qu: conformitas, $52. 

Creare est operationis, generare vero nature, 181. 
Creata servasuntcreantis Dei, 59. Creatum quid, 5532. Crea- 
tura et genimen ditlerunt, 185, Quid sint, 165. Creaturz 
habent tantum per participationem qu:e Filii sunt, Filius 
per naturam, 179. Creatura justificare non potest , ideo 
spiritus justificans est. Deus, 6. Creaturam non esse Fi- 
im, 151, 149. Creatura particeps est. Dei per spiritum, 


Curiositas superflua in sacris rebus vitanda, 8l4Sm., 
846m cuin adnot. 


D 


Dx monum obedientia, 581. 

Datum optimum, et donum perfectum quid, 44. 

David patriarcha, 602. 

Detinitio hominis, 261. Definitio substantiz, 961. Defi- 
nitio ipsa quid, 262. χ quot vocibus, 4235. 

Deliberatio praecedit ea quie fiunt ih. tempore, non 
quz zLerna sunt, $2. Deliberatio non pr:ecedit Filium, 
92. [n rebus naturalibus non precedi!, 55. Deliberatio 
est idem ac prudentia, 55. 

Deus erat ab initio et in forma et :equalitate Patris, 
968 el seq. Deus est in nohis per Spiritum sanctum , 666. 
Deus non exsistit. propter. aliquid, sed nos illi propter 
aliquid suniles sumus, 161. Deus sapientia terram funda- 
vit, 170. bei consilium quid, 685. Deus unus trionymus 
juxta Sabellii, P'hotiui et Marcelli contractionem et con- 
fusionem, 70T7im., 815i. 

Deificure eos qui dii non sunt, non esse facte aut geni- 
t» nature, 614. 

Deitas est praestantior quam ut cerni possit, 685. 

Differentia nominum essentie rationem non distin- 
guit, 69, 187. 

Disciplinarum sacrarum nulla est satietas, 714. 

Dissertatio de Trinitate utilis Ecclesie futura, 2 

Dissimiles in nullo Pater et Filius, 12. 

Divina essentia qualis sit, 08. Divina generatio qua, 
410 el seq. Divinas res nomine tenus possidemus , Filius 
autem naturaliter, 128. Divinarum rerum comprehensio , 
bed Divina scripta magua diligentia pervestiganda sunt, 

J. 
Diviuilas una est, 78. Nulli mutationi aut. alterationi 
obnoxia, 78. Divinitas nominibus nobis usitatis appella- 
tur, sed aliter quam nostra se habet, 191. Divinitas loco 
circumseribi non potest, 60. 

Divinum pro peo, 60. 

Doctrinam non. facere. Vilium. ereztorem, 152 et seq. 
Doctrina evange:ica, 290. 

Do:ninatio lilii et Patris quie, 601. 

&éfa, δυξάσαι €l δύϊατον quomodo. et. quotupliciter acci- 
piautur, 259. 

[- 


Emmanuel est bomo et Deus, 755. Emmanuel quomodo 
explicatus, 716. Cui conveniat, 717. Emmanuel quis, 551. 
js muliere natus, 708. Quanac, 710. Ubi prius erat, 


INDEX ANALYTICUS. 


1186 


Eorum qu:e sunt aliud est Deus, et aliud 'nuudus, 85. 

Erat quando non erat. imperite dictum, 19. Juxta er- 
rorem, 19, 26, 27. Erul exsistens , eris. eram, sum, et est, 
dici de Verbo, non de creaturis, sed olim , aliquaudo, et 
pridem, et ante, ei fuit, etc., 21. 

Essentia dillert ab hypostasi, 408. 

Eunomius opiticem Deum potius quam genitorem in- 
ducit, 41. e 

Eva eur de Adami costa , 807i. 

Evange:ium legi autecellit, 476. 

Exinanitio, 485. 

F 

Factum est caro Verbum Dei, et quomodo, 718. Factum 
est quomodo intelligendum, 718. 

Fidelis nihil aliud significat quam verus atque 1mmu- 
tabilis, 214. 

Fides, quz, 415. "S" 

Filiaüio substantialis Filio tribuitur, 489. Filiationis 
appe auos quz, 416. 

"ilii essentia in eo non consistit quod aliquid a Patre 
accipiat, 40. Filium esse Deum, 195. Filium non esse an- 
numerandum servis, 205. Filium esse primogenitum et 
unigenitum, et quomodo, 522. Filius est ex non faeto, 
nou factus, sicut de Deo Deus, de lumine lumen, 12. Fi- 
lius est in Patre quomodo, et nos sumus, et quomodo, 
108. Filium esse ex essentia Patris, 151. Filius ex Patre 
genitus quomodo, 69. l'ilius est immutabilis, 12. Filius 
non est in Patre sicut corpus ín corpore, sed ut insepa- 
rabilis ab ejus essentia, etc., 54. Filius Dei non est fra- 
ter, 22. Est Verbum et sapientia, et splendor il'ius, 25, 
$1. Est cliaracter sive forma substantie Patris, 28. Non 
est instrumentum quo Pater ad tolius universi creatio- 
nem usus sit, 50. Non cst pars Patris, sed ex jn et in 
ipso, 91. Est expers principii temporalis, 54. Filius ex 
Patre genitus, ut sapientia ex menle, 48. Filius cst 
conditor temporum, 52. Omnia per ipsum facta sunt, 92, 
94. Filius se opponit creaturze, 99. lilius vocatur natura- 
liter, nos per gratiam, 115. Filius est nomen proprium, 
419. Filius habet naturaliter quas Patris sunt, 225. Di- 
versus ab omnibus, 226. Filius :eternus, atque ante sie- 
cula ineffabili generatione ex Patre procedens, .565. Fi- 
lius processit ἃ Patre, et quomodo, 365. Filius est lu- 
men, 567. Filius est veritas, 369. Filius est. imago et st- 
militudo Dei ac P'atris, et vultus ipsius, 575. Filius Dei 
est justitia, 575. l'ilius est et vocatur gloria Patris , 976. 
Fiüius est dextera οἱ brachium Dei, 575. Poteutia Dei 
ac Patris, 377. Est et vocatur Deus, 377. Est Dominus, 
179. Est rex, 3582. Est vila secundum noturam, 3$8£. Est 
voluntas Dei ac Patris, 385. Filius non est unus ex crea- 
turis, sed potius ipse illarum creator et dicitur οἱ est, 
169 ei seq. Filius non est nomen adventitium Unigenite , 
413. Fons sapientiz et vite, et est et vocatur Deus, 27. 
Filii missio intelligitur de assumpta humanitate, 694m. 
Fi.ii missio non. innuit Patrem majorem, 692m. Filius 
Patri cousubstantiaiis, 69211. 


G 


Generatio divina quomodo se habeat, 4417, 448. Differt 
ab humana, 447, 468. Absque passione, 686m. Generatio- 
nis intervallatie tria dantur tempora, 55. Generatio di- 
vina discrepat ab humana, ἐδ, etc. Generativa facultas 
Deí talis qualis creativa, 48. Generationis vocabulum, 
41. Citra generationem. exsistere οἱ per generutionem 
differunt, 421. Generatio in Deo differt a creatione, 439. 

Genitum et (actum inditferenter dici, etiam de fis qui 
naturaliter filii sunt, 212 et seq. Genitum quid, 552. Ge- 
nitum, 419. Genitum et ingenitum quid, 434 et. seq. Ge- 
mti signilicationem ex rei veritate habet lilius, 458. 

Gentilium sapientes verborum ornatu ac. pompa dele- 
ciantur, 7114. 

Gratia adoptionis quibusnam data sit, 459. 


H 


:ereticorum cum meretriculis comparatio, 2. lleretíci 
cum multis rebus comparantur. Vide Comparutio. H:ere- 
tieorum insania , 418. Lleretici. vocantur opinionibus 
ebrii, 678. Hleretiei velut immanes lupi devastant gre- 
yes ovium, pro quibus Christus mortuus est, 715. Hiere- 
ticorum Arii, Eunomii, Apollinaris, Marcionis, Manetis 
οἱ Pauli Samosatensis errores cirea Verbi incarnatio- 
nem, 810n. seq. Xa 

Homo quid, 167. Ilominis accurata descriptio, 803, 
80m 

llumilitas verborum Dei ad incarnationem defertur, 71. 
Humilitas etiam actionum, 72. 

Hvmenai et Alexandri error, 199. 


1189 INDEX ANALYTICUS. 


Sanctum et sanetificatum differunt, et quomodo, 595. 
Sanctum reddere quid, $94. Sanctiticatam esse Filium et 
alios, et quomodo, 589. Sancti sumus participatione, non 
autem Christus, 107. Sanctorum hominum scopus, 113. 


14120 


seu spiritum Dei, ita ut distincta persona non sit, dice- 

bant Ariani et Eunomiani, 702m. Spiritus saucti dopa/ 
multiplicia, δέδιε. Spiritus est veritas, 672, 15, 20. idee, 
Deus, 15, 20. Est Deus ex Deo, et in Deo, qui ut Deus , 


Sanguinis in humano corpore circulationem itam [δ Scripturis honoratur, 675. Spiritus est Deus , qui san- : 
fuisse Cyrillo denotare videntur hzc verbs (p. 806 m.) ; [03 regenerat, 675. Non ex participatione sanctus, 675. 
Αἴμιτος ὀχετοὺς εἰς ἅπαντα τοῦ σώματος διαϑίοντας μη, &üNquinis δ΄ eum virtutis divinse fll demonstratio, 674. Non crea- 


rivulos ad onnia corporis membra discurrentes. Nisl forte 
ὀχετοὺς intelligit venas. Sed tamen vocabulum διαϑίοντας 
motum revers signiflcat. 

Sapiens et sapientia quid differunt, 159. 

Satanas tentavit cor Ananias, 661. 

Scopus orationis de Trinitate, 2. Scopus Verbi incsr- 
nali, 231. 

Senex quid sit, 387. 

Sepluaginta quinque anims cum Jacobo in Egyptum 
ingress:e, 826 m., cum adnot. 

Sermo quid, 191. Sermo de Christo verus ac sincerus, 
nullique reprehensioni obnoxius, 678. 

Servus non obtinet eamdem dignitatem cum hero, 667. 

Simile el majus diversi suut generis, 99. 

Similitudo Fílii cum Patre, 1 

Simplicium congressus compositum efficit, 155. 

Spes quid, 443. 

Spiritum ex Deo esse, 535 el seq., 385. Perfectum esse, 
545 εἰ seq. Non ex participatione Patris, sed naturaliter 
atque essentialiterin ipso, 349, 585. Esse natura Deum, et 
noD opus vel creaturam, 355. Ab ipso legem positam esse, 
ul a Deo, 353. Utrum Patri et Filio connumerandus sit, 
410. Spiritus sanclus est Deus, quamvis nec Pater, nec 
Filius, . Spirilus, quí sediticat, non potest non esse 
Deus, 660. Spiritus Deus est, cum per ipsum in nobis 
sit Deus, 660. Non factus, ut creatura, aut jugo subditus, 
660. Omnia operatur in nobis, et ideo est Deus, 660. 
Deus et ex Deo secundum naturam,661. Supra creaturam 
est atque ideo Deus, 661. Spiritus sanctus divina in nobis 
dona operatur, 660. Adimplet opera Patris et Filii, ideo 
Deus, 662. Consubstantialis est Filio per quem in nobis 
est et loquitur, 665. Est opifex, ideo secundum naturam 
Deus, 665. Creatura benedicitur Spiritu, ideo est Deus, 
661. Quomodo creatus erit, si omnia implet, 665. Dei 
priesentiam per seipsum adimplet, 665. Est naturae crea- 
tura superioris, id est Deus, G64. Est ab terno utpote 
ex Deo, 665. Sanctus est secundum naturam, 665.  Spi- 
ritus suppeditat sanctificationem, et quomodo, 666. Spi- 
ritu homines loquuntur mysteria, ergo Deus, 667. Pro- 
prius Dei substantialiter est, ideo non factus,668. Spiritus 
Domini Sabaoth, quz ejus sunt loquitur, 069. Non est 
Deus alienus, 670. Non alienus a Domino et naturali 
Deo, 610. Ombpia fecit, ideo creatura superior, 661. Spiri- 
tui qui mentitur, Deo mentitur, 661. Meus Christi uuu- 
cupatur, ideo non est creatura, 672. Spiritus non est 
creatus, siquidem secundum naturam Deus, 666. Non est 
creatus, per quem est in nobis natura increata Verbi, 666. 
Qui Spiritum creaturam (acit, sanctorum pr:»coniis re- 
clamat, 676. Quomodo creatura esset, qui unam complet 
Trinitatem, 676. Spiritus per fidem in Christum nos re- 
generat in saltera, quomodo igitur non Deus, 677. Ac- 
cepto Spiritu, tempia Dei dicimur, ergo est Deus, 677. 
Spiritus Christi, ut ipse, in nobis formatur, ideo est 
Deus, 672. Spiritus est bonus, ergo Deus, 672. Spiri- 
tus est Deus, qui homines ad leges ferendas adigit, 672. 
ies saneti attributa divina zque ac Patris et Filii, 
699 m. seq. Spiritus sanctus Deus, 639 m. seq. Quo- 
modo procedat a Patre non est quaerendum, ibid. et 816 m. 
Sriritum sanctum nihil aliud esse quam ipsum Deum 


lura est, sed divinz essentise, 674. In eo vis et operatio 
Filii, ideo Deus est, 674. Quomodo creatura esset ille, in . 
uo Deus agnoscitur, 675. Spiritus est naturalis operatio 
iii, ideo est Deus, 675. Quomodo in nobis divinam es- 
sentiam adumbret, 675. Creatura non est is per quem na- 
Lura ad similitudinem Dei reformatur, 676. 
Subjectio Filii qualis, 585 et seq. 
Sumus ununi, quomodo accipiendum, 12. 
Superbia gignit hzreticos, 678i. 


T 


: rd Dei vocantur omnes in quibus Verbum habi- 
at, 25. 

Temporis ratio babenda est in iis quze Christus dicit, 
218. Tempus quid, 218. 

Testamentum Spiritus est Evangelium Dei, idcirce 
Spiritus est Deus, 661. 

Theologia vocabulum ponitur eum de Deo aut de Tri- 
nitate ut; c€conomia, cum de Verbi incarnatioge, 
683m, 84m. 

T hesaurus quare titulus operis, 3. 

Thomas (S. y 991 et seq. 

Timorem in Cbristum cadere non posse , 259 et seq. 
Trinitatis summaria definitio, 707, 708m. 


U 


Unigenitus et primogenitus opponuntur, 519. Et tamen 
idem sunt, 700. Unigenitus vocatur Christus, οἱ quare, 
259. Est nomen proprium Verbi, 405. Unigenitus, 437, 
$14. Apparuit nobis Unigenitus et quomodo, 791. 

Uxor Lot facta est columna salis, 717. 

E V 

Verbum mapíifestatum in carne, est pietatis religlu- 
nisque mysterium, 681. Verbum erat petra, 711. Verbum 
Dei est panis spiritalis, 714. Verbum vocatur species Dei, 
117. Verbum absque dono naturaliter est in Patre, 125. 
Verbum duplex, 176, 177 et seq. Significat essentiam Fi- 
lii, 186. Quomodo dictum in sacra Scriptura, 195 ef seq. 
Verbum cur bomo factum, 355, 2954. Verbum est Del Fi- 
lius, 536. Verbi divinitas el legislatio, 685m. Verbum 
siternum, utpote principium, 83Sm., cum adnot. Yerbum 
Dei cur homo fieri voluerit, 815m. Verbum solo mandato 
poterat humanam operari salutem , 826m. 

Veritas inventu difficilis, 1. Thesaurus ccelestis, f. 
Veritatis exigua ratio habetur ab hreticis, 714. Verita- 
tis sermo natura sua simplex, 417 οἱ seq. Veritatis pul- 
chritudinem quinam adulterant, 636. 

Vis Domini, 157. Viam regiam insistendam, 397, 561. 

Virga Moysis facta est serpens, 717. . 

Vir qon debet caput velare : imago enim et gloria Dei 
est, 519. 

Vita legalis a Judeis colebatur, 157. 

Vocabulorum in theologia vitanda ambiguitas, 8 ἐπ, 

Voluntas Dei consistit in sapientia, 51. Voluntatem Dei 
non quzres, 115. Voluntas non praecedit in generatione 
divina, 497. Voluntas divina, 555. 


Z 
Zcbedai filii, 285. 


1495 ΟΕ ΡΟ 


Appendix dictorum de humanilate Christi, ac prxterea 
solutio. 550 
, Quod bona sit ntilissimaque administrationnm eompara- 
tio, angelorum «cilicet et Filii, vim vocis, «melior,» ex- 
planans : quo pacto enim melior angelis sil, el quanto, 
ex iis intelligemus. 991 
AssERT. XXL— In dictum illud Apostoli, « Considerale 
apostolum et pontificem confessionis nostrip. Jesum, qui 
idelis factus est ei qui fecit ipsum.» Ex quo infertur quod 
Filius non sit opus ve! creatura. 999 
Assknr. XXII. — In illud, « De die et hora illa. nemo 
A uec angeli eeelorum, neque Filius, nisi Pater ya 
ΓΝ 2 j 
.Assenr. XXIIT. — In illud, « Pater amat lilium, et oin- 
nia dedit in manu ejus;» et in illud, « Omnia mihi tra- 
dita sunt a Patre ;» et in illud, « Non possum a me facere 
quidquam, sed sieut audio judico; » et iu alia dica 
liis similia. 2059 
AssEnT. XXIV. — In ea quse. humano more dieuntur 
ab evangelistis de Servatore, nimirum in illud, « l'levit;» 
el in illud, « Nunc onima mea turbata est ;»et, «Si pos- 
sibile est, transeat a me calix iste ; » et, «'l'ristis est ani- 
ma mea,» aliaque liujus zeneris dicta. Auctoritates sacre 
meripturz | falsas. harceticorum. opiniones SUPICHER δὲ 
Assenr. XXV. — In illud, « Primogenitus omnis crea- 
tur. » Quod F'ilius non sit creatura. 409 
AssEnr. XXVI. — In i!lud filiis Zebedzi dictum, «Se- 
dere a dextris meis aut a sinistris non est meum Ὁ 
AsskRT. XXVII. — In illud, «Ut cognoscant te solum 
verum Deum, οἱ quem misisti Jesum Christum.» 419 
AssEenT. XXVIII. — In illud Lucze dietum, « Jesus au- 
tem proficicbat sapientia et atate ac gratia apud Deum 
et homínes, » 422 
, AssERT. XXIX. — In illud, « Cum vero subjecta ci fue- 
rint omnia, tunc et ipse quoque Filius subjicietur ei qui 
sibi cuncta subjecit.» 430 
ÁssEnT. XXX. — In illud, «Pater, glorifica me illa glo- 
ria quam habui apud te, antequam mundus esset. » 458 
ASsEnT. XXXI. — Adversus dicentes, quod Deus nihilo 
plus sciat. de sua essentia. quam nos , sed quidquid ipse 
Scit de seipso, idipsum. et nos quoque circa ullam dil- 
ferentiam scire. 412 
Assenr. XXXJII. — Testimonia ex Novo Testamento, 
eorumque expositiones, eum sMlogismis, quod Fiiius sit 
Deus, secunduin naturam ; ex quo infertur non esse opus 
vel creaturam. 45 
AssEnr. XXXIIf.— Quod Spiritussanctus sit Deus secun- 
dum naturam et ex essentia Patris. Et quod per Filium 
creaturis donetur. 966 
AssknT. XXXIV. —- Testimonia Scripturz quibus doce- 
tar, quod Spiritus sit Deus, et eamdem omuino cum Fi- 
iio operationem habeat, quodque non sit alienus ab ipsius 
essentia. loc ctiam ex iis docetur, quod, cum Deus in 
nobis habitare dieitur, Spiritus sit qui inhabitat. 514 
AssEnT. XXXV. — Testimonia sacrz Seripturze quibus 
Propatats quod l'ilius sit genitus ex Patre, et non e 
us. 


LIDER DE SANCTA ET CONSUBSTANTIALI TRI- 
NITATE. 658 
Profatio. 658 


Diarocus PnüMCS. — Quod consubstauntialis et cozternus 
Deo οἱ Patri sit Filius. 659 
Diaroccs lI. — Quod cowternus item sit Deo ac Patri, 
et quod ex ipso secundum naturam genitus sit Filius. 714 
Diarocvs IH. — Quod Deus verus sit Filius, queinad- 


modum et Pater. . 181 
Inatoccs IV. — Quod Filius non sit creatura, neque 
factura. u59 


. Diacoccs V. — Quod qu: deitatis propria sunt, et glo- 
Tia, naturaliter sint in Filio quemadmodum et in Patre. 
950 

DiaLocos VI. — Quod qua propria sunt limanitatis, 
quaque non valde Deo convenienter dieta sunt de Filio, 
incarnationis administrationi conveniant, non ipsi nature 
Verbi, quatenus intelligitur et est Deus. 1003 
Durocvs VII. — De sancto Spiritu, quod Deus 5:1 et 


ex Devo secundum naturam. 1075 
CAPITÀ argumentorurn de sancto Spiritu. 1125 
DE TRINITATE. 1115 
Prowemium. 11 
(Ανιττιυν 1. —. Quod Deus multum xstimet nominum 

salutem. 1150 
!I, — Qum sit ecclesiasticze doctrinz forma. 1050 
lll. -- Quod lixe iusuuctio ertliodoxis tradatur. 1150 


RERUM. 414 
IV. -- Qumnam sint opiniones tenendls de Deo rae 
V. — Quid de Filio sentiendum sit. «151 


VI. —Quod Filium Patri cogternum doceul χων τε 


) 
YIL.— Ex Vetere Testamento sempiternus demonsira- 


tur Fiiius. 1154 
Vill. — Quod alia conveniunt Deo Verbo, alia assam- 
pte natura. 1125 
IX. — De generaticne ex Deo. 1158 
X. — Quid signiticent Domini nomina. 1158 


XI. — Quod nemo novit Filium, nisi Pater; nemoque 
Patrem novit, nisi Filius. 1162 
XII. — Quod par sit Patris et Filii potentia. 10 
XUI. — Quod inultipliciter discere licet Patris ac Filii 
equalitateimn. 4166 
XIV. — Demonsiratio quod honore sit par Patri FE 


XV. — Quod una sit Patris et lilii natura. 1166 
XVI. — Quod multis locis Dominus unam esse suam 
et Patris substantiam docait. 1171 
XVII. — Altera demonstratió quod equalis l'atri. sit 
Filius. it 
XVIII. — Quod una est Patris ae Filii dominatio. 1175 
XIX. — he Spiritu sancto. 1115» 


XX. — Quod in eodem ordine cum Patre Filioque col- 
locatur. 1175 
XXI. — Demonstratur Spiritus sancti dominatio. 1178 
XXII. — Quod Paracletus sit creator. 1118 
XXIil. — Quod ex Deo sit Spiritus sanctus. 1178 
XXIV. — Quod maguus Apostolus Spiritum sanctum 
Deum esse scivit. 1184 
XXV .— Quod etiam divus Petrus consonam de Spiritu 


sancto gerit sententiam. 4154 
XXVI. — Multifariam demonstratur Deum esse Spi- 
ritum sanctum. * 1185 


XXVII. — Quod absque creatione ex Deo sit Spiritus 
sanctus, ideoque et zeternus vocetur. 1I8T 


XXVII. — Fidei summa. 1181 
DE INCARNATIONE UNIGENITI. 1190 
QUOD UNUS SIT CIIRISTUS. 1951 
SCHOLIA DE INCARNATIONE UNIGENITI. 1565 
Admonitio. 1:05 
Carcr PnixcM, — Quid sit Christus. — 1510 
Ca». ITI. — Qualiter intelligi debeat Emmanuel. 157] 
Car. III. — Quid est Jesus. 1515 
Cap. IV. — Quam ob causam Dci Verbum dictum sit 
bomo. 1515 
Car. V. — Quam ob causam exinanitum dicitur Dei 
Verbum, 1574 
C4». VI. — Quomodo unus est Christus. 151 
Car. Υ11. --- Quomodo unus est linmanuel. 1516 
Cap». V(II. — Quam esse dicinius adunationem. — 1576 
(αν. IX. — De corbone. 1578 


Car. X. — Quod incorporalis divinitatis corpus facta 
fuerit ipsa caro, habens animam rationabilem; et quod, 
sj ea a sese dividere voluerimus, procul dubio labefacta- 
bimus dispensationem qua: in Chinisto intelliritur. — 1579 

Car. Xl. — Quod, adunato Deo Verbo vere humanitati, 
inconfusie tamen substantie (id est subsistentiz ) ΤΕ 
manserunt. 3519 

Cav. XII. — Quod, cum esset Deus Verbum, factus sit 
homo; nec homo simpliciter, nuda conjunctione honora- 
(is, vocatus sit ad parem dignit.tem Dei Verbi, sivo au- 
ctoritatem, sicut quibusdam videtur. 1581 

Car. Xlll. — Quod Cliristus Jesus vocetur homo factus 
Devs Verhum. 2 

Car. XIV. — Exempla divin:ze Scripture quod Dei Ver- 
bum honio factum. manserit Deus. De propitiatorio. 1587 

Cr, XV. — Aliud de virga Mosis. 1589 

Car. AYI. — Aliud de manu Mosis leprosa et integre 
sanata. 1320 

Cap. XVII. — Quod Christus non erat homo te; oz, 
nec simpliciter in homine inhabitavit Deus Verbum; sed 
jb magis caro sit factum, sive homo perfectus sm 


um Seripturas, 391 
Car. XVIII, — Quod Emmanuel Deus habuerit aliter 
inhabitantem, quami nos. 13593 
Cap. XIX. — Dicta apostolica in quibus Deus uomina- 
tus est Christus. 1593 
Car. XX, — Aliud. 1593 
Car. XXI. — Aliud. 4505 
Cap. XXII. Aliud. 1595 
Cap. XXII. — Aliud 1593 
Car. XXIV. — Aliud. 1594 


Cap, XXV. --Quomodo. oporteat intelligere : Verbum 
curo. fuvtum cst, et liabitu t in rolis;? et quomodo pro- 











DATE DUE 


STANFORD UNIVERSITY LIBRARIE: 
STANFORD, CALIFORNIA 
94505 


Digitized by VA 30C )ῷ | C 


-